Vikipedio eowiki https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikipedio Vikipedia diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto Portalo Portala diskuto Projekto Projekta diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk Topic Albanio 0 54 9400364 9398556 2026-06-12T13:49:00Z Alifono 114488 /* Demografio */ ref 50 9400364 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = {{langi|sq|Republika e Shqipërisë}} | eonomo = Respubliko Albanio | flago = [[Dosiero:Flago-de-Albanio.svg|150ra]] | blazono = [[Dosiero:Albania state emblem.svg|80ra]] | nacia himno = {{langi|sq|[[Himni i Flamurit]]}} | nacia devizo = {{langi|sq|Feja e Shiqiptarit është Shqiptaria}} | lokigo-bildo = [[Dosiero:Location Albania Europe.png|250ra]] | lingvoj = [[Albana lingvo|albana]] | ĉefurbo = [[Tirano]] | religio = <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.osservatoriobalcani.org/article/articleview/10009/1/407 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2009-05-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200108145911/https://www.balcanicaucaso.org/cerca-id/(oldid)/10009 |arkivdato=2020-01-08 }}</ref> {{(!}} class="wikitable" {{!-!}} [[islamo]] {{!!}} (50%) {{!-!}} [[ortodoksismo]] {{!!}} (35%) {{!-!}} [[romkatolikismo]] {{!!}} (15%) {{!)}} | km2 = 28748 | akvo = 4.7 | loĝantoj = [[albanoj]] | loĝantaro = 3600523 | loĝdenso = 134 | valuto = [[Albana leko|leko]] | valuta kodo = ALL | horzono = [[UTC+1|+1]] <br />[[UTC+2]] (marto ĝis oktobro) | ttt = al | landkodo = AL | tel = +355 | politika sistemo = Evoluanta [[demokratio|demokratia]] [[respubliko]] | ŝtatestro = [[Bajram Begaj]] | ĉefministro = [[Edi Rama]] | nacia tago = [[28-a de novembro]] | sendependeco = [[28-a de novembro]] [[1912]] | esperanto-asocio = [[Albana Esperanto-Asocio]] }} {{Mapo/Albanio}} '''Albanio''', foje '''Albanujo''' ({{lang-sq|Shqipëri}}/{{langi|sq|Shqipëria}} [ŝkiperi]), oficiale konata kiel '''Respubliko Albanio''' ({{langi|sq|Republika e Shqipërisë}}) estas lando de [[Sudorienta Eŭropo]], en la [[Balkana duoninsulo]]. Ĝin ĉirkaŭas [[Montenegro]] nordokcidente, [[Kosovo]] (disputate ĉu temas pri parto de [[Serbio]] aŭ [[suverena ŝtato]]) nordoriente, [[Nord-Makedonio]] oriente kaj [[Grekio]] sude kaj sudoriente. Ĝi havas aliron al la [[Adriatiko]] okcidente, kaj al la [[Ionia Maro]] sudokcidente. Ĝi estas je malpli ol 72 kilometroj de [[Italio]], tra la [[Otranta Markolo]] kiu kunigas la [[Adriatiko]]n kun la [[Ionia Maro]]. Albanio estas ano de [[Unuiĝintaj Nacioj]], [[NATO]], la [[Organizaĵo pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo|Organizaĵo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo]], [[Konsilio de Eŭropo]], [[Monda Organizaĵo pri Komerco]], [[Organizaĵo de Islama Kunlaboro]] kaj unu el la membroj fondintoj de la [[Unio por la Mediteraneo]]. Albanio estas kandidato por aliĝo en la [[Eŭropa Unio]] ekde [[januaro]] [[2003]], kaj ĝi formale petis la aniĝon la [[28-a de aprilo|28-an de aprilo]] [[2009]].<ref>{{citnovaĵo | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8023127.stm | titolo="Albania applies for EU membership", artikolo anglalingva el la retejo ''BBC News'' | dato= la 28-an de aprilo 2009}}</ref> Albanio havas la distingon esti la unua suverena ŝtato kun islama plimulto tute ene de Eŭropo. Albanio estas [[parlamenta demokratio]] kun [[ekonomio en transiro]]. La albana ĉefurbo, [[Tirano]], havas ĉirkaŭ 600 000 loĝantojn el 3 000 000 da enlandaj loĝantoj.<ref name="cia.gov">{{Citaĵo el la reto |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html |titolo=CIA – The World Factbook |alirdato=2011-10-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200515105026/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html |arkivdato=2020-05-15 }}</ref> La reformoj por [[libera merkato]] malfermis la landon al eksterlandaj investadoj, speciale la evoluigado de energio kaj transporta infrastrukturo.<ref>Reports: Poverty Decreases In Albania After Years Of Growth.Dow Jones Newswires, 201-938-5500 201-938-5500 201-938-5500. [http://www.nasdaq.com/aspx/stock-market-news-story.aspx?storyid=200904231403dowjonesdjonline000935&titolo=reports-poverty-decreases-in-albania-after-years-of-growth Nasdaq.com]</ref><ref>Albania plans to build three hydropower plants.People's Daily</ref><ref>Strong GDP growth reduces poverty in Albania-study. [[Reuters]]. [https://web.archive.org/web/20120113203352/http://www.forbes.com/feeds/afx/2009/04/23/afx6330798.html Forbes.com]</ref> Albanio aperis en [[Lonely Planet]] kiel vizitinda lando por 2011.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164#|titolo="Lonely Planet’s top 10 countries for 2011 – travel tips and articles", el la retejo ''Lonely Planet''|alirdato=2010-11-02|arkivurl=https://web.archive.org/web/20101104050258/http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164|arkivdato=2010-11-04}}</ref> == Etimologio == ''Albanio'' estas la nomo de la lando en la [[mezepoka latino]] sed nomata ''Shqipëri'' de la [[albanoj]]. En la [[mezepoka greka lingvo]], la landnomo estas ''Albania'' (Ἀλβανία) krom la variantoj ''Albanitia'', ''Arbanitia''. La nomo eble deriviĝas de la [[iliroj|ilira tribo]] ''Albani'' registrita de [[Ptolemeo]], la geografo kaj astronomo el [[Aleksandrio]] kiu ellaboris mapon en 150&nbsp;AD<ref>Madrugearu A, Gordon M. La militoj en [[Balkanio]]. Rowman & Littlefield, 2007. p.146</ref> kiu montras la urbon [[Albanopolo]] (situantan nordoriente de [[Duraso]] (alb. Durrës). La nomo eble estas la daŭro de la nomo de mezepoka setlejo nomata Albanon kaj Arbanon, kvankam oni ne certas ke ili estis en la sama loko.<ref>The Illyrians by J. J. Wilkes, 1992, ISBN 978-0-631-19807-9, page 279,"We cannot be certain that the Arbanon of Anna Comnena is the same as Albanopolis of the Albani, a place located on the map of Ptolemy (3.12)"</ref> En sia ''Historio'' verkita en 1079–1080, la [[Bizanca imperio|bizanca]] historiisto [[Miĥaelo Ataliates]] estis la unua, kiu menciis ''Albanoi'' kiel partoprenantoj en ribelo kontraŭ [[Konstantinopolo]] en 1043 kaj ankaŭ menciis la ''Arbanitai-ojn'' kiel subuloj de la Duko de Dirakiumo (nun en [[Duraso]])<ref>Robert Elsei. ''The Albanian lexicon of Dion Von Kirkman. Earliest reference to the existence of the Albanian language'', pp. 113–122.</ref> Dum la [[Mezepoko]], la albanoj nomis sian landon ''Arbër'' aŭ ''Arbën'' kaj sinnomis ''Arbëresh'' aŭ ''Arbnesh''.<ref>[http://www.pinocacozza.it/ Pinocacozza.it] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191230223257/http://www.pinocacozza.it/ |date=2019-12-30 }} (itale kaj albane)</ref><ref>[http://www.radio-arberesh.eu/ Radio-Arberesh.eu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100402063902/http://www.radio-arberesh.eu/ |date=2010-04-02 }} (itale)</ref> Jam en la [[16-a jarcento]] la nomo ''Shqipëria'' kaj la etna nomo ''Shqiptarë'' iom post iom anstataŭis la antaŭajn ''Arbëria'' kaj ''Arbëresh''. Dum la du terminoj estas interpretitaj kiel "Aglolando" kaj "Filoj de la Agloj", ili deriviĝas de ''shqip'', t.e. "interkomprenado".<ref>Kristo Frasheri. ''History of Albania (A Brief Overview)''. Tirano, 1964.</ref><ref>{{citaĵo el la reto|url=http://mirror.undp.org/albania/download/pdf/albanian.pdf|titolo=Xhevat Lloshi: "The Albanian Language", eldoninto: ''United Nations Development Programme''|alirdato=la 9-an de novembro 2010|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110709114947/http://mirror.undp.org/albania/download/pdf/albanian.pdf|arkivdato=2011-07-09}}</ref> Sub la [[Otomana Imperio]] Albanio estis oficiale nomata ''Arnavutluk'' kaj ĝiaj loĝantoj kiel ''Arnauts'' (oficiale ''Arnavutlar''). Tiuj terminoj estas ankoraŭ uzataj en la [[Respubliko]] [[Turkio]] rilate al Albanio kaj albanoj.<ref>[http://www.thefreedictionary.com/Arnaut Arnaut] at the Free Dictionary</ref> La vorto estas konsiderata [[metatezo]] de la vorto ''Arvanite'', kiu estis la mezepoka greklingva nomo por la [[albanoj]].<ref name="Akademia e Shkencave e RPSH. Instituti Gjuhësisë dhe i Letersisë">[http://books.google.com/?id=mbJiAAAAMAAJ&q=Arnaut+arvanit&dq=Arnaut+arvanit artikolo "Akademia e Shkencave e RPSH. Instituti Gjuhësisë dhe i Letersisë", 1982, jŭnalo "Studime filologjike", Tirano, volumo 36, paĝo 44, albane]</ref> == Historio == {{Ĉefartikolo|Historio de Albanio}} === Konciza skizo === * Antikveco: iliriaj reĝoj * Mezepoko: regata de albana nobelaro * Ekde 1479: parto de la [[Otomana Imperio]]. * 28/11/1912: sendependiĝo de la Otomana Imperio. 28/11 ankoraŭ nacia bankferio. * 29/07/1913: paco de Londono → Balkana Milito finiĝis: terpecoj kontraŭvole iras al Serbio, Montenegro kaj Grekio → multaj etnaj albanoj vivas ekstere de Albanio * Inter la 1-a kaj la 2-a mondmilitoj: reĝlando, sekvita de itala okupado * Post la [[Dua Mondmilito|2-a Mondmilito]]: Albanio iĝas komunista lando gvidata de [[Enver Hoĝa|Enver Hoxha]]. * Ekde 1992 : demokrata respubliko kun prezidanto kiel ŝtatestro. * Ekde 2009: membro de [[NATO]] kaj kandidatlando por aliĝi al [[Eŭropa Unio]]. === Antikveco === La historio de Albanio emerĝas el la [[prahistorio]] de la [[4-a jarcento]] a.K., kun la unuaj mencioj pri [[Ilirio]] kaj pri ilira gento de Albanoj en Albanapolis (nuna Zgerdhesh, je 32 km for de Tirano) en [[greka historiografio|Grek-romia historiografio]]. La nuna teritorio de Albanio ne koincidas kun la teritorio en la Antikvo, kiu havis partojn de la romiaj provincoj [[Dalmatia]] (sude [[Iliriko]]), [[Macedonia (Romia Imperio)|Romia Makedonio]] (ĉefe [[Macedonia (Romia Imperio)|Epirus Nova]]) kaj [[Moesia]]. La teritorio restis sub romi-bizanca regado ĝis la alveno de la [[slavoj]] en la [[7-a jarcento]], kiuj integris ĝin en la [[Bulgara Imperio]] en la [[9-a jarcento]]. === Sub Otomana Imperio === {{Ĉefartikolo|Otomana Albanio}} La teritoria nukleo de la albana ŝtato estis formita en la Mezepoko kiel la [[Princlando Arbanono]] (alb. Principata e Arbër) kaj la [[Albana Reĝlando (1928–1939)|Albana Reĝlando (1928-1939)]]. Ankaŭ la unuaj mencioj pri la originoj de la albanoj kiel malsama etno venas de ĉi tiu periodo. En la 15-a jarcento okazis serio de konfrontoj inter albanoj gvidataj de [[Skanderbeg]] kaj la [[Otomana Imperio]]. Tuj post la morto de Skanderbeg la organizita rezistado ĉesis kaj la lando iĝis parto de la Otomana Imperio longe por 25 jaroj.<ref name=":0">''Communism, Health and Lifestyle: The Paradox of Mortality Transition in Albania by Arjan Gjonca''. Google Books.au. 31. juli 2011. ISBN <bdi>978-1-59884-337-8</bdi>. Arkiveret fra originalen 15. oktober 2015. Hentet 11. oktober 2014.</ref> Ĝi restis sub la otomana regado kiel parto de la provinco [[Rumelio]] ĝis 1912, kiam la unua sendependa Albanio estis deklarata. La naskiĝo de nacia albana konscio datiĝas de la 19-a jarcento kaj ĝi estis unu el la naciismoj naskiĝintaj en la [[Otomana Imperio|Otomana imperio]]. [[Dosiero:ModernEgypt, Muhammad Ali by Auguste Couder, BAP 17996.jpg|eta|238x238ra|Muhammad Ali (paŝao) estis gvidanto de Otomana imperio,Albana origino,fondinto de moderna Egipto.|maldekstra]] Kiam regado de imperio alvenis, [[Islamo]] kiel 3-a religio ankaŭ prezentita en Albanio. Ĝi kaŭzis masivan elmigran ondon de albanoj al aliaj (kristanaj) landoj en Eŭropo.<ref name=":0" /> La procezo de konvertiĝo estis malrapide kaj neegale, plejparto de albanoj estis kristanoj ankoraŭ en la [[16-a jarcento|16-jarcento]].<ref name=":0" />[[Dosiero:Mehmedpasha.jpg|eta|Köprülü Mehmed Pasha,Granda Veziro de Otomana Imperio]] Dum la imperia periodo, multaj islamaj albanaj gajnis altajn statuson en la imperio,48 [[Granda Veziro|grandaj veziroj]] estis de albana origino kiel [[Köprülü Mehmed Pasha]], fondinto de politika dinastio Köprülü (angle: ''Köprülü era'') kaj lia fino, [[Ahmed Köprülü]], estis gvidanto en milito inter la [[Otomana Imperio]] kaj Habsburgo. === Sendependeco ĝis fino de malvarma milito === {{Ĉefartikolo|Albana sendependeco|Albana Princlando|Albana Respubliko|Albana Reĝlando (1928–1939)|Albanio sub Dua mondmilito|Albana Socialisma Popola Respubliko}} Mallongdaŭra [[Albana Princlando|monarkio]] (1914–1925) estis sukcedita de pli mallongdaŭra unua [[Albana Respubliko]] (1925–1928), anstataŭita de alia [[monarkio]] (1928–1939), kiu estis aneksita de la [[Faŝisma Italio|faŝista Italio]] dum la [[Dua Mondmilito]] (=> [[Albana Reĝlando (1928–1939)|Albana Reĝlando (1928–1939]]). Post la kolapso de la [[Akso Berlino-Romo-Tokio|Akso]], Albanio iĝis komunisma ŝtato, la [[Albana Socialisma Popola Respubliko]], regata de [[Enver Hoĝa]] (m. en 1985). La politika heredanto de Hoĝa, [[Ramiz Alia]] elmuntis la "Hoĝaisman" ŝtaton dum la ampleksa kolapso de la [[Orienta Bloko]] en la 1980-aj jaroj. === Respubliko ĝis hodiaŭ === {{Ĉefartikolo|Albana enlanda milito}} La komunisma reĝimo falis en 1990, kaj la Respubliko Albanio estis fondita en 1991. La malnova komunisma partio estis venkita en la balotadoj de marto 1992, meze de ekonomia kolapso kaj socia malbonfarto. Ekonomia krizo ekis en 1996 kiel konsekvenco de la fiasko de la [[skemo Ponzi]] kiu estis farita en la lando kaj kiu okazigis en 1997 armitan ribelon, pro kiu albanoj amase elmigris al [[Italio]], [[Grekio]], [[Svislando]], [[Germanio]] kaj [[Nordameriko]]. Albanio iĝis membro de [[NATO]] en 2009. La lando estas kandidato por membriĝi en la [[Eŭropa Unio]]. === Reĝimoj ekde 1912 ĝis nuntempo === {| class="wikitable" |- ! [[Dosiero:Flago-de-Albanio.svg|50x55px]] [[Albana Deklaracio pri Sendependiĝo|Sendependiĝo]] ! [[Dosiero:Flag of Albanian Provisional Government 1912-1914.gif|50x55px]]<br />[[Provizora Registaro de Albanio|Provizora Registaro]] ! [[Dosiero:Albania 1914 Flag.svg|50x55px]]<br />[[Albana Princlando]] ! [[Dosiero:Flag of Albania 1926.svg|50x55px]]<br />[[Albana Respubliko]] ! [[Dosiero:Flag Kingdom Of Albania.svg|50x55px]]<br />[[Albana Reĝlando]] ! [[Dosiero:Flag of Albania (1939).svg|50x55px]]<br />[[Albana Reĝlando (1939–1943)|Albanio sub Italio]] ! [[Dosiero:Flag of German occupied Albania.svg|50x55px]]<br />[[Albana Reĝlando (1943–1944)|Albanio sub Germanio]] ! [[Dosiero:Flag of Albania 1946.svg|50x55px]]<br />[[Albana Socialisma Popola Respubliko|Komunisma Albanio]] ! [[Dosiero:Flago-de-Albanio.svg|50x55px]]<br />[[Postkomunisma Albanio|Respubliko Albanio]] |- align=center |1912 |1912–1914 |1914–1925 |1925–1928 |1928–1939 |1939–1943 |1943–1944 |1944–1992 |ekde 1992 |} <gallery> Dosiero:Gjergj Kastrioti.jpg|[[Skanderbeg|George Kastrioti Skanderbeg]] <br />(1405–1468) Dosiero:Ismail Qemali.jpg|[[Ismail Qemali]], heroo de la albana sendependiĝo (1912–14) Dosiero:Kingzog.jpg|Prezidento (1924–28)<br /> kaj Reĝo (1928–39)<br /> [[Zog la 1-a]] Dosiero:HODŽA druhá míza.jpg|[[Enver Hoĝa]] <br />(1944–1985) </gallery> == Teritoria organizado == {{Ĉefartikolo|Teritoria organizado de Albanio}} La teritorio de Albanio estas administre dividita en 12 [[provincoj]] ([[albane]]: oficiale ''qark''/''qarku'', ofte ankaŭ ''prefekturë''/''prefektura''), fojfoje tradukata kiel [[prefektejo]]) kaj ĉiu el ili havas plurajn distriktojn (kelkfoje tradukataj kiel subprefektejoj). 72 distriktoj havas urbo-statuson (albane: qytet). Ĝi havas ĉirkaŭ 2980 vilaĝojn en la tuta Albanio. <ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.moi.gov.al/english/images/pdf/qeverisja_vendore.pdf |titolo="On the Organization and Functioning of the Local Government", PDF-dosiero de la Respubliko de Albanio, 2000, rete arkivigita |alirdato=2011-10-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100215175046/http://www.moi.gov.al/english/images/pdf/qeverisja_vendore.pdf |arkivdato=2010-02-15 }}</ref> [[Dosiero:AlbaniaNumberedPrefectures.svg|400ra|Provincoj de Albanio]] {| class="wikitable" |- ! !! [[Provinco]] ! [[Ĉefurbo]] ! [[Distrikto]]j ! [[Prefektejo]]j ! [[Urbo]]j ! [[Vilaĝo]]j |- | 1 || [[provinco Berat|Berat]] | [[Berat]] | [[distrikto Berat|Berat]]<br />[[distrikto Kuçovë|Kuçovë]]<br />[[distrikto Skrapar|Skrapar]] | 10<br />2<br />8 | 2<br />1<br />2 | 122<br />18<br />105 |- | 2 || [[provinco Dibër|Dibër]] | [[Peshkopi]] | [[distrikto Bulqizë|Bulqizë]]<br />[[distrikto Dibër|Dibër]]<br />[[distrikto Mat|Mat]] | 7<br />14<br />10 | 1<br />1<br />2 | 63<br />141<br />76 |- | 3 || [[provinco Durrës|Durrës]] | [[Durrës]] | [[distrikto Durrës|Durrës]]<br />[[distrikto Krujë|Krujë]] | 6<br />4 | 4<br />2 | 62<br />44 |- | 4 || [[provinco Elbasan|Elbasan]] | [[Elbasan]] | [[distrikto Elbasan|Elbasan]]<br />[[distrikto Gramsh|Gramsh]]<br />[[distrikto Librazhd|Librazhd]]<br />[[distrikto Peqin|Peqin]] | 20<br />9<br />9<br />5 | 3<br />1<br />2<br />1 | 177<br />95<br />75<br />49 |- | 5 || [[provinco Fier|Fier]] | [[Fier]] | [[distrikto Fier|Fier]]<br />[[distrikto Lushnjë|Lushnjë]]<br />[[distrikto Mallakastër|Mallakastër]] | 14<br />14<br />8 | 3<br />2<br />1 | 117<br />121<br />40 |- | 6 || [[provinco Gjirokastër|Gjirokastër]] | [[Gjirokastër]] | [[distrikto Gjirokastër|Gjirokastër]]<br />[[distrikto Përmet|Përmet]]<br />[[distrikto Tepelenë|Tepelenë]] | 11<br />7<br />8 | 2<br />2<br />2 | 96<br />98<br />77 |- | 7 || [[provinco Korçë|Korçë]] | [[Korçë]] | [[distrikto Devoll|Devoll]]<br />[[distrikto Kolonjë|Kolonjë]]<br />[[distrikto Korçë|Korçë]]<br />[[distrikto Pogradec|Pogradec]] | 4<br />6<br />14<br />7 | 1<br />2<br />2<br />1 | 44<br />76<br />153<br />72 |- | 8 || [[provinco Kukës|Kukës]] | [[Kukës]] | [[distrikto Has|Has]]<br />[[distrikto Kukës|Kukës]]<br />[[distrikto Tropojë|Tropojë]] | 3<br />14<br />7 | 1<br />1<br />1 | 30<br />89<br />68 |- | 9 || [[provinco Lezhë|Lezhë]] | [[Lezhë]] | [[distrikto Kurbin|Kurbin]]<br />[[distrikto Lezhë|Lezhë]]<br />[[distrikto Mirditë|Mirditë]] | 2<br />9<br />5 | 2<br />1<br />2 | 26<br />62<br />80 |- | 10 || [[provinco Shkodër|Shkodër]] | [[Shkodër]] | [[distrikto Malësi e Madhe|Malësi e Madhe]]<br />[[distrikto Pukë|Pukë]]<br />[[distrikto Shkodër|Shkodër]] | 5<br />8<br />15 | 1<br />2<br />2 | 56<br />75<br />141 |- | 11 || [[provinco Tirano|Tirano]] | [[Tirano]] | [[distrikto Kavajë|Kavajë]]<br />[[distrikto Tirano|Tirano]] | 8<br />16 | 2<br />3 | 66<br />167 |- | 12 || [[provinco Vlorë|Vlorë]] | [[Vlorë]] | [[distrikto Delvinë|Delvinë]]<br />[[distrikto Sarandë|Sarandë]]<br />[[distrikto Vlorë|Vlorë]] | 3<br />7<br />9 | 1<br />2<br />4 | 38<br />62<br />99 |} == Registaro, Politiko kaj Armitaj Fortoj == [[Dosiero:Rexhep Meidani.jpg|eta|maldekstra|Rexhep Meidani, tria prezidento de Albanio]] La Albana Respubliko estas parlamenta demokratio establita sub renovigita konstitucio en 1998. Balotadoj okazas ĉiun kvaran jaron por 140 sidlokoj en unuĉambra Popola Asembleo. En junio 2002, kompromisa kandidato, [[Alfred Moisiu]], iama [[Generalo]], estis elektita por sukcedi la Prezidanton [[Rexhep Meidani]]. Parlamentaj balotoj en junio 2005 venkigis [[Sali Berisha]], eksan membron de la albana komunisma partio, kiel estro de la Demokratia Partio. La nuna prezidanto, [[Bamir Topi]], estis elektita en julio 2007. La eŭrop-atlantika integriĝo de Albanio estis la ĉefa celo de la postkomunismaj registaroj. La aliĝo de Albanio en la Eŭropa Unio estas prioritato por la Eŭropa Komisiono. Albanio, kune kun Kroatio, eniris en NATO la 1-an de aprilo 2009 estante la 27-a kaj 28-a anoj, respektive, de la alianco.<ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7977332.stm | alirdato =2 April 2009", artikolo anglalingva el la retejo ''BBC News | titolo=Nato welcomes Albania and Croatia | dato=1 April 2009}}</ref> La laborfortoj de Albanio daŭre migras al Grekio, Italio, Germanio kaj aliaj partoj de Eŭropo kaj Nordameriko. Malgraŭ tio, la migrofluo iom post iom malkreskas danke al la konstanta kaj pozitiva evoluo de la albana ekonomio. === Plenuma povo === [[Dosiero:Zyrat te parlamentit.jpg|eta|250ra|Administrejo de la Nacia Asembleo]] La ŝtatestro en Albanio estas la Prezidanto de la Respubliko. La prezidanto estas elektata por kvinjara periodo fare de la [[Parlamento de Albanio|Asembleo de la Respubliko Albanio]] per sekreta balotado, bezonante plimulton el la voĉoj (50%+1) de ĉiuj deputitoj. La onta balotado okazos en 2012. La nuna Prezidanto de la Respubliko estas Bamir Topi. La [[Prezidanto]] havas la povon garantii la observadon de la konstitucio kaj de ĉiuj leĝoj, agante kiel ĉefkomandanto de la armitaj fortoj, uzante la funkciojn de la Parlamento de Albanio kiam la Asembleo ne sesias, kaj nomumas la Ĉefministron el la Konsilio de Ministroj. La plenuma povo restas ĉe la Konsilio de Ministroj. La [[ĉefministro]] estas elektata de la prezidento. Ministroj estas nomumitaj de la prezidento surbaze de la rekomendoj de la Ĉefministro. La Popola Asembleo fine (mal)akceptas la konsiston de la Konsilio. La Konsilio respondecas pri la ekstera kaj interna politiko. Ĝi gvidas kaj kontrolas la agadon de la ministerioj kaj aliaj ŝtataj organoj. === Leĝdona povo === [[Dosiero:Selia Kuvendit.jpg|eta|250ra|''Kuvendi i Shqipërisë'']] La [[parlamento de Albanio|Asembleo de la Respubliko Albanio]] (''Kuvendi i Republikës së Shqipërisë'') estas la leĝfaranto de Albanio. Ĝi konsistas el 140 deputitoj en la Asembleo, kiuj estas elektataj laŭ sistemo el partia listo de proporcia reprezentado. La Prezidento de la Asembleo (aŭ Parolanto) havas du deputitojn kaj gvidas la Asembleon. Ĝi havas 15 konstantajn komisionojn aŭ komitatojn. Parlamentaj balotoj okazas minimume ĉiun kvaran jaron. La Asembleo havas la povon decidi la direkton de la ekstera kaj interna politiko; aprobi aŭ amendi la konstitucion; deklari militon al alia ŝtato; ratifi aŭ nuligi internaciajn traktatojn; elekti la Prezidanton de la Respubliko, la Superan Kortumon kaj la Ĝeneralan Prokuroron kaj ĝiajn deputitojn; kaj kontroli la agadon de la ŝtataj radio, televido, novaĵagentejoj kaj aliaj [[ŝtataj amaskomunikiloj]]. === Armitaj Fortoj === [[Dosiero:Patrol Boat Iliria.jpg|eta|maldekstra|Patrolŝipo ''Ilirio'' en la [[Albana Mararmeo]]]] La Albanaj Armitaj Fortoj (''Forcat e Armatosura të Shqipërisë'') estis unuafoje formitaj post la sendependiĝo en 1912. Albanio malpliigis la nombron da aktivaj trupoj ekde 1988 de 65,000<ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1935630.stm", artikolo anglalingva el la retejo ''BBC News | titolo = Albania sells off its military hardware | dato = 17 April 2002 }}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> al 14,500 en 2009<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2008/08/21/feature-03 |titolo="Albania to abolish conscription by 2010", el la retejo ''SETimes.com'' |dato=la 21-an de aŭgusto 2008 |alirdato=la 29-an de decembro 2009}}</ref> kun malgranda aro da aviadiloj kaj ŝipoj. En la 1990-aj jaroj, la lando forĵetis multe da eksmodaj armiloj, tankoj kaj [[Misilo surfaco-aero|MSA-sistemoj]] el Ĉinio. Hodiaŭ ĝi konsistas el la Ĝenerala Majora Ŝtato, la Albanaj Surteraj Fortoj, Albanaj Aerfortoj, Albanaj Maraj Defendfortoj, la Albana Loĝistika Brigado kaj la Albana Komando por Trejnado kaj Doktrino. Kreskanta militista buĝeto estis unu el la plej gravaj kondiĉoj por integriĝo en [[NATO]]. La militista elspezo estis ĉirkaŭ 2.7% el la MEP en 2008. Ekde februaro 2008, Albanio oficiale partoprenas en la [[Operaco Aktiva Forto]] de NATO en la [[Mediteraneo]].<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.nato.int/issues/active_endeavour/index.html |titolo=retejo NATO.int |alirdato=la 27-an de aŭgusto 2010 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110830210539/http://www.nato.int/issues/active_endeavour/index.html |arkivdato=2011-08-30 }}</ref> kaj ricevis la aniĝ-inviton la 3-an de aprilo 2008.<ref>{{citaĵo el la reto|titolo=artikolo "Albania membership" anglalingva en la retejo de NATO|url=http://www.nato.int/issues/nato_albania/evolution.html|alirdato=2011-10-17|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110728003727/http://www.nato.int/issues/nato_albania/evolution.html|arkivdato=2011-07-28}}</ref> Albanio iĝis plena membro de NATO la [[1-a de aprilo|1-an de aprilo]] [[2009]]. == Geografio == [[Dosiero:Albania space.jpg|eta|maldekstra|Satelita bildo de Albanio]] [[Dosiero:Ksamil Islets.jpg|eta|[[Ksamil]]-insuletoj.]] Albanio okupas la sudokcidentan parton de la [[Balkana duoninsulo]]. Ĝi situas en [[Sudorienta Eŭropo|Sudorienta]] kaj [[Suda Eŭropo]], kun [[Montenegro]] limanta nordokcidente, [[Kosovo]] nordoriente, [[Makedonio]] oriente kaj [[Grekio]] sude. [[Mediteraneo]] konsistigas la tutan okcidentan limon de Albanio. La lando situas plejparte inter latitudoj [[42-a paralela nordo|42°]] kaj [[39-a paralela nordo|39° N]], kaj longitudoj [[21-a orienta meridiano|21°]] kaj [[19-a orienta meridiano|19° E]]. La teritorio kovras 28 748 kvadratajn kilometrojn, igante ĝin la [[Listo de landoj laŭ areo|145-a plej granda lando]] en la mondo. Albanio havas marbordon de 476 km longa kiu etendiĝas laŭ [[Adriatiko]] kaj [[Ionia Maro]] ene de [[Mediteraneo]].<ref>{{citaĵo el la reto |familia nomo=Eftimi |persona nomo=R. |titolo=Some Considerations on Seawater-freshwater Relationship in Albanian Coastal Area |url=http://aguas.igme.es/igme/publica/tiac-02/ALBANIA-I.pdf |alirdato=2011-10-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110504034347/http://aguas.igme.es/igme/publica/tiac-02/ALBANIA-I.pdf |arkivdato=2011-05-04 }}</ref> La malaltaj teroj de la okcidento estas banataj de la Adriatiko. Albanio signifas 'La lando de la blankaj montoj' ĉar ĉirkaŭ 70% de la albana pejzaĝo estas montara, igante la orientan parton malfacila alirebla. La plej alta monto estas [[Monto Korab|Korab]] situanta en la [[distrikto Dibër]], atingante 2,753 metrojn. [[Jezerca]] (albane: Maja Jezercë) estas la plej alta punkto de Prokletije, kiu altas 2,694 m super [[marnivelo]]. La internaj landaj kondiĉoj varias laŭ la alteco sed la altaĵoj ĝis ĉ. 1,500&nbsp;m estas kutime malvarmaj kaj ofte neĝas en vintro; la neĝo povas restis ĝis la printempio. Krom la landa ĉefurbo [[Tirano]], kiu havas 800,000 loĝantojn, la ceteraj gravaj urboj estas [[Duraso|Durrës]], [[Korçë]], [[Elbasan]], [[Shkodër]], [[Gjirokastër]], [[Vlorë]] kaj [[Kukës]]. En la albana gramatiko, la vortoj povas havi difinitan aŭ ne difinitan formon kaj tio ankaŭ aplikiĝas al la urbonomoj: ''Tiranë'' kaj ''Tirana'', ''Shkodër'' kaj ''Shkodra'' estas uzataj. La tri plej grandaj kaj profundaj tektonaj lagoj de la [[Balkana duoninsulo]] estas parte situantaj en Albanio. [[Skadara lago|Lago Shkodër]] en la landa nordokcidento havas areon kiu varias inter 370 km2 kaj 530&nbsp;km<sup>2</sup>, el kiu triono apartenas al Albanio kaj la cetero al Montenegro. La [[lago de Ohrid]] estas situanta en la sudoriento kaj estas kundividata inter Albanio kaj Nord-Makedonio. Ĝi havas maksimuman profundecon je 289&nbsp;metroj kaj unikan varion el floraro kaj bestaro troveblas tie, inkluzive de "vivantaj fosilioj" kaj pluraj endemiaj specioj. Pro la natura kaj historiaj valoroj, la lago de Ohrid estas sub la protekto de la [[Unesko]]. Tie ankaŭ estas la lago Butrinti kiu estas eta tektona lago. Ĝi troviĝas en la nacia parko de Butrint. === Klimato === [[Dosiero:Albania pasture.jpg|eta|maldekstra|Albana pejzaĝo]] La klimato ĉe la marbordo estas tipe [[Mediteraneo|mediteranea]] kun mildaj kaj humidaj vintroj kaj sekaj kaj varmaj someroj. Kun ĝia marbordo vizaĝe al la [[adriatiko|Adriatika]] kaj [[ionia Maro|Ionia]] maroj, ĝiaj altebenaĵoj dorse al la levita [[Balkana duoninsulo]], kaj la tuta landokuŝado ĉe latitudo kondiĉigita de gamo da malsamaj veteroj dum la vintro kaj somero, Albanio havas altan nombron da klimataj regionoj kompare kun la malgranda areo. La marborda malaltebenaĵo havas tipe mediteranean veteron; la altebenaĵoj havas mediteranean kontinentan klimaton. Kaj en la malaltebenaĵo kaj en la interno, la vetero varias rimarkinde de nordo ĝis sudo. La malaltebenaĵo havas mildajn vintrojn, averaĝante proksimume {{GdC|7}}. Someraj temperaturoj averaĝas {{GdC|24}}. En la suda malaltebenaĵo, temperaturoj averaĝas proksimume {{GdC|5}} pli altaj ĝenerale en la jaro. La diferenco estas pli bonega ol {{GdC|5}} dum la somero kaj iom malpli dum la vintro. Temperaturoj en la interno de la lando estas pli kondiĉigitaj de la alteco ol la latitudo aŭ ajna alia faktoro. Malaltaj vintraj temperaturoj en la montoj estas kaŭzitaj de la kontinenta aeramaso kiu regas la veteron en [[Orienta Eŭropo]] kaj Balkanoj. Nordaj kaj nordorientaj ventoj blovas dum multe da tempo. Mezaj someraj temperaturoj estas sub la nivelo en la marbordaj regionoj kaj multe malaltiĝas en altaĵoj, sed ĉiutage ili mildiĝas. Tagtempa maksimuma temperaturo en la internaj [[baseno]]j kaj rivervaloj estas tre altaj, sed la noktoj preskaŭ estas ĉiam freŝaj. La plej altaj enlandaj montoj ricevas malpli da pluvado ol la mezaj ĉirkaŭaj regionoj. Terenaj diferencoj amplekse kaŭzas lokajn variojn, sed la laŭsezona distribuado estas la plej konsekvenca el ajna areo. === Floraro kaj bestaro === [[Dosiero:Lynx lynx poing.jpg|eta|La [[linko]] ankoraŭ vivas en Albanio.<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.catsg.org/balkanlynx/01_recovery-programme/1_7_conferences/tirana-sept-08/Tirana_Proceedings_Trajce_et_al_2008_Conservation_of_the_critically_endangered_Balkan_lynx.pdf |titolo="Konservo de la kritike danĝerigita balkana linko", artikolo anglalingva de la retejo ''catsg.org'' |alirdato=la 5-an de januaro 2011 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170330101903/http://www.catsg.org/balkanlynx/01_recovery-programme/1_7_conferences/tirana-sept-08/Tirana_Proceedings_Trajce_et_al_2008_Conservation_of_the_critically_endangered_Balkan_lynx.pdf |arkivdato=2017-03-30 }}</ref>]] Kvankam malgranda lando, Albanio estas eminenta pro sia riĉa biologia diverseco. La vario de [[geomorfologio]], [[klimato]] kaj [[tereno]] kreas la favorajn kondiĉojn por kelkaj endemiaj kaj duonendemiaj specioj kun 27 endemiaj kaj 160 duonendemiaj vaskulaj plantoj kiuj troviĝas en la lando. La tuta nombro de plantoj estas ĉ. 3,250 specioj, ĉirkaŭ 30% el la tutaj flaŭrospecioj trovitaj en [[Eŭropo]]. Pli ol triono de la teritorio de Albanio, proksimume 10,000 kvadrataj kilometroj (2.5 milionoj akreoj), estas arbarkovrita kaj la lando estas riĉega laŭ [[flaŭro]]. Proksimume 3,000 malsamaj specioj de plantoj kreskas en Albanio, multaj el kiuj estas uzitaj por medikamentaj celoj. [[fitogeografio|Fitogeografie]], Albanio apartenas al la [[Boreala Regno]] kaj estas komuna inter la Adriatika kaj orientaj mediteraneaj regionoj de la [[mediteraneo|Mediteranea Regiono]] kaj la Ilira provinco de la [[regiono Cirkumboreala]]. Marbordaj regionoj kaj malaltebenaĵo havas tipan mediteranean [[Makiso (vegetaĵejo)|makisan]] vegetaĵaron, dum kverkejoj kaj vegetaĵaro estas troveblaj sur pli altaj lokoj. Vastaj arbaroj de [[nigra pino|nigraj pinoj]], [[fago]]j kaj [[abio]]j estas troveblaj sur pli altaj montoj kaj alpaj [[herbejo]]j kreskas ĉe altecoj super 1800 metroj<ref name="cbd.int">http://www.cbd.int/doc/world/al/al-nbsap-01-p1-en.pdf</ref>. [[Dosiero:Steinadler Aquila chrysaetos closeup2 Richard Bartz.jpg|eta|maldekstra|[[Reĝa aglo]]–la nacia simbolo de Albanio.<ref name="Streissguth">{{Cite book|last=Streissguth|first=Thomas |url=http://books.google.com/?id=wL_-zcyLn6kC&pg=PA14&dq=The+golden+eagle+is+Albania's+national+symbol.#v=onepage&q=The%20golden%20eagle%20is%20Albania's%20national%20symbol.&f=false|titolo=Albania in Pictures |eldonisto =Twenty-First Century Books |year=2010|isbn=978-0-7613-4629-6}}</ref>]] Laŭ la [[WWF|World Wide Fund for Nature]] kaj la Cifereca Mapo de Eŭropaj Ekologiaj Regionoj de la [[Eŭropa Medio-Agentejo|Eŭropa Vivmedia Agentejo]], la teritorio de Albanio povas esti subdividata en tri [[ekoregiono]]jn: la Iliraj kadukfoliaj arbaroj, la miksitaj arbaroj ĉe Monto Pindo kaj miksitaj arbaroj ĉe la [[Dinara montaro]]. La arbaroj estas hejmo de larĝa gamo da mamuloj, inkluzive de [[lupo]]j, [[urso]]j, [[apro]]j kaj [[ĉamo]]j<ref name="cbd.int"/>. [[Linko]]j, [[sovaĝa kato|sovaĝaj katoj]], [[marteso]]j kaj [[putoro]]j estas maloftaj, sed pluvivas en kelkaj regionoj. Ekzistas ĉirkaŭ 760 specioj de vertebruloj troveblaj ĝis nun en Albanio. Inter tiuj ekzistas 350 birdospecioj, 330 fiŝoj el sensala akvo kaj mara kaj 80 specioj de mamuloj. Ekzistas proksimume 91 tutmonde minacitaj specioj trovitaj ene de la lando, inter kiuj troviĝas la [[krispa pelikano]], [[pigmea kormorano]], kaj la ŝtonaj marbordaj regionoj en la sudo disponigas bonajn vivejojn por la endanĝerigita [[mediteranea monaĥosigelo|mediteranea monaĥo-sigelo]]. Kelkaj el la plej signifaj birdospecioj troveblaj en la lando inkluzivas la reĝan aglon, konata kiel la nacia simbolo de Albanio, speciojn de [[vulturo]]j, [[urogalo]]j kaj multnombraj [[akvobirdoj]]. La albanaj arbaroj daŭre konservas signifajn komunumojn de grandaj mamuloj kiel ekzemple la [[bruna urso]], [[Lupo#Subspecioj|griza lupo]], [[ĉamo]] kaj [[apro]]. La nordaj kaj orientaj montoj de la lando estas hejmo por la lasta restanta balkana linko, endanĝerigita specio de la eŭrazia linko<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.catsg.org/balkanlynx/20_blx-compendium/index.htm |titolo=The Balkan Lynx Conservation Compendium |eldonisto=Catsg.org |alirdato=la 29-an de decembro 2009 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090420011001/http://www.catsg.org/balkanlynx/20_blx-compendium/index.htm |arkivdato=2009-04-20 }}</ref>. == Ekonomio == [[Dosiero:Mallakastra-oil.jpg|eta|240ra|Naftofontoj proksime de [[Mallakastra]]]] [[Dosiero:Albania_Product_Exports_(2019).svg|eta|238x238ra|Proporcia reprezento de eksportataj produktoj de Albanio, 2019]] Albanio estas malriĉa lando laŭ la Okcidenteŭropa vivnivelo<ref>[http://www.dfat.gov.au/GEO/albania/country_brief.html Albania Country Brief] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091009185058/http://www.dfat.gov.au/geo/albania/country_brief.html |date=2009-10-09 }}. ''Department of Foreign Affairs and Trade'' (registaro de [[Aŭstralio]]), la 1-an de aŭgusto 2008. Elŝutita la 15-an de aŭgusto 2009.</ref>. Ĝia [[Malneta enlanda produkto]] (laŭ la [[aĉetpova pareco]]) staris ĉe 26 procentoj de la eŭropunia mezumo en 2010<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-25062009-BP/EN/2-25062009-BP-EN.PDF|titolo="Albania's GDP per capita in PPS (2008)", artikolo anglalingva (en formato PDF) de la institucio [[Eurostat]]|alirdato=la 25-an de junio 2009|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090711153813/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-25062009-BP/EN/2-25062009-BP-EN.PDF|arkivdato=2009-07-11}}</ref>. Tamen, Albanio montris potencialon por ekonomia kresko, kiam pli kaj pli da komercejoj kiuj translokiĝas tie kaj konsumvaroj estas disponeblaj en emerĝantaj merkatoj de lokaj komercistoj kiel parto de la nuna masiva tutmonda praktikado de kostreduktado. Albanio, [[Kipro]] kaj [[Pollando]] estas la nuraj landoj en Eŭropo kiuj registris ekonomian kreskon en la unua kvarono de 2009<ref>Business: Albania, Cyprus register economic growth [http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/roundup/2009/05/15/roundup-bs-03 SEtimes.com]</ref><ref>Strong economic growth potential puts Albania and Panama top of long term investment list, [http://www.propertywire.com/news/related-stories/albania-panama-long-term-investment-200807201344.html Propertywire.com]</ref>. [[Internacia Valuta Fonduso|Internacia Mona Fonduso]] (IMF) antaŭvidis kreskon je 2.6% por Albanio en 2010 kaj 3.2% en 2011<ref>International Monetary Fund (IMF), la 9-an de oktobro 2010: [http://www.imf.org/external/country/alb/index.htm "Albania and the IMF" (Albanio kaj la IMF)]</ref> <ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/8406675.stm | titolo="Albania's strides to EU accession", artikolo anglalingva el la retejo ''BBC News'' | dato=la 11-an de decembro 2009}}</ref> Ekzistas signoj je kreskantaj investoj, kaj la elektromalŝaltoj estas reduktitaj laŭ la mezuro ke nun Albanio eksportas energion. Preskaŭ 100% el la elektro estas generita de malnoviĝantaj [[hidroelektro]]j, kiuj iĝis neefikaj pro la pliiĝo de la sekperiodoj. <ref name="diversify" /> Albanio kaj [[Kroatio]] diskutis la eblecon komune konstrui atomcentralon ĉe la Lago Shkoder, proksime al la limo kun Montenegro, plano kiu arigis kritikon de ĉi lasta pro la tertrema aktiveco de la areo.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.balkaninsight.com/en/main/news/18259/ |titolo= "Albanio kaj Kroatio planas nuklean centralon", artikolo anglalingva el la retejo ''balkaninsight.com'' |alirdato= la 27-an de aŭgusto 2010, ekde oktobro 2010 ne plu alirebla}} </ref> Tamen, ekzistas duboj ĉu Albanio povus financi tiaskalan projekton kun tuta [[ŝtata buĝeto]] de malpli ol 5 miliardoj. <ref name="CIA - The World Factbook">{{Citaĵo el la reto |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html |titolo=CIA – The World Factbook |alirdato=2011-10-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200515105026/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html |arkivdato=2020-05-15 }}</ref> Tamen, en februaro 2009 itala firmao [[Enel]] diskonigis planojn konstrui perkarban elektrocentralon en Albanio, por diversigi energifontojn.<ref name="diversify">[http://www.allbusiness.com/energy-utilities/utilities-industry-electric-power/11935171-1.html Enel Albanian Joint Venture Introduces Coal In Albania's Power Mix] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120219093411/http://www.allbusiness.com/energy-utilities/utilities-industry-electric-power/11935171-1.html |date=2012-02-19 }}, Business Monitor Online, la 24-an de februaro 2009</ref> La lando havas kelkajn rezervejojn de [[nafto]] kaj [[tergaso]], sed produktis nur 5,400 barelojn da [[petrolo]] por tago en 2009. <ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2173rank.html?countryName=Albania&countryCode=al&regionCode=eu&rank=91#al |titolo=CIA The World Factbook: Oil producers |alirdato=2011-10-18 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20121119025030/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2173rank.html?countryName=Albania&countryCode=al&regionCode=eu&rank=91#al |arkivdato=2012-11-19 }}</ref> Gasproduktado, taksita je proksimume 30 milionoj da kubaj metroj, sufiĉas por kontentigi la konsumadon. Aliaj krudmaterialoj inkludas [[karbo]]n, [[baŭksito]]n, [[kupro]]n kaj [[fero]]n. [[Agrikulturo]] estas la plej signifa sektoro, uzante proksimume 58% el la laborforto kaj generante proksimume 21% el la [[MEP]]. Albanio produktas signifajn kvantojn da [[tritiko]], [[maizo]], [[tabako]], [[figo]]j (13-a-plej granda produktanto en la mondo)<ref>[http://www.fao.org/es/ess/top/topproduction.html?lang=en&country=3&year=2005 Albania Country Profile], FAO</ref> kaj [[olivo]]j. == Scienco kaj teknologio == Elspezoj por scienca esplorado kaj evoluo en Albanio ne superas 0.18% de la MEP, kiu estas la plej malalta nivelo en Eŭropo. Ekonomia konkurado kaj eksportoj estas malaltaj, kun ekonomio daŭre peze misprezentita pro la malalta teknologio. Ekde 1993 la homrimedoj en sciencoj kaj teknologio draste malpliiĝis. Diversaj enketoj montras ke dum la periodo 1991-2005, ĉirkaŭ 50% el la profesoroj kaj esploristoj de la enlandaj universitatoj kaj sciencaj institucioj elmigris.<ref name="dfid">[http://www.dfid.gov.uk/R4D/SearchResearchDatabase.asp?OutputID=177440 Research for Development] Highly Skilled Migration from Albania</ref> Tamen en 2009 la registaro aprobis la "Nacian Strategion por Scienco, Teknologio kaj Novigado en Albanio" <ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.dsdc.gov.al/dsdc/pub/national_strategy_of_science_technology_and_innovation_final_draft_381_1.pdf |titolo=Strategy of Science, Technology and Innovation 2009–2015 |format=PDF |alirdato=la 27-an de aŭgusto 2010 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110403182343/http://www.dsdc.gov.al/dsdc/pub/national_strategy_of_science_technology_and_innovation_final_draft_381_1.pdf |arkivdato=2011-04-03 }}</ref> kovrante la periodon 2009-2015. Ĝi planas triobligi publikan elspezadon en esplorado kaj evolu al 0.6% de la MEP kaj pliigi la internan elspezon tra la esplorprogramoj de la Eŭropa Unio, ĝis kovrado de 40% el esplorad-elspezado, inter aliaj. == Transporto == === Aŭtovojoj === [[Dosiero:Autostrada_Durr%C3%ABs-Morina-04.jpg|eta|La Aŭtoŝoseo A1 en Albanio]] Nuntempe ekzistas tri ĉefaj kvar-vojaj aŭtoŝoseoj en Albanio: la aŭtoŝoseo kiu ligas Durrës kun [[Tirano]], [[Duraso|Durrës]] kun [[Lushnjë]] kaj la [[Aŭtoŝoseo Albanio-Kosovo]]. La aŭtoŝoseo Albanio-Kosovo ligas Kosovon al la adriatika marbordo de Albanio: la albana flanko estis kompletigita en junio 2009<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.nce.co.uk/news/transport/albania-motorway-making-the-first-move/5203302.article# |titolo=Alexandra Wynne: "Albania highway: Making the first move , Features , New Civil Engineer ", el la retejo ''Nce.co.uk'' |alirdato=la 29-an de decembro 2009}}</ref>, kaj nun estas nur du horoj kaj duono por iri de la Kosovo-limo ĝis Durrës. Entute la aŭtoŝoseo estos ĉirkaŭ 250 km kiam ĝi atingos [[Priŝtino]]n. La projekto estis la plej granda kaj plej multekosta infrastrukturprojekto iam entreprenita en Albanio. La kosto de la aŭtoŝoseo ŝajnas esti 800 milionoj da Eŭroj, kvankam la preciza kosto por la tuta aŭtoŝoseo ankoraŭ devas esti konfirmita de la registaro. Du kromaj aŭtoŝoseoj estos konstruitaj Albanio en baldaŭa estonteco: [[Paneŭropaj koridoroj|8-a Koridoro]] kiu interligos Albanion kun [[Nord-Makedonio]] kaj [[Bulgario]], kaj la nord-suda aŭtoŝoseo, kiu proporcias al la albana flanko de la Adriatik-ionia aŭtoŝoseo, pli granda regiona aŭtoŝoseo liganta [[Kroatio]]n kun [[Grekio]] laŭ la Adriatikaj kaj ioniaj marbordoj. Kiam ĉiuj tri koridoroj estas finitaj, Albanio havos laŭtakse 759 kilometrojn da aŭtoŝoseoj interligante ĝin kun ĉiuj siaj najbaraj landoj: [[Kosovo]], Nord-Makedonio, Montenegro, kaj Grekio. === Aviado === [[Dosiero:Terminal jashte.jpg|eta|[[Tirana Internacia Flughaveno Patrino Terezo]]]] La civila aviadila transportado en Albanio ekiĝis en novembro 1924, kiam la Respubliko Albanio subskribis Registaran Interkonsenton kun la germana flugkompanio [[Lufthansa]]. Sur la bazo de dekjara koncesiinterkonsento, la albana ''Airlines Company Adria Aero Lloyd'' estis establita. En 1925, la unuaj enlandaj flugoj de Tirano ĝis [[Shkodër]] kaj [[Vlorë]] komenciĝis. En aŭgusto 1927, oficejo de Civila Aviado kaj Trafiko de la Aer-Ministerio de [[Italio]] aĉetis la albanan flugkompanion. La firmao, nun ĉe italaj manoj, ampleksigis la flugojn al aliaj urboj, kiel ekzemple [[Elbasan]], [[Korçë]], [[Kukës]], [[Peshkopi]] kaj [[Gjirokastër]], kaj malfermis internaciajn liniojn al [[Romo]], [[Milano]], [[Tesaloniko]], [[Sofio]], [[Beogrado]], kaj [[Podgorico]]. La konstruado de pli moderna flughaveno en [[Laprakë]] komenciĝis en 1934 kaj estis kompletigitaj proksime de la fino de 1935. Tiu nova flughaveno, kiu poste estis oficiale nomata "Flughaveno de Tirano", estis konstruita laŭ modernaj teknologiaj parametroj de tiu tempo, kun plifortikigita konkreta aviejo de 1200 400m, kaj kompletigita kun teknika ekipaĵo kaj konvenaj konstruaĵoj. Dum 1955-1957, la Flughaveno Rinasi (nuntempe [[Tirana Internacia Flughaveno Patrino Teresa]]) estis konstruita por armeaj celoj. Poste, ĝia administracio estis ŝanĝita al la Trafikministerio. La [[25-a de januaro|25-an de januaro]] [[1957]] la ŝtata Entrepreno de Internacia Aviadila Transportado (''Albtransport'') establis sian ĉefsidejon en Tirano. [[Aeroflot]], Jat, [[Malév]], [[TAROM]] kaj [[Interflug]] estis la flugkompanioj kiuj ekflugis al kaj el Albanio ĝis 1960. Dum [[1960]]-[[1978]], pluraj flugkompanioj ĉesis funkcii en Albanio pro la komunisma enlanda politiko, kondukante al malkresko de flugoj kaj pasaĝeroj. En 1977 la registaro de Albanio subskribis interkonsenton kun Grekio por malfermi la unuajn aerliniojn de la lando kun ne-komunisma Eŭropo. Kiel rezulto, [[Olympic Airlines]] estis la unua ne-komunisma flugkompanio se temas pri komerce flugi en Albanio post la [[Dua Mondmilito]]. Proksime de 1991 Albanio havis aerliniojn kun multaj gravaj eŭropaj urboj, inkluzive de [[Parizo]], [[Romo]], [[Zuriko]], [[Vieno]] kaj [[Budapeŝto]], sed neniu regula enlanda fluglinio. Franc-albana komuna operacio de [[Ada Air]], estis lanĉita en Albanio kiel la unua privata flugkompanio, en 1991. La firmao ofertis flugojn per tridek-ses-pasaĝera aviadilo kvar tagojn semajne inter Tirano kaj [[Bari]], Italio kaj ĉartoservo por hejmaj kaj internaciaj cellokoj. De 1989 al 1991, pro politikaj ŝanĝoj en la orienteŭropaj landoj, Albanio aliĝis al la [[Internacia Civila Aviada Organizaĵo]] (ICAO), malfermis sian [[Aerspaco|aerspacon]] al internaciaj flugoj, kaj estis difinitaj la devoj de la [[Kontrolturo|aertrafika kunordigo]]. Kiel rezulto de tiuj evoluoj, kondiĉoj estis kreitaj por apartigi la agadojn de aertrafika kunordigo de Albtransport. Anstataŭe, la Nacia Agentejo de Aviado estis establita kiel sendependa entrepreno. Krome, dum tiuj jaroj, registaraj interkonsentoj de civila aviadila transportado estis establitaj kun landoj kiel ekzemple [[Bulgario]], [[Germanio]], [[Slovenio]], Italio, [[Rusio]], [[Aŭstrio]], [[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]] kaj [[Makedonio (Grekio)|Makedonio]]. La Ĝenerala Direktorio de Civila Aviado (DGCA) estis establita la [[3-a de februaro|3-an de februaro]] [[1991]], por fari la evoluon postulata antaŭ la tempo. En 2007 Albanio havis unu eksterlandan flughavenon: Tirana Internacia Flughaveno Patrino Terezo. La flughaveno estas ligita al 29 cellokoj de 14 flugkompanioj. Ĝi vidis pliiĝon de pasaĝernombroj kaj aviadilomovadoj ekde la [[1990-aj jaroj]]. La datumoj por 2009 estas 1.3 milionoj da pasaĝeroj kaj mezeme 44 sur kaj alteriĝoj tage. [[Dosiero:Albanian railway.jpg|eta|maldekstra|Trajno de la fervojlinio Durrës-Tirano]] === Fervojoj === La fervojoj en Albanio estas administrataj de la nacia fervojsocieto HSH (Hekurudha Shqiptare aŭ en esperanto "Fervojoj de Albanio"). Ĝi funkciigas 1, 435mm (4 ft 8 1⁄2 in) relsistemon en Albanio. Ĉiuj trajnoj estas transportitaj per dizelelektraj lokomotivoj faritaj de la ĉefa entrepreno [[ČKD]]. La fervoja reto estis amplekse promociita de la totalisma reĝimo de [[Enver Hoĝa]], en la tempo kiam la uzo de privata transporto estis malpermesita. Ekde la kolapso de la antaŭa reĝimo, ekzistis konsiderinda pliiĝo de aŭtoj kaj uzado de busoj. Dum pluraj ŝoseoj de la lando daŭre estas en tre malbona stato, ekzistis aliaj evoluoj (kiel ekzemple la konstruado de aŭtoŝoseo inter [[Tirano]] kaj [[Duraso|Durrës]]) kiuj prenis multe da trafiko for de la fervojoj. == Demografio == [[Dosiero:Albania minorities.png|eta|Regionoj kun tradicia ĉeesto de etnaj aŭ lingvaj grupoj krom la albanoj.]] La trimiliona albana loĝantaro estas relative juna kompare kun aliaj eŭropaj landoj, kun meza aĝo je 28.9 jaroj<ref>[https://web.archive.org/web/20090303205559/http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/publikime/femrameshkuj2006.pdf Women, Men and shefit's in Albania 2006], Instat, Tirana, 2007</ref>. Post 1990 la albana loĝantaro alfrontis novajn fenomenojn kiel la migrado, kiu tre influis la distribuadon loĝantojn en la distriktoj kaj prefektejoj. Distriktoj en la nordo vidis malkreskantan loĝantaron, dum la distriktoj [[Tirano]] kaj [[Duraso|Durrës]] pliigis la loĝantaron, pro interna enmigrado<ref name='2001census'>[http://www.instat.gov.al/repoba/english/default_english.htm Albania: 2001 population census] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120721055512/http://www.instat.gov.al/repoba/english/default_english.htm |date=2012-07-21 }}, official web site.</ref>. La loĝantaro de Albanio estis 3,152.600 homoj la [[1-a de januaro|1-an de januaro]] [[2007]] kaj 3,170.048 la 1-an de januaro 2008<ref name=instat>{{citaĵo el la reto|url=http://www.instat.gov.al/|titolo=Albania National Institute of Statistics official web site|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190210091104/http://www.instat.gov.al/|arkivdato=2019-02-10|5=|alirdato=2011-10-18}}</ref> .<ref name='instat2010'>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.instat.gov.al/graphics/doc/tabelat/Treguesit%20Sociale/Popullsia/POP%202009/t3.xls |titolo=Institute of Statistics INSTAT Albania |alirdato=2011-05-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110515003744/http://www.instat.gov.al/graphics/doc/tabelat/Treguesit%20Sociale/Popullsia/POP%202009/t3.xls |arkivdato=2011-05-15 }}</ref> .<ref name=cia>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html |titolo=''CIA World Factbook'': Albanio |alirdato=2011-10-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200515105026/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html |arkivdato=2020-05-15 }}</ref> de kiuj 420 000 vivas en la ĉefurbo [[Tirano]]. Alternativaj fontoj taksas la loĝantaron en julio 2009 je 3 639,453 kun jara kreskorapideco de 0.546%. Albanio estas plejparte etne homogena lando kun nur malgrandaj malplimultoj. La granda plimulto de la lando estas etnaj [[albanoj]]. La preciza grandeco de la {{J|etna malplimulto}} ne estis konata, ĉar la lasta censo kiu enhavis etnografiajn datumojn estis farita en 1989<ref name="barjaba">{{citaĵo el la reto|url=http://www.watsoninstitute.org/bjwa/archive/11.1/Essays/Barjarba.pdf|titolo=Kosta Barjarba: "Migration and Ethnicity in Albania: Synergies and Interdependencies" en formato PDF|alirdato=2011-10-18|arkivurl=https://web.archive.org/web/20121114034650/http://www.watsoninstitute.org/bjwa/archive/11.1/Essays/Barjarba.pdf|arkivdato=2012-11-14}}</ref>. Tamen, etnografiaj datumoj estis inkluditaj por la censo de aprilo 2001<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=47384|titolo=Albania to hold census in 2011|alirdato=la 22-an de aŭgusto 2010|arkivurl=https://web.archive.org/web/20111007100151/http://www.balkans.com/open-news.php?uniquenumber=47384|arkivdato=2011-10-07}}</ref>. En [[februaro]] [[2011]] la registaro sciigis ke la censo estus prokrastita por prepari la komunumaj balotoj en majo, sed venis premo de diversaj grupoj kaj politikistoj por forigi la demandojn pri etneco kaj religio<ref>Balkan Insight. ''Albania's controversial census postponed. La 1-an de marto 2011. [http://www.balkaninsight.com/en/article/albania-controversial-census-postponed-amid-row]''</ref>. Krom la [[Islamo|islama]], la [[Katolika Eklezio|katolika]] kaj la [[Ortodoksa Kristana Eklezio|ortodoksa]], ankaŭ 5% de la loĝantaro apartenas al la [[bektaŝismo]], kiu povas esti konsiderata kiel la kvara nacia religio de Albanio<ref>(eo) [[Bardhyl Adem Selimi|Bardhyl Selimi]], ''Mikroŝtato kontraustaras ekstremismon'', [[Monato (gazeto)|Monato]], 2024/12, p. 12</ref>. [[Dosiero:Tirana Skanderbeg Square.jpg|eta|maldekstra|[[Tirano]], la albana ĉefurbo.]] Malplimultoj inkluzivas [[grekoj]]n, [[Valaĥoj|valaĥojn]], [[montenegro|montenegranojn]], [[serboj]]n, [[makedonio|makedonojn]], [[bulgaroj]]n, [[goranoj]]n, [[aŝkalioj kaj balkanaj egiptanoj|balkanajn egiptanojn]], [[Ciganoj|romaojn]] kaj [[judoj]]n. La grandeco de la greka malplimulto estas disputaĵo: la albana registaro asertas ke ĝi estas nur 60 000, dum kelkaj grekaj fontoj postulas eĉ 300,000. La plej multaj okcidentaj fontoj kalkulas la grandecon de la greka malplimulto je proksimume 200 000, t.e. 6% el la tuta loĝantaro<ref name='IJ'>{{citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=kqCnCOgGc5AC&pg=PA68&dq=greek+minority+albania |titolo=',Eastern Europe at the end of the 20th century',, Ian Jeffries, p. 69 |eldonisto =Google Books |dato=la 25-an de junio 1993 |alirdato=la 27-an de aŭgusto 2010|isbn=978-0-415-23671-3}}</ref><ref name="JP">[http://books.google.com/books?lr=&hl=el&id=OU1oAAAAMAAJ&dq=Pettifer+The+Greeks%3A+The+Land+and+the+People+since+the+War&q=200000&pgis=1#search_anchor The Greeks: the land and people since the war.] James Pettifer. Penguin, 2000. ISBN 978-0-14-028899-5</ref>, dum la [[Monda faktolibro de CIA]] taksas la grekan malplimulton je 3% de la loĝantaro kaj la [[Usona ministerio pri eksterlandaj aferoj]] mencias 1.17% por grekoj kaj 0.23% por aliaj malplimultoj. Tamen, la albana registaro timas ke se censo kun etnografiaj demandoj estus farita, konsiderinda parto de la albanianoj sin deklarus grekoj<ref>[http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3235.htm Albania], U.S. Department of State Bureau of European and Eurasian Affairs, Background Note November 2008. Elŝutita la 14-an de majo 2009</ref> . === Religio === [[Dosiero:07Tirana Et'hem beu Mosque03.jpg|eta|250ra|Moskeo Ethem Bej en Tirano]] Ekzistas neniu oficiala statistiko pri religia membreco en Albanio. La [[Monda faktolibro de CIA]] distribuas ĝin tiel: 70% [[Sunaismo|islamanoj]], 20% [[Orientaj ortodoksaj eklezioj|orientaj ortodoksuloj]], kaj 10% [[Katolika Eklezio|katolikoj]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html |titolo=2009 CIA World Factbook |alirdato=2011-10-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200515105026/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html |arkivdato=2020-05-15 }}</ref>. La demografia studo de 2009 de [[Pew Research Center]] montras alian distribuadon de islamanoj en Albanio je 79.9%. <ref>{{citaĵo el la reto| titolo = Tracy Miller: "Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World’s Muslim Population", oktobro 2009, artikolo en formato PDF el la retejo ''pewforum.org''| url = http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf| alirdato = la 16-an de februaro 2011| arkivurl = https://web.archive.org/web/20130725120239/http://www.pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf| arkivdato = 2013-07-25}}</ref> Laŭ la Monda Kristana Enciklopedio, en 2009 ĉirkaŭ 38% el la albanoj estis islamanoj, kaj 36% kristanoj. Laŭ la Ŝtata Departemento de Usono, kalkuloj pri aktiva partopreno en religiaj servoj estas inter 25 kaj 40%.<ref>[http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90160.htm State.gov], artikolo "Freedom of Religion" (religia libero) 2007</ref> La albanoj unue aperas en la historia arkivo en Bizancaj fontoj de la malfrua 11-a jarcento. En tiu tempo, ili jam estas plene kristanigitaj. Kristanismo poste estis iom forpelita pro Islamo. Post sendependeco (1912) de la Otomana Imperio, la albanaj respublikanoj, monarĥaj kaj poste komunistaj regadoj sekvis la sisteman politikon pro forigo de religio el oficialaj funkcioj kaj kultura vivo. Albanio neniam havis oficialan ŝtatan religion aŭ kiel respubliko aŭ kiel regno. En la [[20-a jarcento]], la pastraro de ĉiuj kredoj estis malfortigita sub la monarkio, kaj finfine ekstermita dum la 1940-aj kaj 1950-aj jaroj, sub la ŝtata politiko je detruado de ĉiu [[organizita religio]] en albanaj teritorioj. La komunista regado kiu prenis kontrolon de Albanio post la Dua Mondmilito persekutis kaj subpremis religian observon kaj instituciojn kaj tute ekskludis religion ĝis tia punkto ke Albanio estis oficiale deklarita la unua "ateisma ŝtato de la mondo". Religia libereco revenis al Albanio ekde la ŝanĝo de la reĝimo en 1992. Albanaj islamaj loĝantoj (plejparte sekularaj kaj de la [[sunaismo|sunaa branĉo]]) estas troveblaj ĝenerale en la lando, dum ortodoksaj kristanoj estas densaj en la sudo kaj katolikoj estas troveblaj en la nordo de la lando. Neniuj fidindaj datumoj estas haveblaj pri la aktiva partopreno en formalaj religiaj diservoj, kaj taksoj varias de 25% ĝis 40%.<ref name="International Religious Freedom Report 2007">{{citaĵo el la reto|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90160.htm |titolo=Albania: International Religious Freedom Report 2007 |eldonisto =State.gov |dato=14-an de septembro 2007 |alirdato=27-an de aŭgusto 2010}}</ref> La unua registrita albana protestanto estis Said Toptani, kiu vojaĝis tra Eŭropo, en 1853 revenis al Tirano kaj predikis [[Protestantismo]]n, estante arestita kaj malliberigita de la otomanaj aŭtoritatoj en 1864. Ĉeftendencaj evangeliaj protestantoj devenas de la laboro de la kongregacianoj kaj pli poste de la metodistaj misiistoj kaj la laboro de la Brita kaj Eksterlanda Bibliosocieto en la [[19-a jarcento]]. [[Dosiero:Labova e Kryqit3.jpg|eta|maldekstra|Preĝejo de la [[10-a jarcento]] dediĉita al la Virgulino Maria]] La Misia Alianco, konata kiel VUSh estis fondita en 1892. Hodiaŭ en VUSh membriĝas proksimume 160 parokejoj el malsamaj protestantaj kongregacioj. VUSh organizas marŝadojn en Tirano kontraŭ la sangvenĝoj en 2010. Biblioj estas disponigataj fare de la Interkonfesia Bibliosocieto de Albanio. La unua plena albanlingva Biblio esti presita en 1990. Ekzistas komunumo de [[atestantoj de Jehovo]] en Albanio taksita je 4 000 membroj.<ref>{{citaĵo el la reto|titolo=2008 Jehovah's Witnesses Worldwide Status Report|url=http://www.watchtower.org/e/statistics/worldwide_report_statistics.htm|alirdato=la 27-an de septembro 2009|eldonisto=Watch Tower|arkivurl=https://web.archive.org/web/20091019123853/http://www.watchtower.org/e/statistics/worldwide_report_statistics.htm|arkivdato=2009-10-19}}</ref>. Inter aliaj religiaj organizoj troviĝas la [[Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj]] (''Mormona Eklezio''). La implikiĝo de mormonoj en Albanio komenciĝis per humanitara helpo dum la [[1990-aj jaroj]]. La unuaj misiistoj estis senditaj en 1992 kun la Misio Albanio-Tirano malfermita en 1996. En la jaro 2008, ekzistis preskaŭ 2 000 membroj de la Mormona Eklezio en Albanio, disvastigita ĝenerale en dek branĉoj kun du kapeloj kaj unu Familia Historia Centro.<ref>{{citaĵo el la reto|titolo=LDS Newsroom-Country Profile-Albania|url=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/contact-us/albania|eldonisto=The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints|alirdato=2011-10-18|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100825075459/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/contact-us/albania|arkivdato=2010-08-25}}</ref> Malgranda sed aktiva komunumo de bahaanoj troviĝas en Albanio<ref>http://www.bahai.al/ Oficiala retejo de la Bahaa Komunumo en Albanio </ref>. La [[Bahaa Kredo]] havas 12 [[Loka Spirita Asembleo|lokajn asembleojn]] kaj [[Nacia Spirita Asembleo|Nacian Asembleon]] fondita en 1992. La unua bahaano kiu vizitis Albanion estis la [[manoj de la Afero|Mano de la Afero de Dio]] kaj esperantistino, [[Martha Root]]. La bahaa komunumo registris 9,700 kredantojn en la jaro 1993. En 2011 ili estas pli ol 11,000 membroj kaj 9 lokaj spiritaj asembleoj. == Kulturo == [[Dosiero:Tirana, Albania banner-Et'hem Bey Mosque.jpg|775ra]] === Lingvoj === La reganta kaj sola oficiala lingvo estas la [[Albana lingvo|albana]]. Aliaj lingvoj de la etnaj malplimultoj en Albanio inkluzivas la [[Arumana lingvo|arumanan]], [[Serba lingvo|serban]] (montenegran), [[Makedona lingvo|makedonan]], [[Bulgara lingvo|bulgaran]] kaj [[Romaa lingvo|romaa]]. Krom la albana, la plejmulto de la albanoj flue parolas la [[itala]]n kaj la [[Angla lingvo|angla]] iĝas populara<ref name=":1">{{citaĵo el la reto|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=albania|titolo=paĝo "Lingvoj de Albanio" (angle) en la retejo ''ethnologue.com''|alirdato=la 31-an de oktobro 2010}}</ref>. === La albana lingvo === La reganta kaj sola oficiala lingvo estas la [[Albana lingvo|albana]] (albane: ''Shqip'' [elp. ŝkip], kiu estas [[Hindeŭropa lingvaro|hindeŭropa lingvo]] sen iuj proksimaj parencoj. Ĝi estas reviziita kaj kombinita formo de la du ĉefaj dialektoj, la [[geg-albana lingvo|gega]] (en la nordo) kaj la [[tosk-albana lingvo|toska]] (en suda Albanio), sed kun pli granda influo de la toska kompare kun la gega. La [[rivero Shkumbin]] estas la limo inter la du dialektoj. En la areoj loĝitaj de la greka malplimulto, estas parolata dialekto de la [[greka]] kiu konservas perditajn aspektojn en la greka nuntempe parolata en Grekio. Aliaj lingvoj de la etnaj malplimultoj en Albanio inkluzivas la [[arumana]]n, [[serba]]n (montenegran), [[Makedona lingvo|makedonan]], [[Bulgara lingvo|bulgaran]] kaj [[Romaa lingvo|romaa]]. Krom la albana, la plejmulto de la albanoj flue parolas la [[itala]]n kaj la angla iĝas populara<ref name=":1" />.[[Dosiero:Ismail Kadare.jpg|eta|[[Ismail Kadare]] legante, 2007]] La [[albana lingvo]] estis pruvita kiel [[Hindeŭropa lingvaro|hindoeŭropa lingvo]] en 1854 fare de la germana filologo [[Franz Bopp]]. La albana estas aparta branĉo de la hindoeŭropa lingva familio. Kelkaj akademiuloj kredas ke la albana venas de la [[iliroj|ilira lingvo]]<ref>Encyclopedia of Indo-European Culture By J. P. Mallory, Douglas Q. Adams Edition: illustrated Published by Taylor & Francis, 1997 ISBN 978-1-884964-98-5, 9781884964985 (citaĵo anglalingva: ''"Although there are some lexical items that appear to be shared between Romanian (and by extension Dacian) and Albanian, by far the strongest connections can be argued between Albanian and Illyrian."'' paĝo 11) Concise Encyclopedia of Languages of the World By Keith Brown, Sarah Ogilvie Contributor Keith Brown, Sarah Ogilvie Edition: illustrated Published by Elsevier, 2008 ISBN 978-0-08-087774-7, 9780080877747 (citaĵo anglalingva: ''"Albanian constitutes a single branch of the Indo-European family of languages. It is often held to be related to Illyrian, a poorly attested language spoken in the Western Balkans in classical times"'' page 22)</ref> dum aliaj<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://linguistlist.org/forms/langs/LLDescription.cfm?code=txh|titolo=The Thracian language|eldonisto=The Linguist List|alirdato=la 27-an de januaro 2008|citaĵo=An ancient language of Southern Balkans, belonging to the Satem group of Indo-European. This language is the most likely ancestor of modern Albanian (which is also a Satem language), though the evidence is scanty. 1st Millennium BC&nbsp;– 500&nbsp;AD.|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080203035926/http://linguistlist.org/forms/langs/LLDescription.cfm?code=txh|arkivdato=2008-02-03}}</ref> asertas ke ĝi venas de la [[daka lingvo|dak]]-[[trakia lingvaro]]. (Iliraj lingvoj kaj dak-trakiaj lingvoj, aliflanke, eble estis parencaj lingvoj.) Establante pli longajn rilatojn, la albana ofte estas komparita kun la [[balta lingvaro|balta]]-[[slava lingvaro|slava]] en unu flanko kaj [[ĝermana lingvaro]] sur la alia, ĉar ambaŭ grupoj kundividas [[isoglozo]]jn kun la albana. Krome, la albana havas vokalŝanĝon en kiu longa o iĝis a, samkiel en ĉi tiu unua grupo kaj male al la lasta. Same, la albana prenis la antikvan relativan ''Jos'' kaj uzis ĝin ekskluzive por kvalifiki adjektivojn, same kiel en la baltaj lingvoj en kiuj ĉi tiu vorto estis uzita por la fino de adjektivoj. ==== Albana alfabeto ==== La albana alfabeto konsistas el 36 latinaj literoj. === Albanlingva literaturo === La kultura rezisto estis unue esprimita tra la pliprofundigo de la albana lingvo en la areo de preĝejaj tekstoj kaj publikaĵoj, plejparte de la katolikoj en la norda regiono, sed ankaŭ de la ortodoksanoj en la sudo. La [[reformacio]] fortigis la esperon por la evoluo de la loka lingvo kaj literatura tradicio kiam la kleriko Gjon Buzuku alportis en la albana lingvo la katolikan liturgion, provante fari por la albana lingvo kion [[Marteno Lutero|Lutero]] faris por la [[germana lingvo]]. [[Dosiero:Buzuku meshari.jpg|eta|maldekstra|Ero de la ''[[Meŝari]]'' de [[Gjon Buzuku]]]] [[Meŝari]] (La Misalo) de Gjon Buzuku, publikigita de li en 1555, estis konsiderita ĝis nun kiel la unua literatura verko verkita en la albana. La delikata nivelo de la lingvo kaj la stabiligita ortografio devas esti rezulto de pli frua tradicio de skribado en la albana, tradicio kiu ne estas konata. Sed ekzistas iu fragmenta indico, datante pli frue ol Buzuku, kiu indikas ke la albana estis skribita minimume ekde la [[14-a jarcento]] p.K. La unuaj konataj indicodatoj venas de la jaro 1332 pri interkonsentoj kun la franca dominikano Guillelmus Adae, ĉefepiskopo de Antivari, kiu en raporto en la latina skribas ke albanoj uzas latinajn literojn en siaj libroj kvankam ilia lingvo estas tre malsama de la latina. Aliaj specialaj pruvoj estas: bapta formulo de 1462, skribita en la albana ene de teksto en la latina fare de la episkopo de Durrës, Pal Engjëlli; glosaro kun albanaj vortoj de 1497 de Arnold von Harff, germano kiu vojaĝis tra Albanio, kaj fragmento (de la [[15-a jarcento]]) de la [[Biblio]], pli specife de la [[Evangelio laŭ Mateo]], ankaŭ en albana, sed uzante grekajn literojn. Albanaj verkaĵoj de tiuj jarcentoj ne nur temis pri religiaj aferoj, sed ankaŭ estis historiaj kronikoj. Ili estas menciitaj de la humanisto Marin Barleti, kiu, en sia libro ''Rrethimi i Shkodrës'' (La Sieĝo de Shkodër) (1504), konfirmas ke li trafoliumis tiujn kronikojn ''en la vulgara lingvo''. Dum la 16-a ĝis 17-a jarcentoj, la [[Kateĥismo de la Katolika Eklezio|kateĥismo]] ''E mbësuame krishterë'' (Kristanaj Instruoj) (1592) de Lekë Matrënga, Doktrina ekrishterë (La Kristana Doktrino) (1618) kaj Rituale romanum (1621) de [[Pjetër Budi]], la unua verkisto de originala albana prozo kaj poezio, Apologio de George Castriot (1636) de [[Frang Bardhi]], kiu ankaŭ publikigis vortaron kaj folkloraĵojn, la teologi-filozofian traktaton Cuneus Prophetarum (La Grupo de Profetoj) (1685) de [[Pjetër Bogdani]], la plej universala figuro de la albana mezepoko, estis publikigitaj en la albana. La plej fama albana verkisto estas verŝajne [[Ismail Kadaré]]. === Albana literaturo en Esperanto === Laŭ iniciato de samideano [[Tomasz Chmielik]], estas entreprenita kampanjo por traduki la plej elstarajn nuntempajn albanajn verkistojn: [[Ismail Kadaré]], [[Fatos Kongoli]], [[Ylljet Aliçka]] kaj aliaj. Ĝis nun, oni eldonis la romanon "La Hunda Haŭto" de [[Fatos Kongoli]], la novelaron "Sloganoj el ŝtono" de [[Ylljet Aliçka]], la novelon "La Polino" de [[Bajram Karabolli]], la poemaron "Lundo en sep tagoj" de [[Luljeta Lleshanaku]] kaj la poemaron "La Mondo estas Pejzaĝo kun Brilaj Koloroj" de [[Eqrem Basha]]<ref>Noto: La menciitaj libroj troviĝas ankaŭ ĉe la Libroservo de UEA</ref>. Estas jam pretaj tradukoj al Esperanto de ĉirkaŭ 15 aliaj libroj de albanaj verkistoj, sed ne eldoneblaj pro manko de [[Sponsoro|sponsoroj]]<ref>[[Bardhyl Adem Selimi|Bardhyl Selimi]], Albana literaturo tradukita en Esperanto, En: Johan Derks, Kroniko de Balkanio, p. 37, Antologio de Balkana Verda Stelo 2015 - 2017 </ref>. === Muziko kaj folkloro === [[Dosiero:Berat.jpg|eta|[[Berat]]]] Albana popolmuziko dividiĝas en tri stilaj grupojn, kun aliaj gravaj muzikareoj ĉirkaŭ [[Shkodër]] kaj [[Tirano]]. La plej gravaj grupoj estas la gegoj de la nordaj kaj sudaj laboj kaj toskoj. La nordaj kaj sudaj tradicioj estas kontrastitaj per la "kruda kaj heroa" tono de la nordo kaj la "rilaksita" formo de la sudo. [[Dosiero:A traditional male folk group from Skrapar.JPG|eta|maldekstra|Tradicia maskla muzikgrupo de [[distrikto Skrapar|Skrapar]]]] Tiuj malsimilaj stiloj estas unuigitaj de "la intenseco per kiu la prezentistoj kaj aŭskultantoj donas al la muziko kiel rimedo por patriota esprimo kaj kiel veturilo portante la rakonton de buŝa tradicio", same kiel kelkaj karakterizaĵoj estas la uzado de obskuraj ritmoj kiel ekzemple 3/8, 5/8 kaj 10/8.<ref>Yuri Arbatsky, Yuri, citita fare de Koco kun la anglalingva piednoto ''Translated and published by Filip Fishta in Shkolla Kombëtare (The National School; No.1, May 1939), 19, and quoted from his Preface to [[Pjetër Dungu]]'s Lyra Shqiptare (see note 2).''</ref> La unua kompilo de albana popolmuziko estis farita de [[Pjetër Dungu]] en 1940. Albanaj popolkantoj povas esti dividataj en gravajn grupojn: la heroaj epopeoj de la nordo, kaj la dolĉe melodiaj [[lulkanto]]j, amkantoj, ligante muzikon, laborkantojn kaj aliajn specojn de kanto. La muziko de diversaj festivaloj kaj ferioj ankaŭ estas grava parto de la albana popolkanto, aparte tiuj de la festo de la tago de Sankta Lazaro, kiu bonvenigas la [[printempo]]n. Lulkantoj kaj [[vajtimo]]j estas gravegaj specoj de albana popolkanto, kaj estas ĝenerale prezentitaj de solulinoj.<ref name="koco">{{citaĵo el la reto|titolo="Albanian Music", Eno Koco en la Universitato de Leeds|url=http://www.leeds.ac.uk/music/staff/ek/|alirdato=la 28-an de aŭgusto 2005|arkivurl=https://web.archive.org/web/20050828104120/http://www.leeds.ac.uk/music/staff/ek/|arkivdato=2005-08-28}}</ref> ==== Muzikinstrumentoj ==== * [[Ĉiftelio]] estas kordinstrumento, nome speco de [[gitaro]]. === Kinarto === La albana kinarto komenciĝis en 1912 kaj evoluis dum la komunisma periodo sub politikaj nuancoj. Dum la 1990-aj jaroj, la ŝanĝo de la komunisma ŝtatformo al pli demokratia kondukis al granda ŝanĝo en la albana kinearto. La granda kaj malnova konglomerato Kinostudio estis dividita en plurajn pli malgrandajn studiojn. Filmoj estis faritaj en privataj studioj de la malnovaj albanaj direktoroj kaj eĉ kelkaj eksterlandaj, sed lige kun la nova [[Nacia Centro de Kinematografio]] (Qendra Kombëtare e Kinematografisë). Kvankam novaj filmoj estas produktitaj, multaj albanoj revenis al observado kaj ĝuado de la malnovaj filmoj, nun montritaj sur la diversaj privataj televidstacioj. La komunismepokaj propagandaj elementoj nun estas pli da komedifonto ol malamo, kaj tiu frua stilo estas multe aprezita. Kelkaj el la plej bonvenigita lastatempaj filmoj inkluzivas Kolonel Bunker, Parullat (Sloganoj), Dasma e Sakos, [[Tirana Nula Jaro]], kaj Portan Evan . En la 1990-aj jaroj, multaj novaj kinejo-teatroj estis konstruitaj, precipe en la pli grandaj urboj (kiel ekzemple "Jarmilo" en la [[ĉefurbo]] [[Tirano]]) kiu plejparte montras okcidentajn kaj pli elstare usonajn filmojn. === Kuirarto === [[Dosiero:TaratorBg.jpg|eta|200ra|Albana [[taratoro]]]] La kuirarto de Albanio, kiel la plimulto de la balkanaj nacioj, estas mediteranea sed kun orientaj influoj ĉar forte influita de ĝia longa historio. En malsamaj tempoj, la teritorio kiu nun estas Albanio estis okupita de [[Grekio]], [[Italio]] kaj la [[Otomana Imperio]] kaj ĉiu grupo lasis sian spuron sur la albanan kuirarton. Ĉefa mango de la albanoj estas [[tagmanĝo]], kaj ĝi estas kutime akompanita de [[salato]] el freŝaj legomoj, kiel ekzemple [[tomato]]j, [[kukumo]]j, verdaj [[pipro]]j kaj [[olivo]]j kun [[Oliv-oleo|olivoleo]], [[vinagro]] kaj [[salo]]. Tagmanĝo ankaŭ inkluzivas ĉefan pladon el legomoj kaj viando. Specialaĵoj el fiŝoj ankaŭ estas oftaj en la marbordaj regionoj de [[Duraso|Durrës]], [[Vlorë]] kaj [[Sarandë]]. En altaj areoj oftas la fumumita viando kaj piklado estas tre ofta. Popularaj pladoj estas: • Byrek - bongusta kukaĵo kun fromaĝo, spinaco aŭ viando • Tasqebap - speco de stufaĵo kun ŝafido kaj tomato • [[Pilafo|Pilaf]] - rizo kuirita en speciala buljono • Dolma – plenigitaj vinberfolioj • [[Tarator]] - malvarma trempaĵo de jogurto kaj kukumo Orientaj inspiritaj desertoj estas [[Baklavo|baklava]], [[kadaif]], revani (speco de [[Semolo|semola]] kuko), ''ballokume'', foje kiel [[:sq:Ballokumja|''ballokumja'']] ''(sq.wikipedia),'' kiu estas [[Maizfaruno|maizfarunkuketo]]. Alia deserto estas ''trileçe,'' pli konata kiel balkana kaj turka deserto. == Turismo == [[Dosiero:Gjirokastra Albania 2.jpg|eta|maldekstra|250ra|[[Gjirokastër]].]] Turismo en Albanio estas karakterizita de la arkeologia landa heredaĵo de la malnovgrekaj, romiaj kaj otomanaj tempoj, nedifektitaj strandoj, defiante montarajn sistemojn, artefaktojn el la [[Malvarma milito]], bongustan tradician kuirarton, unikan muzikon, kaj la strangan atmosferon de la kamparo. Kvankam daŭre subevoluinta, turismo vidis imponan pliiĝon en la lastaj jaroj. Oficialaj datumoj montris ke 2 089,538 da turistoj vojaĝis al Albanio de eksterlande dum la unuaj ses monatoj de 2008, kio estis 23-procenta kresko kompare kun la sama periodo de la antaŭa jaro. Lonely Planet ĵus vicigis Albanion kiel la 1-a vizitinda celloko en 2011. Albanio estis nomumita la "Nova Mediteranea Amo". Albanio havas tri mondajn heredaĵojn kiuj troviĝas en la listo de [[Monda heredaĵo de Unesko|Monda Heredaĵo de Unesko]]: [[Butrint]], malnovgreka kaj romia urbo; [[Gjirokastër]] bone konservita mezepoka otomana urbo kaj [[Berat]], ''la urbo el mil kaj unu fenestroj''. == Edukado == Antaŭ la alveno de la komunisma regado, la analfabeteco ene Albanio estis tre alta, ĉ. 85%. Lernejoj estis malabundaj inter la [[Unua Mondmilito]] kaj la [[Dua Mondmilito]]. Kiam la komunistoj akiris la potencon en 1944, ili prioritatigis la forviŝadon de analfabeteco. Strikta regularo estis lanĉita, por ke ĉiuj civitanoj inter la aĝoj 12 kaj 40 jaroj kiuj ne povus legi aŭ skribi devus lerni. Ekde tiam la procento de alfabeteco rimarkinde pliboniĝis<ref>Zickel, Iwaskiw, 1994</ref>. Hodiaŭ la alfabeteco en Albanio estas 98.7%, el kiuj viroj estas 99.2% kaj inoj 98.3%<ref name=cia/>. Kun grandaj loĝantarmovadoj en la 1990-aj jaroj al urbaj areoj, la edukado ankaŭ suferis transformadon. La [[Universitato de Tirano]] estas la plej antikva universitato en Albanio, fondita en oktobro 1957. === Interkultura edukado === En Albanio skui 'ne' per la kapo signifas jes kaj skui 'jes' signifas ne, inverse ol en plejmultaj eŭropaj landoj. ''Dita e Verës'' estas albana pagana festo festita la 14-an de marto dum kiu oni tradicie manĝas deserton nomatan ''ballokumja.'' ==== Sangovenĝo ==== Sangovenĝo estas parto de la albana kutima juro, kodigita en la 15-a jarcento fare de la albana princo Lekë Dukagjini: ''Kanuni i Lekë Dukagjinit'' (La Jura Kodo de Lekë Dukagjini) kondiĉas ke se iu estas murdita, lia aŭ ŝia familio povas mortigi la krimulon aŭ liajn aŭ ŝiajn parencojn por venĝi sin. Tio ofte kondukas al jaroj da familiaj [[Venĝo|venĝoj]], kaŭzantaj multajn mortojn kaj familianoj kiuj ne kuraĝas forlasi la domon ĉar ili timas esti murditaj. Tial tiuj familianoj ofte elektas fuĝi eksterlanden. La sangovenĝo estas fenomeno aplikata nur (eksterleĝe) en la nordo de Albanio. == Sporto == [[Dosiero:QemalStafaStadiumTirana.JPG|200ra|eta|Stadiono Qemal Stafa, en Albanio.]] Piedpilko estas la plej populara sporto en Albanio, kiel partoprena kaj spektanta nivelo. La sporto estas regita de la Piedpilka Unuiĝo de Albanio, kreita en 1930, membro de [[FIFA]] kaj membro fondinto de [[UEFA]]. Aliaj luditaj sportoj inkluzivas [[korbopilko]]n, [[volejbalo]], [[rugbeo 15|rugbeon 15]], kaj [[gimnastiko]]n. == Distrado kaj komunikado == {{Ĉefartikolo|Radio kaj Televido de Albanio}} ''Radio Televizioni Shqiptar'' (RTSH) estas la publika ŝtata radio kaj televido de Albanio, fondita en 1938 en Tirano. Temas pri tri televidstacioj nomitaj ''Televizioni Shqiptar'' (TVSH, TVSH 2, kaj TVSH Sat), kaj tri radiostacioj, uzante la nomon Radio Tirano aldone al 4 regionaj radiostacioj. La internaciaj servelsendaj radioprogramoj en albana kaj sep aliaj lingvoj estas elsendataj tra mezondoj (AM) kaj kurtondoj (SW). La internacia servo uzis la temon de la kanto- "Keputa një gjethe dafine" kiel rekonigan melodion. La internacia televidservo tra satelito estis lanĉita ekde 1993 kaj ĝi celas servi al albanaj komunumoj en [[Kosovo]], [[Serbio]], [[Makedonio]], [[Montenegro]] kaj pli norda [[Grekio]], kaj plie la albana diasporo en la resto de [[Eŭropo]]. RTSH pasinte estis peze influita de la regpartio en ĝia programaro sed tio estis forlasita. == Sano == Sanservo estis en deklivo post la kolapso de [[socialismo]] en la lando, sed procezo de modernigo okazis ekde 2000.<ref name="hospitals">{{citaĵo el la reto |url=http://www.euro.who.int/document/e80089.pdf |titolo=Albania-prel.pmd |format=PDF |alirdato=29 December 2009 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091227181701/http://www.euro.who.int/document/E80089.pdf |arkivdato=2009-12-27 }}</ref> En la unua jardeko de la [[21-a jarcento]], ekzistis 51 hospitaloj en la lando, inkluzive de militista hospitalo kaj specialaj instalaĵoj.<ref name="hospitals"/> Albanio sukcese forigis malsanojn kiel ekzemple [[malario]]. Vivdaŭro estas taksita je 77.43 jaroj, t.e. la numero 51 tutmonde, kaj forpuŝante kelkajn eŭropuniajn landojn, kiel ekzemple [[Hungario]] kaj [[Ĉeĥio]].<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=Albania&countryCode=al&regionCode=eu&rank=51#al CIA&nbsp;– The World Factbook] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140713025849/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=Albania&countryCode=al&regionCode=eu&rank=51#al |date=2014-07-13 }}, Life Expectancy ranks</ref> La plej oftaj mortokaŭzoj estas cirkula malsano sekvita de kanceraj malsanoj. La usona "Enketoj pri demografio kaj sano" (''Demographic and Health Surveys'') kompletigis enketon en aprilo 2009, detaligante diversajn san-statistikojn en Albanio, inkluzive de maskla [[cirkumcido]], [[aborto]] kaj aliaj.<ref name="Albania DHS Surveys">[http://www.measuredhs.com/countries/metadata.cfm?surv_id=327&ctry_id=72&SrvyTp=ctry&cn=Albania Albania DHS Surveys] .</ref> La Fakultato de Medicino de la Universitato de Tirano estas la ĉefmedicina fakultato en la lando. Ekzistas ankaŭ fleglernejoj en aliaj urboj. [[Newsweek]] vicigis Albanion en la numero 57 el 100 Plej Bonaj Landoj en la Mondo en 2010.<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.newsweek.com/feature/2010/the-world-s-best-countries.html |titolo="The World's Best Countries", artikolo anglalingva el la retejo ''Newsweek'' |dato=16-an de aŭgusto 2010 |alirdato=la 27-an de aŭgusto 2010 |arkivurl=https://www.webcitation.org/5s2FdnYG4?url=http://www.newsweek.com/feature/2010/the-world-s-best-countries.html |arkivdato=2010-08-16 }}</ref> == Esperanto == === Albanio en Esperanto === La unua libro en Esperanto eldonita en Albanio estis la libro “''Gjergj Kastrioti-Skanderbeg-Heroo de Albanujo''”, presita en la eldonejo Gutemberg, Tirana, 1929. La libro estis verkita originale en Esperanto de Cuk Simoni per fluanta kaj riĉa lingvo kaj ĝi cirkulis tra Eŭropo kiel vera “gvidilo” pri albanoj en la medioj de esperantistoj<ref>[[Bardhyl Adem Selimi]] kaj Luan Adem Jaupi (sub redakto de [[Edmond Ludwig]], "[https://www.academia.edu/41849325/Historio_de_Esperanto_Movado_en_Albanio_1907_2019_rekorektita_de_Ed_omd_Ludwig_19_janar Historio de la Esperanto-movado en Albanio inter 1907-2019]", Academie.net (2019).</ref>. [[Marjorie Boulton]], en sia mikspota libro [[Faktoj kaj fantazioj]], dediĉas ties 13an ĉapitron "Fabelo el Albanujo" al komentoj pri la lando; poste ŝi rakontas interesan fabelon pri [[Rabo|rabistoj]].<ref>[[Marjorie Boulton]], [[Faktoj kaj fantazioj, progresiga libro]], [[Universala Esperanto-Asocio]], [[Roterdamo]], 1984, dua eldono 1993. Paĝoj 111-114.</ref> === Esperanto en Albanio === La unua esperantisto estis [[Lazar Shantja]] en [[Shkodrë]] en [[1913]]<ref>''Esperanto'' 1914, paĝoj 22–23.</ref>. En la raporto de la [[Ligo de Nacioj]] estas legeble, ke la albana registaro en [[1922]] enkondukis devigan instruadon de [[Esperanto]] en la duagradaj lernejoj, sed tiu detalo ŝajnas esti eraro aŭ mistifiko. Unua lernolibro aperis en [[1928]]. Tiam laŭ la statistiko de [[Johannes Dietterle]] en la lando troviĝis nur ses esperantistoj. Esperantlingva verko pri [[Skanderbeg]] estis eldonita en [[1929]], 144 p., ĝin kompilis [[Cuk Simoni]]. En [[1933]] nur en Shkodra estis [[delegito de UEA]]<ref>Laŭ [[Enciklopedio de Esperanto]]</ref>. En Fajrero 4/1959, bulteno de ĉeha Esperanto-junularo, estis publikigita jena artikolo: "''Esperanto en Albanio". Cefo Fico dufoje prelegis pri Esperanto kaj organizis malgrandan ekspozicion en la kulturdomo en Tirana. En la Ministerio pri konstruado funkciis Esperanto-kurso, pere de stencilita lernolibro verkita de s-ano Cefo Fico. La albana Esperanto-movado bezonas esperantaĵojn, lernolibrojn en itala, franca aŭ rusa lingvoj. La adreso: S-ano Cefo Fico, inĝeniero ĉe la Ministerio de konstruado, Tirana, Albanio''." [[Zef Luigj Mjeda]] ekde [[1996]] estis [[Honoraj membroj de UEA|honora membro de UEA]]. En [[2013]] la [[Komitato de UEA|Komitato]] de [[Universala Esperanto-Asocio|UEA]] akceptis [[Albana Esperanto-Asocio|Albanan Esperanto-Asocion]] kiel sian [[Landaj asocioj de UEA|landan asocion]]. Krome, ekzistas ankaŭ [[Albana Esperanto-Instituto]]. Kursoj okazas ekzemple en [[Blindulo|blindulejo]] en [[Tirano]]. En [[2007]] [[Pasporta Servo]] havis unu gastiganton en Albanio, nome en Tirano. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Lazer Shantoja]], famulo kaj esperantisto * [[Konstantin Kristoforidhi]] * [[Naim Frashëri]] * [[Patrino Teresa]] * [[Himni i Flamurit|Nacia himno de Albanio]] * [[Patrino Albanio]] * [[Listo de urboj laŭ lando]] * [[Listo de landnomoj]] * [[Birra Korça]], bierfarejo {{Projektoj|n=Kategorio:Albanio|wikt=Albanio|ReVo=albani}} == Eksteraj ligiloj == * {{eo}} {{ueavikio|Albanujo|Albanio}} * {{eo}} [https://www.monato.be/2004/008097.html Bardhyl Selimi : Albanio: Adriatika marbordo] [[Monato (gazeto)]] (2004/1, p. 20) * {{eo}} Bardhyl Selimi, “[http://www.esperanto-en-albanio.info/bulteno-57-61.pdf Etno-kulturaj karakterizaĵoj de albanoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150816145340/http://esperanto-en-albanio.info/bulteno-57-61.pdf |date=2015-08-16 }}” (PDF, p.151/204)  * {{Oficiala retejo}} {{PlurajLingvokodoj|en|sq}} * {{fr}} [https://www.youtube.com/watch?v=v_MP3Ux3QgY Albanio, la plej malkonata lando de Eŭropo], YouTube * {{en}} Gvidilo al [https://www.guidetoalbania.com Albanio] * {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=DNmFyauqcAw 10 Beautiful Places to Visit in Albania 4K 🇦🇱 | Must See Albania Travel],YouTube * {{en}} [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/albania/ Albanio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211217104041/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/albania/ |date=2021-12-17 }} en [[Monda faktolibro de CIA]] {{Elstara}} {{ADLS|2011|48}} <!-- kaj 49 --> {{Ŝtatoj en Eŭropo}} {{NATO}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Albanio| ]] [[Kategorio:Respublikoj]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1912]] [[Kategorio:Membroj de la Nordatlantika Traktat-Organizo]] 07o0x5vay56aajcitw12yfzyog6xr9n Argentino 0 92 9400353 9390949 2026-06-12T13:30:47Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9400353 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando |nomoenlokalingvo = República Argentina |eonomo = Argentina Respubliko |nacia devizo = En unión y libertad <br /> En unio kaj libereco |lokigo-bildo = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 250 | dosiero1 = ARG orthographic.svg | dosiero2 = Argentina.svg | piedlinio = }} |lingvoj = |religio = [[Romkatolika Eklezio|katolikismo]] (70%) <br /> [[protestantismo]] (9%) |km2 = 2780400 |akvo = 1.1 |loĝantaro = 40677348 |loĝantaro-jaro=[[2008]] |referenco por loĝantaro={{citaĵo el la reto|url= http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/2/proyecciones_provinciales_vol31.pdf|titolo= Proyecciones provinciales de población por sexo y grupos de edad 2001-2015|alirdato= 24-a de junio 2008|aŭtoro= PÉREZ, Gustavo|formato= pdf|eldoninto= [[INDEC]]|paĝoj= 16|lingvo= hispane|arkivurl= https://web.archive.org/web/20051109220300/http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/2/proyecciones_provinciales_vol31.pdf|arkivdato= 2005-11-09}} |loĝdenso = 14.6 |vivlongeco = 77 |valuta kodo = ARS |landkodo = AR |politika sistemo = [[Federacio|Federala]] [[prezidenta respubliko]] |ĉefministro = |nacia tago = [[25-a de majo]] |sendependeco = [[9-a de julio]] [[1816]] |de kiu = [[Hispanio]] |esperanto-asocio = [[Argentina Esperanto-Ligo]] |MEP = [[Usona dolaro|$]]878,2 miliardo<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=213&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=10&pr.y=18|titolo=Argentina|eldoninto=International Monetary Fund|alirdato=1-a de oktobro 2009}}</ref> |MEP jaro = 2014 |MEP pokapa = $ 21.542 }} '''Argentino'''<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#Argentino_kd Argentino] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net</ref>, oficiale la '''Argentina Respubliko''' ({{Lang-es|República Argentina}}), estas ŝtato en [[Sudameriko]], konstituciigita kiel [[federacio]] de 23 provincoj kaj [[aŭtonoma urbo]], [[Bonaero]]. Ĝiaj najbaroj estas [[Ĉilio]] (sude kaj okcidente), [[Bolivio]] (norde), [[Paragvajo]] (norde kaj nordoriente), [[Brazilo]] (nordoriente) kaj [[Urugvajo]] (oriente). Ĝi ankaŭ havas longan marbordon de la Atlantiko. Politike ĝi estas [[federacio|federacia]] respubliko, kiu havas 23 provincojn kaj unu federacian distrikton. Nuntempe, Argentino estas ŝtato, kiu havas fortan ekonomikan evoluon. Post la severa ekonomika krizo de la jaro [[2001]], ĝia registaro kaj ekonomio renormaliĝis kaj nun la lando povas denove rigardi la estontecon kun espero. Laŭ sia [[indekso de homa disvolviĝo]] Argentino estas la dua plej avancinta lando de Sud-Ameriko.<ref>{{citaĵo el la reto|url= http://hdr.undp.org/en/media/hdr_20072008_en_complete.pdf|titolo= Human Development Report |alirdato= 19-a de junio 2008 |jaro= 2007|formato= PDF |eldoninto= United Nations Development Programme|lingvo= angle}}</ref> Aĉetpovo de la loĝantaro estas taksata kiel 23-a inter la ŝtatoj de la mondo.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://hdrstats.undp.org/indicators/5.html|titolo=International GDP ranking|lingvo=angle|alirdato=2009-11-08|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090227061134/http://hdrstats.undp.org/indicators/5.html|arkivdato=2009-02-27}}</ref> La areo de Argentino estas 2.766.890&nbsp;km², kaj situas inter la ''Andoj'' Montaro (okcidente) kaj la [[Atlantiko]] (oriente). Ĝi estas la dua en la listo de plej grandaj landoj el [[Suda Ameriko]], kaj la oka en la listo de plej grandaj landoj el la mondo. La ŝtato postulas posedon de la nune [[Britio|britaj]] [[Falklandoj|''Falkland Islands'']] (aŭ hispane ''Islas Malvinas'' nome [[Malvinoj]]) kaj la posedon de la insuloj ''Georgia del Sur'' kaj la insuloj ''Sandviĉoj''. Ĝi ankaŭ volas posedi 969.464&nbsp;km² de la [[Antarkto]], sed kelkaj partoj de la antarkta teritorio postulita de Argentino estas ankaŭ proklamataj teritorio de [[Britio]] kaj [[Ĉilio]] respektive. Antarkto estas tamen gardata kiel internacia „nenies“ tero laŭ interkonsento de pluraj ŝtatoj. Ĝi estas la [[hispana lingvo|hispanparolanta]] lando plej etenda de la planedo, la dua plej granda de Latinameriko, la kvara en la amerika kontinento kaj la oka en la mondo, se konsideri nur la kontinentan areon sub fakta suvereneco. Se konsideri la postulitan areon, ties totalo estus 3.761.274&nbsp;km², kio igus ĝin la sepa plej etenda lando de la mondo. == Etimologio == La tuta nomo de la lando estas, [[hispane]], ''República Argentina'' (/re'publika aɾxen'tina/). Ankaŭ estas, por kelkaj celoj, uzata la nomo ''Nación Argentina'' (Argentina Nacio). La nomo ''Argentina'' devenas el la [[latina lingvo]] (''argentum'') kio signifas „[[arĝento]]“. Kiam la unuaj hispanaj konkerantoj trovis la ''Río de la Plata'' (arĝentan riveron), oni nomis ĝin ''Mar Dulce'' (dolĉa maro). La indiĝenoj donis arĝentajn donacojn al la personoj, kiuj postvivis terurajn tagojn sub rego de la ŝipestro [[Juan Díaz de Solís]]. La kredo pri arĝenta monto alvenis al Hispanio ĉirkaŭ la jaro [[1524]], kaj ĝia nomo ''Sierra del Plata'' estis unue registrita sur [[Venecio|venecia]] mapo en [[1536]]. Sur ĉi tiu arĝentejo estis fondita la vilaĝo ''[[Potosí]]''. Poste, iu arĝentoserĉanto sekvante la riverojn [[Paraná (rivero)|Paraná]] kaj [[Pilcomayo (rivero)|Pilkomajo]], trovis nur teritorion jam reklamitan de la serĉantoj kiuj alvenis el [[Lima]], la ĉefurbo de la ''Virreynato''. La nomo de la lando estas aktive uzata ekde [[1612]], kiam ĝi aperis en la libro ''Historia del descubrimiento, población y conquista del Río de la Plata'' (Historio pri la trovo, loĝiĝo kaj konkero de la ''Río de la Plata''), verkita de [[Ruy Díaz de Guzmán]]. En tiu libro la teritorio estis nomita ''Tierra Argentina'' (arĝenta teritorio). == Geografio == {{Ĉefartikolo|Geografio de Argentino}} === Areo === [[Dosiero:Argentine map of Argentina.png|eta|Mapo de Argentino kiu inkludas teritoriajn postulojn pri la [[Malvinoj]], la [[Aŭroroj]], la [[Sud-Georgioj]], la [[Sud-Sandviĉinsuloj]] kaj la [[Argentina Antarkta Teritorio|Argentina Antarkto]].]] La teritorio de Argentino estas la dua plej granda en [[Sudameriko]] kaj la [[Listo de landoj laŭ areo|oka]] en la mondo. Ĝi estas formata de amerika sektoro kaj alia [[Argentina Antarkta Teritorio|antarkta]] (kies suvereneco estas postulita). La areo de la [[Ameriko|amerika sektoro]] de Argentino havas 2&nbsp;795&nbsp;677&nbsp;km². El tiuj, 2.780.400&nbsp;km² korespondas al la landa teritorio sub fakta suvereneco, tio estas, la urbo [[Bonaero]], la 22&nbsp;[[Provincoj de Argentino|kontinentaj argentinaj provincoj]] kaj la departementoj [[Ushuaia]] kaj [[Río Grande]] de [[provinco de Fajrolando, Antarkto kaj Insuloj de Suda Atlantiko|Fajrolando]]. La resto estas konstituata de la arkipelagoj sub konflikto kontraŭ [[Unuiĝinta Reĝlando]], kiu kontrolas ilin ''[[de facto]]''; tio inkludas 11.410&nbsp;km² de [[Malvinoj]] (Falklandoj), 3560&nbsp;km² de [[Sud-Georgioj]], kaj 307&nbsp;km² de [[Sud-Sandviĉinsuloj]]. Tiuj tri arkipelagoj formas parton de la [[Insuloj de Suda Atlantiko]]. La areo de la [[Antarkto|antarkta sektoro]] — nome areo sub la principoj de la [[Antarkta traktato]] — estas 965&nbsp;597&nbsp;km²; tiuj korespondas al la [[Argentina Antarkta Teritorio|Argentina Antarkto]] (postulita teritorio), inkludita kiel departamento de la provinco de Fajrolando aŭ Fuegio. Krome, tiu areo inkludas la areojn de la [[Sudaj Ŝetlandaj Insuloj]] kaj de la [[Sudaj Orkadoj]]. La totala areo de Argentino, sumita ambaŭ sektorojn kaj amerika kaj antarkta, totalas 3&nbsp;761&nbsp;274&nbsp;km² inklude la postulitajn teritoriojn. En tiu kvanto oni inkludas nek la oceanan argentinan strion de 200&nbsp;marmejloj ([[ekskluziva ekonomia zono]]), nek la [[kontinentbreto]]n (kiu korespondas grandkvante al la [[Argentina Maro]]), nek la argentinan sektoron de la [[Plata-Rivero]]. === Situo === Argentino estas situanta en la sudo de la kontinento [[Ameriko]], kaj formas parton de la [[Suda Konuso]] kun Ĉilio, Urugvajo, Paragvajo kaj suda Brazilo.<ref name="igm01">Laŭ [http://www.igm.gov.ar/node/114 «Datos geográficos sobresalientes de la República Argentina»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080726235258/http://www.igm.gov.ar/node/114 |date=2008-07-26 }}, artikolo en la retejo de la [[Instituto Geográfico Nacional (Argentino)|Nacia Geografia Instituto]].</ref> * Limas norde kun Bolivio kaj Paragvajo. La limon kun Bolivio markas la montaro Koĉinoka, la riveroj Grande de San Juan, [[rivero Bermejo|Bermejo]], [[rivero Grande de Tarija|Grande de Tarija]], [[rivero Itauo|Itauo]] kaj [[rivero Pilkomajo|Pilkomajo]] kaj la paralelo 22; same kiel parto fiksita de la traktato de [[1889]], per kiu Argentino rezignis pri postulo al provinco Tarija ŝanĝe de la [[Punao (vegetaĵaro)|Punao]] de [[Atakamo]]. La limon de Paragvajo markas la riveroj Pilkomajo, [[rivero Paragvajo|Paragvajo]] kaj [[rivero Paranao|Paranao]] laŭ du diversaj traktatoj (inter kiuj unu kun partopreno de la usona prezidento [[Rutherford B. Hayes|Hayes]]), ambaŭ de [[1876]].<ref name="igm01" /> * Limas oriente kun Brazilo, kun Urugvajo, la [[Rivero Plata]] kaj la [[Argentina Maro]]. La limo kun Brazilo estas markita ankaŭ laŭ traktato kun interveno de usona prezidento [[Grover Cleveland|Cleveland pri Misiones (1895)]], kaj estas farata de la riveroj [[rivero Iguazuo|Iguazuo]], [[rivero San Antonio (Misiones)|San Antonio]], [[rivero Pepirio Guazuo|Pepirio Guazuo]] kaj [[rivero Urugvajo|Urugvajo]]. La limoj kun Urugvajo estas markataj de la samnoma rivero kaj tiu Plata, limoj interkonsentitaj de la Traktato de la [[Plata-Rivero]].<ref name="igm01" /> * Limas okcidente kun Ĉilio, kun kiu la limo estas konstituita plejparte de [[Andoj]], laŭ la Traktatoj de [[1881]], [[1899]] kaj [[1995]], kaj britaj traktatoj de [[1902]] (Patagoniaj Andoj). La [[Konflikto Beagle]] pri la [[Kanalo Beagle]] estis solvita pere de papa perado akceptita de ambaŭ landoj.<ref name="igm01" /> * La plej suda pinto el la teritorio amerika alvenas pere de jurisdikciaj akvoj ĝis la [[Drake-pasejo]], kiu unuigas la oceanojn kaj Atlantikon kaj [[Pacifiko]]n.<ref name="igm01" /> * Laŭ la publikaĵo ''Limits of ocean and seas'' de 1953 de la [[Internacia Hidrografia Organizo]] Argentino posedas ankaŭ du malgrandajn sektorojn apartenantaj al Suda Pacifiko: nome malgranda kojno sude de la [[Santa Cruz (Argentino)|provinco Santa Cruz]] formita el [[Terlango Dungeness]], [[Kabo Vírgenes]] kaj [[Kabo Sankta Spirito]]; kaj, pli etende inkludas nedirite, la akvojn, marbordojn kaj insulojn de la argentina patro de la Kanalo Beagle, sudokcidente de [[Provinco de Fajrolando, Antarkto kaj Insuloj de Suda Atlantiko|Fajrolando]].<ref name="IHO1953">http://www.iho-ohi.net/iho_pubs/standard/S-23/S23_1953.pdf {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho-ohi.net/iho_pubs/standard/S-23/S23_1953.pdf|date=2011-10-08}} Limits of Oceans and Seas Alirita la 12-an de oktobro 2010, [http://www.iho.int/english/home/][[International Hydrographic Organization]] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110504104240/http://www.iho.int/english/home/|date=2011-05-04}} 3-a eldono, 1953, Imp. Monégasque, Monte Carlo, Monako, angla</ref> Tamen, la projekto de la 4a eldono de ''Limits of ocean and seas'' de 2001 pasas al la Terlango Dungeness la interoceanan limon, klarigante ke tio estis interkonsentita de Argentino kaj Ĉilio en 1984.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.iho-ohi.net/mtg_docs/circular_letters/spanish/2001/Cl55s.pdf |titolo=Circular C55 de 2001 de la OHI |alirdato=2014-03-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150924033333/http://www.iho-ohi.net/mtg_docs/circular_letters/spanish/2001/Cl55s.pdf |arkivdato=2015-09-24 }}</ref> Pri la kanalo Beagle, Argentino ne konsideras ĝin inkludita en iu oceano. La eksterakva teritorio sub efektiva suvereneco de Argentino etendiĝas tra pli ol 33° de latitudo inter ties norda kaj suda pintoj, kaj tra preskaŭ 20° de longitudo de oriento al okcidento. Laŭ la retejo de la [[Instituto Geográfico Nacional (Argentino)|Nacia Geografia Instituto]],<ref>[http://www.ign.gob.ar/republica_argentina Datos Republica Argentina]</ref> ĝi havas 1423&nbsp;km de oriento al okcidento kaj 3694&nbsp;km de longo de nordo al sudo, klarigante ke la plej foraj pintoj estas la jenaj: oriente, pinto situanta ĉe la urbo [[Bernardo de Irigoyen (Misiones)|Bernardo de Irigoyen]], en la [[provinco Misiones]], ĉe {{Koord|26|15|15|S|53|38|52|O}}; okcidente — pinto okcidente de la monto Bertrand aŭ Agassiz Norte en la [[Nacia parko Los Glaciares]], [[Santa Cruz (Argentino)|provinco Santa Cruz]]: {{Koord|50|01|00|S|73|34|00|O}}; norde — la kunfluo de la riveroj Grande de San Juan kaj Mojinete, en la provinco [[Jujuy]] ĉe {{Koord|21|46|50|S|66|13|10|O}}; kaj sude — la [[Kabo San Pío]], sude de la [[Granda Insulo de Fajrolando]], ĉe {{Koord|55|03|00|S|66|31|00|O}}. Tamen, la retejo de la Subsekretario de Katastro de Fajrolando indikas, ke la kabo [[Punta Falsa]] {{Koord|55|03|34|S|66|26|29|O}} kaj la Blanka Insuleto {{Koord|55|03|51|S|66|33|06|O}} troviĝas ankaŭ pli sude ol Kabo San Pío.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.tierradelfuego.gov.ar/catastro/mapas/toponimia.pdf |titolo=Subsekretario de Katastro de Fajrolando |alirdato=2014-03-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140704151438/http://www.tierradelfuego.gov.ar/catastro/mapas/toponimia.pdf |arkivdato=2014-07-04 }}</ref> === Enklavoj kaj eksklavoj === ==== Inter Argentino kaj Urugvajo ==== [[Dosiero:Rio de la Plata BA 2.JPG|eta|250ra|La [[Río de la Plata]], inter Argentino kaj Urugvajo, estas tradicie konsiderata la plej larĝa de la planedo; [[Bonaero]] videblas kiel hela areo sube dekstre de la foto kaj [[Montevideo]] kiel hela areo supre maldekstre de la elfluo en la maro de la bruneca rivero.]] Pro la subskribo de la Statuto de la Rivero Urugvajo de 1961 kiu fiksis la limon ĉe tiu rivero inter Argentino kaj Urugvajo, oni difinis, ke sude de la zono de Ayuí [ajuI] ― kiu estas la loko kie poste oni konstruis la Akvobaraĵon de Salto Grande ―, la limo pasu tra la plej profunda kanalo, separante ankaŭ la insulojn. Spite tion, la insuloj Filomena Grande, Filomena Chica, Palma Chica, Bassi, Tres Cruces, kaj la insuletoj Albakaj Chingolo, laŭ interkonsento apartenas al Urugvajo ĉar ili havis loĝantaron el tiu origino, kvankam la ĉirkaŭa akvo apartenas al Argentino. Tiele, tiuj insuloj konstituas enklavojn de Urugvajo en argentinaj akvoj.<ref name="Tratado" /> La [[insulo Martín García]] estas [[eksklavo]] argentina ĉe la kunfluo de la riveroj [[rivero Paranao|Paranao]] kaj [[rivero Urugvajo|Urugvajo]], je unu kilometro ene de urugvaja akvo, je distanco proksimuma de 3,5&nbsp;km de la urugvaja marbordo, ĉe Martín Chico. La [[Traktato de la Rivero Plata]], subskribita de Argentino kaj [[Urugvajo]] en [[1973]], rekonfirmis la argentinan jurisdikcion sur la insulo, finante jarcentan disputon inter la landoj.<ref name="Tratado">http://www.gob.gba.gov.ar/html/municipales/islamg/tratado_del_rio_de_la_plata_y_su_frente_maritimo.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080418123806/http://www.gob.gba.gov.ar/html/municipales/islamg/tratado_del_rio_de_la_plata_y_su_frente_maritimo.htm |date=2008-04-18 }} Tratado del Río de la Plata y su Frente Marítimo Alirita la 24-an de julio 2008, Ministerio de Gobierno de la Provincia de Buenos Aires</ref> Pro [[sedimentado|rivera sedimentado]], formiĝis insulo antaŭ la norda bordo de Martín García kiu estis nomita de Argentino Punta Bauzá kaj de Urugvajo Timoteo Domínguez, kaj estis nova objekto de disputo inter ambaŭ landoj. Laŭ interkonsento ĉe la ''Traktato de la Rivero Plata'', Argentina agnoskis la urugvajan suverenecon sur la insulo kiu, poste, unuiĝis al Martín García, konstituante sekan landlimon. ==== Inter Argentino kaj Paragvajo ==== Laŭ la traktatoj subskribitaj kun [[Paragvajo]], oni interkonsentis, ke la insuloj en la riveroj [[rivero Paranao|Paranao]] kaj [[rivero Paragvajo|Paragvajo]] (escepte de la insuloj Jaciretao kaj [[Insulo Cerrito|Cerrito]]) estu de la plej proksima lando, tiele ke la akvoj estu dividitaj per la ĉefa kanalo de la rivero.<ref>http://www.argentina-rree.com/14/14-039.htm Las relaciones con Paraguay, Alirita la 25-an de julio 2008, Historia General de las Relaciones Exteriores de la Argentina, Iberoamérica y el Mundo</ref> Post la markigo de la insuloj en [[1980]] restis enklavoj ambaŭflanke, kaj en la rivero [[rivero Paranao|Paranao]] kaj en la rivero [[rivero Paragvajo|Paragvajo]]. Tiele apartenas al Argentino ene de la [[provinco Corrientes]] la insuloj: [[Insulo Apipé Grande|Apipé Grande]], [[Insulo Entre Ríos|Entre Ríos]], la grupoj Caa Verá, Verdes (Verdaj) kaj Costa Larga (Longa Marbordo); ĉiuj el ili situantaj en la rivero Paranao en paragvajaj akvoj. === Naturaj regionoj === {{Ĉefartikolo|Regionoj de Argentino}} <gallery mode="packed"> 155 - Glacier Perito Moreno - Panorama de la partie nord - Janvier 2010.jpg|[[Glaĉero Perito-Moreno]], [[Nacia parko Los Glaciares]], [[Santa Cruz (Argentino)|Santa Cruz]]. Unu el la glaĉeroj plej vizitataj en la mondo, kaj unu el plej grandaj rezervejoj de nesala akvo en la mondo. Deklarita [[Monda heredaĵo de Unesko|Monda heredaĵo]] de [[Unesko]] en 1981. </gallery> Laŭ la plej ĵusa informo de la [[Monda Fonduso por Naturo]] ([[WWF]]) Argentino estas la naŭa lando (inter pli ol 150) kun plej grandaj naturaj riĉo kaj [[biodiverseco]].<ref>http://www.clarin.com/edicion-impresa/deforestacion-agrava-inundaciones_0_418158288.html{{404|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} La deforestación agrava inundaciones, Alirita la [[30an de januaro]] de 2011, Clarín</ref> Laŭ la informo de WWF, Argentino estas antaŭata laŭ naturaj riĉo kaj biodiverseco nur de la kontinentlandoj [[Brazilo]], [[Ĉinio]], [[Usono]], [[Rusio]], [[Barato]], [[Aŭstralio]] kaj de la mezgranda sed tre insulara [[Indonezio]]. En 2011, la akvofaloj de [[Iguacuo]] (en la [[provinco Misiones]]) estis proklamitaj kiel unu el la [[Sep naturaj mirindaĵoj de la mondo]]<ref>[http://noticias.terra.com.ar/sociedad/oficializaron-la-consagracion-de-las-cataratas-del-iguazu-como-una-de-las-nuevas-siete-maravillas-del-mundo,e07506ea57a87310VgnVCM10000098cceb0aRCRD.html «Oficialización de las Cataratas del Iguazú como una de las Nuevas Siete Maravillas del Mundo»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140704153215/http://noticias.terra.com.ar/sociedad/oficializaron-la-consagracion-de-las-cataratas-del-iguazu-como-una-de-las-nuevas-siete-maravillas-del-mundo,e07506ea57a87310VgnVCM10000098cceb0aRCRD.html |date=2014-07-04 }}, artikolo en la retejo Noticias Terra.</ref> La argentina kontinenta teritorio estas situanta inter la [[Andoj]], la [[Atlantiko|Suda Atlantiko]] kaj la [[Antarkto]]. En la lando eblas distingi tri grandajn geografiajn areojn klare diferencaj: * la centra kaj norda zonoj, de [[ebenaĵo]]j; * la suda zono, de [[altebenaĵo]]j; * la okcidenta zono, de [[montaro]]j.<ref name="reg01">Vidu [http://www.oni.escuelas.edu.ar/olimpi98/Campos-Estancias/regiones.htm oni.escuelas.edu.ar] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130803021053/http://www.oni.escuelas.edu.ar/olimpi98/campos-estancias/regiones.htm |date=2013-08-03 }} [http://www.redargentina.com/mipais/regiones/index.asp redargentina.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080727130912/http://www.redargentina.com/MiPais/regiones/index.asp |date=2008-07-27 }}.</ref> En la nordo de la lando troviĝas regionoj de densa vegetaĵaro; en kelkaj sektoroj tiu estas [[arbaro|arbara]] kaj en aliaj estas [[ĝangalo|ĝangala]], komponita de la [[Ĉako (ekoregiono)|ĉaka regiono]] kaj de la [[marĉo Iberao]]; tiuj zonoj de abunda vegetaĵaro miksiĝas kun aliaj etendaj zonoj de [[arecaceae|palmaroj]] kaj [[herbejo]]j. La [[provinco Misiones|misiona regiono]] estas diferencigita areo, kiel pludaŭro de la montaroj de Brazilo, kun malaltaj sed krutaj montaroj, de subtropika klimato, tre malsekaj kaj vegetaĵaro [[ĝangalo|ĝangala]]. La nordokcidento de la lando estas okupata de la regiono de altebenaĵoj nome [[Punao|Punao de Atakamo]] aŭ ''Altiplano''.<ref name="reg01" /> En la centro de la lando troviĝas la [[Pampo|pampa ebenaĵo]], kiu povas dividiĝi en du regionoj: [[Malseka Pampo]] kaj [[Seka Pampo]]. Tiu lasta havas [[kontinenta klimato|pli kontinentan klimaton]]. En la Malseka Pampo la [[Sierra de la Ventana]] kaj [[Sistemo Tandilia|Tandilia]] (kun maksimuma alto apenaŭ supera al 500&nbsp;metroj super la marnivelo)<ref name="reg01" /><ref>http://www.mejorpasto.com.ar/content/view/241/126/ Sistema de Tandilia, alirita la 25-an de julio 2008, Mejor pasto</ref> estas la unikaj geografiaj elementoj kiuj rompas la monotonecon de la pejzaĝo kaj estas restoj de tre antikva montaro.<ref name="reg01" /> En la centrokcidento de la lando troviĝas la regiono [[Kujo]], kiu estas konstituita de la provincoj [[provinco San Juan|San Juan]], [[provinco Mendoza|Mendoza]] kaj [[provinco San Luis|San Luis]], kie hegemonias montara reliefo, kun malabunda vegetaĵaro.<ref name="reg01" /> Sude de la lando troviĝas la [[Argentina Patagonio|Patagonio]], etenda zono de altebenaĵoj kaj montetaroj formiĝintaj dum [[Antaŭkambrio]]. Ĝi enhavas la provincojn [[provinco Río Negro|Río Negro]], [[provinco Neŭkeno|Neŭkeno]], [[provinco Ĉubutio|Ĉubutio]], [[provinco Santa Cruz (Argentino)|Santa Cruz]] kaj [[Provinco de Fajrolando, Antarkto kaj Insuloj de Suda Atlantiko|Fajrolando]].<ref name="reg01" /> En nordoriento kaj centroriento de la lando estas la ĉefaj riveroj, kiuj korespondas al la [[Plata Baseno]], la tria laŭetende baseno de la Okcidenta Hemisfero. La ĉefaj riveroj tiuregione estas la jenaj: [[rivero Paragvajo|Paragvajo]], [[rivero Bermejo|Bermejo]], [[rivero Colorado (Argentino)|Colorado]], [[rivero Urugvajo|Urugvajo]] kaj la plej longa, la [[rivero Paranao|Paranao]]. La du lastaj iras kune ĝis renkontiĝos ĉe la [[estuaro]] de la [[rivero Plata]]. Tiu estuaro estas la plej granda de la planedo kaj alfluas en la areon de la [[Atlantiko]] koresponda al la [[Argentina Maro]]. La tero kiu troviĝas inter ambaŭ riveroj estas nomata [[Argentina Mezopotamio|Mezopotamio]] kaj estas kunhavata de la provincoj [[provinco Misiones|Misiones]], [[provinco Corrientes|Corrientes]] kaj [[provinco Entre Ríos|Entre Ríos]].<ref name="reg01" /> Argentino havas 4665&nbsp;km de oceanaj [[marbordo]]j en sia amerika sektoro. La zono de la Atlantiko sur la kontinenta platformo estas malkutime larĝa kaj nomiĝas [[Argentina Maro]], kiu enhavas gravajn fiŝajn kaj naftajn resursojn. La marbordoj varias de dunaj zonoj al klifoj. La alternado de malvarmaj marfluoj el Antarkto kun varmaj el Brazilo permesas, ke la temperaturo de la marbordoj ne malsupreniras uniforme laŭ la descendo en la latitudo, sed male montras variojn. La suda marbordo de [[Granda Insulo de Fajrolando|Fajrolando]] formas la nordan marbordon de la [[Drake-pasejo]].<ref name="reg01" /> {{Ĉefartikolo|Naturaj areoj protektitaj en Argentino|Naciaj parkoj de Argentino}} <gallery mode="packed"> Laguna de Gomez.jpg|Vido de la marbordoj de la urbo [[Junín (Buenos Aires)|Junín]] apudaj al la [[laguno de Gómez]] en la kerno de la [[Pampo]] argentina. Cerro de los siete colores.jpg|''[[Sepkolora Monteto]]'', ĉe [[Purmamarca]], [[provinco Jujuy]], en [[Argentina Nordokcidento]]. Necochea-aerea.jpg|Strando de la [[Argentina Atlantika Marbordo]] [[provinco Bonaero|bonaera]], en la [[Argentina Maro]], ĉe [[Necochea]]. Talampaya NP.jpg|[[Nacia Parko Talampaja]], [[provinco La Rioja (Argentino)|provinco La Rioja]]. </gallery> <gallery mode="packed"> Iguazu Décembre 2007 - Panorama 7.jpg|La akvofaloj de [[Iguacuo]] troviĝas je 80 % en teritorio [[argentina]] kaj estis elektitaj kiel unu el la [[Sep naturaj mirindaĵoj de la mondo]]. </gallery> === Orografio === [[Dosiero:Argentina topo blank.jpg|eta|Mapo de Argentino.]] La ĝeneralaj karakteroj de la [[orografio]] de Argentino estas montaroj okcidente kaj ebenaĵoj oriente, kio formas planimetrion kiu malaltiĝas el okcidento al oriento.<ref name="indec01">Informo de [http://www.indec.gov.ar/principal.asp?id_tema=20 INDEC] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080911190055/http://www.indec.gov.ar/principal.asp?id_tema=20 |date=2008-09-11 }}.</ref> La okcidenta areo estas formata de la ĉefa zono de la [[Andoj]]. Norde troviĝas la plej altaj sektoroj de la montaro, kiuj estas ankaŭ la plej altaj de la kontinento. Tie troviĝas la monto [[Aconcagua]], kiu kun alto de 6960,8&nbsp;metroj super [[marnivelo]],<ref name="IGN">http://www.ign.gob.ar/node/479 Se dio a conocer la nueva altura oficial del Cerro Aconcagua: 6960,8 metros, hispana, [[Instituto Geográfico Nacional (Argentino)]], alirita la 3-an de septembro 2012.</ref> estas la plej alta punkto de la mondo ekster [[Himalajo]]. La patagonia ero de Andoj, tamen, posedas pintojn multe pli malaltajn ol tiuj de la nordo. Norde, oriente de Andoj kaj ankaŭ en direkto nordo-suden etendas la [[Ĉeandaj Montaroj]], nome serio de ''sierras'' laŭŝtupare kiuj kunformas valojn tre loĝatajn. Sude de tiuj troviĝas la [[Pampecaj Montaroj]], pli disaj kaj separitaj per ebenaĵoj.<ref name="indec01" /> La [[Argentina Patagonio|patagonia altebenaĵo]] estas aro de ''altiplanos'' kaj altaj ebenaĵoj aridaj, inter Andoj patagoniaj kaj la Atlantiko, kie ĝi falas krute el altaj klifoj kiuj rigardas al la Argentina Maro. Tie troviĝas ankaŭ la plej profunda depresio el tuta Ameriko: la [[Laguna del Carbón (Santa Cruz)]] je 105&nbsp;metroj '''sub''' la [[marnivelo]].<ref name="indec01" /> En orienta Mezopotamio, ĉe deklivaro de la [[Brazila Masivo]], la reliefo prezentiĝas kiel malaltaj montetaroj en la provinco Misiones. Sude, en la provincoj Corrientes kaj Entre Ríos, ili transformiĝas en ''cuchillas'' (tranĉiletoj) aŭ montetoj de sedimenta deveno eĉ pli malaltaj, kio konstituas undecan topografion.<ref name="indec01" /> La granda ebenaĵo [[Ĉako]]-[[Pampo]] estas ebenaĵo kun malmultaj ondecoj, subtropika norde ([[Granda Ĉako]]) kaj moderklimata sude ([[Pampo|pampa ebenaĵo]]). Akvokolektas tie grandparte la [[rivero Paranao]], kun milda deklivo, de direkto nordokcidento-sudorienten kaj kun ondecaj riveroj, marĉoj kaj humidejoj en Ĉako kaj granda kvanto de lagetoj en Pampo. La monotonio de la pejzaĝo rompiĝas nur pro apero de kelkaj montaraj sistemoj.<ref name="indec01" /> {{Ĉefartikolo|Geologio de Argentino}} <gallery mode="packed"> Aconcagua (aerial).jpg|La monto [[Aconcagua]], en la [[provinco Mendoza]], kun 6960,8&nbsp;[[metro]]j super la [[marnivelo]] la plej alta pinto de la mondo ekster [[Himalajo]], krom esti la plej alta montopinto de la hemisferoj [[suda hemisfero|suda]] kaj [[okcidenta hemisfero|okcidenta]]. Pissisviajeros4x4.jpg|La [[Monte Pissis]] estas la tria plej alta montopinto de la hemisferoj [[suda hemisfero|suda]] kaj [[okcidenta hemisfero|okcidenta]], kun [[alto]] de 6795&nbsp;[[msm]]. Fitzroy 2.jpg|[[Cerro Chaltén]] en la [[Argentina Patagonio]]. Ojos del Salado summit.jpg|[[Ojos del Salado]] estas la [[vulkano]] plej alta de la mondo, kaj la dua plej alta montopinto de la kontinento. Quebrada de Humahuaca Andes Argentina Luca Galuzzi 2005.JPG|La [[Quebrada de Humahuaca]], profunda sulko de origino tekton-rivera, konsiderita [[Monda heredaĵo de Unesko]]. </gallery> === Hidrografio === <div align=center> {| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=220px style="float:right; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e text- align:left;clear:all; margin- left:10px; font- size:90%" |colspan=4 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="black"|'''Ĉefaj riveroj de Argentino''' |- |colspan=4 align=center|[[Dosiero:Paraná.jpg|200ra]] |- ! style="background:#e8e8e8;" | '''Nomo''' ! style="background:#e8e8e8;" | '''Longo ([[kilometro|km]])''' |- background:#efefef |[[rivero Salado (norda Argentino)|Salado del Norte]] || align=right| 2355 |- background:#e9e9e9; | |[[rivero Paranao|Paranao]] || align=right|1630 |- background:#e9e9e9 |[[rivero Urugvajo|Urugvajo]] || align=right| 1170 |- background:#efefef | [[rivero Colorado (Argentino)|Colorado]] || align=right| 1140 |- background:#efefef |[[rivero Bermejo|Bermejo]]-[[rivero Teŭko|Teŭko]] || align=right| 1000 |- background:#efefef |[[rivero Pilkomajo|Pilkomajo]] || align=right| 850 |- background:#e9e9e9 | [[rivero Ĉubut|Ĉubut]] || align=right| 810 |- background:#efefef |[[rivero Salado (Bonaero)|Salado]] || align=right|640 |- background:#e9e9e9; | |[[rivero Negro (Argentino)|Negro]] || align=right| 635 |- background:#e9e9e9 |[[rivero Deseado|Deseado]] || align=right| 615 |- background:#e9e9e9 |[[rivero Chico de Santa Cruz|Chico de Santa Cruz]] || align=right| 600 |- background:#e9e9e9 |[[rivero San Juan (Argentino)|San Juan]] || align=right| 500 |- background:#efefef |[[rivero Mendoza|Mendoza]] || align=right| 400 |- |colspan=2 style="background:#e9e9e9;" align=maldekstra|<small>Notu: ĉiuj longoj nur por teritorio argentina.</small> |- |} </div> La argentinaj riveroj klasigeblas en 3 [[Akvokolekta areo|akvokolektaj areoj]]: tiu de la deklivaro al la [[Atlantiko]], tiuj de la deklivaro al la [[Pacifiko]] kaj, laste, tiuj apartenantaj al la diversaj [[Senelflua baseno|senelfluaj basenoj]] de la interno de la lando.<ref name="hidro01">[http://www.oni.escuelas.edu.ar/olimpi2000/cap-fed/elagua/argenti/galery/hidr.htm Hidrografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130708065421/http://www.oni.escuelas.edu.ar/olimpi2000/cap-fed/elagua/argenti/galery/hidr.htm |date=2013-07-08 }} de Argentino. [https://surdelsur.com/es/mapas-argentina/#mapa-fisico Mapo] de riveroj.</ref> La deklivaro al la Atlantiko estas la plej etenda kaj estas komponita de la [[Plata Baseno]], la Patagonia Sistemo kaj serio de malgrandaj riveroj en la provinco Bonaero. La Plata Baseno estas la plej grava, finas en la estuaro de la [[Rivero Plata]] kaj estas elakvigita de la riveroj [[rivero Paranao|Paranao]] (la plej akvenhava kaj etenda de la lando), [[rivero Urugvajo|Urugvajo]] kaj la diversaj alfluantoj de tiuj, elstare la [[rivero Paragvajo|Paragvajo]], la [[rivero Pilkomajo|Pilkomajo]], la [[rivero Bermejo|Bermejo]], la [[rivero Salado (norda Argentino)|Salado]] kaj la [[rivero Iguazú|Iguazú]]. La patagonia sistemo estas formata de eleksteraj riveroj, nutritaj de la malglaciigo el Andoj. Elstaras pro sia akvenhavo la rivero [[rivero Colorado (Argentino)|Colorado]], la [[rivero Negro (Argentino)|Negro]], la [[rivero Ĉubut|Ĉubut]] kaj la [[rivero Santa Cruz|Santa Cruz]].<ref name="hidro01" /> La deklivaro al la Pacifiko estas de malplej etendo. Ĝi estas formita de mallongaj riveroj, nutritaj de malglaciigo kaj pluvoj de la Patagoniaj Andoj kiaj la [[rivero Manso|Manso]] en Río Negro kaj la [[rivero Futaleufú|Futaleufú]] en Ĉubutio.<ref name="hidro01" /> En la centro kaj okcidento de la teritorio estas diversaj senelfluaj basenoj, komponitaj de riveroj de varia akvenhavo kiuj perdiĝas engrunde pro [[vaporiĝo]] aŭ [[enfiltreblo|enfiltrado]] aŭ elkviĝas en internaj lagetoj aŭ [[salejo]]j. Elstaras la baseno de la [[rivero Desaguadero (Argentino)|Desaguadero]], kiu grupigas la kujajn riverojn, kaj tiu de la lago [[Lago Mar Chiquita (Kordobo)|Mar Chiquita]], kie elfluas la riveroj [[rivero Dulce (Argentino)|Dulce]], [[rivero Suquía|Unua]] kaj [[rivero Dua|Dua]].<ref name="hidro01" /> La argentinaj lagaj basenoj troviĝas ĉefe en Patagonio, kiel konsekvenco de la [[Glaciepoko|glaciepoka agado]] kiu formis ĝin. Elstaras la lagoj [[Lago Nahuel Huapi|Nahuel Huapi]], [[Lago Viedma|Viedma]] kaj [[Lago Argentino|Argentino]]. En la Ĉako-pampa Ebenaĵo estas granda kvanto de [[lago|lagetoj]] de akvoj kaj nesala kaj sala, kaj ĉe la marbordo estas [[marĉo]]j kiaj tiuj de la [[Marĉo Iberao]].<ref name="hidro01" /> La argentina laguno plej etenda estas [[Mar Chiquita (Kordobo)|Mar Chiquita]], en la provinco de Kordobo. La akvaj rimedoj de la lando inkludas ankaŭ la etendajn [[glaĉero]]jn de Andoj kaj de la teritorioj ĉeantarktaj kaj antarktaj postulitaj de Argentino, kiaj tiu de la [[Glaĉero Perito Moreno|Perito Moreno]] kaj la subteran akvon de [[Grundakvo|grundakvejoj]], kiaj tiuj de la [[Grundakvejo Puelĉe|Puelĉe]] kaj la [[Grundakvejo Guarania|Guarania]]. La profito [[Hidroelektra centralo|hidroelektra]] de la riveroj okazigis la formadon de diversaj [[baraĵlago]]j, kiaj tiuj de [[Akvorezervejo Yacyretá|Yacyretá]] ĉe la rivero Paranao, tiu de [[Akvorezervejo Salto Grande|Salto Grande]] ĉe la rivero Urugvajo kaj tiu de [[Akvorezervejo El Chocón|El Chocón]] ĉe la [[rivero Limajo|Limajo]].<ref name="hidro01" /> Pri la menciitaj glaĉeroj la ''Instituto Argentino de Nivología, Glaciología y Ciencias Ambientales'' (IANAGLA]) del [[CONICET]] kalkulis, ''sen enkalkuli tiujn de la antarkta sektoro'' kaj nur tiujn de la amerika sektoro, pli ol 4000&nbsp;glaĉerojn kiuj enhavas pli ol 3700&nbsp;[[km²]]; tiu kvanto de glaĉeroj konstituas grandan aron de naturaj "akvorezervejoj" de [[nesala akvo]] glaciita dum la tuta jaro, el kiuj granda parto nutras diversajn hidrajn basenojn eĉ ĉe sektoroj kiuj alimaniere estus tute dezertaj.<ref>http://www.ambiente.gov.ar/?aplicacion=noticias&idarticulo=11808&idseccion=12 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131009042041/http://www.ambiente.gov.ar/?aplicacion=noticias&idarticulo=11808&idseccion=12 |date=2013-10-09 }}</ref> <gallery mode="packed"> Esteros del Iberá.jpg|Satelita vido de la [[Marĉo Iberao]], en [[provinco Corrientes|Corrientes]], enhavas el {{unuo|15000}} al {{unuo|25000}} km² kaj estas la dua plej granda malsekejo de la mondo. Lago Desierto 182.jpg|[[Lago Dezerto]] ĉe la monto [[Cerro Chaltén]], [[provinco Santa Cruz|Santa Cruz]]. Cabra corral.jpg|Akvorezervejo General Belgrano aŭ [[Akvorezervejo Cabra Corral|Cabra Corral]] de la [[Kalĉakiaj Valoj]], en la centro de [[Provinco Salta|Salta]]. Upsala Glacier, Argentina.jpg|[[Glaĉero Upsala]] vidita el la [[Internacia Kosmostacio]], [[provinco Santa Cruz|Santa Cruz]]. </gallery> <gallery mode="packed"> Bariloche-11-2003.jpg|Montoj [[Cerro Catedral (Argentino)|Katedralo]], [[Cerro López|López]] kaj Capilla, kaj la lagoj [[Lago Moreno|Moreno]] kaj [[Lago Nahuel Huapi|Nahuel Huapi]], viditaj ekde la monto Cerro Campanario, ĉe [[San Carlos de Bariloche]]. </gallery> === Klimato === Argentino estas lando de ĝenerale modera klimato, kiu ŝanĝiĝas de subarktika en la sudo ĝis subtropika en la nordo. La nordon karakterizas tre varma, humida somero kaj mildaj sekaj vintroj. En la centra parto de la lando havas varmajn somerojn kun oftaj fulmopluvegoj, malvarmetajn vintrojn. En la sudo, speciale en la montaro, la vintroj estas malvarmaj, kun abunda neĝofalo. La rekorde alta kaj malalta temperaturoj de Sud-Ameriko ambaŭ estis registritaj en Argentino: estas -32 kaj plus 49,1 gradoj. == Historio == {{Ĉefartikolo|Historio de Argentino}} Homoj loĝis en la teritorio de Argentino jam en la 12-a miljaro antaŭ Kristo (laŭ trovaĵoj en Santa María, Huarpes, Diaguitas kaj Sanavirones). La [[Inka imperio]] invadis tion, kio nun estas nord-orienta Argentino, en [[1480]], alproprigante ĝin ene de regiono [[Kolasujo]]; [[gvaranioj]] disvolviĝis ĉi tie kiel agrikultura ekonomio, produktanta dolĉan terpomon kaj mateon. La centrajn kaj la sudajn regionojn enloĝis nomadaj triboj. === Hispana konkero === Eŭropaj esplorantoj venis al Argentino en [[1516]]. [[Dosiero:Buenos Aires (Aldus Verthoont, ca 1628).jpg|eta|250ra|Unua konata bildo de [[Bonaero]], pentrita ĉirkaŭ 1628 de nederlandano.]] La fortikaĵo [[Sancti Spiritu]] estis la unua hispana setlejo, instalita en 1527 borde de la rivero Paranao, je 40&nbsp;km norde de la loko kie estas la nuna urbo [[Rosario (Argentino)|Rosario]].<ref>http://www.lanacion.com.ar/646995{{404|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Puerto Gaboto, el lugar donde comenzó la historia, 23-a de oktobro de 2004, alirita la 28-an de junio 2008, Pablo Arrizabalaga, La Nación</ref> Hispanio establis en [[1542]] [[Vicreĝlando de Peruo|vic-reĝlandon de Peruo]], kies teritorio estis proklamita la tuta [[Sud-Ameriko]]. La unua esplorado de la nordokcidento kaj centro de la nuna lando estis la [[Eniro de Diego de Rojas al Tukumano|eniro de Diego de Rojas]] en 1543. La urboj [[Santiago del Estero]] (1553), [[Kordobo (Argentino)|Kordobo]] (1573) kaj [[Bonaero]] (1536/1580) estis la bazoj de la kolonia setlado kiu stariĝis en la norda duono de la nuna teritorio argentina. Konstanta kolonio en Bonaero aperis nur en [[1580]]. La tuta teritorio estis sub kontrolo de la aŭtoritato de la [[Hispanio|hispana monarkio]] (nome [[Gobernación del Río de la Plata]]). El progresa miksogenezo ([[rasmiksiĝo]]) kaj havante kiel unu el ĉefaj ekonomiaj bazoj la bovĉasadon, jam aperis klare el la [[17-a jarcento]] loĝantaro kiu iĝos paradigma kaj poste decidiga en la sendependisma epoko: tiu de [[gaŭĉo]]j. En la 17-a jarcento setlis la [[misio]]j de [[jezuito]]j ĉe [[guaranio]]j. Temis pri misiaj vilaĝoj fonditaj de la [[Kompanio de Jesuo]] inter gvaranioj kaj najbaraj popoloj, kiuj celis kristanigi indiĝenojn en la teritorioj de la aktualaj provincoj Misiones, Corrientes, kaj parto de Paragvajo. Ili plenumis sukcese tiun taskon, ĝis la jaro 1768, kiam la hispana reĝo [[Karlo la 3-a]] ordonis la forpelon de la jezuitoj el la hispanaj teritorioj. Dum plejparto de la kolonia periodo, la argentina teritorio estis parto de la Vicreĝlando de Peruo, ĝis 1776, kiam dum la regado de [[Karlo la 3-a (Hispanio)|Karlo la 3-a de Hispanio]], oni dividis ĝin; kaj oni kreis la novan instancon [[Vicreĝlando de Río de la Plata]]. La urbo Bonaero estis proklamita ties ĉefurbo pro sia kreskinta graveco kiel komerca centro, kaj cele rezisti pli eventualan portugalan atakon, krom por havi pli facilan aliron al Hispanio pere de la atlantika navigado.<ref>Luna, Félix, La etapa colonial, Breve historia de los argentinos, 1994, Planeta/Espejo de la Argentina, id=950-742-415-6</ref> En 1780 okazis granda indiĝena insurekcio kun centro en [[Kuzko]], estrita de la [[inkao]] [[Tupak-Amaru la 2-a]], kiu etendiĝis ekde la aktuala teritorio argentina ĝis la aktuala teritorio kolombia. Ĝis mezo de la [[19-a jarcento]], granda parto de [[Patagonio]] kaj de la [[Pampo]] restis sub kontrolo de diversaj indiĝenaj popoloj: ĉefe, ĉonkoj kaj poste [[mapuĉoj]] (ankaŭ nomitaj ĝis nun "araŭkanoj") en Patagonio kaj ''rankeloj'' ĉe la pampaj ebenaĵoj ĝis la lasta kvarono de la 19-a jarcento. Krome la teritorioj de la [[Granda Ĉako|ĉaka regiono]] ne estis koloniigitaj de eŭropanoj, sed restis loĝataj de indiĝenaj popoloj kiaj los ''komoj'', ''mokovioj'', ''pilagaoj'' kaj ''[[viĉio]]j'' ĝis komenco de la [[20-a jarcento]]. === Sendependo === [[Dosiero:BatallaDeMaipu.jpg|eta|maldekstra|[[Milito de Sendependigo de Argentino]], kiu finos ekkomence de la tria jardeko de la 19a jarcento.]] [[Dosiero:José de San Martín (retrato, c.1828).jpg|eta|150ra|La liberigisto [[José de San Martín]].]] [[Dosiero:Belgrano PP.jpg|eta|150ra|[[Manuel Belgrano]], [[intelektulo]], [[ekonomikisto]], [[politikisto]], [[militisto]] kaj kreinto de la [[Flago de Argentino|argentina flago]].]] [[Dosiero:Martín Miguel de Güemes 1.jpg|eta|150ra|La politikisto kaj militisto [[Martín Miguel de Güemes]] venkis kontraŭ la reĝistoj en la nordo.]] Ĉirkaŭ 1806 kaj 1807 okazis la [[Anglaj Invadoj en Plato]] dum kiuj [[Santiago de Liniers]] estris la trupojn kiuj forpelis la britajn trupojn. En tiu bataloj partoprenis profesiaj militistoj, rotoj de milicanoj formitaj de nombraj krioloj, kaj ''platanoj'' kaj devenaj el la Interno (ĉefe, de Asuncio de Paragvajo kaj de Kordobo), indiĝenoj kaj eĉ negraj sklavoj. La popola deziro akcelis la elpostenigon de la vicreĝo [[Rafael de Sobremonte]] por, sekve, elekti kiel novan vicreĝon [[Santiago de Liniers]], konvertita en heroo de la atako, defendo kaj rekonkero de Bonaero.<ref>http://www.historiadelpais.com.ar/inva_defensa.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130527162630/http://www.historiadelpais.com.ar/inva_defensa.htm |date=2013-05-27 }} Las Invasiones inglesas - la defensa Alirita la 5-an de julio 2008, eldonejo Historia del país</ref> La ĉefaj estroj de tiuj milicoj iĝis tuje nova elito en la urbo Bonaero, kaj eniris kiel membroj de la Municipa Konsilantaro, ĝis tiam formita nur de hispanoj. Kvankam Liniers regis ankoraŭ nome de Hispanio, la elpostenigo de vicreĝo per popola premo estis nevidita fakto en la historio de Ameriko. Tio kaj la malvenko de la brita armeo, havigis prestiĝon al Bonaero, kiu akiris karakteron de «granda frato» antaŭ la aliaj provincoj.<ref>Félix Luna, ''La etapa colonial - Las invasiones inglesas'', Breve historia de los argentinos, 1994, Buenos Aires, Planeta/Espejo de la Argentina, id=950-742-415-6.</ref> En 1810 la loĝantaro de Bonaero komencis la disvolvigon de la [[Revolucio de Majo]], kiu elpostenigis la [[Baltasar Hidalgo de Cisneros|Vicreĝon Cisneros]], kaj elektis anstataŭe [[Junto (politiko)|regojunton]] integrita majoritate de [[kriolo]]j kio komencigis la longan procezon de la [[Argentina Milito por Sendependiĝo|Milito por Sendependiĝo]] de la [[Unuiĝintaj Provincoj de Rivero Plata]] kontraŭ Hispanio (1810-1824). La [[9-a de julio]] de [[1816]], en la urbo [[San Miguel de Tucumán]], kongreso de deputitoj de la provincoj de la nordokcidento kaj centr-okcidento de la lando kaj de tiu de Bonaero, kun kelkaj deputitoj ekzilitaj de ''Alto Perú'' (posta Bolivio), proklamis la sendependecon de la [[Unuiĝintaj Provincoj de Sudameriko]], for de la kontrolo fare de la reĝo Fernando la 7-a, liaj sukcedantoj aŭ metropolo.<ref>http://www.me.gob.ar/efeme/9dejulio/acta.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140314120134/http://www.me.gob.ar/efeme/9dejulio/acta.html |date=2014-03-14 }} El acta de la independencia Alirita la 5a de julio de 2008, Ministerio de educación.</ref> Temis pri la [[Kongreso de Tukumano]], kiu krome aprobos la tekston de la [[Argentina Konstitucio de 1819]]. Kiam oni ĵuris la sendependigan tekston la [[21-a de julio]] de 1816 kaj por nuligi onidirojn pri intenco submetiĝi al Portugalio, dum sekreta sesio oni aldonis al la protokolo aludon al alia eventuala eksterlanda dominado.<ref>http://www.me.gob.ar/efeme/9dejulio/despues.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140201140405/http://www.me.gob.ar/efeme/9dejulio/despues.html |date=2014-02-01 }} 19 de julio: El acta se modifica Alirita la 27a de junio de 2008, Ministerio de educación.</ref> La provincoj de la argentina marbordo kaj la Orienta Provinco (posta Urugvajo) (unuiĝintaj en la ''Liga Federal'' sub estrado de [[José Gervasio Artigas]]), kiuj estis jam deklarintaj la sendependecon disde Hispanio en 1815 en [[Concepción del Uruguay]], [[Paragvajo]] (jam sendependa) kaj plej parto de ''Alto Perú'', nuna [[Bolivio]] (ankoraŭ sub teoria hispana regado), kiuj estis parto de la vicreĝlando, ne estis reprezentataj. En diversaj lokoj de Sudameriko la novaj registaroj devis fronti la reziston kontraŭrevolucian de la monarkiaj armeoj, kiuj klopodis restarigi la aŭtoritaton de la hispana monarkio en la regiono. Startis militoj por sendependeco. Kelkaj el ĉefaj komandantoj estis [[Manuel Belgrano]] (estre de la Norda Armeo), [[José de San Martín]] (kreinto de la Armeo de Andoj) kaj [[Martín Miguel de Güemes]]. La nuna argentina ŝtato konsideras San Martín kiel ĉefa milita heroo de ties sendependeco kaj omaĝis lin per la titolo de «Padre de la Patria», [[Patro de la Patrio]]. Li estis, kun [[Simón Bolívar]], respondeco pri la liberigaj agadoj kiuj finigis la hispanan hegemonion en la amerika kontinento. === La formado de la federacia ŝtato === [[Dosiero:Juan Manuel Blanes - Artigas en la Ciudadela.jpg|200ra|eta|altdekstre|[[José Gervasio Artigas]] ŝtatestro de la [[Orienta Provinco]], Protektanto de la [[Unión de los Pueblos Libres]], fondinto de la [[Partido Federal (Argentino)|federismo]] argentina kaj rioplata.]] [[Dosiero:Juan Manuel de Rosas.jpg|altdekstre|200ra|eta|maldekstra|[[Juan Manuel de Rosas]] estis guberniestro de la [[Provinco Bonaero]] dum dudek jaroj el 1830 al 1852.]] La unuaj jardekoj de Argentino kiel sendependa lando estis konfliktaj, kvankam ankoraŭ ne estis finintaj la militoj por la sendependeco aperos fortaj kontraŭstaroj pro la hegemonio de la [[Partio Unueciga|unueciguloj]] al kiuj kontraŭstaris la [[federismo]] defendita de la [[Orienta Provinco|orienta]] [[José Gervasio Artigas]] ― same heroo de la argentina sendependeco ― kiu konstituis [[Liga Federal|ligon de provincoj argentinaj federitaj]]. La lukto inter la [[Partio Unueciga|unueciguloj]] kaj la [[Partido Federal (Argentino)|federaloj]] kondukis Argentinon al longa serio de sangelverŝaj [[argentinaj enlandaj militoj|enlandaj militoj]] inter partioj, ŝtatestroj kaj provincoj (1820-1861); krome, la okupo fare de brazil-portugaloj de la [[Orienta Provinco]] okazigis [[Brazil-Argentina Milito|militon kontraŭ la Brazila Imperio]] (1825-1828). Pri la teritorio, en 1826 la provinco [[Afero Tarija|Tarija estis aligita al Bolivio]] kaj ― kiel rezulto de la pacinterkonsento ''Convención Preliminar de Paz'' (1828), kiu klopodis finigi la militon kontraŭ Brazilo ― en 1828 la Orienta Provinco estis deklarita sendependa, adoptante la nomon [[Estado Oriental del Uruguay]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01372764268028832422802/p0000001.htm#I_1_ |titolo=Konstitucio de Urugvajo de 1830 |alirdato=2014-03-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150924052338/http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01372764268028832422802/p0000001.htm#I_1_ |arkivdato=2015-09-24 }}</ref> El 1820 al 1852, escepte malgranda intertempo inter 1825 kaj 1827, la lando malhavis ŝtatan registaron, prenis sur sin la provincoj la plenecon de la regado en la etoso de siaj respektivaj teritorioj. Tamen en 1829 Juan Manuel de Rosas, platano de liberala tendenco, prenis sur sin la regadon de la [[provinco Bonaero]] kun «facultades extraordinarias» (eksterordinaraj agadebloj), konservanre la eksterlandan reprezentadon de la restoj de provincoj.<ref>Félix Luna, ĉapitro ''Hacia la organización nacional - Rosas'' en Breve historia de los argentinos, 1994, Buenos Aires, Planeta/Espejo de la Argentina, id=950-742-415-6.</ref> En tiu epoko, Rosas regis diktatore la tiam nomatan [[Argentina Konfederacio]], kaj kontraŭstaris la insurekciojn fare de la ''unitarios'' (unueciguloj). Li same kontraŭstaris sukcese ŝipan blokadon fare de francoj, kaj poste, en 1845 [[Batalo de Vuelta de Obligado|ŝipan blokadon fare de franc-angla alianco]]. Li entreprenis militan konflikton ankaŭ kontraŭ la [[Milito kontraŭ la Perua-Bolivia Konfederacio|Perua-Bolivia Konfederacio]], kaj kontraŭ la nomita [[Guerra Grande|''Defendoregistaro'']] de Montevideo (''colorado'', ruĝa) kiam apogis la Argentina Konfederacio la naciismajn urugvajanojn de la [[Partido Nacional (Urugvajo)]]. === La konstitucia organizado === En 1852, Rosas estis venkita en la [[batalo de Caseros]] fare de la ''[[Ejército Grande]]'' (Granda Armeo), nome alianco inter la provincoj [[provinco Entre Ríos|Entre Ríos]] kaj [[provinco Corrientes|Corrientes]], la trupoj de la [[Partido Colorado (Urugvajo)|''colorados'']] de Urugvajo kaj aliaj de [[Brazilo]]. La alianco estis estrita de la federalo kontraŭrosista [[Justo José de Urquiza]], guberniestro de Entre Ríos, kiu prenis la provizoran prezidantecon.<ref>Gálvez, Manuel, Claridad, ''Vida de Juan Manuel de Rosas'', majo 2007, id=ISBN 978-950-620-208-8, paĝo 575.</ref> Tiu periodo daŭris ĝis la adopto de [[Konstitucio de la Argentina Nacio|konstitucio]] en 1853, la unua antaŭaĵo de la konstitucio argentina aktuala, kiu adoptis federalan reĝimon; sed tiu estis malakceptita de parto de la provinco Bonaero, kiu separiĝis disde la Argentina Konfederacio, pro kio tiu devis setligi sian ĉefurbon en la urbo [[Paraná (Argentino)|Paranao]]. En 1859, la Argentina Konfederacio klopodis aligi ĝin permilite, kaj venkis en la [[Batalo de Cepeda (1859)|Batalo de Cepeda]], sed sen atingi la reunuigo de la lando. En la [[batalo de Pavón]] (1861), la provincaj konfederaciaj kapitulacis antaŭ la trupoj rioplataj estritaj de [[Bartolomé Mitre]], post kio oni finigis la ekziston de du separitaj ŝtatoj kaj Mitre prenis la prezidentecon de la unuigita ŝtato. En 1865, Argentino eniris en la [[Milito de la Trilanda Alianco]] kontraŭ [[Paragvajo]], post kiam tiu okupis la urbon [[Corrientes (urbo)|Corrientes]], post kiam Mitre malpermesis la pason de paragvajaj trupoj tra teritorio argentina en direkto al Brazilo kaj Urugvajo. Kiel konsekvenco de tiu agado, oni subskribis la Traktaton de la Trilanda Alianco inter Argentino, Urugvajo kaj la [[Brazila Imperio]].<ref>http://www.elhistoriador.com.ar/articulos/organizacion_nacional/guerra_de_la_triple_alianza.php {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140605094406/http://www.elhistoriador.com.ar/articulos/organizacion_nacional/guerra_de_la_triple_alianza.php |date=2014-06-05 }} La guerra de la Triple Alianza, Alirita la 6-an de julio 2008, Felipe Pigna, El Historiador</ref> Temis pri konflikto malpopulara en Argentino kaj la senditaj trupoj estis malabundaj. Paragvajo rezultis fine venkita en [[1870]], kaj la lando estis detruita dum mortiĝis granda parto de la maskla loĝantaro.<ref name="Triple">[https://web.archive.org/web/20090809185925/http://mx.encarta.msn.com/encyclopedia_761586204/Guerra_de_la_Triple_Alianza.html#s3 «Guerra de la Triple Alianza»], artikolo en la ''Enciclopedia Microsoft® Encarta® Online'', 2008. Microsoft Corporation. Rezervitaj rajtoj.</ref> Por Argentino, la fino de la milito rezultis teritorie en la konsolidigo de la nordorientaj limoj, ĉar oni fiksis landlimon ĉe la riveroj [[rivero Pilkomajo|Pilkomajo]], [[rivero Paragvajo|Paragvajo]] kaj [[rivero Paranao|Paranao]], kaj oni akceptis meti al arbitracio la areon norde de la rivero Pilkomajo ĝis la rivero Verde.<ref name="Triple" /> Mitre luktis ege arde kontraŭ la insurekcioj de la provincestroj interne de la lando. === Konservativaj registaroj kaj instalo de voĉdonado === [[Dosiero:Sarmiento (1873).jpg|eta|220ra|[[Domingo Faustino Sarmiento]], prezidento kaj elstara pro sia dediĉo al la publika eduksistemo de Argentino.]] Dum tiu periodo hegemoniis la [[Partido Autonomista Nacional]] (PAN) kiu monopoligis la povon pere de fraŭdaj elektadoj, permesita pro la sistemo de la [[voĉvoĉdonado]] kaj dum 25 jaroj, la nedisputebla figuro estis la generalo [[Julio Argentino Roca]]. Inter [[1878]] kaj [[1884]] okazis la nomita [[Konkero de la Dezerto]] pelita de Julio A. Roca, kio konsistis je serio de militaj ekspedicioj al teritorioj de [[Pampo]] kaj [[Patagonio]] ĝis tiam dominitaj de la originaj popoloj, cele finigi ties konstantajn atakojn al bienoj kaj vilaĝoj sed, ĉefe samtempe aligi al la produktivaj planoj la konkeritajn teritoriojn, disdonante ilin al la membroj de la [[Sociedad Rural Argentina|Rura Societo]], elstaraj financistoj de tiuj ekspedicioj.<ref>Osvaldo Bayer: [http://www.pagina12.com.ar/diario/contratapa/13-44426-2004-12-04.html «Pulgas y garrapatas»], ''Página/12'', 4a de decembro de 2004. Konsultita la 4-an de decembro 2013.</ref><ref>[http://www.pagina12.com.ar/diario/contratapa/13-178950-2011-10-15.html «Ahora atacan los Grondona»], ''Página/12'', [[15a de oktobro]] de 2011. Konsultita la 4-an de decembro 2013.</ref> Ne surprizu ke, en epoko kiam ankoraŭ ekzistis [[sklaveco]] en [[Sudameriko]],<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Leis/1851-1900/L3353.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-03-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140517185316/http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/leis/1851-1900/L3353.htm |arkivdato=2014-05-17 }}</ref> kaj kie eraraj reinterpretoj de la teorioj de [[Charles Darwin|Darwin]] ebligis la enmodigon de ia [[socia darvinismo]],<ref>Tilman, Rick (2001): [http://www.americanphilosophy.net/darwinsimpact_intro.htm «Darwin’s impact: social evolution in America, 1880-1920»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101108064709/http://www.americanphilosophy.net/darwinsimpact_intro.htm |date=2010-11-08 }}</ref> la [[indianoj]] estis traktitaj kiel malsupraj estaĵoj, sen la samaj rajtoj kiel la [[kriolo]]j aŭ la [[blankulo|eŭropanoj]], kiel okazis en preskaŭ ĉiu angulo de la tiama mondo ĉe aliaj originaj popoloj.<ref>[http://www.journals.uchicago.edu/doi/pdf/10.1086/522350 «From terror to genocide: Britain’s tasmanian penal colony and Australia’s history wars»]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ĉe la retejo ''Journals'', de la Universitato de Ĉikago.</ref><ref>Thornton, ''American Indian Holocaust'', paĝoj 48-49.</ref> La sukceso akirita sude instigis al milita simila agado norde, en la regiono [[Granda Ĉako]], kampanjo kiu okazis en 1884, dediĉita al submetado de la indiĝenoj sammaniere, kaj tute okupi la teritorion.<ref>Maeder, Ernesto J. A., Editorial Plus Ultra, ''Historia del Chaco'', julio, 1997, ISBN 950-21-1256-3, paĝo 105, ĉapitro VIII.</ref> La nomita ''Konservativa Respubliko'' organizis sukcesan kaj modernan rur-eksportan modelon baze sur la nomita [[internacia labordivido]], orientita al la produktado de [[viando]] kaj [[greno]] por la eŭropa merkato; tiu ekonomia modelo generis fortan koncentriĝon de la riĉo en malmultaj manoj kaj la ekskludon, malkomforton kaj diskriminacion de la [[laborista klaso]]. La ekonomio atingis altajn nivelojn de kresko kiu allogis [[Enmigrado en Argentino#La granda tajdo de eŭropa enmigrado (1850-1950)|grandan tajdon de enmigrado]] ĉefe konstituita de milionoj da italoj kaj hispanoj sekvitaj de [[Orienta Eŭropo|orienteŭropanoj]] kaj mediteraneanoj ĉefe de [[Proksima Oriento]]. La argentina loĝantaro, kiu reprezentis la 0,13 % de la monda loĝantaro en [[1869]], pasis al reprezentado de la 0,55 % en [[1930]], proporcio kiu pli malpli stabiliĝis ekde tiam.<ref>Fontoj: La argentina loĝantaro venas el censoj de 1869 (1&nbsp;877&nbsp;490) kaj 2001 (36&nbsp;260&nbsp;130) kaj tiu de 1930 el Ortiz, Ricardo M. (1974), ''Historia económica de la Argentina''. Buenos Aires: Plus Ultra, paĝo 508. La monda loĝantaro estas prenita el jenaj fontoj: tiu de 1870 de Meadows, Donella H. et. al (1975). ''Los límites del crecimiento''. México: Fondo de Cultura Económica, paĝo 51. (1400&nbsp;milonoj); tiu de 1930 el [http://www.census.gov/ipc/www/worldhis.html "Historical Estimates of World Population"] la Censoficejo de Usono (2&nbsp;070&nbsp;000&nbsp;000); tiu de 2001 el [http://www.census.gov/ipc/www/idb/worldpop.html ''Total Midyear Population for the World: 1950-2050''], la Censoficejo de Usono (6&nbsp;146&nbsp;294&nbsp;339).</ref> La lando estis konata tiuepoke kiel la ''monda grenejo''.<ref>http://www.agro.uba.ar/historia/pagina1.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100318003227/http://www.agro.uba.ar/historia/pagina1.htm |date=2010-03-18 }} "Rico como un argentino", el surgimiento de una nación moderna, alirita la 6-an de julio 2008, Facultad de Agronomía (UBA).</ref> La prospero de la ekonomio pelis la kreskon de la komenca [[mezklaso]]. La enmigrado el Eŭropo ankaŭ alportis novajn politikajn ideojn kiaj [[socialismo]] kaj [[anarkiismo]], kaj la kreadon de la [[sindikato]]j.<ref>Félix Luna, ĉapitro ''La modelación de la Argentina moderna'', en "Breve historia de los argentinos", 1994, Bonaero: eldonejo Planeta / Espejo de la Argentina, id=950-742-415-6.</ref> Aperis modernaj politikaj partioj kiaj la [[Unión Cívica Radical]] (UCR) kaj la [[Socialista Partio (Argentino)|Socialista Partio]] (PS). Inter la plej influaj prezidentoj de tiu periodo menciindas [[Domingo Faustino Sarmiento]] (1868-1874) kaj [[Julio Argentino Roca]] (1880-1886 kaj 1898-1904). Post pli ol du jardekoj de politikaj kaj sociaj konfliktoj, balotaj fraŭdoj kaj terura subpremado, oni aprobis la [[Leĝo Sáenz Peña|Leĝon Sáenz Peña]] kiu starigis la rajton al la [[sekreta voĉdonado]], kaj [[Deviga voĉdonado|deviga]] kaj [[vira voĉdonado|universala nur por viroj]] en [[1912]]. En la unua prezidenta balotado per sekreta voĉdonado, la konservativuloj estis elpovigitaj fare de la [[Unión Cívica Radical|radikaloj]], kaj [[Hipólito Yrigoyen]] (1916-1922 kaj 1928-1930) iĝis la prezidento de la registaro. Dum sia unua regotempo komencis la studenta movado konata kiel [[universitata reformo (Argentino)|universitata reformo]], kiu etendiĝis tra tuta Latinameriko. Inter ambaŭ regotempoj de Yrigoyen estis elektita prezidento la same radikala [[Marcelo T. de Alvear]] (1922-1928). === Puĉoj kaj demokratiaj reĝimoj === [[Dosiero:Yrigoyen en ventanilla del ferrocarril viaje a Santa Fe campaña electoral de 1926..jpg|eta|200ra|[[Hipólito Yrigoyen]], la unua prezidento demokratie elektita (1916-1922 kaj 1928-1930).]] La [[6-a de septembro]] de [[1930]] okazis la unua de serio de [[puĉo]]j kiu enpovigis militistojn kiuj starigis [[registaro ''de facto'']], post elpostenigi Hipólito Yrigoyen. Tiu puĉo komencigis la [[Fifama Jardeko]].<ref>En 1945, José Luis Torres verkis libron titolita ''La Década Infame'', en kiu analizas kritike tiun periodon. La termino estis ekde tiam uzita ĝeneralige por nomigi la tutan periodon.</ref> La modelo rureksporta argentina enkriziĝis pro la fermo de la internaciaj merkatoj. La lando lanĉis sin al ŝanĝo de importado kiu disvolvigis ampleksan sektoron de diversaj [[industrio]]j. La ''Década Infame'' (Fifama Jardeko) finis per la [[Revolucio de 1943]], nome dua puĉo. Spite la internacia premo, Argentino restis neŭtrala dum la plej parto de la [[Dua Mondmilito]], kaj unuiĝis al la [[Aliancanoj]] la [[27-a de marto]] de [[1945]], dum la regado de la generalo [[Edelmiro Farrell]], tuj antaŭ la fino de la Milito. [[Dosiero:Eva&Juan.jpg|eta|La trifoje [[prezidento de Argentino|prezidento]], [[Juan Domingo Perón|Juan Perón]] kun sia edzino [[Eva Perón|Evita]], fondintoj de la movado konata kiel [[peronismo]].]] En [[1946]] estis elektita prezidento [[Juan Domingo Perón]] kun apogo de la sindikatoj organizitaj en la [[Laborista Partio (Argentino)|Laborista Partio]]. Perón, akompane de sia edzino [[Eva Duarte de Perón|Evita]], estris novan movadon kiu fokusiĝis al la [[Socia justeco]], la politika suvereneco kaj la ekonomia sendependeco. Dum ties regado stariĝis la [[virina balotrajto]] en [[1947]], la egaleco de viroj kaj virinoj en la familia juro, la egaleco de gefiloj naskitaj ene aŭ ekster la edzeco, la senpageco de la universitata instruado, oni forigis la [[malario]]n, ktp.<ref>http://www.argentina.ar/_es/cultura/C3306-evita-fue-declarada-mujer-del-bicentenario.php.</ref> Pere de la [[Fondaĵo Eva Perón]], Evita disvolvigis socialan helpon neantaŭviditan en la lando, havigante ekonomiajn apogon al plej malrigĉaj sektoroj. Ankaŭ oni ŝtatanigis la [[fervojo]]jn kaj la eksteran komercon, kaj oni generis fortan procezon de industriigo, ĉefe ĉe pez-industrio. En [[1951]] Perón estis reeleektita por nova prezidenteca regotempo danke al 62,5 % el voĉdonoj. En 1952 mortiĝis Evita pro malsano. La [[peronismo]] ĝuis ampleksan akcepton de la loĝantaro, sed ankaŭ suferis fortan malakcepton fare de la opoziciantaj sektoroj, kio dividis la argentinan socion en peronistoj kaj partianoj de [[kontraŭperonismo]]. Lia politiko malprofitis la britajn interesojn, kiuj estis hegemoniaj ĝis tiam en la ekonomio, kaj ekde tiam Britio apogis la opoziciantojn.<ref name="FerminChavez">http://www.elhistoriador.com.ar/articulos/revolucion_libertadora/revolucion_libertadora.php {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120503215530/http://www.elhistoriador.com.ar/articulos/revolucion_libertadora/revolucion_libertadora.php |date=2012-05-03 }} ''Revolución Libertadora: La cuarta invasión inglesa'', Revista Primera Plana N.º 507, [[13a de septembro]] de 1973</ref> La komenco de konflikto kontraŭ la [[katolika eklezio]] malfortigis la apogon fare de kelkaj sektoroj kaj unuigis la opozicion.<ref>Frigerio, José Oscar, oktobro de 1984, ''Perón y la Iglesia. Historia de un conflicto inútil'', ''Todo es Historia'', numero 210, paĝo 35, Bonaero, issn=0040-8611, konsultita en 2009</ref> Dum supozata klopodo murdi Perón por posta [[puĉo]], la 16-an de junio [[1955]] tagmeze, ĉirkaŭ tridek aviadiloj de la ŝiparmeo kaj de la arearmeo [[Bombardado de Placo Majo|bombardadis kaj mitralis la loĝantaron]] de Bonaero ĉe la [[Placo Majo]] kaj aliaj lokoj.<ref name="Bevilacqua">http://tiempo.infonews.com/2012/02/15/verano-1185-hay-que-matar-a-peron.php {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121015195042/http://tiempo.infonews.com/2012/02/15/verano-1185-hay-que-matar-a-peron.php|date=2012-10-15}} Hay que matar a Perón, Pedro Bevilacqua, 16a de februaro de 2012</ref> Tiu atako okazigis ĉirkaŭ 355 mortojn kaj 600 vunditojn kaj antaŭanoncis la postan aperon de la [[ŝtata terorismo]], kiu poste absolute malatentos la popolan suferon por la politikaj celoj. Perón ne estis atingita, ĉar li forestis el la diversaj atakitaj lokoj. Septembre, Perón estis elpostenigita de nova puĉo nomita [[Liberiga Revolucio (Argentino)|''Revolución Libertadora'' (Liberiga Revolucio)]], kiu malpermesis [[peronismo]]n, multaj el kies partianoj estis arestitaj aŭ eĉ mortpafitaj, kio havigis al la puĉo la nomon de «revolución fusiladora» (Mortpafiga Revolucio). Perón ekziliĝis ĝis la rekupero de la demokratio en 1973.<ref name="FerminChavez" /> Spite la malpermeson, la peronismo pluinfluos sur la argentina politiko. [[Dosiero:Frondizi pensativo.JPG|eta|160ra|[[Arturo Frondizi]] ([[Unión Cívica Radical Intransigente|UCRI]]) sukcesis iĝis prezidento pro malpermesado de la peronismo.]] En [[1958]], enposteniĝis kiel prezidento [[Arturo Frondizi]] ([[Unión Cívica Radical Intransigente|UCRI]]), kiu siavice estis elpostenigita de nova militista [[puĉo]] en [[1962]]. La puĉo tiam montris partikularecon ke la povo estis plenumita de civilulo [[José María Guido]], nomumita prezidento fare de la Suprema Justictribunalo de Argentino samtage post la elpostenigo kaj aresto de Frondizi, svingante tialon de [[povovakuo]]. Spite la fakton ke formale Guido posedis la prezidentecon, la vera povo rezidis en la militistaro. Dum lia regado akriĝis la kontraŭstaroj inter du flankoj de la [[Argentina Armeo]], konataj kiel ''[[Azules kaj Colorados]]'' (bluuloj kaj ruĝuloj), kio foje rezultis en armitaj luktoj. La venko de la sektoro "blua" permesis al generalo [[Juan Carlos Onganía]] reunuigi la Armeon. Dum ankoraŭ estis la peronismo malpermesita kaj la eksprezidento Frondizi arestita,<ref>http://www.elhistoriador.com.ar/biografias/f/frondizi.php {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091014225338/http://www.elhistoriador.com.ar/biografias/f/frondizi.php |date=2009-10-14 }} Arturo Frondizi, El Historiador, alirita la 29.an de oktobro 2013, Pigna, Felipe.</ref> en 1963 estis elektita kiel registo [[Arturo Umberto Illia]] ([[Unión Cívica Radical|UCRP]]), kiu same estos elpostenigita de militista puĉo en [[1966]], kio kondukos al regado de Onganía. Lia diktaturo, la unua el tri kiuj formis la memnomitan [[Argentina Revolucio]] (1966-1973), okazigis la kreskon de la politika perforto, el kiu la [[Kordobaĵo]] estis unu el la plej elstaraj eventoj,<ref>url=https://web.archive.org/web/20081016010020/http://www.cema.edu.ar/ceieg/arg-rree/14/14-001.htm Capítulo 66: La revolución argentina (1966-1973), alirita la 6-an de julio 2008, Universidad del CEMA</ref> kaj ankaŭ la [[Rosariaĵo]]. Atakita de popola insurekcio, la diktaturo organizis balotan eliron kun partopreno eĉ de la peronismo (sed malpermesante ankoraŭ la kandidatiĝon de Perón). En [[1973]] la peronismo estis legalizita kaj venkis en la prezidenta balotado. Post la rezigno de la prezidento [[Héctor José Cámpora]], [[Juan Domingo Perón]] estis elektita prezidento la trian fojon, sed li mortiĝis post malpli ol unu jaro. Sukcedis lin sia vicprezidentino kaj tria edzino, nome [[María Estela Martínez de Perón]], kies regado karakteriziĝis pro akcela deterioro de la interna situacio, produkto de la [[naftokrizo de 1973]] kaj la ĝenerala politika perforto.<ref>http://www.pagina12.com.ar/diario/elpais/subnotas/79048-25506-2007-01-13.html “Una débil mujer”, alirita la 6-an de julio 2008, Susana Viau, 13-a de januaro 2007, ''Página/12''.</ref> [[Dosiero:Videla Sociedad Rural.jpg|eta|La argentina diktatoro Jorge Rafael Videla en la inaŭguro de la Rura Ekspozicio en Palermo, Bonaero, en 1976.]] Argentino suferis militistan diktaturon dum la [[1970-aj jaroj]], kiu kaŭzis ĉirkaŭ 30,000 mortojn (ĉu mortigitaj ĉu malaperintaj) kaj necertan militon kontraŭ [[Britio]] pro la regado sur la insuloj [[Malvinoj]]. La [[24-a de marto]] de [[1976]] okazis nova militista [[Puĉo en Argentino de 1976|puĉo]], memnomita ''[[Proceso de Reorganización Nacional]]'', kiu daŭros preskaŭ ok jaroj. Dum tiu epoko oni starigis reĝimon de [[Malpura Milito en Argentino|ŝtata terorismo]] kiu plenumis sisteman planon de rabado kaj torturo de personoj, okazigante grandan kvanton de [[malaperigitoj dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj en Argentino|malaperigitoj]]. Ties preciza kvanto ankoraŭ pristudatas: la [[Nacia Komisiono pri Malaperigo de Personoj|CONADEP]] registris 8961 kazojn, dum aliaj organismoj pri [[homaj rajtoj]] altigas la nombron al 30 000. La nombro de monkompensoj fare de la ŝtato al familianoj de ''malaperigitoj'' atingas ĝis 13 000.<ref>http://www.clarin.com/diario/2003/10/06/p-00801.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091024085154/http://www.clarin.com/diario/2003/10/06/p-00801.htm |date=2009-10-24 }} Una duda histórica: no se sabe cuántos son los desaparecidos, alirita la 21-an de junio 2008, Pablo Calvo, 6-a de oktobro 2003, ĵurnalo ''Clarín''.</ref> Kiel reago oni kreis organizojn pri [[homaj rajtoj]], kiaj tiuj de la [[Patrinoj de Placo Majo]] kaj la [[Avinoj de Placo Majo]], kiu ludos gravan rolon en la "juĝado kaj punado al kulpuloj" kaj en la rekuperado de la rabitaj beboj, kies identeco estis nuligita. Dum tiu epoko, okazis grava plialtigo de la nacia [[ekstera ŝuldo]], kio kondiĉos la venontajn registarojn, kaj oni donis spekuladan karakteron al la sistemo de [[financo]]j. En [[1978]], okazis [[Konflikto Beagle|grava krizo]] kun [[Ĉilio]] pro la limoj en la zono de la [[Kanalo Beagle]], kiu kondukis ambaŭ landojn borde de la milito. En [[1982]] okazis la [[Malvina Milito]] kontraŭ la [[Unuiĝinta Reĝlando]]; la argentina malvenko estis unu el la faktoroj kiuj kondukis al la falo de la militista reĝimo kaj al kunvoko de ĝenerala balotado por la venonta jaro. === Rekuperado de la demokratio === Post la baloto de la [[30a de oktobro]] la demokratia sistemo estis restaŭrita la [[10an de decembro]] de [[1983]]. Tiam ekprezidentis [[Raúl Alfonsín]], de la [[Unión Cívica Radical]], kiu devis enmeti denove la landon en [[demokratio]]n. En 1984, post popola konsulto, oni finigis la prilandliman disputon sudan kun Ĉilio pere de traktato per kiu la insuloj de la norda duono de la [[Kanalo Beagle]] restis de Argentino, dum ĉiuj de la suda duono ĝis la kabo Hornos restis de Ĉilio, kaj ambaŭ landoj ricevis navigadajn rajtojn en preskaŭ la tuta zono; Argentino ricevis la plej parton de la mara teritorio disputita. Alfonsín komencis jurprocezi la [[Krimoj kontraŭ la homeco|kulpintojn]] pro la diktaturo en [[1985]] kaj kelkaj estis kondamnitoj,<ref>https://web.archive.org/web/20090331090412/http://www.nuncamas.org/juicios/juicios.htm Juicio a las Juntas Militares Alirita la 6-an de julio 2008, Nunca Más, [[Comisión Nacional sobre la Desaparición de Personas]]</ref> sed, post premoj de diversaj sektoroj ĉefe militistoj, leĝoj de 1986 kaj 1987 [[Forpardono|jurpardonis]] tiujn kulpintojn. Krome okazis kvar [[ŝtatpuĉo]]j. Post la prezidenta balotado de 1989 kaj tuŝita la regeblo de la lando pro procezo de [[inflaciego]], Alfonsín devis rezigni ses monatojn antaŭ la fino de la regotempo.<ref>http://www.chascomus.net/alfonsin.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110723041239/http://www.chascomus.net/alfonsin.htm |date=2011-07-23 }} Vecinos ilustres: Raúl Alfonsín, Chascomus.net</ref> [[Dosiero:Carlos menem.jpg|eta|190ra|[[Carlos Menem]], prezidento dum du regotempoj, el 1989 al 1999.]] La venonta prezidanto estis [[Carlos Menem]] (de la [[Partido Justicialista]]) (1987-1999), kies epoko estis akuzata de koruptado.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.todo-argentina.net/historia/democracia/menem2/index.html|titolo=Menem|verko=Todo Argentina|lingvo=hispane|alirdato=6-a de novembro 2009}}</ref> Dum lia regado oni aprobis la Leĝon pri Konverteblo de la Aŭstralo (tiama monunuo) en [[1991]] kiu haltigis la [[inflacio]]n kaj oni adoptis ekonomian politikon [[Novliberalismo|novliberala]], baze sur tajdo de privatigoj de publikaj havaĵoj, malaltigo de dogantarifoj por la importitaj produktoj kaj malreguligo de la merkatoj. Tiu politiko kontribuis al plialtigo de investado, de eksportado kaj al kresko kun stabilaj prezoj.<ref>http://www.clarin.com/diario/2001/04/15/e-00801.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090225213331/http://www.clarin.com/diario/2001/04/15/e-00801.htm |date=2009-02-25 }} La convertibilidad marcó el ritmo político de una década, Carlos Eichelbaum, Clarín, 15-a de aprilo 2001, alirita la 7-an de julio 2008.</ref> Sed tiuj decidoj ankaŭ malfermis procezon de senindustriigo pro malkapablo konkurenci fare de la malfortigita industrio argentina, de malfortigo de la argentina ekonomio nun pli vundebla antaŭ internaciaj krizoj, kaj pligrandiĝis la sendungeco, la malriĉo kaj la malbonigo de laborkondiĉoj.<ref>http://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=1021813&high=convertibilidad{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Los daños irremisibles, Daniel Larriqueta, La Nación, 16-a de junio 2008, alirita la 7-an de julio 2008</ref> La financa krizo en Azio de [[1997]] kaj en Brazilo de [[1998]] akcelis la eliron de kapitaloj, kio malfermis vojon al la plej alta recesio de la historio argentina kiu daŭros kvar jarojn.<ref>http://www.realinstitutoelcano.org/documentos/93/DT-12-2004-E.pdf {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150924085406/http://www.realinstitutoelcano.org/documentos/93/DT-12-2004-E.pdf |date=2015-09-24 }} El Impacto de la crisis argentina sobre la economía española, alirita la 21-an de junio 2008, Blázquez, Jorge y Sebastián, Miguel, 2003, Real Instituto Elcano.</ref> La venonta prezidanto [[Fernando de la Rúa]] regis el 1999 al decembro de 2001 kaj en tiu epoko okazis la plej gravaj krizoj de la nuntempa Argentino: la mezklaso estis forrabita el siaj enspezoj (krizo de la ''corralito'' (korteto), kie oni enfermis la ĉies sparaĵojn.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.todo-argentina.net/historia/democracia/delarua/index.html|titolo=de la Rúa|verko=Todo Argentina|lingvo=hispane|alirdato=6-a de novembro 2009}}</ref> === Ekonomia, politika kaj socia krizoj de fino de 2001 === Kvar prezidantoj sekvis dum nur du semajnoj ĝis la komenco de la prezidanteco de [[Néstor Kirchner]], kiu iomete serenigis la landon, forigis la malpermeson juĝprocezi la kulpulojn de la amasmortigado de la diktaturo kaj lasis la prezidantecon al sia edzino [[Cristina Fernández de Kirchner]] en [[2007]]. En decembro de [[1999]] iĝis la prezidento [[Fernando de la Rúa]] de la [[Unión Cívica Radical]], kiu tiam formis parton de [[Alianza por el Trabajo, la Justicia y la Educación|La Alianza]]. Lia politiko por malpliigi la deficiton kaj la ŝuldon, baziĝis sur la malpliigo de la publika elspezo, laŭ indikoj de la [[Internacia Monunua Fonduso|IMF]]. En 2001, pro la amasa fuĝo de [[kapitalo]], la registaro nomumis la eksministron de la prezidento Menem, nome [[Domingo Cavallo]] por Ekonomio, kiu decidis la frostigon de la bankaj fondusoj (konita kiel ''[[bebokorteto]]''), kio rezultis en [[Krizo de decembro de 2001 en Argentino|ĝenerala socia krizo]] kio kondukis al la rezigno de la Prezidento la [[20-a de decembro]] de 2001.<ref>González, Fernando. [http://www.clarin.com/diario/2001/12/21/p-00215.htm «De la Rúa renunció, cercado por la crisis y sin respaldo político»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080306182348/http://www.clarin.com/diario/2001/12/21/p-00215.htm |date=2008-03-06 }}, ''Clarín'', 21a de decembro de 2001. Konsultita la 15-an de marto 2008.</ref><ref>[http://www.lanacion.com.ar/361035 «Renunció De la Rúa: el peronista Puerta está a cargo del Poder Ejecutivo»]{{404|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''La Nación'', 2001. Konsultita la 15-an de marto 2008.</ref> Dm du semajnoj de necerteco sukcediĝis diversaj prezidentoj, inter kiuj la mallonga regado de [[Adolfo Rodríguez Saá]], dum kiu la lando eniris en [[pagĉesigo]] kiam oni deklaris la haltigon de pagoj pro [[ekstera ŝuldo]].<ref>Galarce, Martín. [http://www.terra.com.ar/canales/politica/33/33312.html «Juró Rodríguez Saá, anunció el default y otras medidas»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120520164746/http://www.terra.com.ar/canales/politica/33/33312.html |date=2012-05-20 }}, ''Terra'', 2001. Konsultita la 15-an de marto 2008.</ref> [[Dosiero:Kirchner marzo 2007 Congreso.jpg|eta|[[Néstor Kirchner]], prezidento de Argentino inter 2003 kaj 2007, kaj ĝenerala sekretario de [[Unasur]] ĝis sia morto en 2010.]] La [[2-a de januaro]] de [[2002]] la ''Asamblea Legislativa'' (parlamento) elektis [[Eduardo Duhalde]], de la [[Partido Justicialista]], kiel provizora prezidento.<ref>http://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=363560{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Duhalde fue designado por una abrumadora mayoría legislativa. Alirita la 7-7-2008. Publikigita la 2-an de januaro 2002, La Nación</ref> Lia regado devalutis la peson 200 % kio finigis la konverteblecon.<ref>http://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=364610{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Aprobó Diputados la pesificación de deudas hasta 100&nbsp;000&nbsp;dólares La Nación, publikigita la 6-an de januaro 2002, alirita la 7-an de julio 2008</ref> La lando ekpraktikis novan politikon de industriigo por anstataŭo de importado, pligrandigo de eksportado kaj imposta pluso. Ĉirkaŭ finoj de 2002, la ekonomio ekstabiliĝis.<ref>http://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=462219&high=veranito%20econ%F3mico{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Creció el pedido de personal en las empresas, La Nación, Marilina Esquivel, 31-a de decembro de 2002, alirita la 7-an de julio 2008</ref> En tiu periodo la malriĉo atingis la 56 % de la loĝantaro kaj la sendungeco la 26 %, pro kio oni establis subvenciojn nome ''Plan de Jefes y Jefas de Hogar Desocupados'' (plano por sendungitaj hejmgeestroj), kiu atingis pinton de 2&nbsp;milionoj de planoj en majo de 2003.<ref name="Neffa">http://bibliotecavirtual.clacso.org.ar/ar/libros/coedicion/neffa2/15.pdf {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091229091803/http://bibliotecavirtual.clacso.org.ar/ar/libros/coedicion/neffa2/15.pdf|date=2009-12-29}} Neffa, Julio César El Plan de Jefes y Jefas de hogar desocupados (PJyJhd), CLACSO, 2007, alirita la 16-an de novembro 2013</ref> En 2003 estis elektita prezidento [[Néstor Kirchner]] de la [[Fronto por la Venko]] (kun radikoj en la [[Partido Justicialista]]). Dum ties prezidenteco oni helpis la integradon de sendependa Suprema Justictribunalo de Argentino kaj la nuligon de la leĝoj pri senpuneco pro kio oni permesis la remalfermon de la juĝoj pro [[krimoj kontraŭ la homeco]] okazintaj dum la diktaturo. En internacia politiko oni akcelis la malartikuladon de la [[Areo de Liberkomerco de Ameriko]] (ALKA). En ekonomio oni decidis la malŝuldigon disde la IMF kaj restrukturigon de la ekstera ŝuldo kun forta monpardono, la ŝtatigon de kelkaj entreprenoj kaj oni registris konsiderindan plialtigon de la [[MEP]], krom malgrandigon de la sendungeco, bazita parte sur la kreado de laborpostenoj ekzemple pro la reaktivigo de la sektoro agrikultur-brutobreda, la rurindustria, metala, naftokemia kaj la konstruado; samtempe ke ekplialtiĝas la [[inflacio]], en kadro de negocadoj kolektivaj prisalajraj jaraj kun [[sindikato]]j bone organizitaj kun forta distribua pelado.<ref>http://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=957207{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Se cierra el círculo de una administración personalista Carlos Pagni, La Nación, 28-an de oktobro 2007, alirita la 7-an de julio 2008.</ref><ref>http://www.lanacion.com.ar/969585-la-vision-de-los-economistas {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131202225309/http://www.lanacion.com.ar/969585-la-vision-de-los-economistas |date=2013-12-02 }} La Nación, La visión de los economistas, 2007, alirita la 16-an de novembro 2013.</ref> <ref>http://www.infobae.com/2008/04/26/377017-para-las-autoridades-la-uba-no-hay-crisis-los-numeros-hablan-otra-cosa [[Infobae]], Para las autoridades de la UBA no hay crisis: "Los números hablan de otra cosa", 26-a de aprilo 2008, alirita la 16-an de novembro 2013.</ref> === Aktualo === [[Dosiero:Javier Milei 2023 (cropped).jpg|eta|250ra|Javier Milei, prezidento ekde 2023]] La [[28-a de oktobro]] de [[2007]] venkis per 45 % en la prezidenta balotado de 2007 [[Cristina Fernández de Kirchner]], nome la unua virino elektita per popola voĉdonado por tiu posteno en la lando. Ŝia kunulo de regado estis la radikala [[Julio Cobos]]. Kelkaj de la decidoj de ŝia unua regado estis la konstitucio de [[UNASUR]], kies unua prezidento estis Néstor Kirchner, la kreado de la Ministerio pri Scienco, Teknologio kaj Produktiva Renovigo, la reŝtatigo de la porhelpaj fondusoj privatigitaj dum la regado de Menem, laŭ la formo de AFJPoj, la kreado de pago por filo, la ŝtatigo de [[Aerolíneas Argentinas]], la nuligo de la leĝo de amaskomunikiloj fare de la [[diktaturo de Videla]] kaj la aprobo de nova leĝo de aŭdovidaj amaskomunikiloj, kaj la aprobo de la leĝo por [[samseksa edzeco]]. Dum tiu periodo okazis etenda [[insurekcio de ruraj entreprenistoj en Argentino de 2008|insurekcio de ruraj entreprenistoj]], apogita de amasaj manifestacioj kaj interrompoj de ŝoseoj, kiel protesto kontraŭ la decido pligrandigi la impostadon al la eksportado de [[sojo]] kaj [[sunfloro]].<ref>Vidu [http://www.infoleg.gov.ar/infolegInternet/anexos/135000-139999/138567/texact.htm Rezolucion 125/08].</ref> En tiu periodo la registaro kontraŭstaris kontraŭ la [[Grupo Clarín|amaskomunikilaro Clarín]] kiu celis deklari la nekonstituciecon de la nova leĝo kontraŭmonopola. En la prezidenta balotado de 2011 Cristina Fernández de Kirchner estis reelektita por dua regotempo de kvar jaroj, superante la 54 % de la voĉdonantaro. Lia kunulo de formulo estis [[Amado Boudou]].<ref>[http://www.elecciones.gov.ar/estadistica/archivos/2011_nacionales/resultados_nacionales_2011_total_pais.pdf Rezulto de la ŝtata elektado de la] [[23a de oktobro]] de 2011, artikolo en la retejo de la Ministerio de Internaj Aferoj de la Respubliko Argentino.</ref> En tiu dua regotempo oni reŝtatigis la 51 % de la [[akcio]]j de la privatigita nafto-entrepreno [[Yacimientos Petrolíferos Fiscales|YPF]],<ref>[http://www.rosario3.com/noticias/pais/noticias.aspx?idNot=111129&Votaci%C3%B3n-hist%C3%B3rica-en-Diputados:-YPF-vuelve-al-Estado «Votación histórica: Diputados convirtió en ley el regreso de YPF al Estado»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140704095908/http://www.rosario3.com/noticias/pais/noticias.aspx?idNot=111129&Votaci%C3%B3n-hist%C3%B3rica-en-Diputados%3A-YPF-vuelve-al-Estado |date=2014-07-04 }}, artikolo en la retejo Rosario3.com, de la 3a de majo de 2012.</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.perfil.com/contenidos/2012/05/03/noticia_0031.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-04-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160304213453/http://www.perfil.com/contenidos/2012/05/03/noticia_0031.html |arkivdato=2016-03-04 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.infobae.com/notas/645768-La-expropiacion-de-Repsol-YPF-es-ley.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-04-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20121025043304/http://www.infobae.com/notas/645768-La-expropiacion-de-Repsol-YPF-es-ley.html |arkivdato=2012-10-25 }}</ref> oni helpis la aprobon de la leĝo pri seksa identeco kaj oni konfirmis la konstituciecon de la Leĝo de Aŭdovidaj Servoj. Dum tiu periodo okazis ankaŭ grandaj surstrataj manifestacioj opoziciantaj kunvokitaj per sociaj elektronikaj retoj, kiaj la nomita [[8N]]. Laŭ informo de la [[Monda Banko]], Latinameriko kaj ene de ĝi Argentino estis transforminta sian socian strukturon en la unua jardeko de la 21a jarcento, produktante malpliigon de la [[malriĉeco]] kaj pliigon de la [[Meza klaso|mezklasoj]]. Por Argentino, la Monda Banko konfirmis, ke inter 2003 kaj 2009, la mezklasoj duobliĝis pasante de 9,3&nbsp;milionoj al 18,6&nbsp;milionoj (nome la 45 % de la loĝantaro).<ref>[http://www.lanacion.com.ar/1526197-segun-el-banco-mundial-la-argentina-duplico-su-clase-media-entre-2003-y-2009 «Según el Banco Mundial, Argentina duplicó su clase media entre 2003 y 2009»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140701091744/http://www.lanacion.com.ar/1526197-segun-el-banco-mundial-la-argentina-duplico-su-clase-media-entre-2003-y-2009 |date=2014-07-01 }}, ''La Nación''.</ref> La 22-an de novembro 2015 ĝenerala balotado donis venkon al [[Mauricio Macri]], post 85 jaroj de registaroj (escepte diktatoroj) ĉu [[Unión Cívica Radical|radikalaj]] ĉu [[Partido Justicialista|peronismaj]].<ref>[http://internacional.elpais.com/internacional/2015/11/22/argentina/1448224098_588686.html «Macri gana en Argentina y pone fin al kirchnerismo tras 12 años»], artikolo de Carlos E. Cué en ''[[El País]]'' - 23-a de novembro 2015 {{es}}</ref> kaj ekde la 10-a de decembro 2015 li fariĝis la prezidento de la lando. == Teritoria organizado == {{Ĉefartikolo|Provincoj de Argentino}} {{Ĉefartikolo|Duarangaj teritoriaj dividoj de Argentino|Departementoj de Argentino}} [[Dosiero:ViñedoCafayate.jpg|eta|dekstra|250ra|[[Provinco Salta]].]] La Respubliko Argentino estas organizata en 23&nbsp;provincoj krom la Aŭtonoma Urbo [[Bonaero]], kie troviĝas la sidejo de la federala registaro. Laŭ la leĝo 23512 de 1987, la Ĉefurbo de la Respubliko devas esti translokigita al nova Federala Distrikto, kreota en la municipoj de [[Viedma (urbo)|Viedma]] kaj [[Guardia Mitre]] (Río Negro) kaj parto de la [[Partio Patagones]] (Bonaero). La translokigo estis akceptita de la provincoj Río Negro (Leĝo&nbsp;2086) kaj Bonaero (Leĝo 10454), sed tio senvalidiĝis ambaŭkaze en 1992 pro manko de efektivigo. Por oktobro de 2013 la nacia leĝo ankoraŭ validas, sed la translokigo estis haltigita kaj Bonaero pluestas la ĉefurbo de la respubliko plenrajte. La provincoj dividas sian teritorion en ''[[Duarangaj teritoriaj dividoj de Argentino|departementoj]]'' kaj tiuj siavice komponiĝas el [[municipo]]j, kun la escepto de la [[provinco Bonaero]] kiu dividiĝas en municipoj nome ''[[Partioj de la Provinco Bonaero|partidos]]''.<ref>https://web.archive.org/web/20060524220012/http://www.indec.gov.ar/nuevaweb/cuadros/1/d010301.xls Indec - Superficie y cantidad de departamentos, por provincia, alirita la 24-an de julio 2008, xls, [http://www.indec.mecon.ar/ Territorio/geografía] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160221215704/http://www.indec.mecon.ar/ |date=2016-02-21 }} [[Instituto Nacional de Estadística y Censos de Argentina|Instituto Nacional de Estadística y Censos]]</ref> La departementoj ĝenerale ne disponas el administraj funkcioj, kvankam ĉe la provincoj [[provinco Mendoza|Mendoza]], [[provinco San Juan|San Juan]] kaj [[provinco La Rioja (Argentino)|La Rioja]] ĉiu departemento estas unu municipo. En kelkaj provincoj la departementoj estas uzataj kiel balotdistriktoj por determini reprezentantojn al la provincaj instancoj kaj utilas kiel unuoj por sencentrigo de diversaj provincaj organoj kiaj la [[polico]] kaj la [[juĝa povo]]. La [[Reformo de la Argentina Konstitucio en 1994|Konstitucio de 1994]] agnoskas la municipan aŭtonomecon, sed rajtigas la provincojn por reguligi sian atingon kaj enhavon, pro kio estas kaj municipoj aŭtonomoj kun rajto por fari siajn municipajn regularojn kaj aliaj kiuj ne rajtas fari tion. Estas ankaŭ provincoj kiuj ne ĝisdatigis siajn konstituciojn por agnoskigi la aŭtonomecon de iliaj municipoj. Ĝis decembro de 2010, 144 [[Aŭtonomaj Municipoj de Argentino|municipoj]], estis ĝuintaj siajn aŭtonomecon institucian, kaj estis redaktintaj siajn regularojn. La provincoj havas lokajn registarojn kaj ene de ĉiu reĝimo troviĝas diversaj tipoj de municipoj, kun kazoj de administraj unuoj similaj al municipoj ― ĝenerale, malmulte loĝataj ―, sed sen aŭtonomeco kaj ties registoj estas delegitoj de la guberniestro. Laŭ la informo el la ''Instituto Geográfico Nacional''<ref>[http://www.ign.gob.ar/NuestrasActividades/Geografia/DatosArgentina/DivisionPolitica IGN División Política, Superficie y Población de la República Argentina]</ref> kaj el INDEC,<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.indec.gov.ar/principal.asp?id_tema=20 |titolo=INDEC Geografio. |alirdato=2014-03-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080911190055/http://www.indec.gov.ar/principal.asp?id_tema=20 |arkivdato=2008-09-11 }}</ref> la provincoj, ties areoj (tiu informo povas varii se liveritaj de la propraj provincoj, pro disputoj pri interprovincaj limoj) kaj urboj, estas la jenaj: {| class="toccolours" style="float: auto; text-align:right; font-size:90%; width:100%; font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; background:F5F5F5; " |- align=center style="background:lavender; font-weight:bold;" ! !! Provinco !! Ĉefurbo !! Loĝantaro<br /><small>(censo 2010)<ref name="censo2010"/>[http://www.censo2010.indec.gov.ar/cuadrosDefinitivos/Total_pais/P1-P_Total_pais.xls definitivaj rezultoj de la censo 2010, pri la jaroj 2001-2010, institucio INDEC, listo en formato XLS, vidita la 10-an de junio 2014] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110902214652/http://www.censo2010.indec.gov.ar/cuadrosDefinitivos/Total_pais/P1-P_Total_pais.xls |date=2011-09-02 }}</small> !! Areo<br /><small>(en km²)</small> !! <small>[[Malneta Geografia Produkto|MGP]] por persono<ref>Ĉirkaŭkalkulo fare de la konsultentrepreno Abeceb, septembre de 2008, baze sur indikiloj pri enspezoj, produktoj kaj impostoj (kaj ŝtataj kaj provincaj), je normalaj prezoj. [https://web.archive.org/web/20130517170127/http://www.diadenegocios.com/archivos/200809/economias%20pciales.doc Kompleta informo].</ref><br />(US$, 2008, ĉ.)</small> !! Mapo |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera de la Ciudad de Buenos Aires.svg|30ra|kadra]]|| style="background:#f0f0f0;" align=left colspan="2" |'''[[Bonaero]]'''<ref>La urbo Bonaero estas duaranga ento konstitucie, sed neorganizita kiel provinco sed laŭ speciala reĝimo (Aŭtonoma Urbo), simila kaj egalebla al propra de provinco.</ref>|| 2 890 151 || 200 || 23 309 || style="background:#F5F5F5;" rowspan=50 | {{Mapo pri la provincoj de Argentino}} |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Buenos Aires.svg|30ra|kadra]]|| style="background:#f0f0f0;" align=left |'''[[provinco Bonaero|Provinco<br />Bonaero]]''' || align=maldekstra| [[La Plata]] || 15 625 084 || 307 571 || 7310 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Catamarca.svg|30ra|kadra]]|| style="background:#f0f0f0;" align=left |'''[[provinco Katamarko|Katamarko]]''' || align=maldekstra| [[San Fernando del Valle de Catamarca|San Fernando del <br />Valle de Catamarca]] || 367 828 || 102 602 || 6009 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera de la Provincia del Chaco.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Ĉako|Ĉako]]''' || align=maldekstra| [[Resistencia]] || 1 055 259 || 99 633 || 2015 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera de la Provincia del Chubut.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Ĉubutio|Ĉubutio]]''' || align=maldekstra| [[Rawson]] || 509 108 || 224 686 || 15 422 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Córdoba.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Kordobo (Argentino)|Kordobo]]''' || align=maldekstra| [[Kordobo (Argentino)|Kordobo]] || 3 308 876 || 165 321 || 6477 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Corrientes.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Corrientes|Corrientes]]''' || align=maldekstra| [[Corrientes]] || 992 595 || 88 199 || 4001 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Entre Ríos.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Entre Ríos|Entre Ríos]]''' || align=maldekstra| [[Paranao (Argentino)|Paranao]] || 1 235 994 || 78 781 || 5682 |5 !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Formosa.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Formosa|Formosa]]''' || align=maldekstra| [[Formosa]] || 530 162 || 72 066 || 2879 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Jujuy.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Jujuy|Jujuy]]''' || align=maldekstra| [[San Salvador de Jujuy|San Salvador<br />de Jujuy]] || 673 307 || 53 219 || 3755 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de La Pampa.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco La Pampa|La Pampa]]''' || align=maldekstra| [[Santa Rosa (La Pampa)|Santa Rosa]] || 318 951 || 143 440 || 5987 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Flag of La Rioja province in Argentina.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco La Rioja (Argentino)|La Rioja]]''' || align=maldekstra| [[La Rioja (Argentino)|La Rioja]] || 333 642 || 89 680 || 4162 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Mendoza.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Mendoza|Mendoza]]''' || align=maldekstra| [[Mendoza]] || 1 738 929 || 148 827 || 9079 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Flag of Misiones.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Misiones|Misiones]]''' || align=maldekstra| [[Posadas]] || 1 101 593 || 29 801 || 3751 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Flag of Neuquen province in Argentina.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Neŭkeno|Neŭkeno]]''' || align=maldekstra| [[Neŭkeno]] || 551 266 || 94 078 || 26 273 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Flag of Río Negro Province.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Río Negro|Río Negro]]''' || align=maldekstra| [[Viedma (urbo)|Viedma]]|| 638 645 || 203 013 || 8247 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de Salta.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Salta|Salta]]''' || align=maldekstra| [[Salta]] || 1 214 441 || 155 488 || 4220 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera de la Provincia de San Juan (1997-2018).svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco San Juan|San Juan]]''' || align=maldekstra| [[San Juan (Argentino)|San Juan]] || 681 055 || 89 651 || 5642 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Flag of San Luis Province.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco San Luis|San Luis]]''' || align=maldekstra| [[San Luis (Argentino)|San Luis]] || 432 310 || 76 748 || 5580 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera-Santa Cruz.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Santa Cruz (Argentino)|Santa Cruz]]''' || align=maldekstra| [[Río Gallegos]] || 273 964 || 243 943<ref>La informo inkludas la parton de la frostejo Suda Patagonio kiun Argentino disputas kun Ĉilio.</ref>|| 30 496 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Bandera-StaFe-argentina.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Santa Fe|Santa Fe]]''' || align=maldekstra| [[Santa Fe de la Vera Cruz]] || 3 194 537 || 133 007 || 8423 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Flag of Santiago del Estero.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Santiago del Estero|Santiago del Estero]]''' || align=maldekstra| [[Santiago del Estero]] || 874 006 || 136 351 || 3003 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Flag of Tierra del Fuego province in Argentina.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[Provinco de Fajrolando, Antarkto kaj Insuloj de Suda Atlantiko|Fajrolando]]''' || align=maldekstra| [[Ushuaia]] || 127 205 || 21 571<ref>Inklude la Argentinan Antarkton kaj la Insulojn de la Suda Atlantiko ĝi altiĝas al 1 002 445</ref>|| 20 682 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[Dosiero:Provincia de tucuman.svg|30ra|kadra]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[provinco Tukumano|Tukumano]]''' || align=maldekstra| [[San Miguel de Tucumán|San Miguel<br />de Tucumán]] || 1 448 188 || 22 524 || 3937 |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" colspan="3" | [[Dosiero:Flago-de-Argentino.svg|25ra|kadra]] '''ARGENTINO''' || style="background:#f0f0f0;" | '''40 117 096''' || style="background:#f0f0f0;" | '''2 780 400'''<ref>Ne inkludas 980 874 km² de la Argentina Antarkto kaj de la Insuloj de la Suda Atlantiko, kiuj estas sub administrado de la Unuiĝinta Reĝlando, por kio Argentina postulas suverenecon, totale de areo de 3&nbsp;761&nbsp;274&nbsp;km².</ref>|| style="background:#f0f0f0;" | '''8269''' |} Argentino etendas sian suverenecon al maro apuda al siaj marbordoj kaj insuloj, same kiel al grundo kaj subgrundo de la maraj areoj, ties vivaj kaj mineralaj resursoj, kaj al la aera mara spaco. La argentina ŝtato plenumas sian maran suverenecon laŭ distingaj gradoj: ''[[Teritoriaj akvoj|teritoria maro]]'' (12&nbsp;marmejloj ekde la baza marbordo), la ''apuda marzono'' (24&nbsp;marmejloj ), la ''[[ekskluziva ekonomia zono]]'' (200&nbsp;marmejloj ) kaj la ''[[Kontinentbreto|argentina kontinentbreto]]'' (limigota). {{Ĉefartikolo|Argentinaj Provincoj laŭ loĝantaro}} === Regionoj === {{Ĉefartikolo|Integritaj Regionoj (Argentino)}} [[Dosiero:Regiones de Argentina.svg|eta|200ra|La kvar regionoj en kiuj grupiĝas la provincoj argentinaj. La provinco Bonaero kaj la Aŭtonoma Urbo Bonaero, flave, ne integriĝas en regiono]] Kun escepto de la provinco Bonaero kaj la Aŭtonoma Urbo Bonaero, la aliaj provincoj subskribis interprovinciajn interkonsentojn por integriĝo<ref>https://web.archive.org/web/20070927191036/http://www.reei.org/reei%2011/M.Ferrero(reei11).pdf La glocalización en acción: Regionalismo y paradiplomacia en Argentina y el Cono Sur latinoamericano, alirita la 21a de junio de 2008, Mariano Ferrero, 2006, pdf, Revista Electrónica de Estudios Internacionales, paĝoj 9.</ref> kunformante kvar [[Integritaj Regionoj (Argentino)|regionojn]] por diversaj celoj: * [[Regiono de la Granda Argentina Nordo]], formita de la jenaj provincoj: Katamarko, Corrientes, Ĉako, Formosa, Jujuy, Misiones, Tukumano, Salta kaj Santiago del Estero. (759&nbsp;883&nbsp;km²). * [[Regiono Nova Kujo]], formita de la jenaj provincoj: La Rioja, Mendoza, San Juan kaj San Luis. (404&nbsp;906&nbsp;km²). * [[Argentina Patagonio]], formita de la jenaj provincoj: Ĉubutio, La Pampa, Neŭkeno, Río Negro, Santa Cruz kaj Fajrolando kaj kromaĵoj. (930&nbsp;638&nbsp;km²). * [[Centra Regiono (Argentino)|Centra Regiono]], formita de la jenaj provincoj: Kordobo, Entre Ríos kaj Santa Fe. (377&nbsp;109&nbsp;km²). == Loĝantaro == === Demografio de Argentino === {{Ĉefartikolo|Demografio de Argentino}} La loĝantaro de Argentino (laŭ la ĉirkaŭkalkulo de la [[INDEC]]) je 1a de julio de [[2014]] estas de 42.669.500 loĝantoj.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/2/proyeccionesyestimaciones_nac_2010_2040.pdf |titolo=Instituto Nacional de Estadística y Censos. Estimaciones y proyecciones de población 2010-2040. : total del país. Paĝo 28. |alirdato=2014-04-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140912104325/http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/2/proyeccionesyestimaciones_nac_2010_2040.pdf |arkivdato=2014-09-12 }}</ref> [[Dosiero:Población Argentina 1950-2015.jpg|eta|250ra|Projekcio kaj ĉirkaŭkalkulo de loĝantaro inter [[1950]] kaj [[2015]] ''Fonto:'' [[Instituto Nacional de Estadística y Censos de Argentina|INDEC]].]] Laŭ definitiva informo, la loĝantaro de la Respubliko Argentino laŭ la [[Argentina Censo de 2010|censo de 27a de oktobro de 2010]] realigita de la [[Instituto Nacional de Estadística y Censos de Argentina|INDEC]] estas de 40&nbsp;117&nbsp;096 &nbsp;loĝantoj,<ref name="censo2010">[http://www.censo2010.indec.gov.ar/preliminares/cuadro_totalpais.asp Censo 2010. Resultados provisionales: cuadros y gráficos. Total del país. Población por sexo, tasa de variación intercensal, según provincia. Años 2001 - 2010] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101220143832/http://www.censo2010.indec.gov.ar/preliminares/cuadro_totalpais.asp |date=2010-12-20 }} (oficiala retejo)</ref> kun averaĝa denso de 14,4&nbsp;loĝ/km²<ref>[http://www.ambito.com/noticia.asp?id=559366 Censo 2010: en el país viven 40&nbsp;091&nbsp;359&nbsp;personas (38,9 % en la provincia de Buenos Aires)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140708113638/http://www.ambito.com/noticia.asp?id=559366 |date=2014-07-08 }}. ''Ámbito Financiero''</ref> (sen konsideri la postulitan areon de la [[Argentina Antarkto]] kaj de la [[Departemento Insuloj de Suda Atlantiko|Insuloj de Suda Atlantiko]]). Ĉar la revizio de 2001 sciigis pri totalo de 36&nbsp;260&nbsp;130&nbsp;loĝantoj, la pliigo de loĝantaro estis de 3&nbsp;856&nbsp;966&nbsp;loĝantoj kun indico de intercensa varieco 2001-2010 de 10,6 %, malpli ol la registrita inter la censoj de [[1991]] kaj 2001 de 11,2 %.<ref>[https://web.archive.org/web/20051202031756/http://www.indec.mecon.ar/censo2001s2/Datos/01000C21.xls Cuadro total del país según provincia.] censita loĝantaro en 1991 kaj 2001 kaj absoluta kaj relativa intercensa varieco 1991-2001; arkivo Excel en la retejo de INDEC.</ref> La lando registris en la komenco de la [[20a jarcento]] altajn indicojn de loĝanta kresko, pro enmigrado kaj alta [[natura kresko]] kiu dum tiu jarcento stabiliĝis kaj eĉ konstante malaltiĝis (escepte dum la [[1970-aj jaroj]]-[[1980-aj jaroj]]). Ekde la [[1960-aj jaroj]], la totala kresko estis proksimume la rezulton de la diferenco inter la [[naskindico]] kaj la [[mortindico]]. En la periodo intercensa [[1980]]-[[1991]], la [[demografia kreskindico|averaĝa jara kreskindico]] estis de 14,7 por milo (1,47%), en la jardekoj [[1991]]-[[2001]] de 10,1 por milo (1,01%) kaj inter [[2001]]-[[2010]] de 11,4 por milo (1,14%).<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.censo2010.indec.gov.ar/archivos/censo2010_tomo1.pdf |titolo=Censo Nacional de Población, Hogares y Viviendas 2010 Censo del Bicentenario Resultados definitivos, Serie B Nº 2 Paĝo 62. (retejo) |alirdato=2014-04-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150923201836/http://www.censo2010.indec.gov.ar/archivos/censo2010_tomo1.pdf |arkivdato=2015-09-23 }}</ref> [[Dosiero:PIRAMIDEPOBLACION2010.jpg|300ra|eta|Piramido de loĝantaro de Argentino. 2010 Fonto: INDEC.]] Pro la evoluo de la mortindico kaj la internacia migrofluo, la [[seksa proporcio]] montras konstantan malpliigon por viroj ekde mezo de la 20a jarcento: nome de 105&nbsp;viroj por 100&nbsp;virinoj al 94,8 por 100 por 2010. De la totalo de la loĝantaro laŭ la censo de 2010 estis 51,3 % de virinoj kaj 48,7 % de viroj. Laŭ informo de la censo de 2010, la loĝantaro de «65 jaroj aŭ plie» korespondus al 10,2 % de la totalo kaj tiu de «60 jaroj aŭ plie», al 14,3 %, kio faras, ke Argentino estas la tria plej maljunigita lando de [[Latinameriko]] post [[Urugvajo]] kaj [[Kubo]]. Siavice laŭ la tempopaŝo notindas iompostioma malpliigo de la loĝantaro el «0 al 14 jaroj», reprezente la 25,5 % en 2010, malsupre al la 28,3 % de 2001.<ref>[http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/2/indicdemograf_1869-01.xls Indicadores demográficos seleccionados en los períodos censales] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060621012648/http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/2/indicdemograf_1869-01.xls |date=2006-06-21 }} (procentaĵo kaj de maljunauloj kaj de junuloj, vivatingo, fekundeco, procentaĵo de eksterlandanoj). Totalo de la lando, en jaroj 1869 al 2001. Arkivo Excel en la retejo de la INDEC.</ref> La lando ricevis gravajn tajdojn [[Enmigrado en Argentino|enmigradajn]] kiuj pluas aktuale, atinginte [[Enmigrado en Argentino#Tajdoj|pinton en la periodo 1880-1930]], kaj enhavas gravajn eksterlandanajn komunumojn, ĉefe de [[Paragvajo|paragvajanoj]], [[Bolivio|bolivianoj]], [[Ĉilio|ĉilianoj]], [[Peruo|peruanoj]], [[Italio|italianoj]] kaj [[Hispanio|hispanoj]]. El mezo de la [[1960-aj jaroj]] ekregistriĝis konsiderindaj elmigrofluoj, kiuj obeas al la procezo de «[[cerbofuĝo]]», al la politikaj persekutadoj kiuj okazis ĝis 1983 kaj al la ripetaj ekonomiaj krizoj, por kio ĉefaj celoj estis [[Hispanio]], [[Italio]], [[Usono]] kaj [[Meksiko]].<ref>http://www.marklam.net/sitio/hesp/articulos/art-emigracion1.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080323000122/http://www.marklam.net/sitio/hesp/articulos/art-emigracion1.html |date=2008-03-23 }} La emigración de argentinos, alirita la 24a de junio de 2008, Mónica Markwald, 2003, marto, Markwald, La Madrid & Asociados.</ref> La [[Censo de Argentino|censo de 2001]] registris [[Migrado|migran rezulton]] negativan por la jarkvino [[1995]]-2000, procezo kiu estis ĉirkaŭkalkulita de la [[Instituto Nacional de Estadística y Censos de Argentina|INDEC]] kiel pluiĝanta dum la jarkvino 2000-2005, ŝanĝante tiele la historian pozitivan rezulton de la lando.<ref>https://web.archive.org/web/20051109220415/http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/2/proyecyestimaciones_1950-2015.pdf Estimaciones y proyecciones de población. Total del país. 1950-2015, alirita la 24a de junio de 2008 [[Instituto Nacional de Estadística y Censos de Argentina|Instituto Nacional de Estadística y Censos]]</ref> Laŭ la Informo pri Homa Disvolvigo de la [[Programo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Disvolvado]], Argentino havas [[Landoj laŭ indico de homa disvolviĝo|indicon de homa disvolviĝo (IHD)]] de 0,811. Je monda nivelo, ĝi situantas en la rango 45 ene de la 187 ŝtatoj kiuj partoprenas en la klasigo, nome kiel lando de ''tre alta IHD'' kiu kun [[Ĉilio]] estas la unikaj landoj de [[Latinameriko]] kiuj troviĝas en tiu loko.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://hdrstats.undp.org/es/indicadores/69206.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-04-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130326032007/http://hdrstats.undp.org/es/indicadores/69206.html |arkivdato=2013-03-26 }}</ref> === Elmigrado === {{Ĉefartikolo|Argentina elmigrado}} Laŭ la [[Internacia Organizo por Migradoj]] en sia lasta informo ''Migra konturo de Argentino de 2012'', la loĝantaro argentina kiu troviĝis for de ties geografia landlimo ascendis al 971&nbsp;698, kio reprezentas 2,4 % de la totala loĝantaro, kaj ties ĉefaj celoj estas [[Hispanio]] (30,2 %), [[Usono]] (23,2 %), [[Ĉilio]] (8,4 %) kaj [[Paragvajo]] (6,0 %)<ref name="OIM">[http://www.iom.int/files/live/sites/iom/files/pbn/docs/Perfil-Migratorio-de-argentina-2012.pdf Perfil Migratorio Argentina 2012]</ref> [[Dosiero:Diplomatic missions of Argentina.png|eta|350ra|Argentinaj Ambasadejoj en la Mondo.]] {| class=wikitable |- !width=30px; |Rango !width=180px;|Loĝlando !width=130px; style="background-color:LightSteelBlue;" |Loĝantaro !width=130px;|Procentaĵo |- | 1.º | [[Dosiero:Flago-de-Hispanio.svg|25ra|kadra]] Hispanio | align="center" | 291 740 | align="center" | 30,2 % |- | 2.º | [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|25ra|kadra]] Usono | align="center" | 224 952 | align="center" | 23,2 % |- | 3.º | [[Dosiero:Flago-de-Ĉilio.svg|25ra|kadra]] Ĉilio | align="center" | 82 539 | align="center" | 8,4 % |- | 4.º | [[Dosiero:Flago-de-Paragvajo.svg|25ra|kadra]] Paragvajo | align="center" | 59 115 | align="center" | 6,0 % |- | 5.º | [[Dosiero:Flago-de-Israelo.svg|25ra|kadra]] Israelo | align="center" | 48 312 | align="center" | 5,0 % |- | 6.º | [[Dosiero:Flago-de-Bolivio.svg|25ra|kadra]] Bolivio | align="center" | 45 424 | align="center" | 4,7 % |- | 7.º | [[Dosiero:Flago-de-Brazilo.svg|25ra|kadra]] Brazilo | align="center" | 27 700 | align="center" | 2,9 % |- | 8.º | [[Dosiero:Flago-de-Urugvajo.svg|25ra|kadra]] Urugvajo | align="center" | 22 743 | align="center" | 2,3 % |- | 9.º | [[Dosiero:Flago-de-Kanado.svg|25ra|kadra]] Kanado | align="center" | 19 210 | align="center" | 2,0 % |- | 10.º | [[Dosiero:Flago-de-Aŭstralio.svg|25ra|kadra]] Aŭstralio | align="center" | 14 190 | align="center" | 1,5 % |- | 11.º | [[Dosiero:Flago-de-Meksiko.svg|25ra|kadra]] Meksiko | align="center" | 13 696 | align="center" | 1,4 % |- | 12.º | [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|25ra|kadra]] Francio | align="center" | 11 899 | align="center" | 1,2 % |- | 13.º | [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|25ra|kadra]] Italio | align="center" | 11 239 | align="center" | 1,2 % |- | 14.º | [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|25ra|kadra]] Unuiĝinta Reĝlando | align="center" | 9002 | align="center" | 0,9 % |- | 15.º | [[Dosiero:Flago-de-Venezuelo.svg|25ra|kadra]] Venezuelo | align="center" | 8533 | align="center" | 0,9 % |- | 16.º | [[Dosiero:Flago-de-Ekvadoro.svg|25ra|kadra]] Ekvadoro | align="center" | 7394 | align="center" | 0,8 % |- | 17.º | [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|25ra|kadra]] Germanio | align="center" | 7391 | align="center" | 0,8 % |- | 18.º | [[Dosiero:Flago-de-Svisio.svg|25ra|kadra]] Svisio | align="center" | 5706 | align="center" | 0,6 % |- | 19.º | [[Dosiero:Flago-de-Domingo.svg|25ra|kadra]] Domingo | align="center" | 3940 | align="center" | 0,4 % |- | 20.º | [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|25ra|kadra]] Japanio | align="center" | 3893 | align="center" | 0,4 % |} === Etna konsisto === {{Ĉefartikolo|Etnografio de Argentino}} [[Dosiero:Reina de Italia - fiesta del inmigrante - Obera.png|eta|dekstra|235ra|Oni taksas ke 25 milionoj el argentinanoj havas almenaŭ unu [[Italio|italian]] praulon; estas, en konsekvenco, la etna origino grandnombre.]] La nuna loĝantaro de Argentino estas la rezulto de granda ondo de enmigradaj laboristoj kiuj eniris inter 1850-1950, plejmulte italoj kaj due hispanoj. Ankaŭ de la antaŭa miksaĵo inter hispanoj kaj indiĝenoj (devene de la kolonia periodo). La loĝantaro havas gravajn komunumojn de judoj, araboj, armenoj , ciganoj, britoj, francoj, germanoj, poloj, rusoj, kroatoj, ukrainoj, japanoj, ĉinoj, koreoj, paragvajanoj, urugvajanoj, brazilanoj, ĉilianoj, peruanoj, kaj tiel plu. Dume la etna konsisto devena el iamaj indiĝenoj apenaŭ estas grava en la centro kaj en la sudo de la lando, kvankam ja gravas en la nordo. Samkiel [[Aŭstralio]], [[Brazilo]], [[Kanado]], [[Usono]] aŭ [[Urugvajo]], Argentino estas konsiderata kiel enmigra lando, tio estas socio kiu estis influita de unu aŭ pluraj enmigraj periodoj.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.argentina.gov.ar/argentina/portal/paginas.dhtml?pagina=1669|titolo=About Argentina|eldoninto=Government of Argentina|alirdato=1-a de septembro 2009|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090919230812/http://www.argentina.gov.ar/argentina/portal/paginas.dhtml?pagina=1669|arkivdato=2009-09-19}}</ref> [[Dosiero:Immigrants in Argentina (2001).png|eta|600ra|centre|Alilande naskiĝintaj loĝantoj de Argentino venis el la landoj, markitaj en tiu ĉi mapo. La flava koloro signifas malpli ol dek mil loĝantoj el tiu lando, la densa oranĝkolora — pli ol 200 mil (Paragvajo, Bolivio, Ĉilio, Italio)]] === Lingvoj === {{Ĉefartikolo|Lingvoj de Argentino}} La [[hispana lingvo]] estas komprenata kaj parolata kiel unua aŭ dua lingvo de preskaŭ la totalo de la argentina loĝantaro.<ref>El País, [https://www.argentina.gob.ar/pais] Konsultita la 16an de Aŭgusto 2016.</ref> Krome la [[itala]] kaj la [[keĉua]] havas po ĉirkaŭ unu miliono da parolantoj. El ĉiuj landoj de Hispanlingvio, Argentino estas tiu de plej granda etendo teritoria. La hispana estas la ununura lingvo uzata en la publika administracio ŝtatnivele, kvankam neniu leĝa regulo estis deklarinta ĝin oficiala. Tamen, la provinco Corrientes deklaris en 2004 la kunoficialecon de la [[gvarania]] ĉe instruado kaj regagado, kvankam tio ne troviĝas regulita. Siaflanke la [[Provinco Ĉako]] deklaris per leĝo 6.604 de 2010 (reglamentita per Dekreto 257/2010) la kunoficialecon de la lingvoj toba, mataka kaj mogoita. [[Dosiero:Veni.svg|eta|dekstra|250ra|Imperativa formo propra de [[voseo]] anstataŭ ''¡Ven!'' por "tú".]] La amplekseco de la lando, la ekzisto de diversaj lingvaj subtavoloj produktitaj kaj de la varieco de amerindiaj lingvoj kaj de la diversaj alportoj de la gepatraj lingvoj de la enmigrantoj ĉefe eŭropanoj, sed ne nur, fine de la 19a jarcento kaj komence de la 20a, formis la variajn dialektajn formojn. La plej populara kaj prestiĝa [[dialekto]] en la tuta argentina teritorio estas ''Rioplatense'', tio estas ''rioplata'' aŭ ''riverplata''. Ĝi estas ankaŭ la plej rekonata kiel varianto argentina ekster la lando, ekzemple en Hispanio aŭ aliaj hispanparolantaj landoj; ĝi estas ege forte influita de la [[itala]], kaj prezentas la partikularecon esti [[Voseo|vosea]] eĉ en la plej formalaj tavoloj de la lingvo. Argentino estas la plej granda hispanlingva nacio en la mondo, kiu uzas [[voseo]]n (''voseo'' estas la uzo de pronomo „vos“ anstataŭ „tú“ aŭ foje „usted“, tio estas tria formo por la dua persono, kio estas vere revolucia ŝanĝo de la hispanlingva gramatiko). Aliaj landoj, kie [[voseo]] estas amase aŭ almenaŭ multe uzata, estas [[Nikaragvo]] en [[Centrameriko]] (ege for) kaj [[Kolombio]] ĉe [[Kariba Maro]]. Ankaŭ la [[Patagonio|patagonia regiono]] ― loĝata ĉefe de enmigrintoj devenaj el la centra regiono de la lando ― adoptis la uzadon la rioplata varianto, kun malgrandaj variantoj fonologie, probable pro influo de ĉilia enmigrado en la 20a jarcento. En la [[Argentina Nordokcidento|nordokcidento]] de la lando, unuflanke, kaj en la [[Argentina Nordoriento]], aliflanke, la influo de la [[keĉua]] kaj de la [[gvarania]], respektive, naskis dialektojn iom diferencajn, kiuj siavice prezentas subdialektajn regionajn variantojn. [[Dosiero:Che Guevara Diplomatic Picture.jpg|eta|226x226px|La argentina Ernesto Guevara estis kromnomita [[el Che]] pro la ofta uzado de la argentina kejl-vorto ''[[che]]''.<ref>[http://www.elmundo.es/encuentros/invitados/2003/06/778/] Encuentro digital con Pacho O'Donell, alirita la 25an de aprilo de 2009, 2003, Diario [[El Mundo]].</ref>|maldekstra]] En la provincoj [[provinco San Juan|San Juan]], [[provinco Mendoza|Mendoza]], kaj malpli proporcie en la provincoj [[provinco San Luis|San Luis]] kaj [[provinco La Rioja (Argentino)|La Rioja]], koincidas erojn de la [[Ĉilia hispana lingvo|ĉilia hispana]] kaj de la rioplata, montrante vortojn kaj prononcmanieron similajn al la ĉilia, en kiu oni prononcas «ll» kaj «y» kiel [ʝ] kaj oni sibligas la fortajn literojn rojn, en /rr /> [řř] (voĉe), kaj komencan /r/ > [ř], kaj en kultaj aŭ duonkultaj okazoj, al [rr] malfortigitaj aŭ normalaj. Kujo, pro sia antikva dependo kaj geografia proksimeco al [[Ĉilio]], posedas limigitan nombron de vortoj kiu markas tiujn kontaktojn; oni aligis ankaŭ mapuĉajn vortojn en la vortotrezoro de la ĉiliismoj. Estas zonoj de [[Kujo]] kiu montras pli grandan proksimecon al [[Ĉilio]] (nome Malargüe, Calingasta), dum aliaj estas pli influitaj ekde la [[Rivero Plata]], ĉu en la modulado aŭ en kelkaj prononcoj. Tiu influo rilatas al la bonaera [[lunfardo]], kiu meze de la kultura rioplata fluo, setligis en la kuja socio klarajn montrojn, eĉ en la altaj klasoj (pro studentoj kaj la [[tango]]), kio sekvas ĝis nuntempe pro la amaskomunikiloj. Temas pri lingvaj eroj de regiona [[dialekto|dialektaro]], sed absolute ne de la [[gramatiko]].<ref>[http://congresosdelalengua.es/rosario/ponencias/aspectos/quiroga_c.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160427215633/http://congresosdelalengua.es/rosario/ponencias/aspectos/quiroga_c.htm|date=2016-04-27}} III CILE. Paneles y ponencias. César Eduardo Quiroga Salcedo.</ref> En la argentina nordokcidento, la [[anda hispana lingvo|anda hispana]] kuniĝas kun la dialekto rioplata. La [[provinco Córdoba (Argentino)|provinco Córdoba]] kaj ĉefe ĉe ĝia [[Kordobo (Argentino)|provinca ĉefurbo]], posedas specifan singularan moduladon, distingan jam je unua aŭskulto. Aliaj gravaj trajtoj de la hispana parolata en Argentino, krom tiuj vortotrezoraj (en kiuj abundas [[itala|italismoj]], [[Keĉua|keĉuismoj]], gvaranismoj, kaj [[Mapuĉa lingvo|mapuĉismoj]]), estas la [[ipsilonismo]] kun ''retremeco'' kaj la uzado de vortoj el la gvarania kiel en la esprimo [[che]]. La ipsilonismo kun retremeco, prononco de la ''[[ll]]'' kaj de la ''[[y]]'' kiel postalveola [[frikativo]], troviĝas tre etenda en la kulta parolmaniero, kun la plej elstara escepto de la argentina Nordoriento. [[Dosiero:Dialectos del idioma español en Argentina.png|eta|dekstra|250ra|Dialektoj de la hispana parolataj en Argentino laŭ Berta Elena Vidal de Battini.<ref name=vidal>Vidal de Battini, Berta (1964): ''El español de la Argentina: estudio destinado a los maestros de las escuelas primarias'', maparo de María Teresa Grondona. Buenos Aires: Consejo Nacional de Educación.</ref>]] La [[gvarania]] (avañe'ë) havas parolantojn en la tuta Nordoriento kaj, ĉefe, en la interno de la [[provinco Corrientes]], kie ĝi kunhavas oficialecon kun la hispana. La [[keĉua]] havas rimarkindan nombron de parolantoj en la [[provinco Santiago del Estero]], kie oni parolas dialekton tre diferencigitan nome kiĉŭa, kaj ankaŭ en zonoj de la [[provinco Jujuy]] kie oni uzas variaĵon de tiu lingvo pli similan al tiu kiun oni parolas en la sudokcidento de [[Bolivio]]. La [[mapuĉa lingvo]], nome la lingvo de la [[mapuĉoj]], havas parolantojn en la provincoj de la [[Patagonio]], montrante la fortan influon de la [[mapuĉoj]], aŭ [[araŭkanigo]], super la indiĝenoj de Argentino de la areoj kaj patagoniaj kaj pampebenaj. En la periferio de la grandaj urbaj aglomeraĵoj, produkto de konstantaj migradoj de la argentina nordoriento, el [[Paragvajo]], [[Bolivio]] kaj [[Peruo]], estas parolantoj de la [[gvarania]], [[keĉua]] kaj [[Ajmara lingvo|ajmara]]. En kelkaj zonoj limaj kun [[Brazilo]], estas ofta la uzado de la [[portuñol]], tie hibridaĵo de la hispana de Argentino kun la [[portugala]] de [[Brazilo]], ĉefe en la [[provinco Misiones]], kaj malplie en [[provinco Corrientes|Corrientes]] kaj [[provinco Entre Ríos|Entre Ríos]]. Diversaj komunumoj de enmigrantoj kaj filoj de enmigrantoj ankoraŭ tenas la lingvojn de ties devenregiono, kvankam tiu uzo perdiĝas laŭmezure ke antaŭeniras la generacioj. Plej elstara pro la kvanto de parolantoj estas la [[itala]], dum aliaj notindaj estas la [[germana]], la [[japana]], la [[portugala]], la [[jida]] en la argentinaj [[judoj|judaj komunumoj]], la [[kimra]] en [[provinco Ĉubut|Ĉubut]], la [[pola]] kaj plej ĵuse la [[Nordĉina dialektaro|mandarena lingvo]]. Kelkaj [[ĵargono]]j etendiĝis tiom ke ili meritis specifajn traktadojn, kiel la lunfardo kaj la ''rosarigasino''. La unua estas tre disvastigita pro ties uzado en la vortumado de la tango, sed ĝi perdis grandan parton de sia influo en la ĉiutaga parolmaniero, pro la generacia ŝanĝo. == Ekonomio == {{Ĉefartikolo|Ekonomio de Argentino|Agrikulturo en Argentino|Ekstera komerco de Argentino|Turismo en Argentino}} {| style = align="right" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" class="bonita" style="margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" ! colspan="2" | Eksportado al<ref name="CIA">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ar.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070612213714/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ar.html |date=2007-06-12 }} Argentino, alirita la 22-an de junio 2008, 19-a de junio 2008, [[Monda faktolibro de CIA]], angla.</ref> ! colspan="2" | Importado el<ref name="CIA" /> |- ! Lando ! Procentaĵo ! Lando ! Procentaĵo |- | {{BRA}} | 18,78 % | {{BRA}} | 31,12 % |- | {{CHN}} | 9,26 % | {{USA}} | 13,69 % |- | {{CHL}} | 7,11 % | {{CHN}} | 10,26 % |- | {{USA}} | 6,38 % | {{DEU}} | 4,69 % |} [[Dosiero:Buenos Aires Cityline at Night - Irargerich.jpg|eta|dekstra|385ra|[[Puerto Madero]], kvartalo de [[Bonaero]], la urbo plej granda, loĝata kaj grava de la Suda Konuso, dua urbo plej etenda kaj loĝata de Sudameriko, urbo de «alfa klaso», kun São Paulo kaj Meksikurbo,<ref name=gawc>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-04-21 |arkivurl=https://archive.today/20120524193101/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2010t.html |arkivdato=2012-05-24 }}</ref> kaj urbo plej vizitata de Sudameriko.<ref>http://america.infobae.com/notas/52348-Ciudad-de-Mexico-Buenos-Aires-y-San-Pablo-los-destinos-turisticos-favoritos</ref> Posedas krome la porpersonan enspezon plej altan de Latinameriko,<ref>https://archive.is/20120628221639/www.observatoriodegobierno.buenosaires.gob.ar/images/indicadores/2010/indicadorOtrasCiudades2010_Trabajo03.png</ref> kaj troviĝas inter la urboj kun plej alta vivkvalito de la mondoregiono, superita nur de Montevideo en la Suda Konuso.<ref name=clarin>{{Citaĵo el la reto |url=http://edant.clarin.com/diario/2008/06/10/laciudad/h-01690686.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-04-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130728120427/http://edant.clarin.com/diario/2008/06/10/laciudad/h-01690686.htm |arkivdato=2013-07-28 }}</ref> Ĝi aperas kiel plej kompetenteca urbo de la tuta Latinameriko.<ref>http://www.emol.com/noticias/economia/2012/03/12/530391/santiago-ocupa-el-lugar-68-entre-las-120-ciudades-mas-competitivas-del-mundo.html</ref>]] [[Dosiero:Exportaciones argentina - rubros - 2007.png|eta|Argentina eksportado, 2007. La komplekso nafto-kemio-petrokemio-plastoj kunigas 21,9 % de la totala ekŝportado,<ref>http://www.mecon.gov.ar/peconomica/basehome/infoeco.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150525061254/http://www.mecon.gov.ar/peconomica/basehome/infoeco.html |date=2015-05-25 }} Información económica, alirita la 22-an de junio 2008, marto 2008, xls, Información económica, Ministerio de Economía y Finanzas Públicas (Argentino).</ref> dum la ekonomia ĉeno de [[sojo]]produktado kunigas 16 %, inter diversaj produktoj (semoj kaj fruktoj, oleo, faruno ktp.).<ref>http://www.senasa.gov.ar/estadistica.php# {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080712011450/http://www.senasa.gov.ar/estadistica.php |date=2008-07-12 }} Estadísticas alirita la 22-an de junio 2008, 2008, xls, SENASA.</ref>]] [[Dosiero:Bolsa de Comercio Rosario.jpg|eta|[[Komercborso de Rosario]], [[provinco Santa Fe]].]] [[Dosiero:Argentina_Product_Exports_(2019).svg|eta|Proporcia reprezento de eksportataj produktoj de Argentino, 2019]] Argentino estas la dua plej granda ekonomio de Sudameriko, post Brazilo. Kun tiu, ili estas la unikaj sudamerikaj landoj kiuj integras la [[Grupo de la 20 (industriaj kaj sojlaj landoj)|G-20]], kiu kunigas la plej grandajn, riĉajn kaj industriigitajn industriojn de la planedo.<br /> Argentino estas unu el ĉefaj produktantoj de sojo de la mondo, post Usono kaj Brazilo, kun 48&nbsp;milionoj da tunoj en 2011.<ref>[http://www.soystats.com/2012/page_30.htm World Soybean Production 2011] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130605063104/http://www.soystats.com/2012/page_30.htm |date=2013-06-05 }}</ref> Kaj ĝi estas en kvara loko en produktado de petrolo (post Brazilo, Venezuelo kaj Kolombio).<ref>[http://www.eia.gov/cfapps/ipdbproject/iedindex3.cfm?tid=5&pid=53&aid=1&cid=r2,&syid=2011&eyid=2012&unit=TBPD International Energy Statistics], U.S. Energy Information Administration.</ref> Argentino estas unu el ĉefaj eksportantoj de [[viando]] en la mondo, kaj ties produktado estis ofte agnoskita kiel tiu plej bonkvalita. Estas la unua monda produktanto de [[sunfloro]], [[matea herbo]], [[Citronujo|citronoj]], kaj sojoleo, dua de [[mielo]] kaj [[pomo]]j, la plej granda produktanto de [[tritiko]] kaj [[lano]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.wool.com/Grow.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-04-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120505195811/http://www.wool.com/Grow.htm |arkivdato=2012-05-05 }}</ref> en Latinameriko,<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.argentinatradenet.gov.ar/sitio/supermercado/2.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-04-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20121025215740/http://www.argentinatradenet.gov.ar/sitio/supermercado/2.htm |arkivdato=2012-10-25 }}</ref> inter aliaj produktaĵoj. Estas la plej granda produktanto de [[vino]] en Latinameriko, la kvina en la mondo, kaj la ĉefa produktanto de [[biodizeloleo]] tutmonde.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.comercioyjusticia.com.ar/2010/11/09/argentina-se-consolida-como-primer-productor-mundial-de-biodiesel/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-04-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130515234153/http://www.comercioyjusticia.com.ar/2010/11/09/argentina-se-consolida-como-primer-productor-mundial-de-biodiesel/ |arkivdato=2013-05-15 }}</ref> Ankaŭ la produktado de [[tergaso]] kaj nafto gravas. La kuŝejo Aguilar, en la [[provinco Jujuy]], estas la plej granda koncentro de mineraloj de [[plumbo]] kaj [[zinko]] de Sudameriko, kaj tiu de Bajo de la Alumbrera en la [[provinco Katamarko]], estas unu el la plej grandaj kuŝejoj por elfosado de [[oro]] kaj [[kupro]] en Latinameriko, tiele ke Argentino estas la dektria plej granda produktanto de oro de la mondo.<ref>http://www.bgs.ac.uk/mineralsuk/statistics/worldArchive.html</ref> Posedas la trian plej grandan gasrezervejon de la planedo.<ref>http://negocios.iprofesional.com/notas/134666-Argentina-riqueza-eterna-reservas-de-gas-para-ms-de-500-aos-posicionan-al-pas-como-un-jugador-estratgico-mundial{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Argentino estas la plej granda produktanto de [[programaro]] de la regiono kaj okupas la duan rangon en Sudameriko pri fabrikado de aŭteroj, post Brazilo. La argentina ekonomio profitas el granda riĉo kaj vario de [[krudmaterialo]]j, el loĝantaro kun bona nivelo de [[eduko|edukiteco]], el gravaj sistemo de agrikulturo kaj bazo de [[industrio]], kiu eĉ iĝis la plej disvolvigita de [[Latinameriko]] kaj unu el la dek plej grandaj de la mondo, sed kiu montris ian bremsadon relative, el la lasta kvarono de la 20a jarcento. Laŭ la lastaj informoj de la [[Internacia Monfonduso]], la [[Malneta enlanda produkto|MEP]] en 2012 estis de 474&nbsp;812&nbsp;milionoj de [[usona dolaro|dolaroj]] je normala prezo, nome en la rango 24a laŭ ties MEP konvertita al dolaroj, dum la MEP je pareco de la akira povo estis de 756&nbsp;226&nbsp;milionoj de [[usona dolaro|dolaroj]], okupante la 21-an lokon. La porpersona MEP en PAP (pareco de la akira povo) estis de &nbsp;18&nbsp;319 [[usona dolaro|dolaroj]]. La sendungeco en la unua jarkvarono de 2012 estis de 7,1 %.<ref>[http://noticias.terra.com.ar/sociedad/desempleo-cae-a-71-en-argentina-en-primer-trimestre-de-2012-oficial,faff2c53d9167310VgnVCM10000098cceb0aRCRD.html «Desempleo cae a 7,1 % en Argentina en primer trimestre de 2012 (oficiala)»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140704160151/http://noticias.terra.com.ar/sociedad/desempleo-cae-a-71-en-argentina-en-primer-trimestre-de-2012-oficial,faff2c53d9167310VgnVCM10000098cceb0aRCRD.html |date=2014-07-04 }}, ''Noticias Terra'', 18a de majo de 2012.</ref> Laŭ la informoj de la [[IMF]] por 2012, la [[Malneta enlanda produkto|MEP]] konsiderita laŭ terminoj de pareco de la akira povo atingis 756&nbsp;226&nbsp;milionojn de dolaroj, rezulte, ke Argentino estas la tria potenco ekonomia de [[Latinameriko]], superita nur de [[Brazilo]] kaj [[Meksiko]]. Dume la porpersona MEP mezurita laŭ pareco de la akira povo de &nbsp;18&nbsp;319 [[usona dolaro|usonaj dolaroj]], estas la plej alta de [[Latinameriko]].<ref>http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=66&pr.y=8&sy=2012&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C446%2C914%2C666%2C612%2C668%2C614%2C672%2C311%2C946%2C213%2C137%2C911%2C962%2C193%2C674%2C122%2C676%2C912%2C548%2C313%2C556%2C419%2C678%2C513%2C181%2C316%2C682%2C913%2C684%2C124%2C273%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C522%2C692%2C622%2C694%2C156%2C142%2C624%2C449%2C626%2C564%2C628%2C283%2C228%2C853%2C924%2C288%2C233%2C293%2C632%2C566%2C636%2C964%2C634%2C182%2C238%2C453%2C662%2C968%2C960%2C922%2C423%2C714%2C935%2C862%2C128%2C135%2C611%2C716%2C321%2C456%2C243%2C722%2C248%2C942%2C469%2C718%2C253%2C724%2C642%2C576%2C643%2C936%2C939%2C961%2C644%2C813%2C819%2C199%2C172%2C733%2C132%2C184%2C646%2C524%2C648%2C361%2C915%2C362%2C134%2C364%2C652%2C732%2C174%2C366%2C328%2C734%2C258%2C144%2C656%2C146%2C654%2C463%2C336%2C528%2C263%2C923%2C268%2C738%2C532%2C578%2C944%2C537%2C176%2C742%2C534%2C866%2C536%2C369%2C429%2C744%2C433%2C186%2C178%2C925%2C436%2C869%2C136%2C746%2C343%2C926%2C158%2C466%2C439%2C112%2C916%2C111%2C664%2C298%2C826%2C927%2C542%2C846%2C967%2C299%2C443%2C582%2C917%2C474%2C544%2C754%2C941%2C698&s=PPPPC&grp=0&a=</ref> Laŭ la registro de 2008, la [[eksportado]] pasis de 70&nbsp;589 al 56&nbsp;060&nbsp;milionoj de dolaroj en 2009. Dum la [[importado]] descendis el 57&nbsp;413 al 35&nbsp;214&nbsp;milionoj de dolaroj en la sama periodo.<ref>[http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/19/expserietenden.xls «Exportaciones 2009»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091114083902/http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/19/expserietenden.xls |date=2009-11-14 }}, arkivo Excel en la retejo de la INDEC.<br />[http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/19/impserietenden.xls «Importaciones 2009»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091114084019/http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/19/impserietenden.xls |date=2009-11-14 }}, arkivo Excel en la retejo de la INDEC.</ref> [[Mercosur]] pluestas la ĉefa komerca partnero, al kiu oni sendis 23 % de la enŝipigaĵoj kaj ekde oni akiris 16 % de la importado.<ref>[http://www.clarin.com/diario/2009/01/28/um/m-01848243.htm «El Mercosur continúa siendo el principal socio comercial] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090316093308/http://www.clarin.com/diario/2009/01/28/um/m-01848243.htm |date=2009-03-16 }}, hacia donde se envió el 23 % de los embarques y desde donde se adquirieron el 16 % de las importaciones», ''Clarín'', 28a de januaro de 2009. Konsultita la 27-an de aŭgusto 2009.</ref> La lando plutenas [[ekstera ŝuldo|eksteran ŝuldon]] de proksimume 120&nbsp;000&nbsp;milionoj de dolaroj (2009), ekvivalente al 38,7 % de la MEP. La kvanto de tiu ŝuldo rilatas ĉefe al agado realigita dum la [[Proceso de Reorganización Nacional|lasta militista diktaturo]] (1976-1983),<ref>Sentencia del Juez Jorge Ballesteros en el juicio "Olmos, Alejandro c/ Martinez de Hoz y otros s/ Defraudación", de la 13a de junio de 2000]</ref> periodo kiam la ŝuldo kreskis 364 %, kaj al amasaj eksteraj pruntaĵoj faritaj dum la du sinsekvaj regadoj fare de [[Carlos Menem]], pro la politiko de ''malmultekosta dolaro'' fare de la Leĝo pri Konverteblo de la [[aŭstralo]].<ref>Federico Martín Maglio (2002), ''Evolución de la deuda externa argentina. Período 1966 a 2001'', [http://www.fmmeducacion.com.ar Retejo de la profesoro Federico Martín Maglio].</ref><ref>Kulfas, Matías; Schorr, Martín (2003). ''[https://web.archive.org/web/20040521152309/http://www.fundacionosde.com.ar/fundacion_osde/pdf/biblioteca/La%20deuda%20externa%20Argentina.pdf La deuda externa argentina. Diagnóstico y lineamientos propositivos para su reestructuración]'', Buenos Aires: Fundación OSDE-CIEPP</ref> En tiu lasta periodo la kresko de la ŝuldo estis de 123 %. La rilato inter la MEP kaj la ekstera ŝuldo atingis krizan punkton en januaro de 2002 kiam ĝi estis la 190 % de la MEP. Ekde tiam kombino de reduktado de la ŝuldo, moderado en pruntopreno kaj konsiderinda pliigo de la MEP, reduktis la eksteran ŝuldon al malmulte malpli ol 41,5 % de la MEP (2012).<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.diariobae.com/diario/2012/11/19/20469-la-deuda-publica-es-la-mas-baja-respecto-del-pbi-en-los-ultimos-diez-anos.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-04-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130125232223/http://www.diariobae.com/diario/2012/11/19/20469-la-deuda-publica-es-la-mas-baja-respecto-del-pbi-en-los-ultimos-diez-anos.html |arkivdato=2013-01-25 }}</ref><ref>Ministerio de Economía. Serie histórica correspondiente al PBI y la deuda externa.</ref> La [[imposta premo]] situiĝis en 2012 en la 36,9 %<ref>http://www.cronista.com/economiapolitica/La-presion-tributaria-volvio-a-aumentar-y-llego-al-record-historico-de-369-del-PBI-20120810-0086.html</ref> super tiu de [[Brazilo]] (32,4 %) a<ref>http://www.elobservador.com.uy/noticia/237647/presion-tributaria-uruguaya-es-la-tercera-mas-alta-de-la-region/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131204102355/http://www.elobservador.com.uy/noticia/237647/presion-tributaria-uruguaya-es-la-tercera-mas-alta-de-la-region/ |date=2013-12-04 }}</ref> kaj proksima al niveloj de [[Eŭropo]] (38 %), kaj tiu pliiĝis konsiderinde el 16,7 % kiu registriĝis en la periodo [[1997]]-2002. La imposta strukturo baziĝas ĉefe sur la [[aldonvalora imposto]] (AVI aŭ IVA) kiu kontribuas per 31 % al la totalo, kvankam ties relativa gravo malpliiĝis rilate al la averaĝo de 1997-2002, kiam estis de 39 %, pro pliigo de la kontribuo de la [[enspezimposto]], kiu pasis de 19 % al 21 % kaj ĉefe pro elprenoj al eksportado kiu pasis de 1 % al 10 %.<ref>Ministerio de Economía. Informe Trimestral Nº 67, "Finanzas Públicas", 2008.</ref> La [[Instituto Nacional de Estadística y Censos de Argentina|INDEC]] kalkulis la [[inflacio]]n akumulitan dum 2012 en Argentino en la 9,9 %, kvankam por privataj konsultentreprenoj kaj la provinciaj registaroj estis de 24,4 %. Tiuj malregulaĵoj ĉe la statistikoj permesis, ke la Internacia Monfonduso, per senantaŭaĵa decido, rekomendis nuligi al la lando la voĉdonrajton kaj aliajn rajtojn rilatajn ene de la organismo.<ref>http://www.elmundo.es/america/2013/02/01/argentina/1359752832.html El FMI presenta una 'moción de censura' a Argentina por fallos en sus estadísticas, alirita la 2-an de februaro 2013.</ref><ref>http://www.elmundo.es/america/2013/02/02/argentina/1359818154.html Argentina acusa al FMI de 'trato desigual' y anuncia un nuevo índice para la inflación, alirita la 2-an de februaro 2013.</ref> Fine, en februaro de 2014, la argentina registaro disvastigis la valorojn de la indico de prezoj al konsumanto laŭ nova kalkulmetodo, indico kiun la ekonomikaj sendependaj analizistoj konsideras ĝenerale vereca.<ref>http://internacional.elpais.com/internacional/2014/02/13/actualidad/1392327871_449533.html Argentina admite su inflación real, alirita la 14-an de februaro 2014.</ref> Fine de 2011, la argentina ŝtato estis akumulinta rezervojn en eksterlanda monunuo por 46&nbsp;376&nbsp;miloonoj de dolaroj. La ''Canasta Básica de Alimentos'' (Baza Nutraĉetaĵo aŭ varkorbo) kalkulita baze sur la [[Konsumpreza indico|KPI]] (kiun disvastigas la INDEC), utilas por starigi la indicojn de malriĝo kaj indigenteco, kiu en la unua jarduono de 2012 situiĝis ĉe 6,5 %,<ref>http://www.laprensa.com.ar/396726-Segun-el-Indec-la-tasa-de-la-pobreza-bajo-a-65-por-ciento-en-el-primer-semestre-de-2012.note.aspx</ref> dum laŭ la Cepal la malriĉo en Argentino en 2011 estis de 5,7 %, nome la plej malalta de Latinameriko, sub eĉ de Urugvajo (6,7 %).<ref>''[[El Comercio (Peruo)|El Comercio]]'': http://elcomercio.pe/actualidad/1502182/noticia-ocho-millones-latinoamericanos-dejaron-pobres-2011</ref> La sociaj indikiloj sukcesis malaltiĝi konsiderinde ekde 2002 kun valoroj de malriĉo proksimaj al 54 % kaj de sendungeco de 21,5 % en la plej kriza momento. Argentino formas parton de la regiona bloko konata kiel [[Mercosur]], integrita de Argentino, [[Brazilo]], [[Paragvajo]] [[Urugvajo]] kaj [[Venezuelo]]. Tiu bloko konstituas la plej grandan produktanton de nutraĵoj de la mondo, ĝi havas MEP de 3 300 000 milionojn de dolaroj, kio reprezentas la 82,3 % de la totala MEP de la tuta Sudameriko kaj ĝuas el pli ol 270&nbsp;milionoj da loĝantoj (preskaŭ la 70 % de Sudameriko), kio igas ĝin la plej granda, plej loĝata, ekonomie plej pova kaj plej integrita bloko de [[Latinameriko]].<ref>Lantos, Nicolás. [http://www.pagina12.com.ar/diario/elpais/1-200024-2012-08-01.html «El nacimiento de “la quinta potencia mundial”»], ''Página/12'', 1a de aŭgusto de 2012.</ref><ref>Armendariz, Alberto. [http://www.lanacion.com.ar/1495127-venezuela-ingreso-en-el-mercosur-para-aportar-un-pilar-energetico «Venezuela ingresó en el Mercosur para aportar un pilar energético»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170130054619/http://www.lanacion.com.ar/1495127-venezuela-ingreso-en-el-mercosur-para-aportar-un-pilar-energetico |date=2017-01-30 }}, ''La Nación'', 1 de agosto de 2012.</ref> Kiel konsekvenco de la grando de la ekonomia bloko Mercosur, la komercaj rilatoj inter Argentino kaj Brazilo pliiĝis ĝis iĝis de unua gravo por ambaŭ landoj. Argentino kaj Brazilo estas la du plej grandaj, influaj kaj ekonomie plej povaj partneroj de la bloko,<ref>[http://www.rnw.nl/espanol/article/mercosur-decide-sin-paraguay «Mercosur decide sin Paraguay»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131203085103/http://www.rnw.nl/espanol/article/mercosur-decide-sin-paraguay |date=2013-12-03 }}, ''RNW''.</ref> kaj ekde la kreado de Mercosur okazis nombraj konfliktoj inter ambaŭ sudamerikaj potencoj:<ref>[http://www.ieco.clarin.com/economia/comercial-Brasil-Argentina-complico-Mercosur_0_734326603.html «Brasil-Argentina complicó Mercosur»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160315180022/http://www.ieco.clarin.com/economia/comercial-Brasil-Argentina-complico-Mercosur_0_734326603.html |date=2016-03-15 }}, ''Clarín''.</ref><ref>[http://www.iadb.org/intal/intalcdi/integracion_latinoamericana/documentos/186-Estudios_1.pdf «Integración latinoamericana»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160409062603/http://www19.iadb.org/intal/intalcdi/integracion_latinoamericana/documentos/186-Estudios_1.pdf |date=2016-04-09 }}, dokumentoj IADB.</ref> la [[komerca bilanco]] inter ambaŭ landoj ekdeficitiĝis por Argentino ekde junio de 2003, kio iĝis tialo por priokupado por entreprenistoj kaj funkciuloj tiulande.<ref>[http://www.clarin.com/diario/2006/05/08/elpais/p-01301.htm «Crece el déficit comercial con Brasil»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070213072346/http://www.clarin.com/diario/2006/05/08/elpais/p-01301.htm |date=2007-02-13 }}, ''Clarín'', 8a de majo de 2006; [http://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=998739 "Gestiones para equilibrar la balanza comercial entre la Argentina y Brasil"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191016215421/https://www.lanacion.com.ar/economia/gestiones-para-equilibrar-la-balanza-comercial-entre-la-argentina-y-brasil-nid998739 |date=2019-10-16 }}, ''La Nación'', 26a de marto de 2008.</ref> Tiu deficito estis mallonge ŝanĝita en majo de 2009, kaj denove ŝanĝita en 2012 kiam ĝi atingis favora saldo rilate al Brazilo.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.lacapital.com.ar/economia/Comercio-luego-de-tres-aos-hubo-superavit-con-Brasil-20121102-0008.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-04-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140706102958/http://www.lacapital.com.ar/economia/Comercio-luego-de-tres-aos-hubo-superavit-con-Brasil-20121102-0008.html |arkivdato=2014-07-06 }}</ref> En 2006, la registaroj de Argentino kaj Brazilo subskribis serion de duflankaj interkonsentoj, inter kiuj troviĝas klaŭzo de konkurenca adaptado kaj la interkonsentoj rilataj al komercaj interŝanĝoj de la sektoro de aŭtomotoroj. La celo de ambaŭ interkonsentoj estas malpliigi la malsimetriojn en la bloko.<ref>http://www.mercosurabc.com.ar/nota.asp?IdNota=642&IdSeccion=11 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927141529/http://www.mercosurabc.com.ar/nota.asp?IdNota=642&IdSeccion=11 |date=2007-09-27 }} El Acuerdo entre Argentina y Brasil, alirita la 22-an de junio 2008, Graciela Baquero, 3-a de februaro 2006, Mercosur ABC.</ref> Tiuj malsimetrioj estis tialo de plendo de la plej malgrandaj landoj kiaj Urugvajo kaj Paragvajo, kiuj suferas malavantaĝon antaŭ la ekonomie plej grandaj partneroj, nome Argentino kaj Brazilo, kaj ili kritikis la faktan aŭtoritaton kiun ili faras lastatempe super la bloko.<ref>http://www.eldia.com.ar/edis/20120629/franco-minimiza-suspension-se-termino-tutelaje-argentina-brasil-20120629202310.htm</ref> La oficiala monunuo de Argentino ekde [[1992]] estas la [[Nova argentina peso|Peso]] ($). [[Dosiero:Economía Argentina PIB.png|eta|centre|790ra|Ekonomio de Argentino laŭ la [[IMF]] (1980-2011)<ref name="PIB_1980-2016">http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=1980&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=213&s=NGDPD%2CPPPGDP&grp=0&a=&pr.x=67&pr.y=14 Valuation of country GDP, alirita la 29-an de julio 2011, [[IMF]], aprilo 2011, angla, PIB PPA y Nominal, trayectoria 1980-2016.</ref>; helblue la MEP, viole la MEP laŭ PAP (pareco de la akira povo).]] === Agrikulturo kaj brutobredado === {{Ĉefartikolo|Vino de Argentino}} [[Dosiero:Sembrado de soja en argentina.jpg|eta|Kultivoj de [[sojo]] en la [[provinco Bonaero]]. Argentino estas la tria plej granda produktanto de sojo de la mondo. La ĉeno de la sojo estas unu el la tri plej gravaj de la lando, kun la naftokemia kaj la metal-mekanika.]] [[Dosiero:Holstein cows large.jpg|eta|Ekzemplero de laktoprodukta raso de bovino [[Holando-Argentino]].]] La ''Censo Nacional Agropecuario'' realigita de la [[Instituto Nacional de Estadística y Censos de Argentina|Instituto Nacional de Estadística y Censos]], en 2002, ĉirkaŭkalkulis, ke en la agrikulturaj ekspluatejoj loĝas 1&nbsp;233&nbsp;589&nbsp;personoj, kaj estas la provincoj Bonaero, Kordobo, Mendoza, Misiones kaj Santa Fe kiuj koncentras la plej grandan kvanton de agrikulturaj produktejoj.<ref>http://www.diarionorte.com/article/10560/75974-personas-trabajan-en-el-campo-chaqueno {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131202232418/http://www.diarionorte.com/article/10560/75974-personas-trabajan-en-el-campo-chaqueno |date=2013-12-02 }} 75 974 personas trabajan en el campo chaqueño, alirita la 27-an de septembro 2013.</ref> La produktado de [[nutraĵo]]j devenaj el la [[agrikulturo]] kaj la [[Bovo|bova butobredado]] en la [[Pampo|pampa regiono]], estas tradicie, unu de la aksoj de la argentina ekonomio. Totale la rura produktado inklude la forstan sektoron, reprezentis en 2007 la 5,61 % de la totala [[MEP]].<ref>INDEC. Cuentas nacionales. Producto Interno Bruto (PIB). Informes de prensa. Informe de Avance del Nivel de Actividad. Cuadro 4.1. Datos para el año 2007 [http://www.indec.mecon.ar/ INDEC.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160221215704/http://www.indec.mecon.ar/ |date=2016-02-21 }}</ref> La ĉefa produkto de la sektoro estas la [[sojo]], nome oleoprodukta planto kiu okupas la duonon de la kultivitaj teroj kaj kiu originas la ''sojoĉenon'', unu el ĉefaj produktaj ĉenaĵoj de la lando.<ref>Secretaría de Agricultura, Ganadería, Pesca y Alimentación (SAGPyA), Argentina. Base de datos Cultivos: Soja, campaña 2006/2007.</ref> La ĉefaj agrikulturaj produktoj de la lando estas la jenaj: * La grenoj, kiuj dividiĝas siavice en du grandaj sektoroj: ** Oleoproduktaj plantoj: ĉefe, [[sojo]] kaj duarange [[sunfloro]]. ** [[Cerealo]]j: ĉefe, [[maizo]] kaj [[tritiko]]. * La [[Bovo|bova grego]]: ĉefe de la rasoj [[Aberdeen angus]], [[Hereford (bovoraso)|Hereford]] kaj [[Shorthorn]], por la produktado de [[viando]], baza kompono de la dieto de la argentina loĝantaro; * La [[Holando-Argentino|bovaro Holando-Argentino]]: por la produktado de [[lakto]]. Grava parto de la agrikultura produktado eksportas sin sed aparta fabrikado en formo de greno (sojo, maizo, tritiko kaj sunfloro), reprezentante la 15 % de la totala eksportado.<ref>Ministerio de Economía de la Nación. Sector externo. Cuadro&nbsp;5.2. Datos para los años 1991-2007, Información Económica.</ref> La resto estas uzata kiel [[kruda materialo]], ĉefe por la [[nutraĵa industrio]]. La sojo diferenciĝas substance el resto de la agrikulturaj produktoj pro la fakto ke ĝi ne konsumiĝas en la interna merkato, kaj pro tio praktike la totalo eksportiĝas. Male, la cerealoj, laktaj produktoj kaj la bova viando konstituas la bazon de la nutra dieto de la loĝantaro, pro kio granda parto venas al la interna konsumo. For de la agrikultura ekonomio de la regiono pampa, la argentina ekonomio ĝuas de la nomitaj ''regionaj ekonomioj'', sistemoj produktaj lokaj ĝenerale apogitaj en la produktado specializita de grupo limigita de kultivoj. Inter ili troviĝas la ekonomio [[Kujo|kuja]] apogita sur la [[vito]]j kaj la derivita industrio de [[vino]]; la valoj [[Patagonio|patagonaj]] dediĉitaj al [[pomo]]j kaj al [[piro]]j; la [[Argentina Nordokcidento|nordokcidenta regiono]], dediĉita al [[sukero]], [[citruso]]j kaj [[tabako]]; la provinco Misiones kaj nordoriento de Corrientes orientitaj al la [[matea herbo]], [[teo]] kaj [[ligno]]; [[kotono]] en la [[Granda Ĉako|ĉaka regiono]]; [[rizo]], ĉefe en Corrientes; la [[olivo]] en la aridaj zonoj de montaro; kaj la brutobredado de [[ŝafo]]j en Patagonio. === Nafto, minado, arbaroj kaj fiŝkaptado === [[Dosiero:Producción Minera en la Cordillera de los Andes, prov. de San Juan.jpg|eta|maldekstra|Minado ĉe [[Andoj]], projekto [[Veladero (mino)|Veladero]] en [[provinco San Juan|San Juan]].]] [[Dosiero:Repsol-YPF Tower Skyhigh.jpg|eta|dekstra|250ra|[[Turo YPF]], ĉefa sidejo de [[Yacimientos Petrolíferos Fiscales|YPF]], la ĉefa entrepreno de Argentino kaj la tria naftentrepreno plej granda de Sudameriko.]] Argentino posedas konsiderindan riĉon kaj petrolan kaj gasan, kiu permesas ĝin organizi ĉeno de produktado por [[petrokemio]] kiu, kun la ĉeno de la sojo kaj la industrio metal-mekanika, konstituas la bazon de la landa ekonomio. Kune la petrokemia ĉeno estas responsa de 20 % de las totalaj eksportoj, el kiuj nur 4,6 % eksportiĝas malnete, sen industriigo. La ĉefaj [[geologia kuŝejo|kuŝejoj]] troviĝas en la provinco Neuckeno, la [[Golfo Sankta Georgo]] kaj la provinco Salta; la [[provinco Neŭkeno]] koncentras ĉirkaŭ la duonon de la tuta produktado de hidrokarbidoj. Reto de [[naftodukto]]j kaj [[gasodukto]]j transportas la produktojn al [[Bahía Blanca]], kie troviĝas la ĉefa petrokemia zono kaj al la industria urbaro kiu etendiĝas inter [[Rosario (Argentino)|Rosario]] kaj [[La Plata]] kaj kiu havas kiel ĉefa kerno la [[Granda Bonaero|Grandan Bonaeron]]. Historie, la argentina minprodukto malabundis, sed tiu aktiviĝis en la lasta jardeko, ĉefe ĉe mineraloj metalenhavaj: [[kupro]] (3 % de la eksportoj), [[oro]], [[arĝento]], [[zinko]], [[mangano]], [[uranio]] kaj [[sulfuro]]. Posedas la trian mondan rezervejon de [[litio]] kaj situantas en la kvara loko pri produktado de tiu mineralo,<ref>http://www.ieco.clarin.com/economia/Dicen-Argentina-Bolivia-Chile-OPEP_0_508149441.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140113022815/http://www.ieco.clarin.com/economia/Dicen-Argentina-Bolivia-Chile-OPEP_0_508149441.html |date=2014-01-13 }} Dicen que Argentina, Bolivia y Chile podrían crear una "OPEP del litio", alirita la 13-an de novembro 2013.</ref> ĉar en parto de ties teritorio troviĝas zono nome [[Triangulo de la Litio]], kiu koncentras la 85 % de la mondaj rezervoj.<ref>http://www.elmundo.es/america/2012/03/07/noticias/1331152353.html La guerra del litio en Chile, alirita la 13-an de novembro 2013.</ref> La minejaj resursoj koncentriĝas en la provincoj [[Andoj|andaj]] laŭlonge de 4500&nbsp;km. La argentinaj eksportoj de mineraloj pasis el 253&nbsp;milionoj de dolaroj en 1996 al 2650&nbsp;milionoj en 2006, iom pli ol 3 % de la totalo.<ref>http://www.inversiones.gov.ar/ppt/recursosnaturales.ppt{{404|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Riqueza de recursos naturales, alirita la 10an de aŭgusto de 2008, postulas [[Microsoft PowerPoint]], Prosperar, paĝo 11.</ref> La [[Argentina Maro]] estas sur etenda [[Teritoriaj akvoj|submara platformo]], ege riĉa en fiŝkaptadaj resursoj, kiu atingas larĝon de 550&nbsp;km je 52° de latitudo suda kaj 1&nbsp;890&nbsp;000&nbsp;km². Tamen la [[komerca fiŝkaptado|fiŝkaptado]] estis marĝena produktado, kaj pro la populacia krizo de la [[merluĉo]] (ĉefa fiŝkaptada produkto argentina) provokita de la troa fiŝkaptado farita dum la [[1990-aj jaroj]], la partopreno de la sektoro en la totalaj eksportoj malpliiĝos el 3 % al 2 %.<ref>http://www.elciudadano.cl/2007/09/16/la-crisis-de-la-merluza/ La Crisis de la Merluza, alirita la 11-an de aŭgusto 2008, Daniela Olivares, 16-a de septembro 2007, El Ciudadano.</ref> Male, la produktado [[Arbaristiko|forsta kaj lignoprodukta]], ĉefe el [[Pinus|pinoj]] kaj [[Eucalyptus|eŭkaliptoj]], etendiĝis, kun centro en la provincoj [[Argentina Mezopotamio|mezopotamiaj]], superante la 2 % de la totalo eksportita. {{Ĉefartikolo|Historio de petrolo en Argentino|Minado en Argentino}} === Manufaktura industrio kaj konstruado === [[Dosiero:PIAP.JPG|eta|Industria faktorio de [[peza akvo]] de la entrepreno [[ENSI]] situanta en la [[provinco Neŭkeno]].]] [[Dosiero:Villa adelina ORBIS.jpg|eta|Metalurgia faktorio en [[Granda Bonaero]].]] La argentina manufaktura [[industrio]] estas la sektoro kiu pli da valoro kontribuigas al la [[Malneta Enlanda Produkto|MEP]], per 17,5 % de la totalo (2007).<ref name="INEC PBI 2007">INDEC, Cuentas nacionales, Producto Interno Bruto (PIB), Informaro gazetara, marto de 2008, rilate al la kvara jarkvarono 2007. Cuadro&nbsp;4.1. En milionoj de pesoj de 1993.</ref> La manufaktura industria sektoro estas ankaŭ unu el ĉefaj generantoj de dungado (kun komerco kaj la publika sektoro), kun 13 % en 2007,<ref name="MTESS">Ministerio de Trabajo, Empleo y Seguridad Social, ''Población ocupada según características socio-económicas'', 2007.</ref> Aliflanke la industrio de la [[konstruado]] kontribuas per la 6,7 % de la MEP (2007) kaj estis la ĉefa pelanto de la rekuperado de la dungeco post 2002, okupante 9,5 % de la totalo de la laborforto en 2007.<ref name="INEC PBI 2007" /><ref name="MTESS" /> En la argentina industrio distingiĝas du grandaj sektoroj, similgrandaj, kiuj kontribuas respektive proksimume per po triono de la totalaj eksportoj:<ref>Ministerio de Economía de la Nación. Sector externo. Cuadro 5.2. Datos para el año 2007.</ref> * la agrikultura industrio, nome ''manufakturo de agrikultura deveno'' (MAD); * la industrio de nerura deveno, nome ''manufakturo de industria deveno'' (MID). Inter la industrioj de ''manufakturo de agrikultura deveno'' menciindas la olea industrio, integranta de la ĉeno de la sojo, plej kreska en la lastaj du jardekoj, koncentrante la 31,8 % de la totalo de la nutra sektoro kaj la 20 % de la totalaj eksportoj de la lando. Poste sekvas tiu de [[viando]] (11,1 %), de [[lakto]] (7,7 %), de [[kafo]] kaj [[ĉokolado]] (7,5 %), de [[vino]] kaj aliaj alkoholaj trinkaĵoj (5,7 %), de [[pano]], kukoj kaj biskvitoj (4,5 %), de la [[faruno]] el [[tritiko]] (4,5 %), de [[biero]] (4,1 %), ktp.<ref>INDEC. Datos de 2002, Encuesta Industrial Anual (EIA). Cuadro 3.2.</ref> La ĉefaj branĉoj de la ''manufakturo de industria deveno'', estas la fabrikado de [[aŭtomobilo]]j kiu kontribuas per la 8,7 % al la eksportado, la [[kemio]] (5,6 %) kaj [[siderurgio]] (5,3 %), maŝinaro (3,4 %) kaj plasto (2,6 %) (procentaĵoj korespondaj al 2006).<ref>https://web.archive.org/web/20071124150835/http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/19/anuario_com_ext_06.pdfExportaci%C3%B3nseg%C3%BAngrandes rubros, alirita la 12-an de aŭgusto 2008, [http://www.indec.mecon.ar/ Sector externo/Comercio Exterior] [[Instituto Nacional de Estadística y Censos de Argentina|Instituto Nacional de Estadística y Censos]]</ref> Gravas ankaŭ la industrioj de [[papero]], juveloj, kaŭĉuko kaj tekstiloj. El 2003 la industrio havis procezon de konkurenca revivigo, move ĉefe per la ekonomia politiko de alta dolaro. La [[Granda Bonaero]] estas ankoraŭ la industria areo plej grava de la lando, kie koncentriĝas la plej parto de la fabrika agado de Argentino. Aliaj gravaj industriaj centroj estas en [[provinco Kordobo (Argentino)|Kordobo]], [[Rosario (Argentino)|Rosario]], [[provinco Tukumano|Tukumano]] kaj [[provinco Mendoza|Mendoza]], [[provinco San Luis|San Luis]] kaj [[Provinco de Fajrolando, Antarkto kaj Insuloj de Suda Atlantiko|Fajrolando]], multaj el ili helpitaj por discentrigi la industrion. Historie, la lando havis gravajn industriajn sektorojn kiaj la ŝipindustrio rilata kun la [[Komerca Ŝiparo de Argentino]],<ref>http://www.oni.escuelas.edu.ar/olimpi99/libros-digitales/html/organiza/primeeta.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130427033405/http://www.oni.escuelas.edu.ar/olimpi99/libros-digitales/html/organiza/primeeta.html |date=2013-04-27 }} Primera etapa: La herencia colonial, alirita la 22-an de junio 2008, El Proceso de construcción del territorio argentino, Olimpíadas nacionales de contenido educativo en internet.</ref> kiuj malpliiĝis konsiderinde el la [[1990-aj jaroj]] pro la procezo de [[privatigo]]j<ref name="ellitoral">http://www.ellitoral.com.ar/leer_noticia.asp?IdNoticia=27607 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080404102236/http://www.ellitoral.com.ar/leer_noticia.asp?IdNoticia=27607|date=2008-04-04}} Día de la industria naval: Astilleros, en la ruta de Pedro Ferré, alirita la 22-an de junio 2008, M. Alceo Jacquemin, 11-a de septembro 2005,| Ĵurnalo [[Litoral argentino|El Litoral]].</ref> kaj kiu en la aktualo rekuperiĝas.<ref name=ellitoral /> {{Ĉefartikolo|Historio de industrio en Argentino}} === Turismo === {{Ĉefartikolo|Turismo en Argentino}} [[Dosiero:Bariloche view.jpg|eta|maldekstra|Vido de la [[Lago Nahuel Huapi]], en la provincoj [[provinco Neŭkeno|Neŭkeno]] kaj [[provinco Río Negro|Río Negro]].]] [[Dosiero:A - Valle de la Luna, el hongo, San Juan, Argentina.jpg|eta|maldekstra|La [[Ischigualasto|Valo de la Luno]] aŭ [[Ischigualasto]], en [[provinco San Juan|San Juan]], posedas nekalkuleblan valoron [[Paleontologio|paleontologian]]. Deklarita [[Monda heredaĵo de Unesko|Monda heredaĵo]] de [[UNESCO]] en 2000.]] [[Dosiero:Foz de Iguaçu 27 Panorama Nov 2005.jpg|eta|maldekstra|La akvofalo [[Iguacuo]] en la [[provinco Misiones]].]][[Dosiero:Basecat.JPG|eta|maldekstra|[[Cerro Catedral (Argentino)|Cerro Catedral]] en [[San Carlos de Bariloche|Bariloche]], [[provinco Río Negro|Río Negro]], la plej granda skiejo de [[Latinameriko]].]] [[Dosiero:Salta - Convento de San Francisco - Nocturno.jpg|eta|maldekstra|La [[Preĝejo Sankta Francisko (Salta)|Preĝejo Sankta Francisko]] en [[Salta]], posedas la plej altan sonorilturon de [[Sudameriko]].<ref>[http://www.portaldesalta.gov.ar/franciscanos.html Iglesia y Convento San Francisco], José de Guardia de Ponte, Portal de Salta. Konsultita la 24-an de februaro 2014.</ref>]] [[Dosiero:San Telmo montage.jpg|eta|La kvartalo [[San Telmo]], en [[Bonaero]], loko de akademioj de [[tango]] kaj merkato de antikvaĵoj.]] Argentino estas la plej vizitata lando de [[Sudameriko]] kaj la kvara plej vizitata de la tuta [[Ameriko|amerika kontinento]]. Laŭ oficiala informo de la [[Monda Organizaĵo pri Turismo]], en 2010 la lando ricevis pli ol 5&nbsp;300&nbsp;000&nbsp;turistoj el eksterlande, kio signifis ĉirkaŭ 4930&nbsp;milionojn de dolaroj de enspezo de [[valuto]]j.<ref name="OMT2008">https://web.archive.org/web/20080819191518/http://www.tourismroi.com/Content_Attachments/27670/File_633513750035785076.pdf UNWTO World Tourism Barometer June 2008, UNWTO, 2008, Monda Organizaĵo pri Turismo, angle, alirita la 5-an de aŭgusto 2008, volumen&nbsp;6, n.º&nbsp;2, paĝo&nbsp;30.</ref> La eksterlandaj turistoj devenas ĉefe el [[Brazilo]], [[Ĉilio]], [[Peruo]], [[Kolombio]], [[Meksiko]], [[Bolivio]], [[Ekvadoro]], [[Puerto Rico]], [[Urugvajo]], [[Kostariko]], [[Venezuelo]] kaj [[Paragvajo]] de inter latinamerikaj landoj; kaj el eŭropaj landoj [[Hispanio]], [[Italio]], [[Francio]], [[Nederlando]], [[Germanio]], [[Irlando]], [[Portugalio]], [[Unuiĝinta Reĝlando]], [[Belgio]] kaj [[Svisio]]; kaj de [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Ĉinio]]<ref>http://www.argentina.ar/temas/turismo/18255-crece-el-turismo-chino-en-argentina {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131020081230/http://www.argentina.ar/temas/turismo/18255-crece-el-turismo-chino-en-argentina |date=2013-10-20 }} Crece el turismo chino en Argentina, Argentina en noticias, 18-a de aprilo 2013, alirita la 19-an de oktobro 2013, hispane.</ref> de la landoj de la resto de la mondo. La etenda teritorio de Argentino havas grandajn [[Vidindaĵo|turismajn allogaĵojn]]. La valorigo de la loka monunuo post la devaluto de 2002 favoris la alvenon de grandaj kvantoj de eksterlandaj turistoj,<ref name=eumed>Agostina Maroni, Laura Mastroscello kaj Florencia Montefiore, Eumed http://www.eumed.net/libros/2007a/225/ ''Efectos de cambios en el Tipo de Cambio Real Bilateral en las Exportaciones de Turismo'', 2007, isbn=13: 978-84-690-4230-4</ref> kio faris la landon komerce pli alirebla ol en la 1990-aj jaroj.<ref name=eumed /> Krome ĉar multekostiĝis la veturado al ekŝtero, ankaŭ multaj argentinanoj dediĉis sin al la enlanda turismo.<ref name=eumed /> La rekuperado de la sektoro estas tre elstara: la enspezoj pro akcepta turismo okupas la trian lokon en la rangaro de valutenirado kiel ekvivalento de [[eksporto|eksportado]]. En 2006, la sektoro reprezentis la 7,41 % de la [[MEP]],<ref>http://www.pagina12.com.ar/diario/suplementos/turismo/10-1191-2007-12-09.html PBI y el turismo, alirita la 13-an de aŭgusto 2008, 9-a de decembro 2007 Página/12.</ref> kvankam menciindas, ke la eliro de argentinanoj cele turismi superas la enirejojn kaj ekvivalentas al 12 % de la MEP.<ref>INDEC. Datos para 2004. [https://web.archive.org/web/20071124160833/http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/9/z110108.xls "Turismo internacional. Mercosur y países seleccionados. Año 2004"], INDEC.</ref> Eksterlandanoj konsideras Argentinon kiel zono sen armitaj konfliktoj, [[terorismo]] aŭ sankrizoj.<ref>http://www.fenhoteles.com/esp/fen_inversores.asp {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070513045910/http://www.fenhoteles.com/esp/fen_inversores.asp |date=2007-05-13 }} Perspectivas del Sector Hotelero en Argentina - Inmejorables, alirita la 23-an de junio 2008, 2002, Grupo Fën.</ref> [[Bonaero]] elstaras kiel preferata centro por kaj eksterlandaj kaj landaj turistoj (5&nbsp;250&nbsp;000 en 2007).<ref>http://www.bue.gov.ar/informacion/?menu_id=2 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080806171456/http://www.bue.gov.ar/informacion/?menu_id=2 |date=2008-08-06 }} Turismo en Buenos Aires. Alirita la 7-an de aŭgusto 2008 bue.gov.ar</ref> Ili estas allogitaj de aktiva urbo, kosmopoliteca kaj kun ampleksa infrastrukturo. Inter multaj aliaj faktoroj, [[tango]] estas unu el ĉefaj tialoj por la vizito al la argentina ĉefurbo.<ref>http://www.buenosaires.gov.ar/areas/gestion_turismo/noticias/?modulo=ver&item_id=10987&contenido_id=15707&idioma=es Más de 120 000 brasileños eligieron la Ciudad de Buenos Aires como destino turístico, alirita la 23-an de junio 2008, 27-a de oktobro 2006, Gobierno de la Ciudad de Buenos Aires</ref> La populara ''noche porteña'' (bonaera nokto) estas unu el grandaj allogaĵoj pro siaj variaj kulturaj, kuirataj kaj distraj proponoj. Alia menciinda centro de allogo estas la akvofaloj [[Iguacuo]], en la [[provinco Misiones]], deklaritaj en 1984 [[Monda heredaĵo de Unesko|Natura Monda Heredaĵo]] fare de la [[Unesko]]. La falo de la akvenhava [[rivero Iguazú]] komplementiĝas per la ĉirkaŭa [[ĝangalo]]. Argentino posedas gravan varion de lokoj de [[montaro]], en kelkaj el ili oni praktikas [[montogrimpado]]n kaj aliaj bazigas sian turisman allogecon sur lo kontakto kun la [[neĝo]] aŭ en siaj karakteraj pejzaĝoj. La ĉefaj troviĝas en la okcidento de la lando, en la [[Andoj]], kvankam estas ankaŭ formaĵoj montaraj en la [[Sierras de Córdoba]]. Inter la lokoj plej uzataj por montogrimpado troviĝas la monto [[Akonkagvo]], nome la plej alta monto de Ameriko. La turismaj lokoj plej gravaj pro sia neĝo estas [[Bariloche]] kaj [[Las Leñas]]. Formaĵo internacie konata estas la [[Quebrada de Humahuaca]]. La [[Nubtrajno]] estas unu el tri plej altaj fervojoj el la mondo. Ĝi eliras el la [[provinco Salta]], kaj trapasas la [[Quebrada del Toro]] preterpasante tra [[Tastil]] ― konsiderita unu el ĉefaj urbaj antaŭhispanaj centroj de Sudameriko ― kie estas ruinoj [[arkeologio|arkeologiaj]]. La Provinca Parko [[Ischigualasto]], konata ankaŭ kile ''"Valle de la Luna"'' (Lunvalo), estas situanta ĉe la norda pinto de la [[provinco San Juan]], je 330&nbsp;km de la urbo [[San Juan (Argentina urbo)|San Juan]]. Estas protektita areo kie videblas tute malkaŝe kaj klare diferenca la tuta periodo [[Triaso]] komplete kaj ordigite, pro kio la 29-an de novembro 2000 estis deklarita [[Monda heredaĵo de Unesko|Monda Heredaĵo]] fare de la [[Unesko]]. La [[glaĉero]]j estas unu el ĉefaj allogaĵoj de la [[Argentina Patagonio]]. La plej konata estas la [[Glaĉero Perito Moreno]], kies alireblo kaj karaktera regula rompo havigas singularan allogecon. Ĝi etendas super la akvoj de la suda branĉo de la [[lago Argentino]], kun larĝo de 5&nbsp;km kaj alto super la nivelo de la lago, de el 70 al 60 metroj. Tiu glacimuro kovras etendon de 230&nbsp;[[km²]]. La areo de la patagoniaj glacikampoj kaj glaĉeroj estas natura trezoro, estis deklarita [[Monda heredaĵo de Unesko|Monda Heredaĵo]] fare de la [[Unesko]] en [[1981]]. En la lastaj jaroj gravis la modigo kaj modernigo de la [[Vinscienco|vina turismo]], nome turismo tema bazita sur la [[Vinkultivado|vinproduktado]] kun la iniciatoj de la nomitaj ''"Vinvojoj"'' en la provincoj [[provinco San Juan|San Juan]] kaj [[provinco Mendoza|Mendoza]] same kiel ĉe la saltprovincaj [[Kalĉakiaj Valoj]], turismo kiu allogas nombrajn eksterlandajn turistojn kiuj venas por surloki gusti la [[Vino de Argentino|argentinajn vinojn]].<ref name="Capital vino">http://www.vinosyco.com.ar/wine_news50.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090208011459/http://www.vinosyco.com.ar/wine_news50.htm |date=2009-02-08 }} Mendoza, 8va capital vitivinícola del mundo. Alirita la 10an de aŭgusto de 2008, Vinos&Co.</ref> [[Dosiero:Ushuaia 2009.jpg|eta|[[Ushuaia]], la plej suda urbo de la mondo.]] La vintra turismo okazas ĉefe en la regiono de la Lagoj, ĉe la deklivaro de la [[Andoj]] en las provincoj Neŭkeno, Río Negro kaj Ĉubutio; krom la praktiko de montosportoj, la zono havas allogaĵojn de lagoj de glaĉera deveno kaj Naciaj Parkoj ĉirkaŭitaj de densa vegetaĵaro. En ties centro la urbo [[Bariloche]] borde de la [[lago Nahuel Huapi]] kaj je malmultaj kilometroj de la [[Cerro Catedral (Argentino)|monto Katedralo]], iĝas la ĉefa vintra centro de Sudameriko, allogante plej parton de la turismo kaj enlanda kaj eksterlanda.<ref>Bariloche y Cataratas son los dos centros turísticos favoritos http://www.clarin.com/diario/1999/07/25/e-03801d.htm{{404|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Alirita la 13-an de septembro 2008</ref> Dum somero granda parto de la turismo interna argentina direktas sin al diversaj urboj de la [[Argentina Atlantika Marbordo|Atlantika Marbordo]] de la [[provinco Bonaero]], kie [[Mar del Plata]] estas la ĉefa el tiuj. La plej parto de tiuj urboj koncentras sian ekonomian aktivecon en la somera sezono. La dua celo pri kaptado de la interna turismo estas konstituita de la [[Sierras de Córdoba]], kies ĉefa turisma centro estas [[Villa Carlos Paz]] en la [[Valo Punija]]. La [[regiono Litoral]] kun siaj riveraj strandoj, la termaj kompleksoj kaj la karnavaloj en la [[provinco Corrientes]] kaj en la provinco [[Entre Ríos]], inter aliaj, konstituas la trian celon de la enlanda turismo.<ref>Cordoba, el litoral y buenos aires los destinos mas elegidos. http://www.continental.com.ar/noticias/sociedad/cordoba-el-litoral-y-buenos-aires-los-destinos-turisticos-mas-elegidos/20120407/nota/1666088.aspx {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140704193038/http://www.continental.com.ar/noticias/sociedad/cordoba-el-litoral-y-buenos-aires-los-destinos-turisticos-mas-elegidos/20120407/nota/1666088.aspx |date=2014-07-04 }} Alirita la 2-an de junio 2012</ref> Tradicie, la monato januaro estas tiu kiu generas plej peton de luado. Aliflanke, la zono de la duoninsulo [[Valdés]] (en la [[provinco Ĉubutio]]) estas areo deklarita [[Monda heredaĵo de Unesko|Monda Heredaĵo]] fare de la [[Unesko]] en kiu kuniĝas la atlantika marbordo kaj la argentina Patagonio; alia granda celo internacia kun tiaj karakteroj estas en la [[Provinco de Fajrolando, Antarkto kaj Insuloj de Suda Atlantiko]]. [[Ushuaia]], la provinca ĉefurbo, funkcias kiel elirpunkto al ekskursoj kaj krozo-ŝipoj al la [[Antarkto]]. {{Ĉefartikolo|Protektitaj naturaj areoj de Argentino}} === Transporto === {{Ĉefartikolo|Transporto en Argentino}} [[Dosiero:Avenida General Paz entre Cabildo y Panamericana.jpg|eta|La [[Avenuo General Paz]] estas grava [[aŭtovojo]] inter la urbo kaj la [[provinco Bonaero]].]] [[Dosiero:Aeropuerto Ministro Pistarini, Ezeiza, Buenos Aires, Argentina.jpg|eta|maldekstra|La [[Internacia Flughaveno Ministro Pistarini]] estas la ununura en Latinameriko kiu funkciigas flugojn al la kvin kontinentoj, kaj estis kvalifikita kiel plej bona [[flughaveno]] de la mondoregiono fare de Skytrax.<ref>[http://en.mercopress.com/2007/09/06/ezeiza-chosen-as-best-airport-in-the-region-santiago-second Ezeiza chosen as best airport in the region; Santiago second]. MercoPress, 6a de septembro de 2007.</ref> Ĝi situiĝas ĉe [[Partio Ezeiza|Ezeiza]], for de la urbaj limoj, sed servas majoritate al la Federala Ĉefurbo kaj al la [[Granda Bonaero|metropola areo]].]] [[Dosiero:199 - Buenos Aires - Aéroport international Ezeiza - Janvier 2010.jpg|eta|dekstra|Internacia Flughaveno de Ezeiza.]] [[Bonaero]], ĉiuj la provincaj ĉefurboj escepte [[Ushuaia]] kaj mezgrandaj municipoj troviĝas interkonektitaj de la 37&nbsp;740&nbsp;km de [[Asfalto|asfaltitaj]] vojoj. Argentino havas ankaŭ 600&nbsp;000&nbsp;km de municipaj stratoj. Al la historiaj [[Aŭtovojo Bonaero - La Plata]] kaj [[Aŭtovojo 2]] aliĝis la [[Aŭtovojo Justiniano Posse|Aŭtovojoj Kordobo - Carlos Paz]], [[Aŭtovojo Rosario-Kordobo|Rosario - Kordobo]], [[Nacia Ŝoseo 7 (Argentino)|Villa Mercedes - Mendoza]], [[Nacia Ŝoseo 14 (Argentino)|Mezopotamia Aŭtovojo]], inter aliaj. Krome kelkaj urboj havas ĉirkaŭajn ŝoseojn kvarrelajn. Oni ĉirkaŭkalkulas, ke estas 8&nbsp;527&nbsp;256&nbsp; aŭtoj en Argentino, distribuitaj en 5&nbsp;325&nbsp;231 aŭtomobiloj, 1&nbsp;370&nbsp;312 pli malpezaj veturiloj, 417&nbsp;042 de ŝarĝo kaj 62&nbsp;785 por transporto de pejzaĝoj, sen enkalkuli 517&nbsp;449&nbsp;unuojn nedefinitaj.<ref>http://www.adefa.com.ar/anuarios/anuario_2006/6_parque_automoto1-vehicle_fleet.pdf {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080908105950/http://www.adefa.com.ar/anuarios/anuario_2006/6_parque_automoto1-vehicle_fleet.pdf |date=2008-09-08 }} Parque automotor en Argentina, alirita la 13-an de aŭgusto 2008, Anuario 2006, Asociación de fábricas de automotores.</ref> La argentina [[fervojo|fervoja sistemo]] estis privatigita komence de la 1990-aj jaroj, enhave kaj la transporton de ŝarĝo kaj la translokigon urban de pasaĝeroj. Je 2006 Argentino havas ĉirkaŭ 31&nbsp;902&nbsp;funkciigeblajn kilometrojn de fervojoj.<ref name="CIA" /> Totale ekzistas ĉirkaŭ 40&nbsp;245&nbsp;km de fervojoj, sed multaj eroj restis abandonitaj en la epokoj de 1963, 1977, kaj de la 1990-aj jaroj. Argentino havas ĉirkaŭ 11&nbsp;000&nbsp;km da navigeblaj riveroj.<ref>https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ar.html#Trans {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070612213714/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ar.html#Trans |date=2007-06-12 }} Transportation in Argentina, alirita la 23-an de junio 2008, 19-a de junio 2008, Monda faktolibro de [[CIA]]</ref> La reto de rivervojoj estas komponita de la riveroj [[Rivero Plata|La Plata]], [[rivero Paranao|Paranao]], [[rivero Paragvajo|Paragvajo]] kaj [[rivero Urugvajo|Urugvajo]]. La ĉefaj riveraj [[haveno]]j estas tiuj de [[Partio Zárate|Zárate]] kaj [[Partio Kampana|Kampana]]. La majoritato de la produktoj importitaj de Argentino alvenas al la lando tramare. La ĉefaj havenoj estas la jenaj: [[Bonaero]], [[La Plata]]-[[Ensenada (Bonaero)|Ensenada]], [[Bahía Blanca]], la havenoj de [[Up-River]], [[Mar del Plata]], [[Quequén]]-[[Necochea]], [[Comodoro Rivadavia]], [[Puerto Deseado]], [[Puerto Madryn]] kaj [[Ushuaia]]. La haveno de Bonaero estas historie la unua laŭ unuopa gravo, sed la zono konata kiel [[Up-River]], kiu etendiĝas laŭlonge de 67&nbsp;km de la areo de la [[provinco Santa Fe|provinco santafea]] de la [[rivero Paranao]], kunigas 17 havenojn kiuj koncentras la 50 % de la totalo de la eksportado de la lando.<ref name="Barrilli">http://www.barrilli.com/bw/noticias2.vsp?tok=1212158410904&nid=30318{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Jornada sobre la hidrovía Paraguay-Paraná, alirita la 31-an de majo 2008, Barrilli, 29-a de majo 2008, Barrilli.</ref><ref>http://www.sspyvn.gov.ar/puertos_habilitados.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080614012520/http://www.sspyvn.gov.ar/puertos_habilitados.html |date=2008-06-14 }} Listado de puertos habilitados, alirita la 23-an de junio 2008, Secretaría de transporte de la Nación Argentina.</ref> La [[Internacia Flughaveno Ministro Pistarini|Internacia Flughaveno de Ezeiza]], je ĉirkaŭ 35&nbsp;km de la centro de Bonaero, estas la plej granda de la lando kaj disponas de instalaĵoj por movigado kaj stokado de ŝarĝo. La entrepreno [[Aerolíneas Argentinas]], kiu estis privatigita en [[1990]] kaj poste reŝtatigita, faras enlandajn kaj internaciajn flugojn. Ekzistas krome diversaj aerlinioj enlandaj. La ĉefaj internaciaj aerentreprenoj uzas Bonaeron kiel celo aŭ haltejo por siaj aervojoj<ref name=mibsasquerido>http://www.mibuenosairesquerido.com/xArgentina6.htm Infraestructura de Argentina, alirita la 23-an de junio 2008, Mi Buenos Aires Querido</ref> {{Ĉefartikolo|Argentinaj Fervojoj|Ŝoseoj de Argentino}} == Kulturo == [[Dosiero:Bioy Casares, Ocampo y Borges.jpg|eta|[[Adolfo Bioy Casares]], [[Victoria Ocampo]] kaj [[Jorge Luis Borges]].]] La argentina kulturo estas markita de la multetna kaj [[Multkulturismo|multkultura]] karaktero de ties loĝantaro, la forta [[sinkretismo]] de ties esprimivo, kaj pozitiva valorigo de [[progreso]] kaj [[moderneco]], en kiu kunfluas, ne senkonflikte, sento de aparteno al kulturoj [[Eŭropo|eŭropaj]] kaj [[Latinameriko|latinamerikaj]], kun fortaj ingrediencoj [[Azio|aziaj]] kaj [[Afriko|afrikaj]]. Ŝerca esprimo de [[Jorge Luis Borges]] nomas argentinanoj ''"italoj, kiuj parolas hispane kaj ŝatus esti angloj, kiuj kredas vivi en Parizo"''. Tio bone montras la miksaĵon de la popolo el enmigrantoj de diversaj eŭropaj landoj, kiu bone videblas en la kulturo. Tamen tiuj multkultureco kontrastas kun la forta sento de aparteno al internaj provincoj de ruraj tradicioj (''[[gaŭĉo]]j''). Simile la urba kulturo de tre granda parto de la loĝantaro de la areoj de urbo [[Bonaero]] kaj de la ĉirkaŭa areo de [[Granda Bonaero]], kaj ankaŭ de aliaj grandurboj kontrastas kun la pli provinceca etoso de malgrandaj apartaj setlejoj. Pri ebla kontrasto inter la eŭropa, ĉefe hispana kaj itala kulturoj, konsisto kaj la indiĝena prakulturo, apenaŭ gravas pro la forto historia procezo de senkulturigo kaj eĉ mapuĉigo de la indiĝenaj nacij kaj triboj, plej ofte per milito sed ankaŭ per asimilado. Vidu ankaŭ [[Vino de Argentino]] kaj [[Kuirarto de Argentino]]. === Muziko === [[Dosiero:Gustavo_Cerati, _Madrid, _2006.10.10.jpg|eta|maldekstra|'''[[Gustavo Cerati]]''' (1959-2014), unu el la plej influaj artistoj en la latina roko.]] {| align="right" | [[Dosiero:Tango BuenosAires.jpg|eta|180x180px|[[Tango]] en la stratoj de [[Bonaero]]]] | |} [[Dosiero:Atahualpa Yupanqui en Cosquín.jpg|eta|[[Atahualpa Yupanqui]], simbolo de la Festivalo de Cosquín. En 1967 li atingis la unuan premion de la festivalo kaj en 1972 oni donis lian nomon al la scenejo.]] Argentina muziko famiĝis ĉefe pro [[tango]] kaj rilataj muzikformoj, kiel [[milonga]] kaj [[vals]]. Tamen Tango havas ne nur muzikan dimension, ĝi estas tutkultura fenomeno kun aldonaj aspektoj de poezio kaj danca interpretado. La tango estas muzika stilo kaj [[danco]] naskita en la bonaeraj malriĉaj kvartaloj kiu atingis internacian disvastigon, ligita forte kun Argentino kaj kun Urugvajo, sed ĉefe kun Bonaero. En tiu muzika ĝenro elstaris [[Carlos Gardel]], konsiderita la ''Reĝo de Tango'', kaj la marplatano tutmunde rekonita [[Ástor Piazzolla]], dum en danco elstaris la tutmonda sukceso de la grupo ''Tango Argentino'', kreita en 1983 de Claudio Segovia kaj Héctor Orezzoli, kun gedancistoj kiaj Juan Carlos Copes, María Nieves kaj Virulazo. Ĉiujare okazas en Bonaero la ''Festival y Campeonato Mundial de Baile de Tango'' (Festivalo kaj Tutmonda Ĉampioneco de Tangodanco). En Argentino estas tre disvastigita la tiel nomata [[folklora muziko]] aŭ simple [[folkloro]], inspirita en la tradiciaj kamparaj ĝenroj. La argentina folklora muziko havas tre diferencigitajn karakterajn regione: en la marborda muziko hegemonias ĝenroj kiaj la [[ĉamameo]] kaj la ĉamarita; en la sud-patagonia folkloro, hegemonias ĝenroj kiaj la [[milonga]], la ''triunfo'' kaj la ''malambo''; en la folkloro de [[Kujo]] hegemonias la ''cueca'' kaj la ''tonada''; en la norda folkloro hegemonias la ''ĉakarera'' kaj la ''zamba''; dum en la folkloro de la anda nordokcidento hegemonias la ''karnavalito'', ''saja'' kaj ''takirari''. Folkloraj grupoj kiaj [[Los Chalchaleros]] kaj soloistaj kantantoj kiaj [[Jorge Cafrune]], [[Atahualpa Yupanqui]], [[Mercedes Sosa]], Oscar Palavecino kaj Soledad Pastorutti troviĝas inter la plej gravaj reprezentantoj de tiuj ĝenroj. Inter la variaj festivaloj de folklora muziko elstaras la Festivalo de Cosquín en Córdoba kaj la karnavalo de [[Provinco Jujuy]]. La ''argentina [[Rokenrolo|roko]]'' havis ampleksan disvolvigon ekde fino de la 1960-aj jaroj kaj fortan influon en la iberamerika hispanlingva roko amplekse konata en la tuta kontinento. Elstaraj reprezentantoj estas grupoj kiaj ''Los Gatos'', ''Almendra'', ''Manal'' kaj ''Sui Generis'', krom ''Patricio Rey y sus Redonditos de Ricota'', ''Soda Stereo'' aŭ muzikistoj kiaj [[Litto Nebbia]] kaj [[Luis Alberto Spinetta]], krom [[Charly García]], [[Fito Páez]], [[Andrés Calamaro]] kaj [[Indio Solari]]. La homamasaj festivaloj plej ofte okazas en stadionoj, el kiuj la plej granda estas la ''Estadio Monumental Antonio Vespucio Liberti''. La plej sukcesaj festivaloj estas aktuale ''Cosquín Rock'' kaj ''Quilmes Rock'', kiuj okazas ĉiujare. === Literaturo === [[Dosiero:GauchosvonALE.jpg|eta|maldekstra|[[Gaŭĉo]]j, foto publikigita inter [[1890]] kaj [[1923]]]] En la [[19-a jarcento]] pro la sendependeco de la lando ankaŭ la argentina literaturo disigas de la hispana - sen malkonfesi tiun heredaĵon. Pro la temo de la vivo de [[gaŭĉo]]j la literaturo ricevas apartan nacian eron. Ekzemploj estas ''Fausto'' ([[1866]]) de [[Estanislao del Campo]], ''[[El gaucho Martín Fierro]]'' ([[1872]], tradukita al pli ol 70 lingvoj) de [[José Hernández]], ofte nomita la argentina [[popolaj eposoj|nacia eposo]], kaj [[Domingo Faustino Sarmiento]] ([[1845]]). Konataj modernaj [[aŭtoro]]j de la 20a jarcento estas [[Eduardo Mallea]], [[Ernesto Sabato]], [[Humberto Costantini]], [[Julio Cortázar]], [[Manuel Puig]] kaj ĉefe [[Jorge Luis Borges]], kiu estas konsiderata unu el la 26 centraj aŭtoroj de la kanono de la okcidenta literaturo ĉiutempa fare de la literatura kritikisto nome [[Harold Bloom]]<ref>Harold Bloom, [[:en:The Western Canon: The Books and School of the Ages|The Western Canon: The Books and School of the Ages]], alirita la 20an de marto de 2011, angle, 1994, Harcourt Brace, Novjorko, paĝo 2, kie li citas Shakespeare, Dante, Chaucer, Cervantes, Michel de Montaigne, Molière, Milton, Samuel Johnson, Goethe, Wordsworth, Jane Austen, Walt Whitman, Emily Dickinson, Charles Dickens, George Eliot, Tolstoy, Ibsen, Freud, Proust, James Joyce, Virginia Woolf, Franz Kafka, Borges, Neruda, Fernando Pessoa, Samuel Beckett</ref>. Borges, [[Adolfo Bioy Casares]], [[Ernesto Sabato]] kaj [[Juan Gelman]] ricevis la premion [[Premio Miguel de Cervantes|Miguel de Cervantes]]. La plej konata [[bildstrio]] de Argentino estas verŝajne [[Mafalda (fikciulo)|Mafalda]] de la desegnisto [[Quino]]. == Politiko == La [[Konstitucio]] de [[1853]] establis sistemon de reprezenta, [[respubliko|respublika]] kaj [[Federaciismo|federacia]] regado, kiu estis retenita per ĉiuj konstituciaj reformoj ekde tiam. Argentino formiĝis per la federacia unuigo de la provincoj kiuj aperis post la dissolvo de la [[Vicreĝlando de Río de la Plata]] kaj per la aligo de tiuj kiuj konstituiĝis el la nomitaj ''Territorios Nacionales'' (Naciaj Teritorioj). La provincoj estas aŭtonomaj, kiel deklarite en la artikolo 121 de la Nacia Konstitucio.<ref>«Gobiernos de provincia», Constitución Nacional, vidu Artículo 121. [http://web.archive.org/web/20132022260300/http://www.senado.gov.ar/web/interes/constitucion/gobiernos.php] Konsultita la 17an de Aŭgusto 2016.</ref> La Konstitucio valida aktuale rezultas el teksto establita de la [[Reformo de la Argentina Konstitucio en 1994]]. La aŭtoritatoj de la federala registaro havas sidejon en la [[Aŭtonoma Urbo Bonaero]], kiu estas aktuale la ĉefurbo kun oficialaj titoloj ''Capital de la República'' aŭ ''Capital de Nación'', ambaŭ nomigoj uzataj en la Nacia Konstitucio kaj en la leĝoj, sed neformale ''Capital Federal'' (federacia ĉefurbo). La [[Registaro de Respubliko Argentino]] estas la [[plenuma povo]] en Argentino. La registaro funkcias ene de [[Federaciismo|federacia]], [[Reprezenta demokratio|reprezenta demokrata]] kaj [[Prezidenta respubliko|prezidenta]] sistemo. La [[Prezidanto de Argentino]] estas kaj la [[ŝtatestro]] kaj la ĉefministro kaj ĉefkomandanto de la armetrupoj. La [[Leĝdona povo]] estas La [[Kongreso de la Argentina Nacio|Nacia Kongreso]]. La [[Justica povo]] ne dependas de ĉi tiuj aŭtoritatoj. Spite la teorian konstituon [[demokratio|demokratian]] de la ŝtato, tro ofte la registaroj funkciis historie kiel realaj [[Diktaturo|diktaturoj]], foje fare de [[militisto]]j. Vidu ankaŭ: [[Konstitucio de la Argentina Nacio]] === Plenuma povo === {{Ĉefartikolo|Prezidanto de Argentino}} [[Dosiero:Casa Rosada - Argentine version of the White House.jpg|eta|[[Casa Rosada]], sidejo de la plenuma povo.]] La [[plenuma povo]] estas plenumita de civitano enhavanta la titolon ''Presidente de la Nación Argentina'', kiu estas elektita per duobla [[rekta baloto]] kun la kandidato al vicprezidanto. La dua baloto okazas inter la du kandidatecoj plej voĉdonitaj en la unua baloto se en tiu neniu atingas pli ol 45 % de la validaj voĉdonoj aŭ, se akirinte plej voĉdonitan lokon inter 40 % kaj 45 %, ekzistas diferenco kun la dua kandidateco pli malgranda ol 10 %.<ref>Constitución nacional - De la forma y tiempo de la elección del presidente y vicepresidente de la Nación [http://web.archive.org/web/20132022245600/http://www.senado.gov.ar/web/interes/constitucion/eleccion.php] Konsultita la 17an de Aŭgusto 2016.</ref> En 2015, estis elektita el la koalicio ''Cambiemos'', regis Mauricio Macri (el partio ''Propuesta Republicana PRO'') kiel prezidanto de la lando kun regotempo valida ĝis la 10a de decembro de 2019. Li estis la 53a prezidanto de la lando, kaj la 8a el la reveno de la konstitucia ordo en 1983.<ref>«Mauricio Macri es el nuevo presidente de la República Argentina». [http://www.infobae.com/2015/11/22/1771616-elecciones-2015-mauricio-macri-es-el-nuevo-presidente-la-argentina/] Konsultita la 17an de Aŭgusto 2016.</ref> En la aktualo, elektita el la koalicio ''La Libertad Avanza'', regas Javier Milei kiel prezidanto de la lando kun regotempo valida ekde 2023 ĝis la 10a de decembro 2027. La vicprezidanto estas [[Victoria Villarruel]]. La prezidanto kaj la vicprezidanto daŭre restas kvar jarojn en siaj postenoj kaj ili povas esti reelektitaj tuje por nova mandato plia.<ref>«Constitución Nacional Capítulo I: De su naturaleza y duración». [http://www.senado.gov.ar/Constitucion/naturaleza] Konsultita la 17an de Aŭgusto 2016.</ref> La ministraro de la prezidanto de la lando estas direktita de la Ministrarestro, kiu troviĝas zorge de la administracio de la lando kaj estas respondeca antaŭ la Kongreso.<ref>«Segunda Parte: Autoridades de la Nación». [http://www.senado.gob.ar/Constitucion/ministerio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140518050627/http://www.senado.gob.ar/Constitucion/ministerio|date=2014-05-18}} Konsultita la 17an de Aŭgusto 2016.</ref> === Leĝofara povo === {{Ĉefartikolo|Senato de Argentino|Ĉambro de Deputitoj de Argentino}} [[Dosiero:Congreso de la Nación Argentina a pleno sol.JPG|eta|[[Palaco de la Kongreso de la Argentina Nacio|Palaco de la Kongreso]], sidejo de la [[Kongreso de la Argentina Nacio|Nacia Leĝofara Povo]].]] La [[leĝdona povo]] estas plenumita de la [[Kongreso de la Argentina Nacio]], kiu estas formita de du ĉambroj. La [[Ĉambro de Deputitoj de Argentino|Ĉambro de Deputitoj]] kunigas la rektajn reprezentantojn de la loĝantaro. Ili estas elektitoj pere de la sistemo de proporcia reprezentado ([[sistemo D'Hondt]]), daŭre restas kvar jarojn en sia posteno kaj la tuto plinoviĝas duone ĉiun duan jaron, kaj tiele ili povas esti reelektitaj senfine. Ili estas elektataj el unika distrikto en ĉiu provinco kaj en la Aŭtonoma Urbo Bonaero, kie oni voĉdonas por listo de ĉiuj kandidatoj de ĉiu [[politika partio]] aŭ [[balota alianco]], al postenoj kiujn ĉiu distrikto metas en disputo en tiu elekto.<ref>[http://www.senado.gov.ar/senadores/listados/listaSenadoRes] Constitución nacional - De la cámara de diputados senado.gov.ar Alirita la [[29an de majo]] de 2014.</ref> En 2006 ĝi havis totalon de 257 membroj. La [[Senato de Argentino|Senato]] kunigas la reprezentantojn de la 23 provincoj kaj de la Aŭtonoma Urbo Bonaero, kaj korespondas al ĉiu po du senatanoj el la majoritato kaj po unu el la minoritato, sumtotale 72 membroj. Ili estas elektita per rekta baloto, daŭras ses jarojn en sia regotempo kaj plinoviĝas trione ĉiun duan jaron, kaj tiele ili povas esti reelektitaj senfine.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.senado.gov.ar/web/interes/constitucion/senado.php |titolo=Constitución Nacional - Del Senado |alirdato=2016-08-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130730154906/http://www.senado.gov.ar/web/interes/constitucion/senado.php |arkivdato=2013-07-30 }}</ref> Laŭ la Leĝo 24 012 de [[1991]] oni establis leĝon por minimuma proporcio de inoj en la elekteblaj postenoj, devigante la politikajn partiojn inkludi minimumon de triono de virinoj inter la kandidatoj.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.ispm.org.ar/paridad/ley_24.html |titolo=Ley 24 012 kaj Decreto Reglamentario 379/93 |alirdato=2016-08-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20081109134619/http://www.ispm.org.ar/paridad/ley_24.html |arkivdato=2008-11-09 }}</ref> Ekde tiam, la partopreno de inoj en politiko pliiĝis elstare, kaj tiele Argentino estas la sudamerika lando kun plia kvanto de virinoj en la leĝofara povo kaj unu el la unuaj dek je tutmonda nivelo.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.globalmediamonitoring.org/press_room/what_the_media_say/media_coverage/mujeres_en_la_politica |titolo=GMMP - Mujeres en la política |alirdato=2016-08-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181220230947/http://www.globalmediamonitoring.org/press_room/what_the_media_say/media_coverage/mujeres_en_la_politica |arkivdato=2018-12-20 }}</ref> La Kongreso de la Argentina Nacio zorgas pri la formado kaj aprobo de la federaciaj leĝoj; krome, ĝi respondecas pri la aprobo de la juraj kodoj nome civila, puna, komerca, labora, aviada kaj primin, inter aliaj.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.senado.gov.ar/web/interes/constitucion/atribuciones.php |titolo=Constitución Nacional - Atribuciones del Congreso |alirdato=2016-08-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130730141902/http://www.senado.gov.ar/web/interes/constitucion/atribuciones.php |arkivdato=2013-07-30 }}</ref> Ĝi enhavas konstitucian organismon aŭtonoman de teknika helpo: nome la Ĝenerala Revizorejo de la Nacio, kiu zorgas pri la kontrolo de laŭleĝeco, administrado kaj revizorado de la tuta agado de la publika administracio.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.senado.gov.ar/web/interes/constitucion/auditoria.php |titolo=Constitución Nacional - De la Auditoría General de la Nación |alirdato=2016-08-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130730161445/http://www.senado.gov.ar/web/interes/constitucion/auditoria.php |arkivdato=2013-07-30 }}</ref> Same, en la medio de la Kongreso funkcias ankaŭ la [[ombudsmano]] ''Defensor del Pueblo de la República Argentina'' (Defendanto de la Popolo de la Argentina Respubliko) kiel sendependa organismo, sen ricevi instrukciojn de ajna aŭtoritato. Ties celo estas defendi la homajn rajtojn kaj la konstituciajn kaj jurajn rajtojn kiuj povus esti mistraktitaj de la Administracio.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.senado.gov.ar/web/interes/constitucion/defensor.php |titolo=Constitución Nacional - Del defensor del pueblo |alirdato=2016-08-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130730155044/http://www.senado.gov.ar/web/interes/constitucion/defensor.php |arkivdato=2013-07-30 }}</ref> === Justica povo === [[Dosiero:ID 472 Palacio de Justicia de la Nación 5006.jpg|eta|Palaco de Justico, kie kunsidas la Supera Kortumo de Justico de Argentino.]] La justica povo estas regata de Supera Kortumo de Justico de la Argentina Nacio formita de kvin jurismaj juĝistoj nomumitaj de la Prezidanto de la Nacio interkonsente kun la Senato, kiu postulas por tio majoritatan de du trionoj.<ref name=AtribucionesPE>[https://web.archive.org/web/20130501020310/http://www.senado.gov.ar/web/interes/constitucion/ejecutivo.php Atribuciones del Poder Ejecutivo] (laŭ la Konstitucio).</ref> La malsupraj tribunaloj zorgas pri la solvo de konfliktoj regulataj de la federacia juro en la tuta lando (''tribunales federales'') kaj, ankaŭ, de la leĝaro komuna en la Aŭtonoma Urbo Bonaero (''tribunales nacionales''). La nomumon de juĝistoj faras la Prezidanto de la Nacio interkonsente kun la Senato, sur bazo de triopo formita de kandidatoj selektitaj per publika konkurenco fare de la ''Consejo de la Magistratura'' (Juĝista Konsilantaro), nome organismo de multfaka kompono, al kiu korespondas la rekta kontrolo de la [[juĝisto]]j kaj de la administrado de la Justica Povo.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.senado.gov.ar/web/interes/constitucion/judicial.php |titolo=Constitución nacional - Del poder judicial: de su naturaleza y duración |alirdato=2016-08-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130730181159/http://www.senado.gov.ar/web/interes/constitucion/judicial.php |arkivdato=2013-07-30 }}</ref> La juĝistoj restas en siaj postenoj «dum pluas ties bona konduto» kaj povas esti elpostenigitaj nur okaze de gravaj miskondutoj, fare de ''Jurado de Enjuiciamiento'' (Ĵurio de Juĝado), formita de leĝofaristoj, magistratoj kaj advokatoj. == Servoj == La [[Argentina Federala Polico]] - AFP (Hispane: Policía Federal Argentina - PFA) estas la ĉefa korpo de interna sekureco de la Argentina Respubliko. Ĝi estis kreita la [[24an de decembro]] [[1943]], per la Dekreto 17.750 sur la bazoj de la malnova "Polico de la Ĉefurbo", kiu operaciis en la Urbo de Bonaero de 1880 ĝis tiu jaro, kaj eniris en funkciojn la 1an de januaro 1945. AFP dependas de la Ministerio de Sekureco, ĝi havas taĉmentojn en ĉiuj provincoj de la lando nomitaj "Delegacioj" kaj en la Urbo de Bonaero, kie ĝi praktikas ankaŭ la funkciojn de loka polico, entute kun la [[Metropola Polico de la Urbo de Bonaero]], pro la 7a artikolo de la Nacia Leĝo 24.588, ankaŭ nomita Leĝo Cafiero. La provincoj havas proprajn policojn, kiu laboras en multaj kazoj artikitaj kun la Federala Polico. == Sporto en Argentino == En lando de tiom da loĝantoj, kompreneble troveblas kluboj de ĉiaj sportaj disciplinoj. Aparte populara en Argentino - samkiel en la najbaraj landoj Brazilo kaj Urugvajo - estas [[futbalo]]. Kiam konkuras la vira [[argentina nacia teamo de futbalo]], milionoj da subtenantoj sekvas ĉiujn movojn. En 1978 kaj 1986 la teamo gajnis la [[Futbala Mondpokalo|Futbalan Mondpokalon]], sed en la matĉoj de la [[Futbala Mondpokalo 2010]] ili nur eniris la grupon de plej bonaj ok teamoj, tie malvenkante kontraŭ la germana teamo. Enlande grandis la atendoj ke en la matĉoj de la [[Futbala Mondpokalo 2014]] de la 12-a de junio ĝis la 13-a de julio ĝi denove pli sukcesu, sed tamen la argentina teamo ne sukcesis venki en la finalo malvenkante denove kontraŭ la germana teamo. Inter plej popularaj kluboj menciindas la [[Club Atlético Boca Juniors]], [[Club Atlético Newell's Old Boys]], [[San Lorenzo de Almagro]], [[Quilmes AC]], [[Club Atletico Colón]], [[Club Atlético Lanús]], [[Club Atlético Vélez Sarsfield]], [[Estudiantes de La Plata]] ktp. == Esperanto en Argentino == En [[1941]] fondiĝis [[Argentina Esperanto-Ligo]], kiu en [[1946]] ricevis la statuson de [[Landa Asocio]] de [[UEA]] en Argentino. Aldone en [[1966]] fondiĝis [[Juna Esperantistaro Argentina]], kiu ricevis la statuson de junulara sekcio de Argentina Esperanto-Ligo kaj de landa sekcio de [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (TEJO) samjare. De la 26-a de julio ĝis la 2-a de aŭgusto [[2014]] okazis en [[Bonaero]] la [[UK 2014|99-a Universala Kongreso]] de [[Esperanto]] tuj post la 47-a Konferenco de [[Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj]] (ILEI) en [[Montevideo]], [[Urugvajo]]. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Argentina ekstera politiko]] * [[Argentina Esperanto-Ligo]] * [[Latin-Ameriko]] * [[Listo de urboj de Argentino]] * [[Provincoj de Argentino]] * [[Argentine (pariza metrostacio)]] * [[República Argentina (metroo de Madrido)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|n=Kategorio:Argentino|q=Argentino|wikt=Argentino|ReVo=argentin}} * {{oficiala retejo}} ({{es}}) * {{ueavikio|{{paĝonomo}}}} {{eo}} * [https://www.casarosada.gob.ar/ Retejo de la Prezidanto de Argentino] {{es}}, {{en}} * [https://stanobelov.blogspot.com/search/label/argentino Vojaĝraportoj pri Argentino] {{eo}} * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ Argentino] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210417040319/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |date=2021-04-17 }} en [[Monda faktolibro de CIA]] {{G20-Ŝtatoj}} {{Merkosudo}} {{Ŝtatoj en Sudameriko}} {{Havenda artikolo|Argentino}} {{Elstara}} {{ADLS|2014|28}} <!-- kaj de semajno 29 --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Argentino| ]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1816]] ccpg5jzxjezajnvqx1caagvem2tynbw Duseldorfo 0 912 9400772 9345820 2026-06-13T05:59:15Z Tirolischleioans 254019 /* Famuloj rilataj al Duseldorfo */ 9400772 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |urborajtoj = Urbo (''Stadt'') |blazono = DEU Düsseldorf COA.svg |latitudo = 51/13 |longitudo = 6/46 |zomo=9 |situo-bildo = Düsseldorf location map.png |situo-priskribo =Situa mapo de Duseldorfo |federacia_lando = [[Nordrejn-Vestfalio]] |distriktaro = [[Distriktaro Düsseldorf]] |distrikto = [[eksterdistrikta urbo]] |alto = 38 |areo = 217.41 |poŝtkodo = 40000–40629 |tel_antaŭkodo = 0211, 0203, 02104 |aŭtokodo = D |oficiala_kodo = 05111000 |retpaĝaro = [https://www.duesseldorf.de/ www.duesseldorf.de] |komunumestro = Stephan Keller<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://www.wahlergebnisse.nrw/kommunalwahlen/2020/aktuell/b111000kw2000.shtml |titolo=Kommunalwahlen 2020 – Endgültiges Ergebnis für: Krfr. Stadt Düsseldorf |alirdato=2025-11-25 |verko=Ministerium des Innern des Landes Nordrhein-Westfalen |lingvo=de}}</ref> |komunumestro-partio = CDU | mapo =North rhine w D.svg }} [[Dosiero:Düsseldorf_Ansichten2.jpg|eta|281x281ra|Montaĵo]] '''Duseldorfo''' ({{lang-de|Düsseldorf}}, [[Ripuara dialektaro|ripuare]] ''Düsseldörp'') estas la ĉefurbo de la [[Germanio|germania]] [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Nordrejn-Vestfalio]]. Ĝi situas apud la [[rivero]] ''[[Rejno]]'' kaj la rivereto ''Düssel'', kiu donis al la urbo ĝian nomon. == Historio == La [[Duseldorfa Pentroskolo]] (germane: ''Düsseldorfer Malerschule'') rilatas al grupo de [[pentristo]]j kiuj instruis aŭ studis ĉe la Duseldorfa Akademio (nuntempe: ''Staatliche Kunstakademie Düsseldorf'') en la [[1830-aj jaroj]] kaj [[1840-aj jaroj]], kiam la akademio estis direktita fare de Wilhelm von Schadow. == Urbopartoj == * [[Kaiserswerth]] == Servoj == * La [[universitato de Duseldorfo]], nomata laŭ [[Heinrich Heine]], germane plennome ''Heinrich-Heine-Universität Düsseldorf'' (mallonge HHU aŭ HHUD) kovras ĉiujn esencajn fakojn de scienco kaj tial nomeblas universitato. * [[Drupa]], foiro por ekspozicio de ekipaĵoj por [[presarto]] * [[Nordrejn-Vestfalia Akademio de Sciencoj kaj Artoj]] * [[Akademio de Belartoj de Duseldorfo]] == Trafiko == {{paĝonomo}} konektiĝas per diversaj naciaj vojoj (ekzemple per [[eŭropaj ŝoseoj]], [[aŭtovojo]]j, interalie {{vojo|GER|A|3}}, {{vojo|GER|A|46}} kaj {{vojo|GER|A|59}} kaj federaciaj vojoj, interalie {{vojo|GER|FV|1}}, {{vojo|GER|FV|7}} kaj {{vojo|GER|FV|8}}) per individua motora trafiko kaj aldone havas plurajn fervojajn stacidomojn kun naciaj kaj internaciaj trajnkonektoj. Krome la urbo ankaŭ estas parto de la longdistanca biciklada vojo '''''[[EuroVelo 3]]''''', nomata ''Pilgrima vojo'', internacia eŭropa vojo nur por [[biciklo]]j kaj aliaj senmotoraj veturiloj (precipe [[vicradaj glitiloj]]), kiu longas entute 5 122 kilometrojn kaj vojas en la eŭropaj ŝtatoj [[Norvegio]], [[Svedio]], [[Danio]], [[Germanio]], [[Belgio]], [[Francio]] kaj [[Hispanio]]. Krome menciindas la * [[Flughaveno Duseldorfo]] * [[Tramtransporto en Duseldorfo]] * [[Stadtbahn de Duseldorfo]] * [[Stadtbahn de Duisburg]] == Amaskomunikiloj == * ''[[Rheinische Post]]'' == Famuloj rilataj al Duseldorfo == * [[Attila Kotányi]], hungara arkitekto * [[Emil Hübner]], klasika filologo * [[Hanns Heinz Ewers]], verkisto * [[Hans Flasche]], romanisto kaj bibliotekisto * [[Heinrich Christoph Kolbe]], pentristo * [[Irén Bartos]], hungara baletisto * [[Johann Georg Jacobi]], verkisto * [[Karl August Varnhagen von Ense]], verkisto kaj diplomato * [[Leopold von Kalckreuth]], pentristo * [[Maria Radner]], operkantistino * [[Peter von Cornelius]], pentristo == Partneraj urboj == Duseldorfo havas partnerajn rilatojn kun la sekvaj urboj: * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|20ra]] [[Reading]] ([[Britio]]), ekde 1947/1988 * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra]] [[Chemnitz]] ([[Germanio]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Saksio]]), ekde 1988 * [[Dosiero:Flago-de-Israelo.svg|20ra]] [[Ĥajfo]] ([[Israelo]]), ekde 1978/1988 * [[Dosiero:Flago-de-Pollando.svg|20ra]] [[Varsovio]] ([[Pollando]]), ekde 1989 * [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|20ra]] [[Chongqing]] ([[Ĉinio]]), ekde 2004 * [[Dosiero:Flago-de-Ukrainio.svg|20ra]] [[Ĉernivco]] ([[Ukrainio]]), ekde 2022 Moskvo estis partnera urbo ekde 1992 ĝis 2022, sed la kontakto finiĝis pro la [[milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]]. Urboamikecaj rilatoj krome ekzistas kun la sekvaj urboj: * [[Dosiero:Flago-de-Norvegio.svg|20ra]] [[Lillehammer]] ([[Norvegio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Katalunio.svg|20ra]] [[Palma de Mallorca]] ([[Katalunio]], [[Hispanio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Serbio.svg|20ra]] [[Beogrado]] ([[Serbio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|20ra]] [[Toulouse]] ([[Francio]]) * [[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|20ra]] [[Ĉikago]] ([[Usono]]) * [[Dosiero:Flago-de-Sirio.svg|20ra]] [[Amano]] ([[Sirio]]) == Esperanto en Duseldorfo == La [[Esperanto-movado]] havas longan tradicion en Duseldorfo. En [[1952]] tie okazis la [[25-a SAT-Kongreso 1952|25-a SAT-Kongreso]] kaj en [[1965]] la urbo estis gastiganto de la 43-a [[Germana Esperanto-Kongreso]]. En la urboparto ''Unterrath'' estas strato nomata "Esperantostraße". '''[[Esperanto-Societo Düsseldorf]]''' renkontiĝas unufojon monate je la ĵaŭdo sekvanta la 20-an de monato, ekde la 17-a en la restaŭracio ''Atrium'', Berta-von-Suttner-Platz, Ostausgang Hbf Düsseldorf, vd. [http://www.esperanto.de/org/es.duesseldorf hejmpaĝo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071028084000/http://www.esperanto.de/org/es.duesseldorf/ |date=2007-10-28 }} === Gravaj Esperantistoj rilataj al Duseldorfo === En Duseldorfo naskiĝis [[Hermann Remers]]. == '''Esperanto''' en la regiono == En la najbareco aktivas kelkaj grupoj: * tuj najbare en [[Duisburg]]: '''[[Asocio por internacia kompreniĝo Duisburg]]''' renkontiĝas en ''Ludgerushaus'', Heinrich-Bertmans-Str. 2 , stratangulo ''Klöcknerstraße'' Kontakto: [http://www.esperanto.de/duisburg/kontakto_de.html paĝo en la paĝaro de www.esperanto.de] * [[Essen]]: '''[[Esperanto-Grupo Essen]]''' kunsidas ĉiun 2-an ĵaŭdon monate je la 19.30-a en [[Kulturdomo Grend]], Westfalenstr. 311, 45276 Essen-Steele. La grupo flegas kontaktojn al partengrupoj en [[Helmond]] kaj [[Eindhoven]], ambaŭ en [[Nederlando]]. Krome ĝi kune kunlaboras kun [[ReVELo|Rejnland-Vestfalia Esperanto-Ligo (ReVELo)]]. * [[Krefeld]] '''[[Esperanto Gesellschaft Krefeld]]''' (Esperanto-Societo Krefeld), kiu renkontiĝas kutime ĉiun ĵaŭdon je la 18-a, en la ''Bürgerinitiative ”Rund um St. Josef“'', Corneliusstr. 43, 47798 Krefeld. == Vidu ankaŭ == * [[Eŭrovido-Kantokonkurso 2011]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=duseldorf}} * [https://www.duesseldorf.de/ oficiala urba retejo] ({{de}}) * [http://www.stadtpanoramen.de/duesseldorf/duesseldorf.html StadtPanoramen Düsseldorf] - Panoramo Düsseldorf * [http://www.esperanto.de/org/es.duesseldorf La Esperanto-Societo Düsseldorf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071028084000/http://www.esperanto.de/org/es.duesseldorf/ |date=2007-10-28 }} * [http://www.esperanto.de/vereine/gruppen-d.html#Duesseldorf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091024152203/http://www.esperanto.de/vereine/gruppen-d.html#Duesseldorf |date=2009-10-24 }} * [http://www.duesselgo.de Duesselgo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210302132350/https://duesselgo.de/ |date=2021-03-02 }} Reto Düsseldorf {{Urboj en Germanio}} {{Administra divido de Nordrejn-Vestfalio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Duseldorfo| ]] [[Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio]] [[Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Nordrejn-Vestfalio]] [[Kategorio:Rejnlando]] [[Kategorio:Urboj ĉe Rejnbordo]] [[Kategorio:Havenurboj]] 7h3eomnakcq21fp8kxu1h5kl97yhwp4 Diskuto:Meksikurbo 1 2932 9400281 9331476 2026-06-12T12:19:59Z ThomasPusch 1869 /* unuo Meksikurbo v Federacia Distrikto */ 9400281 wikitext text/x-wiki Mi iom dubas ke estas nur "19.750 mil loĝantoj" en Meksikurbo. De kie venas tiu informo? --[[:Sennomo|Sennomo]] 26 jul. 2002 Vidu la paĝo pri [[:aglomeraĵo|aglomeraĵo]], legu ĝin kaj sekvu la eksteran ligilon al la TTT-ejo menciita. La nombro 19.750 estas por 2000, sed la TTT-ejo sendube havas nombron pli aktualan. --[[Uzanto:Stefano KALB|Stefano KALB]] 26 jul. 2002 Dankon. Tie skribitas ke estas 20.750 mil loĝantoj. Tamen, mi eĉ dubas tion. Mi scivolas, kiom da sendomuloj kaj indiĝenoj ne aperis en la nombro. Same povus temi pri aliaj urboj, mi supozas. --[[:Sennomo|Sennomo]] 26 jul. 2002 == "[[Meksik-urbo]]" == Kial tiu ĉi alidirektilo? ĉu la streko bezonatas aŭ superfluas? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 20:45, 3 feb. 2026 (UTC) Mi en la bazaj referencaj verkoj pri Esperanto same trovas la formon Meksikurbo (en [[Reta Vortaro]], kvankam tie "nur" kun referenco el Vikipedio, sed certe haveblus ankaŭ ekstervikipediaj referencoj, Meksik-urbo kun ligostreko ([https://vortaro.net/#Meksik-urbo_kd kapvorto "Meksik-urbo" en] [[PIV]], eldono de 2020) kaj same '''Meksiko''' kiel por la landonomo (<ref>La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, dokumentigas esperantigon "Meksiko" same por la lando kiom por la urbo ekzemple en la vastaj mapoj 30, 31 kaj 35, kaj same en koncernaj listoj apud tiuj du-paĝaj mapoj). La formoj kun kaj sen ligostreko ŝajne estas same kutimaj formoj, sed ĉar artikola titolo nur povas havi unu formon, la alia formo devas nepre alidirektigi tien. Estas en ordo kiel estas nun. Mi aldonas la referencojn pri PIV kaj la poŝatlaso al piednotoj - pri la formo Meksikurbo eĉ aldona sondado estus bonvena... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:25, 13 mar. 2026 (UTC) == unuo Meksikurbo v Federacia Distrikto == Nun la teksto asertas "''Antaŭe, ĝi estis parto de la Meksika [[Federacia Distrikto (Meksiko)|Federacia Distrikto]]'' <small><sup>(kiu aldone al la 31 subŝtatoj ĝis 2015 konsistigis la landon)</sup></small>''. Ekde januaro 2016, Meksikurbo estas la tridek-dua subŝtato de Meksiko.''" Tamen la teksto [[subŝtatoj de Meksiko]] daŭre nur konas 31 subŝtatojn, do ankoraŭ bildigas la situacion de antaŭ 2016. La du frazoj ĉi tie supozigas ke la urbo antaŭe estis '''parto, ono''' de la [[Federacia Distrikto (Meksiko)]], kaj nun la Federacia Distrikto "nur" estas la areo ĉirkaŭ la urbo. Sed tiam la vikipedia titolo [[Federacia Distrikto (Meksiko)]] bezonus propran artikolon, kaj nun ĝi nur alidirektigas al la teksto [[Meksikurbo]], kio supozigas ke ĝi simple estas la malnova nomo de la urbo, kiu ekde 2016 novnomatas [[Meksikurbo]]. Unu el la interpretoj estas malĝusta! Ĉiukaze estas klara, ke la unuo [[Meksikŝtato]], federacia subŝtato de Meksiko, ĉirkaŭas la urbon [[Meksikurbo]] de okcidento, nordo kaj oriento. En ekz. la hispana vikipedio estas la sama solvo kiel en Esperanto, do [[:es:Distrito Federal (Mexico)]] simple gvidas al [[:es:Ciudad de México]], same en la angla [[:en:Distrito Federal (Mexico)]] simple gvidas al paĝo [[:en:Mexico City]]. Se estas tiel, la frazo "Antaŭe, ĝi estis parto de la Meksika Federacia Distrikto" estas malĝusta. Tiam ĝi devas teksti "Antaŭ 2016, ĝi identis al la Meksika Federacia Distrikto, kiu ne konsideriĝis subŝtato". Ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:47, 13 mar. 2026 (UTC) == Riparata ŝablono == {{re|Taylor 49}} Mi ne dubas ke vi plene konscias pri la kvar malfeliĉaj, evidente neekzistaj kategorioj [[Diag-bv evitu ŝablonon (Tradukita) favore al (Trad)]], [[Diag-tradukita-lingvo]], [[Diag-tradukita-artikolo]], [[Diag-tradukita-revizio]] kaj pri la larĝa kesto sub, ne ĉirkaŭ la frazo de la ŝablono {{ŝ|Tradukita}}. Mi ne ekzakte scias kiom da similaj kazoj estas - subjektive estas multaj, "Diag-bv evitu ŝablonon (Tradukita) favore al (Trad)" nun ankoraŭ havas 4097 "uzojn" - kaj konscias ke vi laboras - subjektive jam ekde longa tempo, tion mi ne diras kritike sed kolege bedaŭre pri vi - pri ĝustigo de la misoj en la ŝablono. Ankoraŭ mi vidis la rekomendon 'Bonvole uzu la novan ŝablonon Ŝablono:Trad.' Tiu rekomendo baze estas klara kaj nemiskomprenebla. Tamen mi volas ankoraŭ demandi vin mallonge: Ĉu malhelpas en la ripara forigo de la misoj, se oni simple permane forigas iujn el la fiaskintaj ŝablonoj? Aŭ ĉu tio nur estas bonveniga paŝo, ĉar ĉiu forigita problemo estas unu problemo malpli? Ĉu cetere la fina celo de la riparo estas, ke ĉiukaze ĉiuj uzoj fine enfluu la novan ŝablonon Ŝablono:Trad? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:19, 12 jun. 2026 (UTC) 7sinijadeqfv1dcx0w74ad7149ajq1q 9400350 9400281 2026-06-12T13:29:16Z Arbarulo 135469 /* unuo Meksikurbo v Federacia Distrikto */ 9400350 wikitext text/x-wiki Mi iom dubas ke estas nur "19.750 mil loĝantoj" en Meksikurbo. De kie venas tiu informo? --[[:Sennomo|Sennomo]] 26 jul. 2002 Vidu la paĝo pri [[:aglomeraĵo|aglomeraĵo]], legu ĝin kaj sekvu la eksteran ligilon al la TTT-ejo menciita. La nombro 19.750 estas por 2000, sed la TTT-ejo sendube havas nombron pli aktualan. --[[Uzanto:Stefano KALB|Stefano KALB]] 26 jul. 2002 Dankon. Tie skribitas ke estas 20.750 mil loĝantoj. Tamen, mi eĉ dubas tion. Mi scivolas, kiom da sendomuloj kaj indiĝenoj ne aperis en la nombro. Same povus temi pri aliaj urboj, mi supozas. --[[:Sennomo|Sennomo]] 26 jul. 2002 == "[[Meksik-urbo]]" == Kial tiu ĉi alidirektilo? ĉu la streko bezonatas aŭ superfluas? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 20:45, 3 feb. 2026 (UTC) Mi en la bazaj referencaj verkoj pri Esperanto same trovas la formon Meksikurbo (en [[Reta Vortaro]], kvankam tie "nur" kun referenco el Vikipedio, sed certe haveblus ankaŭ ekstervikipediaj referencoj, Meksik-urbo kun ligostreko ([https://vortaro.net/#Meksik-urbo_kd kapvorto "Meksik-urbo" en] [[PIV]], eldono de 2020) kaj same '''Meksiko''' kiel por la landonomo (<ref>La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, dokumentigas esperantigon "Meksiko" same por la lando kiom por la urbo ekzemple en la vastaj mapoj 30, 31 kaj 35, kaj same en koncernaj listoj apud tiuj du-paĝaj mapoj). La formoj kun kaj sen ligostreko ŝajne estas same kutimaj formoj, sed ĉar artikola titolo nur povas havi unu formon, la alia formo devas nepre alidirektigi tien. Estas en ordo kiel estas nun. Mi aldonas la referencojn pri PIV kaj la poŝatlaso al piednotoj - pri la formo Meksikurbo eĉ aldona sondado estus bonvena... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:25, 13 mar. 2026 (UTC) == unuo Meksikurbo v Federacia Distrikto == Nun la teksto asertas "''Antaŭe, ĝi estis parto de la Meksika [[Federacia Distrikto (Meksiko)|Federacia Distrikto]]'' <small><sup>(kiu aldone al la 31 subŝtatoj ĝis 2015 konsistigis la landon)</sup></small>''. Ekde januaro 2016, Meksikurbo estas la tridek-dua subŝtato de Meksiko.''" Tamen la teksto [[subŝtatoj de Meksiko]] daŭre nur konas 31 subŝtatojn, do ankoraŭ bildigas la situacion de antaŭ 2016. La du frazoj ĉi tie supozigas ke la urbo antaŭe estis '''parto, ono''' de la [[Federacia Distrikto (Meksiko)]], kaj nun la Federacia Distrikto "nur" estas la areo ĉirkaŭ la urbo. Sed tiam la vikipedia titolo [[Federacia Distrikto (Meksiko)]] bezonus propran artikolon, kaj nun ĝi nur alidirektigas al la teksto [[Meksikurbo]], kio supozigas ke ĝi simple estas la malnova nomo de la urbo, kiu ekde 2016 novnomatas [[Meksikurbo]]. Unu el la interpretoj estas malĝusta! Ĉiukaze estas klara, ke la unuo [[Meksikŝtato]], federacia subŝtato de Meksiko, ĉirkaŭas la urbon [[Meksikurbo]] de okcidento, nordo kaj oriento. En ekz. la hispana vikipedio estas la sama solvo kiel en Esperanto, do [[:es:Distrito Federal (Mexico)]] simple gvidas al [[:es:Ciudad de México]], same en la angla [[:en:Distrito Federal (Mexico)]] simple gvidas al paĝo [[:en:Mexico City]]. Se estas tiel, la frazo "Antaŭe, ĝi estis parto de la Meksika Federacia Distrikto" estas malĝusta. Tiam ĝi devas teksti "Antaŭ 2016, ĝi identis al la Meksika Federacia Distrikto, kiu ne konsideriĝis subŝtato". Ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:47, 13 mar. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno de la hispana artikolo, via konjekto estas ĝusta. La Federacia Distrikto ne estis dividita, sed anstataŭigita per la nova federero Meksikurbo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:29, 12 jun. 2026 (UTC) == Riparata ŝablono == {{re|Taylor 49}} Mi ne dubas ke vi plene konscias pri la kvar malfeliĉaj, evidente neekzistaj kategorioj [[Diag-bv evitu ŝablonon (Tradukita) favore al (Trad)]], [[Diag-tradukita-lingvo]], [[Diag-tradukita-artikolo]], [[Diag-tradukita-revizio]] kaj pri la larĝa kesto sub, ne ĉirkaŭ la frazo de la ŝablono {{ŝ|Tradukita}}. Mi ne ekzakte scias kiom da similaj kazoj estas - subjektive estas multaj, "Diag-bv evitu ŝablonon (Tradukita) favore al (Trad)" nun ankoraŭ havas 4097 "uzojn" - kaj konscias ke vi laboras - subjektive jam ekde longa tempo, tion mi ne diras kritike sed kolege bedaŭre pri vi - pri ĝustigo de la misoj en la ŝablono. Ankoraŭ mi vidis la rekomendon 'Bonvole uzu la novan ŝablonon Ŝablono:Trad.' Tiu rekomendo baze estas klara kaj nemiskomprenebla. Tamen mi volas ankoraŭ demandi vin mallonge: Ĉu malhelpas en la ripara forigo de la misoj, se oni simple permane forigas iujn el la fiaskintaj ŝablonoj? Aŭ ĉu tio nur estas bonveniga paŝo, ĉar ĉiu forigita problemo estas unu problemo malpli? Ĉu cetere la fina celo de la riparo estas, ke ĉiukaze ĉiuj uzoj fine enfluu la novan ŝablonon Ŝablono:Trad? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:19, 12 jun. 2026 (UTC) ev9idwaefpo3bukd4vwofjbjlcudh87 9400351 9400350 2026-06-12T13:29:33Z Arbarulo 135469 /* unuo Meksikurbo v Federacia Distrikto */ 9400351 wikitext text/x-wiki Mi iom dubas ke estas nur "19.750 mil loĝantoj" en Meksikurbo. De kie venas tiu informo? --[[:Sennomo|Sennomo]] 26 jul. 2002 Vidu la paĝo pri [[:aglomeraĵo|aglomeraĵo]], legu ĝin kaj sekvu la eksteran ligilon al la TTT-ejo menciita. La nombro 19.750 estas por 2000, sed la TTT-ejo sendube havas nombron pli aktualan. --[[Uzanto:Stefano KALB|Stefano KALB]] 26 jul. 2002 Dankon. Tie skribitas ke estas 20.750 mil loĝantoj. Tamen, mi eĉ dubas tion. Mi scivolas, kiom da sendomuloj kaj indiĝenoj ne aperis en la nombro. Same povus temi pri aliaj urboj, mi supozas. --[[:Sennomo|Sennomo]] 26 jul. 2002 == "[[Meksik-urbo]]" == Kial tiu ĉi alidirektilo? ĉu la streko bezonatas aŭ superfluas? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 20:45, 3 feb. 2026 (UTC) Mi en la bazaj referencaj verkoj pri Esperanto same trovas la formon Meksikurbo (en [[Reta Vortaro]], kvankam tie "nur" kun referenco el Vikipedio, sed certe haveblus ankaŭ ekstervikipediaj referencoj, Meksik-urbo kun ligostreko ([https://vortaro.net/#Meksik-urbo_kd kapvorto "Meksik-urbo" en] [[PIV]], eldono de 2020) kaj same '''Meksiko''' kiel por la landonomo (<ref>La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, dokumentigas esperantigon "Meksiko" same por la lando kiom por la urbo ekzemple en la vastaj mapoj 30, 31 kaj 35, kaj same en koncernaj listoj apud tiuj du-paĝaj mapoj). La formoj kun kaj sen ligostreko ŝajne estas same kutimaj formoj, sed ĉar artikola titolo nur povas havi unu formon, la alia formo devas nepre alidirektigi tien. Estas en ordo kiel estas nun. Mi aldonas la referencojn pri PIV kaj la poŝatlaso al piednotoj - pri la formo Meksikurbo eĉ aldona sondado estus bonvena... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:25, 13 mar. 2026 (UTC) == unuo Meksikurbo v Federacia Distrikto == Nun la teksto asertas "''Antaŭe, ĝi estis parto de la Meksika [[Federacia Distrikto (Meksiko)|Federacia Distrikto]]'' <small><sup>(kiu aldone al la 31 subŝtatoj ĝis 2015 konsistigis la landon)</sup></small>''. Ekde januaro 2016, Meksikurbo estas la tridek-dua subŝtato de Meksiko.''" Tamen la teksto [[subŝtatoj de Meksiko]] daŭre nur konas 31 subŝtatojn, do ankoraŭ bildigas la situacion de antaŭ 2016. La du frazoj ĉi tie supozigas ke la urbo antaŭe estis '''parto, ono''' de la [[Federacia Distrikto (Meksiko)]], kaj nun la Federacia Distrikto "nur" estas la areo ĉirkaŭ la urbo. Sed tiam la vikipedia titolo [[Federacia Distrikto (Meksiko)]] bezonus propran artikolon, kaj nun ĝi nur alidirektigas al la teksto [[Meksikurbo]], kio supozigas ke ĝi simple estas la malnova nomo de la urbo, kiu ekde 2016 novnomatas [[Meksikurbo]]. Unu el la interpretoj estas malĝusta! Ĉiukaze estas klara, ke la unuo [[Meksikŝtato]], federacia subŝtato de Meksiko, ĉirkaŭas la urbon [[Meksikurbo]] de okcidento, nordo kaj oriento. En ekz. la hispana vikipedio estas la sama solvo kiel en Esperanto, do [[:es:Distrito Federal (Mexico)]] simple gvidas al [[:es:Ciudad de México]], same en la angla [[:en:Distrito Federal (Mexico)]] simple gvidas al paĝo [[:en:Mexico City]]. Se estas tiel, la frazo "Antaŭe, ĝi estis parto de la Meksika Federacia Distrikto" estas malĝusta. Tiam ĝi devas teksti "Antaŭ 2016, ĝi identis al la Meksika Federacia Distrikto, kiu ne konsideriĝis subŝtato". Ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:47, 13 mar. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno de la hispana artikolo, via konjekto estas ĝusta. La Federacia Distrikto ne estis dividita, sed anstataŭigita per la nova federaciero Meksikurbo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:29, 12 jun. 2026 (UTC) == Riparata ŝablono == {{re|Taylor 49}} Mi ne dubas ke vi plene konscias pri la kvar malfeliĉaj, evidente neekzistaj kategorioj [[Diag-bv evitu ŝablonon (Tradukita) favore al (Trad)]], [[Diag-tradukita-lingvo]], [[Diag-tradukita-artikolo]], [[Diag-tradukita-revizio]] kaj pri la larĝa kesto sub, ne ĉirkaŭ la frazo de la ŝablono {{ŝ|Tradukita}}. Mi ne ekzakte scias kiom da similaj kazoj estas - subjektive estas multaj, "Diag-bv evitu ŝablonon (Tradukita) favore al (Trad)" nun ankoraŭ havas 4097 "uzojn" - kaj konscias ke vi laboras - subjektive jam ekde longa tempo, tion mi ne diras kritike sed kolege bedaŭre pri vi - pri ĝustigo de la misoj en la ŝablono. Ankoraŭ mi vidis la rekomendon 'Bonvole uzu la novan ŝablonon Ŝablono:Trad.' Tiu rekomendo baze estas klara kaj nemiskomprenebla. Tamen mi volas ankoraŭ demandi vin mallonge: Ĉu malhelpas en la ripara forigo de la misoj, se oni simple permane forigas iujn el la fiaskintaj ŝablonoj? Aŭ ĉu tio nur estas bonveniga paŝo, ĉar ĉiu forigita problemo estas unu problemo malpli? Ĉu cetere la fina celo de la riparo estas, ke ĉiukaze ĉiuj uzoj fine enfluu la novan ŝablonon Ŝablono:Trad? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:19, 12 jun. 2026 (UTC) rnj7b03e4ptmqsbztkdrm88nat6rt6d Novjorko 0 3019 9400313 9398465 2026-06-12T13:01:17Z Crosstor 3176 /* Famuloj */ 9400313 wikitext text/x-wiki {{prisupre|pri=urbo en USA|subŝtato|Nov-Jorkio}} {{Informkesto geografiaĵo | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Novjorko | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|New York City}} | alia_nomo1 = | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = The City of New York | moto = | kromnomo = La Granda Pomo, Gotham, La urbo, kiu neniam dormas <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = NYC Montage 2011.jpg | dosiero_grandeco = 300px | dosiero_priskribo = De la supro kaj maldekstro: [[Manhatano]], [[Broklina Ponto]], [[Ĉefstabejo de Unuiĝintaj Nacioj]], [[Statuo de Libereco]], [[Times Square]] <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Flag of New York City.svg | blazono = Seal of New York City.svg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Usono | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Nov-Jorkio | ŝtato_tipo = Federacia ŝtato | regiono = | distrikto = | histregiono = Nova Nederlando | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto_faldo = 1 | parto_tipo = Kvartaloj | parto = Manhatano | parto1 = Broklino | parto2 = Bronkso | parto3 = Kvinzo | parto4 = Staten-Insulo | rivero = [[Hudsono (rivero)|Hudsono]] | memorindaĵo = Statuo de Libereco | memorindaĵo1 = Stadiono Yankee | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Novjorko | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 40 | lat_m = 43 | lat_s = 00 | lat_NS = N | long_d = 74 | long_m = 00 | long_s = 00 | long_EW = W | plej_alta = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 1214.4 | areo_rondumo = 1 | areo_lando = 789.4 | areo_akvo = 428.8 | areo_urbo = 8683.2 | areo2 = 17405 | areo2_tipo = metropola regiono <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_urbo = 18223567 | loĝantaro2 = 19006798 | loĝantaro2_tipo = metropola regiono | loĝantaro_urbo_denseco = auto | loĝantaro2_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1624 | establita_tipo = Fondita | dato = | urbestro = [[Zohran Mamdani]] (<small>ekde la 5-a de novembro 2025)</small> <!-- | ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} (<small>ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo_tipo = Urbestro | ĉefulo_partio = demokrata --> <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Orienta tempo|OT]] | utc_offset =-5 | horzono_DST = [[Orienta tempo|OT]] | utc_offset_DST =-4 | poŝtkodo = {{eta|10001–14, 10016–41, 10043–45, 10055, 10060, 10065, 10069, 10075, 10080–81, 10087, 10090, 10101–26, 10128–33, 10138, 10150–79, 10185, 10199, 10203, 10211–13, 10242, 10249, 10256, 10258–59, 10261, 10268–82, 10285–86, 10301–14, 10451–75, 11101–04, 11106, 11109, 11120, 11201–26, 11228–39, 11241–43, 11245, 11247, 11249, 11251–52, 11256, 11351–52, 11354–75, 11377–81, 11385–86, 11405, 11411, 11413–36, 11439, 11451, 11690–95, 11697}} | poŝtkodo faldo = 1 | areo_kodo = 212, 718, 917, 347, 646, 929 | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo2 = | mapo2_fono = | mapo2_priskribo = Situo de urbo en Usono | mapo2_lokumilo = Usono | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo de la Novjorko en Novjorkio | mapo1_lokumilo = iso | mapo = | mapo_priskribo = Situa mapo de Novjorko | mapo_lokumilo = Novjorko | regiono-ISO=US-NY | mapligilo = jes | zomo = 9 <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = {{URL|nyc.gov}} | commons = New York City <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Novjorko''' aŭ '''Nov-Jorko''' ({{lang-en|New York City|t=[nujork siti]}} {{aŭdigo|En-us-New_York.ogg}}, oficiale: ''{{lang|en|City of New York}}'') estas la plej loĝata urbo de [[Nov-Jorkio]], nordorienta ŝtato de [[Usono]] kaj la dua plej granda [[aglomeraĵo]] de la [[Ameriko|kontinento]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.census.gov/popest/cities/SUB-EST2009.html|titolo=Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places over 100,000, Ranked by July 1, 2009 Population: April 1, 2000 to July 1, 2009 (SUB-EST2009-01)|alirdato=2011-04-26|eldoninto=U.S. Census Bureau}}</ref>. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Ĝi estas centro de la [[metropola areo de Novjorko]], kiu ankaŭ troviĝas inter la plej grandaj aglomeraĵoj en la mondo.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.mongabay.com/cities_urban_01.htm|titolo=World's Largest Urban Areas [Ranked by Urban Area Population]|alirdato=2011-04-26|jaro=2003–2006|eldoninto=Rhett Butler}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.worldatlas.com/citypops.htm|titolo=Largest Cities of the World – (by metro population)|alirdato=2011-04-26|eldoninto=Woolwine-Moen Group d/b/a Graphic Maps}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.demographia.com/db-wlargestua.pdf|titolo=Largest urban areas in the world: 2008 All Urban Areas 2,000,000 & Over|alirdato=2011-04-26|eldoninto=Wendell Cox Consultancy|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080920223355/http://www.demographia.com/db-wlargestua.pdf|arkivdato=2008-09-20}}</ref> Ekde la fino de la [[19-a jarcento]] ĝi estas unu el ĉefaj mondaj centroj por la [[komerco]] kaj [[ekonomio]]. Novjorko estas konsiderata tutmonda urbo pro ĝiaj mondskalaj influoj ĉe la [[amaskomunikilo]]j, [[politiko]], [[edukado]], [[hobio]], kaj [[modo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://visit.un.org/wcm/content/|titolo=United Nations Visitors Centre|alirdato=2011-04-26|jaro=2011|eldoninto=United Nations}}</ref> La arta kaj kultura influo de la urbo estas inter la plej gravaj de la lando. Krome, en ĝi troviĝas la ĉefstabejo de [[Unuiĝintaj Nacioj]], kio igas ĝin grava loko por la internaciaj rilatoj<ref>{{Cite web|url=http://www.iceland.is/iceland-abroad/us/nyc/cultural-affairs/|title=Consulate General of Iceland New York Culture|publisher=Consulate General of Iceland New York|accessdate=June 27, 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2012-01-23|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130205061848/http://www.iceland.is/iceland-abroad/us/nyc/cultural-affairs/|arkivdato=2013-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130205061848/http://www.iceland.is/iceland-abroad/us/nyc/cultural-affairs/|archivedate=2013-02-05}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.iceland.is/iceland-abroad/us/nyc/cultural-affairs/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130205061848/http://www.iceland.is/iceland-abroad/us/nyc/cultural-affairs/ |arkivdato=2013-02-05 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.baruch.cuny.edu/nycdata/chapter13_files/intro.htm|title=Introduction to Chapter 13: Culture|publisher=The Weissman Center for International Business, Baruch College/CUNY 2010|accessdate=June 8, 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2012-01-23|arkivurl=https://web.archive.org/web/20111103103409/http://www.baruch.cuny.edu/nycdata/chapter13_files/intro.htm|arkivdato=2011-11-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111103103409/http://www.baruch.cuny.edu/nycdata/chapter13_files/intro.htm|archivedate=2011-11-03}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.baruch.cuny.edu/nycdata/chapter13_files/intro.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111103103409/http://www.baruch.cuny.edu/nycdata/chapter13_files/intro.htm |arkivdato=2011-11-03 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://forums.civfanatics.com/showthread.php?t=370517|titolo=Cultural capital of the world|alirdato=2011-06-08|jaro=2000–2011|eldoninto=Jelsoft Enterprises Ltd}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.studentevents.com/events/nyu-.html|title=NYU’s Cultural Capital program|publisher=New York University|year=2011|accessdate=June 8, 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2012-01-23|arkivurl=https://web.archive.org/web/20111103104528/http://www.studentevents.com/events/nyu-.html|arkivdato=2011-11-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111103104528/http://www.studentevents.com/events/nyu-.html|archivedate=2011-11-03}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.studentevents.com/events/nyu-.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111103104528/http://www.studentevents.com/events/nyu-.html |arkivdato=2011-11-03 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://catalogue.nla.gov.au/Record/371497|titolo=New York, culture capital of the world, 1940–1965 / edited by Leonard Wallock ; essays by Dore Ashton ... [et al.]|alirdato=2011-06-08|eldoninto=NATIONAL LIBRARY OF AUSTRALIA}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.nyc.gov/html/dcp/html/neighbor/neigh.shtml|title=New York: A City of Neighborhoods|publisher=New York City Department of City Planning|accessdate=April 30, 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2012-01-23|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120915134408/http://www.nyc.gov/html/dcp/html/neighbor/neigh.shtml|arkivdato=2012-09-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120915134408/http://www.nyc.gov/html/dcp/html/neighbor/neigh.shtml|archivedate=2012-09-15}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.nyc.gov/html/dcp/html/neighbor/neigh.shtml |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120915134408/http://www.nyc.gov/html/dcp/html/neighbor/neigh.shtml |arkivdato=2012-09-15 }}</ref>. La urbo konsistas el kvin [[arondismento]]j (kelkfoje tradukata kiel distriktoj aŭ komunumoj) kaj ĉiu el ili koincidas kun municipo: [[Bronkso]], [[Broklino]], [[Manhatano]], [[Kvinzo]] kaj [[Staten-Insulo]]. Kun pli ol 8,4 milionoj da novjorkanoj en urba areo de 830 kvadrataj kilometroj, Novjorko estas la dua plej dense loĝata urbo en Usono, post [[Nov-Ĵerzejo]], trans la [[rivero Hudson]]<ref> {{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nytimes.com/2010/04/29/nyregion/29lost.html?hpw|titolo=Listening to (and Saving) the World's Languages|alirdato=2010-04-29|familia nomo=Roberts|persona nomo=Sam|dato=2010-04-28|verkaĵo=The New York Times}} </ref>. La urbo havas multajn kvartalojn kaj konstruaĵojn kiuj estas rekonataj en la tuta mondo<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nyc.gov/portal/site/nycgov/?front_door=true|titolo=Welcome to the official New York City Web site|alirdato=2011-09-18|jaro=2011|eldoninto=The City of New York|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120309151647/http://www.nyc.gov/portal/site/nycgov/?front_door=true|arkivdato=2012-03-09}}</ref>. Ekzemple, la [[statuo de Libereco]], situanta ĉe la [[Insulo Libereco|samnoma insulo]], kaj la [[insulo Ellis]], tra kiu sekvis milionoj da enmigrintoj, atingintaj Usonon fine de la [[19-a jarcento]] kaj komenco de la [[20-a jarcento|20-a]]<ref>{{Cite web|url=http://www.nysegov.com/citguide.cfm?context=citguide&content=munibyalpha&alpha=N|title=All Municipality Websites Listed Alphabetically|publisher=New York State|accessdate=2011-09-18|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2012-01-23|arkivurl=https://web.archive.org/web/20111016090101/http://www.nysegov.com/citguide.cfm?context=citguide&content=munibyalpha&alpha=N|arkivdato=2011-10-16}}</ref>. [[Wall Street]] estas unu el la ĉefaj tutmondaj centroj por la ekonomio kaj financo ekde la [[Dua Mondmilito]] kaj ĝi estas la sidejo de la [[Novjorka Borso]]. La urbo ankaŭ havas gravan koncentriĝon de multaj [[nubskrapulo]]j, inter kiuj troviĝas la fame konataj [[Empire State Building|Empire State]] kaj la ĝemelturoj de [[World Trade Center]], detruitaj en la [[atencoj de la 11-a de septembro 2001]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.correctionhistory.org/html/chronicl/nycdoc/html/kbd_brnx.html|titolo=A 5-Borough Centennial Preface for Katharine Bement Davis Mini-History|alirdato=2011-10-26|eldoninto=Copyright © 1997 by Thomas C. McCarthy and the New York City Department of Correction. All rights reserved}}</ref>. La urbo ankaŭ estas konata kiel lulilo de multaj usonaj kulturaj movadoj<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.history.com/shows/how-the-earth-was-made/videos/new-york-harbor#new-york-harbor|titolo=How The Earth Was Made|alirdato=2011-09-19|eldoninto=© 1996-2011, A&E Television Networks, LLC. All Rights Reserved}}</ref>, kiel ekzemplo, la [[Harlema renesanco]] pri literaturo kaj vidarto, kaj la [[abstrakta ekspresionismo]] (ankaŭ konata kiel Novjorka Skolo) pri pentrarto, kaj [[hiphopo]], [[punko]] kaj [[Tin Pan Alley]] pri muziko<ref name="NYC Land Estimate">{{Cite web |publisher=New York City Department of City Planning |title=NYC Profile |url=http://home2.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/nycprofile.pdf |accessdate=May 22, 2008 |format=PDF |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080824013625/http://home2.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/nycprofile.pdf |arkivdato=2008-08-24 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://home2.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/nycprofile.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080824013625/http://home2.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/nycprofile.pdf |arkivdato=2008-08-24 }}</ref><ref name="NYT Land Estimate">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nytimes.com/2008/05/22/nyregion/22shrink.html|titolo=It's Still a Big City, Just Not Quite So Big|alirdato=2008-05-22|familia nomo=Roberts|persona nomo=Sam|dato=2008-05-22|verko=The New York Times}}</ref>. En 2005, oni parolis ĉirkaŭ 170 lingvojn en la urbo, kaj 36% de la loĝantaro naskiĝis ekster Usono.<ref>{{Cite web|url=http://www.northjersey.com/news/135934558_NYC_reaches_goal_of_50_million_tourists.html|title=NYC reaches goal of 50 million tourists|publisher=© 2011 North Jersey Media Group|date=2011-12-20|accessdate=2011-12-21|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2012-01-23|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130723014600/http://www.northjersey.com/news/135934558_NYC_reaches_goal_of_50_million_tourists.html|arkivdato=2013-07-23}}</ref><ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.nycgo.com/research/nyc-statistics-page|titolo=NYC Statistics|eldoninto=NYC&nbsp;& Company|alirdato=la 8‑a aprilo 2016|lingvo=en|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160329115813/http://www.nycgo.com/research/nyc-statistics-page|arkivdato=2016-03-29}}</ref> Pro la [[metroo de Novjorko|metroo]] funkcianta 24 horojn diurne kaj la konstanta trafiko kaj moviĝado de homoj, Novjorko estas konata kiel «la urbo kiu neniam dormas»<ref>{{Cite web|url=http://pbskids.org/bigapplehistory/arts/topic15.html|title=Big Apple History Arts and Entertainment The Crossroads of the World|publisher=Thirteen/WNET New York 2005 Educational Broadcasting Corporation|accessdate=April 26, 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2012-01-23|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080105113922/http://pbskids.org/bigapplehistory/arts/topic15.html|arkivdato=2008-01-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080105113922/http://pbskids.org/bigapplehistory/arts/topic15.html|archivedate=2008-01-05}} {{Citaĵo el la reto |url=http://pbskids.org/bigapplehistory/arts/topic15.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080105113922/http://pbskids.org/bigapplehistory/arts/topic15.html |arkivdato=2008-01-05 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.timessquarenyc.org/|titolo=Crossroads of the world - Times Square the official website of Times Square|alirdato=2011-04-26|eldoninto=Times Square District Management Association, Inc}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.nyctourist.com/times-square.php|title=Times Square New York, NY Times Square|publisher=2011 NYCTourist.com|accessdate=May 10, 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2012-01-23|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120421024226/http://www.nyctourist.com/times-square.php|arkivdato=2012-04-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.timessquare.com/NYC__/NYC_Stories/_The_Big_Apple%E2%80%99s_economic_hub/|title=Times Square Crossroads of the World New York City Info|author=Aditya Rangroo|publisher=(C) 1980 - 2010 TimesSquare.com A Dataware Corporation Company|date=October 14, 2010|accessdate=2012-01-22|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2012-01-23|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130722182815/http://www.timessquare.com/NYC__/NYC_Stories/_The_Big_Apple%E2%80%99s_economic_hub/|arkivdato=2013-07-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130722182815/http://www.timessquare.com/NYC__/NYC_Stories/_The_Big_Apple%E2%80%99s_economic_hub/|archivedate=2013-07-22}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.timessquare.com/NYC__/NYC_Stories/_The_Big_Apple%E2%80%99s_economic_hub/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130722182815/http://www.timessquare.com/NYC__/NYC_Stories/_The_Big_Apple%E2%80%99s_economic_hub/ |arkivdato=2013-07-22 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://digitaljournalist.org/issue0402/at_intro.html|titolo=New York in the 70s: A Remembrance|alirdato=2011-12-17|aŭtoro=Allan Tannenbaum|eldoninto=© The Digital Journalist|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120320194616/http://digitaljournalist.org/issue0402/at_intro.html|arkivdato=2012-03-20}}</ref>. [[Dosiero:New York City Hall 20170311.jpg|eta|maldekstra|{{centre|Urbodomo}}]] {{Aranĝu|aranĝo=maldekstra|__TOC__}} == Historio == En la [[antaŭkolumba Ameriko|antaŭkolumba epoko]] la areo kie nuntempe troviĝas la urbo Novjorko estis loĝata de pluraj tribaj grupoj el [[Algonkeno-mosa lingvaro|algonkenaj]] triboj de la [[indiĝeno|indiĝenaj amerikanoj]], inkluzive de [[lenapeoj]], kies hejmtereno, konata kiel [[Lenapehoking]], inkluzivis la [[Staten-Insulo]]n, la okcidentan parton de [[Long Island]] inkluzive de la areo kie nun estas Broklino, okcidenta Kvinzo kaj malsupra Manhatano.<ref>Evan T. Pritchard: Native New Yorkers: the legacy of the Algonquin people of New York, p.27 (2002);ISBN 1-57178-107-2</ref> La ŭekvaeskikoj (''Weckquaesgeek''), membroj de la Ŭapingera (''Wappinger'') Konfederacio, loĝis en la regiono de nuna Bronkso kaj en la norda parto de insulo Manhatano,<ref name="Volo2007">{{citaĵo el libro |persona nomo=James M. |familia nomo=Volo |kunaŭtoroj=Dorothy Denneen Volo |titolo=Family Life in Native America |paĝoj=150, 289–90 |url=https://books.google.com/books?id=z_bc61ezj0cC&pg=PA289 |eldono=Ilustrita |serio=Family Life through History |dato=2007 |eldoninto=Greenwood Press |loko=Westport, Konektikuto, Usono |lingvo=en |isbn=978-0-313-33795-6 |issn=1558-6286 |lccn=2007029710}}</ref> kaj pluraj grupoj el [[Metoakoj]], ĉefe el la tribo Rokaŭajoj, loĝis en partoj de la nuna okcidenta Kvinzo<ref>Allen W. Trelease: Indian Affairs in Colonial New York: The Seventeenth Century, p.{{spaco}}62; University of Nebraska Press (1997); ISBN 0-8032-9431-X</ref> La unua dokumentita vizito de eŭropano estis farita en [[1524]] de [[Giovanni da Verrazzano]], [[Florenco|florenca]] esploristo je la servo de la Franca krono, kiu navigis sian ŝipon ''[[La Dauphine]]'' ĝis [[golfeto Alta Novjorko]], kie li trapasis unu nokton en la ŝipo kaj navigis la sekvan tagon. Li postulis tiun areon por Francujo kaj nomis ĝin «Nouvelle Angoulême» ([[Nova Angulemo]]).<ref name="rodgers">{{Citaĵo el libro|titolo=New York: the World's Capital City, Its Development and Contributions to Progress|aŭtoro=Rankin, Rebecca B., Cleveland Rodgers|jaro=1948|eldoninto=Harper}}</ref> Jaron poste, en januaro, [[Esteban Gomez]], afrikdevena [[Portugaloj|portugalo]] esploris por la [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Imperiestro Karlo la 5-a]] de Hispanio, eniris la nunan havenon de Novjorko kaj esploris ĝis la elfluejo de la rivero Hudsono kiun li nomis ''Rio de San Antonio''. Tamen, densaj glaciaj tavoloj baris la daŭran esplorvojaĝon.<ref>Wpa Writer's Project:A Maritime History of New York, p.246;Going Coastal Productions (2004) ISBN 0-9729803-1-8</ref> [[Dosiero:BattleofLongisland.jpg|eta|maldekstra|La [[Batalo de Long-Insulo]], la plej granda dum la [[Usona revolucio]], okazis en [[Broklino]] en 1776.]] En [[1609]] [[angloj|angla]] esploristo [[Henry Hudson]] remalkovris la regionon kiam li navigis sian ŝipon ''[[Halve Maen]]'' (Duonluno) ĝis golfeto de Novjorko serĉante la [[Nordokcidenta Pasejo|Nordokcidentan Pasejon]] ĝis la [[Oriento]] por sia dungisto la [[Nederlanda Orient-hindia Kompanio]]. Li navigis tra la rivero kiun li nomis ''[[rivero Hudson|Norda Rivero]]'' (ankaŭ nomata ''rivero Mauritis''), ĝis la nuna ĉefurbo de Novjorkio, [[Albany (Nov-Jorkio)|Albany]], kredante ke tie estus bona pasejo. Kiam la rivero mallarĝiĝis kaj li vidis ke ĝi ne estis sala, li rimarkis ke tio ne estis marpasejo kaj trairis la riveron malsupren. Li faris dektagan esploradon de la areo postulata por la Nederlanda Orient-Hindia Kompanio. En [[1614]] la areo inter [[Kabo Cod]] kaj [[Delavara Golfeto]] estis postulita de [[Nederlando]] kaj nomita ''Nieuw-Nederland'' ([[Nova Nederlando]]). En 1614 okazis la interkonsento por komercado de nederlandaj ledoj en la suda ekstremo de Manhatano, kiu poste nomiĝis «Nieuw Amsterdam» ([[Nov-Amsterdamo]]) en [[1625]]. La Ĝenerala direktoro de la nederlanda kolonio [[Peter Minuit]] aĉetis la insulon Manhatano al la ''kanarsioj'', malgranda tribo el la lenapeoj,<ref>Frederick M. Binder, David M. Reimers: All the Nations Under Heaven: An Ethnic and Racial History of New York City, p.4;(1996)ISBN 0-231-07879-X</ref> en [[1626]] kontraŭ la valoro de 60 [[guldeno|nederlandaj guldenoj]]<ref>[http://www.s4ulanguages.com/laet2.html ''Pieter Schaghen Letter'' 1626]: "[...]hebben t'eylant Manhattes van de wilde gekocht, voor de waerde van 60 gulden: is groot 11000 morgen.[...]"("[...]They have purchased the Island Manhattes from the Indians for the value of 60 guilders. It is 11,000 morgens in size[...])</ref> (ĉirkaŭ $1000 en 2006);<ref> {{Citaĵo el la reto|url=http://www.iisg.nl/hpw/calculate.php|titolo=Value of the Guilder / Euro|alirdato=2008-08-19|eldoninto=International Institute of Social History}}</ref> malakceptita legendo diras ke Manhatano estis aĉetita kontraŭ ekvivalento de nunaj 24 dolaroj donitaj kiel vitraĵoj al la surlokaj indiĝenoj.<ref>{{Cite web |url=http://www.nnp.org/nnp/documents/schagen_main.html |title=Letter describing purchase by Pieter Schaghen from Dutch National Archive, The Hague, with transcription |publisher=Nnp.org |accessdate=October 28, 2010 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101023083225/http://www.nnp.org/nnp/documents/schagen_main.html |arkivdato=2010-10-23 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.nnp.org/nnp/documents/schagen_main.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101023083225/http://www.nnp.org/nnp/documents/schagen_main.html |arkivdato=2010-10-23 }}</ref><ref> {{Cite journal|last=Miller, Christopher L., George R. Hamell|titolo=A New Perspective on Indian-White Contact: Cultural Symbols and Colonial Trade |journal=The Journal of American History |volume=73 |issue=2 |month=September |year=1986 |page=311 |doi=10.2307/1908224 |author1=Miller, Christopher L |author2=Hamell, George R |publisher=Organization of American Historians |jstor=1908224|pages=311–328 |issn=0021-8723 }}</ref> En [[1664]] [[Peter Stuyvesant]], la Ĝenerala Direktoro de la [[kolonio]] [[Nova Nederlando]], liveris Nov-Amsterdamon al la [[angloj]] sen sangverŝado. La angloj tuj renomis la urbon per la nomo ''Nov-Jorko'' pro la [[Jakobo la 2-a (Anglio)|Angla duko de Jorko kaj Albany]].<ref> {{Citaĵo el libro|titolo=The Historical Atlas of New York City: A Visual Celebration of 400 Years of New York City's History|aŭtoro=Homberger, Eric|jaro=2005|eldoninto=Owl Books|ISBN=0805078428|paĝo=34}}</ref> Post la fino de la [[Angla-Nederlanda Milito]] la [[nederlandanoj]] gajnis la regon super insulo Run (tiam strategie grava) kiel kompenso pro la angla rego super Nov-Amsterdamo (Nov-Jorko) en [[Nordameriko]]. Pluraj intertribaj militoj de la amerikaj indiĝenoj kaj kelkaj [[epidemio]]j alportitaj de la eŭropanoj kaŭzis konsiderindajn homperdojn por la lenapeoj inter la [[1660-aj]] kaj [[1670-aj jaroj]].<ref>"[http://www.penntreatymuseum.org/americans.php Native Americans]". Penn Treaty Museum.</ref> En [[1700]], la lenapeoj malpliiĝis ĝis 200.<ref>[http://www.gothamcenter.org/ "Gotham Center for New York City History"] Timeline 1700–1800</ref> En [[1702]], la urbo perdis 10% el la tuta loĝantaro pro la [[flava febro]].<ref>"[http://www.pbs.org/wgbh/amex/fever/timeline/index.html Timeline of Yellow Fever in America]". Public Broadcasting Service (PBS).</ref> Novjorko suferis ne pli ol sep gravajn epidemojn de la flava febro ekde 1702 ĝis [[1800]].<ref>"[http://jdc.jefferson.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1004&context=yellow_fever_symposium The Early History of Yellow Fever]" (PDF). Pedro Nogueira, Thomas Jefferson University. 2009.</ref> [[Dosiero:GezichtOpNieuwAmsterdam.jpg|eta|maldekstra|[[Nov-Amsterdamo]] en 1664, jaro kiam ĝi estis prenita de la angloj kaj renomita "Nov-Jorko"]] Novjorko kreskis kiel grava komerca havenurbo sub la regado de la [[Brita Imperio]]. La urbo estis sidejo de la influa [[John Peter Zenger]] en [[1735]], kiu helpis establi [[preslibereco]]n en Nordameriko. En [[1754]], la [[Universitato Kolumbio]] estis fondita sub ĉarto de [[Georgo la 2-a (Britio)|Georgo la 2-a de Britujo]] kiel Reĝa Kolegio en Malsupra Manhatano.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=An Historical Sketch of Columbia College, in the City of New York, 1754–1876|aŭtoro=Moore, Nathaniel Fish|jaro=1876|eldoninto=Columbia College|paĝo=8}}</ref> La [[Stamp Act Congress]] kunvenis en Novjorko en oktobro [[1765]] kiel la [[Filoj de Libereco]] organizita en la urbo, okazigante etmilitojn en la sekvaj jaroj kontraŭ la britaj trupoj de la urbo. Dum la [[Usona milito]], la plej granda batalo{{md}}la [[Batalo de Long-Insulo]], okazis en [[aŭgusto]] [[1776]] entute en la nuna arondismento (angle ''borough'') [[Broklino]]. Post la batalo, kie la [[usonanoj]] estis venkitaj, preterlasante pli malgrandajn konfliktojn, la urbo iĝis la brita militista kaj politika operac-bazo en Nordameriko. La urbo estis kvazaŭ [[paradizo]] por la lojalaj promonarkaj rifuĝintoj, ĝis la fino de la milito en la [[jaro]] [[1783]]. La nura intenco trovi pacan solvon por la milito okazis en la [[Konferenca Domo]] en Staten-Insulo inter usonaj delegitoj inkluzive de [[Benjamin Franklin]], kaj la Brita generalo Lord Howe la [[11-an de septembro]] 1776. Iom post la brita okupado okazis la [[Granda Incendio de Novjorko (1776)|Granda Incendio de Novjorko]], kiu detruis ĉirkaŭ kvaronon el la konstruaĵoj de la urbo, inkluzive de la [[Preĝejo Triunuo (Novjorko)|Preĝejo Triunuo]].<ref>Trinity Church bicentennial celebration, May 5, 1897 By Trinity Church (New York, N.Y.) p. 37</ref> La asembleo de la [[Kongreso de la Konfederacio]] deklaris Novjorkon kiel la nacian ĉefurbon en la jaro [[1785]], iom post la milito. Novjorko estis la lasta ĉefurbo de Usono sub la artikoloj de la [[Konfederacio]] kaj la unua ĉefurbo laŭ la [[Konstitucio de Usono]]. En [[1789]] la unua Prezidento de Usono, [[George Washington]], estis elektita; la unua [[Usona Kongreso]] kaj la [[ĉefkortumo|Supera Usona Kortumo]] kunvenis unuafoje, kaj la [[Bill of Rights (Usono)|Leĝo de rajtoj]] estis redaktita, ĉio en la [[Federacia Halo]] en [[Wall Street]].<ref>{{Cite journal|title=The People's Vote: President George Washington's First Inaugural Speech (1789) |publisher=U.S. News and World Report |url=http://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page11.htm |accessdate=September 1, 2008}}</ref> En 1790, Novjorko superis la urbon [[Filadelfio (Pensilvanio)|Filadelfio]] kiel la plej granda urbo de tuta tiama Usono. [[Dosiero:Hippolyte Sebron - Rue De New-York En 1840.jpg|eta|maldekstra|[[Broadway]] ĉ. 1840]] En la [[19-a jarcento]], la urbo transformiĝis pro la enmigrado kaj la disvolviĝo.<ref>Ira Rosenwaike (1972)."[http://books.google.com/books?id=2OR2yeASrfIC&pg=PA55&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Population history of New York City]". p.55.</ref> Vizia propono por disvolviĝo, t.e. la [[Plano de komisaroj de 1811]], etendigis la urban stratoreton por pliampleksigi ĝin ĝis tuta Manhatano, kaj la malfermo de la [[kanalo Erie]] komunikis la havenon ĉe Atlantiko kun la vastaj agrikulturaj marketoj de la interno de Nordameriko <ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Map Of The City Of New York And Island Of Manhattan With Explanatory Remarks And References|aŭtoro=Bridges, William|jaro=181 1}}; Lankevich (1998), pp. 67–68.</ref> Lokaj politikoj estis sub la regado de [[Tammany Hall]], politikaĵo subtenita de la irlandaj enmigritnoj.<ref> {{Citaĵo el libro|titolo=Fernando Wood: A Political Biography|aŭtoro=Mushkat, Jerome Mushkat|jaro=1990|eldoninto=Kent State University Press|ISBN=087338413X|paĝo=36}}</ref> Pluraj literaturaj elstaruloj loĝis en Novjorko dum la [[1830-aj]] kaj [[1840-aj jaroj]], inkluzive de [[William Cullen Bryant]], [[Washington Irving]], [[Herman Melville]], [[Rufus Wilmot Griswold]], [[John Keese]], [[Nathaniel Parker Willis]], kaj [[Edgar Allan Poe]]. Publike, membroj de la antikva komercista aristokrataro iniciatis la kreadon de [[Central Park]], kiu iĝis la unua ĝardenparko en usona urbo en [[1857]]. Grava komunumo de [[negro]]j ankaŭ loĝis en Manhatano kaj Broklino. La negroj de Novjorko atingis ĉirkaŭ 16,000 homojn en [[1840]].<ref>[http://www.history.emory.edu/newsletter01/newsl01/african.htm "African-Americans in New York City, 1626–1863 by Leslie M. Harris"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210314073639/http://www.history.emory.edu/newsletter01/newsl01/african.htm |date=2021-03-14 }}. Department of History at [[Emory University]].</ref> La [[Granda malsatego en Irlando]] alportis amasegon da irlandaj enmigrintoj, kaj en [[1860]], ĉiu kvara el ĉirkaŭ 200,000 novjorkanoj, devenis el [[Irlando|ĉi lando]].<ref>[http://www.virtualny.cuny.edu/cholera/1866/cholera_1866_set.html "Cholera in Nineteenth Century New York"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170525074050/http://www.virtualny.cuny.edu/cholera/1866/cholera_1866_set.html |date=2017-05-25 }}. VNY, City University of New York.</ref> [[Dosiero:Manhattan00.jpg|eta|maldekstra|Panorama vido al Manhatano kaj Novjorko, 1873.]] Ĉagreniĝo pro la militservo dum la [[Usona Enlanda Milito]] (1861–1865) okazigis tutmultojn en [[1863]], unu el la plej gravaj civilaj incidentoj en la historio de Usono.<ref> {{Citaĵo el libro|titolo=The Armies of the Streets: The New York City Draft Riots of 1863|aŭtoro=Cook, Adrian|jaro=1974|paĝoj=193–195}}</ref> En [[1898]], la moderna urbo Novjorko estis formita per la aldono de Broklino (ĝis tiam sendependa urbo), la Provinco Novjorko (kiu inkluzivis partojn de Bronkso), la Provinco Richmond, kaj okcidenta parto de la Provinco Kvinzo.<ref>{{Retarkivo|20071011221627|http://nyc.gov/html/nyc100/html/classroom/hist_info/100aniv.html The 100 Year Anniversary of the Consolidation of the 5 Boroughs into New York City}}, New York City. Retrieved June 29, 2007.</ref> La malfermo de la [[metroo de Novjorko|metroo]] en [[1904]] helpis la unuiĝon de la nova urbo. Dum la unua duono de la [[20-a jarcento]], la urbo iĝis monda centro por [[industrio]], [[komerco]], kaj [[komunikado]]. Tamen, tiu disvolviĝo ankaŭ havis malbonajn okazintaĵojn. En 1904, la [[vaporŝipo]] ''[[General Slocum]]'' forbrulis en la Orienta Rivero, mortigante 1,021 pasaĝerojn kaj skipanojn. En [[1911]], la [[brulado de Triangle Shirtwaist Factory]], okazigis la plej gravan industrian [[Katastrofo (akcidento)|katastrofon]], ĝis la [[atencoj de la 11-a de septembro 2001]], mortiginte 146 laboristojn. Tiu evento inspiris la kreadon de la [[International Ladies' Garment Workers' Union]] por la plibonigo de laborkondiĉoj.<ref name="cornell1"> {{Citaĵo el la reto|url=http://www.ilr.cornell.edu/trianglefire/|titolo=Cornell University Library: Triangle Factory Fire|alirdato=2008-09-01|eldoninto=Cornell University}}</ref> [[Dosiero:NewYorkCityManhattanRockefellerCenter.jpg|eta|maldekstra|[[Meza Manhatano]], Novjorko, ekde la [[Rockefeller Center]], 1932]] La ne blanka loĝantaro de Novjorko estis kalkulata je 36,620 en [[1890]].<ref>Ira Rosenwaike (1972)."''[http://books.google.com/books?id=2OR2yeASrfIC&pg=PA78&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Population history of New York City]''". p.78.</ref> En la [[1920-aj jaroj]], Novjorko estis la unua urbo al kiu la [[Afrikusonanoj|afrikdevenaj usonanoj]] enmigris dum la [[Granda Migrado (afrikusonanoj)|Granda Migrado]] el la sudaj ŝtatoj de Usono. En [[1916]], Novjorko iĝis la plej granda urbo kun afrikdevena diasporo en tuta [[Nordameriko]]. La [[Harlema renesanco]] floris dum la [[prohibicio en Usono|Prohibicio]], koincidante kun ampleksa ekonomia florado kiu spertis kaj la desvolviĝon de la [[nubskrapulo]]j kaj la konkuradon inter ties konstruistoj. Novjorko konvertiĝis en la plej grandan loĝitan areon de la mondo en la 1920-aj jaroj, superante [[Londono]]n, kaj la metropola areo havis pli da 10 milionoj da loĝantoj en la [[1930-aj jaroj]], iĝante tiel, la unua grandega urbo en la historio de la homaro.<ref> {{Citaĵo el la reto|url=http://www.demographia.com/db-nyuza1800.htm|titolo=New York Urbanized Area: Population & Density from 1800 (Provisional)|alirdato=2009-07-08|eldoninto=Demographia.com}}</ref> Dum malfacilaj jaroj de la [[Granda Depresio]] okazis la elekto de la reformisto [[Fiorello H. LaGuardia|Fiorello LaGuardia]] kiel urbestro kaj la falo de [[Tammany Hall]] post okdek jaroj da politika dominado.<ref> {{Citaĵo el libro|titolo=The Tiger&nbsp;– The Rise and Fall of Tammany Hall|alirdato=2007-05-25|aŭtoro=Allen, Oliver E.|jaro=1993|ĉapitro=Chapter 9: The Decline|eldoninto=Addison-Wesley Publishing Company|ISBN=020162463X}}</ref> Post la fino de la [[Unua Mondmilito]] ekfloris ekonomia bonfarto kaj la disvolviĝo de ampleksa domkonstruado oriente de Kvinzo. Novjorko eliris el la milito sen vundoj, kiel unu el la plej gravaj urboj de la mondo, kun Wall Street kiel la ĉefa usona kaj monda ekonomia centro. La sidejo de la [[Sidejo de UN|Unuiĝintaj Nacioj]] (finkonstruita en [[1950]]) emfazigis la influon de Novjorko. Ascendo de la [[abstrakta ekspresionismo]] tuj delokigis [[Parizo]]n kaj Novjorko iĝis la nova centro de monda arto.<ref>{{Cite web |title=The Center of the World&nbsp;– New York: A Documentary Film (Transcript) |author=Burns, Ric |publisher=PBS |url=http://www.pbs.org/wgbh/amex/newyork/filmmore/pt.html |accessdate=September 1, 2008 |date=August 22, 2003 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060819083502/http://www.pbs.org/wgbh/amex/newyork/filmmore/pt.html |arkivdato=2006-08-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060819083502/http://www.pbs.org/wgbh/amex/newyork/filmmore/pt.html |archivedate=2006-08-19 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.pbs.org/wgbh/amex/newyork/filmmore/pt.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060819083502/http://www.pbs.org/wgbh/amex/newyork/filmmore/pt.html |arkivdato=2006-08-19 }}</ref> [[Dosiero:UA Flight 175 hits WTC south tower 9-11 edit.jpeg|eta|maldekstra|Flugo 175 de la [[flugkompanio]] [[United Airlines]] frakasas kontraŭ la Suda Turo de la iama [[World Trade Center]] la [[atencoj de la 11-a de septembro 2001|11-an de septembro 2001]].]] En la [[1960-aj jaroj]], Novjorko eksuferis ekonomiajn problemojn kaj altiĝon de la krimeco, kio daŭris ĝis la [[1970-aj jaroj]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://digitaljournalist.org/issue0402/at_intro.html|titolo=New York in the 70s: A Remembrance|alirdato=2011-12-18|aŭtoro=Allan Tannenbaum|eldoninto=© The Digital Journalist|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120320194616/http://digitaljournalist.org/issue0402/at_intro.html|arkivdato=2012-03-20}}</ref> Tamen, ĝi vidis la kreskantan pliboniĝon de la financa industrio kiu sanigis la ekonomion en la [[1980-aj jaroj]]. La krimeco de urba vivo altiĝis dum la jardeko ĝis la komenco de la [[1990-aj jaroj]].<ref>{{Cite journal|author=Christopher Effgen |url=http://www.disastercenter.com/crime/nycrime.htm |title=New York Crime Rates 1960–2009 |publisher=Disastercenter.com |date=September 11, 2001 |accessdate=October 28, 2010}}</ref> En la 1990-aj jaroj, krimsituacio abrupte pliboniĝis pro la plimultiĝo de la polica ĉeesto kaj la pliboniĝo de la vivkondiĉoj, kaj multaj enmigrintoj venis el [[Azio]] kaj [[Latinameriko]]. Gravaj novaj sektoroj kiel [[Silicon Alley]], naskiĝinta el la urba ekonomio kaj el la novjorka loĝantaro, atingis historiajn rekordojn dum la [[Usona censo de 2000|censo de la jaro 2000]] kaj poste dum la censo de la jaro [[2010]]. La urbo estis unu el lokoj kie okazis la [[atencoj de la 11-a de septembro 2001]], kiam ĉirkaŭ tri mil homoj pereis pro la detruado de [[World Trade Center]].<ref>{{Cite web |url=http://www.nysun.com/new-york/missing-doctor-added-to-list-of-9-11-victims/81626/ |title=2008 9/11 Death Toll |date=July 2008 |agency=Associated Press |accessdate=September 11, 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081205021652/http://www.nysun.com/new-york/missing-doctor-added-to-list-of-9-11-victims/81626/ |archivedate=2008-12-05 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.nysun.com/new-york/missing-doctor-added-to-list-of-9-11-victims/81626/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20081205021652/http://www.nysun.com/new-york/missing-doctor-added-to-list-of-9-11-victims/81626/ |arkivdato=2008-12-05 }}</ref> La rekonstruado de nova komplekso sur la loko de ''World Trade Center'' inkluzivas [[One World Trade Center]], Memorejon kaj Muzeon pri la 11-a de septembro, kaj tri oficejajn turojn, estis jam konstruataj. Laboro devas finiĝi en 2014.<ref name="nypost-ap1">{{Cite web |title = Report: WTC Faces Up To 3-Year Delay |url = http://www.nypost.com/seven/06302008/news/regionalnews/report__wtc_faces_up_to_3_year_delay_117912.htm |agency = Associated Press |work = [[New York Post]] |location = New York, New York |date = June 30, 2008 |accessdate = July 5, 2008 |deadurl = yes |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080924194029/http://www.nypost.com/seven/06302008/news/regionalnews/report__wtc_faces_up_to_3_year_delay_117912.htm |archivedate = 2008-09-24 |titolo = Arkivita kopio |alirdato = 2012-01-20 |arkivurl = https://web.archive.org/web/20080924194029/http://www.nypost.com/seven/06302008/news/regionalnews/report__wtc_faces_up_to_3_year_delay_117912.htm |arkivdato = 2008-09-24 }}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080924194029/http://www.nypost.com/seven/06302008/news/regionalnews/report__wtc_faces_up_to_3_year_delay_117912.htm |date=2008-09-24 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.nypost.com/seven/06302008/news/regionalnews/report__wtc_faces_up_to_3_year_delay_117912.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080924194029/http://www.nypost.com/seven/06302008/news/regionalnews/report__wtc_faces_up_to_3_year_delay_117912.htm |arkivdato=2008-09-24 }}</ref> == Geografio == [[Dosiero:Aster newyorkcity lrg.jpg|eta|maldekstra|200px|Metropola areo de Novjorko]] Novjorko situas en la [[Nordorienta Usono]], en sudorienta ŝtato [[Novjorkio]], duonvoje inter [[Vaŝingtono]] kaj [[Bostono]]. Ĝia situo en la elfluejo de la [[rivero Hudsono]], kiu kreas grandan ŝirmitan [[haveno]]n nome [[Novjorka Haveno]] ĉe la elfluo de [[Atlantiko]], helpis ĝin kreski kiel grava komercurbo. La plejparto de Novjorko estas konstruita sur la tri insuloj: [[Manhatano]], [[Staten-Insulo]], kaj [[Long-Insulo]], pro kio la tereno konstruebla estas malabunda kaj la loĝdenso altiĝas. Estas ankaŭ aliaj insuloj kiel [[Insulo Roosevelt]]. La rivero Hudsono fluas tra la samnoma valo ĝis la golfeto de Novjorko. Inter Novjorko kaj Troy, Novjorkio, la rivero iĝas [[estuaro]]. La rivero Hudsono apartigas la urbon Nov-Ĵerzejo. La [[East River (Novjorko)|Orienta rivero]] fluas ekde la [[Fjordo Long Island|markolo de Long-Insulo]] kaj apartigas Bronkson kaj Manhatanon de Long-Insulo. La [[rivero Harlem]], alia markolo inter la riveroj [[East River (Novjorko)|Orienta]] kaj Hudsono, apartigas Manhatanon de Bronkso. La rivero Bronkso, kiu fluas tra la distriktoj Bronkso kaj Westchester, estas la sola tute dolĉoakva rivero en la urbo. La tereno de la urbo estis sufiĉe transformita pro homa interveno, kun konsiderinda terakirado ĉe la akvorandoj, jam ekde la fruaj nederlandaj koloniaj tempoj. Tio estas pli rimarkebla en la sudo de Manhatano, kie evoluis konstruplanoj kiel [[Battery Park City]] en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj. Kelkaj el la naturaj varioj en la [[topografio]] estis egaligitaj, precipe en Manhatano. La kampara regiono de la urbo estas taksita je 831,4 kvadrataj kilometroj. La plej alta pinto en la urbo estas la monteto Todt sur la Staten-Insulo, kiu troviĝas je 124,9 metroj super la marnivelo kaj ĝi estas la plej alta pinto sur la orienta marbordo sude de [[Majno]]. La pinto estas plejparte kovrita de arbaro kiel parto de la verda areo de [[Staten-Insulo]]. === Klimato === [[Dosiero:Loreleybrunnenbronx.jpg|eta|dekstra|230px|Neĝo ĉe statuo de Bronkso]] Laŭ la [[klimata klasifiko de Köppen]], Novjorko havas humidan [[Subtropiko|subtropikan]] klimaton, kaj uzante la sojlon {{GdC|0}} ({{GdF|32}}) ĝi estas la plej norda grava urbo sur la kontinento apartenata al tiaj kategorioj. La areo havas 234 tagojn kun almenaŭ ia ĉiujara sunbrilo, kaj averaĝas 58% el ebla sunbrilo ĉiujare, akumulante 2 400 ĝis 2 800 horojn da sunbrilo jare. [[Vintro]]j estas malvarmaj kaj malseketaj, kaj domina ventado kiu blovas enmare minimumigas la moderigajn efikojn de la [[Atlantiko]]. Ankoraŭ la Atlantiko kaj la parta ŝirmado de [[Apalaĉoj]] konservas la urbon pli varma en la vintro ol enlandaj nordamerikaj urboj situantaj en similaj aŭ pli malaltaj [[latitudo]]j kiel ekzemple [[Pittsburgh]], [[Cincinnati]], kaj [[Indianapolis]]. La averaĝa temperaturo en januaro, la plej malvarma monato de la areo, estas {{GdC|0.1}} ({{GdF|32.1}}). Tamen [[temperaturo]]j en vintro povas dum kelkaj tagoj atingi {{GdC|−12}} kaj kiel maksimumo {{GdC|10}}. [[Printempo]] kaj aŭtuno estas neantaŭvideblaj, kaj ili povas varii de malvarmetaj al varmaj, kvankam ili estas kutime mildaj kun malalta humideco. Someroj estas tipe varmaj kaj humidaj kun julia mezumo de {{GdC|24.7}}. Noktaj kondiĉoj ofte estas pliseverigitaj pro la urba varmeca insulfenomeno, kaj temperaturoj superas {{GdC|32}} averaĝe dum preskuax 18 tagoj ĉiusomere kaj povas superi {{GdC|38}} ĉiun 4-6 jaron. === Medio === [[Dosiero:Central Park New York City New York 23 cropped.jpg|eta|dekstra|[[Central Park]] estas la plej vizitata urba parko en Usono]] La uzado de la [[publika transporto]] en Novjorko estas la plej alta en [[Usono]], kaj benzinkonsumo en la urbo montras la saman indicon kiel tiu de la [[1920-aj jaroj]]. La altnivela publika transporto de la urbo ŝparis 1.8 miliardojn da galonoj da [[petrolo]] en [[2006]]; Novjorko ŝparas la duonon de la tuta petrolo ŝparita per trafiko tutlanda. La loĝdenseco de la urbo, malalta aŭtuzo kaj altkvalita publika transporto metas ĝin inter la plej energi-efikaj urboj de Usono. Ĝiaj gasemisioj estas 7.1 tunoj por persono kompare kun la landa averaĝo de 24.5. Novjorkanoj respondecas pri 1% el la gasemisioj de la nacio kvankam ili konsistigas 2.7% de la enlanda loĝantaro. La mezuma novjorkano konsumas malpli ol la duonon de la elektro uzita de loĝanto en [[San Francisco]] kaj preskaŭ unu kvaronon de la elektro konsumita de loĝanto de [[Dallas (Teksaso)|Dallas]]. En la lastaj jaroj, la urbo intencis malpliigi la median impakton. Grandaj kvantoj da densa poluo en Novjorko kondukis al alta nombro da malsanuloj je [[astmo]] kaj aliaj spiraj problemoj inter la loĝantoj de la urbo. La urbestro estas postulata aĉeti nur la plej energi-efikan ekipaĵon por uzo en urboficoj kaj publikaj ejoj. Novjorko havas la plej grandan kvanton da dizel-hibridaj busoj en la lando, kaj ankaŭ en [[2010]] la urbo havis 3, 715 hibridajn taksiojn kaj aliajn purajn dizelveturilojn, reprezentante ĉirkaŭ 28% el la taksiofloto de Novjorko, la plej granda en ajna urbo de Nordameriko. La urbo estas provizita de trinkebla akvo danke al la Monto Catskill. Kiel rezulto de la integreco de la akvodislimo kaj neinfluita natura akva filtradosistemo, Novjorko estas unu el la nur kvar gravaj urboj en Usono kies trinkakvo estas sufiĉe pura kaj ne postulas purigadon por la homa uzado. == Urbaj karakterizoj == === Arkitekturo === [[Dosiero:Statue of Liberty 7.jpg|eta|La [[Statuo de Libereco]], simbolo de la urbo]] La tipa konstruaĵo de Novjorko estas la [[nubskrapulo]]. La urbo Novjorko havas ĉirkaŭ 4.493 tiajn konstruaĵojn, pli ol iu ajn alia urbo de la mondo. La loĝdenseco de la urbo, ĉirkaŭata ĉefe de akvo, kaj la alta prezo de la tereno en la komercaj distriktoj aperigis la plej grandan kolekton de altaj konstruaĵoj por oficejoj kaj rezidejoj de la mondo.<ref> {{Citaĵo el la reto|url=http://www.emporis.com/application/?nav=skylineranking&lng=3|titolo=Emporis Skyline Ranking|alirdato=2011-10-23|eldoninto=© 2000 - 2011 Emporis Corporation. All rights reserved}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.emporis.com/application/?nav=skyline_ranking |title=Emporis Skyline Ranking |publisher=© 2000 - 2011 Emporis Corporation. All rights reserved |accessdate=2011-10-23 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110604164900/http://www.emporis.com/application/?nav=skyline_ranking |arkivdato=2011-06-04 }}</ref> Novjorko havas gravajn konstruaĵojn de diversaj arkitekturaj stiloj. Inter ili troviĝas la [[konstruaĵo Woolworth]] ([[1913]]), [[novgotiko]]. En [[1916]], municipa rezolucio markis minimuman devigan spacon inter la konstruaĵoj kaj la stratlinio, por ke la sunradioj atingu la stratojn<ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=The Metropolitan Dimension of Early Zoning: Revisiting the 1916 New York City Ordinance|aŭtoro=Fischler, Raphael|jaro=1998|gazeto=Journal of the American Planning Association|volumo=64|numero=2}}</ref>. La dizajno [[1925-stilo|''art déco'']] de la [[konstruaĵo Chrysler]] ([[1930]]) montras tiujn novajn kondiĉojn. La konstruaĵo estas konsiderata de multaj historiistoj kaj arkitektoj la plej bone en la urbo, kun unikaj ornamaĵoj, konsistantaj el agloj kaj V-forma lumigado<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.skyscraper.org/EXHIBITIONS/FAVORITES/fav_exhibits.htm#|titolo=Favorites! 100 Experts Pick Their top 10 New York Towers|alirdato=2008-09-01|dato=2006-01-22|eldoninto=The Skyscraper Museum}}</ref>. Aliflanke, grava ekzemplo de la internacia stilo en Usono estas la [[konstruaĵo Seagram]] ([[1957]]). La grandaj loĝdistriktoj de Novjorko distingiĝas pro la elegantaj terasoj kaj "petit hôtel"-oj (tradicie konataj kiel ''brownstone'' pro la surkovrado de muroj per sablokoloraj ŝtonetoj), kiuj estis konstruitaj dum la ekspansia periodo inter [[1870]] kaj [[1930]].<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=History of Housing in New York City: Dwelling Type and Change in the American Metropolis|aŭtoro=Plunz, Richar A.|jaro=1990|ĉapitro=Chapters 3 [Rich and Poor] & 4 [Beyond the Tenement]|eldoninto=Columbia University Press|ISBN=0231062974}}</ref> La ŝtono kaj la briko konvertiĝis en la plej ŝatataj konstrumaterialoj de la urbo, post la limigoj metitaj al la konstruado de domoj el ligno kiel konsekvenco de la granda incendio okazinta en [[1835]].<ref name="lankevich-p82">Lankevich (1998), pp. 82–83; {{Citaĵo el libro|titolo=New York: Old & New: Its Story, Streets, and Landmarks|aŭtoro=Wilson, Rufus Rockwell|jaro=1902|eldoninto=J.B. Lippincott|paĝo=354}}</ref> Male al Parizo, kiu ĉiam estis konstruata per sia propra ŝtonrezervo, Novjorko ĉiam akiris la ŝtonojn por la konstruado el diversaj ŝtonminejoj for de ĝi, kio donas al la konstruaĵoj grandan variecon laŭ koloroj kaj formoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=6567297|titolo=Wondering About Water Towers|alirdato=2008-09-01|aŭtoro=Elliot, Debbie|dato=2006-12-02|eldoninto=National Public Radio}}</ref> Distingaĵo de multaj konstruaĵoj de la urbo estas la ĉeesto de la [[akvoturo]]j metitaj sur la tegmento. En la [[1800-aj jaroj]], la urbo postulis ĝian instaladon en konstruaĵoj el pli ol ses etaĝoj por preventado de la troe alta akvoforto, kio krevigus la municipajn akvotubojn.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=722 Miles: The Building of the Subways and how They Transformed New York|aŭtoro=Hood, Clifton|jaro=2004|eldoninto=Johns Hopkins University Press|ISBN=0801852447|paĝoj=175–177}}</ref> === Parkoj kaj placoj === [[Dosiero:Central Park, November 2001.png|eta|malcentra|250px|Central Park.]] Novjorko havas pli ol 113&nbsp;km² da parkoj kaj 22&nbsp;km da publikaj plaĝoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nyc.gov/html/om/html/99a/pr042-99.html|titolo=Mayor Giuliani Announces Amount of Parkland in New York City has Passed 28,000-acre Mark|alirdato=2008-09-01|dato=1999-02-03|eldoninto=New York City Mayor's Office}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nycgovparks.org/facilities/beaches|titolo=Beaches|alirdato=2008-09-01|eldoninto=New York City Department of Parks & Recreation}}</ref> Inter ĝiaj ĉefaj verdaĵoj estas: [[Central Park]], el 3,41&nbsp;km² (en rektangulo de 4&nbsp;km x 800 m), situas en [[Manhatano]]. Ĝi estas la plej vizitata parko de [[Usono]], kun 25 milionoj da turistoj ĉiujare<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nps.gov/diversity/stonewall.htm|titolo=Workforce Diversity The Stonewall Inn, National Historic Landmark National Register Number: 99000562|alirdato=2011-04-30|eldoninto=National Park Service, U.S. Department of the Interior}}</ref>, kaj ĝi aperas en multaj filmoj kaj televidprogramoj, pro kio ĝi estas unu el la plej famaj urboparkoj de la mondo.<ref>[http://www.centralparknyc.org/centralparkhistory/movies Central Park en películas.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070808115824/http://www.centralparknyc.org/centralparkhistory/movies |date=2007-08-08 }} Konsultita en la [[19-a de aprilo]] de [[2007]].</ref> La parko estas gvidata de ''Central Park Conservancy'', privata neprofitcela entrepreno, kiu havas kontrakton kun la [[Novjorka Departemento de Parkoj kaj Distrado]].<ref>[http://www.centralparknyc.org/aboutcpc Central Park Conservancy.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070422023114/http://www.centralparknyc.org/aboutcpc |date=2007-04-22 }} Konsultita en la [[19-a de aprilo]] de [[2007]].</ref> Central Park norde limas kun la ''Strato 110'', okcidente kun la strato ''Central Park Okcidente'', sude kun la ''Strato 59'' kaj oriente kun la [[Kvina Avenuo]]. La sekcioj de la stratoj kiuj ĉirkaŭas ĝin estas komune nomataj ''Central Park Nortde'', ''Central Park Sude'' kaj ''Central Park Okcidente'', respektive. La ''Kvina Avenuo'', tamen, konservas sian nomon malgraŭ tio ke ĝi limas kun la parko en la orienta bordo.<ref>[https://web.archive.org/web/20051029023645/http://www.centralparknyc.org/media/file/centralparkmap.pdf Extremos del Central Park.] Konsultita en la [[19-a de aprilo]] de [[2007]].</ref> La parko estis dizajnita de [[Frederick Law Olmsted]] kaj [[Calvert Vaux]], kiuj pli malfrue kreis la ''[[Brooklyn]]'s [[Prospect Park]]''.<ref>[http://www.centralparknyc.org/centralparkhistory/cp-history-150yrs Diseñadores del parque.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070708223238/http://www.centralparknyc.org/centralparkhistory/cp-history-150yrs |date=2007-07-08 }} Konsultita en la [[19-a de aprilo]] de [[2007]].</ref> Dum la plejparto de la parko ŝajnas tute natura, ĝi havas plurajn artefaritajn [[lago]]jn, du glaciglitejojn, kaj herbejon por diversaj sportaj aktivaĵoj.<ref>[http://www.centralparknyc.org/virtualpark Partes del Central Park.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070807151100/http://www.centralparknyc.org/virtualpark |date=2007-08-07 }} Konsultita en la [[19-a de aprilo]] de [[2007]].</ref> [[Dosiero:Unisfera Flushing.jpg|maldekstra|eta|[[Unisfero]], 2010]] La dua plej granda parko de la urbo estas [[Flushing Meadows–Corona Park]], situanta en [[Kvinzo]]. Ĝi estis sidejo de la [[Universala Ekspozicio|Universalaj Ekspozicioj]] de 1939 kaj 1964. Prospect Park, en Broklino, estas publika parko el 2,1&nbsp;km².<ref>{{Cite web |url=http://www.nysparks.state.ny.us/parks/93/details.aspx |title=New York State Office of Parks, Recreation and Historic Preservation, New York City Region |publisher=Nysparks.state.ny.us |accessdate=October 28, 2010 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110215035615/http://www.nysparks.state.ny.us/parks/93/details.aspx |arkivdato=2011-02-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110215035615/http://www.nysparks.state.ny.us/parks/93/details.aspx |archivedate=2011-02-15 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.nysparks.state.ny.us/parks/93/details.aspx |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110215035615/http://www.nysparks.state.ny.us/parks/93/details.aspx |arkivdato=2011-02-15 }}</ref> Ĝi estas prizorgata de la ''Novjorka Departemento de Parkoj kaj Distrado''. Ĝi ankaŭ estis dizajnita de Olsmted kaj Vaŭ post la finkonstruo de Central Park. Inter ĝiaj allogaĵoj troviĝas: La ''Long Meadow'', 36-hektara prato, la plej granda en usonaj parkoj, la Piknikdomo, sidejo de oficejoj kaj eventejo por 175 personoj, Litchfield Villa, antikva domo de la proprietulo de la suda parto de la parko, la bestparko Prospect kaj la lago Broklino, 24-hektara.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bronxzoo.com/animals-and-exhibits.aspx|titolo=Bronx Zoo Animals & Exhibits|alirdato=2012-01-07|eldoninto=© 2012 Wildlife Conservation Society}}</ref> Ĝi antaŭ havas ilojn por praktikado de sportoj, kaj sep [[basbalo|basbalejojn]]. Ĝi ankaŭ havas [[kvakeroj|kvakeran]] tombejon en sektoro nomata ''Quaker Hill''. La kerno de la placo [[Madison Square]] estas la parko [[Madison Square Park]], 2.5-hektara publika parko, kiu estas limigita oriente de [[Avenuo Madison]] (kiu startas ĉe la sudorienta angulo de la parko ĉe la 23a Strato); sude de la 23a Strato; norde de la 26a Strato; kaj okcidente de la [[Kvina Avenuo]] kaj [[Broadway]] ĉe la kruciĝo. La [[Union Square (Novjorko)|Placo de Unuiĝo]] (angle ''Union Square'') estas unu el la ĉefaj placoj de Manhatano, aranĝita komence de la 1830-aj jaroj, kie la strato kaj najbarejo Bowery renkontiĝas jun Broadway. Ĝia nomo rilatas al la unuigo de du centraj travojoj (angle ''Thoroughfare'') de Novjorko. Hodiaŭ, la sekcio de la Bowery najbara al Union Square estas nomita 4-a Avenuo. Ekde la 19-a jarcento, la placo estas konata kiel loko por politikaj manifestacioj kaj protestoj. Ekzistas freŝa vegetaĵa merkato tie kvar tagojn semajne. {{-}} == Ekonomio == [[Dosiero:Panorama clip3.jpg|eta|250px|[[Meza Manhatano]] estas la financa distrikto plej granda de Usono]] La urbo Novjorko estas tutmonda ligilo por la komerco kaj la internaciaj negocoj, unu el la ''neŭralgiaj centroj'' de la tutmonda ekonomio same kiel [[Parizo]], [[Londono]] kaj [[Tokio]].<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=The Global City: New York, London, Tokyo|aŭtoro=Sassen, Saskia|jaro=2001|eldono=2|eldoninto=Princeton University Press|ISBN=0691070636}}</ref> La urbo estas unu el la ĉefaj centroj por la financoj, [[asekuro]]j, amaskomunikiloj kaj artaj organizoj de Usono. Ĝia metropola areo havis en [[2005]] Malnetan Metropolan Produkton (indico simila al la [[malneta enlanda produkto]]{{spaco}}(MEP) sed rilata al produktado ne en landi sed en metropola areo) de $952,6 mil milionoj, la regiona ekonomio estas plej granda en Usono.<ref>Gross Metropolitan Product http://greyhill.com/gross-metropolitan-product Greyhill Advisors, konsultita en la [[6a de oktobro]] 2011</ref> La ekonomio de la urbo konsistigas la plej grandan parton de la ekonomia aktiveco de [[Novjorkio]] kaj [[Nov-Ĵerzejo]]. Multaj el la ĉefaj naciaj korporacioj sidejas en Novjorko, inkluzive de 44 el la 500 plej riĉaj, laŭ la revuo [[Fortune]].<ref>[http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/states/NY.html Fortune 500 website (New York state)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120119071738/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/states/NY.html |date=2012-01-19 }}, retrieved July 20, 2011, and ''Fortune'', Volume 163, Number 7 (May 23, 2011), page F-45</ref> Novjorko elstaras en Usono pro la multnombraj eksterlandaj entreprenoj, kaj unu el dek postenoj de la privata sektoro venas de iu eksterlanda entrepreno.<ref name="AccountancyAge2007">{{citaĵo el retejo|url=http://www.accountancyage.com/aa/news/1774656/london-ranked-world-s-largest-city-economy|titolo=London ranked as world’s six{{krampo|th‑}}largest city economy|eldoninto=ITWeek|dato=7‑a marto 2007|lingvo=en}}</ref> Laŭ ''Cinco Dias'', Novjorko regis 40% de la mondaj financoj fine de 2008, kio igas ĝin la plej granda financa centro de la mondo.<ref name="London vs. New York">{{Citaĵo el la reto|url=http://cincodias.com/cincodias/2008/09/01/mercados/1220363233_850215.html|titolo=London vs. New York, 2005–06|alirdato=2008-03-11|formato=PDF|eldoninto=Cinco Dias}}</ref><ref name="MarketWatch2007">{{citaĵo el retejo|url=http://www.marketwatch.com/story/credit-crunch-shows-new-york-is-still-worlds-financial-capital/|titolo=London may have the IPOs...|eldoninto=MarketWatch|dato=27‑a julio 2007|lingvo=en}}</ref> [[Dosiero:Manhattan at Dusk by slonecker.jpg|eta|maldekstra|225px|[[Empire State Building]] estas unu el la ĉefaj ikonoj de la urbo.]] La MEP de Novjorko en [[2001]] konsistis el 826.488 milionoj da [[usonaj dolaroj]], ĉ. 8,2% de la totalo. Se Novjorko estus sendependa lando, ĝi troviĝus inter la 15 plej gravaj ekonomioj de la mondo.<ref>Komparu kun Landoj laŭ MEP</ref> Novjorko ankaŭ havas kelkajn el la plej profitdonaj nemoveblaĵoj de la mondo. La numero 450 de Park Avenue estis vendita la [[2-an de julio]] 2005 kontraŭ $510 milionoj, superante la rekordon de la antaŭa monato kiam estis vendita la numero 660 de la [[Avenuo Madison|Madison Avenue]].<ref>Quirk, James. [http://www.northjersey.com/page.php?qstr=eXJpcnk3ZjczN2Y3dnFlZUVFeXk4NDImZmdiZWw3Zjd2cWVlRUV5eTĉNjI5NzEmeXJpcnk3ZjĉN2Y3dnFlZUVFeXkyMg== "Bergen offices have plenty of space"], The Record, 5a de julio de [[2007]]. Konsultita en la 5a de julio de [[2007]].</ref> La [[Novjorka Borso|Borso de Novjorko]], situanta en [[Wall Street]], kaj la [[NASDAQ]] estas la unua kaj la dua borsoj de la mondo, respektive, laŭ la kvanto da interŝanĝoj kaj ĝenerala kapitaligo de la merkato.<ref name="Dubner2008">{{Citaĵo el novaĵo|url=http://freakonomics.blogs.nytimes.com/2008/02/07/is-new-york-still-the-financial-capital-of-the-world/|titolo=Is New York Still the Financial Capital of the World?|alirdato=2009-08-30|familia nomo=Dubner|persona nomo=Stephen J.|dato=2008-02-07|verkaĵo=New York Times}}</ref> La negoco pri proprietaĵoj estas unu el la ĉefaj potencoj de la urba ekonomio, ĉar entute ĉiuj proprietaĵoj de la urbo atingis en [[2006]] $802.400 milionojn<ref name="NYC real estate">{{citaĵo el la reto |titolo=Tentative Assessment Roll: Fiscal Year 2008 |eldoninto=New York City Department of Finance |dato=15‑a de januaro 2007 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070614001805/http://www.nyc.gov/html/dof/html/pdf/07pdf/tent-ass-roll-07-08t.pdf |url=http://www.nyc.gov/html/dof/html/pdf/07pdf/tent-ass-roll-07-08t.pdf |formato=PDF |alirdato=la 1‑a de septembro 2008 |arkivdato=2007-06-14 |lingvo=en }}</ref>. La kinindustrio kaj la televido de la urbo estas la dua de la lando, tuj post [[Holivudo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.world-exchanges.org/files/file/stats%20and%20charts/July%202010%20WFE%20Market%20Highlights.pdf|titolo=Market highlights for first half-year 2010 World Federation of Exchanges|alirdato=la 1‑a de majo 2011|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100728063640/http://www.world-exchanges.org/files/file/stats%20and%20charts/July%202010%20WFE%20Market%20Highlights.pdf|arkivdato=2010-07-28}}</ref> La industrioj nomataj «kreivaj», kiel novaj amaskomunikiloj, reklamoj, modo, dizajno kaj arkitekturo, estas inter ĉefaj dungantoj, kaj Novjorko havas fortan konkurencon en tiuj industrioj.<ref>[http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/cities/ ''Fortune'' 500 web site (cities)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110506212133/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/cities/ |date=2011-05-06 }}, konsultita la 21an de Julio, 2011; ''Fortune'', Vol. 163, no. 7 (23an de majo, 2011), paĝo F-45</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.gothamgazette.com/article/fea/20060123/202/1727|titolo=Keeping the Economy Growing|alirdato=2008-09-01|aŭtoro=Wylde, Kathryn|dato=2006-01-23|eldoninto=Gotham Gazette}}</ref> La alt-teknologiaj industrioj kiel vivscienco, evoluigado de softvaroj, dizajno de [[videoludo]]j kaj interretaj servoj ankaŭ multe kreskis.<ref name="AllBusiness2001">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.allbusiness.com/construction/4266400-1.html|titolo=Four Percent of Manhattan's Total Office Space Was Destroyed in the World Trade Center Attack|alirdato=2008-08-05|dato=2001-09-25|eldoninto=AllBusiness|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110728051051/www.allbusiness.com/construction/4266400-1.html|arkivdato=2011-07-28}}</ref> Inter aliaj gravaj sektoroj estas la esplorado kaj kuracista teknologio, [[Neregistara Organizo|NRO-j]] kaj [[universitato]]j. === Turismo === Turismo estas unu el la ĉefaj ekonomiaj aktivecoj de la urbo, akceptanta 40 milionojn da turistoj enlandaj kaj eksterlandaj ĉiujare.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/TOPICS/EXTENERGY/0,,contentMDK:20708340~pagePK:210058~piPK:210062~theSitePK:336806,00.html|titolo=Electronic Finance: Reshaping the Financial Landscape Around the World|alirdato=2008-09-01|aŭtoro=Claessens, Stjin|jaro=2000|monato=septembro|formato=PDF|eldoninto=The World Bank|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080804050013/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/TOPICS/EXTENERGY/0,,contentMDK:20708340~pagePK:210058~piPK:210062~theSitePK:336806,00.html|arkivdato=2008-08-04}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.newyorkfed.org/research/current_issues/ci12-1.pdf|titolo=Challenges Facing the New York Metropolitan Area Economy|alirdato=2008-09-01|aŭtoro=Orr, James and Giorgio Topa|dato=Volume 12 Number 1 January 2006|formato=PDF|verko=Current Issues in Economics and Finance&nbsp;– Second District Highlights|eldoninto=New York Federal Reserve}}</ref> Inter la ĉefaj turismaĵoj troviĝas la [[Empire State Building]], la [[insulo Ellis]], teatroj de [[Broadway]], muzeoj kiel la [[Metropola Muzeo de Arto]], [[Central Park]], [[Rockefeller Center]], [[Times Square]], la [[Bestoĝardeno de Bronkso]] kaj la [[Novjorka Botanika Ĝardeno]]. La luksaj butikoj ĉe la avenuoj [[Kvina Avenuo|Kvina]] kaj [[Avenuo Madison|Madison]] ankaŭ estas grava allogaĵo por la plej riĉaj sektoroj<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.northjersey.com/page.php?qstr=eXJpcnk3ZjczN2Y3dnFlZUVFeXk4NDImZmdiZWw3Zjd2cWVlRUV5eT%C4%89NjI5NzEmeXJpcnk3Zj%C4%89N2Y3dnFlZUVFeXkyMg%3D%3D|titolo=Bergen offices have plenty of space|alirdato=2007-07-05|aŭtoro=Quirk, James|dato=2007-07-05|verko=[[The Record (Bergen County)]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20071222235142/http://www.northjersey.com/page.php?qstr=eXJpcnk3ZjczN2Y3dnFlZUVFeXk4NDImZmdiZWw3Zjd2cWVlRUV5eT%C4%89NjI5NzEmeXJpcnk3Zj%C4%89N2Y3dnFlZUVFeXkyMg%3D%3D|arkivdato=2007-12-22|citaĵo=On Monday, a 26-year-old, 33-story office building at 450 Park Ave. sold for a stunning $1,589 per square foot, or about $510&nbsp;million. The price is believed to be the most ever paid for a U.S. office building on a per-square-foot basis. That broke the previous record—set four weeks earlier—when 660 Madison Ave. sold for $1,476 a square foot.}}</ref>. Aliaj el la novaj allogaĵoj estas kvar impresigaj artefaritaj [[akvofalo]]j 30 kaj 40 metrojn altaj, verko de la [[danoj|dan]]-[[islandanoj|islanda]] [[artisto]] [[Olafur Eliasson]]. Ĉi tiuj akvofaloj situas en la [[East River (Novjorko)|Orienta rivero]] kaj eblas vidi ilin surtere aŭ de sur ŝipetoj<ref name="NYC real estate"/>. [[Dosiero:New York Midtown Skyline at night - Jan 2006 edit1.jpg|eta|800px|centre|Nokta Novjorko, vido ekde la Empire State Building.]] == Demografio == {| border="1" align="right" cellpadding="3px" style="margin:7px; border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF;border-collapse:collapse; font-size:90%;" |+ '''Evoluo de la loĝantaro''' | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Jaro ! style="background:#efefef;" | Loĝantoj |----- | [[1750]] || align="right" | 22.000 |----- | [[1790]] || align="right" | 49.400 |----- | [[1800]] || align="right" | 79.200 |----- | [[1810]] || align="right" | 119.700 |----- | [[1820]] || align="right" | 152.100 |----- | [[1830]] || align="right" | 242.300 |----- | [[1840]] || align="right" | 391.100 |----- | [[1850]] || align="right" | 696.100 |----- | [[1860]] || align="right" | 1.174.800 |----- | [[1870]] || align="right" | 1.478.100 |----- | [[1880]] || align="right" | 1.911.700 |----- | [[1890]] || align="right" | 2.507.400 |----- | [[1900]] || align="right" | 3.437.200 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Jaro ! style="background:#efefef;" | Loĝantoj |----- | [[1910]] || align="right" | 4.766.900 |----- | [[1920]] || align="right" | 5.620.000 |----- | [[1930]] || align="right" | 6.930.400 |----- | [[1940]] || align="right" | 7.455.000 |----- | [[1950]] || align="right" | 7.892.000 |----- | [[1960]] || align="right" | 7.782.000 |----- | [[1970]] || align="right" | 7.894.900 |----- | [[1980]] || align="right" | 7.071.600 |----- | [[1990]] || align="right" | 7.322.600 |----- | [[2000]] || align="right" | 8.008.000 |----- | [[2003]] || align="right" | 8.085.700 |----- | [[2004]] || align="right" | 8.091.700 |----- | ''[[2005]]'' ||align="right"|8.143.200 |} |- |} Novjorko estas la plej loĝata urbo en Usono, kun loĝantaro kalkulata en 2005 je 8.213.839.<ref name="EncNYC"/><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=American Population Before the Federal Census of 1790|aŭtoro=Greene and Harrington|jaro=1932|loko=Nov-Jorko}}, as cited in: {{Citaĵo el libro|titolo=Population History of New York City|familia nomo=Rosenwaike|persona nomo=Ira|jaro=1972|loko=Syracuse, N.Y.|eldoninto=[[Syracuse University Press]]|ISBN=0815621558|paĝo=8}}</ref> Tio estas ĉirkaŭ 40% de la tuta loĝantaro de la ŝtato kaj simila procentaĵo de la metropola regiono. Dum la lasta jardeko, la urba loĝantaro kreskis, kaj la demografoj kalkulas ke en la jaro [[2030]] la urbo tre probable atingus inter 9,2 kaj 9,5 milionojn da loĝantoj.<ref name="EncNYC">''The [[Encyclopedia of New York City]]'', ed. Kenneth T. Jackson (Yale 1995, ISBN 0-300-05536-6), page 923, citing "U.S. Department of Commerce, Bureau of the Census, Census of Population 1960 (vol.1, part A, table 28), 1970, 1980, 1990". After annexing part of the Bronx in 1874, the population of the then-New York City was 1,206,299 in 1880 and 1,515,301 in 1890.</ref> La du ŝlosilaj karakterizaĵoj de la demografio de la urbo estas la alta loĝdenseco kaj la kultura diverseco. Ĝi havas la plej altan loĝdensecon (10,194 loĝ/km²) el ĉiuj usonaj municipoj kun pli ol 100.000 loĝantoj.<ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-geo_id=&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-_lang=en&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1R_US13S&-format=US-13 US-13S&-CONTEXT=gct United States -- Places and (in selected states) County Subdivisions with 50,000 or More Population; and for Puerto Rico] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081005134649/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-geo_id=&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-_lang=en&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1R_US13S&-format=US-13 |date=2008-10-05 }}, United States Census Bureau United States Census, 2000. Accessed June 12, [[2007]].</ref> La loĝdenseco de la arondismento Novjorko (25,846 loĝ/km²) estas la plej alta el ĉiuj arondismentoj de la lando.<ref>[http://gislounge.com/features/aa041101c.shtml "Population Density"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070210010305/http://gislounge.com/features/aa041101c.shtml |date=2007-02-10 }}, Geographic Information Systems: GIS of Interest. Accessed May 17, [[2007]].</ref> Novjorko estas tre diversa. Laŭlonge de ĝia historio, la urbo estis unu el la ĉefaj havenoj tra kiu amase venis la enmigrintoj. La termino ''melting pot'' estis farita por priskribi la kvartalojn de enmigrintoj, dense loĝataj, de [[Lower East Side]]. En la nuntempo, 36% el la loĝantoj de la urbo naskiĝis en la eksterlando, cifero superita en Usono nur de la urboj [[Los-Anĝeleso]] kaj [[Miami]].<ref>[http://www.census.gov/census2000/states/ny.html Censo 2000]</ref> Tamen, dum la komunumoj de enmigrintoj el tiuj urboj estas ĉefe regataj de malmultaj naciecoj, en Novjorko neniu nacieco regas super aliaj. La dek plej gravaj landoj el kiuj la loĝantoj venas estas: [[Dominika Respubliko]], [[Ĉinio]], [[Jamajko]], [[Gujano]], [[Pakistano]], [[Ekvadoro]], [[Haitio]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Kolombio]] kaj [[Rusio]].<ref name="Roberts-census">{{cite news|last=Roberts|first=Sam|title=City Population Barely Grew in the ’00s, Census Finds|url=http://www.nytimes.com/2011/03/25/nyregion/25census.html|accessdate=March 24, 2011|newspaper=The New York Times|date=March 24, 2011}}</ref> En la urbo estas inter 170 kaj eĉ 800 malsamaj lingvoj parolataj. La metropola areo estas la hejmo de la plej granda [[judismo|juda komunumo]] ekster [[Israelo]]. Fakte, la juda loĝantaro de [[Tel Aviv]] estas superita de la novjorkiaj judoj. Ĉirkaŭ 12% el la novjorkanoj estas judoj aŭ juddevenaj.<ref name="Sam Roberts">{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nytimes.com/2011/03/25/nyregion/25census.html?_r=1&scp=9&sq=new%20york%20census%202010%20asians%20queens&st=cse|titolo=New York City’s Population Barely Rose in the Last Decade, the Census Finds|alirdato=2011-05-01|aŭtoro=Sam Roberts|dato=2011-03-24|verkaĵo=The New York Times}}</ref> La urbo ankaŭ gastigas gravan komunumon el [[Barato|barata deveno]],<ref>{{Cite web |title=New York City Population Projections by Age/Sex and Borough, 2000–2030 |publisher=New York City Department of City Planning |date=December 2006 |url=http://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/census/projections_report.pdf |format=PDF |accessdate=March 27, 2007 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070112022450/https://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/census/projections_report.pdf |arkivdato=2007-01-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070112022450/https://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/census/projections_report.pdf |archivedate=2007-01-12 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/census/projections_report.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2022-01-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070112022450/https://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/census/projections_report.pdf |arkivdato=2007-01-12 }} See also {{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nytimes.com/2006/02/19/nyregion/19population.html?ex=1298005200&en=c586d38abbd16541&ei=5090&partner=rssuserland&emc=rss|titolo=By 2025, Planners See a Million New Stories in the Crowded City|alirdato=2006-07-19|familia nomo=Roberts, Sam|dato=2006-02-19|verkaĵo=New York Times}}</ref> kaj la negran komunumon plej granda en ajna urbo de Usono. [[Dosiero:USA san gennaro feast NY.jpg|eta|maldekstra|Festo de Sankta Gennaro, festo de la itala komunumo de Novjorko<ref>"[http://www.1911encyclopedia.org/New_York_(City) New York City]". 1911 Encyclopædia Britannica.</ref>.]] La kvin plej grandaj etnaj grupoj de la urbo estas la [[Puerto-Riko|portorika]], la [[itala]], la [[Antiloj|antila]], la [[Dominika Respubliko|dominik-respublika]] kaj la [[ĉinio|ĉina]].<ref>{{Cite web|url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_ST7&-CONTEXT=gct&-tree_id=4001&-geo_id=04000US34&-format=ST-7%7CST-7S&-_lang=en|title=New Jersey: Place and County Subdivision GCT-PH1. Population, Housing Units, Area, and Density: 2000|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=May 1, 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2012-01-23|arkivurl=https://archive.today/20200212034304/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_ST7&-CONTEXT=gct&-tree_id=4001&-geo_id=04000US34&-format=ST-7%7CST-7S&-_lang=en|arkivdato=2020-02-12|archiveurl=https://archive.today/20200212034304/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_ST7&-CONTEXT=gct&-tree_id=4001&-geo_id=04000US34&-format=ST-7%7CST-7S&-_lang=en|archivedate=2020-02-12}} {{Citaĵo el la reto |url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_ST7&-CONTEXT=gct&-tree_id=4001&-geo_id=04000US34&-format=ST-7%7CST-7S&-_lang=en |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://archive.today/20200212034304/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_ST7&-CONTEXT=gct&-tree_id=4001&-geo_id=04000US34&-format=ST-7%7CST-7S&-_lang=en |arkivdato=2020-02-12 }}</ref> La portorika loĝantaro en Novjorko estas la plej granda ekster Portoriko.<ref>Archive of the Mayor's Press Office, [http://www.nyc.gov/html/om/html/98a/pr256-98.html ''Mayor Giuliani Proclaims Puerto Rican Week in New York City''], Tuesday, June 9, 1998.</ref> Novjorko havas grandan malegalecon rilate al enspezoj. En 2005 la mezuma enspezo por hejmo en la plej riĉa regiono estis $188.697 ĉiujare, dum en la plej malriĉa estis $9.320.<ref>{{Cite web|url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-geo_id=04000US36&-_box_head_nbr=GCT-PH1&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-format=ST-2|title=New York -- County GCT-PH1. Population, Housing Units, Area, and Density: 2000|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2011-10-01|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2012-01-23|arkivurl=https://archive.today/20200212033949/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-geo_id=04000US36&-_box_head_nbr=GCT-PH1&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-format=ST-2|arkivdato=2020-02-12|archiveurl=https://archive.today/20200212033949/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-geo_id=04000US36&-_box_head_nbr=GCT-PH1&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-format=ST-2|archivedate=2020-02-12}} {{Citaĵo el la reto |url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-geo_id=04000US36&-_box_head_nbr=GCT-PH1&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-format=ST-2 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://archive.today/20200212033949/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-geo_id=04000US36&-_box_head_nbr=GCT-PH1&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-format=ST-2 |arkivdato=2020-02-12 }}</ref> La urbo ankaŭ spertis unikan fenomenon inter la usonaj urboj. Ekde 2000, la nombro de infanoj kun malpli ol kvin jaroj en Manhatano kreskis ĝis 32%.<ref>"[http://www.digitalhistory.uh.edu/photo_album/album_p1.html On the Trail of the Immigrant] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061006122011/http://www.digitalhistory.uh.edu/photo_album/album_p1.html |date=2006-10-06 }}". Digital History.</ref><ref>"[http://www.usatoday.com/news/nation/2008-09-23-ellis-island_N.htm Ellis Island strives to tell more complete immigration story]". [[USA Today]]. September 24, 2008.</ref> Ĉirkaŭ 33% el la novjorkanoj estas la posedantoj de siaj proprietaĵoj kie ili loĝas, pli malalta cifero ol la nacia mezumo el 69%.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.whitehouse.gov/infocus/homeownership/ |titolo=Homeownership |alirdato=2012-01-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090117020938/http://www.whitehouse.gov/infocus/homeownership/ |arkivdato=2009-01-17 }}</ref> La libera luado estas kutime inter 3% kaj 4,5%, sub la 5% kiu difinas la regon de la luado fare de la urbo. Trovado de bonprezaj loĝejoj en Novjorko estas tre malfacila afero.<ref>[http://www.helium.com/tm/329063/normally-quite-optimistic-person How to find a cheap apartment in New York City] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071111034427/http://www.helium.com/tm/329063/normally-quite-optimistic-person |date=2007-11-11 }}; [http://www.nyc.gov/html/hpd/html/pr/vacancy.shtml Housing Vacancy Survey]</ref> {{-}} == Regado == [[Dosiero:Municipal Building - New York City.jpg|eta|250px|La arondismenta konstruaĵo de Manhatano estas sidejo de multaj agentejoj de la urbo, kaj estas unu el la plej grandaj administraj konstruaĵoj de la mondo.]] Ekde sia konsolidiĝo en 1898, Novjorko estas metropola municipo, kun registara sistemo gvidata de Urbestro kaj Konsilio de la urbo<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nyccouncil.info/html/actioncenter/moved.cfm|titolo=About the Council|alirdato=2007-06-06|eldoninto=New York City Council|arkivurl=https://web.archive.org/web/20071208230244/http://www.nyccouncil.info/html/actioncenter/moved.cfm|arkivdato=2007-12-08}}</ref>. La novjorka registaro estas pli centralizita ol tiuj de aliaj usonaj urboj. Ĝi okupiĝas pri la publika edukado, malliberejoj, bibliotekoj, publika sekureco, distrejoj, sano, akvoprovizado kaj sociaj servoj. La Urbestro kaj la Konsilio estas elektataj ĉiun kvaran jaron, reelekteblaj unu fojon. La Konsilio de Novjorko estas [[unuĉambrismo|unuĉambra]] organo konsistanta el 51 membroj kies distriktoj estas difinitaj de la geografiaj limoj. Iama urbestro estas [[Michael Bloomberg]], eksa [[Demokrata Partio (Usono)|demokrato]] kaj poste [[Sendependa (politiko)|sendependa]], elektita kiel [[Respublikana Partio (Usono)|respublikano]] en 2001 kaj reelektita en 2005 kun 59% de la voĉdonoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.vote.nyc.ny.us/pdf/results/2005/general/Manhattan/New%20York%20Mayor%20NY%20Recap.pdf|titolo=Statement and Return Report for Certification: General Election 2005|alirdato=2008-09-01|dato=2005-11-08|formato=PDF|eldoninto=New York City Board of Elections|arkivurl=https://web.archive.org/web/20051205034125/http://www.vote.nyc.ny.us/pdf/results/2005/general/Manhattan/New%20York%20Mayor%20NY%20Recap.pdf|arkivdato=2005-12-05}}</ref> Li estas specife konata pro la gvidado de la eduksistemo fare de la ŝtato, la ekonomia disvolviĝo kaj pliampleksiĝo de la publika sansistemo. Dum lia dua regperiodo, la precipaj prioritatoj de la administracio estis la reformo de la lernejoj, la malpliiĝo de la malriĉeco kaj strikta kontrolo de la armiloj.<ref>{{Cite web |title=About Mike Bloomberg |url=http://www.mikebloomberg.com/en/about_mike_bloomberg |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928061207/http://www.mikebloomberg.com/en/about_mike_bloomberg |archivedate=2007-09-28 |publisher=The Official Site of Mike Bloomberg |accessdate=September 1, 2008 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070928061207/http://www.mikebloomberg.com/en/about_mike_bloomberg |arkivdato=2007-09-28 }}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928061207/http://www.mikebloomberg.com/en/about_mike_bloomberg |date=2007-09-28 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.mikebloomberg.com/en/about_mike_bloomberg |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070928061207/http://www.mikebloomberg.com/en/about_mike_bloomberg |arkivdato=2007-09-28 }}</ref> Kune kun la urbestro de [[Bostono]], Thomas Menino, li fondis en 2006 la Koalicion de Urbestroj kontraŭ la neleĝaj Armiloj, organizo kies celo estas «sekurigi la publikon forigante la neleĝajn armilojn el la stratoj».<ref name="NYC energy consumption">{{Citaĵo el libro|titolo=The Big Green Apple: Your Guide to Eco-Friendly Living in New York City|familia nomo=Jervey|persona nomo=Ben|jaro=2006|eldoninto=Globe Pequot Press|ISBN=0762738359}}</ref> La [[Demokrata Partio (Usono)|Demokrata Partio]] havas la plimulton el la publikaj postenoj. Ĉirkaŭ 66% de la registritaj voĉdonantoj estis demokratoj<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://webdocs.nyccouncil.info/attachments/65379.htm?CFID=232457&CFTOKEN=33008944|titolo=A Fair Share of State Budget: Does Albany Play Fair with NYC?|alirdato=2008-09-01|dato=2005-03-11|eldoninto=New York City Finance Division|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080525082617/http://%7b%7b%7b2%7d%7d%7d/|arkivdato=2008-05-25}}</ref>. La politika geografio de la urbo Novjorko estas malkutima por Usono<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.uspirg.org/uploads/2q/fV/2qfVu2ZrflTk-TnRQEDdDw/A-Better-Way-to-Go-vUSPIRG.pdf|titolo=A Better Way to Go: Meeting America's 21st Century Transportation Challenges with Modern Public Transit|alirdato=2008-04-23|jaro=2008|monato=marto|formato=PDF|eldoninto=U.S. Public Interest Research Group|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080516180756/http://www.uspirg.org/uploads/2q/fV/2qfVu2ZrflTk-TnRQEDdDw/A-Better-Way-to-Go-vUSPIRG.pdf|arkivdato=2008-05-16}}</ref>. Ĝi konsistas el kvin [[Arondismento|arondismentoj]], kaj ili ĉiuj koincidas kun la kvin provincoj de la urbo. Manhatano koincidas kun la Provinco Novjorko, Kvinzo kun la Provinco Kvinzo, Broklino kun la Provinco Kings, Bronkso kun la Provinco Bronkso kaj Staten-Insulo kun la Provinco Richmond. Post la konsolidiĝo de la urbo, ĉiuj antaŭaj registaroj estis nuligitaj kaj anstataŭitaj de la nuna centralizita kaj unuigita registaro. Tamen, ĉiu provinco havas sian propran fiskan distrikton, kaj la plejmulto el la kortumoj estas organizitaj laŭ provincoj<ref>{{Citaĵo el novaĵo|titolo=Green Manhattan|aŭtoro=Owen, David|dato=2004-10-18|verkaĵo=The New Yorker}}</ref>. Kiel sidejo de la Unuiĝintaj Nacioj, Novjorko havas la plimultan kvanton da [[konsulo|konsulaj institucioj]], ĝeneralaj konsulejoj kaj oficejoj de honoraj konsulejoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.opensecrets.org/overview/topzips.php?cycle=2004|titolo=2006 Election Overview: Top Zip Codes|alirdato=2008-09-01|eldoninto=Opensecrets.org}}</ref> === Distriktoj === [[Dosiero:5 Boroughs Labels New York City Map.png|250px|eta|La kvin arondismentoj de la nukleo: <span style="color:#2a3d94">Manhatano</span>, <span style="color:#f4cc0b">Broklino</span>, <span style="color:#ef7b2c">Kvinzo</span>, <span style="color:#dc382c">Bronkso</span>, <span style="color:#8a3687">Staten-Insulo</span>]] La urbo Novjorko konsistas el kvin arondismentoj, ankaŭ nomataj distriktoj aŭ komunumoj (angle ''[[Borough]]''), malkutima registara sistemo uzata por la administrado de la kvin provincoj el kiuj la urbo konsistas.<ref name="NYC emissions">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nyc.gov/html/om/pdf/ccp_report041007.pdf|titolo=Inventory of New York City Greenhouse Gas Emissions|alirdato=2008-09-01|jaro=2007|monato=aprilo|formato=PDF|eldoninto=New York City Office of Long-term Planning and Sustainability}}</ref> Inter ĉiuj distriktoj ekzistas centoj da kvartaloj, multaj el ili kun identeco kaj pasinteco historiaj. Se ĉiu el la arondismentoj estus sendependaj urboj, Broklino, Kvinzo, Manhatano kaj Bronkso troviĝus inter la dek plej loĝataj urboj de Usono. * '''[[Bronkso]]''' (1.364.566 loĝantoj) estas la plej norda distrikto. En ĝi troviĝas la [[Yankee Stadium]], stadiono de [[New York Yankees]]. Kun escepto de eta parto de Manhatano konata kiel ''Marble Hill'', Bronkso estas la sola parto de la urbo kiu ne troviĝas sur insulo. Ĝi estas la sidejo de la [[Bestoĝardeno de Bronkso]], la metropola bestoparko plej granda en la lando, kun areo de 107,2 hektaroj kaj pli ol 6.000 bestoj.<ref>{{Cite journal |title=Urban Asthma and the Neighbourhood Environment in New York City |author=Coburn, Jason, Jeffrey Osleeb, Michael Porter |journal=Health & Place |month=June|year=2006 |volume=12 |pages=167–179 |pmid=16338632 |doi=10.1016/j.healthplace.2004.11.002 |issue=2}}</ref> Bronkso estas la lulilo de [[repo]] kaj de la [[hiphopo|hiphopa]] kulturo.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nytimes.com/2005/12/11/nyregion/11efficiency.html|titolo=It Never Sleeps, but It's Learned to Douse the Lights|alirdato=2008-09-01|aŭtoro=DePalma, Anthony|dato=2005-12-11|verkaĵo=The New York Times}}</ref> * '''[[Broklino]]''' (2.511.408 loĝantoj) estas la plej loĝata distrikto de la urbo kaj estis sendependa urbo ĝis 1898. Broklino estas konata pro la kultura, socia kaj etna diverseco, pro la sendependa arta sceno, buntaj kvartaloj kaj arkitektura heredaĵo unika. Ĝi ankaŭ havas longajn plaĝojn kaj la nunan duoninsulon [[Insulo Coney]], kie establiĝis en la 1870-aj jaroj la unua amuzparko de la lando.<ref>{{Cite web |url=http://www.mta.info/nyct/bus/centennial/page2.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060525043420/http://mta.info/nyct/bus/centennial/page2.htm |archivedate=2006-05-25 |title=A Century of Buses in New York City |publisher=Metropolitan Transportation Authority |accessdate=September 1, 2008 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060525043420/http://mta.info/nyct/bus/centennial/page2.htm |arkivdato=2006-05-25 }}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060525043420/http://mta.info/nyct/bus/centennial/page2.htm |date=2006-05-25 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://mta.info/nyct/bus/centennial/page2.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060525043420/http://mta.info/nyct/bus/centennial/page2.htm |arkivdato=2006-05-25 }} See also {{Cite web |type=Press release |url=http://www.sierraclub.org/pressroom/releases/pr2005-07-01a.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080418021037/http://www.sierraclub.org/pressroom/releases/pr2005-07-01a.asp |archivedate=2023-10-21 |title=New York City's Yellow Cabs Go Green |publisher=Sierra Club |date=July 1, 2005 |accessdate=September 1, 2008 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090107223735/http://www.sierraclub.org/pressroom/releases/pr2005-07-01a.asp |arkivdato=2009-01-07 }}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090107223735/http://www.sierraclub.org/pressroom/releases/pr2005-07-01a.asp |date=2009-01-07 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.sierraclub.org/pressroom/releases/pr2005-07-01a.asp |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090107223735/http://www.sierraclub.org/pressroom/releases/pr2005-07-01a.asp |arkivdato=2009-01-07 }}</ref> * '''[[Manhatano]]''' (1.593.200 loĝantoj) estas la distrikto plej dense loĝata kaj hejmo de la plejmulto de nubskrapuloj de la urbo, kaj ankaŭ de Central Park. La distrikto estas la ekonomia centro kaj en ĝi troviĝas la sidejoj de multaj gravaj korporacioj kiel Unuiĝintaj Nacioj, krome gravaj universitatoj; kaj multaj kulturaj allogaĵoj, inkluzive de muzeoj, teatroj de [[Broadway]], [[Greenwich Village]] kaj la [[Madison Square Garden]]<ref name="NYT072710"> {{Citaĵo el novaĵo|url=http://cityroom.blogs.nytimes.com/2010/07/27/appeals-court-rejects-effort-to-create-hybrid-taxi-fleet/?emc=eta1|titolo=Appeals Court Rejects Effort to Create Hybrid Taxi Fleet|alirdato=31a de Julio 2010|familia nomo=Newman|persona nomo=Andy|dato=2010-07-27|verkaĵo=New York Times}}</ref>. Manhatano dividiĝas en la regionojn [[malalta Manhatano|Malsupro]], [[Meza Manhatano|Mezo]] kaj [[alta Manhatano|Supro]]<ref>{{Cite web|url=http://www.infrastructureusa.org/wp-content/uploads/2010/03/itdp_parking_fullreport.pdf |title=U.S. Parking Policies: An Overview of Management Strategies |publisher=Institute for Transportation and Development Policy |author=Rachel Weinberger, John Kaehny, Matthew Rufo |page=62 |year=2010 |quote= New York City is the largest, densest and most transit- and pedestrian-oriented city in the United States. It is the only U.S. city in which a majority of households do not have a car. Despite this, New York City is very much an American city in the way it under prices and under uses curbside parking meters. Meter rates are far lower than in other leading world cities, and New York suffers from high levels of cruising and double parking (p 62)... Nationally 90% of households own automobiles. New Yorkers own fewer at 48% with only 22% of Manhattan residents owning automobiles (page 78) |accessdate=June 11, 2011}}</ref>. Inter Manhatano kaj Kvinzo estas la [[Ponto Kvinzboro]]. [[Dosiero:New York Metropolitan Area Counties Illustration.PNG|250px|eta|La '''tridek distriktoj de la urbego'''.]] * '''[[Kvinzo]]''' (2.256.576 loĝantoj) estas la distrikto geografie plej granda kaj la provinco etne plej riĉa kaj diverseca el tuta Usono<ref name="greenbuilding">{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nytimes.com/2006/04/16/arts/design/16gree.html|titolo=7 World Trade Center and Hearst Building: New York's Test Cases for Environmentally Aware Office Towers|alirdato=1a de Septembro 2008|aŭtoro=Pogrebin, Robin|dato=16a de Aprilo 2006|verkaĵo=The New York Times}}</ref> kaj ĝi povas superi Broklinon kiel la plej loĝata pro la naskaltiĝo. Komence, ĝi estis kolekto de vilaĝetoj fonditaj de la nederlandanoj. En la nuntempo en ĝi estas la loĝejoj de la meza klaso. Ĝi estas la sola granda provinco de la lando en kiu la mezumaj enspezoj ($52.000 proksimume) de negroj estas pli alta ol tiu de blankuloj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nyc.gov/html/dep/html/maplevels.html|titolo=Current Reservoir Levels|alirdato=4a de Junio 2007|eldoninto=New York City Department of Environmental Protection}}</ref> Kvinzo estas la hejmo de la [[Shea Stadium]], domo de [[New York Mets]], kaj ĉiujare ĝi gastigas la [[malfermo de Usono|Malfermon de Usono]] de [[teniso]]. Krome, en la distrikto troviĝas la du ĉefaj flughavenoj, la [[Flughaveno LaGuardia]] kaj [[Internacia Flughaveno John F. Kennedy]]. * '''[[Staten-Insulo]]''' (475.014 loĝantoj) estas suburba distrikto. Ĝi estas konektita kun Broklino pere de la [[ponto Verrazano-Narrows]] kaj kun Manhatano tra la [[pramo de Staten-Insulo]]. Ĝis 2001 en la distrikto troviĝis la rubverŝejo plej granda en la mondo, kiu nuntempe reformiĝas kiel parko.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nysun.com/new-york/citys-drinking-water-feared-endangered-10b-cost/83288/|titolo=City's Drinking Water Feared Endangered; $10B Cost Seen|alirdato=9a de Aŭgusto 2008|aŭtoro=Lustgarten, Abrahm|dato=6a de Aŭgusto 2008|eldoninto=The New York Sun}} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.nysun.com/new-york/citys-drinking-water-feared-endangered-10b-cost/83288/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-03-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210501100413/https://www.nysun.com/new-york/citys-drinking-water-feared-endangered-10b-cost/83288/ |arkivdato=2021-05-01 }}</ref> Staten-Insulo havas ĉirkaŭ la duonon de la areo protektita de la urbo. Triona parto el la distrikto estas arbara. == Krimoj == [[Dosiero:New york police department car.jpg|maldekstra|eta|220px|Patrolo de la Departemento de Polico de Novjorko ĉe [[Times Square]].]] Esploro farita de la fama revuo [[Forbes]] en 2007 lokigas Novjorkon kiel unu el la plej sekuraj urbegoj de tuta Usono,<ref name="Prager">[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/1/2006_1_66.shtml Arthur Prager] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090601231900/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/1/2006_1_66.shtml |date=2009-06-01 }} "Worst-Case Scenario," ''American Heritage'', Februaro/Marto 2006.</ref> kun 7,3 murdoj por 100.000 loĝantoj, kio metas ĝin en la numero 50 el 72 urboj kun pli ol 250.000 personoj,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.lib.jjay.cuny.edu/len/2002/12.31/page5.html|titolo=Don't tell New York, but crime is going up|alirdato=2011-08-20|eldoninto=Lib.jjay.cuny.edu|arkivurl=https://web.archive.org/web/20211023100612/https://www.lib.jjay.cuny.edu/len/2002/12.31/page5.html|arkivdato=2021-10-23}}</ref> multe pli sube de la unua, [[Detrojto]], kun 47,3 murdoj por 100.000 loĝantoj. La [[Krima organizaĵo|krimaj organizaĵoj]] havis gravan disvolviĝon ekiĝante per ''[[Forty Thieves]]'' kaj ''[[Roach Guards]]'' en [[Five Points]] en la [[1820-aj jaroj]]. La 20-a jarcento spertis la altiĝon de la [[mafio]] regata de la [[Kvin Familioj]]. Bandoj, inter kiuj troviĝas ''[[Black Spades]]'' ankaŭ kreskis dum la pasinta jarcento.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.istat.it/istat/eventi/2003/perunasocieta/relazioni/Langan_rel.pdf|titolo=The Remarkable Drop in Crime in New York City|alirdato=8a de Februaro 2009|familia nomo=Langan|persona nomo=Patrick A.|kunaŭtoroj=Matthew R. Durose|dato=21a de Oktobro 2004|eldoninto=Istituto Nazionale di Statistica|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090215053748/http://www.istat.it/istat/eventi/2003/perunasocieta/relazioni/Langan_rel.pdf|arkivdato=2009-02-15}}</ref> La pinto de la krimado en Novjorko estis dum la [[1980-aj jaroj|1980-aj]] kaj komenco de la [[1990-aj jaroj]], pro la tiel nomata «[[krako]]-[[epidemio]]»<ref>Oni konas kiel epidemio de Krakkokaino periodon de ses jaroj inter 1984 kaj 1990 en kiuj okazis granda eksplodo de la uzado kaj trafiko de [[Krakkokaino]] laŭlonge de Usono. Vidu ''[[Drug Enforcement Administration|DEA]] History Book, 1876–1990'' (drug usage & enforcement), US Department of Justice, 1991,[http://www.usdoj.gov/dea/pubs/history/1985-1990.html DoJ-DEA-History-1985-1990].</ref> kiu forte batis la urbon. En [[1990]] la Polica Departemento de Novjorko adoptis la [[COMPSTAT]] kaj aliajn strategiojn por malpliigi la deliktadon<ref>"[http://voices.washingtonpost.com/postpartisan/2010/11/post_9.html The color of murder and gun violence in New York] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121008064404/http://voices.washingtonpost.com/postpartisan/2010/11/post_9.html |date=2012-10-08 }}". The Washington Post. 10a de Novembro, 2010</ref>. La grandega falo de la krimoj en la urbo estis atribuita al la esploristoj de la krimoj, al la politikaj taktikoj, fino de la krakepidemio kaj la demografiaj ŝanĝiĝoj.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=The Crime Drop in America|aŭtoro=Johnson, Bruce D., Andrew Golub, Eloise Dunlap|jaro=2006|ĉapitro=The Rise and Decline of Hard Drugs, Drug Markets, and Violence in Inner-City New York|eldoninto=Cambridge University Press|ISBN=0521862795|redaktinto=Blumstein, Alfred, Joel Wallman}}; {{Citaĵo el libro|titolo=New York Murder Mystery: The True Story Behind the Crime Crash of the 1990s|aŭtoro=Karmen, Andrew|jaro=2000|eldoninto=NYU Press|ISBN=0814747175}}</ref><ref>[http://www.nytimes.com/2008/01/01/nyregion/01murder.html?_r=2&scp=2&sq=murder+in+2007&oref=slogin Fewer Killings in 2007, but Still Felt in City's Streets], ''[[The New York Times]]'', 1a de Januaro, 2008. Alirita la 21an de Junio, 2009.</ref> Pro tiuj aferoj, la violentaj krimoj okazantaj en Novjorko draste malpliiĝis ĝis 75% en la lastaj dek du jaroj kaj la mezumo de murdoj en 2005 havis la plej malaltan nivelon ekde [[1963]]<ref>"[http://www.theage.com.au/articles/2002/11/02/1036027090656.html Staying a beat ahead of crime]". Theage.com.au. 5a de Novembro, 2002.</ref><ref>"[http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1318236/Livingstone-to-follow-methods-of-the-NYPD.html Livingstone to follow methods of the NYPD]". Telegraph. 17a de Januaro, 2001.</ref>. == Edukado == [[Dosiero:Fordham University Keating Hall.JPG|eta|250px|La [[Universitato de Fordham]], en Bronkso.]] La sistemo de publikaj lernejoj dependas de la Departemento de Edukado de Novjorko, kaj ĝi estas la plej granda en tuta Usono. En la urbo ekzistas ĉirkaŭ 1,1 milionoj da studentoj disaj en pli ol 1.200 baz- kaj mezlernejoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://home2.nyc.gov/html/dcp/download/census/sf3edp302.xls|titolo=School Enrollment by Level of School and Type of School for Population 3 Years and Over|alirdato=2008-09-01|jaro=2000|formato=MS Excel|eldoninto=[[New York City Department of City Planning]]}}</ref> Ekzistas aliaj 900 privataj lernejoj{{md}}laikaj kaj religiaj, inter ili kelkaj estas konsiderataj la plej prestiĝaj privataj lernejoj de la lando.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://nces.ed.gov/surveys/pss/|titolo=Private School Universe Survey|alirdato=2008-09-01|eldoninto=National Center for Education Statistics}}</ref> La sistemo de publikaj bibliotekoj de Novjorko konsistas el la [[Novjorka Publika Biblioteko]], la [[Kvinza Publika Biblioteko]], kaj la [[Broklina Publika Biblioteko]]. Kvankam ĝi ne estas urbo kun tradicia studenta etoso kiel [[Bolonjo]], en la urbo loĝas ĉirkaŭ 594.000 universitataj studentoj. En 2005, tri el kvin rezidantoj de Manhatano estis universitataj diplomiĝintoj, kaj unu el kvar havis postkarieran diplomon, formante unu el la plej grandaj en Usono koncentriĝoj de homoj kun superaj studoj.<ref>{{Cite journal |publisher=Brookings Institution |title=New York in Focus: A Profile from Census 2000 |month=November |year=2003 |url=http://www.brookings.edu/es/urban/livingcities/newyork2.pdf |format=PDF |accessdate=[[1a de septembro]] [[2008]] |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20061121164151/http://www.brookings.edu/es/urban/livingcities/newyork2.pdf |arkivdato=2006-11-21 }}</ref> Novjorko ankaŭ estas la sidejo de gravaj kaj prestiĝaj studcentroj, kiel [[Barnard College]], la [[Kolumbia Universitato]], la [[Universitato de Fordham]], la [[Universitato de Novjorko]], la [[Urba Universitato de Novjorko]], la [[Universitato Pace]], [[Berkeley College]], [[Brooklyn College]], [[Universitato St. John's]], kaj la [[Universitato Yeshiva]]. Ankaŭ ekzistas dekoj da aliaj pli malgrandaj privataj universitatoj, inkluzive de multaj religiaj kaj fakaj, kiel [[Lernejo Juilliard]], la [[Universitato Rockefeller]] kaj la [[Lernejo de Vidartoj]]<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9404E7DE143EF935A2575BC0A9609C8B63|titolo=New York Area Is a Magnet For Graduates|alirdato=27a de Marto 2007|aŭtoro=McGeehan, Patrick|dato=16a de Aŭgusto 2006|verkaĵo=The New York Times}}</ref>. La plejparto de la scienca esploro de la urbo koncernas [[medicino]]n kaj [[biologio]]n.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nytimes.com/2011/12/20/nyregion/cornell-and-technion-israel-chosen-to-build-science-school-in-new-york-city.html?scp=3&sq=cornell&st=cse|titolo=Cornell Alumnus Is Behind $350 Million Gift to Build Science School in City|alirdato=2011-12-20|aŭtoro=RICHARD PÉREZ-PEÑA|dato=2011-12-19|eldoninto=© 2011 The New York Times Company}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.news.cornell.edu/stories/Dec11/NYCcover.html|titolo='Game-changing' tech campus goes to Cornell, Technion|alirdato=2011-12-20|aŭtoro=Anne Ju|dato=2011-12-19|eldoninto=Copyright Cornell University}}</ref> En la urbo troviĝas ĉ. 40.000 kuracistoj kaj 127 gajnintoj de la [[Nobel-premio]] havas ian rilaton kun la lokaj edukaj institucioj.<ref>{{Cite web |url=http://report.nih.gov/award/trends/top100fy03.htm |title=NIH Domestic Institutions Awards Ranked by City, Fiscal Year 2003 |publisher=National Institutes of Health |year=2003 |accessdate=26a de Marto, 2007 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090626092327/http://report.nih.gov/award/trends/top100fy03.htm |arkivdato=2009-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090626092327/http://report.nih.gov/award/trends/top100fy03.htm |archivedate=2009-06-26 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://report.nih.gov/award/trends/top100fy03.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090626092327/http://report.nih.gov/award/trends/top100fy03.htm |arkivdato=2009-06-26 }}</ref> La [[Novjorka Akademio de Arto]], aŭ en angla ''New York Academy of Art'', estas privata, neprofitcela arta altlernejo, situanta ĉe 111 Franklin Street en la manhatana borough Tribeca de Novjorko. [[La Nova Lernejo]] (angle ''The New School'') estas privata universitato en Novjorko situanta ĉefe en [[Greenwich Village]]. == Kulturo == [[Dosiero:MET entrance.jpg|eta|250px|La [[Metropola Muzeo de Arto]] estas unu el la plej grandaj muzeoj de la mondo.]] La urbo ne havas propran identecon, ĉar ĝi estas miksaĵo de koloroj, lingvoj, gustoj, stiloj, rakontoj kaj etnoj. La verkisto [[Tom Wolfe]] rilate al la urbo diris «[la] Kulturo simple ŝajnas esti en la aero, kiel plia parto de la klimato». Pluraj el la plej gravaj usonaj kulturaj movadoj ekiĝis en la urbo, kiel la [[Harlema renesanco]], kiu enkondukis la afrikdevenan literaturon en la lando<ref>{{Cite web |type=Press release |title=Tampa Bay 12th largest media market now |publisher=Tampa Bay Partnership |date=August 26, 2006 |url=http://www.tampabay.org/press.asp?rls_id=991& |accessdate=September 1, 2008 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080928205103/http://www.tampabay.org/press.asp?rls_id=991& |arkivdato=2008-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080928205103/http://www.tampabay.org/press.asp?rls_id=991& |archivedate=2008-09-28 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.tampabay.org/press.asp?rls_id=991& |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080928205103/http://www.tampabay.org/press.asp?rls_id=991& |arkivdato=2008-09-28 }}</ref>. La urbo estis la epicentro de [[jazo]] en la [[1940-aj jaroj]], de la [[abstrakta ekspresionismo]] en la [[1950-aj jaroj|1950-aj]] kaj la lulilo de la [[hiphopo|hiphopa kulturo]] en la [[1970-aj jaroj]]. La [[punko]] kaj peza punko] pintis en la [[1970-aj jaroj|1970-aj]] kaj [[1980-aj jaroj]]. Inter la bandoj de [[sendependa roko]] plej gravaj de la lastaj jaroj troviĝas [[The Strokes]], [[Interpol (bando)|Interpol]], [[The Bravery]], [[Scissor Sisters]] kaj [[They Might Be Giants]]. La urbo ankaŭ ludas gravan rolon en la nacia kaj tutmonda kina industrio. En ĝi filmiĝis ''[[Manhatta]]'' (1920), la unua avangarda filmo de la lando.<ref>[http://adage.com/datacenter/datapopup.php?article_id=116384 Top 10 Consolidated Agency Networks: Ranked by 2006 Worldwide Network Revenue] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070503025443/http://adage.com/datacenter/datapopup.php?article_id=116384|date=2007-05-03}}, ''[[Advertising Age]]'' Agency Report 2007 Index (April 25, 2007). Retrieved on June 8, 2007.</ref> La urbo havas pli ol 2.000 kulturajn kaj artajn organizojn kaj pli ol 500 diversgrandajn artgaleriojn. La urba registaro financas la artojn per buĝeto pli alta ol tiu de la Nacia Fondaĵo por la Artoj. Riĉaj industriistoj de la 19-a jarcento konstruis reton da gravaj kulturaj institucioj, kiel la fama [[Carnegie Hall]] kaj la [[Metropola Muzeo de Arto]], kiuj nun havas internaciajn famon kaj prestiĝon. La evoluo de la elektra lumigado kondiĉigis la ellaboradon de teatraĵoj, kaj en la [[1880-aj jaroj]], la teatroj de la stratoj [[Broadway]] kaj 42 ekigis novan ĝenron nuntempe konata kiel [[muzikalo|muzikalo de Broadway]]<ref name="NYC Media" />. [[Dosiero:Metropolitan Opera House At Lincoln Center.jpg|maldekstra|eta|250px|La mondfama [[Metropola Operejo]], vidaĵo ekde [[Lincoln Center]].]] Forte influitaj de la enmigrintoj de la urbo, produktaĵoj kiel tiuj de Harrigan kaj Hart, George M. Cohan kaj aliaj, uzis rakontojn en kantoj kiuj ofte bildigis esperon kaj ambicion. En la nuntempo, ĉi produktaĵoj troviĝas inter la precipaj eventoj de la teatra novjorka sceno. La 39 teatroj plej grandaj (kun pli ol 500 sidlokoj) estas komune nomataj ''[[Broadway]]'', pro la avenuo kiu transiras la distrikton<ref>{{Cite web |title=Media and Entertainment |publisher=New York City Economic Development Corporation |url=http://www.nycedc.com/Web/NYCBusinessClimate/IndustryOverviews/MediaEntertainment/MediaEntertainment.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080128210353/http://www.nycedc.com/Web/NYCBusinessClimate/IndustryOverviews/MediaEntertainment/MediaEntertainment.htm |archivedate=2008-01-28 |accessdate=September 1, 2008 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080128210353/http://www.nycedc.com/Web/NYCBusinessClimate/IndustryOverviews/MediaEntertainment/MediaEntertainment.htm |arkivdato=2008-01-28 }}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080128210353/http://www.nycedc.com/Web/NYCBusinessClimate/IndustryOverviews/MediaEntertainment/MediaEntertainment.htm |date=2008-01-28 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.nycedc.com/Web/NYCBusinessClimate/IndustryOverviews/MediaEntertainment/MediaEntertainment.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080128210353/http://www.nycedc.com/Web/NYCBusinessClimate/IndustryOverviews/MediaEntertainment/MediaEntertainment.htm |arkivdato=2008-01-28 }}</ref>. La [[Lincoln Center|Lincoln Center for the Performing Arts]], kiu inkluzivas la [[Ĵazo ĉe Lincoln Center]], la [[Metropola Operejo|Metropolan Operejon]], la [[operdomo de Novjorko|Operon de Novjorko]], la [[Novjorka Filharmonio]], la [[Baleto de Novjorko]], la [[Teatro Vivian Beaumont]], la [[Lernejo Juilliard]] kaj la [[Halo Alice Tully]], estas la plej granda en Usono centro de scenaj artoj. [[Central Park SummerStage]] senpage prezentas teatraĵojn kaj muzikalojn en [[Central Park]] kaj 1.200 eventojn pri muziko, danco kaj teatro en la kvin arondismentoj dum la somersezono. La kuirarto de la urbo estas tre diversa kaj varia, precipe influata de la enmigrintoj kaj ties nutraĵaj kutimoj. La italaj kaj judaj enmigrintoj famigis la urbon pro iliaj [[bagelo]]j, [[fromaĝkuko]]j kaj la [[pico]] [[novjorkstila pico|novjorkstila]]. La manĝaĵ-ĉaroj sur strato estas alia karakterizaĵo de la loka kuirarto, kun pli da 4.000 surstrataj leĝigitaj vendistoj. Ĉi tiu kutimo faris de la azia kuirarto, kiel [[falafelo]]j kaj [[kebabo]]j gravan elementon en la dieto de la urbo, kvankam la ''[[hotdogo]]j'' kaj la ''[[breco]]j'' ankoraŭ estas la precipaj nutraĵoj vendataj surstrate. Aliflanke, la urbo ankaŭ gastigas kelkajn el la plej luksaj restoracioj de la ''altnivela kuirarto'' de la lando. === Amaskomunikiloj === [[Dosiero:NYC subway riders with their newspapers.jpg|eta|250px|maldekstra|La uzado de la publika transporto altigas la nombron de ĉiutagaj legantoj.]] Novjorko estas monda centro por la industrioj kiaj la televido, reklamoj, muziko, preso kaj publikigado de libroj. Kelkaj el la amaskomunikiloj de la urbo estas [[Time Warner]], [[News Corporation]], [[Hearst Corporation]] kaj [[Viacom]]. Sep el la ok precipaj amaskomunikilretoj sidejas en la urbo, samkiel tri el kvar grandaj diskeldonejoj.<ref>[http://adage.com/datacenter/datapopup.php?article_id=116384 Top 10 Consolifechad Agency Networs: Ranked by 2006 Worldwide Network Revenue] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070503025443/http://adage.com/datacenter/datapopup.php?article_id=116384 |date=2007-05-03 }}, ''Advertising Age'' Agency Report 2007 Index (25 de abril de [[2007]]). Consultado el 8 de junio de 2007.</ref> Triono el la usonaj {{J|sendependa filmo}} estas produktataj en Novjorko<ref name="NYC Media">{{Cite web |title=Request for Expressions of Interest |publisher=The Governors Island Preservation & Education Corporation |year=2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070614001800/http://www.govisland.com/PDFs/RFEI/RFEI.pdf |format=PDF |accessdate=la 1‑a septembro 2008 |url=http://www.govisland.com/PDFs/RFEI/RFEI.pdf |archivedate=2007-06-14 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080802030053/http://www.govisland.com/PDFs/RFEI/RFEI.pdf |arkivdato=2008-08-02 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.govisland.com/PDFs/RFEI/RFEI.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080802030053/http://www.govisland.com/PDFs/RFEI/RFEI.pdf |arkivdato=2008-08-02 }}</ref>. Pli ol 200 ĵurnaloj kaj 350 revuoj havas oficejon ĉi tie<ref name="NYC Media"/> kaj la eldona industrio dungas ĉ. 25.000 personojn.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nps.gov/diversity/stonewall.htm|titolo=Workforce Diversity The Stonewall Inn, National Historic Landmark National Register Number: 99000562|alirdato=2011-05-01|eldoninto=National Park Service, U.S. Department of the Interior}}</ref> Du el la tri usonaj tagĵurnaloj estas novjorkaj<ref>{{Cite news |title=Ethnic Press Booms In New York City |publisher=Editor & Publisher |date=July 10, 2002 |url=http://www.editorandpublisher.com/eandp/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1538594 |accessdate=September 1, 2008 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080630003615/http://www.editorandpublisher.com/eandp/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1538594 |arkivdato=2008-06-30 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080630003615/http://www.editorandpublisher.com/eandp/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1538594 |date=2008-06-30 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.editorandpublisher.com/eandp/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1538594 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080630003615/http://www.editorandpublisher.com/eandp/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1538594 |arkivdato=2008-06-30 }}</ref>: ''[[The Wall Street Journal]]'' kaj ''[[The New York Times]]''. Inter la ĉefaj tablojdoj de la urbo troviĝas ''[[The New York Daily News]]'' kaj ''[[New York Post|The New York Post]]'', fondita en 1800 de [[Alexander Hamilton]]. ''[[The New Yorker]]'' estas ĉiusemajna gazeto kiu aperigas ĵurnalismon, komentarojn, kritikismon, eseojn, fikcion, satiron, bildoliteraturon kaj poezion. Ankaŭ estas eldonaĵoj dediĉataj al specifaj etnaj grupoj, inkluzive de 270 tagĵurnaloj kaj revuoj publikigitaj en pli ol 40 lingvoj.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://frankfurt.usconsulate.gov/frankfurt/speech05092007b.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070723115555/http://frankfurt.usconsulate.gov/frankfurt/speech05092007.html |arkivdato=2007-07-23 }}</ref> ''[[El Diario La Prensa]]'' estas la hispanlingva tagĵurnalo plej grava kaj antikva en la lando.<ref name="Toop-RapAttack2">{{Citaĵo el libro|titolo=Rap Attack 2: African Rap to Global Hip Hop|familia nomo=Toop|persona nomo=David|jaro=1992|eldoninto=Serpents Tail|ISBN=1852422432}}</ref> Aliflanke, ''[[The New York Amsterdam News]]'', publikigita en Harlem, estas tagĵurnalo cele al la afrikdevenaj usonanoj<ref>{{Cite web |url=http://news.newamericamedia.org/news/view_article.html?article_id=e4526a43cc213775795cc84762fce768 |title=el diario/La Prensa: The Nation's Oldest Spanish-Language Daily |date=July 27, 2005 |publisher=New America Media |accessdate=September 1, 2008 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080522105604/http://news.newamericamedia.org/news/view_article.html?article_id=e4526a43cc213775795cc84762fce768 |arkivdato=2008-05-22 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://news.newamericamedia.org/news/view_article.html?article_id=e4526a43cc213775795cc84762fce768 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080522105604/http://news.newamericamedia.org/news/view_article.html?article_id=e4526a43cc213775795cc84762fce768 |arkivdato=2008-05-22 }}</ref>. [[Dosiero:Times Square New York City FLIKR 3.jpg|230px|eta|[[ABC Studios]] en [[Times Square]].]] La televido disvolviĝis en Novjorko kaj estas grava faktoro por la ekonomio de la urbo. La kvar ĉefaj televidĉenoj de la lando, [[American Broadcasting Company|ABC]], [[Columbia Broadcasting System|CBS]], [[Fox Broadcasting Company|FOX]] kaj [[National Broadcasting Company|NBC]], sidejas en Novjorko, same kiel multaj perkablaj televidkanaloj, kiel [[MTV]], [[Fox News]], [[Home Box Office|HBO]] kaj [[Comedy Central]]. En 2005, estis pli ol 100 televidprogramoj filmitaj en lokaj studioj. La nekomercaj amaskomunikiloj ankaŭ ludas gravan rolon en la urbo<ref>{{Cite web |type=Press release |title=2005 is banner year for production in New York |publisher=The City of New York Mayor's Office of Film, Theater and Broadcasting |date=December 28, 2005 |url=http://www.nyc.gov/html/film/html/news/010106_2005_banner_year.shtml |accessdate=September 1, 2008 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130201221336/http://www.nyc.gov/html/film/html/news/010106_2005_banner_year.shtml |arkivdato=2013-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130201221336/http://www.nyc.gov/html/film/html/news/010106_2005_banner_year.shtml |archivedate=2013-02-01 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.nyc.gov/html/film/html/news/010106_2005_banner_year.shtml |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130201221336/http://www.nyc.gov/html/film/html/news/010106_2005_banner_year.shtml |arkivdato=2013-02-01 }}</ref>. La senpaga televidkanalo plej antikva de Usono estas ''Manhattan Neighborhood Network'', fondita en 1971.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mnn.org/en/community-celebrates-public-access-tvs-35th-annive |titolo=Community Celebrates Public Access TV's 35th Anniversary |alirdato=2012-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100825122105/http://www.mnn.org/en/community-celebrates-public-access-tvs-35th-annive |arkivdato=2010-08-25 }}</ref> [[WNET]] estas la ĉefa publika televidstacio plej grava en la urbo kaj unu el la ĉefaj proviziantoj de la [[Public Broadcasting Service|Nacia Servo de Publika Elsendado]]<ref>{{Cite web |url=http://www.mnn.org/en/community-celebrates-public-access-tvs-35th-annive |title=Community Celebrates Public Access TV's 35th Anniversary |publisher=Mnn.org |accessdate=October 28, 2010 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100825122105/http://www.mnn.org/en/community-celebrates-public-access-tvs-35th-annive |arkivdato=2010-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100825122105/http://www.mnn.org/en/community-celebrates-public-access-tvs-35th-annive |archivedate=2010-08-25 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.mnn.org/en/community-celebrates-public-access-tvs-35th-annive |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100825122105/http://www.mnn.org/en/community-celebrates-public-access-tvs-35th-annive |arkivdato=2010-08-25 }}</ref>. La publika radiostacio [[WNYC]], kiu apartenis al la urbo ĝis [[1997]], havas la plej altan aŭskultantaron de la urbo.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://dictionary.reference.com/browse/capital|titolo=capital|alirdato=2011-07-10|eldoninto=Dictionary.com, LLC. Copyright © 2011. All rights reserved}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.pbs.org/wnet/freetodance/about/episodes.html|titolo=Free To Dance: About The Film|alirdato=2011-07-10|eldoninto=Copyright© 1995–2011 Public Broadcasting Service (PBS). All rights reserved|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150510053423/http://www.pbs.org/wnet/freetodance/about/episodes.html|arkivdato=2015-05-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.alvinailey.org/about/visit-us/group-visits|title=Group Visits|publisher=Copyright © 2011 Alvin Ailey Dance Foundation, Inc. All rights reserved|accessdate=2011-07-10|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2012-01-23|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110513030823/http://www.alvinailey.org/about/visit-us/group-visits|arkivdato=2011-05-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513030823/http://www.alvinailey.org/about/visit-us/group-visits|archivedate=2011-05-13}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.alvinailey.org/about/visit-us/group-visits |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110513030823/http://www.alvinailey.org/about/visit-us/group-visits |arkivdato=2011-05-13 }}</ref> === Novjorka akĉento === La loĝantoj de novjorka areo havas distingitan [[intonacio]]n komune nomata «novjorka akĉento», kvankam ankaŭ konata en la angla kiel ''Broklina'' aŭ ''Novjorka''. Ĝi estas ofte konsiderata la plej rekonebla akĉento el la usonangla.<ref>Newman, Michael (2005) "New York Talk" in ''American Voices'' Walt Wolfram and Ben Ward (eds). p.82-87 Blackwell ISBN 1-4051-2109-2</ref> La klasika versio de la dialekto centriĝas en la mezklasaj aŭ laboristaj loĝantoj de la eŭropa deveno, kvankam la ekloĝado de neeŭropanoj en la lastaj jardekoj ŝanĝis la parolmanieron<ref name="Sontag1993">{{citaĵo el la reto|familia nomo=Sontag |persona nomo=Deborah |url=http://www.nytimes.com/1993/02/14/nyregion/oy-gevalt-new-yawkese-an-endangered-dialect.html?pagewanted=all |titolo=Oy Gevalt! New Yawkese An Endangered Dialect? |verko=[[The New York Times]] |dato=14‑a februaro 1993 |alirdato=la 8‑a aprilo 2016 |lingvo=en}}</ref>. Unu el la plej rimarkindaj karakterizoj de tiu ĉi dialekto estas la preterlasado de la litero ''r''. La akĉento forigas la sonon {{IPA|[ɹ]}} fine de silabo aŭ tuj antaŭ konsonanto, pro kio la prononcado de kelkaj vortoj kiel ''park'' estus {{IPA|[pɔːk]}}, ''butter'' estus {{IPA|[bʌɾə]}} kaj ''here'', {{IPA|[hiə]}}. Aliaj karakterizaĵoj estas la pli alta entonacio kaj longigado de la vokalo {{IPA|[ɔ]}} de vortoj kiaj ''talk'', ''law'', ''cross'', kaj ''coffee'' kaj kelkfoje la samsona {{IPA|[ɔr]}} de ''core'' aŭ ''more''. En la plimulto de la plej antikvaj kaj ekstremaj variantoj de ĉi tiu akĉento, la vokalaj sonoj de vortoj kiel ''girl'' aŭ ''oil'' iĝas [[diftongo]] {{IPA|[ɜɪ]}}. Ofte tio percepteblas inter parolantoj de aliaj akĉentoj kiel konfuziĝo de la sonoj ''er'' kaj ''oj'', pro kio ''girl'' estas prononcata kiel ''goil'' kaj ''oil'' estas ''erl''; tio karikaturigis novjorkanojn dirante ''Ĵoizej'' (Ĵerzejo), ''Tojdi-Toid Street'' (33rd Street) kaj ''terlet'' (toilet)<ref name="Sontag1993"/>. === Sportoj === [[Dosiero:Yankee Stadium II.JPG|eta|maldekstra|La nova [[Yankee Stadium]] estas la sidejo de [[New York Yankees]] ekde [[2009]].]] [[Dosiero:Arthur ashe stadium interior.jpg|eta|La [[Malfermo de Usono]] en Kvinzo.]] Novjorko havas teamojn en la kvar ĉefaj sportaj grandaj ligoj de Nordameriko, kaj ili ĉiuj sidejas en la urbo.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nit.org/history/nit-postseason.html|titolo=Postseason Overview|alirdato=2008-09-01|eldoninto=National Invitation Tournament|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080724155001/http://www.nit.org/history/nit-postseason.html|arkivdato=2008-07-24}}</ref> [[Basbalo]] estas la plej populara sporto inter la loĝantoj. En ĝi okazis [[Monda Serio|Mondaj Serioj]] disputitaj inter la lokaj teamoj. Novjorko estas unu el la kvin metropolaj areoj de Usono (aliaj estas [[Ĉikago]], [[Vaŝingtono]]-[[Baltimoro]], [[Los-Anĝeleso]] kaj areo ĉe la golfeto de [[San-Francisko]]) kiu havas du basbalteamojn. La du teamoj kiuj nuntempe estas en la [[Grandaj Ligoj de Basbalo]] estas ''[[New York Yankees]]'' kaj ''[[New York Mets]]'', kiuj havas rivalecon komparebla al tiu rivaleco inter la Jankioj kaj [[Boston Red Sox]]. La jankioj akiris 26 titolojn, dum la Mets-oj atingis ĝin nur du fojojn. La urbo ankaŭ estis hejmo de ''[[San Francisco Giants|New York Giants]]'' (nun ''[[San Francisco Giants]]'') kaj de la ''[[Los Angeles Dodgers|Brooklyn Dodgers]]'' (nuntempe konataj kiel ''[[Los Angeles Dodgers]]''). Ambaŭ teamoj translokiĝis al [[Kalifornio]] en [[1958]]. Ankaŭ estas du teamoj en la malgrandaj ligoj, ili estas la ''[[Staten Island Yankees]]'' kaj la ''[[Brooklyn Cyclones]]''<ref>{{cite video |people=Sas, Adrian (Producer) |date=2006 |url=http://nycgovparks.org/sub_newsroom/video/index.html?key=16&search= |title=It's my Park: Cricket |medium=TV-Series |location=New York City |publisher=''[[New York City Department of Parks & Recreation]]'' |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090927214100/http://www.nycgovparks.org/sub_newsroom/video/index.html?key=16 |arkivdato=2009-09-27 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090927214100/http://nycgovparks.org/sub_newsroom/video/index.html?key=16&search= |date=2009-09-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.nycgovparks.org/sub_newsroom/video/index.html?key=16 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-09-03 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090927214100/http://www.nycgovparks.org/sub_newsroom/video/index.html?key=16 |arkivdato=2009-09-27 }}</ref>. La urbo estas reprezentata en la ''[[National Football League]]'' ("Nacia Piedpilka Ligo") pere de ''[[New York Jets]]'' kaj ''[[New York Giants]]'', kvankam ambaŭ teamoj ludas loke en la ''[[Giants Stadium]]'', en [[Nov-Ĵerzejo]]. La [[Ranĝeroj de Novjorko]] (''New York Rangers'', "Novjorkaj Ranĝeroj") estas la reprezentantoj de Novjorko en la [[Nacia Hokea Ligo]]. En [[futbalo]], [[Red Bull New York]] estas la teamo kiu reprezentas la urbon en la [[Granda Ligo Futbala]]. Ĉi tiu teamo ankaŭ loke ludas en la Giants Stadium. Krome, Novjorko kalkulis je aliaj legendecaj teamoj, jam malaperintaj, kiel [[MetroStars]] aŭ [[New York Cosmos|Cosmos]], teamo en kiu ludis mondaj steluloj kiaj [[Pelé]], [[Franz Beckenbauer|Beckenbauer]], [[Carlos Alberto Torres|Carlos Alberto]] aŭ [[Johan Neeskens]]. La teamo de la ''[[National Basketball Association|NBA]]'' de la urbo estas ''[[New York Knicks]]'', dum en la ''[[Women's National Basketball Association|WNBA]]'' estas ''[[New York Liberty]]''. La [[Novjorka Atletika Klubo]], aŭ en angla ''New York Athletic Club'' (NYAC), estas privata societa klubo kaj atletika klubo en Novjorko. Fondita en 1868, la klubo havas proksimume 8,600 membrojn kaj du instalaĵojn: nome la City House ĉe 180 Central Park South en Manhatano kaj la insulo Travers en la Kantono Westchester ankaŭ en [[Novjorkio]]. La [[Novjorka maratono]] aŭ en angla ''The New York City Marathon'' (markita kiel ''TCS New York City Marathon'' kaj antaŭ kiel ''ING New York City Marathon'' pro [[Sponsoro|sponsorecaj]] tialoj) estas ĉiujara [[maratono]] (42.195&nbsp;km aŭ 26.219 mejloj) kiu estas okazigata tra la kvin ''boroughs'' de Novjorko. Ĝi estas la plej granda maratono en la mondo,<ref>"AIMS - World's Largest Marathons". Aims-association.org. [http://www.aims-worldrunning.org/aims.html] Alirita la 10an de Junio, 2017.</ref> kun 51,394 finintoj en 2016<ref>"TCS New York City Marathon". New York Road Runners. [http://www.tcsnycmarathon.org/] Alirita la 10an de Junio, 2017.</ref> kaj 98,247 kandidatoj por la konkurenco de 2017.<ref>Kit Fox (March 2, 2017). "2017 New York City Marathon Entrants By the Numbers - Applications for the world’s largest race were at an all-time high for 2017". Runner's World - Rodale Inc. [http://www.runnersworld.com/new-york-city-marathon/2017-new-york-city-marathon-entrants-by-the-numbers] Alirita la 10an de Junio, 2017.</ref> [[Dosiero:AMNH-exterior.jpg|eta|maldekstra|250px|Ĉefaj fasado kaj enirejo de Muzeo de Natura Historio]] Multaj sportoj havas rilatojn kun la komunumoj de enmigrintoj. [[Stickball]], strata versio de [[basbalo]], estis popularigita de la laboristaj junuloj en la [[itala]]j, [[germana]]j kaj [[irlanda]]j kvartaloj de la [[1930-aj jaroj]]. En la lastaj jaroj, aperis multaj amatoraj sportligoj de [[kriketo]] kiel konsekvenco de la alveno de enmigrintoj el [[Barato]] kaj [[Karibio]]. === Muzeoj === La [[Metropola Muzeo de Arto]] estas la plej fama en Manhatano. Kun pli ol du milionoj da verkoj, ĝiaj 130.000 m² kaj 4,5 milionoj da ĉiujaraj vizitantoj, ĝi troviĝas inter la plej grandaj muzeoj de la mondo. Aliaj muzeoj, disaj tra la tuta urbo, proponas ĝeneralajn kolektojn de arto (la [[Kolekto Frick]], la [[Broklina Muzeo]], la [[Kvinza Muzeo de Arto]]) aŭ fakaj ([[The Cloisters]] pri la arto en Mezepoko; la [[Muzeo de Usona Popola Arto]] kaj la [[Muzeo Whitney de Usona Arto]] pri la usona arto. La nuntempa arto estas reprezentita de institucioj kiel la [[Solomon R. Guggenheim Museum|Muzeo Solomon R. Guggenheim]], la [[Muzeo de Moderna Arto de Novjorko|Muzeo de Moderna Arto]] aŭ la [[Nova Muzeo de Nuntempa Arto]]. Kaj pri moderna arto kaj pri [[Judismo|judaĵoj]] temas la [[Juda Muzeo (Manhatano)|Juda Muzeo]] En la areo de la sciencoj kaj teknologio, troviĝas la [[Novjorka Halo de Scienco]], la [[Muzeo de Nubskrapuloj]] kaj ankaŭ la [[Instituto de Staten-Insulo de Artoj kaj Sciencoj]]. Tamen, la plej prestiĝa estas [[Usona Muzeo de Natura Historio]] kun 32 milionoj da specifaĵoj kaj objektoj, kaj [[planetario]]. {{-l}} ==Aliaj servoj== * [[Muzeo de Juda Heredo (Novjorko)|Muzeo de Juda Heredo]] * [[Novjorka Akademio de Sciencoj]]. * [[Radio City Music Hall]] * [[Usona Akademio de Artoj kaj Beletro]] * [[Usona Konsilio de Erudiciaj Societoj]] == Transporto == [[Dosiero:Image-Grand central Station Outside Night 2.jpg|250px|eta|maldekstra|Centra Stacidomo de Novjorko.]] La [[publika transporto]] estas ĉefa transportilo de la novjorkanoj. Novjorko estas la sola urbo de la lando kie pli ol la duono da hejmoj ne havas veturilon. En Manhatano, pli ol 75% de la loĝantoj ne havas propran veturilon; je nacia skalo, ĉi tiu procento estas 8%. [[Dosiero:NYC Subway R160A 9237 on the E.jpg|250px|eta|dekstra|La [[metroo de Novjorko]] estas unu el la plej grandaj de la mondo]] La [[metroo]] de [[metroo de Novjorko|Novjorko]] estas la plej granda en la mondo laŭ amplekso de ĉiuj fervojoj (1.062&nbsp;km) kaj ankaŭ estas la metroo kun plej multaj stacioj (468). Krome, ĝi estas la kvara laŭ la kvanto de ĉiujaraj uzantoj, kun 1.400 miliono en 2005. Elstaras ankaŭ la 24-hora funkciado en la preskaŭ tuta reto (kvankam kun kelkaj hordiferencoj de la trajnoj en la diurno kaj nokto), en kontrasto kun la nokta fermado de la metroo en urboj kiel, [[metroo de Bonaero|Bonaero]], [[Metroo de Londono|Londono]], [[Metroo de Parizo|Parizo]], [[Metroo de Vaŝingtono|Vaŝingtono]], [[Metroo de Tokio|Tokio]], [[Metroo de Madrido|Madrido]],<ref>{{Cite web |url=http://www.metro.sp.gov.br/informacao/horarios/horarios.shtml |title=Horario de Metro de São Paulo |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120207232424/http://www.metro.sp.gov.br/informacao/horarios/horarios.shtml |arkivdato=2012-02-07 |accessdate=2012-01-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120207232424/http://www.metro.sp.gov.br/informacao/horarios/horarios.shtml |archivedate=2012-02-07 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.metro.sp.gov.br/informacao/horarios/horarios.shtml |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120207232424/http://www.metro.sp.gov.br/informacao/horarios/horarios.shtml |arkivdato=2012-02-07 }}</ref> [[Metroo de Meksikurbo|Meksikurbo]] kaj [[Metroo en San-Paŭlo|San-Paŭlo]]. Tamen, Novjorko estas la usona urbo kie la loĝantoj plej malfrue atingas sian laborejon, kun mezuma tempo de 36,2 [[minuto]]j. La vojreto estas la plej granda kaj kompleksa. Inter ili ankaŭ troviĝas la [[pendoponto]] plej longa en [[Nordameriko]], la [[ponto Verrazano-Narrows]]; la [[Tunelo Holland]], la unua tunelo por veturiloj mekanike ventumita, pli ol 12.000 [[taksio]]j kaj [[telfero]] kiu komunikas la insulon [[insulo|Roosevelt]] kun Manhatano. La [[Ponto George Washington]]{{md}}konata neformale kiel ''the GW''{{md}}estas dunivela [[pendoponto]] spane super la rivero Hudson, konektante la ''neighborhood'' Washington Heights kun la ''borough'' Manhatano al [[Fort Lee (Nov-Ĵerzejo)]]. Je 2015, la Ponto George Washington eltenas ĉirkaŭ 106 milionojn da vehikloj jare, kio faras ĝin la plej aktiva motorvehikla ponto en la mondo, laŭ la Havenaŭtoritato de Novjorko kaj Nov-Ĵerzejo, nome la duŝtata registara agentejo kiu posedas kaj funkciigas en la areo kelkajn pontojn, tunelojn, kaj flughavenojn. La busaro kaj fervojreto estas la plej grandaj en tuta Nordameriko. Ĉi tiu fervojreto, kiu ligas la suburbojn de la limaj regionoj inter la ŝtatoj [[Novjorkio]], [[Konektikuto]] kaj [[Nov-Ĵerzejo]] kun la urbo, havas pli ol 250 staciojn kaj 20 fervojojn. La sistemo kuniĝas en la du plej uzataj stacioj de Usono: [[Granda Centra Stacidomo]] kaj la stacidomo Pensilvanio. La urbo estas ĉefa enirpordo de eksterlandaj vojaĝantoj. La areo havas tri gravajn flughavenojn: la [[Internacia Flughaveno John F. Kennedy]], la [[Internacia Flughaveno Libereco de Newark]] kaj la [[Flughaveno LaGuardia]]. Nun estas planoj por akirado de nova flughaveno, la [[Internacia Flughaveno Stewart]], proksime al Newburgh, kiu estus pligrandigita kaj kondiĉigita por mildigi la kreskantan kvanton da pasaĝeroj. Cent milionoj da pasaĝeroj uzis la tri flughavenojn en 2005 kaj la aera spaco de la urbo estas la plej ŝtopita en la mondo. Krome, ekzistas ampleksa reto de [[aŭtoŝoseo]]j kiuj ligas la urbon kun la suburboj norde kun [[Nov-Ĵerzejo]], la [[arondismento Vesĉestero]], [[Long-Insulo]] kaj sudoriente de [[Konektikuto]]. == Famuloj == * En Novjorko naskiĝis, inter multaj aliaj: ** la aktoro [[André Sogliuzzo]], ** usona-hungara [[aktoro]] [[Ernő Verebes]] ** hungara arkeologo [[Tamás Bács]] ** [[Louise Glück]], nobelpremiita pri literaturo ** la aktorino [[Alexandra Daddario]] ** hungara [[ekonomikisto]] [[László Abelovszky]] * En Novjorko mortis: ** en [[1910]] usona inventisto [[Granville T. Woods]] ** en [[1854]] [[Zsuzsanna Kossuth]] ** hungara-usona [[advokato]] [[Vilmos Lőw]] ** hungara advokato [[Pál Nessi]] ** [[aktivisto]] pri homaj rajtoj [[László Hámos]] ** hungaraj [[aktoro]]j [[Lili Darvas]], [[Pál Fejős]], [[Franciska Gaál]], [[Irén Gombaszögi]], [[Péter Halász (aktoro)]], [[Gyula Kabos]], [[Katalin Karády]], [[Ernő Király (aktoro)|Ernő Király]], [[Marianne Krencsey]], [[Gerő Mály]], [[Béla Pásztor]], [[Lia Putty]], [[Lujza Székely]] ** usona-hungara aktoro [[Lili Bordán]] ** hungardevena akvafortisto [[Rezső Fábri]] ** hungara [[arkitekto]] [[László Acsay]] ** hungara-usona artkolektisto [[József Brummer]] ** usona-hungara aktorino [[Elizabeth De Charay]] ** hungaraj arkitektoj [[Eszter Pécsi]] kaj [[Andor Weininger]] ** pola [[baletisto]] [[Jan Ciepliński]] ** hungaraj-usonaj [[dirigento]]j [[Frigyes Reiner]], [[Antal Seidl]] kaj [[Lajos Serly]] ** hungardevena usona drumisto [[György Jinda]] ** hungardevena geologo [[Jenő Jablonszky]] ** hungaraj [[grafikisto]]j [[József Domján]], [[Nándor Honti]] kaj [[Tibor Gergely]] ** aŭstrohungara [[ilustristo]] [[Steffie Lerch]] ** hungara [[inĝeniero]] [[Kálmán Szily (inĝeniero)|Kálmán Szily]] ** hungara-usona [[inventisto]] [[Péter Károly Goldmark]] ** hungaraj juristoj [[Barna Horváth]], [[Rusztem Vámbéry]] kaj [[Tivadar Surányi-Unger]] ** hungaraj [[ĵurnalisto]]j [[Sándor Nádas]] kaj [[Lajos Thury]] ** [[Miklós Farkas (kameraisto)]] ** hungaraj [[komponisto]]j [[Viktor Jacobi]], [[Alfréd Márkus]] kaj [[Albert Szirmai]] ** hungaraj-usonaj [[kuracisto]]j [[Árpád Gerster]], [[Ernő Gyarmati]], [[Zoltán Óváry]], [[Béla Schick]], [[Margit Schönberger]] kaj [[Ferenc Földes (kuracisto)|Ferenc Földes]] ** hungara luktisto [[Rajmund Badó]] ** hungara-usona [[muzikisto]] [[Tommy Ramone]] ** hungara-usona [[operkantisto]] [[Miklós Gafni]] ** hungaraj [[operkantisto]]j [[Lőrinc Alváry]], [[Margit Bokor]], [[Lola Gere]], [[Tibor Kelen]], [[Árpád Kishegyi]] kaj [[Erzsébet Vidmár]] ** hungara operetkantisto [[Juliska Keleti]] ** hungara [[orgenisto]] [[Kálmán Antos]] ** hungaraj [[pentristo]]j [[Artúr Lajos Halmi]], [[Leó Kóber]] kaj [[Vilma Lwoff-Parlaghy]] ** hungardevena patologo [[Gedeon Erős]] ** hungardevena [[pianisto]] [[György Sándor (pianisto)|György Sándor]] ** hungaraj [[politikisto]]j [[Vince Nagy (politikisto)|Vince Nagy]], [[Dezső Sulyok]], [[Károly Peyer]] kaj [[Antal Sigray]] ** hungardevena filmoproduktoro [[Róbert Halmi]] ** hungardevenaj [[psikoanalizisto]]j [[Nándor Fodor]] kaj [[Fanni Hann]] ** hungara-usona [[reĝisoro]] [[László Benedek (reĝisoro)|László Benedek]] ** hungardevena tablotenisisto [[Sándor Glancz]] ** hungara [[urbestro]] [[Sándor Bernhart]] ** hungara [[violonisto]] [[Ede Reményi]] == Ĝemelaj urboj == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:white; width:70%;" |- style="color:white;" ! ! style="background:#659ec7; width:10%;"| Urbo ! ! style="background:#659ec7; width:24%;"| Geografia situo ! ! style="background:#659ec7; width:22%;"| Lando ! ! style="background:#659ec7; width: 5%;"| Ekde |- |! ! style="background:lemonchiffon;"| '''[[Tokio]]''' |! ! align=maldekstra| [[Kanto-regiono]] (insulo [[Honshū]]) |! ! align=maldekstra| {{flago|Japanio|nomo=jes|grandeco=30px}} |! !| 1960 |- |! ! style="background:lemonchiffon;"| '''[[Pekino]]''' |! ! align=maldekstra| [[Delto de Flava Rivero kaj Bohaj-maro|Bohaj-regiono]], Norda Ĉinio |! ! align=maldekstra| {{flago|Ĉinio|nomo=jes|grandeco=30px}}<ref>{{Cite web|url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|title=Sister Cities|publisher=Beijing Municipal Government|accessdate=June 23, 2009|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2012-01-23|arkivurl=https://www.webcitation.org/5mq6B2fdq?url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|arkivdato=2010-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170716081317/http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|archivedate=2017-07-16}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-01-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180818213155/http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/ |arkivdato=2018-08-18 }}</ref> |! !| 1980 |- |! ! style="background:lemonchiffon;"| '''[[Kairo]]''' |! ! align=maldekstra| [[Provinco Kairo]] |! ! align=maldekstra| {{flago|Egiptio|nomo=jes|grandeco=30px}} |! !| 1982 |- |! ! style="background:lemonchiffon;"| '''[[Madrido]]''' |! ! align=maldekstra| [[Madrida Regiono]] |! ! align=maldekstra| {{flago|Hispanio|nomo=jes|grandeco=30px}}<ref name="hermanadas">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.munimadrid.es/portal/site/munimadrid/menuitem.dbd5147a4ba1b0aa7d245f019fc08a0c/?vgnextoid=4e84399a03003110VgnVCM2000000c205a0aRCRD&vgnextchannel=4e98823d3a37a010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD&vgnextfmt=especial1&idContenido=1da69a4192b5b010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD|titolo=Mapa Mundi de las ciudades hermanadas|eldoninto=Ayuntamiento de Madrid}}</ref> |! !| 1982 |- |! ! style="background:lemonchiffon;"| '''[[Sankta Domingo]]''' |! ! align=maldekstra| [[Nacia Distrikto]] |! ! align=maldekstra| {{flago|Domingo|nomo=jes|grandeco=30px}} |! !|1983 |- |! ! style="background:lemonchiffon;"| '''[[Budapeŝto]]''' |! ! align=maldekstra| [[Pest (departemento)]] |! ! align=maldekstra| {{flago|Hungario|nomo=jes|grandeco=30px}} |! !| 1992 |- |! ! style="background:lemonchiffon;"| '''[[Romo]]''' |! ! align=maldekstra| [[Lazio]] ([[Latium]]) |! ! align=maldekstra| {{flago|Italio|nomo=jes|grandeco=30px}} |! !| 1992 |- |! ! style="background:lemonchiffon;"| '''[[Jerusalemo]]''' |! ! align=maldekstra| [[Distrikto Jerusalemo]] |! ! align=maldekstra| {{flago|Israelo|nomo=jes|grandeco=30px}} |! !| 1993 |- |! ! style="background:lemonchiffon;"| '''[[Telavivo]]''' |! ! align=maldekstra| [[Distrikto Tel-Avivo]] |! ! align=maldekstra| {{flago|Israelo|nomo=jes|grandeco=30px}} |! !| 1996 |- |! ! style="background:lemonchiffon;"| '''[[Londono]]''' |! ! align=maldekstra| [[Anglio]] |! ! align=maldekstra| {{flago|Britio|nomo=jes|grandeco=30px}} |! !| 2001 |- |! ! style="background:lemonchiffon;"| '''[[Johanesburgo]]''' |! ! align=maldekstra| [[Gauteng]] (provinco [[Transvalo]]) |! ! align=maldekstra| {{flago|Sudafriko|nomo=jes|grandeco=30px}} |! !| 2003 |- |} == Novjorko en Esperanto == En la kvina kanto de la verko de [[Abel Montagut]] nome ''[[Poemo de Utnoa]]'' okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo [[Noa]]) pere de la drogo ''anoŭdo''. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto [[Valmikio]] kaj poste la japana pentristo [[Hokusajo]] kiuj montras al li laŭvice la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, unue en [[Azio]], kaj poste venas la vico de [[Fidiaso]], kaj poste [[Maria Sklodovska]], kiuj montras al Utnoa la mirindaĵojn de [[Eŭropo]]. La venontaj ĉiĉeronoj estas ankaŭ laŭvice unue [[Akenatono]] kaj poste [[Sunĝata Kejta]] kiuj omaĝas la historian gravon de Afriko. En Ameriko estas unue [[Nezaŭhtezoma]] kaj poste [[Neil Armstrong]] la ĉiĉerono kiu vidigas la civilizajn atingojn de Novjorko: {{Citaĵo|:Fulmbrile li eksagas, antaŭ Utnoa gvidante. :Li montras konstruaĵojn de longestrataj urbegoj, :kaj en la pretertempo la vojaĝanta duopo :alvenas al Novjorko, kie statuo radia :svingas multflaman torĉon de la libero revata. :-Jen svarmaj nubskrapuloj, sur mondo pleje majestaj :faraĵoj homaj. Tie staras pintego cementa, :Ŝtatdomo Imperia, kiu dumnokte neonas :kvazaŭ lumturo ŝveba kaj ĝia pinglo lazuron :atingas, tiel, ke ĉe l'nubaj superaj etaĝoj :inverse pluvas. Jen ĉi la Gugenhajm-a Muzeo, :helicoide forma, elkonstruita betone, :kaj jen la Sigram-domo, nigre scintila vitraro.<ref>[[Abel Montagut]], ''[[Poemo de Utnoa]]''. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p., p. 128.</ref>}} == Esperanto en Novjorko == La urbo gastigis la [[Landa Kongreso de ELNA|landajn kongresojn]] de [[Esperanto-Ligo por Norda Ameriko|ELNA]] en [[1957]], [[1964]], [[1981]] kaj [[1995]]. El la lokaj esperantistoj menciindas interalie [[Neil Blonstein]], kiu ekde aŭgusto 2008 estas la reprezentanto de [[UEA]] ĉe la [[Unuiĝintaj Nacioj]] en Novjorko. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> dosiero:Rockefeller_Center_view_3056953388_4512c89d0a.jpg|Vido ekde la [[Rockefeller Center]] dosiero:New_York_City_at_night_HDR.jpg|Novjorko nokte dosiero:The new york times building in new york city.jpg|Enirejo de la ĵurnalo [[New York Times]] dosiero:Ground Zero 3.JPG|[[World Trade Center|Ground Zero]] dosiero:New York City skyline.jpg|Vido de Manhatano ekde [[Insulo Ellis]] dosiero:Rockefeller Center christmas tree.jpg|[[Abio]] de [[Rockefeller Center]] dosiero:Freiheitsstatue NYC full.jpg|[[Statuo de Libereco]] dosiero:BOA Tower Feb 2010.jpg|Turo de la [[Bank of America]] dosiero:Brooklyn Bridge 20080501.JPG|[[Ponto de Broklino]] dosiero:New York marathon Verrazano bridge.jpg|La [[Maratono de Novjorko]] sur la [[Ponto Verrazano-Narrows]] dosiero:Grand Central Station Main Concourse Jan 2006.jpg|Halo de la [[Granda Centra Stacidomo]] dosiero:New York City-Manhattan-Central Park (Gentry).jpg|[[Central Park]] vidaĵo el [[Rockefeller Center]] </gallery> == Referencoj == {{Polurinda|referencoj uzas ŝablonojn, kiuj neĝuste komenciĝas, kiuj estas alilingvaj aŭ tute ne ekzistas}} {{Referencoj|3}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|n=Nov-Jorko|ReVo=jork.nov0o}} * [[Plej grandaj urboj|Plej grandaj urboj laŭ loĝantaro]] * ''[[I Love New York]]'' * [[Listo de milionurboj]] * [[Telegrafostria parado]] * ''[[La juna Ames]]'' * [[Port Authority Trans-Hudson]] * [[Staten Island Railway]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo|https://www.nyc.gov}} ({{en}}) * [http://www.cnewyork.net/ Fotoj pri Novjorko] * esperantlingva versio de la kanzono [http://www.youtube.com/watch?v=jcfRvRYvK40 "Novjork' Novjork'" en la retejo] [[YouTube]] * [https://www.youtube.com/watch?v=J5ssPJWzI1g eĉ ne duminuta, ekspresa esperantlingva ĉiĉeronado tra Novjorko] per [[Neil Blonstein]], de la revuo ''[[Wall Street Journal]]'', same en la retejo [[YouTube]] {{-}} {{Granda dosiero|Skyline-New-York-City.jpg|3000px|{{center|Panoramo 360, Manhatano, prenita je aprilo 2005 de la [[Empire State Building]]}}}} {{Metropoloj}} {{Bibliotekoj}} {{Elstara}} {{ADLS|2012|11}} <!-- kaj 12 --> {{Havenda artikolo|Novjorko}} [[Kategorio:Novjorko| ]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Urboj de Nov-Jorkio]] 35lj58zqpivhgt876bt1fgf0ncgz7l4 Safrano 0 4008 9401071 9359413 2026-06-13T10:41:33Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401071 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Safrano |dosiero = Crocus sativus1.jpg |dosiero larĝo = 240px |priskribo de dosiero = ''Crocus sativus'' |regno = [[Plantoj]] ‘‘Plantae’’ |regno2 = planto |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Unukotiledonaj plantoj|Unukotiledonaj]] ''Liliopsida'' |ordo = [[Asparagaloj]] ''Asparagales'' |familio = [[Iridacoj]] ''Iridaceae'' |genro = [[Krokuso]] ''Crocus'' |specioj de subdivizio = Specioj |subdivizio2 = Crocus sativus |vikispecio = |komunejo = }} La '''safrano''' (latine: ''Crocus sativus'') estas la plej multekosta [[spico]] en la mondo. Kialo estas, ke oni devas permanente ekstrakti la [[poleno]]n el ĉiu [[stameno]]. Por ricevi unu kilogramon da safrano necesas 50 000 stamenojn el floroj de plantoj de sama nomo. En [[kuirarto]] uzatas la sekigitaj [[stigmo]]j de la planto. Safrano fajnigas ĉefe rizon, supojn, [[kuko]]jn kaj specialajn [[likvoroj]]n. Ĝia nomita ''safrana koloro'' donas al la manĝaĵo/trinkaĵo lumplenan oranĝaflavan koloron. Laŭ tekstoj kaj trovitaj [[fresko]]j, safrano uzatas kiel kuracilo de pr. 4 000 jaroj. Ĝi uzatas en kuracado kontraŭ 90 malsanoj. {| cellpadding="4" border="0" style="float: left; margin: 0em 0em 1em 1em; width: 300px; border: 1px #bbbbbb solid; border-collapse: collapse; font-size: 85%;" |- bgcolor=#ff8888 | colspan="2" align="center" | '''Monda safrankultivado''' |- style="background:#FFFFFF; color:#111111;" align="center" | colspan="2" | [[Dosiero:Saffron crocus sativus modern world production.png|centre|300ra|Mondmapo kiu indikas la ĉefajn safranproduktejoj]]<br /><center>Mondmapo kiu indikas la ĉefajn safranproduktejojn</center> |- bgcolor=#ffeeee | style="width:10px; height:10px; background:#800000;" | || &nbsp;—&nbsp; Ĉefaj kultivado-areoj. |- bgcolor=#ffeeee | style="width:10px; height:5px; background:#ff0000;" | || &nbsp;—&nbsp; Ĉefaj kultivado-landoj. |- bgcolor=#ffeeee | style="width:10px; height:10px; background:#ff5555;" | || &nbsp;—&nbsp; Duarangaj kreskareoj. |- bgcolor=#ffeeee | style="width:10px; height:10px; background:#ffaeae;" | || &nbsp;—&nbsp; Duarangaj produktantaj landoj. |- bgcolor=#ffeeee | style="width:10px; height:10px; background:#8080ff;" | || &nbsp;—&nbsp; Ĉefaj komercocentroj (nuntempe). |- bgcolor=#ffeeee | style="width:10px; height:10px; background:#97cbff;" | || &nbsp;—&nbsp; Ĉefaj komercocentroj (historie). |} == Bildaro == <gallery> Dosiero:Iran saffron threads.jpg|Safrano (fadenoj, surfadenigas, metalfadenoj, tredas) de [[Irano]]. Dosiero:Crocus sativus sahuran.jpg Dosiero:Crocus sativus - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-194.jpg </gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=safran}} * http://www.saffronspecialist.co.uk/Information/Saffron_A-Z/A.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070429054418/http://www.saffronspecialist.co.uk/Information/Saffron_A-Z/A.htm |date=2007-04-29 }} * https://web.archive.org/web/20071222043057/http://www.abc.net.au/news/newsitems/200311/s982047.htm * http://www.ebmonline.org/cgi/content/full/227/1/20 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081203181241/http://www.ebmonline.org/cgi/content/full/227/1/20 |date=2008-12-03 }} {{Ĝermo|botaniko}} [[Kategorio:Safrano| ]] 315qqs19ct95lh5y3w3oc7i7kpjdh3l Tri Kronoj (ludo) 0 4104 9401025 6626664 2026-06-13T09:32:28Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401025 wikitext text/x-wiki {{Unua|kat=ne}} {{Informkesto |kampo1 = Angla Nomo |datoj1 = Three Crowns |kampo2 = Kreinto |datoj2 = Larry Back |kampo3 = Ludantoj |datoj3 = 2 |kampo4 = Ludtabulo |datoj4 = 8x8 |kampo5 = Ludpecoj |datoj5 = 20 - (10 blankaj, 10 nigraj) |kampo6 = Eka pozicio }} '''Tri Kronoj''' (aŭ originale [[anglalingvo|anglalingve]]: ''Three Crowns'') estas [[abstrakta ludo]] fare de [[Larry Back]], ludebla sur 8x8-ludtabelo. Ĝia unua eldono: artikolo verkita de Kerry Handscomb en numero 8 de la kanada revuo 'Abstract Games', kadre de '8x8 Game Design Competition. http://www.abstractgamesmagazine.com. Eblas uzi kromajn ludpecojn por 'kronadoj'. Ludpecoj estas je 2 klasoj: kronitaj kaj nekronitaj. Komence ĉiu peco estas nekronita. ==Movoj== Blankulo unue ludu kaj de tiam ambaŭ ludantoj alternu siajn vicojn. Se oni ne saltas, vico konsistas movi ludpecon propran, kronita aŭ ne, ĝis apuda fako laŭ iu ajn direkto. Devige estas movi dum vico. Ĉe la dua vico, Blankulo ne rajtas ludi la saman ludpecon movitan dum la unua vico. Ĉe la ceteraj estontaj vicoj ĉiu ludanto povos movi iun ajn el siaj ludpecoj. (Per tiu ĉi regulo oni provas kompensi la avantaĝon de Blankulo kiu ludis unue). Glitveturilego ('Troika' en la angle origina versio) estas formacio konsistanta el 3 aŭ pli da ludpecoj nekronitaj, kuŝantaj sur la sama rekta linio, jen diagonala, jen orta, ĉiuj apartenantaj al la sama ludanto. Se nekronita ludpeco iĝas parto de Glitveturilego post movo ĝis apuda fako, tiam tiu ludpeco estu kronita. [[Dosiero:triKronoj2.jpg]] [[Dosiero:triKronoj3.jpg]] Kronadon eblas plenumi jen anstataŭante la nekronitan ludpecon per alia aliforma, jen renversante la ludpecon por ke ĝi montru sian malsaman flankon, jen metante alian kroman ludpecon sur tiun nekronitan, estigante tiel dupecan kolonon. Movinte, neniam ludanto rajtas havi glitveturilegon sur la ludtabulo. ==Duobla Salto== Anstataŭ movi kronitan aŭ nekronitan ludpecon, eblas fari Duoblan Salton super 2 malamikaj ludpecoj. Kronitaj ludpecoj povas salti nur super nekronitaj ludpecoj. Nekronitaj ludpecoj povas salti nur super kronitaj ludpecoj. Saltanta ludpeco moviĝas rekte, laŭ diagonala aŭ orta linio, super apuda malamika ludpeco, finante sian iron sur malplena fako situanta tuj malantaŭ la saltita ludpeco. Saltinte, ludpeco DEVAS salti denove, jen laŭ la sama direkto, jen laŭ alia. Estas malpermesate salti sinsekve pli ol dufojojn. Se unua salto maleblus, duan salton oni malpermesus. Salti ne estas devige: ludanto kapablanta salti rajtas fari alian movon. ''La unua salto de la kronita blanka ludpeco devas esti a5:c5. La dua povas esti c5:e5 aŭ c5:e7. La nigra sur c6 ne estas saltebla ĉar fako c7 estas okupita. Maleblas salto c5:c8 ĉar oni saltus pli ol unu ludpecon. Tria salto e5:g5 estas malpermesata. Oni ne povas salti super la nigra en c4 ĉar kronita ludpeco ne povas salti kronitan ludpecon.'' [[Dosiero:triKronoj4.jpg]] Kiam oni saltas 2 nekronitajn ludpecojn, la dua ludpeco saltita estas kaptita kaj forigita el la ludtabulo. [[Dosiero:triKronoj5.jpg]] [[Dosiero:triKronoj6.jpg]] Kiam oni saltas 2 kronitajn ludpecojn, la dua ludpeco saltita perdos sian kronon. [[Dosiero:triKronoj7.jpg]] [[Dosiero:triKronoj8.jpg]] Se, pro malkronado, iĝos Glitveturilego, anstataŭ perdi ties kronon, ludpeco estu kaptita. [[Dosiero:triKronoj9.jpg]] [[Dosiero:triKronoj10.jpg]] [[Dosiero:triKronoj11.jpg]] Se nekronita ludpeco saltinte duoble iĝas parto de Glitveturilego, estu kronita. Samtempe, la dua saltita ludpeco kronita, aŭ estu malkronita aŭ estu kaptita, laŭkaze. [[Dosiero:triKronoj12.jpg]] [[Dosiero:triKronoj13.jpg]] [[Dosiero:triKronoj14.jpg]] Kronita Glitveturilego estas formacio konsistanta el 3 aŭ pli da kronitaj ludpecoj apartenantaj al la sama ludanto, sur la sama linio diagonala aŭ orta. ==Kiel venki?== {{projektoj}} Venkos tiu, kiu unue kaptos 3 ludpecojn aŭ unue estigos Kronitan Glitveturilegon. (Eblas estigi tion movante, aŭ saltante per kronita ludpeco ĝis fako kie tiu ĉi ludpeco iĝos parto de tia formacio, aŭ movante aŭ saltante per nekronita ludpeco ĝis fako kie tiu ludpeco estu kronita kaj samtempe iĝos parto de Kronita Glitveturilego. Se pozicio aperas trifoje dum la sama partio, oni deklaras vana la partion. [[Kategorio:Abstraktaj tabulludoj]] 5du2w2a9318l52fpr65qr57noder059 Tatarstano 0 4130 9400341 9272514 2026-06-12T13:11:22Z Alifono 114488 Ref 4 9400341 wikitext text/x-wiki {{Informkesto federacia subjekto de Ruslando |esperanta nomo = Respubliko Tatario |nomo en landa lingvo = Республика Татарстан |nomo en landa lingvo2 = Татарстан Республикасы |landa lingvo2 = tt |blazono = Coat of arms of Tatarstan.svg |flago = Flag of Tatarstan.svg{{!}}rand |mapo = Tatarstan in Russia.svg |centro = Kazano |lingvoj = [[Tatara lingvo|Tatara]] |etnoj = [[tataroj]] (53,2 %)<br />[[rusoj]] (39,7 %)<br />[[ĉuvaŝoj]] (3,1 %)<br />[[udmurtoj]] (0,6 %) |jaro de la registrado = 2010 |estro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |titolo de estro = <!--Estro (Rais)--> |estro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}}<br> <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> |titolo de estro = |fondo = 27-a de majo 1920 |telefonkodo = (+7) 843xx, 855xx |poŝtkodo = 420000–423999 |OKATO = 92 |retpaĝaro = [http://www.tatar.ru www.tatar.ru] }} '''Tatario'''<ref>https://vortaro.net/#Tatario_kd</ref> aŭ '''Tatarujo'''<ref>https://vortaro.net/#Tatarujo_kd</ref> ({{lang-tt|Татарстан}}, {{lang-ru|Татарстан}}; pli formale: {{lang-tt|Татарстан Республикасы}}, {{lang-ru|Республика Татарстан|t=''Respublika Tatarstan''}}, en Esperanto: '''Respubliko Tatario''', '''Respubliko Tatarujo''' aŭ, sen plena esperantigo, '''Respubliko Tatarstano'''<ref>(rusa) Geografiaj nomoj de Rusio. Toponima Vortaro / Pospelov E.M. - Moskvo: AST, Astrel, 2008. - P. 433. - 528 p. - 1500 ekzempleroj.  - ISBN 978-5-17-054966-5 , 978-5-271-20728-0.  - "Tatarstano, respubliko ene de la Rusia Federacio"</ref>) estas aŭtonoma respubliko kadre de [[Rusio|Rusia Federacio]]. La [[30-a de aŭgusto|30-an de aŭgusto]] [[1990]], rilate al la adopto de la Deklaracio pri Ŝtata Suvereneco, ĝi transformiĝis en la Tataran Sovetan Socialisman Respublikon, kaj ekde la [[7-a de februaro]] [[1992]], en la '''Respublikon Tatarstano'''<ref>Leĝo de la Respubliko Tatarstano de la 7-a de februaro 1992 n-ro 1413-XII "Pri ŝanĝo de la nomo de la Tatara Soveta Socialisma Respubliko kaj enkonduko de respondaj amendoj al la Konstitucio (baza leĝo) de la Tatara SSR" // "Bulteno de la Supera Konsilio de Tatarstano". - 1992. - n-ro 4. - p. 44</ref>. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la respubliko vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La ĉefurbo de la respubliko estas [[Kazano]]. Laŭ paragrafo 2 de Artikolo 1 de la Konstitucio de Respubliko Tatarstano de 1992, la nomoj "Respubliko Tatarstano" kaj "Tatarstano" estas ekvivalentaj. La rusa kaj la tatara estas oficialaj lingvoj en la respubliko Tatarstano<ref>(en) Whalley, Zita, "''[https://theculturetrip.com/europe/russia/articles/will-the-tatar-language-become-extinct/ Will the Tatar Language Become Extinct?] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201204135510/https://theculturetrip.com/europe/russia/articles/will-the-tatar-language-become-extinct/ |date=2020-12-04 }}''", Culture Trip, la 31-an de majo 2018.</ref>. La estro de la Respubliko Tatarstano estas Rais. Nuntempe, la postenon okupas Rustam Minniĥanov<ref>(eo) Maksat Kudajbergen, ''Tatario: novaj limigoj al aŭtonomeco'', [[Monato (gazeto)|Monato]], 2024/08-09, paĝoj 7-8</ref>. La ĉefurbo estas la urbo [[Kazano]]. Oficialaj lingvoj: [[Tatara lingvo|tatara]] kaj [[Rusa lingvo|rusa]]<ref>Konstitucio de la Respubliko Tatarstano, paragrafo 1, artikolo 8</ref>. == Geografio == [[Dosiero:Naberezhnye Tchelny 2.JPG|alternative=Naberezhnye Chelny , due plej granda grandurbo de Tatarstano|maldekstra|eta|{{centre|[[Nabereĵnije Ĉelni]] (Yar Çallı), dua plej granda urbo de Tatarstano}}]] La subrepubliko situas inter la riveroj [[Volga]] kaj [[Kamo (rivero)|Kama]], ĉirkaŭ 800 kilometrojn de Moskvo. Ĝi situas en [[Meza Volgio]] (aliaj riveroj estas [[Belaja]], [[Vjatka]] kaj [[Ik]]) kaj etendiĝas ĉirkaŭ 400&nbsp;km orientokcidente kaj 300&nbsp;km nordsude. Aliaj gravaj urboj estas: * [[Nabereĵnije Ĉelni]] (Yar Çallı) — 500 mil loĝantoj; tie situas mondfama kamionuzino [[KamAZ]], * [[Niĵnekamsk]], * [[Bugulma]] — 100 mil loĝantoj; de tie devenas kantistino [[Alsu]], * [[Almetjevsko|Almetjevsk]], * [[Zelenodolsk]] Gravaj vilaĝoj: [[Bolŝije Tigani]] === Klimato === * ''Averaĝaj temperaturoj en januaro'': {{GdC|−16}} * ''Averaĝaj temperaturoj en julio'': {{GdC|+19}} * ''Meza jarpluvo'': pli ol 500&nbsp;mm/m² == Demografio == La plimulto de la loĝantaro estas tataroj, tjurka popolo kiu parolas la [[Tatara lingvo|tataran]], kutime skribitan per latina alfabeto bazita sur la turka alfabeto. Malgraŭ la klopodoj de la aŭtoritatoj de la respubliko iom post iom enkonduki la latinan alfabeton anstataŭ la cirilan alfabeton en la jaroj 2000–2010 al la tatara lingvo - la Supera Kortumo de la Rusia Federacio en 2002 malpermesis la uzon de necirilaj alfabetoj por la tielnomataj 'internaj minoritatoj' (la escepto estas la karela lingvo, en kiu oni verkis literaturon el la antaŭrusa periodo en latina alfabeto). La tatarstana registaro, homrajtaj grupoj kaj kelkaj rusaj intelektuloj kontraŭstaris tion{{mankas fonto}}. En Tatario loĝas ĉirkaŭ 3,8 milionoj da loĝantoj (2022), el kiu 52,9% estas tataroj, 39,5% rusoj, kaj ĉirkaŭ 1% konsistas el baŝkiroj, ĉuvaŝoj, mordvoj, ukrainoj. Nur 23% de la tataroj loĝas en Tatario, pro interalie la disig- kaj regagadoj de [[Josif Stalin|Stalin]], per kiu la teritorio en kiu la tataroj loĝas estis disigita en pluraj regunuoj. [[Dosiero:Tatar03.png|eta|400x400px]] La tataroj migris de la nomadaj popoloj kiuj iris okcidenten ekde Sud-Siberio inter la 10-a kaj 13-a jarcento. La vorto, tataro, referas al popolo kiu venas origine de Turkio kaj Mongolio. == Historio == === Mezepoko === La tatara ŝtato estis establita en la 9-a jarcento kiel [[Volgia Bulgario]]. La loĝantoj de ĉi tiu lando adoptis Islamon ĉirkaŭ 922. En 1230/1240 la lando estis konkerita de la [[mongoloj]], kiuj nomis la loĝantoj tataroj. En la [[1530-aj jaroj]], tiuj teroj iĝis parto de la [[Kazana ĥanlando|Kazana Ĥanlando]]. Kiam caro [[Ivano la Terura]] konkeris la Ĥanlandon en la [[1650-aj jaroj]], li ankaŭ integrigis la tatarajn terojn en [[Rutenio]]n, kaj kelkaj tataroj estis devigitaj konvertiĝi al la (ortodoksa) kristanismo. Caro Ivano estas malamata figuro en multaj tataraj rondoj ĝis hodiaŭ. En [[1593]], li ordonis disfaligi ĉiujn moskeojn en la areo. La malpermeso konstrui novajn moskeojn estis nuligita nur de la Carino [[Katerina la 2-a (Rusio)]], kaj la unua moskeo estis konstruita danke al ŝia subteno en la jaroj 1766-1770. Ĝis hodiaŭ, ŝi estas konsiderita unu el la rusiaj regantoj plej favore al la tataroj. === 19-a – 20-a jarcentoj === === Jadidismo kiel klerismo === En la 19-a jarcento Tatarstano iĝis la centro de [[jadidismo]], kiu estis noviga kaj klerisma movado en la tjurka mondo kaj inter volgaj-uralaj tataroj. Tiuj kiuj estis edukitaj en la okcidenta stilo faris provojn enkonduki tiun saman stilon en tatarajn lernejojn kaj [[madraso]]jn tiel ke la tatara popolo povis progresi en sia edukado. Kiel en la okcidentaj landoj, devus ekzisti nigra tabulo, instruista katedro kaj seĝo, skribotabloj por la lernantaro, kaj la klasĉambroj estu ekipitaj per la necesaj mapoj kaj (nigraj) tabuloj. Tiuj kiuj defendis tiun ideon estis nomitaj jaditoj aŭ jaditistoj<ref>Alsu Kamalieva, [http://www.turkishstudies.net/Makaleler/1411050113_kamal%C4%B1evaalsu1290.pdf Eduko en la Verkoj de Ayaz Ishaki] , Turkish Studies, Volume 4/3 Spring 2009, Erzincan, 2009, p. 1266 " (PDF), [https://web.archive.org/web/20100821101140/http://www.turkishstudies.net/Makaleler/1411050113_kamal%C4%B1evaalsu1290.pdf arkivita] el la originalo (PDF) la 21-an de aŭgusto 2010</ref>. Inter la 19-a kaj 20-a jarcentoj, nacia movado centrita ĉirkaŭ la Wäisi-movado komencis aperi. La Wäisi-movado ligis islamon kun socialismo kaj establis kunlaboron kun la rusaj socialistoj, socialdemokratoj kaj komunistoj kiuj formis la kontraŭ-caran opozicion. Dum la interna milito en Rusio de 1918-1920, la tataroj staris sur ĉiuj tri flankoj de la barikado ("blankuloj", "ruĝuloj", "naciistoj"). Post la lasta rezisto estis disbatita de la Ruĝa Armeo la Tatara Aŭtonoma Sovetia Socialisma Respubliko estis establita, kiu oficiale okazis la 27-an de majo 1920. La Volgiaj tataroj ne estis inkluditaj en la teritorio de la Respubliko, kaj multaj etne tataraj teroj estis integrigitaj en [[Baŝkirio]]. En la aŭtonoma respubliko, laŭ iniciato de la Wäisi aliancita kun la [[bolŝeviko]]j, komunumoj estis establitaj surbaze de la principoj de [[islama socialismo]]. Post la morto de [[Vladimir Lenin]] en 1924, Wäisi reprenis ilian subtenon por la registaro kaj rekonis ke islamo estas ideo aparta de [[komunismo]] en la bolŝevika versio. Kiel rezulto, la movado estis eksponita al elpurigoj fare de la administracio de [[Josif Stalin]] kaj estis detruita en la 1930-aj jaroj<ref>Nadeem F. Paracha: Islamic Socialism (parto 1, {{en}}).</ref>. === Post la disfalo de Sovetunio === Tatarstano deklaris la sendependecon la 30-an de aŭgusto 1990. La 15-an de februaro 1994, interkonsento estis atingita inter la rusia registaro kaj la registaro de Tatarstano, sub kiu Tatarstano iĝus "sendependa ŝtato asociita kun la Rusia Federacio". Tiu ĉi vortumo estis akceptita de ambaŭ flankoj, do formale Tatarstano ne estis parto de Rusio, sed fakte ĝi estis, ĉar ĝi havis kun komunan ekonomion, monan zonon, armeon kaj eksteran politikon kun la Rusia Federacio, En la revizio de la Tatarstana Konstitucio (2000), la Respubliko agnoskis esti parto de la Federacio. La nuna aŭtonomio de la Respubliko nur iomete diferencas de tiu de aliaj respublikoj. Tio estas malgraŭ la konsiderinda influo de la gvidado de Tatarstano en Kremlo. La [[licencplato]]j de veturiloj registritaj en Tatarstano estas markitaj kun numero 16 en la supra dekstra angulo super la rusia flago kaj la literoj RUS. == Ekonomio == Ekonomie, Tatario estas ege grava regiono. La respubliko produktas petrolon, gason kaj ĝi havas multajn bonajn industriojn por fari maŝinojn, kiel ekzemple kamionojn kaj bombavidaliojn. Ĝia ekonomia kaj strategia valoro verŝajne estas la kaŭzo por sia speciala pozicio en la Rusia federacio. Tatarstano estas konsiderata unu el la plej riĉaj respublikoj en la Rusia Federacio kaj povas plenumi sian propran ekonomian politikon. Nafto kaj tergasaj resurcoj kontribuas al la riĉeco de la respubliko.Pro tio Tatarstano estas ankaŭ la plej granda dukta transportcentro en Orienta Eŭropo. La naftodukto ''Дружба'' [druĵba] (=amikeco) transportas tatarstanan petrolon al Eŭropa Unio. Malgrandaj kaj mezgrandaj kompanioj okupas 20% de la malneta enlanda produkto, kiu estas la plej alta parto laŭ rusiaj normoj. Laŭ taksoj de la rusiaj federaciaj aŭtoritatoj, Tatarstano okupas la duan lokon laŭ ekonomia disvolviĝo post Moskvo. [[Dosiero:Tatarstan rayonnarı.jpg|300x300px|Administradaj dividoj de Tatario|maldekstra]] == Kulturo == La Respubliko havas tre riĉan historian kaj kulturan heredaĵon. La renkontiĝo de almenaŭ tri kulturoj (tatara, rusa kaj finn-ugra) kaj du religioj ([[islamo]] kaj [[Ortodoksa Kristanismo|ortodoksa kristanismo]]) difinas la unikecon de tiu ĉi regiono, la originalecon de ĝia kulturo kaj ĝiaj valoroj. La tuta tatara kulturo disvolviĝis sur tiu ĉi bazo. La blazono de la respubliko estas nomita ''Aq Bars'' kaj devenas de la tempo de la [[Ĥanlando de Kazan|Ĥanlando]]. En Tatarstano estas eldonitaj 825 gazetoj kaj revuoj, inkluzive de regionaj gazetoj en la [[Rusa lingvo|rusa]], [[Tatara lingvo|tatara]], [[Udmurta lingvo|udmurta]] kaj [[Ĉuvaŝa lingvo|ĉuvaŝa]]. Historiaj kaj geografiaj faktoroj determinis la situon de Tatarstano ĉe la kuniĝo de du ĉefaj civilizacioj: orienta kaj okcidenta, kio grandparte klarigas la diversecon de ĝia kultura riĉeco<ref>(de) ''[http://www.spiegel.de/reise/fernweh/0,1518,648260,00.html Im Reich der Tataren]'', Spiegel Online, la 14-an de septembro 2009</ref>. Estas 16 profesiaj kaj dekoj da amatoraj teatroj en Tatarstano prezentantaj teatraĵojn en la tatara, la rusa, kaj aliaj lokaj lingvoj. La registaro intense rekonstruas siajn antaŭrusajn kaj religiajn monumentojn (ĉi-lastaj preskaŭ tute detruitaj en la sovetia tempo). La ŝtato havas fortajn kulturajn rilatojn kun sia orienta najbaro, la Respubliko de [[Baŝkirio]], oficiale Respubliko Baŝkortostano<ref>(en) "''[https://archive.today/20120717053805/http://tatar-congress.org/eng/?category=none&altname=tatarstan_and_bashkortostan_become_more_close Tatarstan And Bashkortostan Become More Close]''"(Tatarstano Kaj Baŝkortostano Fariĝas Pli Proksimaj). Plenuma Komitato de Monda Kongreso de Tataroj. La 23-an de decembro 2010. Arkivita el la [http://tatar-congress.org/eng/?category=none&altname=tatarstan_and_bashkortostan_become_more_close originalo] la 17-an de julio 2012 .</ref>. === Monda kultura heredaĵo de Unesko === Sur la teritorio de la respubliko estas tri [[Monda heredaĵo de Unesko|mondaj heredaĵoj de Unesko]]<ref>(ru) ''[https://kazved.ru/news/v-tatarstane-tri-istoricheskih-ob-ekta-priznany-mirovym-dostoyaniem В Татарстане три исторических объекта признаны мировым достоянием Подробнее]'' (En Tatarstano, tri historiaj objektoj estas agnoskitaj kiel monda heredaĵo, Kazanskiye Vedomosti.</ref>: * [[Kremlo de Kazano]], unu el la klaraj ekzemploj de la ŝtata kultura politiko en la kampo de konservado kaj popularigo de heredaĵo estas Kazan Kremlo. Dum la festado de la 1000-a datreveno de [[Kazano|Kazan]], miloj da loĝantoj de la respubliko kaj gastoj de proksima kaj fore eksterlande atestis la grandecon de la restaŭrita [[Anunciacia katedralo (Kazano)]] kaj la ĵus rekonstruita [[Moskeo Kol Ŝerif]], simbolante la pacan kunekzistadon de la du ĉefaj religioj de la respubliko - islama kaj ortodoksa (kristana) religioj. La unikeco de la [[Kremlo de Kazano]] kiel escepta pruvo de historia kontinueco kaj kultura diverseco dum longa tempo estis konfirmita la 30-an de novembro 2000 en sesio de la interregistara komitato de Unesko en Aŭstralio per inkludo de ĝi en la Listo de Monda Kultura Heredaĵo. Krom la Kremlo de Kazano ankaŭ la tiea Instituto de Kulturo de Paco estas sub la aŭspicioj de Unesko. * Bulgara Ŝtata Muzeo (Antikva Bolgar), la ĉefurbo de la antikva Bulgara Ĥanlando ([[Volgia Bulgario]]), * La Ĉieliro-katedralo kaj monaĥejo sur la insulo-urbo Svijazhsk. === Muziko === [[Dosiero:Turkish musican play with zurna.jpg|eta|300x300ra|Zurna, tipa korna blofinstrumento konata en Tatarstano kaj en multaj aliaj tjurkaj landoj, origine ĝi venas el Irano (سرنای aŭ ''surnāy'').]] ==== Tradicia tatara muziko ==== Tradicia tatara muziko estas miksaĵo de tjurkaj, mongolaj kaj finnaj elementoj, kiuj laŭdire transpontas mongolan kaj hungaran muzikojn. Tamen, la plej karakteriza trajto de tatara tradicia muziko estas la [[kvintona gamo]], kiu akordiĝas kun la ĉinaj kaj vjetnamaj muzikaj tradicioj. Instrumenta dancmuziko, sekulara kantado kaj sankta muziko estas ĉiuj parto de la tatara popolmuziko. La ''kuraj''' (baŝkira: ҡурай, tatara; ''Quray'',[quˈrɑɪ]) estas la nacia muzikinstrumento de la baŝkiroj kaj tataroj kaj estas longa malferma finblovita fluto kun du al sep fingrotruoj. Alia tipa tatarta muzikinstrumento estas ankaŭ la [[buŝharpo]]. Multaj el la verkoj de la rus-tatara komponisto [[Sofia Gubajdulina|Sofia Gubaidulina]] estis inspiritaj de tatara muziko. La unua tatara opero, ''Saniä'', estis enscenigita en [[1925]]. La Nacia Tatarstana Orkestro estas la plej grava simfonia orkestro en Tatarstano. ==== Nuntempa populara muziko ==== Tatarstanto havas kantistojn kiuj kantas en la tatara lingvo kiel ekzemple Гузель Ахметова (Guzel Aĥmetova) aŭ ИттифакЪ (İttifaQ kiu estis inter la unuaj grupoj kiuj prezentis [[repo]]n en la tatara lingvo. Tataraj popkantistoj [[Alsou Abramova]] (kiu kantas en la angla, rusa kaj tatara) kaj [[Zemfira]] (kiu kantas plejparte en la rusa) apartenas al la plej popularaj kantistoj en Rusio. Unu el la plej rimarkindaj artistoj, kiu akiris sian propran niĉon en tatara muziko, estas la fama mondmuzika kantisto kaj komponisto Zulja Kamalova, kiu nuntempe loĝas en [[Aŭstralio]]. Unu el la plej elstaraj ekzemploj de nuntempa tatara muziko estas la [[rokopero]] ''İl Gizüçe Bolğarda'' kiu estas fuzio de tatara popolmuziko, tatara opera tradicio kaj okcidentaj rok-muzikaj aranĝoj kun rusaj rokinfluoj. == Edukado == La plej multaj lernejoj estas publikaj kune kun malmulto de lernejoj prizorgitaj fare de eklezioj aŭ moskeoj. La lerneja jaro komenciĝas en septembro. La [[Ŝtata Universitato de Kazano]] estas unu el la ĉefaj centroj de supera edukado en Rusio. * Ŝtata Universitato de Kazano * Ŝtata Medicina Universitato de Kazano * Ŝtata Teknika Universitato de Kazano * Rusia Islama Instituto en Kazano === Lingvopolitiko === La [[tatara lingvo]] estas unu el la ĉefaj simboloj de la speciala statuso de Tatarstano ekde la fruaj 1990-aj jaroj. La [[Internacia Tago de la Gepatra Lingvo|internacia tago de la gepatra lingvo]] estas festata ĉiujare la 26-an de aprilo<ref>(en) [http://www.tatar.ru/index.php?DNSID=86a2134982ab86a2602f0d326ed128a3&node_id=835 Oficiala retejo de la Respubliko de Tatarstano - Ferioj kaj Memortagoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060924213142/http://www.tatar.ru/index.php?DNSID=96525b60e5d8ed29efcd257b3cb3195e&node_id=835 |date=2006-09-24 }}, arkivita la 24-an de septembro 2006 ĉe la [[Wayback Maŝino]].</ref>. La konstitucio de la respubliko, adoptita en 1992, atribuis la statuson de ŝtata lingvo al la tatara lingvo samkiel al la rusa. La regiona leĝo pri lingvoj igis la studon de la tatara lingvo deviga en mezlernejoj por reprezentantoj de ĉiuj naciecoj. Tiu leĝo kondiĉis, ke la rusa kaj tatara lingvoj estu studataj en egalaj volumoj<ref>(ru) ''[https://www.bbc.com/russian/features-42186885 Без языка: Казань отказалась от обязательных уроков татарского]'' (Neniu lingvo: Kazan rifuzas devigajn tatarajn lecionojn), BBC News, rusa servo, la 1-an de decembro 2017.</ref>. Tamen la aŭtoritatoj de Tatarstano, sub premo de la centro, forlasis unu el la ĉefaj simboloj de aŭtonomio, nome la devigan instruadon de la [[tatara lingvo]] en la lernejoj de la respubliko. Fakuloj opinias, ke la lingva afero ĝenos la rilatojn inter Kazano kaj Moskvo por longa tempo<ref name=":0">(ru) ''[http://www.bbc.com/russian/features-42186885 Neniu lingvo: Kazan rifuzas devigajn tatarajn lecionojn]'', BBC rusa servo, la 1-an de decembro 2017.</ref>. La 21-an de julio 2017, la rusia prezidento [[Vladimir Putin]], en kunveno de la Konsilio pri Interetnaj rilatoj, deklaris, ke laŭ li, "devigi homon lerni lingvon, kiu ne estas lian denaska lingvon, estas same neakceptebla kiel redukti la nivelon kaj tempon de la instruado de la rusa"<ref name=":0" /><ref>(ru) ''[https://www.business-gazeta.ru/article/352153 Putin: "Devigi homon lerni lingvon kiu ne estas denaska de li estas neakceptebla]'', Business Gazetta</ref>, kiu kaŭzis multajn diskutojn<ref>(ru) Fattakhov: "''[https://www.business-gazeta.ru/article/352259 Putin ne celis Tatarstano kiam li parolis pri la neakceptebleco de deviga lingvolernado]''" , Business Gazetta</ref> en la kampo de edukado<ref>(ru) ''[https://www.business-gazeta.ru/article/356826 Ministerio pri Edukado kaj Scienco de la Respubliko Tatarstano: La studo de la tatara lingvo restos deviga]'', Business Gazetta</ref> kaj inter loĝantoj de multaj regionoj, inkluzive de Tatarstano. Plue, la prezidento ordonis al la Ĝenerala Prokuroro de Rusio, Jurij Ĉajka, fari kontrolon pri la libervola naturo de la studado de naciaj lingvoj en lernejoj antaŭ la 30-a de novembro 2017<ref>(ru) ''[https://www.business-gazeta.ru/article/356052 Putin ordonis al Chaika kontroli la libervolan naturon de la studado de naciaj lingvoj - ĝis la 30-a de novembro]'', Business Gazetta</ref>. Sekve de la inspektadoj, multaj avertoj estis eligitaj al direktoroj de lernejoj en Tatarstano postulante ke la tatara lingvo estu forigata de la deviga instruplano pro ĝia foresto de la federacia normo. Tatarstana prezidento Rustam Minnikhanov esprimis sian opinion pri la problemo, ne konsentante ke la ŝtata lingvo de la respubliko povus esti libervola<ref>(ru) Ĉernobrovkina, Elena, ''[https://www.business-gazeta.ru/article/361986 Rustam Minnikhanov: "Kiel la studado de la ŝtata lingvo povas esti libervola?!]''", Business Gazetta</ref>. === La tatara ne plu deviga lernobjekto en lernejoj === La 29-an de novembro 2017, la parlamento de Tatarstano, kiu antaŭe subtenis la konservadon de la egala statuso de la rusa kaj tatara lingvoj en la respubliko, inkluzive en la kampo de edukado, unuanime voĉdonis por la libervola studo de la tatara lingvo en lernejoj kun la skriba konsento de la gepatroj <ref>(ru) Vandysheva, Natalya Goloburdova, Gulnaz Badretdin, Alfred Mukhametrahimov, Elena Kolebakina-Usmanova, Olga "''[https://www.business-gazeta.ru/article/362017 Ĉu tio estas farita intence, por ke ĝi estus malbona por Putin en Tatarstano?]''", Business Gazetta</ref> kaj reduktis la horojn de ĝia instruado en lernejoj de 20 ĝis maksimume du horoj semajne<ref>(ru) ''[http://www.interfax.ru/russia/589512 Tatarstano abolis la devigan studon de la tatara lingvo en lernejoj]'', Interfax.ru, la 29-an de novembro 2017.</ref>. Rezulte de tio, la tatara lingvo estis forigita de la eduka sistemo de la respubliko kiel deviga lernobjekto<ref>(ru) Goloburdova, Natalia "''[https://www.business-gazeta.ru/article/365363 Sen malferma debato kaj sen demandado": la Ŝtata Konsilio de la Respubliko de Tatarstano aprobis la "volontulan" tataran lingvon],'' Business Gazetta</ref>. Ĉi tiu decido malobservis la [[Konstitucio de la Rusia Federacio|Konstitucion de la Rusia Federacio]], same kiel la rusian federacian leĝaron kiu disponigas egalan juran statuson por la rusa kaj la tatara lingvoj en Tatarstano<ref>(en, ru, it, pl, es, jp) Elmira Lyapina, ''[https://globalvoices.org/2021/09/03/is-a-revival-of-tatar-selfhood-possible-despite-russias-identity-politics/ Is a revival of Tatar selfhood possible despite Russia's identity politics?]'' (Ĉu ebla reviviĝo de tatara memeco malgraŭ la identeca politiko de Rusio?), [[Global Voices]], la 3-an de septembro 2021, alirite la 27-an de aprilo 2022.</ref>. Multaj fakuloj esprimis zorgon, ke la ekskludo de la ŝtataj lingvoj de la respublikoj el la deviga lerneja instruplano metus ilin sur la randon de formorto. Oni esprimis opiniojn, ke estas politikaj motivoj en la agado de la federacia centro pri la lingva instruado<ref>(ru) Ismagil Ĥusnutdinov: "''[https://www.business-gazeta.ru/article/363554 Sub la slogano de libervolemo, ili provas forpeli la tataran lingvon el lernejoj]''", Business Gazetta</ref>.[[Dosiero:Булгарское городище 5.JPG|alternative=Minareto apud preĝejo en Bolgar|eta|Minareto apud preĝejo en Bolgar|330x330ra]] == Religio == La plej disvastigita religio en la Respubliko de Tatarstano estas [[islamo]] ([[sunaismo]]), al kiu apartenas 54 procentoj de la loĝantaro. La dua plej grava religio estas [[kristanismo]] ([[Rusa Ortodoksa Eklezio|rusortodoksa eklezio]]). [[Katolika Eklezio|Katolikaj]] paroĥoj ekzistas en Kazano kaj [[Nabereĵnije Ĉelni]]. Ili apartenas al la Episkopejo de [[Klemento la 1-a|Sankta Klemento]] en [[Saratov]]. Krome, anoj de la [[judismo]] kaj [[budhismo]] estas malmulte reprezentitaj kaj 1% de la tataroj (tiuj en Siberio) aliĝas al antikva [[tengrismo]]. La plej ofta kredo estas sunaismo kaj rusa ortodokseco. En 2004 ekzistis {{unuo|1208}} konstruaĵoj uzitaj por religiaj celoj en Tatarstano; {{unuo|1014}} el kiuj estis islamaj, kaj 176 - rusaj ortodoksaj. [[Dosiero:Bolgar mosque.jpeg|alternative=Blanka moskeo en Bolghar|eta|330x330ra|Blanka moskeo en Bolghar]] === Rolo de Islamo === En Tatarstano, religio kaj la ŝtato estas apartaj unu de la alia, kvankam kiel en la cetero de Rusio, religiaj aŭtoritatoj estas subigitaj al la ŝtato. La komenco de la 1990-aj jaroj estis karakterizita per la institucia evoluo de Islamo en Tatarstano, kiu estis ĉefe reflektita en la rapida kresko de islamaj komunumoj. En 1998, estis fondita la Rusia Islama Universitato (Rossiskij Islamskij Universitet) en Kazano kiel islama universitato. Ĝi daŭre ekzistas hodiaŭ kiel la Rusia Islama Instituto (Rossiskij Islamskij Institut). == Referencoj == {{referencoj|2}} == Noto == Tiu ĉi artikolo estas parta aŭ tuta traduko de la artikolo [[:ru:Татарстан|Татарстан]] en la rusa vikipedio, [https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD&action=history listo de aŭtoroj] kaj en la artikolo [[:de:Tatarstan#Kultur und Bildung|Tartarstan]] en la germana vikipedio, [https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Tatarstan&action=history listo de aŭtoroj]. == Vidu ankaŭ == * [[Tatara ASSR]] (1920-1990) * [[Altin Urda (organizaĵo)|Tatara patriota fronto Altin Urda]] * [[Tartar Aitifk Partio]] * [[Tatara kuirarto]] * [[Turo Sujumbiko]] * [[Nacia parko Niĵnaja Kama]] * [[Altin Urda (organizaĵo)|Altin Urda (tatara patriota fronto)]] {{projektoj|n=Kategorio:Tatarujo|ReVo=tatari.0o|ReVo titolo=Tatario}} == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20200616123520/https://tatarstan.ru/ eksa oficiala respublika retejo ''tatarstan.ru'', jen arkivigo de junio 2020] ({{ru}}) ** [https://web.archive.org/web/20031212135752/http://www.tatarstan.ru/ kaj ankoraŭ pli aĝa arkivigo de decembro 2003, eĉ kun fotaro de la 1990-aj jaroj kaj pli frue] ({{ru}}) * [http://www.e-kazan.ru Reta portalo de Kazano] * [https://web.archive.org/web/20101008184510/http://www.tatar.ru/index.php?DNSID=59d2bb5dfc4e810573b90ef4f570859a&node_id=1313 Tataraj Naciaj Tradicioj, Kulturo kaj Arto, arkivigitaj en oktobro 2010] * [http://www.everyculture.com/Russia-Eurasia-China/Volga-Tatars-Religion-and-Expressive-Culture.html Volgaj Tataroj - Religio kaj Esprimplena Kulturo] * [http://www.kazan.ws/cgi-bin/eng/view.pl?a=fa&id=448&mr=4&idr=45 Nacia Arto de la Tataroj] * [http://www.kazan.ws/cgi-bin/eng/view.pl?a=fa&id=448&mr=4&idr=45 La Nacia Muzeo de la Respubliko de Tatarstano ĉe Google Cultural Institute] * [https://www.youtube.com/watch?v=nERflgdW-u4 TED-prelego pri Tataroj], Elmira Lyapina, PhD | TEDxUNYP {{PlurajLingvokodoj|en}} * [https://www.youtube.com/watch?v=Gf4fEbgmA2s&list=RDGf4fEbgmA2s&start_radio=1&t=14s Snap! -- Rame (Гузель Ахметова)], YouTube-filmeto {{PlurajLingvokodoj|tt}} * [https://www.youtube.com/watch?v=ywa2HISB8FE IttiFAQ «Бәлки» (Иттифак)], YouTube-filmeto {{PlurajLingvokodoj|tt}} {{Administra divido de Tatarstano}} {{Ĉevolga federacia distrikto}} {{Unua}} [[Kategorio:Tatarstano| ]] n3ksytzautlry9a3q9tu7rza36sjlvl Tempo 0 4154 9400921 9314486 2026-06-13T08:50:11Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400921 wikitext text/x-wiki {{PorA}} [[Dosiero:HK Mongkok night banner.JPG|centre|775px]] {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Wooden hourglass 3.jpg|eta|180ra|dekstra|La fluo de [[sablo]] en [[sablohorloĝo]]n povas esti uzata por koni la paŝintan tempon. Tia horloĝo konkrete reprezentas la [[simbolo]]n de la tempopaŝo ĉe diversaj [[ikono|ikonaj]] [[sistemo]]j.]] [[Dosiero:Kuckucksuhr.JPG|eta|200ra|Klasika [[kukolhorloĝo]].]] El ordinara vivosperto oni rimarkas ke la '''tempo''' fluas foje rapide kaj foje malrapide, depende de niaj intencoj por la konkreta agado. [[Fiziko|Fizikistoj]] kaj [[Inĝenierarto|inĝenieroj]] uzas la tempon kiel normon por mezuri kiom da tempo daŭras iu evento aŭ kiom da tempo oni bezonas por iu ago. Por [[biologio|biosciencistoj]] la ideo de la tempo estas ligita al naturaj [[ciklo]]j de la vivo, ekzemple al la ĉiutagaj cikloj de [[dormo]] kaj vekiĝo, matureco, [[reproduktado]], gravedperiodoj ktp. La tempon malsame pririgardis malsamaj kulturoj en diversaj tempoj. En iuj [[religio]]j tempo, precipe homa tempo sur la tero, estas rigardata kiel ŝanĝo de cikloj, en kiu homoj mortas kaj renaskiĝas denove kaj denove. Iuj [[Greka filozofio|antikvaj grekaj filozofoj]] kredis, ke tempo estas iluzio, kaj realo estas senŝanĝa kaj senmova. Iuj grandaj religioj instruis, ke la tempo estis kreita kaj estas destinita por fini iun tagon en terura kulmino. [[Isaac Newton]] kredis ke tempo kaj [[spaco]] estis absoluta, ideala kaj senŝanĝa. Lia vidpunkto pri la tempo estis venkita per la [[Fizika relativeco|teorio de relativeco]] de [[Albert Einstein]]. Por sciencistoj, la [[kronometrio|mezuro de tempo]] inkluzivas du paŝojn: difini la precizan [[momento]]n, kiam io okazas, kaj establi standartan intervalon de tempo, ĝis kiam io daŭras. Ekzistas diversaj rimedoj kaj diversaj aparatoj por mezuri la tempintervalojn (ekz. [[horloĝo]]j, [[kronometro]]j ktp.) kaj por indiki la ĝustan tempon. Same [[kalendaro]]j utilas por havi rapidan superrigardon al la paŝo de la tempo kaj pasinta kaj estonta. La '''tempo''' estas la kvara [[dimensio]] kaj kvanto en kiuj okazaĵoj povas esti ordonitaj de la pasinteco tra la transiro en la estontecon,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://oxforddictionaries.com/definition/time|titolo=Oxford Dictionaries:Time|alirdato=18a de Decembro 2011|dato=2011|eldoninto=Oxford University Press|citaĵo=the indefinite continued progress of existence and events in the past, present, and future regarded as a whole|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120704084938/http://oxforddictionaries.com/definition/time|arkivdato=2012-07-04}}</ref><ref name=DefRefs02/><ref> {{Cite journal | url=http://ahdictionary.com/word/search.html?q=time | title=Time | work=The American Heritage Dictionary of the English Language | edition=Fourth | publisher=Houghton Mifflin Company | date=2011 | quote=A nonspatial continuum in which events occur in apparently irreversible succession from the past through the present to the future.</ref><ref> [http://www.merriam-webster.com/dictionary/time Merriam-Webster Dictionary] mezurita aŭ mezurebla periodo dum kiu ago, procezo, auz kondiĉo ekzistas aŭ pluiras: daŭrado; nespaca kontinuo kiu estas mezurita laŭ terminoj de eventoj kiuj okazas unu post alia el pasinto tra estanteco al futuro </ref> kaj ankaŭ la mezuro de tempodaŭroj de la okazaĵoj kaj la intervaloj inter ili. Tempo estis ofte referencata kiel '''kvara dimensio''', kun la [[Tri-dimensia spaco|tri spacaj]] [[dimensioj]].<ref>"Newton did for time what the Greek geometers did for space, idealized it into an exactly measurable dimension." ''About Time: Einstein's Unfinished Revolution'', Paul Davies, p. 31, Simon & Schuster, 1996, ISBN 978-0-684-81822-1 </ref> La tempo longe estis ĉefa fako de studo en [[religio]], [[filozofio]], kaj [[scienco]], sed difinanta ĝin en maniero uzebla al ĉiuj kampoj sen cirkleco havas konstante okupitaj la akademiulojn.<ref name=DefRefs02/><ref name=DefRefs01/><ref name=Poidevin/><ref name=Carroll2009>{{Cite book |url=http://books.google.com/?id=Uak1wtĉrjwC |title=From Eternity to Here: The Quest for the Ultimate Theory of Time |author=Sean M Carroll |date=2009 |publisher=Dutton |isbn=978-0-525-95133-9 }}{{404|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref> Adam Frank, ''Cosmology and Culture at the Twilight of the Big Bang'', "the time we imagined from the cosmos and the time we imagined into the human experience turn out to be woven so tightly together that we have lost the ability to see each of them for what it is." p. xv, Free Press, 2011, ISBN 978-1-4391-6959-9 </ref><ref> St. Augustine, ''Confessions'', Simon & Brown, 2012, ISBN 978-1-61382-326-2 </ref> Tamen, diversspecaj kampoj kiel ekzemple [[komerco]], [[industrio]], [[sporto]]j, [[scienco]]j, kaj la [[arto]]j ĉiuj asimilas iun nocion de tempo en iliajn respektivajn mezurajn sistemojn.<ref name=MLB> {{Cite web | last=Official Baseball Rules | first=2011 Edition | title=Rules 8.03 and 8.04 | publisher=Major League Baseball | date=2011 | url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2011/Official_Baseball_Rules.pdf | format=Free PDF download | quote=Rule 8.03 Such preparatory pitches shall not consume more than one minute of time...Rule 8.04 When the bases are unoccupied, the pitcher shall deliver the ball to the batter within 12 seconds...The 12-second timing starts when the pitcher is in possession of the ball and the batter is in the box, alert to the pitcher. The timing stops when the pitcher releases the ball | accessdate=7a de Julio 2012}} </ref><ref name=guiness> {{Cite web | title=Guinness Book of Baseball World Records | publisher=Guinness World Records, Ltd. | url=http://www.baseball-almanac.com/recbooks/rb_guin.shtml | quote=The record for the fastest time for circling the bases is 13.3 seconds, set by Evar Swanson at Columbus, Ohio in 1932...The greatest reliably recorded speed at which a baseball has been pitched is 100.9 mph by Lynn Nolan Ryan (California Angels) at Anaheim Stadium in California on 20 August 1974. | accessdate=7a de Julio 2012}} </ref><ref name=Zeigler>{{Cite book | last=Zeigler | first=Kenneth | title=Getting organized at work : 24 lessons to set goals, establish priorities, and manage your time | publisher=McGraw-Hill | date=2008 | url=http://books.google.com/?id=acPPD6lCĈcC&printsec=frontcover&dq=Getting+organized+at+work+:+24+lessons+to+set+goals,+establish+priorities,+and+manage+your+time#v=onepage&q=Getting%20organized%20at%20work%20%3A%2024%20lessons%20to%20set%20goals%2C%20establish%20priorities%2C%20and%20manage%20your%20time&f=false | isbn=9780071591386 | mr= | zbl= | jfm= }}{{404|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 108 pages</ref> Kelkaj simplaj, relative nekontestataj difinoj de tempo inkludas "tempon estas tio kion horloĝo mezuras"<ref name=DefRefs01/><ref name=Burnham/> kio estas problemige svaga kaj mem-referenca difino kiu uzas la ilon uzita por mezuri la objekton de la difino, kaj "tempo estas kio konservas ĉion de okazo al nuno", kio estas sensubstanca signifo en foresto de la difino de samtempeco en la kunteksto de limigoj de homa percepto, observado de okazaĵoj kaj la kompreno de tiaj okazaĵoj.<ref> {{Cite book |title=The Girl in the Golden Atom |authorlink=Ray Cummings |first=Raymond King |last=Cummings |date=1922 |page=46 |url=http://books.google.com/?id=tA647bGiWwsC&pg=PA46&lpg=PA46&dq=%22keeps+everything%22#v=onepage&q=%22keeps%20everything%22 |publisher=U of Nebraska Press |isbn=978-0-8032-6457-1 |accessdate=9a de Aprilo 2011}} Ĉapitro 5. Cummings ripetis tiun frazon en kelkaj el siaj noveloj. Fontoj, kiaj [http://books.google.com/books?id=39KQY1FnSfkC&pg=PA98&lpg=PA98&dq=cummings+%22time+professor%22+%22keeps+everything%22#v=onepage&q=cummings%20%22time%20professor%22%20%22keeps%20everything%22&f=false tiu ĉi], atribuas ĝin al lia plej komenca verko, ''The Time Professor'', en 1921. Antaŭ ekhavi libroformon, kelkaj el la historioj de Cummings aperis erigitaj en gazetoj. La unuaj ok ĉapitroj de lia ''The Girl in the Golden Atom'' [http://www.isfdb.org/cgi-bin/title.cgi?46112 aperis] en ''All-Story Magazine'' la 15an de Marto 1919. En la [http://www.gutenberg.org/ebooks/21094 novela versio] la citaĵo pri tempo aperas en la [http://www.gutenberg.org/files/21094/21094-h/21094-h.htm#CHAPTER_V Ĉapitro V]. </ref><ref> {{Cite journal |title=The Rotarian |publisher=Published by Rotary International |issn=0035-838X |page=47 |url=http://books.google.com/?id=vjUEAAAAMBAJ&lpg=PP1 |author1=International, Rotary |accessdate=9a de Aprilo 2011 | date=Aug 1973}}, [http://books.google.com/books?id=vjUEAAAAMBAJ&lpg=PP1&pg=PA47 What does a man possess? paĝo 47] </ref><ref> {{Cite book |title=Biographical Encyclopedia of Scientists |edition=third |first1=John |last1=Daintith |publisher=CRC Press |date=2008 |isbn=1-4200-7271-4 |page=796 |url=http://books.google.com/?id=vqTNfnKJVPAC |accessdate=9a de Aprilo 2011}}, [http://books.google.com/books?id=vqTNfnKJVPAC&pg=PA796 Paĝo 796, citante Wheeler el la American Journal of Physics, 1978] </ref><ref> {{Cite book |title=About time: Einstein's unfinished revolution |first1=Davies |last1=Davies |publisher=Simon & Schuster |date=1995 |isbn=0-671-79964-9 |page=236 |url=http://books.google.com/?id=SZPuAAAAMAAJ |accessdate=9a de Aprilo 2011}} </ref> Du kontrastigaj vidpunktoj ĝustatempe disigas multajn eminentajn filozofojn. Unu vido estas ke tempo estas parto de la fundamenta strukturo de la [[universo]] - dimensio sendependa de la okazaĵoj, en kiuj okazaĵoj okazas en [[vico|sekvenco]]. Sir [[Isaac Newton]] aprobis tiun [[Realismo|realisman]] opinion, kaj tial ĝi foje estas prisignita kiel Newton-a tempo.<ref name=Rynasiewicz> {{Cite web |url=http://plato.stanford.edu/entries/newton-stm/ |title=Newton's Views on Space, Time, and Motion |date=12a de Aŭgusto 2004 |first=Robert : Johns Hopkins University |last=Rynasiewicz |publisher=Stanford University |work=Stanford Encyclopedia of Philosophy |quote=Newton did not regard space and time as genuine substances (as are, paradigmatically, bodies and minds), but rather as real entities with their own manner of existence as necessitated by God's existence... To paraphrase: Absolute, true, and mathematical time, from its own nature, passes equably without relation to anything external, and thus without reference to any change or way of measuring of time (e.g., the hour, day, month, or year). |accessdate=5a de Februaro 2012}} </ref><ref name=Markosian >http://plato.stanford.edu/entries/time/#3 Ned Markosian, Time, The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2002 Edition), Edward N. Zalta, citaĵo.- The opposing view, normally referred to either as “Platonism with Respect to Time” or as “Absolutism with Respect to Time,” has been defended by Plato, Newton, and others. On this view, time is like an empty container into which events may be placed; but it is a container that exists independently of whether or not anything is placed in it. Alirita la 23an de Septembro 2011 </ref> La kontraŭstara vido estas ke tempo ne rilatas al iu speco de "ujo" kie okazaĵoj kaj objektoj "moviĝas", nek al iu unuo kiu "fluas", sed ke ĝi estas anstataŭe parto de fundamenta intelekta strukturo (kune kun [[spaco]] kaj [[nombro]]) ene de kiu homoj sekvencigas kaj komparas la okazaĵojn. Tiu dua vido, en la tradicio de [[Gottfried Wilhelm Leibniz]]<ref name=Burnham> {{Cite web |url=http://www.iep.utm.edu/leib-met/#H7 |title=Gottfried Wilhelm Leibniz (1646–1716) Metaphysics&nbsp;– 7. Space, Time, and Indiscernibles |first=Douglas : Staffordshire University |last=Burnham |date=2006 |work=The Internet Encyclopedia of Philosophy |quote=First of all, Leibniz finds the idea that space and time might be substances or substance-like absurd (see, for example, "Correspondence with Clarke," Leibniz's Fourth Paper, §8ff). In short, an empty space would be a substance with no properties; it will be a substance that even God cannot modify or destroy.... That is, space and time are internal or intrinsic features of the complete concepts of things, not extrinsic.... Leibniz's view has two major implications. First, there is no absolute location in either space or time; location is always the situation of an object or event relative to other objects and events. Second, space and time are not in themselves real (that is, not substances). Space and time are, rather, ideal. Space and time are just metaphysically illegitimate ways of perceiving certain virtual relations between substances. They are phenomena or, strictly speaking, illusions (although they are illusions that are well-founded upon the internal properties of substances).... It is sometimes convenient to think of space and time as something "out there," over and above the entities and their relations to each other, but this convenience must not be confused with reality. Space is nothing but the order of co-existent objects; time nothing but the order of successive events. This is usually called a relational theory of space and time. |accessdate=9a de Aprilo 2011}} </ref> kaj de [[Immanuel Kant]],<ref name=Mattey>{{Cite web |url=http://www-philosophy.ucdavis.edu/mattey/kant/TIMELEC.HTM |title=Critique of Pure Reason, Lecture notes: Philosophy 175 [[UC Davis]] |date=22a de Januaro 1997 |last=Mattey |first=G. J. : UC Davis |quote=What is correct in the Leibnizian view was its anti-metaphysical stance. Space and time do not exist in and of themselves, but in some sense are the product of the way we represent things. The[y] are ideal, though not in the sense in which Leibniz thought they are ideal (figments of the imagination). The ideality of space is its mind-dependence: it is only a condition of sensibility.... Kant concluded "absolute space is not an object of outer sensation; it is rather a fundamental concept which first of all makes possible all such outer sensation."...Much of the argumentation pertaining to space is applicable, mutatis mutandis, to time, so I will not rehearse the arguments. As space is the form of outer intuition, so time is the form of inner intuition.... Kant claimed that time is real, it is "the real form of inner intuition." |accessdate=9a de Aprilo 2011 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-06-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20050314201600/http://www-philosophy.ucdavis.edu/mattey/kant/TIMELEC.HTM |arkivdato=2005-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050314201600/http://www-philosophy.ucdavis.edu/mattey/kant/TIMELEC.HTM |archivedate=2005-03-14 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www-philosophy.ucdavis.edu/mattey/kant/TIMELEC.HTM |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-06-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20050314201600/http://www-philosophy.ucdavis.edu/mattey/kant/TIMELEC.HTM |arkivdato=2005-03-14 }}</ref><ref name=McCormick> {{Cite web |title=Immanuel Kant (1724–1804) Metaphysics: 4. Kant's Transcendental Idealism |url=http://www.iep.utm.edu/kantmeta/#H4 |work=The Internet Encyclopedia of Philosophy |first=Matt : California State University, Sacramento |last=McCormick |date=2006 |quote=Time, Kant argues, is also necessary as a form or condition of our intuitions of objects. The idea of time itself cannot be gathered from experience because succession and simultaneity of objects, the phenomena that would indicate the passage of time, would be impossible to represent if we did not already possess the capacity to represent objects in time.... Another way to put the point is to say that the fact that the mind of the knower makes the ''a priori'' contribution does not mean that space and time or the categories are mere figments of the imagination. Kant is an empirical realist about the world we experience; we can know objects as they appear to us. He gives a robust defense of science and the study of the natural world from his argument about the mind's role in making nature. All discursive, rational beings must conceive of the physical world as spatially and temporally unified, he argues. |accessdate=9a de Aprilo 2011}} </ref> diras ke tempo estas nek okazaĵo nek aĵo, kaj tiel ĝi estas ne sinmezurebla nek povas esti vojaĝata. La tempo estas unu el la sep fundamentaj [[Fizika grando|fizikaj kvantoj]] en kaj la [[Internacia sistemo de unuoj]] kaj la Internacia sistemo de kvantoj. La tempo kutimas difini aliajn kvantojn - kiel ekzemple [[rapideco]] - tiel difini tempon laŭ tiaj kvantoj rezultigus cirklecon de difino.<ref name="TrialogueP3">Duff, Okun, Veneziano, ''ibid.'' p. 3. "There is no well established terminology for the fundamental constants of Nature. … The absence of accurately defined terms or the uses (i.e., actually misuses) of ill-defined terms lead to confusion and proliferation of wrong statements." </ref> Funkcia difino de tempo, en kio oni diras ke observi certan nombron da ripetoj de unu aŭ alia norma cikla okazaĵo (kiel ekzemple la trairejo de liber-svingiĝanta pendolo) konstituas unu norman unuon kiel ekzemple la [[sekundo]], estas tre utila en la konduto de kaj progresintaj eksperimentoj kaj ĉiutagaj aferoj de vivo. La funkcia difino forlasas flankenmetite la demandon ĉu ekzistas io nomita ''tempo'', krom la nombra agado ĵus menciita, kiu fluas kaj kiu povas esti mezurita. Enketoj de ununura kontinuumo nomita [[spactempo]] kaŭzas demandojn pri [[spaco]] kaj demandojn pri tempo, demandoj kiuj havas siajn radikojn en la verkoj de fruaj studentoj de [[Naturfilozofio]]. Krome, ĝi povas esti ke ekzistas subjektiva komponaĵo de tempo, sed sendepende de tio, ĉu tempo mem estas "sentita", kiel sensacio, aŭ estas juĝo, estas demando pri debato.<ref name="DefRefs02">* {{cite web|url=http://www.yourdictionary.com/time|title=Webster's New World College Dictionary|date=2010|quote=1.indefinite, unlimited duration in which things are considered as happening in the past, present, or future; every moment there has ever been or ever will be… a system of measuring duration 2.the period between two events or during which something exists, happens, or acts; measured or measurable interval|accessdate=9a de Aprilo 2011}} * {{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/time?r=66|title=The American Heritage Stedman's Medical Dictionary @dictionary.com|date=2002|quote=A duration or relation of events expressed in terms of past, present, and future, and measured in units such as minutes, hours, days, months, or years.|accessdate=9a de Aprilo 2011}} * {{cite web|url=http://www.collinslanguage.com/results.aspx?context=3&reversed=False&action=define&homonym=-1&text=time|title=Collins Language.com|publisher=HarperCollins|date=2011|quote=1. The continuous passage of existence in which events pass from a state of potentiality in the future, through the present, to a state of finality in the past. 2. ''physics'' a quantity measuring duration, usually with reference to a periodic process such as the rotation of the earth or the vibration of electromagnetic radiation emitted from certain atoms. In classical mechanics, time is absolute in the sense that the time of an event is independent of the observer. According to the theory of relativity it depends on the observer's frame of reference. Time is considered as a fourth coordinate required, along with three spatial coordinates, to specify an event.|accessdate=18a de Decembro 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2015-06-25|arkivurl=https://web.archive.org/web/20111002190630/http://www.collinslanguage.com/results.aspx?context=3&reversed=False&action=define&homonym=-1&text=time|arkivdato=2011-10-02}} {{Citaĵo el la reto|url=http://www.collinslanguage.com/results.aspx?context=3&reversed=False&action=define&homonym=-1&text=time|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2015-06-25|arkivurl=https://web.archive.org/web/20111002190630/http://www.collinslanguage.com/results.aspx?context=3&reversed=False&action=define&homonym=-1&text=time|arkivdato=2011-10-02}} * {{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/time?r=66|title=The American Heritage Science Dictionary @dictionary.com|date=2002|quote=1. A continuous, measurable quantity in which events occur in a sequence proceeding from the past through the present to the future. 2a. An interval separating two points of this quantity; a duration. 2b. A system or reference frame in which such intervals are measured or such quantities are calculated.|accessdate=9a de Aprilo 2011}} * {{cite web|url=http://scienceworld.wolfram.com/physics/Time.html|title=Eric Weisstein's World of Science|date=2007|quote=A quantity used to specify the order in which events occurred and measure the amount by which one event preceded or followed another. In special relativity, ct (where c is the speed of light and t is time), plays the role of a fourth dimension.|accessdate=9a de Aprilo 2011}}</ref><ref name=DefRefs01> * {{cite web |url=http://www.iep.utm.edu/time/ |title=Internet Encyclopedia of Philosophy |date=2010 |quote=Time is what clocks measure. We use time to place events in sequence one after the other, and we use time to compare how long events last... Among philosophers of physics, the most popular short answer to the question "What is physical time?" is that it is not a substance or object but rather a special system of relations among instantaneous events. This working definition is offered by Adolf Grünbaum who applies the contemporary mathematical theory of continuity to physical processes, and he says time is a linear continuum of instants and is a distinguished one-dimensional sub-space of four-dimensional spacetime. |accessdate=9a de Aprilo 2011}} * {{cite web |url=http://dictionary.reference.com/browse/time?r=66 |title=Dictionary.com Unabridged, based on Random House Dictionary |date=2010 |quote=1. the system of those sequential relations that any event has to any other, as past, present, or future; indefinite and continuous duration regarded as that in which events succeed one another.... 3. (sometimes initial capital letter) a system or method of measuring or reckoning the passage of time: mean time; apparent time; Greenwich Time. 4. a limited period or interval, as between two successive events: a long time.... 14. a particular or definite point in time, as indicated by a clock: What time is it? ... 18. an indefinite, frequently prolonged period or duration in the future: Time will tell if what we have done here today was right. |accessdate=9a de Aprilo 2011}} * {{cite book | url=http://books.google.com/?id=HrHvAAAAMAAJ&q=%22time+is+what+clocks+measure%22&dq=%22time+is+what+clocks+measure%22 | title=Physics | first1=Donald G. | last1=Ivey | first2=J.N.P. |last2=Hume | volume=1 | page=65 | date=1974 | publisher=Ronald Press | quote=Our operational definition of time is that time is what clocks measure.}} </ref><ref name=Poidevin>http://plato.stanford.edu/archives/win2004/entries/time-experience The Experience and Perception of Time Robin Le Poidevin, vintro 2004, The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta, 9a de Aprilo 2011}} </ref><ref> {{Citaĵo el libro|titolo=From Eternity to Here|familia nomo=Carrol, Sean|persona nomo=Chapter One, Section Two, Plume, 2010|citaĵo=As human beings we 'feel' the passage of time.|ISBN=978-0452296541}} </ref><ref name=lehar>Lehar, Steve. (2000). [http://cns-alumni.bu.edu/~slehar/webstuff/consc1/consc1.html The Function of Conscious Experience: An Analogical Paradigm of Perception and Behavior] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151021061139/http://cns-alumni.bu.edu/~slehar/webstuff/consc1/consc1.html |date=2015-10-21 }}, ''Consciousness and Cognition''.</ref> Tempa mezurado laborigis [[sciencisto]]jn kaj [[teknologo]]jn, kaj estis ĉefa instigo en [[navigado]] kaj [[astronomio]]. Periodaj okazaĵoj kaj perioda moviĝo longe funkciis kiel normoj por mezurunuoj de tempo. Ekzemploj inkludas la ŝajnan movon de la [[suno]] tra la ĉielo, la lunfazojn, la svingon de [[pendolo]], kaj la takton de [[koro]]. Nuntempe, la internacia unuo de tempo, nome la [[sekundo]], estas difinita laŭ radiado elsendita per [[atomo]]j de [[cezio]] . La tempo estas ankaŭ de signifa socia graveco, havante ekonomian valoron ("tempo estas mono") same kiel personan valoron, pro konscio pri la limigita tempo en ĉiu tago kaj en [[Vivdaŭro|homvivaj interspacoj]]. == Tempomezurado kaj historio == {{Ĉefartikolo|Tempomezurado}} [[Dosiero:Taschenuhr mit Sprungdeckel.jpg|eta|300ra|[[Poŝhorloĝo]].]] [[Tempomezurado]], aŭ [[kronometrio]] kiel [[neologismo]], uzas du diversajn periodoformojn: nome [[kalendaro]], matematika ilo por organizi intertempojn,<ref name="Richards">{{Citaĵo el libro|titolo=Mapping Time: The Calendar and its History|familia nomo=Richards|persona nomo=E. G.|dato=1998|eldoninto=[[Oxford University Press]]|paĝoj=3–5}} </ref> kaj la [[horloĝo]], fizika mekanismo kiu kalkulas la tempopaŝadon. En ĉiutaga vivo, la horloĝo estas konsultata por periodoj malpli grandaj ol unu tago, la kalendaro, por periodoj pli longaj ol unu tago. Pli kaj pli, personaj elektronikaj aparatoj montras kaj kalendarojn kaj horloĝojn samtempe. La nombro (ĉu sur horloĝo ĉu sur kalendaro) kiun markas la okazon de difinita evento kiel horo aŭ dato estas atingita per kalkulado el konvencia centra referencpunkto. === Kalendaro === {{Ĉefartikolo|Kalendaro}} '''Kalendaro''' estas sistemo de kalkulado de longedaŭra tempo per divido ĝin en malgrandaj tempintervaloj: [[tago]], [[semajno]], [[monato]], [[jaro]], [[jarcento]]. Por ordigo de socia vivo en diversaj landoj oni kreis proprajn sistemojn de [[jarkalkulo]]. La vorto '''kalendaro''' devenas de latina vorto ''calendarium'' – "ŝuldlibro"; en [[Antikva Romo]] ŝuldantoj pagis procentojn en la tago de "calendae", kio signifis la unuajn tagojn de la monato. En antikva Oriento oni kalkulis la tempon laŭ ŝanĝo de reĝoj kaj dinastioj, ekzemple, en [[Antikva Egiptujo]] oni diradis: "Tio okazis en la sepa jaro de reĝado de Seniu Sert". Nova jarkalkulo komenciĝis de la ekreĝiĝo de nova [[Faraono]] aŭ [[dinastio]]. En [[Antikva Grekio]] ĉiu urbo havis sian kalkulsistemon depende de la ŝanĝoj de urbestroj. Greka historiisto ''Timaios'' tempokalkulon ligis al [[Olimpikaj Ludoj]]. '''Kalendaro''' estas ankaŭ [[Kalendaro (presaĵo)|presaĵo]] kiu montras tagojn de iu periodo da tempo laŭ kalendaro en la unua senco. La termino utilas ankaŭ por la farendaĵo kiu estas programita laŭ la tagoj, semajnoj ktp., tio estas la kalendaro. === Historio de la kalendaro === [[Dosiero:Aztec_Sun_Stone_Replica_cropped.jpg|eta|dekstra|250ra|Pentra reprezentaĵo de la ''Piedra del Sol'' ([[Sunŝtono]]), false konsiderata kiel [[Azteka kalendaro]], sed kio fakte enhavas kalendarajn signojn]] Inter fruaj kalendaraj sistemoj menciindas: * [[Maja kalendaro]] * [[Azteka kalendaro]] * [[Ĉina kalendaro]] * [[Julia kalendaro]] * [[Franca respublika kalendaro]] * [[Pozitivismo|Pozitivista Kalendaro]] La tradicia '''ĉina kalendaro''' estas luna-suna kalendaro kiu konsistas el jaroj (dividataj en 12 monatoj) da 353, 354 aŭ 355 tagoj kaj plilongaj jaroj (dividataj en 13 monatoj) da 383, 384 aŭ 385 tagoj. Al ĉiu jaro estas atribuita nomo kunmetita el du etimoj: la ''ĉiela'' ne tradukebla (jia, yi, bing, ding, wu, ji, geng, xin, ren, gui) kaj la ''tera branĉo'' responda al besto: zi ([[rato]]), chou ([[bovo]]), yin ([[tigro]]), mao ([[kuniklo]]), chen ([[drako]]), si ([[serpento]]), wu ([[ĉevalo]]), wei ([[ŝafo]]), shen ([[simio]]), you ([[koko]]), xu ([[hundo]]), hai ([[porko]]). Hodiaŭ estas en uzo sekvaj modernaj kalendaroj: * [[Gregoria kalendaro]] * [[Hebrea kalendaro]] * [[Bahaa kalendaro]] * [[Hinda kalendaro]] * [[Islama kalendaro]] * [[Persa kalendaro]] La '''Islama kalendaro''' havas fortan popularan akcepton en la landoj de la [[Islama mondo]] ekzemple por la celebroj de [[Ramadano]]. Ĝi estas luna kalendaro konsistanta el 12 lunaj monatoj el jaro de 354 aŭ 355 tagoj. Kutimas dati la okazaĵojn en la plej multaj el la islamaj landoj (samtempe kun la gregoria kalendaro), kaj estas uzita fare de islamanoj por ĉie determini la bonordan tagon sur kiu festi islamajn festotagojn kaj festivalojn. La unua jaro estis la jaro dum kiu la elmigrado de la Profeto [[Mohamedo]] de [[Mekko]] ĝis [[Medino]], konata kiel la [[Heĝiro]], okazis. La '''francrespublika kalendaro''' estis la plej drasta klopodo por ŝanĝi la kalendaran sistemon en Okcidenta Eŭropo. Oni intencis nuligi la aludojn al la dioj de [[Antikva Romo]], anstataŭante tiujn aludojn per aludoj al la sezona [[klimato]] kaj vegetala ciklo, kaj oni klopodis simpligi matematike la tagonombrojn de monato al tri dekadoj anstataŭ semajnoj, do tri dekadoj de po dek tagoj. Laŭ speco de produkto la objektaj kalendaroj dividiĝas: surtablaj, surmuraj, ŝirigaj (ni forŝiras unu folion post la alia, kiel la tagoj pasas). === Horloĝo === {{Ĉefartikolo|Horloĝo}} [[Dosiero:321 balance a.jpg|eta|La interna mekanismo de horloĝo estas preciza maŝino ege komplika.]] '''Horloĝo''' estas [[ilo]] por [[mezuro|mezuri]] tempon. Multaj horloĝoj mezuras [[horo]]jn kaj [[minuto]]jn, aliaj mezuras ankaŭ la [[sekundo]]jn aŭ pli malgrandajn unuojn, kaj iuj montras la [[dato]]n aŭ [[Luna fazo|la fazojn de la luno]]. La moderna 24-hora horloĝo estis inventita en la [[15-a jarcento]]. Horloĝoj povas esti grandaj aŭ malgrandaj. Porteblaj horloĝoj sur la brako estas nomataj [[brakhorloĝo]]j. Ĝis ĉ. [[1970]] la plej multaj horloĝoj estis [[meĥaniko|mekaniĥaj]]. Poste la kostoj de la produktado de [[elektroniko|elektronikaj]] horloĝoj ĉiam pli reduktiĝis, kaj nun elektronikaj horloĝoj kostas malpli ol meĥanikaj. Ili normale uzas [[kvarco|kvarcan]] kristalon kiel oscilaĵon, por mezuri la tempon. La plej precizaj horloĝoj uzas oscilantajn [[atomo]]jn, ekzemple de [[cezio]]. En kelkaj [[lando]]j ekzistas stacioj, kiuj regule elsendas [[radio]]-[[signalo]]n kun la tempo de tia horloĝo por [[sinkronigo|sinkronigi]] aliajn horloĝojn, kiuj tiel havas similan precizecon. [[Tempodilatiĝo]] estas la diferenco en pasinta tempo mezurita per du horloĝoj, aŭ ĉar ili havas malsamajn rapidecojn relative unu al la alia aŭ pro la diferenco en [[Gravito|gravita potencialo]] inter siaj lokoj. Post kompensado de la ŝanĝiĝanta signalprokrastoj pro la ŝanĝiĝanta distanco inter la observanto kaj la kortuŝa horloĝo (t.e. [[Efiko de Doppler|la Doplera efiko]] ), la observanto mezuros la kortuŝan horloĝon kiel kurante pli malrapide ol horloĝoj kiuj estas en ripozo en la propra kadro de referenco de la observanto. Horloĝoj kiuj estas proksimaj al masiva korpo montros malpli forpasitan tempon ol horloĝoj kiuj estas pli for de tiu masiva korpo. === Historio de tempomezuraj aparatoj === [[Dosiero:Sundial Taganrog.jpg|eta|dekstra|Horizontala [[sunhorloĝo]] en [[Taganrog]]]] La antikvaj civilizoj konis jam diversajn speciojn de horloĝoj. [[Vitruvio]] parolis pri [[akvohorloĝo]] aŭ klepsidro, pri aliaj el aero (vento), el suno kaj pri aliaj specoj nuntempe nekonataj. La egiptoj mezuris per akvohorloĝo la movojn de la Suno. Tiun rimedon uzis ankaŭ astronomoj por siaj observoj. La akvohorloĝoj kaj sunhorloĝoj estis inventitaj en Egipto en tempo de la Ptolemeoj. ==== Sunhorloĝo ==== [[Dosiero:Saint-remy-de-provence-cadran-solaire.jpg|eta|250ra|dekstra|Sunhorloĝo en St. Rémy de Provence. Ofte akompanas ilin filozofaj frazoj: ĉi tie "ĉiam estas horo fari nenion"]] {{Ĉefartikolo|Sunhorloĝo}} [[Sunhorloĝo]] estas uzita instrumento ekde praaj tempoj por la celo mezuri la paŝon de la horoj, minutoj kaj duaj (tempo). Ili uzas la [[ombro]]n projektitan de ''gnomono'', ''montrilo'' aŭ ''stilo'' sur surfaco kun skalo por indiki la pozicion de la [[Suno]] en la taga movado. Laŭ la dispozicio de la gnomono kaj de la formo de la skalo oni povas mezuri malsamajn tipojn de tempo, estante la plej kutima la ŝajna suntempo. La scienco dediĉita ellabori teoriojn kaj kunveni konojn pri sunhorloĝoj nomiĝas gnomoniko. ==== Sablohorloĝo ==== {{Ĉefartikolo|Sablohorloĝo}} [[Sablohorloĝo]] estas instrumento, kiu permesas mezuri intervalon de tempo per fluo de [[sablo]] aŭ alia pulvoro. ==== Kronografoj ==== {{Ĉefartikolo|Kronografo|Halthorloĝo|Tempomezurilo}} [[Kronografo]] (laŭvorte "tempregistrilo", el malnovgreka χρόνος chrónos "tempo", kaj γράφειν gráphein "skribi") estas horloĝo kun kroma funkcio, kiu ebligas starti, haltigi kaj rekomenci sekundan manon sendepende de la horloĝmekanismo, kaj kiu revenas al sia komenca pozicio. Nuntempe la termino ĉefe priskribas horloĝon, precipe analogan brakhorloĝon (pojno - kronometro), kun kroma kronometrofunkcio. [[Halthorloĝo]] (aŭ klikhorloĝo, ŝtophorloĝo, foje ankaŭ nomita kronometro) estas preciza mezura aparato por la tempodiferenco inter komenco kaj halto. Tiu aparato estas kapabla mezuri tempintervalojn kun precizeco de frakcioj de sekundo. Ne konfuzu kun tempomezurilo (ankaŭ internacie konata per la angla nomo Timer). halthorloĝoj kun precizeco de 1/10 kaj 1/100 sekundoj estas ofte uzataj. Sed kun la apero de modernaj teknologioj, eblis mezuri tempon multe pli precize - ĝis dek milonoj kaj eĉ pli precize. [[Tempomezurilo]], kvantighorloĝo (tempigilo, disvastigite konata laŭ la anglalingva nomo Timer) estas speciala speco de horloĝo kiu kalkulas malantaŭen de limigita tempointervalo, kiel sablohorloĝo; Ĉi tio diferencas de halthorloĝo, kiu mezuras la kvanton da tempo, kiu pasis de la komenco ĝis la fino de iu ago. Tempigiloj povas esti uzataj por kontroli sekvencon de eventoj aŭ procezoj. temporazilo povas esti meĥanika, elektromeĥanika, elektronika ( kvarchorloĝo ) aŭ eĉ programara, ĉar ĉiuj modernaj komputiloj uzas ciferecajn tempigilojn de iu speco. Kiam la tempolimo por la horloĝo finiĝis, ĝi povas averti pri ĝi (ekzemple per sono), aŭ aktivigi elektrajn cirkvitojn . == Tempadministrado == {{Ĉefartikolo|Tempadministrado}} '''Tempadministrado''' estas la ago aŭ procezo de [[planado]] kaj ekzercado de konscia kontrolo super la kvanto de tempo dediĉita al specifaj agadoj, ĉefe por pliigi [[efektiveco]]n, [[efikeco]]n aŭ [[produktiveco]]n. Ĝi estas meta-agado kun la celo maksimumi la ĝeneralan profiton de serio de aliaj agadoj ene de la lima kondiĉaro de limigita kvanto de tempo. Tempadministrado povas esti helpata de gamo de kapabloj, iloj, kaj teknikoj uzitaj por [[Administradoscienco|administradi]] tempon kiam oni plenumas specifajn taskojn, projektojn, kaj celojn ene de difinita dato. Dekomence, tempadministrado referencas al ĝuste negocaj aŭ laboraj agadoj, sed eventuale la termino plilarĝiĝis por inkludi ankaŭ personajn agojn. Sistemo de tempadministrado estas dezajnita kombino de procezoj, iloj, teknikoj kaj metodoj. Tempadministrado estas kutime neceso en ajn [[projekt-administrado]] ĉar ĝi determinas la projektan finigon de tempo kaj agado. == En kulturo == [[Patro Tempo]] estas antropomorfigita mitologia figuro kiu estas la reprezentado mem de tempo. Patro Tempo estas la personigo de tempo en popola kulturo. Patro Tempo estas reprezentita kiel maljunulo kiu portas atributojn kiel ekzemple sablohorloĝoj, kalendaroj aŭ folioj falantaj de siaj vestaĵoj. Ĝi povas esti akompanata de simboloj de [[morto]], por memori ke la trairo de vivo kondukas neeviteble al sia fino (latine ''memento mori''). == Proverbo == Ekzistas pluraj (31) [[proverbo]]j pri tempo en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]], inter ili<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-08-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}</ref>: * {{citaĵo|''Alia tempo, aliaj moroj.''}} * {{citaĵo|''Depost tempo nememorebla.''}} * {{citaĵo|''La tempo ĉiam malkaŝas la veron.''}} == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj|ReVo=temp}} == Literaturo == * [[Stephen Hawking]], ''A Brief History of Time'' * [[Paul Charles William Davies]], ''About Time: Einstein's Unfinished Revolution'' * [[Martin Heidegger]], ''Being and Time'' == Vidu ankaŭ == * [[Tempintervalo]] ~ [[Tempospaco]] ~ [[Kalendaro]] ~ [[Kronometrio]] ([[tempomezurado]]) ~ [[Kronologio]] (scienco pri mezurado de tempo) ~ [[Tempoindiko (muziko)]] * [[Gramatika tempo]] * [[Historio]] * [[Aion]] * [[Dato]] * [[Kronologio]] * [[Nacia tago]] * [[GMT]] * [[Tempo atoma internacia]] * [[Tempo (marko)]] * [[UTC]] * [[spactempo]] * [[Tempadministrado]] * [[Eterno]] == Eksteraj ligiloj == * [http://arxiv.org/pdf/physics/0603053 La relativeca tempo], artikolo far: F. M. Paiva kaj A. F. F. Teixeira, 12 pp. (PDF, 178KB) {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Time|revizio=668742080}} {{Havenda artikolo|Tempo}} [[Kategorio:Tempo| ]] iaox1yxl3x4tnjzvhpb58o5hohnig7i Ukrainio 0 4324 9400565 9380415 2026-06-12T20:00:37Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400565 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando |nomoenlokalingvo = Україна |eonomo = Ukrainio |flago = [[Dosiero:Flago-de-Ukrainio.svg|120ra]][[Flago de Ukrainio]] |blazono = [[Dosiero:Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg|80ra]] |nacia himno = [[Himno de Ukrainio|Ще не вмерла України ні слава, ні воля]] |nacia devizo = Слава Україні! Героям слава!<br />(Gloron al Ukrainio! Gloron al herooj!) |lokigo-bildo = [[Dosiero:Europe-Ukraine (disputed territory).svg|270ra]] <!-- aŭ: Ukraine (orthographic projection).svg --> |lingvoj = la [[ukraina lingvo|ukraina]] (oficiala), la [[rusa lingvo|rusa]], la [[krime-tatara lingvo|krime-tatara]], la [[pola lingvo|pola]]. |ĉefurbo = [[Kijivo]] |religio = [[ortodoksismo]], [[katolikismo]] |km2 = 603700 |akvo = 7 |loĝantoj = |loĝantaro = 46294180 loĝantaro-komento = 1.08.2007 |loĝdenso = 76.9 |vivlongeco = |alfabeteco = |valuto = ukrainia hrivno |valuta kodo = UAH |latd = 50 |latm = 27 |latNS = N |longd = 30 |longm = 30 |longEW = E |MEP = $355,8 mlrd |MEP pokapa = $7.832 |MEP jaro = 2005 |horzono = [[UTC+2|+2]]<br />[[UTC+3]] (somere) |ttt = ua |landkodo = UA |tel = 380 |politika sistemo = [[respubliko]] |ŝtatestro = [[Volodimir Zelenskij]] |ĉefministro = [[Julia Sviridenko]] |nacia tago = la [[24-a de aŭgusto]] |sendependeco = la {{daton|24|aŭgusto|1991}} (disde [[Sovetunio]]) |esperanto-asocio = UkrEA }} '''Ukrainio''' aŭ '''Ukrainujo'''<ref>(eo) Nina Danylyuk, ''Manieroj por transdoni la ukrainajn lingvokulturemojn en Esperanto-tradukoj'', en; La problemo de traduko de la etnaj realaĵoj en la beletraj tekstoj (ppt), 2021</ref><ref>Noto: En HeKo kaj aliaj dokumentoj oni uzis "Ukrajno", por indiki ŝtaton kie loĝas ukrainoj, rusoj, madjaroj kaj aliaj minoritatoj: ili ĉiuj estas ukrajnanoj. "Ukrajno" estas la vorto registrita en PIV fare de Gaston Waringhien (1970), dum la revizio de Duc Goninaz forigis ĝin kaj registris la radikon Ukrain-., En: [https://www.esperantio.net/index.php?id=4475 HeKo 782 5-C], la 27-an de februaro 2022.</ref> ({{lingvo-uk|Україна}}<ref>Etimologie ''y (u)'' signifas ĉe kaj ''kраїна'' (krajna venas de kraj kaj signifas limo) signifas lando, do "lando ĉe la limo". </ref>) estas ŝtato en Orienta [[Eŭropo]]. Sude ĝi estas lavata de la [[Nigra Maro|Nigra]] kaj [[Azova Maro|Azova]] maroj. Oriente, nord-oriente kaj ĝi limas [[Rusio]]n, norde — [[Belarusio]]n, okcidente — [[Pollando]]n, [[Slovakio]]n kaj [[Hungario]]n, sud-okcidente Ukrainio limas [[Rumanio]]n kaj [[Moldavio]]n. La marajn limojn Ukrainio ankaŭ kun Rusio kaj Rumanio. La suma longo de la ŝtat-limoj de Ukrainio estas 6992&nbsp;km (inter ili 5637 formas la surteran limon, 1056,5 — la limon sur la [[Nigra Maro]], 249,5 — sur la [[Azova Maro]] kaj 49&nbsp;km). La teritorio de Ukrainio etendiĝas je 1316&nbsp;km de okcidento al oriento kaj je 893&nbsp;km de nordo al sudo. La lando troviĝas proksimume inter 52°20' kaj 44°20' de la norda latitudo kaj inter 22°05' kaj 41°15' de la orienta longitudo. La plej norda punkto de Ukrainio troviĝas en la vilaĝo ''[[Petrivka]]'' de la [[Ĉernihiva provinco]], la plej okcidenta punkto estas la urbo [[Ĉop]] (en [[Transkarpata provinco]]), la plej orienta punkto estas la vilaĝo ''Ĉervona Zirka'' de la [[Luhanska provinco]] (luganska provinco laŭ la nomigo de la milite agresa [[registaro de Rusio]]). [[Foroso]] ĉe Kabo [[Sariĉo (kabo)|Sariĉo]], estas la plej suda punkto de Ukrainio. La areo de Ukrainio estas 603.628&nbsp;km — tio estas ĉirkaŭ 5,7 % de la tuta teritorio de [[Eŭropo]]; tiel Ukrainio estas la plej granda lando, plene situanta en Eŭropo. En Ukrainio loĝas ĉirkaŭ 46,3 milionoj da homoj. La ĉefurbo estas la urbo [[Kijivo]]. La [[ŝtata lingvo]] estas la [[ukraina lingvo|ukraina]], la dua granda kaj grava lingvo estas la [[rusa lingvo|rusa]] por multegaj loĝantoj de la lando.<ref>La ukraina laŭ la censo de 2001 je 67,5 % estas la plej grava lingvo en la lando, longe antaŭ la rusa je 29,6 % [https://web.archive.org/web/20221229162050/http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/language/ (fonto, vidu sub la tabelo)]. Tiuj nombroj ne respondas al la etna proporcio de ukrainoj (77,8%) kaj rusoj (17,3%) en la landa loĝantaro laŭ la sama censo. La diferencon klarigas la fakto, ke 14,8% de etnaj ukrainoj indikis la rusan kaj 3,9% de etnaj rusoj la ukrainan kiel gepatra lingvo, kaj krome ankoraŭ estas pliaj malplimultaj etnoj, el kiuj iuj indikis la rusan aŭ ukrainan kiel unuan lingvon.</ref> Ukrainio estas membro de [[Unuiĝintaj Nacioj]] ekde 1945. La ĉefa ŝtata festo — la Tago de Sendependeco — estas festata la [[24-an de aŭgusto]]. == La deveno kaj formoj de la nomo == La vorto ''Україна'' (legu ''Ukraj<u>i</u>na'') devenas de la malnova orienta slava vorto «краї» - randaĵo, malproksima tero. Ekde la mezo de la 10-a jarcento la nomo «Ukrainio» troveblas ankaŭ en la diversaj fontoj. Ekde la 20-a jarcento la nomo estas uzata jam en la moderna senco — la lando, loĝata de [[ukrainoj]]. "Ukrainio" estis menciita por la unua fojo en 1187. En la tempo, kiam en 1654 jaro [[Rusa carlando]] aligis Ukrainion, oni preferis nomi la teritorion «Malgranda Rutenio», ({{lingvo-uk|Малоросія}}). Proksimume samtempe aperas la malverŝajna hipotezo pri la deveno de la nomo: oni penis rilatigi la nomon «Ukrainio» kun la rusa vorto «окраина» («randaĵo, periferio»). Krom la kunmetitaj formoj ''Ukrainio''/''Ukrainujo'' (derivitaj el la nomo de la ĉefa nacio vivanta en la lando, ''[[ukrainoj]]'') en [[Esperanto]] foje estis uzataj kelkaj aliaj formoj de la [[Landonomoj|lando-nomo]], inter ili ''Ukrajnio'' aŭ ''Ukrajno''. La [[Akademio de Esperanto|Akademio]] rekomendas uzi la formojn ''Ukrainio/Ukrainujo''<ref>[http://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/landnomoj/listo_de_rekomendataj_landnomoj/index.html Listo de Rekomendataj Landnomoj — Akademio de Esperanto]</ref>. == Geografio == {{Ĉefartikolo|Geografio de Ukrainio}} [[Dosiero:Ukraine topo en.jpg|eta|320ra|Fizika mapo de Ukrainio]] Ukrainio troviĝas en la orienta parto de [[Eŭropo]], ĉe la nordaj bordoj de la [[Nigra Maro|Nigra]] kaj [[Azova Maro|Azova]] maroj sur la [[Orienteŭropa ebenaĵo|Orient-Eŭropa ebenaĵo]]. Havante la areon de 603 700&nbsp;km² kaj 2.782 kilometrojn longan [[Marbordo|mar-bordon]] Ukrainio estas plej granda lando, plene situanta en [[Eŭropo]] kaj okupas la 44an pozicion laŭ la areo inter ĉiuj landoj de la mondo. Laŭ kelkaj (ĉefe laŭ la ukrainiaj esploristoj), la [[geografia centro]] de Eŭropo troviĝas ĝuste en Ukrainio, apud la okcident-ukrainia urbo ''[[Raĥiv]]'' — tio tamen daŭre estas la temo de multaj diskutoj. La [[Reliefo (kartografio)|reliefo]] de Ukrainio estas plejparte ebena. La lando kuŝas ene de la zonoj de [[stepo]]j, [[arbarstepo]]j kaj [[Koniferarbaro|pin-arbaroj]]. Pli ol 60 % de la landa teritorio estas kovrita de tre fekundaj [[ĉernozjomo]]j. La ĉefaj riveroj de la lando estas [[Dnipro]], Siverskij Donec', [[Dnistro]] kaj [[Suda Bugo]]; ĉe la sudokcidenta limo de la lando troviĝas la [[delto de Danubo]]. La ĉefaj montoj de la lando estas [[Karpatoj]] (kiuj troviĝas en la okcidenta parto de la lando) kaj [[Krimea montaro]] (kiu troviĝas en la pleja sudo de la lando). La plej alta punkto de Ukrainio estas la [[montopinto]] [[Hoverla]] (en [[Ĉornohora]], 2,061 metrojn alta). La klimato de Ukrainio estas ĉefe modere [[Kontinenta klimato|kontinenta]]; sur la [[Suda Bordo de Krimeo]] la klimato estas [[Subtropiko|subtropika]]. La distribuo de [[Hidrometro|hidrometeoj]] estas ne homogena: pli granda kvanto de hidrometeoj estas registrata en la okcidenta kaj norda partoj de la lando. Vintroj estas malvarmetaj en la suda parto de la lando kaj malvarmaj en la ceteraj partoj; someroj estas ĝenerale varmaj, en la suda parto de la lando — eĉ varmegaj. == Historio == {{Ĉefartikolo|Historio de Ukrainio}} === Antikva kaj frua historio === En Ukrainio konserviĝis la restaĵoj de la homa aktivado, kiuj apartenas al la [[3-a jarmilo a.K.|3-a]] kaj [[4-a jarmilo a.K.|4-a jarmilo a.K]]. (la t.n. Tripila (aŭ [[Civilizacio de Kukuteni|Kukutena]]) kulturo). Proksimume ekde la 1500a jaro a.K. en Ukrainio aperas la nomadaj triboj. En la 9-7a jarcentoj a.K. en la Ukrainiaj stepoj aperas [[cimeroj]]; en la 7a jarcento a.K. cimeroj estas forpuŝitaj fare de [[skitoj]], kiuj fondis la unuan ŝtaton sur la teritorio de Ukrainio. Proksimume samtempe la nordajn bordojn de la [[Nigra Maro]] aktive [[Kolonio|ekkolonias]] [[helenoj]]. Proksimume en la 2a jarcento a.K. skitoj estis forpuŝitaj fare de [[sarmatoj]]. En la 3a jarcento p.K. sur la teritorio de Ukrainio aperas [[gotoj]]. En la jaro [[375]] gotoj estis venkitaj de [[hunoj]] kaj transloĝiĝas pli okcidenten. La ŝtato de hunoj baldaŭ estis ruinigita de [[romianoj]] kaj ties aliancanoj. Post la hunoj la teritorion de Ukrainio ekposedis la [[Praslava lingvo|praslavaj]] triboj de [[antoj]]. En la 7a jarcento p.K. la teritorio de moderna Ukrainio iĝis centro de la [[Bolgara lingvo|bolgara]] ŝtato (kun la ĉefurbo [[:en:Phanagoria|Fanagorio]]). Fine de la 7a jarcento la pli granda parto de Ukrainio transiris al la [[Kazaroj|Kazara ŝtato]] (kiu kovris la [[Sudorienta Eŭropo|sudorientan Eŭropon]]).[[Dosiero:Rus-1015-1113.png|eta|190ra|Kijiva Regno en la 11a jarcento.]] [[Dosiero:Rzeczpospolita2nar.png|eta|190ra|La teritorio de Pola-Litova ŝtato en 1619]] [[Dosiero:Ilja Jefimowitsch Repin - Reply of the Zaporozhian Cossacks - Yorck.jpg|dekstra|eta|190ra|Zaporiĵanoj skribas leteron al la turka sultano — pentraĵo de Ilja Repin (1891).]] === La tempo de la Kijiva Regno (800–1250) === {{Ĉefartikolo|Kijiva Regno}} Fine de la 9a jarcento p.K. sur la teritorio de Ukrainio formiĝas la potenca slava ŝtato [[Kijiva Regno]], kiu iĝis la lulilo de la kulturo de ĉiuj [[Orientslavaj lingvoj|orientaj slavoj]]. La reganta elito de la ŝtato devenis de la invititaj [[skandinavoj]] (laŭ la [[Analoj|anala]] tradicio la skandinavan [[Taĉmento|taĉmenton]] estris la [[varengo]] [[Ruriko]], kiu iĝis la fondinto de la reganta dinastio [[Rurikidoj]]). La ĉefurbo de la ŝtato baldaŭ iĝis la urbo [[Kijivo]] (konkerita disde kazaroj). La ora tempo de la Kieva Regno estas la tempo de regado de la princo [[Vladimiro la Granda|Volodimiro]] (nomata en la popola tradicio «Volodimiro, bela suno»), kiu en la jaro [[988]] adoptis la [[Bizancano|Bizancan]] [[kristanismo]]n kiel la [[Ŝtata religio|ŝtatan religion]]. Sub la regado de lia filo, princo [[Jaroslavo la Saĝa]], la Kijiva Regno atingis la [[Zenito|zeniton]] de sia kultura evoluo. Poste la ŝtato malprogresis, pliiĝis la dispartiĝo de la lando je etaj [[Princlando|princlandoj]]. La lando definitive disfalis je multaj princlandoj post la morto de la princo [[Mstislavo el Kijivo]] (mortis en 1132). En 1169, la grandurbo estis prirabita kaj malbone difektita fare de la gvidanto de 11 nordorientaj princlandoj, Andrij Boholjubskij, kiu regis Suzdal, Novgorod, kaj Jaroslavl (nuntempa Rusio). Jam en la 12-a jarcento, dum la fragmentiĝo de la Kijiva ŝtato, la nordorientaj princoj ne konsideris la sudokcidenton siaj aliancanoj. En la 13-a jarcento Rutenio estis [[Mongolaj invadoj kaj konkeroj|invadita de mongoloj]], kaj sekve en la jaro 1240 [[Kijivo]] estis tute detruita. La nordoriento estis aliancano de la Hordo, kaj princo [[Aleksandro Nevskij]] iĝis la adoptita filo de Batu, estis proklamita Princo de Kievo kvankam li neniam estis tie, dum la loka elito forlasis Kijivon al la Princlando de Haliĉ-Volina, gvidata de la urbo [[Lvivo]]. La unua reĝo de la Kijiva ŝtato, Danilo la Galicia, estis kronita fare de la Papo. === La tempoj de Pola-litova regado === {{Ĉefartikolo|Pola-Litova Unio}} En 1324, tempo la teritorio de Ukrainio estis liberigita fare de la trupoj de la [[Grandduklando Litovio]] gviditaj fare de [[Gediminas]]. Litovoj respektatis la kulturon de la rutenoj kaj adoptis multon de ili (la ukrainaj kaj belorusoj antaŭ la 17-a jarcento, ne konfuzu kun la rusoj) kaj eĉ litovaj statutoj estis skribitaj en la lingvo de la plimulto de la loĝantaro - la rutena (la vortprovizo de ukraina kaj belorusa ankoraŭ koincidas je 84%). Meze de la 14a jarcento la pli granda parto de la iama Kieva Regno estis konkerita de la pola princo [[Kazimiro la Granda]]. [[Dosiero:Muzeum Śląskie - Jan Matejko - Ostatni Daszkiewicz 02.jpg|dekstra|eta|190ra|Ostap Dashkevych (1470—1536) la unua gvidanto de la ukrainaj kozakoj]] Post la [[Lublina Unio]] ([[1569]]), per kiu estis formita la [[Pola-Litova Unio]], la pli granda parto de Ukrainio transiris sub la polan regadon. Sub la pola regado la elito de la loka loĝantaro estis konvertita al [[katolikismo]], dum la simplaj homoj daŭre konservis la tradician [[Ortodoksismo|ortodoksan kredon]]. La provoj interpacigi la katolikojn kaj ortodoksulojn per enkonduko de la t.n. [[Bresta religia unio]] ([[1596]]), kiu enkondukis novan kredon, mezan inter la katolikismo kaj ortodoksismo — la t.n. «unia kredo» aŭ «[[Ukraina Grek-Katolika Eklezio|ukraina grek-katolika eklezio]]», estis vanaj. En la 16-a kaj 17-a jarcentoj la [[Pollando-Litovio|Pola-Litova Ŝtato]] suferas pro konstantaj invadoj de [[tataroj]], kies ĉefa celo estis la forkapto de [[Sklaveco|sklavoj]]. Laŭ iuj pritaksoj, pli ol 3 milionoj da homoj (ĉefe ukrainoj, sed ankaŭ moskovitoj, [[belarusoj]] kaj [[poloj]]) estis sklavigitaj dum la tempo de ekzisto de la [[Krimea Ĥanlando]]. === Pligraviĝo de kozakoj === {{Ĉefartikolo|Kozako|Zaporiĵa Ŝtato}} [[Dosiero:Верстовий стовп з Мошориного.jpg|dekstra|eta|170ra|granitaj kolonoj, per kiuj la kozakoj amase markis la teritorion]] Meze de la 17a jarcento ĉe la malsupra fluo de [[Dnepro]] aperas la [[Zaporiĵa Ŝtato]], teorie regata de Pollando, sed reale preskaŭ sendependa. Ĝiaj loĝantoj estis la [[kozakoj]] kaj [[Kamparano|kamparanoj]], kiuj fuĝis for de la pola regado. Komence (ĉefe dum la militiroj) la kozakoj aliancis kun la Pola-Litova Ŝtato, sed poste la Zaporiĵa Ŝtato konstante batalis kaj militiris kontraŭ Pollando (ĉefe pro la religiaj kialoj, sed estis ankaŭ la politikaj postuloj). Fine de sia ekzisto la Zaporiĵa Ŝtato pli kaj pli inklinis al alianco kun [[Rusa carlando]]. === La tempoj de hetmanoj === En la jaro 1648 ukrain-devena pola nobelo [[Bohdan Ĥmelnickij]] ekestras la plej grandan ribelon de kozakoj kontraŭ la [[Pola-Litova Unio|Pola-Litova Ŝtato]]. Komence la kozakoj venkis en kelkaj gravaj bataloj kaj eĉ okupis [[Kievo]]n, tamen la kontraŭofensivo de la pola armeo igas ilin peti la protekton de [[Rusio]]. [[Dosiero:Ukraine 1740 kossaks map.svg|eta|180ra|dekstra|teritorioj kontrolitaj de ukrainaj kozakoj]] En la jaro [[1654]] estis kunvokita la t.n. [[:en:Pereiaslav_Agreement|Perejaslava konsilio]], kiu oficiale turnis sin al la [[Moskova Carlando]] kun la peto akcepti la Moskovian civitanecon de la [[zaporogo|zaporoga]] armeo (tion la sovetiaj historiistoj poste nomis «reunuiĝo de Ukrainio kun Rusio»). La moskva armeo subtenis la kozakojn kaj ekmilitis kontraŭ Pollando. Rezulte de tiu milito la teritorio de Ukrainio estis disdividita — la okcidenta parto transiris la Pollando, dum la orienta parto (troviĝanta oriente de [[Dnepro]]) iĝis parto de Rusio; ĝi estis tamen sufiĉe [[Aŭtonomeco|aŭtonoma]] kaj estis regata de [[hetmano]] (komence la hetmano estis elektata, poste enpostenigata fare de la cara registaro). [[Dosiero:Січ з висоти польоту.jpg|eta|180ra|rekonstruita kopio de la Sich]] Dum la milito de Rusio kontraŭ Svedio, la [[Granda Nordia Milito]], la hetmano [[Ivan Mazepa]] subtenis la svedojn (pli planis uzi ilian helpon por akiri sendependecon), tamen la ukraina-sveda armeo estis venkita dum la [[Batalo ĉe Poltavo|batalo de Poltavo]]. === La tempoj de la Rusia Imperio === {{Ĉefartikolo|Detruo de la ukrainaj kozakoj (1775)}} [[Dosiero:Lander und Volkerkarte Europas - fragment - by Dietrich Schafer - 1918 AD.jpg|eta|200ra|dekstra|areoj loĝataj de etnaj ukrainoj]] Kiel la lasta hetmano de Ukrainio estis nomumita [[Kirill Razumovskij]]. En la jaro 1764 la Rusia imperiestrino [[Katerino la Dua (Rusio)|Katerino la Dua]] abolis la aŭtonomecon de Ukrainio. En la jaro [[1775]] estis fakte neniigita ankaŭ la Zaporoga Ŝtato: 100.000-forta armeo gvidita fare de generalo Pjotr ​​Tekeliy marŝis de la [[Fortikaĵo de Sankta Elizabeto (Ukrainio)|Fortikaĵo de Sankta Elizabeto]] kaj detruis Sich, parto de la kozakoj fuĝis trans Danubon, kelkaj estis ekzilitaj al la Kuban, kaj la lasta gvidanto de la ukrainaj kozakoj, Pjotr ​​Kalnyshevskyi, estis malliberigita. Ĉiuj armiloj kaj dokumentoj estis stokitaj en la Fortikaĵo Sankta Elizabeto ĝis 1918. Ukrainaj kamparanoj estis igitaj servutuloj. La ukraina lingvo ankaŭ estis submetita al severa politiko de [[Rusigo]]. Ankaŭ, en la dua duono de la 18-a jarcento, multaj novaj urboj estis fonditaj sur la loko de kozakaj kaj tataraj setlejoj - Jelysavetgrad (nun [[Kropivnickij]]), Katerynoslav (nun Dnipro) Alexandrivsk (nun Zaporizhzhia), la grandurbo de Mykolaiv, Ĥerson (en la loko de la setlejo de Bilikhovichi), ktp [[Dosiero:Могила поета Т. Г. Шевченка Канів.jpg|eta|180ra|dekstra|La tomba de Taras Ŝevĉenko en Kaniv - poet, nacia heroo kaj simbolo de ukraina literaturo]] Dum la dispartigo de Pollando, la plej granda parto de Ukrainio estis aneksita al la Rusa Imperio (la tielnomita Granda Ukrainio) kaj la okcidenta parto al [[Aŭstra imperio|Aŭstrio]]. Ĝis la mezo de la 19a jarcento Ukrainio restis plejparte [[Agrikulturo|agrikultura]] regiono, nur en la dua duono de la 19a jarcento en ĝia orienta parto aperas [[Industriiĝo|industrio]]. la urbo Juzivka (nun Donecko) estis fondita danke al la angla entreprenisto kaj komercisto John Yuz Meze de la 19a jarcento en Ukrainio aperas kaj pligrandiĝas la [[socia movado]] por liberiĝo for de la regado de la Rusia Imperio — tio estis la reago kontraŭ iom-post-ioma [[rusigo]] de la ukrainaj teritorioj kaj kontraŭ la [[Subpremado|opresado]] flanke de [[Bienisto|bienhavantoj]] kaj riĉuloj. [[Dosiero:Russian Empire (1867).svg|eta|190ra|dekstra|La Rusia Imperio en 1866]] === Ukrainio dum la intermilita periodo === {{Ĉefartikolo|Sovetia-Ukrainia Milito}} Post la kolapso de Rusia kaj [[Aŭstrio-Hungario|Aŭstra Imperioj]] inter la jaroj 1917-20 en Ukrainio ekaktivis la naciismaj fortoj. Dum kelkaj jaroj ĉi tie aperas kaj malaperas malgrandaj ŝtatoj, pretendantaj reprezenti la tutan ukrainan popolon kaj senĉese luktantaj kontraŭ [[Bolŝevikismo|bolŝevisma]] Rusio, Pollando kaj diverslandaj invadantoj. La [[Okcident-Ukraina Popola Respubliko]] (ukraine Західноукраїнська Народна Республіка (ЗУНР), latinliterigite ''Zaĥidno-ukrainska Narodna Respublika'') estis mallongdaŭra ŝtato kiu kontrolis la plej grandan parton de Orienta [[Galicio]] de novembro 1918 ĝis julio 1919. [[Dosiero:Map of Ukraine for Paris Peace Conference.jpg|dekstra|eta|200ra|mapo de Ukrainio dum la konflikto kun Sovetrusio]] La {{daton|10|marto|1919}} estis proklamita la memstara [[Ukraina Soveta Socialisma Respubliko|Ukrainia Soveta Socialisma Respubliko]] (kun ĉefurbo [[Ĥarkivo]]), kiu - pere de la [[Kongreso de la Sovetoj de Sovetunio]] - la {{daton|30|decembro|1922}} subskribis la unian pakton kaj eniris [[Sovetio]]n. Laŭ la [[:en:Peace_of_Riga|Riga traktato]] la pli granda okcidenta parto de Ukrainio iĝis parto de la [[Dua Pola Respubliko]], kelkaj malpli grandaj sudokcidentaj regionoj transiris al [[Rumanio]]. La [[ribelo de Grigorjev]] okazis en majo 1919. La [[Ruĝa Armeo]] venkis la ribelon. En la unuaj jaroj post la [[:en:Ukrainian_War_of_Independence|Interna Milito en Ukrainio]] oni plenumis la politikon de «[[naciigo]]», tamen jam en la [[1930-aj jaroj]] tiuj politiko estis ŝanĝita al la politiko de rusigo. Dum la teroro de 1930-aj jaroj oni ekstermis multajn reprezentantojn de la ukraina [[inteligencio]]. En la 1930-aj jaroj en Ukrainio aktive kreskas la industrio. Samtempe la sovetiaj politikistoj perforte organizis [[Kolektivigo|kolektivigon]] (organizadon de [[Kolĥozo|kolĥozoj]]). Por kontentigi la bezonojn de Sovetio pri agrikulturaj produktoj oni enkondukis la pligrandigitajn normojn pri fordonendaj agrikulturaĵoj — tio kaŭzis amasan [[Malsatego|malsategon]] en la kamparaj regionoj. Laŭ diversaj pritaksoj, ĝis kelkaj milionoj da ukrainoj mortis pro la t.n. [[Holodomoro]]. [[Dosiero:Пам'ятник у день 90-річча Голодомору , Знам'янка , Кіровоградська область , Україна.jpg|eta|200ra|dekstra|unu el la multaj monumentoj al la viktimoj de la Holodomor kaj amassubpremoj de la Stalina epoko, establite post la kolapso de Sovetunio]] Laŭ la intertraktoj inter Germanio kaj Sovetio, en la jaro 1939 Sovetio almilitis la okcident-Ukrainiajn teritoriojn, kiuj tiam apartenis al Pollando, [[Ĉeĥoslovakio]] kaj Rumanio. === Ukrainio dum la Dua Mondmilito === Dum la [[Dua Mondmilito]] la tuta teritorio de [[Orienta Fronto (Dua Mondmilito)|Ukrainio estis okupita de la germanaj militfortoj]]. La okupacia reĝimo en Ukrainio estis aparte severa. Laŭ diversaj pritaksoj dum la Dua Mondmilito pereis ĝis ok milionoj da loĝantoj de Ukrainio. La pli granda parto de la ukrainia loĝantaro aktive kontraŭbatalis la nazian armeon jen en la regula [[sovetia armeo]], jen en la [[La sovetia partia movado|partizanaj]] trupoj. Laŭ diversaj pritaksoj, ĉirkaŭ kvarono de ĉiuj soldatoj de Soveta armeo, mortigitaj dum la Dua Mondmilito, estis etnaj ukrainoj. [[Dosiero:Luftwaffe aerial photograph of Babi Yar, 1943.jpg|eta|200ra|dekstra|Aerfoto de Babyn Yar - fama nazia krimloko en Ukrainio]] Tamen iuj reprezentantoj de naciisma ukraina movado komence provis [[Kunlaborismo|kunlabori]] kun la germanoj, esperante krei aŭtonoman ukrainan ŝtaton sub la [[Protektorato|protekto]] de Germanio (tiu ideo, tamen, ne estis akceptita de germanoj). Ĝis la fino de la [[1950-aj jaroj]] en la [[okcidenta Ukrainio]] militis la soldatoj de [[Ukraina Ribela Armeo]], kiuj esperis akiri la sendependecon de Ukrainio batalante kaj kontraŭ Sovetio, kaj kontraŭ Germanio. Aŭtune 1943 la sovetia armeo liberigis la orientan parton de Ukrainio; oktobre 1944 la tuta lando estis liberigita. Kvar urboj, nun troviĝantaj en Ukrainio, ricevis la honoran distingon «[[Urbo-Heroo]]» [[Odeso]], [[Kievo]], [[Sebastopolo]] kaj [[Kerĉo]]. === Soveta Ukrainio en la postmilita tempo === [[Dosiero:Stus KGB photo 1980.jpg|eta|190ra|dekstra|Vasyl Stus - verkisto, disidento. Fama viktimo de subpremoj de la malfrua Sovetunia epoko]] En la jaro [[1945]] la Transkarpata regiono estis realigita al Ukrainio. En la jaro [[1954]] omaĝe al la 300-jariĝo de la [[Perejaslava Konsilio]] [[Krimeo]] estis transdonita al Ukrainio (antaŭe ĝi apartenis al la [[Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko]]) — tiel finiĝis la formiĝo de la teritorio de moderna Ukrainio. Dum la [[1960-aj jaroj]] en la mallonga tempo de la t.n. «[[Ĥruŝĉova degelo]]» en Ukrainio vigliĝas la [[Disidento|disidentaj]] kaj naciismaj movadoj, kies plej elstaraj reprezentantoj estis [[Vjaĉeslav Ĉornovil]], [[Vasil Stus]] kaj [[Levko Lukjanenko]]. Tamen, tiuj movadoj estis rapide subpremitaj. La {{daton|26|aprilo|1986}} okazis la [[nuklea akcidento de Ĉernobilo]], pro kiu granda teritorio de Ukrainio, [[Rusio]] kaj [[Belorusio]] estis venenita de [[Radioaktiveco|radioaktivaj]] substancoj. Tiu estis ĝis tiam la plej malbona nuklea rektora akcidento en historio. En la momento de la akcidento, 7 milionoj da homoj vivis en la poluitaj teritorioj, inkluzive de 2,2 milionoj en Ukrainio. Konsekvence la okazaĵo grave [[subfoso|subfosis]] la aŭtoritaton de la [[Komunista Partio de Sovetunio|partiaj]] gravuloj, kiuj en la unuaj tagoj penis prisilenti la akcidenton. Por plio da detaloj vidu la okazaĵojn de la 1-an de majo 1986 <ref>Валентина Шевченко: [https://web.archive.org/web/20160426221138/http://www.istpravda.com.ua/articles/2011/04/25/36971/ 'Провести демонстрацію 1 травня 1986–го наказали з Москви']. Istorychna Pravda (Esperante, Valentina Ŝevĉenko: 'Oni ordonis el Moskvo okazigi manifestacion la 1-an de majo 1986'. Istorychna Pravda (en la ukraina). la 25-an de aprilo 2011. arkivita de la originalo la 26an de aprilo 2016. Prenite la 20-an de aŭgusto 2011.</ref>. === Akiro de sendependeco === [[Dosiero:НДУ 2 Чорновіл Вячеслав Максимович.jpg|eta|200ra|dekstra|Vjaĉeslav Chornovil, disidento, publicisto, opoziciestro.]] En la unuaj liberaj elektoj, organizitaj marte [[1990]], venkis la naciisma partio «Popola Movado de Ukrainio» ({{lingvo-uk|Народний Рух України}}). La {{daton|16|julio|1990}} la [[Verĥovna Rada|ukrainia parlamento]] akcepti la Deklaron pri la ŝtata suvereneco de Ukrainio. Tiu dokumento priskribis la principojn de la memdecido de la ukraina nacio, elstarigis la principojn de [[demokratio]], [[Politika libereco|politika]] kaj [[ekonomia libereco]] kaj ankaŭ proklamis la prioritaton de la ukrainiaj leĝoj super la sovetiaj. Tio kaŭzis la kontraŭbatalon inter la [[Registaro de Sovietunio|centra sovetia registaro]] kaj la loka ukraina. Marte [[1991]] la sovetiaj aŭtoritatoj organizis [[Referendumo|referendumon]] por decidi la sorton de [[Sovetio]]. La homoj estis demandataj, ĉu ili deziras vivi en la «renovigita» Sovetio. La ukrainaj aŭtoritatoj aldonis ankoraŭ unu demandon: ĉu konsentas la civitanoj de Ukrainio vivi en Sovetio laŭ la principoj, priskribitaj en la Deklaro pri la ŝtata suvereneco de Ukrainio. La absoluta plejmulto de la loĝantoj de Ukrainio respondis ambaŭ demandojn pozitive. Aŭguste 1991 en [[Moskvo]] okazis [[puĉo]], tiel nomata [[Aŭgusta puĉo]], organizita de konservativaj aŭtoritatoj de la komunisma partio. La celo de la puĉistoj estis forigi [[Gorbaĉevo|Gorbaĉevon]] kaj restarigi la centrigitan regadon de la partio. Tuj post la malsukceso de la puĉo, la {{daton|22|aŭgusto|1991}} la ukrainia parlamento akceptis la Akton pri Sendependeco de Ukrainio, kiu proklamis Ukrainion sendependa demokratia ŝtato. La {{daton|1|decembro|1991}} [[Referendumo pri sendependeco de Ukrainio|okazis la referendumo]], en kiu pli ol 90 procentoj de la ukrainiaj civitanoj subtenis la Akton pri Sendependeco. Samtempe okazis la elektoj de la unua prezidento de Ukrainio. Kiel prezidento estis elektita [[Leonid Kravĉuk]]. Dum du sinsekvaj pintrenkontoj, okazintaj decembre [[1991]], la pintaj aŭtoritatoj de [[Belorusio]], Ukrainio kaj [[Rusio]] formale likvidis la Sovetan Union kaj interkonsentis pri kreo de la [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj]]. Tiel finiĝis la historio de [[Sovetio]] kaj komenciĝis la moderna historio de sendependa Ukrainio. === Moderna historio de Ukrainio === {{Ĉefartikolo|Senkomunismigo en Ukrainio}} La unua duono de la 1990-aj jaroj estis karakterizata de grava [[Depresio (ekonomiko)|ekonomia malprogreso]] kaj granda [[inflacio]]. La [[vivnivelo]] de ukrainianoj signife falis, kio kaŭzis multajn [[Striko|strikojn]] kaj protestojn. Sub tiu premo prezidento Kravĉuk konsentis pri la antaŭtempaj prezidentaj elektoj, organizitaj en [[1994]]. Laŭ iliaj rezultoj la dua prezidento de Ukrainio iĝis [[Leonid Kuĉma]]. Sub gvido de Kuĉma (kiu servis kiel prezidento dum du sinsekvaj prezidentaj periodoj) la ekonomio de Ukrainio stabiliĝis kaj ekde 2000 stabile kreskis. En la jaro 1996 estis akceptita la [[konstitucio de Ukrainio]]. Malgraŭ la evidentaj ekonomiaj sukcesoj la regado de Kuĉma estis kaj estas kritikata pro [[Korupto|koruptado]], [[Demokratieca indekso|maldemokratieco]] kaj [[Parollibereco|parol-mallibereco]] (la plej misfama afero, ligita kun tiu punkto, estas la t.n. [[Georgij Gongadze|Kazo de Gongadze]]). [[Dosiero:Morning first day of Orange Revolution.jpg|eta|300ra|Oranĝa Revolucio]] Aŭtune [[2004]] post vicaj prezidentaj elektoj oni nomis venkinto la eksan ĉefministron [[Viktor Janukoviĉ]]. Laŭ la atestoj de multaj observantoj, la rezultoj de la elektoj estis falsitaj. La [[Opozicio (politiko)|opozicia]] kandidato, [[Viktor Juŝĉenko]] kontestis la rezultojn kaj organizis la pacan [[Oranĝa Revolucio|Oranĝan Revolucion]]. Rezulte de tiu revolucio Juŝĉenko kaj alia opozicia politikistino [[Julija Timoŝenko]] venis al regado, tamen post malpli ol unu jaro Timoŝenko estis eksigita kiel ĉefministro pro malkonsentoj inter ŝi kaj la ĉirkaŭantoj de la prezidento. La {{daton|1|januaro|2006}} en Ukrainio estis aranĝita la [[Reformo|politika reformo]], kiu devis malgrandigi la povojn de prezidento kaj pligrandigi tiujn de la parlamento. Kiel evidentiĝis iom poste, la politika reformo estis tre malbone preparita, kio kaŭzis la [[Ekvilibrismo|malekvilibriĝon]] de la tuta [[politika sistemo]] en Ukrainio. Marte 2006 post vicaj parlamentaj elektoj estis formita la t.n. «Kontraŭkriza koalicio», kiun konsistigis la [[Partio de Regionoj (Ukrainio)|Partio de Regionoj]] (estrata de [[Viktor Janukoviĉ]]), [[Komunisma partio de Ukrainio]] kaj [[Socialisma partio de Ukrainio|Socialisma partio]]. Laŭ multaj observantoj, la aliĝo de la Socialisma partio (kiu dum la elektoj deklaris sin fidela al la interesoj de la [[Oranĝa Revolucio]]) al tiu [[koalicio]] estis fakte [[perfido]], ebla nur pro tio, ke [[Oleksandr Moroz]] ([[estro de la partio]]) ricevis pro tio la postenon de [[parlamentestro]]. La koalicio nomumis Viktor Janukoviĉ ĉefministro. Dum la 2006-07 jaro la funkciado de la politika sistemo en Ukrainio estis senorda, ĉar ne estis klare, kiom da rajtoj havas ĉiu el [[Disigo de povoj|tri ŝtataj povoj]] post la politika reformo. Komence de la jaro 2007 iuj parlamentanoj el la opoziciaj partioj komencis forlasi siajn parlamentajn grupojn kaj aliĝi al la reganta koalicio. Tio kaŭzis maltrankviliĝon de la opozicianoj; la {{daton|2|aprilo|2007}} la prezidento eksigis la parlamenton pro tio, ke «la ŝanĝo de la parlamentaj grupoj fare de la [[Deputito|deputitoj]] falsigas la rezultojn de la elektoj kaj minacas la konstitucian ordon en la lando». Post streĉaj intertraktoj inter ĉiuj partoprenantoj de la politika proceso (sed ĉefe — inter prezidento Juŝĉenko kaj ĉefministro Janukoviĉ) estis decidite organizi la antaŭtempajn parlamentajn elektojn septembre 2007. En tiuj elektoj plej multe da voĉoj denove kolektis la Partio de Regionoj, tamen la du politikaj partioj, kiuj estis en la antaŭa parlamento opoziciaj («Bloko de Julija Timoŝenko» kaj «Nia Ukrainio» de V. Juŝĉenko) kune kolektis iom pli ol duonon de ĉiuj voĉoj. Se ili sukcesos interkonsenti pri starigo de la koalicio, Julija Timoŝenko plej verŝajne denove iĝos ĉefministro. La {{daton|18|aprilo|2007}} Ukrainio (kune kun Pollando) estis elektita por organizo de [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012|Eŭropa Futbal-Pokalo 2012]]. === Kronologio de Eŭromajdano kaj rusia agreso en la Oriento de Ukrainio === * [[21-a de novembro]] [[2013]]. Ekas [[Eŭromajdano|protestoj sur la placo Majdan]] kontraŭ la politiko de [[Viktor Janukoviĉ]] (elektita prezidento de Ukrainio) * [[20-a de februaro]] [[2014]]. Nigra ĵaŭdo. 60 manifestacintoj mortas dum kontraŭstaroj al la polico kaj la ŝtataj armitaj fortoj, [[Berkut]]. * [[22-a de februaro]] 2014. Falas la registaro de Janukoviĉ. * [[11-a de marto]] 2014. Rusio sendas siajn soldatojn al Krimeo kaj, post okazigo de [[Legitimeco|nelegitima]] referendumo, aneksas ĝin el Ukrainio. * [[30-a de marto]] 2014. Kun la subteno de la Rusa Federacio, okazas manifestacioj en la provincoj de [[Donecko]] kaj [[Luhansko]]. * [[12-a de aprilo]] 2014. En la orientaj regionoj de Ukrainio ekas kolizioj inter por-rusaj kontraŭstaroj kaj la ukraina armeo. * [[24-a de majo]] 2014. La memproklamitaj [[Popola Respubliko de Lugansko|Popolaj Respublikoj de Lugansko]] kaj [[Popola Respubliko de Donecko|Donecko]] anoncis la kreadon de Federacia Ŝtato [[Novorusio (konfederacio)|Nova Rusio]]. * [[26-a de majo]] 2014. Ekas bataloj ĉe la [[Internacia flughaveno Donecko]] kaj ĉirkaŭaĵoj. * [[13-a de junio|13-a]] – [[26-a de junio]] 2014. Intensiĝas la bataloj en Orienta Ukrainio. * [[17-a de julio]] 2014. [[Aviadilo]] [[Boeing 777]] de [[Flugo 17 de Malaysia Airlines]] estas alpafita de por-rusaj separatistoj kaj faligita ĉe [[Grabovo]]. Ties 295 pasaĝeroj mortis en la akcidento. * [[18-a de julio]] – [[14-a de aŭgusto]] 2014. Kontraŭofenzivo de la ukrainia armeo al Donecko kaj Luhansko. * [[14-a de februaro]] [[2015]]. Komenciĝis [[batalpaŭzo]] inter [[Separismo|separistoj]] kaj la registaro de Kiev. * [[18-a de februaro]] 2015. La ukrainia armeo abandonas la urbon [[Debalcevo]], kiu estis en [[Sakstrato|sakostrato]] de la teritorio de prorusaj separatistoj post la batalpaŭzo. [[Dosiero:Euromaidan collage.jpg|dekstra|eta|250ra|Revolucio de Digno 2014]] Je la 9-a de aprilo 2015 la [[Parlamento de Ukrainio]] aprobis leĝon per kiu oni malpermesis la [[Komunismo|komunismajn]] [[simbolo]]jn kiaj la [[rikoltilo kaj martelo]], figuroj de la [[Sovetunio]], aŭ ties luktantoj kontraŭ la [[naziismo]] dum la [[Dua Mondmilito]], dum oni egaligas [[Komunisma propagando|propagandon por komunismo]] kaj [[Naziisma propagando|propagandon por naziismo]].<ref>''Ucrania prohíbe la hoz y el martillo. El Parlamento de Kiev aprueba una ley que equipara el comunismo al nazismo'', Pilar Bonet, [[El País]], 9 APR 2015 [http://internacional.elpais.com/internacional/2015/04/09/actualidad/1428606271_425245.html] Konsultita la 10an de aprilo 2015</ref> Responde al la multnombraj militkrimoj faritaj de Rusio inter 2014 kaj 2018, la filmo [[Donbaso (film)|Donbaso]] estis kreita de reĝisoro Sergej Loznitsa kaj ricevis multajn pozitivajn recenzojn en Ukrainio, estis agnoskita kiel unu el la plej bonaj ukrainaj filmoj en la mondo kaj estis malpermesita montriĝi en Rusio <ref>[https://uatv.ua/en/ukraine-s-sergei-loznitsa-wins-best-director-award-cannes/ Ukraine’s Sergei Loznitsa Wins Best Director Award at Cannes]</ref>. [[NBC News]] notas ke kvankam ekzistas apartaj miliciaj [[Novnazioj|novnaziaj]] grupoj en Ukrainio kiel la [[Azov-bataliono]], ekzistas neniu ĝeneraligita subteno por [[Ekstremdekstro|ekstremdekstra]] ideologio aŭ en la registaro, aŭ en la armeo, aŭ en elektoj: ekzemple, dum la parlamentaj balotoj en 2019, ekstremdekstraj naciismaj partioj ne sukcesis akiri eĉ ne unu seĝon en la 450-seĝa [[Verĥovna Rada]]<ref>(en) David K. Li, Jonathan Allen, Corky Siemaszko, ''[https://www.nbcnews.com/news/world/putin-claims-denazification-justify-russias-attack-ukraine-experts-say-rcna17537 Putin using false 'Nazi' narrative to justify Russia's attack on Ukraine, experts say]'' (Putin uzas falsan "nazian" rakonton por pravigi la atakon de Rusio kontraŭ Ukrainio, diras fakuloj), NBC News, alirite la 2-an de marto 2022.</ref>. La [[Ŝtata Muzeo Auschwitz-Birkenau en Oświęcim|Holokaŭsta Memoriga Muzeo en Aŭvico]] eligis fortan proteston kontraŭ la akuzoj de [[prezidento]] [[Volodimir Zelenskij|Zelenskij]] pri [[novnaziismo]]<ref>(en) John Haltiwanger. ''[https://www.businessinsider.com/auschwitz-museum-says-russias-war-in-ukraine-is-an-act-of-barbarity-2022-2?international=true&r=US&IR=T Auschwitz museum says Russia's war in Ukraine is an 'act of barbarity that will be judged by history']'' (Auschwitz-muzeo diras, ke la milito de Rusio en Ukrainio estas "ago de barbareco kiu estos juĝita laŭ historio"), alirite la 2-an de marto 2022.</ref>, malgraŭ ke li estas juddevena kaj ruslingvano. ==== Rusia plenksala invado ==== {{Ĉefartikolo|Raŝismo|Invado de Rusio en Ukrainion (2022)}} La [[21-a de februaro|21-an de februaro]] [[2022]], [[Rusio]] agnoskis la sendependecon de la [[Donecka Popola Respubliko]] kaj la [[Luganska Popola Respubliko]]<ref>(ru) [http://kremlin.ru/events/president/news/67829 Subskribado de dokumentoj pri la rekono de la Doneckaj kaj Luganskaj Popolaj Respublikoj]. ''Prezidanto de Rusio'' (la 21-an de februaro 2022).</ref>. [[Dosiero:Mariupol 20220323 004.jpg|eta|250ra|dekstra|[[Mariupolo]]. Unu el la loĝkonstruaĵoj detruitaj de la rusoj. Unu el centoj da miloj da militkrimoj faritaj de la Putin-reĝimo, inkluzive de torturo de civiluloj.]] La [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|rusa invado en Ukrainion]] je 2022 estis [[Milito|milita]] [[operaco]] lanĉita la [[24-an de februaro]] [[2022]] laŭ ordono de rusa prezidento [[Vladimir Putin]]. Ĉi tiu [[konflikto]] aperas el laŭgrada pliiĝo de streĉitecoj inter Rusio kaj Ukrainio. Precipe ekde novembro 2021, Rusio plifortigis siajn armeojn proksime de la [[Limo (geografia linio)|limo]] kun Ukrainio. Krome, meze de februaro 2022, Vladimir Putin agnoskis la sendependecon de la [[Secesio (politiko)|secesiaj]] popolaj respublikoj de [[Donecka Popola Respubliko|Donecko]] kaj [[Luganska Popola Respubliko|Lugansko]], tiel nomata konfederacio de [[Novorusio (konfederacio)|Novorusio]].<ref>[https://www.publico.es/internacional/putin-reconoce-independencia-ejercito-donetsk-lugansk-ue-amenaza-sancion.html Putin reconoce la independencia de Donetsk y Lugansk, despliega al Ejército en la zona y la UE amenaza con sanciones], [[Público]], 21a februaro 2022, alirita la 26an de februaro 2022.</ref> Kelkajn tagojn poste, la [[21-an de februaro]] 2022, la rusaj armetrupoj eniris la regionon de [[Donecka baseno|Donbaso]], en orienta Ukrainio. La konflikto rapide disvastiĝis en la tuta lando, minacante precipe [[Kievo|Kievon]], la ĉefurbon,<ref>Alberto Sicilia, ''[https://blogs.publico.es/alberto-sicilia/2022/02/26/la-guerra-llega-a-las-calles-de-kiev/ La guerra llega a las calles de Kiev]'', [[Público]], 26a februaro 2022, alirita la 26an de februaro 2022.</ref> sed ankaŭ rekte la ukrainan prezidenton, [[Volodimir Zelenskij]]. Multaj landoj en la mondo kondamnis tiun invadon, eĉ la ĉeĥa prezidento antaŭe ne tiom kritikema vidalvide de Rusio, konfesas ke li eraris pri Rusio<ref>(eo) Filip Noubel, [https://eo.globalvoices.org/2022/02/12831/ Neatendita reago de Prago post rusa invado de Ukraini]o, Global Voices (Tutmondaj Voĉoj), la 27-an de Februaro 2022, alirite la 2-an de marto 2022.</ref>. == Administra divido de la lando == {{Ĉefartikolo|Administra divido de Ukrainio}} La sistemo de administra divido de Ukrainio respegulas ĝian unuecan staton, fiksitan en la konstitucio: ĉiuj subdividoj havas la saman strukturon kaj samformajn gvid-organojn. Plej unue Ukrainio estas dividita je 27 primaraj administraj partoj. La plej multaj el ili estas tradicie nomataj en Esperanto kiel ''provincoj'' (ruse kaj ukraine: ''область''); Ukrainio havas 24 provincojn. Plie, sur la [[Krimeo|Krimea duoninsulo]] troviĝas [[Aŭtonoma Respubliko Krimeo]] (kiu strukture estas tute simila al tipa provinco, sed kiel gvidorganoj havas iom pli da rajtoj, ol la gvidorganoj de tipaj provincoj). Fine, 2 teritorioj havas apartan statuson «Urbo de la centra subeco» ({{lingvo-uk|місто центрального пiдпорядкування}}) — temas pri la urbo [[Kievo]] kaj pri la [[Sebastopola municipo]]. La provincoj estas dividataj je [[Distrikto|distriktoj]], distriktoj konsistas el [[Komunumo|komunumoj]]. Grandaj urboj (foje kun la ĉirkaŭaj teritorioj) povas memstare formi apartan distrikton (iufoje tradicie nomata kiel ''[[municipo]]'') aŭ havi kelkajn urbo-distriktojn. Decembre 2005 Ukrainio havis 490 distriktojn, 457 [[urbo]]jn, 885 [[urbotipa loĝloko|urbotipajn loĝlokojn]], 28562 kamparajn loĝlokojn (vilaĝ(et)ojn); 26 urboj havis urbo-distriktojn. [[Dosiero:Provincoj de Ukrainio.png|Provincoj de Ukrainio]] {| style="background:transparent;" cellspacing="2px" | {| class="sortable wikitable" style="text-align:left; font-size:90%" |- style="font-size:100%; text-align:left" !width="140px"| [[Administra divido de Ukrainio]] !!width="80px"| ''Administra centro'' !!!width="80px"|''Areo'' !!!width="80px"|''Loĝantaro'' |- | [[Aŭtonoma Respubliko Krimeo]] || [[Simferopolo]] || style="text-align:right" | 26,100 || style="text-align:right" | 2,033,700 |- | [[Ĉerkasa provinco]] || [[Ĉerkaso]] || style="text-align:right"|20,900 || style="text-align:right"|1,402,900 |- | [[Ĉernihiva provinco]] || [[Ĉernihivo]] || style="text-align:right"|31,900 || style="text-align:right"|1,245,300 |- | [[Ĉernivca provinco]] || [[Ĉernivco]] ||style="text-align:right"|8,100 || style="text-align:right"|922,800 |- | [[Dnipropetrovska provinco]] || [[Dnipro (urbo)|Dnipro]] || style="text-align:right"|31,900 || style="text-align:right"|3,567,600 |- | [[Donecka provinco]] || [[Donecko]] ||style="text-align:right"|26,500|| style="text-align:right"|4,841,100 |- | [[Ivano-Frankivska provinco]] || [[Ivano-Frankivsk]] || style="text-align:right"|13,900 || style="text-align:right"|1,409,800 |- | [[Ĵitomira provinco]] || [[Ĵitomir]]o || style="text-align:right"|29,900 || style="text-align:right"|1,389,500 |- | [[Ĥarkiva provinco]] || [[Ĥarkivo]] || style="text-align:right"|31,400 || style="text-align:right"|2,914,200 |- | [[Ĥersona provinco]] || [[Ĥersono]] || style="text-align:right"|28,500 || style="text-align:right"|1,175,100 |- | [[Ĥmelnicka provinco]] || [[Ĥmelnicko]] || style="text-align:right"|20,600 || style="text-align:right"|1,430,800 |- | [[Kievo|Kievo (urbo)]] || [[Kievo]]<ref>La urbo [[Kievo]] ne apartenas al la Kieva provinco, sed estas administre memstara regiono (unu el la 2 «urboj kun speciala statuso»).</ref> || style="text-align:right"|800 || style="text-align:right"|2,611,300 |- | [[Kieva provinco]] || [[Kievo]] || style="text-align:right"|28,100 || style="text-align:right"|1,827,900 |- | [[Kirovograda provinco]] || [[Kropivnicko]] || style="text-align:right"|24,600 || style="text-align:right"|1,133,100 |- | [[Luganska provinco]] || [[Luhansko]] || style="text-align:right"|26,700 || style="text-align:right"|2,546,200 |- | [[Lviva provinco]] || [[Lvivo]] || style="text-align:right"|21,800 || style="text-align:right"|2,626,500 |- | [[Mikolajeva provinco]] || [[Mikolajivo]] || style="text-align:right"|24,600 || style="text-align:right"|1,264,700 |- | [[Odesa provinco]] || [[Odeso]] || style="text-align:right"|33,300 || style="text-align:right"|2,469,000 |- | [[Poltava provinco]] || [[Poltavo]] || style="text-align:right"|28,800 || style="text-align:right"|1,630,100 |- | [[Rivna provinco]] || [[Rivno]] || style="text-align:right"|20,100 || style="text-align:right"|1,173,300 |- | [[Sebastopola municipo|Sebastopolo (urbo-municipo)]] || [[Sebastopolo]] || style="text-align:right"|900 || style="text-align:right"|379,500 |- | [[Sumia provinco]] || [[Sumio]] || style="text-align:right"|23,800 || style="text-align:right"|1,299,700 |- | [[Ternopila provinco]] || [[Ternopilo]] || style="text-align:right"|13,800 || style="text-align:right"|1,142,400 |- | [[Transkarpata provinco]] || [[Uĵhorodo]] || style="text-align:right"|12,800 || style="text-align:right"|1,258,300 |- | [[Vinica provinco]] || [[Vinico]] || style="text-align:right"|26,500|| style="text-align:right"|1,772,400 |- | [[Volina provinco]] || [[Lucko]] || style="text-align:right"|20,200 || style="text-align:right"|1,060,700 |- | [[Zaporiĵa provinco]] || [[Zaporiĵo]] || style="text-align:right"|27,200 || style="text-align:right"|1,929,200 |} |} == Loĝantaro de Ukrainio == {{Ĉefartikolo|Loĝantaro de Ukrainio}} [[Dosiero:Population of Ukraine from 1950z.svg|eta|250ra|dekstra|Ukrainia demografio en la jaroj 1950-2024]] [[Dosiero:Kyiv mainsquare.jpg|eta|dekstra|250ra|[[Placo de Sendependeco (Kievo)|Placo de Sendependeco]] — la ĉefa placo en [[Kievo]].]] Laŭ la pritaksoj, komence de la jaro 2007 en Ukrainio loĝis ĉirkaŭ 46,5 milionoj da homoj. La lasta [[censo]] estis organizita en 2001. Laŭ ĝiaj rezultoj en la lando loĝis 48,457 milionoj da homoj. Inter ili plej multnombra [[etno]] estas [[ukrainoj]] (77,8 %), [[rusoj]] (17,3 %), [[belorusoj]] (0,6 %), [[krime-tataroj]] (0,5 %), [[moldavoj]] (0,5 %), [[bulgaroj]] (0,4 %), [[hungaroj]] (0,3 %), [[poloj]] (0,3 %) kaj [[judoj]] (0,3 %). Sume en Ukrainio loĝas la reprezentantoj de pli ol 150 [[Nacio|nacioj]]. Laŭ la rezultoj de la sama censo la parto de la urba loĝantaro estis 67,2 %. Viroj konsistigis 46,3 % de la loĝantaro. La aĝ-distribuo estis la jena: junuloj (homoj, ne atingintaj la labor-aĝon) konsistigis 18,1 %, la labor-aĝuloj konsistigis 58 %, [[Emerito|emerit]]-aĝuloj konsistigis 23,9 %. Plej dense loĝataj regionoj estas la sudo kaj la oriento de la lando. La plej grandaj urboj (kun pli ol miliono da loĝantoj) estas [[Kievo]], [[Ĥarkivo]], [[Donecko]], [[Dnipropetrovsko]] kaj [[Odeso]]. Nuntempe Ukrainio travivas demografian krizon. Ekde la 1991 jaro ĝia loĝantaro malgrandiĝis je pli-malpli 5 milionoj (t.e. dekono de la tiama kvanto). La [[mortindico]] daŭre superas la [[Naskindico|nask-indicon]], tamen lastatempe aperas la signoj de malrapidiĝo de la loĝantar-malpliiĝo. Sufiĉe granda kvanto de ukrainiaj civitanoj konstante troviĝas eksterlande, laborante en najbaraj landoj. Laŭ iuj pritaksoj, la kvanto de tiuj formigrindaj laborantoj atingas kelkajn milionojn. == Lingva situacio == La unusola oficiala lingvo de Ukrainio estas la [[ukraina lingvo|ukraina]]. Laŭ la censo de la jaro 2001 ĝin opiniis kiel gepatran 67,5% de la loĝantoj. La [[ukrainia registaro]] ĝenerale subtenas la politikon de [[ukrainigo]]. Dum la tempo de sendependeco la kvanto de la ukrain-lingvaj lernejoj, kaj entute — la uzado de la ukraina lingvo en ĉiuj sferoj de la socia vivo — pligrandiĝas. Tiel ekzemple la hungara malplimulto en Ukrainio spertas signifajn limigojn en edukado kaj la publika uzo de sia propra lingvo pro pli striktaj ukrainaj lingvaj leĝoj. En [[2022]] la vicministro pri kulturo kaj informa politiko pledis por nova statuso de la angla ĉar ĝi estus grava por la strategia vojo de Ukrainio al EU-membreco<ref>(en) [https://odessa-journal.com/public/the-ministry-of-culture-is-developing-a-draft-law-on-the-special-status-of-the-english-language-in-ukraine The Odesa Journal] (14.08.2022), reprenita de ERA.org (trilingve en, it, eo) ''[https://era.ong/en/the-ministry-of-culture-is-developing-a-draft-law-on-the-special-status-of-the-english-language-in-ukraine/ The Ministry of Culture is developing a draft law on the special status of the English language in Ukraine]'' ([https://era.ong/eo/la-ministerio-pri-kulturo-estas-ellaboranta-legon-pri-speciala-statuso-de-la-angla-lingvo-en-ukrainio/ La Ministerio pri Kulturo ellaboras projekton de leĝo pri la speciala statuso de la angla lingvo en Ukrainio]), la 13-an de aŭgusto 2022.</ref>. Aparta fenomeno en la lingva situacio de Ukrainio estas la ekzisto de la [[Miksa lingvo|miks-lingvo]] ([[surĵik]]o). Ĝi estas ĉеfe uzata en kamparo en la sudaj, centraj kaj orientaj regionoj. Ĝiaj [[fonetiko]] kaj [[gramatiko]] estas plejparte ukraina, dum la [[Leksiko|leksika]] bazo venas ĉefe el la rusa lingvo. Malgraŭ tio, ke laŭ multaj lingvistikaj esploroj [[surĵik]]o prezentas apartan [[Sociolingvistiko|sociolingvistikan]] fenomenon, ĝi estas neniel agnoskita kaj plej ofte estas opiniata kiel «popola lingvaĵo» aŭ «fuŝ-lingvo». === La rusa lingvo === La [[rusa lingvo]], kiu dum la sovetia tempo estis fakte oficiala, daŭre estas vaste uzata (ĉefe en la sudaj kaj orientaj regionoj de la lando) — ĝin opinias sia [[gepatra lingvo]] 29,6% de la loĝantoj (notindas, ke tiu kvanto estas pli granda, ol la kvanto de la etnaj rusoj, do, ankaŭ iuj etnaj ukrainoj opinias la rusan lingvon sia gepatra). La rusa lingvo estas iom pli ofte uzata en urboj, ol en kamparo. Al la relative grava pozicio de la rusa lingvo en Ukrainio kontribuas ne nur la historiaj kialoj, sed ankaŭ la fakto, ke multaj informaj produktoj ([[Libro|libroj]], [[Televida programo|televidaj programoj]], [[Kino|kinoj]] ktp) estas pli facile akireblaj en la rusa, ol en la ukraina lingvo. Plejparto de la ukraina loĝantaro bone komprenas kaj la rusan, kaj la ukrainan lingvojn, do oni povas priskribi la lingvan situacion en Ukrainio kiel [[Dulingvismo|dulingvismon]]. === Lingvoleĝoj kaj lingva justeco === Ĝis hodiaŭ, la kompleta "ukrainigo" en Ukrainio neniam okazis, do la ukraina lingvo bezonas protekton kaj disvolviĝon, al kio ĉi lingva leĝo ja atentas aparte: la [[25-a de aprilo|25-an de aprilo]] [[2019]], la ukraina parlamento (''Verĥovna Rada'') [[:n:Ukrainio aprobis la leĝon pri la ukraina lingvo|adoptis la leĝon]] "pri certigo de la funkciado de la ukraina lingvo kiel ŝtata lingvo". Tiu leĝo interalie stipulas ne diskriminacii kontraŭ la lingvoj de naciaj malplimultoj kaj fremdaj lingvoj en la teritorio de Ukrainio, ĉar samtempe la ĉefa tasko de la leĝo estas forigi la restaĵojn de diskriminacia aliro al la ukraina lingvo, kiu estas heredaĵo de la epoko de la [[Rusia Imperio]] kaj [[Sovetunio]]. La leĝo reguligas la funkciadon de la leĝo kaj la uzon de la ukraina lingvo kiel la sola ŝtato en la sferoj de socia vivo tra Ukrainio. La ukraina lingvo estu uzata de publikaj aŭtoritatoj kaj lokaj aŭtonomiaj organoj, same kiel en aliaj publikaj sferoj de la publika vivo. La leĝo garantias la rajtojn de naciaj malplimultoj kaj indiĝenaj popoloj uzi la lingvojn de la respektivaj naciaj malplimultoj kaj indiĝenaj popoloj, por antaŭlerneja kaj bazlerneja edukado, kune kun la ŝtata lingvo, kaj la rajton lerni la lingvojn de indiĝenaj aŭ naciaj malplimultoj en la institucioj de ĝenerala sekundara edukado aŭ per naciaj kulturaj societoj<ref>(en) ''[https://hungary.mfa.gov.ua/news/72567-explanation-onthe-law-of-ukraine-on-ensuring-the-functioning-of-the-ukrainian-language-as-the-state-language#:~:text=1.,should%20be%20determined%20by%20law. Explanation on the Law of Ukraine "On ensuring the functioning of the Ukrainian language as the state language]''" (Klarigo pri la Leĝo de Ukrainio "Pri certigado de la funkciado de la ukraina lingvo kiel ŝtata lingvo"), Ambasadejo de Hungario en Ukrainio, la 16-a de majo 2019 </ref>. Ĉiuj kulturaj aranĝoj devas okazi en la ukraina, se alia lingvo ne estas necesa pro la "krea ideo" de la organizanto. Kanti oni rajtas en iuj ajn lingvoj. En la filmoj fare de la ukrainaj filmkompanioj, 90% de la frazoj devas esti en la ukraina, restaj 10% devas esti subtekstigitaj. Nombro de alilingvaj filmoj en la kinejoj ne devas superi 10% kaj nepre kun subtekstoj en la ukraina. La teatraj spektakloj devas esti subtekstigitaj en la ukraina. En la ruslingvaj materialoj, eldonataj en Ukrainio, toponimoj devas esti ne tradukataj, sed transliterumataj konforme al la ukraina skribo. Ekzemple anstataŭe ''Киев'' aperu ''Кыйив''. ==== Reagoj ==== Nuligo de la lingva leĝo, okazinta en 2014, kaŭzis indignon de [[Hungario]], [[Rumanio]], [[Bulgario]] kaj [[Grekio]], kies lingvoj perdis statuson de regionaj lingvoj en iuj distriktoj kaj loĝlokoj de Ukrainio. Post aprobo de la nova leĝo pri edukado en 2017 tiuj landoj plendis ĉe [[Organizaĵo pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo|Organizo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo]]. La leĝo estis forte kritikata de lingvaj minoritatoj en Ukrainio kaj de najbaraj landoj pro strikta limigo de ĉiu ajn publika uzado de la minoritataj lingvoj. Ekzemple laŭ tiu ĉi leĝo instruado en lernejoj ekde la kvina lernojaro okazos nur en la ukraina; same en la altlernejoj. 90% de la programoj en la tutnaciaj stacioj de la 7-a matene ĝis la 10-a vespere devas esti en la ukraina. La restaj 10% de alilingvaj programoj devas esti distribuitaj tra la tago, de la 6-a ĝis la 10-a vespere oni kalkulos ilian procentaĵon aparte. La lokaj televidkanaloj rajtas montri ĝis 20% de alilingvaj programoj. Se gazeto eldoniĝas en alia lingvo, ĝi devas havi la ekzaktan analogon en la ukraina lingvo. En gazetaj kioskoj kaj aliaj vendolokoj la gazetoj en la ukraina devas okupi ne malpli ol 50%. ===== Reago el Rusio ===== En [[Rusio]], la leĝo estis priskribita kiel tiu, kiu malpermesas la rusan lingvon. Tamen, reale, la vorto "malpermeso" neniam troviĝas en la teksto de la leĝo, dum la vorto "protekto" troviĝas dekojn da fojoj. En kazo kiam paciento petas la kuraciston fari la akcepton en la rusa lingvo kaj kuracisto ne havas obĵetojn, kuracisto povas certigi la akcepton en la rusa. Ofte tio okazas. Inverse tamen, se la kuracisto intence rifuzas paroli kun ukrainlingva paciento en la ukraina lingvo, en tiu kazo tio povas esti la kialo por vizito de (lingva) inspekto, ĉar temas pri protektado de la ŝtata lingvo. Post 2023, Ukrainio plue striktigis lingvan leĝaron, fokusiĝante "derusigon" tio estas redukto de la influo de la [[rusa lingvo]] kaj kulturo en la publika sfero, kiel parto de nacia sekureco kaj afirmado de identeco. ===== Reago el Hungario ===== En 2023, la leĝo el 2019 estis plue striktigita, plue limigante la uzon de minoritataj lingvoj en la publika vivo kaj edukado. Depost tiam, la hungara malplimulto en Ukrainio spertas signifajn limigojn en edukado kaj la publika uzo de sia propra lingvo pro pli striktaj ukrainaj lingvaj leĝoj. Tial Hungario konsideras ĉi tiujn leĝojn diskriminaciaj kaj malobservaj rilate al la la rajtoj de etnaj hungaroj en Ukrainio. Ukraina registaro argumentas, ke la leĝoj celas fortigi la ukrainan lingvon kaj antaŭenigi integriĝon, sed Hungario rigardas ĝin kiel malobservon de la kultura identeco de la malplimulto. ==== Leĝo pri la statuso de la angla lingvo ==== En aŭgusto 2022, la Ministerio pri Kulturo kaj Informa Politiko de Ukrainio ellaboris leĝprojekton (n-ro 9432) por nova leĝo pri statusŝanĝo por la angla lingvo en Ukrainio kiel lingvo de internacia komunikado <ref>(uk) ''[https://www.slovoidilo.ua/2022/08/12/novyna/kultura/minkult-rozroblyaye-zakonoproyekt-pro-osoblyvyj-status-anhlijskoyi-movy Мінкульт розробляє законопроєкт про особливий статус англійської мови], slovoidilo.ua,'' la 12-an de aŭgusto 2022. Alirite la 18-an de aprilo 2026.</ref> <ref>(19) (en) "''[https://www.kyivpost.com/post/18854 English to be Recognized as the Language of International Communication in Ukraine?]''" (Ĉu la angla estos agnoskita kiel la lingvo de internacia komunikado en Ukrainio?), Kyiv Post. la 29-a de junio 2023. Alirita la 4-an de julio 2023.</ref><ref name=":0">(ukraina) ''[https://unn.ua/news/anhliiska-mova-otrymala-ofitsiinyi-status-movy-mizhnarodnoho-spilkuvannia-v-ukraini-rada-ukhvalyla-zakonoproiekt Англійській мові надали офіційний статус мови міжнародного спілкування в Україні: Рада ухвалила законопроєкт]'' (La angla lingvo ricevis oficialan statuson por internacialingva produktado en Ukrainio: Rada laŭdis la leĝprojekton) | UNN.ua, la 28-an de julio 2024. Arkivita de la originalo, la 28-an de julio 2024.</ref>.  Ĝi estis voĉdonita de la ukraina parlamento la 4-an de junio 2024. La leĝo estas konsiderata strategia vojo de Ukrainio al EU-membreco<ref>(ukraina) ''[https://mincult.gov.ua/news/mkip-pratsiuie-nad-proiektom-zakonu-pro-osoblyvyy-status-anhliyskoi-movy-v-ukraini/ МКІП працює над проєктом закону про особливий статус англійської мови в Україні]'' (Ministerio pri Kulturo de Ukrainio (MKIP) laboras pri leĝoprojekto pri la speciala statuso de la angla lingvo en Ukrainio), , la 12-an de aŭgusto 2022.</ref>. Ĝi antaŭvidas signifan vastiĝon de la uzo de la angla lingvo en Ukrainio: * La angla estos deviga en certaj publikaj kampoj de la socia vivo, kie internacia komunikado estas bezonata. * La leĝo pri la angla lingvo instigas ankaŭ al la uzo de ukrainaj subtekstoj anstataŭ [[dublado]] por importitaj anglalingvaj filmoj. * La leĝo difinas la liston de postenoj por kiuj estas establitaj devigaj postuloj pri angla lingvoscio, inkluzive en la supera edukado kaj scienco. Krome, individuoj kun angla lingvoscio je nivelo de almenaŭ B2 (laŭ la [[Komuna Eŭropa Referenckadro por Lingvoj]] de la [[Konsilio de Eŭropo]]) rajtas ricevi 10%-an gratifikon (krompagon) aldone al la baza salajro<ref name=":0" />. == Religio == [[Dosiero:StMichaelCathedral.jpg|eta|La fasado de [[Monaĥejo Sankta Mikaelo de la Orumitaj Kupoloj|Katedralo de Sankta Mikaelo]] en [[Kievo]].]] [[Dosiero:Bakhchisaray, Hansaray Museum.jpg|eta|La Ĥana palaco en [[Baĥĉisarajo]], kiu estis centro de [[islamo]] en Ukrainio dum pli ol 300 jaroj.]] Ĉirkaŭ 70 % de la ukrainia loĝantaro deklaras sin religiemaj (tamen praktikas religion signife malpli granda parto de la loĝantaro). La [[dominanta religio]] en Ukrainio estas la [[Ortodoksismo|ortodoksa kristanismo]], kiu, tamen estas prezentita de tri eklezioj: [[Ukraina Ortodoksa Eklezio (Moskva Patriarkeco)|Ukrainia ortodoksa eklezio de Moskva patriarkeco]], Ukrainia ortodoksa eklezio de Kieva patriarkeco kaj Ukrainia memregata ortodoksa eklezio. En 2019 la du lastaj eklezioj unuiĝis kaj formis la [[Ukraina Ortodoksa Eklezio]]. La ortodoksa kredo estas pli karakteriza por la sudo, centro kaj oriento de Ukrainio. En Ukrainio ekestis ankaŭ propra separisma eklezio<ref>(eo) [[n:Patriarko_Bartolomeo_la_1-a_subskribis_tomoson_pri_aŭtokefalio_de_la_Ukraina_Ortodoksa_Eklezio|Patriarko Bartolomeo la 1-a subskribis tomoson pri aŭtokefalio de la Ukraina Ortodoksa Eklezio]]</ref>, ekde tiam perforte forprenante preĝejojn kaj malliberigante pastrojn de la tradicia eklezio<ref>(eo) [[n:Vojaĝo_al_milito_aŭ_Somero_en_Donbaso_(VI)|Vojaĝo al milito aŭ Somero en Donbaso]] (parto 6)</ref>. La duan pozicion okupas la [[Ukraina Grek-Katolika Eklezio|Ukrainia greka-katolika eklezio]], kiu praktikas la [[Rito|ritojn]], similajn al tiuj de la ortodoksa eklezio, sed agnoskas la superecon de la [[papo]]. Tiu ĉi kredo estas pli ofta en la centro kaj okcidento de Ukrainio. [[Latina Eklezio|Latina]] kristanismo estas praktikata ĉefe de etnaj poloj kaj estas prezentita ĉefe en la okcidenta parto de la lando (tamen, malgrandaj [[Rom-katolika eklezio|rom-katolikaj]] komunumoj estas dise prezentitaj en la tuta lando). Same dise prezentitaj estas la multnombraj [[Protestanta|protestantaj]] komunumoj (ĉefe prezentitaj de [[Baptisto|baptistoj]], [[pentekostistoj]] kaj [[Adventismo|adventistoj]]). Ĉirkaŭ 0,63% de la loĝantaro konfesas [[judismo]]n. Proksimume 500 mil homoj konfesas [[islamo]]n (ĉefe en [[Aŭtonoma Respubliko Krimeo|Krimeo]], kie ĝi estas praktikata de [[krime-tataroj]]). En la lando troviĝas ankaŭ malmultnombraj grupoj de [[Kriŝno|kriŝnanoj]] kaj [[Budhismo|budhistoj]]; sporade estas praktikataj ankaŭ aliaj religioj. == Politika strukturo == Ukrainio estas [[respubliko]]. Antaŭ la konstitucia reformo ĝi estis [[prezidenta respubliko]] (kun grandpova prezidento); ekde la jaro 2006 (post la konstitucia reformo) Ukrainio formale iĝis [[parlamenta respubliko]], tamen pro la neperfekteco de la reformo la fakta stato de la politika strukturo en Ukrainio estas neklara. {{Ĉefartikolo|Konstitucio de Ukrainio}} {{Ĉefartikolo|Listo de prezidantoj de Ukrainio}} La formala ĉefo de la lando estas la prezidento, kiu estas elektata per la tutlanda voĉdono por kvin jaroj. Laŭ la konstitucio la prezidento estas garantianto de la [[Konstitucia juro|konstituciaj rajtoj]] kaj liberecoj de ĉiuj civitanoj de Ukrainio. La [[Oficejo de la Prezidanto de Ukrainio]] (ukraine Офіс Президента України) estas registara korpo kreita de la Prezidanto de Ukrainio por ekzerci siajn potencojn. La Registaro de Ukrainio (ukraine Уряд України, aŭ oficiale la [[Kabineto de Ministroj de Ukrainio]], ukraine Кабинет Министрив України) estas la [[plenuma povo]] de Ukrainio kaj la plej altranga organizaĵo en la administrado de la lando ekde la 1an de septembro 1991. La statuso de la registaro estas ankrita en la [[Konstitucio de Ukrainio]] kaj la leĝo "Pri la Ukraina Kabineto de Ministroj". La [[Leĝdona povo|leĝodona povo]] en Ukrainio apartenas al la [[Unuĉambrismo|unuĉambra parlamento]] (''[[Verĥovna Rada]]'', {{lingvo-uk|Верховна Рада}}), kiun formas 450 deputitoj, elektataj por 4 jaroj. Nuntempe la deputitoj estas elektataj laŭ la [[multpartia sistemo]] (antaŭe oni uzis jen la [[Elektodistrikto|elektodistriktan]], jen la miksan sistemon). La parlamento estas respondeco pri la formado de la [[ekzekutivo]], kiun prezentas la [[kabineto]] de ministroj, estrata de la ĉefministro. Post la konstitucia reformo la ĉefministro fakte havas pli da povo super la interna politiko, ol la prezidento (kiu respondecas ĉefe pri la [[ekstera politiko]]). La nuna ĉefministro de Ukrainio estas [[Deniso Ŝmihal]], La [[justica povo]] apartenas ekskluzive al [[Tribunalo (juro)|tribunaloj]]. La juĝistoj estas unuafoje nomumataj por 5 jaroj fare de la prezidento; poste ili estas nomumataj fare de la parlamento sen tempolimo. La sola organo de la konstitucia [[jurisdikcio]] estas la [[Konstitucia Kortumo]]. La plej supra organo en la ĝeneral-jurisdikcia tribunal-sistemo estas la [[Supera Kortumo.|Supera Kortumo]]. La loka [[memadministrado]] estas deklarita en la konstitucio, tamen oni konstante parolas pri la neceso pligrandigi la rajtojn de la lokaj administraciaj organoj. La membroj de lokaj [[soveto]]j kaj [[Urbestro|urbestroj]] estas elektataj de la loĝantaro; la ĉefoj de la provincaj kaj distriktaj administracioj estas enpostenigataj fare de la prezidento. En Ukrainio agas multaj politikaj partioj, tamen plej multaj el ili estas tre malfortaj, pro kio ili devas ĉiufoje formi koaliciojn kun aliaj partioj. La manko de klara ideologio ĉe multaj partioj kaŭzas oftajn ŝanĝojn de iliaj politikaj preferoj. === Ekstera politiko === Antaŭ 2004 Ukrainio okupis neklaran pozicion rilate la eksteran politikon, penante subteni bonajn rilatojn kaj kun [[Eŭropa Unio]], kaj kun [[Rusio]]. Post la venko de [[Viktor Juŝĉenko]] estis klare proklamita la kurso al [[Eŭropa integrado|eŭro-integriĝo]]. Tio kaŭzis malboniĝon de la rilatoj kun Rusio kaj vicon da ekonomiaj skandaloj, ĉefe pri la provizo de rusia [[tergaso|fosilia gaso]]. === Ŝtataj simboloj de Ukrainio === La ŝtataj simboloj de Ukrainio estas la [[Ŝtata flago|ŝtataj flago]], [[blazono]] kaj [[Nacia himno|himno]]. La ŝtata [[flago de Ukrainio]] estis akceptita la {{daton|28|januaro|1992}} kaj prezentas [[Tolaĵo|tolaĵon]] kun la [[rilatumo]] inter [[alto]] kaj [[Larĝo|larĝeco]] 2:3. Sur la tolaĵo estas prezentitaj du egal-larĝaj strioj: flava malsupre (ĝi simbolas vastajn kampojn de matura [[tritiko]]) kaj helblua supre (ĝi simbolas la sennuban [[Ĉielo|ĉielon]]). Ĝis nun oni akceptis nur la formon de la t.n. «Malgranda blazono de Ukrainio»: ĝi estas la t.n. [[tridento]], havanta specifan formon. Ĝi estas tre antikva simbolo, uzata jam en la [[10a jarcento]]. La ŝtata [[himno de Ukrainio]] uzas la muzikon de [[Miĥajlo Verbickij]] kaj la tekston de [[Pavlo Ĉubinskij]]. == Ekonomio == [[Dosiero:20-Hryvnia-2003-front.jpg|eta|20-hrivna monbileto, prezentanta la ukrainan poeton [[Ivan Franko]].]] [[Dosiero:National Bank of Ukraine.jpg|eta|dekstra|La konstruaĵo de la Nacia Banko de Ukrainio]] [[Dosiero:Donezk Schwerindustrie rauchender Schornstein.jpg|eta|Peza industrio ĉirkaŭ la urbo [[Donecko]].]] Ukrainio havas sufiĉe bone evoluigitajn sciencon kaj industrian bazon (pezan [[Maŝinkonstruado|maŝinkonstruadon]], [[Metalurgio|metalurgion]], [[Ŝipkonstruado|ŝip-konstruadon]], [[Ĥemia industrio|ĥemian industrion]]). Ukrainiaj [[Atomcentralo|atomcentraloj]] estas grandaj produktantoj de [[elektra energio]]. Kelkaj branĉoj de la [[Ekonomio de Ukrainio|ukrainia ekonomio]] estas karakterizataj de [[Alta teknologio|alta teknologia]] nivelo; Ukrainio produktas siajn proprajn [[Sputniko|sputnikojn]], kosmajn [[Raketo|raketojn]]. Krome, Ukrainio estas granda produktanto de milita teĥniko — [[Tanko|tankoj]], [[Militaviadilo|militaviadiloj]] ktp. Dum la sovetia tempo la ekonomio de Ukrainio estis dua plej bona en la tuta Soveta Unio. Post la [[Dissolvo de Sovetunio|kolapso de Sovetio]] la lando transiras de la [[planita ekonomio]] al la [[Merkata ekonomio|markata ekonomio]]. La transiro en la 1990-aj jaroj estis karakterizata de malriĉiĝo de la loĝantaro; post la jaro 2000 la situacio iom-post-iom pliboniĝas kaj la bonstato de ukrainianoj malrapide kreskas. Ĝis 1996 en la lando estis uzata la provizora [[valuto]], la t.n. «[[Kupono|kuponoj]]». En la jaro 1996 oni enkondukis novan valuton — [[Ukraina hrivno|ukrainan hrivnon]]. Komence de la jaro 2007 la [[averaĝa salajro]] en Ukrainio estis pritakse difinita kiel 200 [[Eŭro|eŭroj]]. Nuntempe la ukrainia ekonomio estas tipa [[Post-sovetaj ŝtatoj|postsoveta]] [[Evoluanta lando|evoluanta ekonomio]]. Ĝiaj plej grandaj problemoj estas la neevoluigitaj [[infrastrukturo]], granda koruptado kaj [[burokratio]] kaj ankaŭ neklara [[Imposto|impost]]-sistemo. Ukrainio importas multe da energidonaj substancoj, ĉefe [[Natura gaso|naturan gason]] — pro tio la lando ege dependas de [[Rusio]] (Ukrainio mem [[Minejo|elminigas]] nur 25 % de la bezonata gaso, 35 % estas donataj de Rusio, la restaj 40 % venas el [[Centra Azio]] tra la vojoj, kiujn regas Rusio). Elminigado de gaso okazas grandparte en la [[Nord-Donecka naftogasa sektoro]], kies parto troviĝas en [[Luhanska provinco]]. Samtempe, Ukrainio estas ĉefa transdonanto de gaso al [[Eŭropo]] — ĉirkaŭ 85 % de gaso venas el Rusio al Eŭropo tra Ukrainio. Dum la [[Glasgova Klimatkonferenco de la Unuiĝintaj Nacioj de 2021]] prezidanto Zelenskij promesis ke Ukrainio ĉesigos uzadon de la karbo ĝis 2035, sed fakuloj ekde komence dubis pri plenumeblo de tiu ĉi plano kaj la ukraina ministerio pri energio respondis ke la prezidenta promeso "ne enhavas striktajn sindevigojn kaj ne signifas rezignon je karbo". Oni planis konstrui novajn nukleajn generatorojn kunlabore kun la usona [[Westinghouse Electric Corporation]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2022/02/12664/ | titolo = La paradokso minacanta la post-karban estontecon de Ukrainio | titolo-aldono = Ĉe COP26 prezidento Zelenskij promesis ke Ukrainio ĉesos uzi karbon ĝis 2035 | alirdato = 2023-10-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-02-01 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230825054626/https://eo.globalvoices.org/2022/02/12664/ | arkivdato = 2023-08-25 | citaĵo = }}</ref>. == Militaj fortoj == {{Ĉefartikolo|Armitaj Fortoj de Ukrainio}} Post la kolapso de Sovetio, Ukrainio havis 780-mil-kapan armeon kaj trian laŭ la grandeco [[Nuklea armilaro|nuklean armilaron]] en la mondo. Tamen, dum la 1990-aj jaroj, Ukrainio plene rezignis la nuklean armilaron, signife malgrandigis la rezervojn de aliaj armiloj kaj iom-post-iom malgrandigas sian armeon, planante transiri de [[Konskripcio|konskripcia]] armeo al la profesia volontula. Ukrainio estas deklarita kiel [[Neŭtraleco (internaciaj rilatoj)|neŭtrala]] ŝtato. Ekde ĉirkaŭ 2000 ĝi planas aliĝi al [[NATO]]. == Kulturo == [[Dosiero:Подол.png|eta|250ra|La centro de [[Kievo]].]] [[Dosiero:Lwów - Widok z wieży ratuszowej 01.jpg|eta|250ra|La centro de [[Lvivo]].]] [[Dosiero:Будинок колишнього Зимового театру в Кропивницькому P1480661 вул. Дворцова (Леніна), 4.jpg|eta|250ra|La konstruaĵo de la unua ukraina profesia teatro, [[Kropivnickij]].]] Ukrainiaj kulturo kaj tradicioj venas de tre malnova tempo; dum sia evoluo ili estis grave influitaj de la orientaj kaj okcidentaj najbaroj de Ukrainio. Vaste konataj en la mondo estas la ukrainaj arto de pripentritaj [[Paska ovo|paskaj ovoj]] ({{lingvo-uk|писанка}}) kaj la arto de [[Brodado|broditaj]] [[Ĉemizo|ĉemizoj]] ({{lingvo-uk|вишиванка}}). La plej tradiciaj ukrainaj manĝaĵoj estas [[barĉo]], [[varenikoj]] kaj [[lardo]]; monde konataj estas la Kieva kokinaĵa [[kotleto]] kaj la [[Kieva torto]]. Dum festaj [[Tablumado|tablumadoj]] ukrainianoj trinkas [[Biero|bieron]], [[Vino|vinon]] kaj [[horilko]]n. La familiaj roloj en la ukrainiaj familioj estas tradiciaj: viroj ĉefe respondecas pri mon-akirado, dum la virinoj pli ofte respondecas pri la [[Mastrumado|hejma mastrumado]]. La [[geavoj]] ludas pli gravan rolon pri edukado de la [[Nepo|genepoj]], ol en [[Eŭropo]] (nemalofte, ĝuste la geavoj, sed ne gepatroj, edukas la infanojn). Veteranoj-gejoj estas atakitaj en Ukrainio<ref>(eo) [[n:Veteranoj-gejoj_estas_atakitaj_en_Ukrainio|Veteranoj-gejoj estas atakitaj en Ukrainio]]</ref>. === Muziko === [[Dosiero:Мошорине , Кіровоградська область , Україна , пам'ятник авторові пісні "Їхав козак за Дунай".jpg|eta|180ra|Monumento al [[Semen Klimovskij]] en la vilaĝo Moshoryne, la verkinto de la kanto "Kozako iris al Danubo ".]] Konataj ukrainaj kantoj kaj muzikaj motivoj formiĝis dum la kozaka periodo (16-18 jarcentoj) kaj dum la liberigaj movadoj en la 19-a jarcento. * Ho, sur la monto, ankaŭ rikoltas la rikoltistoj (Ой на горі та й женці жнуть) * Kozako iris al Danubo (Їхав козак за Дунай) * Gey, Sokoly (Гей, Соколи) * Vivu libera Ukrainio (Хай живе вільна Україна) * La larĝa Dnipro muĝas kaj ĝemas (Реве та стогне Дніпр широкий) === Literaturo === [[Dosiero:Kobzar’. Wybir dejakych najkraszczych poezyj Tarasa Szewczenka. Lwiw, 1914.jpg|eta|180ra|Kobzar de Taras Ŝevĉenko, tradukita en la latinan. La plej fama libro en la ukraina lingvo.]] La plej famaj verkistoj, kies verkoj estis malpermesitaj aŭ submetitaj al strikta cenzuro en malsamaj tempoj estas: * Taras Ŝevĉenko * Lesja Ukrainka * Mykola Gogol * Ivan Franko * Grigori Skovoroda * Anatoli Dimarov, konata pro unu el la plej bonaj ukrainaj romanoj "Kaj estos homoj" (І будуть люди) * Valerian Pidmogylnyi, apartenanta al la generacio de la Shot Renesanco (post la romano "La Urbo", kiu priskribas la vivon de Kyiv en la 1920-aj jaroj, li estis submetita al torturo de la sovetiaj specialaj servoj, kaj dum la jaroj de amasa teruro en 1937 li estis pafita) === Komunikiloj === La '''nacia publika teleradiokompanio de Ukrainio''' ({{lang-uk|Національна суспільна телерадіокомпанія України}}, prononcata {{prononco|nacioNALna susPILna teleradiokomPAnija ukraIni}}, en senco de "nacia publika televidaj kaj radiofonia kompanio de Ukrainio"), mallongitata al la adjektiva koncizigo '''''Суспільне''''' (do [[Suspilne]], la adjektivo povas signifi "publika" kaj "socia") estas la publika televida stacio de Ukrainio. Kiel tia la nomo estis registrita la 19-an de januaro 2017. En ĝia renovigita formo la firmao disponigas enhavon por siaj tri televidaj kaj pliaj radio-kanaloj. === Kinejo === Laŭ balotenketoj, jenaj estas konsideritaj la plej bonaj ukrainaj filmoj: * Propala hramota (1972, estis malpermesita en Sovetunio) * [[Malsato 33 (filmo)|Malsato 33 (1991)]] * Vojo al Sič (1994) * Per fajro kaj glavo (1999) * Hetmano (2015) * [[Donbaso (film)|Donbaso (2018)]] * [[Kruti 1918 (film)|Kruti 1918 (2019)]] * [[Nigra Korvo (filmo)|Nigra korvo (2019)]] * [[La Prezo de Vero (film)|La Prezo de Vero (2019)]] * [[La Malpermesita (filmo)|La Malpermesita (2019)]] * [[Ilovajsko 2014. Bataliono Donbaso (film)|Ilovajsko 2014. Bataliono Donbaso (2019)]] * Jurik. La vojo sen tuŝi la teron (2023) === Ŝtataj festoj === {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" |- bgcolor="#ececec" !Dato !! Festo |- |[[1-a de januaro]] || Veno de Nova Jaro |- |[[7-a de januaro]] || [[Kristnasko]] |- |[[8-a de marto]] || Internacia virina tago |- |[[1-a de majo]] kaj [[2-a de majo]] || Tago de internacia solidareco inter laboristoj |- |[[9-a de majo]] || Tago de Venko (super Nazia Germanio en la [[Dua Mondmilito]]) |- |[[28-a de junio]] || Tago de Ukrainia konstitucio |- |[[24-a de aŭgusto]] || Tago de sendependeco |- |Ŝanĝiĝanta dato || [[Pasko]] |- |Ŝanĝiĝanta dato || [[Pentekosto]] |} == Turismo == [[Dosiero:Архітектурно-меморіальний комплекс Цитадель.jpg|eta|220ra|Baturin]] [[Dosiero:Вид Запорожской Сечи (реконструкция для фильма "Тарас Бульба").jpg|eta|220ra|Zaporiĵo]] [[Dosiero:Гармати і вали Фортеці Святої Єлисавети в Кіровограді.jpg|eta|220ra|Kropivnickij]] Krom tiaj famaj urboj kiel Kievo, subĉielaj muzeoj estas treege popularaj en Ukrainio. La plej famaj el ili estas la rekonstruoj de [[kozako|kozakaj]] fortikaĵoj en [[Zaporiĵo]] kaj [[Baturin]], same kiel la stelforma [[Fortikaĵo de Sankta Elizabeto (Ukrainio)|Fortikaĵo de Sankta Elizabeto]] en Kropivnickij. == Esperanto en Ukrainio == * [[Ukraina Respublika Filio de la Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]] * [[Ukrainia Esperanto-Asocio]] * [[Esperanto en Ukrainio]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Listo de urbotipaj loĝlokoj de Ukrainio]] * [[Listo de urboj en Ukrainio]] * [[Taras Ŝevĉenko]] * [[Berkut]] * [[Miĥeil Saakaŝvili]] * [[Rus-ukraina milito (de 2014)]] * [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)]] {{Projektoj|s=Kategorio:Ukrainio|ReVo=ukraini}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{uk}}) * {{ueavikio|Ukrainio|{{paĝonomo}}}} {{eo}} * [http://dovidka.com.ua/ Diversaj informoj pri moderna Ukrainio (ukraine)] * [http://ukrainian.su/en/ Fotoj de Ukrainio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101013014506/http://ukrainian.su/en/ |date=2010-10-13 }} {{en}} * [http://kontakto.tejo.org/2014/02/ukrainio-cu-venos-nova-revolucio.html Ukrainio], [[Kontakto (revuo)|Kontakto]], 2014:1, [http://www.ipernity.com/blog/pedroesperanto/709475 kopio en Ipernity] * [[n:Aŭtoritatoj_de_Ukrainio_fermis_opoziciajn_televidkanalojn|Aŭtoritatoj de Ukrainio fermis opoziciajn televidkanalojn]] * [[n:Ukrainio_aprobis_la_leĝon_pri_la_ukraina_lingvo|Ukrainio aprobis la leĝon pri la ukraina lingvo]] * [[n:Hungardevena_politikisto_estas_arestita_en_Ukrainio|Hungardevena politikisto estas arestita en Ukrainio]] * [[n:Ukrainaj_naciistoj_estas_arestitaj_pro_murdo_de_opozicia_rusia_ĵurnalisto_en_2016|Ukrainaj naciistoj estas arestitaj pro murdo de opozicia rusia ĵurnalisto en 2016]] * [[n:Artistoj_rifuzas_reprezenti_Ukrainion_en_la_Eŭrovido-Kantokonkurso_2019|Artistoj rifuzas reprezenti Ukrainion en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2019]] === Geografio === * [http://travel.kyiv.org/map/uamap.htm Mapoj de Ukrainio] * [http://uamaps.com/ukraine-map/ Mapoj de la ukrainiaj urb(et)oj] * [http://travel.kyiv.org/map/index.html Detala mapo de Ukrainio] * {{en}} [http://www.eoearth.org/article/Ukraine?topic=49460 Ukrainio (''The Encyclopedia of Earth'')] === Politiko === * [http://www.president.gov.ua/ Oficiala paĝaro de la prezidento de Ukrainio] * [http://www.rada.gov.ua/ Oficiala paĝaro de la ukrainia parlamento] * [http://www.kmu.gov.ua/ Oficiala paĝaro de la ukrainia registaro] * [http://www.archives.gov.ua/ Arkivoj de Ukrainio] * [http://www.mfa.gov.ua Ministerio pri eksteraj aferoj] * [http://www.rada.gov.ua/const/conengl.htm La anglalingva versio de la ukrainia konstitucio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110521190059/http://www.rada.gov.ua/const/conengl.htm |date=2011-05-21 }} * [[Aŭtonoma Respubliko Krimeo]] {{Subdividoj de Ukrainio}} {{Ŝtatoj en Eŭropo}} {{Havenda artikolo|Ukrainio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Ukrainio| ]] [[Kategorio:Slavaj ŝtatoj]] [[Kategorio:Eŭropaj landoj]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1991]] pb8uh2ocvxlawb5ipqdj3xumjgz56y9 1937 0 5078 9400425 9337771 2026-06-12T16:37:32Z ~2026-34467-80 258538 /* Naskiĝoj */ 9400425 wikitext text/x-wiki {{Jaroj}} {{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=1937}} [[Dosiero:1937_Events_Collage_V_1.0.jpg|eta|243x243ra|Montraĵo de okazaĵoj en la jaro.]] '''1937''' estis [[normala jaro komenciĝanta vendrede]] (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1937 post Kristo okazis, interalie: == Eventoj == === Esperantujo === * 29-a [[Universala Kongreso de Esperanto]] en [[Varsovio]]. * Kreita Esperanta Departemento de [[Brazila Spiritisma Federacio]]. * Fondiĝis [[San-Paŭla Esperanto-Klubo]]. * Likvido de [[Sovetrespublikara Esperantista Unio]]. en Sovetio per disvolviĝo de granda aresto-serio oni likvidis la „internacian spionan organizaĵon” [[Sovetrespublikara Esperanto-Unio]]. *[[1-a de aŭgusto]]: [[Vsevolod Ivanov]] arestita. * Oni malpermesis hungarian disvastigon de la hispana respublikana revuo [[Popola Fronto]]. Ĝis [[1938]] oni malpermesis la disvastigon de 40 Esperantaj kaj 4 Ido-lingvaj eldonaĵoj. Tio okazis ne kontraŭ Esperanto, sed ofendis tiujn, kiuj preferis infomiĝi en tiu lingvo. * [[Ferenc Braun]] Esperantista presisto, komisiito de la [[Eldonejo]] [[Literatura Mondo]] alvenis en [[Ŝanhajo]]n kun la celo prepari transloĝiĝon de la eldonejo al [[Fora Oriento]], kie la [[antisemitismo]] estis tute malgrava fenomeno. Post 13 tagoj [[Japanio]] atakis [[Ĉinio]]n kaj okupis ankaŭ Ŝanhajon. Braun tre malfacile fuĝis al [[Hongkongo]], kie li ekorganizis la presadon. Kelkaj Esperanto-lingvaj eldonaĵoj jam aperis, kiam venis pliaj palgoj. La fondinto-posedanto de Literatura Mondo, (la juddevena) [[Vilmos Bleier]], fuĝinta el [[Hungario]] tiun tagon mortis en [[Parizo]], kiun la germanaj trupoj okupis ĝin. Krome kiam milita stato estiĝis inter Hungario kaj [[Britio]], Braun iĝis ŝtatano malamika kaj la [[angloj]] ĵetis lin en [[koncentrejo]]n. Kvankam la japanoj okupantaj la urbon liberigis lin, finfine la urbon reokupis la angloj. Dum la militeventoj malaperis aŭ neniiĝis ĉiuj esperantaĵoj (inter ili ekzemple la jam en foliojn presita [[Dekamerono]] de [[Giovanni Boccaccio]]). Tiel finiĝis la „posthistorio” de Literatura Mondo. * Jarfine oni arestis, iam poste mortkomdamnis kaj ekzekutis ankaŭ [[József Batta]], estintan redaktoron de [[Internaciisto]], organo de [[Internacio de Proletaj Esperantistoj]] en [[Berlino]] ĝis la nazia potencpreno. * [[Linhart Rýznar]] kaj [[Karl Sigurethsson]] eklernis Esperanton. === Mondo === * [[Kroniko de la fortikigado de Ĉeĥoslovakio]] * [[Americai Speak]] kaj [[Suma]] publikataj. * [[Suma]] kreita de [[Barnett Russell]]. * [[6-a de majo]] : [[Usono]] : [[Nov-Ĵerzejo]] : [[Zepelino]] ''[[Hindenburg]]'' ekfajras kaj eksplodas dum provo alteriĝi en [[Lakehurst (Nov-Ĵerzejo)|Lakehurst]]. En la zepelino estis 61 zepelinistoj kaj 36 pasaĝeroj. Pereas 36 homoj. * Komenco de [[Granda purigo]] kaj [[Pola operaco de NKVD]] en [[Sovetunio]] * [[Antverpeno]]: Tria [[Laborista olimpiado]] == Naskiĝoj == * [[Mehdi Karubi]], irana politikisto * [[Victor Sadler]], brita esperantisto kaj akademiano (m. [[2020]]) * [[30-a de januaro]]: [[Vanessa Redgrave]], brita aktorino * [[30-a de januaro]]: [[Boris Spasskij]], rusia, sovetia ŝakisto (m. [[2025]]) * [[31-a de januaro]]: [[Philip Glass]], usona komponisto * [[10-a de februaro]]: [[Roberta Flack]], usona kantistino (m. [[2025]]) * [[20-a de februaro]]: [[Robert Huber]], germana kemiisto * [[21-a de februaro]]: [[Haroldo la 5-a (Norvegio)|Haroldo la 5-a]], reĝo de Norvegio * [[25-a de februaro]]: [[Nazario Pardini]], itala eseisto, poeto kaj blogisto * [[2-a de marto]]: [[Abdelaziz Bouteflika]], prezidento de Alĝerio 1999-2019 (m. [[2021]]) * [[22-a de marto]]: [[Angelo Badalamenti]], usona komponisto de filmmuziko (m. [[2022]]) * [[30-a de marto]]: [[Warren Beatty]], usona aktoro * [[5-a de aprilo]]: [[Colin Powell]], usona ministro pri eksteraj aferoj 2001-2004 (m. [[2021]]) * [[22-a de aprilo]]: [[Jack Nicholson]], usona aktoro * [[28-a de aprilo]]: [[Giacomo Rizzolatti]], itala neŭrologo * [[28-a de aprilo]]: [[Saddam Hussein]], prezidento de Irako (m. [[2006]]) * [[8-a de majo]]: [[Thomas Pynchon]], usona verkisto * [[15-a de majo]]: [[Madeleine Albright]], usona ministrino de eksteraj rilatoj (m. [[2022]]) * [[29-a de majo]]: [[Misora Hibari]], japana kantistino * [[23-a de junio]]: [[Martti Ahtisaari]], prezidento de Finnlando 1994-2000 (m. [[2023]]) * [[25-a de junio]]: [[Naŭaf al-Ahmad al-Ĝabir as-Sabah]], emiro de Kuvajto (m. [[2023]]) * [[3-a de julio]]: [[Tom Stoppard]], brita dramisto kaj scenaristo (m. [[2025]]) * [[9-a de julio]]: [[David Hockney]], brita pentristo (m. [[2026]]) * [[12-a de julio]]: [[Lionel Jospin]], ĉefministro de Francio 1997-2002 (m. [[2026]]) * [[25-a de julio]]: [[Colin Renfrew]], brita arkeologo (m. [[2024]]) * [[8-a de aŭgusto]]: [[Dustin Hoffman]], usona aktoro * [[21-a de aŭgusto]]: [[Donald Dewar]], ĉefministro de Skotlando (m. [[2000]]) * [[28-a de aŭgusto]]: [[François Béranger]], franca kantisto (m. [[2003]]) * [[8-a de septembro]]: [[Cüneyt Arkın]], turka aktoro kaj reĝisoro (m. [[2022]]) * [[30-a de septembro]]: [[Jurek Becker]], germana verkisto (m. [[1997]]) * [[1-a de novembro]]: [[Roman Dobrzyński]], pola esperantisto (m. [[2025]]) * [[8-a de novembro]]: [[Hans Bakker]], nederlanda esperantisto (m. [[2015]]) * [[30-a de novembro]]: [[Tom Simpson]], brita biciklisto (m. [[1967]]) * [[5-a de decembro]]: [[Hans Welling]], germana esperantisto (m. [[2022]]) * [[12-a de decembro]]: [[Connie Francis]], usona kantistino (m. [[2025]]) * [[16-a de decembro]]: [[Edward Ruscha]], usona artisto * [[21-a de decembro]]: [[Jane Fonda]], usona aktorino == Mortoj == * [[13-a de januaro]]: [[Martemjan Rjutin]], sovetia politikisto (n. [[1890]]) * [[19-a de januaro]]: [[Alberto de Oliveira]], brazila poeto (n. [[1857]]) * [[15-a de marto]]: [[H. P. Lovecraft]], usona verkisto (n. [[1890]]) * [[25-a de marto]]: [[John Drinkwater]], brita verkisto (n. [[1882]]) * [[28-a de majo]]: [[Alfred Adler]], aŭstra psikologo (n. [[1870]]) * [[3-a de junio]]: [[Emilio Mola]], hispana militisto en Hispana Enlanda Milito (n. [[1887]]) * [[2-a de julio]]: [[Amelia Earhart]], usona pionira aviadistino (n. [[1897]]) * [[11-a de julio]]: [[George Gershwin]], usona komponisto (n. [[1898]]) * [[20-a de julio]]: [[Guglielmo Marconi]], itala fizikisto kaj inventisto (n. [[1874]]) * [[11-a de aŭgusto]]: [[Edith Wharton]], usona verkistino (n. [[1862]]) * [[14-a de septembro]]: [[Tomáš Garrigue Masaryk]], ĉeĥoslovaka prezidento (n. [[1850]]) * [[15-a de oktobro]]: [[Eŭgeno Miĥalski]], ukraina esperantlingva poeto (n. [[1897]]) * [[19-a de oktobro]]: [[Ernest Rutherford]], angla fizikisto (n. [[1871]]) * [[29-a de oktobro]]: [[Miĥas Ĉarot]], belorusa poeto (n. [[1896]]) * [[9-a de novembro]]: [[Ramsay MacDonald]], ĉefministro de Britio (n. [[1866]]) * [[24-a de novembro]]: [[Vsevolod Ivanov]], ukraina esperantisto (n. [[1900]]) * [[9-a de decembro]]: [[Gustaf Dalén]], sveda fizikisto (n. [[1869]]) * [[28-a de decembro]]: [[Maurice Ravel]], franca komponisto (n. [[1875]]) * [[Ernest Drezen]], latva esperantisto (n. [[1892]]) {{Projektoj}} r75gkuayypg85cd6xkaqb6t99d6vewe 2006 0 5255 9400837 9256781 2026-06-13T08:21:17Z Yayaolo42 258596 /* Naskiĝoj */ 9400837 wikitext text/x-wiki {{Jaroj}} {{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=2006}} [[Dosiero:2006_Events_Collage_V1.png|eta|2006 Events Collage V1]] '''2006''' estis [[normala jaro komenciĝanta je dimanĉo|normala jaro komenciĝanta je dimanĉo (vidu ĉi tie kalendaron)]]. == Resuma listo de gravaj eventoj == En la jaro 2006 post Kristo okazis, interalie: Jen resumo de gravaj eventoj de la jaro 2006: 1. Milito inter Israelo kaj Hizbollah en Libano. 2. Ekzekuto de Saddam Hussein en Irako. 3. Nordkoreujo faras sian unuan nukleajn provojn. 4. Twitter estis lanĉita. 5. Pluto perdis sian statuson kiel planedo. 6. Vintraj Olimpikoj en Torino, Italio. 7. Mondpokalo de futbalo en Germanio: Italio venkis. 8. Morto de Abu Musab al-Zarqawi, gvidanto de Al-Kaida en Irako. 9. Kubo: Fidel Castro cedis provizore sian potencon al sia frato Raul. 10. Ĉinio malfermis la plej longan transoceanan ponton en la mondo. 11. Google aĉetis YouTube por 1.65 miliardoj da dolaroj. 12. Renverso de la tajlanda registaro per militista puĉo. 13. Granda elektropano en Eŭropo, tuŝante milionojn da homoj. 14. Lanĉo de Nintendo Wii. 15. Morto de pluraj famuloj, inkluzive de James Brown kaj Steve Irwin. La jaro 2006 vidis signifajn konfliktojn en Mezoriento, inkluzive de la milito inter Israelo kaj Hizbollah kaj la daŭranta milito en Irako. La nuklea provo de Nordkoreujo kaŭzis internacian maltrankvilon. En la kampo de teknologio kaj sociaj retejoj, la lanĉo de Twitter kaj la aĉeto de YouTube fare de Google estis gravaj eventoj. La jaro ankaŭ markis ŝanĝojn en scienco (la malpromocio de Pluto) kaj en sporto (Mondpokalo en Germanio). Politikaj ŝanĝoj en diversaj landoj, kiel Kubo kaj Tajlando, ankaŭ estis notindaj. == Eventoj == * [[Italio]]: Vintraj [[Olimpiaj ludoj]] ĉe [[Torino]] * [[Germanio]]: FIFA Mond-Pokala Turniro * [[11-a de aprilo]]: Sondilo [[Venus Express]] atingas Venuson. * [[7-a de aŭgusto]]: [[C/2006 P1]] (Kometo McNaught) estis malkovrita ==En Esperantujo== * La '''[[79-a SAT-Kongreso 2006|Kongreso]]''' de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]] (SAT) okazis en [[Beogrado]] inter la 19a kaj la [[26a de aŭgusto]] 2006. Ĝi kunigis 153 partoprenantojn. Tiam estis prezidento de la Plenum-komitato [[Jakvo Schram]] kaj estris la kongresan komitaton [[Tereza Kapista]]. == Naskiĝoj == * [[Knut (blanka urso)]] * [[21-a de aprilo]]: [[Thathanine Thongchay]],Tajlanda == Mortoj == * [[5-a de januaro]]: [[G. F. Makkink]], nederlanda esperantisto (n. [[1907]]) * [[9-a de januaro]]: [[Ahmad Kazemi]], irana militestro, generalo-majoro de la [[Armeo de la Gardistoj de la Islama Revolucio]], unu el la ĉefaj figuroj de la [[Iraka-Irana milito]] (n. [[1958]]) * [[21-a de januaro]]: [[Ibrahim Rugova]], prezidento de Kosovo (n. [[1944]]) * [[27-a de januaro]]: [[Johannes Rau]], prezidento de Germanio en 1999-2004 (n. [[1931]]) * [[29-a de januaro]]: [[Paik Nam-june]], korea-usona artisto (n. [[1932]]) * [[30-a de januaro]]: [[Poul Thorsen]], dana esperantisto kaj verkisto (n. [[1915]]) * [[31-a de januaro]]: [[Moira Shearer]], brita dancistino kaj aktorino (n. [[1926]]) * [[4-a de februaro]]: [[Betty Frieden]], usona feminisma aktivisto (n. [[1921]]) * [[24-a de februaro]]: [[Dennis Weaver]], usona aktoro (n. [[1924]]) * [[10-a de marto]]: [[Anna Moffo]], usona operkantistino (n. [[1932]]) * [[10-a de marto]]: [[John Profumo]], brita politikisto (n. [[1915]]) * [[26-a de marto]]: [[József Béres]], hungara kuracisto pri kancero (n. [[1920]]) * [[26-a de marto]]: [[Angelo d'Arrigo]], itala aviadisto kaj ornitologo (n. [[1961]]) * [[27-a de marto]]: [[Stanisław Lem]], pola sciencfikcia verkisto (n. [[1921]]) * [[13-a de aprilo]]: [[Muriel Spark]], brita verkistino (n. [[1918]]) * [[25-a de aprilo]]: [[Jane Jacobs]], usona urboplanistino (n. [[1916]]) * [[3-a de majo]]: [[Karel Appel]], nederlanda pentristo (n. [[1921]]) * [[13-a de majo]]: [[Izabel Cristina Oliveira Santiago]], brazila esperantistino (n. [[1959]]) * [[25-a de majo]]: [[Desmond Dekker]], jamajka kantisto (n. [[1941]]) * [[12-a de junio]]: [[György Ligeti]], hungara komponisto (n. [[1923]]) * [[17-a de junio]]: [[David Kugultinov]], kalmuka poeto (n. [[1922]]) * [[23-a de junio]]: [[Aaron Spelling]], usona televida produktoro (n. [[1923]]) * [[5-a de julio]]: [[Kenneth Lay]], usona firmaestro de Enron (n. [[1942]]) * [[7-a de julio]]: [[Rudi Carrell]], nederlanda televida amuzisto (n. [[1934]]) * [[10-a de julio]]: [[Ŝamil Basajev]], islamisto, teroristo (n. [[1965]]) * [[25-a de julio]]: [[Janka Bryl]], belorusa verkisto (n. [[1917]]) * [[31-a de julio]]: [[Ferenc Zenthe]], hungara aktoro (n. [[1920]]) * [[21-a de aŭgusto]]: [[Bismillah Ĥan]], barata muzikisto (n. [[1916]]) * [[26-a de aŭgusto]]: [[Vladimir Tretchikoff]], kazaĥa pentristo (n. [[1913]]) * [[30-a de aŭgusto]]: [[Naguib Mahfouz]], egipta verkisto (n. [[1911]]) * [[11-a de septembro]]: [[William Auld]], skota esperanto-aŭtoro (n. [[1924]]) * [[15-a de septembro]]: [[Oriana Fallaci]], itala ĵurnalistino kaj verkistino (n. [[1929]]) * [[7-a de oktobro]]: [[Anna Politkovskaja]], rusia ĵurnalistino (n. [[1958]]) * [[8-a de novembro]]: [[Basil Poledouris]], usona filmkomponisto (n. [[1945]]) * [[10-a de novembro]]: [[Jack Palance]], usona vesterna aktoro (n. [[1919]]) * [[15-a de novembro]]: [[Ana Carolina Reston]], brazila fotomodelino (n. [[1985]]) * [[17-a de novembro]]: [[Ferenc Puskás]], hungara futbalisto (n. [[1927]]) * [[23-a de novembro]]: [[Aleksandr Litvinenko]], iama oficiro de [[KGB]] kaj poste [[FSB]] (n. [[1962]]) * [[23-a de novembro]]: [[Philippe Noiret]], franca aktoro (n. [[1930]]) * [[29-a de novembro]]: [[Allen Carr]], angla verkisto de memhelp-libroj (n. [[1934]]) * [[1-a de decembro]]: [[Claude Jade]], franca aktorino (n. [[1948]]) * [[10-a de decembro]]: [[Augusto Pinochet]], ĉilia diktatoro (n. [[1915]]) * [[17-a de decembro]]: [[Ivan Navumenka]], belorusa verkisto (n. [[1925]]) * [[18-a de decembro]]: [[Joseph Barbera]], usona animaciisto (n. [[1911]]) * [[21-a de decembro]]: [[Saparmurat Nijazov]], turkmena prezidento (n. [[1940]]) * [[25-a de decembro]]: [[James Brown]], usona soula kantisto (n. [[1933]]) * [[26-a de decembro]]: [[Gerald Ford]], usona prezidento 1974-1977 (n. [[1913]]) * [[26-a de decembro]]: [[Ivar Formo]], norvega skiisto (n. [[1951]]) * [[30-a de decembro]]: [[Saddam Hussein]], prezidento de Irako (n. [[1937]]) {{Projektoj}} 64rpu6awcao78iylqfceep7iovpltw3 18-a de marto 0 5261 9400782 9298527 2026-06-13T07:02:51Z Tirolischleioans 254019 /* Mortoj */ 9400782 wikitext text/x-wiki {{KalendaroMarto}} {{marto}} La '''18-a de marto''' estas la 77-a tago de la jaro (la 78-a en superjaroj) laŭ la [[gregoria kalendaro]]. 288 tagoj restas. Je la 18-a de marto okazis, interalie: == Eventoj == * [[37]]: [[Kaligulo]] iĝis romia imperiestro (post morto de [[Tiberio]]) * [[235]]: Malkontentaj pri intertraktoj kun [[barbaroj]], soldatoj proklamis [[Maximinus Thrax]] [[Trakio|traka]] imperiestro, poste mortigante [[Aleksandro Severo|Aleksandron Severon]] kaj lian patrinon * [[417]]: Juddevena [[grekoj|greko]] [[Zosimo]] iĝis papo * [[731]]: [[Gregorio la 3-a]] iĝis papo * [[1068]]: [[Proksima oriento]]: laŭtakse 20 000 homoj mortis kiam perforta [[tertremo]] frapis nordan finon de [[Akaba Golfo]] * [[1229]]: [[Frederiko la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Frederiko la 2-a]] kroniĝis kiel [[Jerusalema reĝlando|reĝo de Jerusalemo]] * [[1241]]: Unua invado de [[mongoloj]] al Pollando: malvenko de pola armeo en la batalo de [[Chmielnik (regiono Świętokrzyskie)|Chmielnik]] * [[1314]]: [[Jacques de Molay]] kaj aliaj gvidantoj de [[templanoj]] estis [[ŝtiparumo|ŝtiparumitaj]] en [[Parizo]] — antaŭ morto la akuzito pri [[herezo]] ĵetis [[malbeno]]n al la reĝo kaj papo * [[1401]]: En [[Radom]] 49 polaj [[nobelo]]j subskribis pakton kun [[Vilno]]: [[grandprinco]] [[Vytautas]] iĝis ĝisviva reganto de [[Litovio]] sub estreco de pola [[reĝo]] [[Ladislao la 2-a Jogajlo]] * [[1438]]: [[Albreĥto la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Albreĥto la 2-a]] iĝis reĝo de la [[Sankta Romia Imperio]] * [[1520]]: Dum la [[milito]] kontraŭ la [[ordeno de germanaj kavaliroj]] la polaj trupoj de [[soldulo]]j konkeris kastelon en [[Kwidzyn]] * [[1522]]: [[eŭskoj|Eŭska]] navigisto [[Juan Sebastián Elcano]] malkovris [[Amsterdam-Insulo]]n en la [[Hinda Oceano]] * [[1571]]: [[Malta Ordeno]] transprenis urbon [[La-Valeto]] en [[Malto]] * [[1584]]: [[Fjodor la 1-a Ivanoviĉ (Rusio)|Fjodor la 1-a Ivanoviĉ]] iĝis caro de Rusio * [[1595]]: Pola reĝo [[Sigismondo la 3-a Vasa]] atribuis urban [[blazono]]n al [[Navahrudak|Nowogródek]] * [[1596]]: Pro [[incendio]] sur [[Vavelo]] reĝo [[Sigismondo la 3-a Vasa]] ekdecidis pri translokigo de la ĉefurbo de [[Krakovo]] al [[Varsovio]], realigata iom post iom ĝis 1611 * [[1662]]: En [[Parizo]] ekfunkciis unua [[publika transporto]] - [[kaleŝo]] kun 8 lokoj * [[1676]]: [[Franca-Nederlanda milito]]: franca armeo komencis sieĝon de fortreso [[Ipro]] * [[1783]]: [[Kapitalismo]]: Antoni Protazy Potocki fondis [[akcia kompanio|akcian kompanion]] [[Pollando|Polska]] * [[1793]]: En [[okupado|okupata]] [[Majenco]] fare de franca revolucia armeo, oni proklamis unuan [[respubliko]]n sur la teritorio de hodiaŭa Germanio * [[1830]]: Imperiestro de Rusio kaj reĝo de Pollando [[Nikolao la 1-a (Rusio)|Nikolao la 1-a]] alinomis honore al sia frato [[Aleksandro la 1-a (Rusio)|Aleksandro la 1-a]] la Reĝan Universitaton Varsovian al [[Varsovia Universitato|Reĝa-Aleksandra Universitato]] * [[1834]]: [[Sindikatismo]]: [[martiroj de Tolpuddle]] estis kondamnitaj al [[ekziligo]] pere de [[prizontransportado]], pro sekreta ĵuro kiel membroj de amika socio en [[Dorset]] ([[Anglio]]) * [[1839]]: Unua [[opio]]-milito inter [[Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando]] kaj [[dinastio Qing]] eksplodis * [[1848]]: Ribelo de [[Milano|Milananoj]] kontraŭ [[Aŭstrio]] komenciĝis * [[1863]]: [[Januara ribelo]] kontraŭ la [[Rusia Imperio]]: venka por [[poloj]] batalo de Grochowiska (proksime al [[Pińczów]]); ambaŭ flankoj perdis po 300 soldatoj * [[1868]]: [[Dmitrij Mendelejev]] prezentis la [[perioda tabelo|periodan tabelon]] * [[1865]]: [[Milito de la Trilanda Alianco]]: diktatoro de Paragvajo [[Francisco Solano López]] deklaris militon al Argentino * [[1871]]: En [[Parizo]], la popolo ribelis kontraŭ la repreno de la kanonoj el [[Montmartre]] - oni poste proklamis [[Pariza Komunumo (1871)|Parizan Komunumon]], kies ĉefkomandanto estis nomumita pola generalo [[Jarosław Dąbrowski]] * [[1874]]: Aŭstra astronomo [[Johann Palisa]] malkovris asteroidon [[136 Aŭstrio|Aŭstrio]] * [[1890]]: [[Vilhelmo la 2-a (Germana Regno)|Vilhelmo la 2-a]] maldungis kancelieron [[Otto von Bismarck]] * [[1892]]: Germana astronomo [[Max Wolf]] malkovris asteroidon [[328 Gudruno|Gudruno]] * [[1900]]: Nederlanda futbala klubo [[AFC Ajax]] fondiĝis * [[1906]]: Rumana inventisto [[Traian Vuia (aviadisto)|Traian Vuia]] iĝis unua persono fluganta en pli peza ol [[aero]] [[monoplano]] kun memstara ekflugo * [[1913]]: En [[Tesaloniko]] [[anarkiismo|anarkiisto]] pafmortigis reĝon de Grekio [[Georgo la 1-a (Grekio)|Georgo la 1-a]] * [[1913]]: En [[Lvivo]] fondiĝis [[Ukrainaj siĉ-pafistoj]] * [[Unua mondmilito]]: ** [[1915]]: [[Batalo de Kalipolis]]: venko de [[turkoj]] super brita-franca ŝiparo en la [[marbatalo]] de markolo [[Dardaneloj]] — unu el la plej grandaj ŝipaj bataloj de la kampanjo, tri aliancaj batalŝipoj enprofundiĝis kaj severe damaĝis tri aliaj; sur [[Norda Maro]] brita ''HMS Dreadnought'' kiel unusola [[kirasŝipo]] en la historio [[Ramo (militilo)|ramis]] kaj sinkigis [[submarŝipo]]n – germanan ''U-29'' ** [[1918]]: Pola [[kopirajta kolektivo]] ZAiKS fondiĝis - unua en la mondo (inter la kunfondintoj estis esperantisto [[Julian Tuwim]]) * [[1919]]: Futbala klubo [[Valencia CF]] fondiĝis - interalie plurfoja gajninto de la [[Copa del Rey]] * [[1921]]: [[Rusia enlanda milito]]: [[Matrosribelo de Kronŝtadto]] subpremita de [[bolŝeviko]]j * [[1921]]: En [[Rigo]] oni subskribis [[pactraktato]]n, kiu finis [[pola-bolŝevika milito|Sovetan-Polan Militon]] — subskribita de la [[Dua Pola Respubliko]], [[Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko]] kaj [[Ukraina Soveta Socialisma Respubliko]], krom fikso de [[landlimo]]j oni interkonsentis pri la redono de polaj kulturaj valoraĵoj, rabitaj de [[caro|caraj]] regopovoj, tamen en [[Sovetunio]] restis miloj da [[poloj]], kiuj en la 30-aj jaroj estos [[Pola operaco de NKVD|genocide ekstermataj]] de [[bolŝevikoj]] * [[1922]]: [[Brita Hindujo]]: [[Mohandas Karamchand Gandhi]] estis arestita pro [[civila malobeo]] kaj kondamnita al plurjara enkarcerigo * [[1923]]: Malfermo de [[Muzeo]] je la nomo al [[Jacek Malczewski]] en [[Radom]] * [[1925]]: Super {{J|usona subŝtato}} [[Misurio]], [[Ilinojso]] kaj [[Indianio]] trapasis [[tornado]] mortigante 695 personojn * [[1931]]: En [[Usono]] oni patentigis elektran [[sendanĝera razilo|razilon]] * [[1938]]: [[Meksiko]] ŝtatigis [[geologia kuŝejo|geologiajn kuŝejojn]] de [[nafto]] * [[1938]]: La koro de barono [[Pierre de Coubertin]], la reviviganto de [[Olimpiaj ludoj]], alvenis de [[Marsejlo]] al [[Pireo]] por esti entombigita laŭ lia deziro en antikva [[Olimpio]] * [[1939]]: Post anekso de [[Karpata Ukrainio]] fare de hungara armeo rekreiĝis [[poloj|pola]]-[[hungaroj|hungara]] [[landlimo]] - ĝi daŭris duonjaron * [[Dua mondmilito]]: ** [[1940]]: Germana teroro en okupata Pollando: en [[Varsovio]] kreiĝis Sekreta Militista Eldona Fako ĉe la [[Asocio de Armita Batalado]] — la plej granda en okupata Eŭropo [[konspiro|konspira]] [[poligrafio|poligrafia]] [[konzerno]]; [[konspiro|konspira]] Pola Organizaĵo de Ribelantoj komencis eldoni en [[Silezio]] subteran revuon "Świt" (Aŭroro); apud [[Grodno]] [[NKVD]] arestis [[Gustaw Herling-Grudziński]]; en [[Bukareŝto]] aperis broŝuro ''La mondo en defendo de Pollando'' kun eldiroj de ĉefreprezentantoj de la [[demokratio|demokratia]] mondo, kaj en [[Parizo]] aperis la dua en [[Okcidenta Eŭropo]] libro pri [[invado en Pollandon|septembra defendo de Varsovio]] - ''Journal d'un defenseur de Varsovie''; Ĉina Fronto: ĉinaj trupoj postsekvataj retiriĝantajn [[japanoj]]n okupis [[Naningo]]n - rekreo de ligiteco kun [[Hindoĉinio]]; renkontiĝo de [[Hitler]] kun [[Benito Mussolini]] sur la [[Montpasejo Brenero]] - [[duce]] esprimis pretecon aliri al la milito flanke de Italujo; [[Hispanujo]] ricevis [[kredito]]n de 2 milionoj da [[Brita pundo|britaj pundoj]] ** [[1941]]: En [[Poznań]] [[germanoj]] plenumis verdikton pri [[mortpuno]] de 12 [[poloj]]; [[Ordnungspolizei|germana polico]] en kelkaj pli grandaj urboj de [[Ĝenerala Gubernio]] faris surstratan homkaptadon kontraŭ "eksterleĝaj komercistoj"; "Dziennik Żołnierza" (Ĵurnalo de Soldato): en datrevena artikolo okaze de [[Rigo|Riga]] [[pactraktato]] oni rememorigas, ke [[soveta invado en Pollandon|Sovetunio okupas]] preskaŭ duonon de la [[Orientaj Limregionoj|pola teritorio]], kie 5,3 milionoj de polaj civitanoj estas same [[NKVD-ordono n-ro 00485|kruele traktataj]] kiel flanke de germanoj; nokte [[Luftwaffe]] atakis [[Hull]] (378 aviadiloj, 316 tunoj da detruaj bomboj, 1 240 bruligaj skatoloj) ** [[1942]]: [[Militkrimo]]j: en Różaniec, apud [[Tarnogród]] taĉmentoj de [[Wehrmacht]], [[SS (organizo)|SS]] kaj germanaj ĝendarmoj matene bruligis la [[vilaĝo]]n de 187 [[domanaro]]jn (ĉ 550 konstruaĵojn) kaj murdis ĉ. 70 personojn — preskaŭ 1 000 forveturigis al [[Zwierzyniec]] kaj de tie al [[trudlaboro]] en [[Tria Regno]] (venĝe pro helpo al [[partizano]]j kaj du fuĝintaj sovetaj [[militkaptito]]j); ĝendarmoj kaj taĉmento de [[Wehrmacht]] [[murdo|murdis]] en [[distrikto Lubartowski]] 15 personojn, kaj en 2 aliaj lokoj 33 polojn, krome polico [[pafekzekutado|pafekzekutis]] en [[Lublin]] 140 personojn, en Karolinj ([[distrikto Zwoleński]]) 38, en [[Płońsk]] 6 polojn kaj en [[Bełchatów]] 10 judojn; venĝe, pro mortigo de germana ĝendarmo, polico ekzekutis proksime al [[Zwoleń]] po 16 poloj kaj judoj; regopovoj de ĜG konstatis ke la [[Pola Rezistomovado]] konas adresojn de ĉiuj germanaj familioj; germanoj en ĜG komencis [[korpa traborado|korpan traboradon]] de [[brutaro]] por malebligi falsigon de registroj; evakuo de la [[Pola Armeo en Sovetunio]] al [[Irano]] komenciĝis - unue tiuj, por kiuj "mankis [[nutraĵo]]" - interkonsento pri limigo de la Polaj [[Armitaj fortoj]] al 44 mil soldatoj; pola generalo [[Władysław Anders]] intervenis pro granda malpliigo de [[nutraĵo]] por polaj soldatoj ĉe la ĉefministro [[Stalin]], kiu aparte deklaris, ke sovetaj regopovoj ne konas sorton de [[militkaptito|internigitaj]] en [[Sovetunio]] kaj [[masakro de Katin|perdiĝintaj polaj oficiro]]j; [[okupado|okupaciaj]] regopovoj ĝis tiu ĉi tago [[deporto|deportis]] 100 000 personojn por [[trudlaboro]], de [[Galicio]] al la [[Tria Regno]]; venko de [[Wehrmacht]] en batalo de [[Ĥarkovo]] ** [[1943]]: Germana polico [[masakro|masakris]] ĉirkaŭ 200 loĝantojn de pola vilaĝo Różaniec (proksime al [[Tarnogród]]), bruligis 187 bienojn kaj [[deportado|deportis]] mil loĝantojn al [[koncentrejo]] en Zwierzyniec; en [[distrikto Lipski]] polico [[murdo|murdis]] 18 personojn bruligante kelkajn domojn, kaj en [[Krakovo]] pafmortigis ne malpli ol 10 personojn de apuda trudlaborejo; [[Volinia masakro]]: armitaj grupoj de [[ukraino]]j kaj germana polico [[etna purigo|murdis]] kelkcent polojn el 11 [[vilaĝo]]j; "[[Biuletyn Informacyjny]]": Gvidantaro de Civila Batalo anoncis ke [[ĉantaĝo|ĉantaĝa]] [[denunco]] de [[judo]]j ekster [[geto]]j estos punata per [[morto]] fare de bataltaĉmentoj de [[Pola Partizana Ŝtato|Pola Subtera Ŝtato]]; [[Pola Rezistomovado]]: taĉmento de [[Pola Enlanda Armeo]] transprenis en [[Łuków]] [[vagono]]n da [[municio]]; [[Kamparanaj Batalionoj|Kamparana Bataliono]] de "Ryś" batalis defende de la pola vilaĝo Górka Kolonia, murdata de [[ukrainoj]] - postkure apud [[Hrubieszów]] haltigis germanan kolumnon forprenante municion kaj detruante 2 [[kanono]]jn; [[Joseph Goebbels]] rekomendis al gazetaro de ĜG eviti ofendajn vortojn adresitajn al poloj; Gvidantaro de Civila Batalo, estrata de [[Stefan Korboński]], anoncis ke [[ĉantaĝo]] estos [[mortpuno|mortpunata]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: germana 4-a Kirasita Armeo apogata de 4-a Aera Floto ekatakis al [[Belgorodo]] — venko de [[Wehrmacht]] en la [[Tria Batalo de Ĥarkovo]]; [[Usona Kongreso]] plilongigis [[Lend-Lease]] je unu jaro; [[Gujano]] aliĝis al [[Forces françaises libres|Libera Francio]] ** [[1944]]: Germanaj ĝendarmoj murdis en [[distrikto Wysokomazowiecki]] pli ol 90 personojn kaj polico pafmortigis en [[Chełm]] 20 personojn; nokte de la 17-a/18-a de marto en [[vilaĝo]] Tarnoszyn ([[Distrikto Tomaszowski (Lubelski)|Distrikto Tomaszowski]]) banditaj taĉmentoj de la [[Ukraina Ribela Armeo]] murdis kelkdekon de poloj (ĝis 1946 ukrainaj naciistoj murdis ĉirkaŭ 150 personojn); [[Pola Rezistomovado]]: lernejo de substandardistoj el [[Krasnystaw]]-areo, 72 soldatoj, batalis kontraŭ germanoj, oni malarmigis kaj liberigis 20 da ili post akiro de [[armilo]]j kaj [[municio]]; taĉmento de "Grab" el [[Kozienice]]-areo [[embusko|embuskis]] kontraŭ ĝendarmoj revenantaj el punado de vilaĝo Grzywacz, liberigante arestitajn polojn ** [[1945]]: 1-a Armeo de Pola Soldataro post 10-taga batalo konkeris [[Kołobrzeg]] ekregante havenan kvartalon, germana garnizono komencis evakuiĝi tra la maro - tagmeze okazis [[nupto]] de la urbo kun la [[Balta Maro]]; [[Ruĝa Armeo]] konkeris [[Niemodlin]] kaj [[Prudnik]]; soldatoj de 1-a Ukraina Fronto liberigis aron de germanaj internigejoj en Łambinowice ([[distrikto Nyski]]), kie mortis pli ol 100 000 [[militkaptito]]j; en [[Romo]] [[Polaj Armitaj Fortoj en Okcidento]] ricevis de usona organizaĵo 6 [[tendo]]jn kun kampaj kuirejoj; 1 250 [[Usono|usonaj]] bomb-aviadiloj atakis [[Berlino]]n * [[1948]]: En [[Moskvo]] oni subskribis [[Sovetunio|soveto]]-[[Bulgario|bulgaran]] traktaton pri amikeco, kunlaboro kaj reciproka helpo * [[1948]]: [[Malvarma milito]]: retiro de civilaj kaj militistaj [[sperto|spertuloj]] el [[Jugoslavio]] komencis [[disfendo inter Tito kaj Stalin|interrompon de rilatoj inter Josip Broz Tito kaj Josif Stalin]] * [[1961]]: La 6-a [[Eŭrovido-Kantokonkurso 1961|Eŭrovido-Kantokonkurso]] okazis en [[Cannes]] * [[1962]]: [[Alĝeria Milito de Sendependeco]] finiĝis per [[packontrakto]] inter [[Naciliberiga Fronto (Alĝerio)|Naciliberiga Fronto]] kaj [[Francio]]; La 7-a [[Eŭrovido-Kantokonkurso 1962|Eŭrovido-Kantokonkurso]] okazis en [[Luksemburgo]] * [[1963]]: Oni fondis Asocion de Amikoj de [[Varsovio]] * [[1965]]: Soveta [[kosmonaŭto]] [[Aleksej Leonov]] kiel unua forlasis [[eksterveturila agado|kosmoveturilon]]; [[Jacek Kuroń]] kaj Karol Modzelewski disdonis en [[Universitato de Varsovio]] dekkelkajn ekzemplerojn de "Malferma letero al membroj de [[Pola Unuiĝinta Laborista Partio]]", en kiu ili riproĉis al komunistaj regopovoj en Pollando kreon de partia [[burokratio]], malkonkorda kun la [[principo]]j de [[marksismo]] - responde ili estis arestitaj, akuzitaj pri malutileco por la ŝtato, kaj kondamnitaj al 3 kaj 3,5 jaroj de mallibero * [[1970]]: En [[Kamboĝo]] okazis [[puĉo]], apogita de [[CIA]], kontraŭ [[Norodom Sianuk]] estanta eksterlande * [[1974]]: Plimulto de landoj asociitaj en [[OPEL|Organizaĵo de Petrol-Eksportaj Landoj]] nuligis 5-monatan [[petrolo|petrolan]] [[embargo]]n kontraŭ [[Usono]], [[Eŭropo]] kaj [[Japanio]] * [[1980]]: [[Sovetunio]]: sur [[kosmodromo]] [[Pleseck (kosmodromo)|Pleseck]] ([[Arĥangelska provinco]]) eksplodis raketo mortiginte 50 personojn * [[1988]]: Plena [[suna eklipso]] en [[Indonezio]] kaj okcidenta [[Pacifiko]] * [[1989]]: [[Revolucioj de 1989]]: [[Litovio]]: [[Juna Litovio]] estis restarigita en [[Kaŭno]] kiel nacia, [[konservativismo|konservativa]] kaj [[antikomunismo|kontraŭkomunista]] partio * [[1990]]: [[Revolucioj de 1989]]: Unua demokratia [[Volkskammer|parlamenta baloto]] okazis en [[Germana Demokratia Respubliko]] * [[1994]]: [[Federacio Bosnio kaj Hercegovino]] estis fondita * [[1996]]: En [[incendio]] de [[noktoklubo|nokta klubejo]] en [[Kezonurbo]] sur [[Filipinoj]] 162 personoj pereis kaj 95 vundiĝis * [[2003]]: Romano [[The Da Vinci Code (romano)|''La kodo de Da Vinci'']], verkita de [[Dan Brown]], aperis; en [[Kubo]] oni arestis 75 [[disidento]]jn * [[2011]]: [[Kosmoesplorado]] ** [[NASA]]-[[sondilo]] [[MESSENGER]] enorbitigis [[Merkuro (planedo)|Merkuron]] ** Usona [[kosmosondilo]] [[New Horizons]] preterpasis la orbiton de [[Urano (planedo)|Urano]] * [[2012]]: [[Joachim Gauck]] iĝis prezidento de Germanio, elektita de [[Federacia Kunveno (Germanio)|Federacia Kunveno]] * [[2014]]: [[Politika krizo en Krimeo (2014)|Anekso de Krimeo]]: en [[Moskvo]] oni subskribis pakton inter [[Rusio]] kaj [[Respubliko Krimeo (Rusio)|Respubliko Krimeo]] kune kun la apartigita urbo [[Sebastopolo]] pri ilia aliĝo al Rusio kiel novaj [[Administra divido de Rusio|federaciaj subjektoj]] — en [[Ukrainio]] estis anoncita [[mobilizo]] * [[2015]]: [[Atako al Bardo Muzeo]] en [[Tunizo]]: 24 personoj pereis kaj 50 vundiĝis en terorisma atako de [[Islama Ŝtato]] * [[2019]]: Turka enmigrinto pripafis pasaĝerojn de [[tramo]] en [[Utreĥto (urbo)|Utreĥto]] — 3 personoj pereis, 7 estis vunditaj, el kiuj unu mortis en malsanulejo * [[2022]]: 23-a tago de la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio]]: : pasinttage ukraina armeo eliminis 14 aercelojn kaj haltigis ofensivon de 26-a [[Regimento]] de [[Tanko]]j — komandanto de 331-a Paraŝutista Regimento pereis; en [[Luganska provinco]] [[rusoj]] detruis 20 konstruaĵojn, inkluzive de loĝigitaj, du personoj pereis, 6 estis vunditaj; ukraina armeo informis, ke en atako al aviadilriparejo en [[Lvovo]] estis uzitaj [[krozmisilo]]j; unu persono pereis kaj 19 estis vunditaj kiam restaĵoj de paffaligita raketo falis al [[kolektiva loĝejo]] en [[Kievo]]; oni informis, ke ĉ. 130 personoj estis savitaj el [[bunkro]], kiu estis sub la detruita teatro en [[Mariupolo]], la sorto de 1300 personoj ne estas konata — dum la lastaj du tagoj estis evakuitaj 35 mil personoj; 3 rusaj [[krozmisilo]]j estis paffaligitaj super [[Vinico]]; pasinttage el pripafataj urboj ukrainoj sukcesis evakui pli ol 9 mil personojn; en [[Kievo]] ĝis nun pereis 222 personoj, inkluzive de 60 civiluloj kaj 4 infanoj, 889 etis vunditaj (inter ili 241 civiluloj kaj 18 infanoj) — laŭ regopovoj de la urbo tiuperiode 757 infanoj naskiĝis. Mondreago: [[Aŭstralio]] sankciigis du rusajn [[entreprenisto]]jn; novaj japanaj [[sankcio]]j kontraŭ 9 rusaj firmaoj kaj 15 civitanoj; [[Barato]], kiu ne kondamnis la rusan [[agreso]]n, aĉetis [[nafto]]n el Rusio; [[britoj]] detranĉis disaŭdigadon al [[Russia Today|RT]]; [[Bulgario]] forigas 10 rusajn diplomatojn; [[CNN]]: de la komenco de invado la rusia armeo elpafis pli ol 1080 raketojn; [[Blanka Domo (Vaŝingtono)|Blanka Domo]] malpermesis priservon de 100 rusaj aviadiloj; [[Baltaj Landoj]] forigas sume 10 rusajn diplomatojn; pola ĉefministro [[Mateusz Morawiecki]] anoncis enkondukon de "kontraŭ[[putin]]a [[ŝildo]]"; papo [[Francisko la 1-a]] kondamnis la militon sen mencio de [[Rusio]]; [[prezidanto de Pollando]] subskribis [[leĝo (juro)|Leĝon]] pri [[patrujo|Patruj]]-Defendo cele de plifortigo de la Armitaj Fortoj de Pollando kaj de [[Teritoria Defend-Armeo]]; [[Kunordiga konsilantaro de rusia opozicio]] rimarkis, ke [[Putin]] uzis la [[termino]]n "naciperfidulo", kiu unue aperis en ''[[Mein Kampf]]''; * [[2023]]: 388-a tago de la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio]]: : Pasinttage [[rusia armeo]] perdis 880 soldatojn el 164 200 ĝis nun eliminitaj de la plenskala invado — rusoj provas ĉirkaŭi [[Avdijivka]], atakitan 21 fojojn kaj perdis ĉ. 200 soldatojn; nokte [[Ukraina Aer-Armeo]] paffaligis 11 el 16 senpilotajn aviadilojn produktitajn en [[Irano]]; en [[Luganska provinco]] [[rusoj]] rabis vilaĝojn sub la preteksto serĉi [[sabotado|sabotistojn]]; en [[Lviva provinco]] 3 senpilotaj aviadiloj trafis konstruaĵojn en [[Javoriv]], aliaj 3 estis paffaligitaj; [[Krimeo]]: en [[Sebastopolo]] aŭdiĝas [[eksplodo]]j; oriente dum la tago rusoj perdis 392 soldatojn - vunditajn kaj mortigitajn; Ukrainio postulas de Rusio liston de forveturigitajn infanojn; neatendita alveno de [[Putin]] al [[Krimeo]], lige al datreveno de la [[Aneksado de Krimeo al Rusio (2014)|anekso de Krimeo]], kiu vizitis artisman [[lernejo]]n, infan-centron kaj [[arkeologia loko|arkeologian lokon]] en [[Ĥersoneso]] — (belorusa [[portalo]] ''Nexta'' sugestas alvenon de [[duoblulo]]); proksime al [[Ĉasiv Jar]] pola markita [[buseto]] kun [[humanitara helpo]] estis pripafita - du [[volontulo]]j vunditaj; [[Tvitero]]: ukraina taĉmento de [[specialaj fortoj]] ''Blankaj Lupoj'' nokte detruis 10 rusajn tankojn kaj bruligis kirasitan veturilon. Mondreago: [[Kanado]] transdonis al Ukrainio 8 [[tanko]]jn ''Leopard 2'', ĉ. 8000 artileriajn municierojn kaj 12 kontraŭaviadajn [[pafaĵo]]jn kaj kirasitajn savveturilojn Bergepanzer 3, krom tio pli ol 1 800 erojn da porinstrua [[municio]] por tankoj transdonitaj de [[Danio]], [[Germanio]] kaj [[Nederlando]]; [[Putin]] subskribis leĝon pri punado pro malfamigo de volontuloj kaj [[soldulo]]j; [[Usono]] konfirmis uzon flanke de [[rusia armeo]] de [[municio]] produktita en [[Ĉinio]] ==[[Esperantujo]]== * [[1936]]: [[Zamenhof/Esperanto-objekto]]: [[finnoj|finna]] astronomo kaj [[esperantisto]] [[Yrjö Väisälä]] malkovris la sunsisteman [[asteroido]]n [[1421 Esperanto]] == Naskiĝoj == * [[1496]]: [[Mary Tudor, Reĝino de Francio|Mary Tudor]], reĝino de Francio el dinastio [[Tudoroj]] (m. [[1533]]) * [[1565]]: [[Arnoldus Buchelius]], nederlanda [[humanismo|humanisto]], historiisto, juristo, reformisto, antikvaĵisto, [[genealogio|genealogo]], erudiciulo kaj [[numismatiko|numismatikisto]] (m. [[1641]]) * [[1578]]: [[Adam Elsheimer]], germana artisto kaj pentristo laboranta en Romo (m. [[1610]]) * [[1590]]: [[Manuel de Faria e Sousa]], portugala hispanlingva historiisto, poeto, filozofo, verkisto, filologo, ambasadoro kaj moralisto (m. [[1649]]) * [[1609]]: [[Frederiko la 3-a (Danio-Norvegio)|Frederiko la 3-a]], reĝo de [[Danio-Norvegio]], fondinto de [[absolutismo]] (m. [[1670]]) * [[1640]]: [[Philippe de la Hire]], franca astronomo kaj matematikisto okupiĝanta pri [[koniko]]j kaj [[konkoido]]j (m. [[1719]]) * [[1690]]: [[Christian Goldbach]], germana [[matematikisto]], konata de la [[konjekto de Goldbach]] (m. [[1764]]) * [[1709]]: [[Johano Gesnero]], svisa kuracisto kaj botanikisto, kreinto de [[botanika ĝardeno]] (m. [[1790]]) * [[1733]]: [[Friedrich Nicolai]], germana verkisto kaj eldonisto, [[framasonismo|framasono]] (m. [[1811]]) * [[1796]]: [[Jakob Steiner]], svisa matematikisto, patro de t.n. sinteza [[geometrio]] (m. [[1863]]) * [[1813]]: [[Friedrich Hebbel]], germana verkisto, konata de esperantigita tragedio ''[[Gyges kaj lia Ringo]]'', fare de [[Paul Bennemann]] (m. [[1863]]) * [[1822]]: [[Gustav Queck]], klasika filologo germana, gimnaziestro (m. [[1897]]) * [[1830]]: [[Numa Denis Fustel de Coulanges]], franca historiisto, akademiano (m. [[1889]]) * [[1837]]: [[Grover Cleveland]], prezidento de Usono (m. [[1908]]) * [[1839]]: [[Karl Dilthey]], germana klasika filologo kaj arĥeologo (m. [[1907]]) * [[1842]]: [[Stéphane Mallarmé]], franca poeto, kunkreinto de [[simbolismo (literatura skolo)|simbolismo]], esperantigata de [[Lajos Tárkony]] (m. [[1898]]) * [[1844]]: [[Nikolaj Rimskij-Korsakov]], rusa komponisto de [[romantikismo]] (m. [[1908]]) * [[1854]]: [[Marie Larroche]], franca administrantino de "[[Espero Katolika]]" kaj aktivulino de [[Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista]] (m. [[1940]]) * [[1858]]: [[Rudolf Diesel]], germana inĝeniero, inventinto de [[eksplodmotoro]] (m. [[1913]]) * [[1858]]: [[Enryō Inoue]], japana filozofo, pedagogo, naciisto kaj [[budhismo|budhisto]] (m. [[1919]]) * [[1861]]: [[Sándor Hamvai]], hungara verkisto, membro de societo [[Szigligeti Társaság|Szigligeti]] (m. [[1925]]) *[[1864]]: [[Ferdinand Gumprecht]], germana medicinisto * [[1866]]: [[Artúr Balogh]], hungara juristo kaj verkisto, disĉiplo kaj daŭriganto de vidmaniero de [[Győző Concha]] (m. [[1951]]) * [[1869]]: [[Neville Chamberlain]], ĉefministro de Britio, aŭtoro de la [[politiko de cedoj]] (m. [[1940]]) * [[1874]]: [[Nikolaj Berdjajev]], rusa kristana [[ortodoksismo|ortodoksa]] filozofo, ekzilita, esperantigata (m. [[1948]]) * [[1877]]: [[Edgar Cayce]], usona mistikulo, [[klarvideco|klarvidanto]], [[spiriteco|spirita]] sanigisto postlasinta ĉ. 30 mil priskribitajn [[kuracilo]]jn, konata kiel "dormanta profeto" (m. [[1945]]) * [[1887]]: [[Róbert Berény]], hungara pentristo, grafikisto kaj afiŝisto (m. [[1953]]) * [[1893]]: [[Wilfred Owen]], angla poeto pri la [[unua mondmilito]] (m. [[1918]]) * [[1901]]: [[Wilhelm Kaufmann]], aŭstra pentristo kaj kosmopolito (m. [[1999]]) * [[1902]]: [[Sándor Kibédi Varga (filozofo)|Sándor Kibédi Varga]], hungara profesoro, filozofo kaj psikologo (m. [[1986]]) * [[1903]]: [[Erich Ohser]], germana karikaturisto kaj desegnisto (m. [[1944]]) * [[1911]]: [[Gabriel Celaya]], hispana poeto, kies poezion famigis per kantoj [[Paco Ibáñez]] (m. [[1991]]) * [[1913]]: [[Ferenc Haáz]], hungara etnografo, filo de [[Ferenc Rezső Haáz]] (m. [[1944]]) * [[1928]]: [[Fidel Ramos]], prezidento de Filipinoj 1992-1998 (m. [[2022]]) * [[1929]]: [[Christa Wolf]], germana verkistino el [[GDR]] (m. [[2011]]) * [[1929]]: [[Petras Čeliauskas]], litova pedagogo, landesploranto, tradukisto de i.a. ''[[Jūratė kaj Kastytis]]'', publicisto kaj redaktoro, [[fakdelegito de UEA]] kaj [[Honora Membro de UEA]], partoprenanto de pli ol 20 [[Baltiaj Esperanto-Tagoj]] kaj 8 [[Universalaj Kongresoj]], redaktoro de "[[Litova Stelo]]" (m. [[2024]]) * [[1932]]: [[John Updike]], usona verkisto, laŭreato de la [[premio Pulitzer]] (m. [[2009]]) * [[1936]]: [[Frederik Willem de Klerk]], [[sudafrikaj blankuloj|subafrika blankulo]] kaj [[afrikaneroj|afrikanero]], gvidanto de [[Nacia Partio de Sud-Afriko]], Nobelpremiita prezidento (m. [[2021]]) * [[1937]]: [[Rudi Altig]], germana biciklisto kaj kvarfoja mondĉampiono (m. [[2016]]) * [[1940]]: [[Arlette Laguiller]], franca [[trockiismo|trockiisma]] politikistino, proparolantino de [[Laborista Lukto]] * [[1941]]: [[Wolfgang Bauer]], aŭstra poeto kaj [[dramaturgo]], kies [[spektaklo]]j estis tradukataj al multaj lingvoj (m. [[2005]]) * [[1950]]: [[Brad Dourif]], usona aktoro kaj muzikisto rolinta en la filmo [[One Flew Over the Cuckoo's Nest|''Iu flugis super la kukola nesto'']] kaj [[La Mastro de l' Ringoj (filma serio)|''La Mastro de l' Ringoj'']] * [[1950]]: [[Daniel Grinberg]], pola [[historiisto]], direktoro de Juda Historia Instituto, spertulo pri [[anarkiismo]] kaj la pola [[atletiko]] * [[1951]]: [[Bill Frisell]], usona ĵaza [[gitaristo]] kaj komponisto * [[1952]]: [[Salome Zurabiŝvili]], prezidento de Kartvelio * [[1955]]: [[István Bessenyei]], hungara aktoro de la [[Norda Teatro Trupo Harag György de Satmaro]] * [[1956]]: [[Valex Bujak]], sovetia belorusa sportisto pri [[luktoarto]], partoprenanto de la [[UK 1995]], komunumestro de [[Oomoto]], kies tekstojn li tradukis al la rusa de [[Esperanto]] kune kun [[ŭonbulismo]], [[esoterismo|esoterulo]] kaj [[Ekstrasensaj kapabloj|ekstrasensulo]] * [[1957]]: [[Christer Fuglesang]], sveda fizikisto kaj [[kosmonaŭto]] * [[1958]]: [[Vladimir Kató]], rumania hungara grafikisto, ĵurnalisto * [[1959]]: [[Luc Besson]], franca reĝisoro, scenaristo, verkisto kaj produktoro * [[1960]]: [[Kathrin Schirmer]], germana kantistino kaj radimoderigistino * [[1963]]: [[Vanessa L. Williams]], usona aktorino kaj popkantistino kaj kantaŭtorino * [[1968]]: [[Hu Jun]], ĉina aktoro * [[1979]]: [[Adam Levine]], usona [[kantaŭtoro]] kaj [[ĉefkantisto]] de la muzika grupo ''[[Maroon 5]]'' * [[1980]]: [[Enikő Éder]], rumania hungara aktorino * [[1981]]: [[Fabian Cancellara]], svisa strato-[[biciklo|biciklisto]] * [[1983]]: [[Vital Voranau]], belorusa [[opozicio (politiko)|opoziciisto]], verkisto, eldonisto, tradukisto kaj universitata lekciisto == Mortoj == * [[235]]: [[Aleksandro Severo]], imperiestro de Romio, adepto de [[sinkretismo]] (n. [[208]]) * [[978]]: [[Eduardo la martiro]], reĝo de Anglio, sanktulo, murdita (n. ĉirkaŭ [[962]]) * [[1227]]: [[Honorio la 3-a]], papo aprobinta [[ordeno (eklezio)|ordenojn]] de [[dominikanoj]], [[franciskanoj]] kaj [[karmelanoj]] (n. ĉirkaŭ [[1150]]) * [[1314]]: [[Jacques de Molay]], lasta grandmajstro de la [[templanoj]], ekzekutita (n. ĉirkaŭ [[1243]]) * [[1321]]: [[Mateo Csák]], hungara potenculo reganta teritorion de la hodiaŭa [[Slovakio]] (n. ĉirkaŭ [[1260]]) * [[1584]]: [[Ivano la Terura]], caro de [[Rusia carlando]] (n. [[1530]]) * [[1591]]: [[Giovanni Antonio Serbelloni]], itala [[kardinalo]], nevo de la papo [[Pio la 4-a]] (n. [[1519]]) * [[1713]]: [[Juraj Jánošík]], legenda slovaka rabisto kaj [[nacia heroo]] (n. [[1688]]) * [[1745]]: [[Robert Walpole]], unua ĉefministro de [[Unuiĝinta Reĝlando]] (n. [[1676]]) * [[1768]]: [[Laurence Sterne]], angla verkisto, aŭtoro de du gravaj [[romano]]j (n. [[1713]]) * [[1782]]: [[Ernst Jakob Danovius]], germana teologo * [[1786]]: [[Ferdinand Sterzinger]], aŭstra eklezihistoriisto, juristo kanona kaj popolklerigisto (n. [[1721]]) * [[1797]]: [[Friedrich Wilhelm Gotter]], germana verkisto, tradukisto, juristo, aktoro (n. [[1746]]) * [[1799]]: [[Adam Friedrich Oeser]], hungara pentristo kaj ilustristo (n. [[1717]]) * [[1823]]: [[Gabriel Christoph Benjamin Busch]], germana [[teologo]], filo de [[Johann Benjamin Busch]] (n. [[1759]]) * [[1845]]: [[Johnny Appleseed]], usona misiisto, pioniro de [[stikado]] de [[pomarbo]]j (n. [[1774]]) * [[1858]]: [[Franz Theodor Kugler]], germana arthistoriisto kaj verkisto, kultura administranto de [[Prusio]] (n. [[1808]]) * [[1865]]: [[Friedrich August Stüler]], germana arkitekto * [[1871]]: [[Augustus De Morgan]], barata-brita matematikisto kaj logikisto enkondukinta [[termino]]n [[matematika indukto]], okupiĝanta pri [[spiritualismo]] kaj [[klarvideco]] (n. [[1806]]) * [[1889]]: [[Flóris Ferenc Rómer]], hungara monaĥo, kanoniko, arkeologo, arthistoriisto, profesoro, membro de [[Hungara Scienca Akademio]] (n. [[1815]]) * [[1896]]: [[Otto Roquette]], germana verkisto * [[1899]]: [[Izabella Działyńska]], pola pentristino-[[amatoro|amatorino]], [[kolektado|kolektistino]] de [[artaĵo]]j (m. [[1830]]) * [[1907]]: [[Marcellin Berthelot]], franca kemiisto kaj politikisto (n. [[1827]]) * [[1913]]: [[Georgo la 1-a (Grekio)|Georgo la 1-a]], reĝo de Grekio (n. [[1845]]) * [[1916]]: [[Karl Gölsdorf]], aŭstra inĝeniero, projektisto de [[motoro]]j kaj [[lokomotivo]]j (n. [[1861]]) * [[1917]]: [[Károly Ferenczy]], hungara pentristo apartenanta al [[Artkolonio de Nagybánya]] (n. [[1862]]) * [[1920]]: [[Hermann Oldenberg]], germana [[hindologio|hindologo]] esploranta [[budhismo]]n, [[Rigvedo]]n, [[Mahabharato]]n, [[upaniŝadoj]]n kaj [[hinduismo]]n (n. [[1854]]) * [[1928]]: [[Paul van Ostaijen]], flandra poeto kaj verkisto (n. [[1896]]) * [[1931]]: [[Friedrich Zange]], germana pedagogo kaj teologo (n. [[1846]]) * [[1933]]: [[Joŝino Sakuzo]], japana verkisto, historiisto kaj profesoro (n. [[1878]]) * [[1936]]: [[Eleftherios Venizelos]], greka politikisto, juristo kaj [[ĉefministro]] (n. [[1864]]) * [[1945]]: [[Mihály Miksa Kertész]], hungara advokato kaj verkisto (n. [[1888]]) * [[1945]]: [[Eduard Scheidemantel]], germana eldonisto kaj filologo (n. [[1862]]) * [[1964]]: [[Norbert Wiener]], usona matematikisto, kreinto de [[kibernetiko]] (n. [[1894]]) * [[1967]]: [[Julio Baghy]], hungara aktoro, poeto kaj [[esperanta literaturo|Esperanta verkisto]] (n. [[1891]]) *[[1974]]: [[Ernst Gamillscheg]], aŭstra romanisto * [[1975]]: [[Béla Bíró (ĵurnalisto)|Béla Bíró]], hungara ĵurnalisto kaj redaktoro (n. [[1893]]) * [[1980]]: [[Erich Fromm]], germana filozofo kaj verkisto, [[Socia psikologio|socia psikologo]], [[psikoanalizo|psikoanalizisto]], konata de la ''[[Fuĝo for de libereco]]'', kontribuinta al la teorio pri [[aŭtoritatema personeco]], interesiĝanta pri [[zeno]] (n. [[1900]]) * [[1980]]: [[Tamara de Lempicka]], pola pentristino, verkanta en la stilo [[1925-stilo|''Art Deco'']] (n. [[1895]]) * [[1982]]: [[Vasilij Ivanoviĉ Ĉujkov]], sovetia marŝalo, partopreninto de la [[Granda patriota milito]] (n. [[1900]]) * [[1983]]: [[Umberto la 2-a (Italio)|Umberto la 2-a]], reĝo de Italio el [[Savoja dinastio]] (n. [[1904]]) * [[1991]]: [[Vilma Bánky]], hungara aktorino de [[muta filmo]], fratino de [[Viktor Bánky]] (n. [[1898]]) * [[1994]]: [[Günter Mittag]], germana politikisto de [[GDR]] (n. [[1926]]) * [[1996]]: [[Rajmundo Laval]], franca esperantisto, ano de la kabareta rondo de [[Raymond Schwartz]] kaj ilustristo de ĝia revuo "[[La Pirato]]", membro de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], kontribuanto de ĝia gazeto "[[Laŭte!]]", tradukisto (n. [[1900]]) * [[1996]]: [[Odysseas Elytis]], greka Nobelpremiita poeto, influita de [[surrealismo]] (n. [[1911]]) * [[1998]]: [[Stojan Ĝuĝev]], bugara muzikologo, kunfondinto de pluraj [[Esperanto-grupo]]j, lekciisto de pluraj postmilitaj [[Somera Universitato|Someraj Universitatoj]], redaktoro de "[[Bulgara Esperantisto]]", [[Honora Membro de UEA]] kaj de [[Bulgara Esperanto-Asocio]], vicprezidanto de la [[Akademio de Esperanto]], kunfondinto de [[Internacia Scienca Akademio Comenius]] (n. [[1902]]) * [[2001]]: [[Vaso Abajev]], lingvisto de la iranaj lingvoj, speciale la [[oseta lingvo]] (n. [[1899]]) * [[2001]]: [[Enikő Barta]], hungara aktorino, membrino de la [[Ŝtata Teatro Csiky Gergely de Temeŝvaro]] (n. [[1960]]) * [[2008]]: [[Anthony Minghella]], brita dramverkisto kaj reĝisoro (n. [[1954]]) * [[2008]]: [[László Vofkori]], hungara [[geografo]], frato de [[György Vofkori]] (n. [[1944]]) *[[2008]]: [[Christian Helfer]], germana juristo kaj sociologo, kuneldoninto de "[[Vox Latina]]" (n. [[1930]]) * [[2009]]: [[Natasha Richardson]], brita-usona aktorino, premiita kiel la plej bona [[aktoro|aktorino]] en la [[Internacia Filmfestivalo de Karlovy Vary]] (n. [[1963]]) * [[2011]]: [[Warren Christopher]], usona [[diplomato]], posedanto de la [[Prezidenta medalo de libereco]] (n. [[1925]]) * [[2016]]: [[Guido Westerwelle]], germana politikisto, aktivulo de [[libera Demokratia Partio]] (n. [[1961]]) * [[2017]]: [[Miloslav Vlk]], ĉefepiskopo de [[Prago]], [[primaso]] de [[Ĉeĥio]] kaj [[Moravio]], membro de [[Fokolar-Movado]], alta protektanto de [[IKUE-Kongreso]]j kaj de [[IJK 2009]], [[esperantisto]] (n. [[1932]]) * [[2017]]: [[Chuck Berry]], usona komponisto de kantoj, voĉisto, gitaristo, unu el pioniroj de [[rokenrolo]] (n. [[1926]]) * [[2020]]: [[Emil Karewicz]], pola filma, teatra kaj radia aktoro, konata i.a. de la filmo ''[[La kruckavaliroj (filmo)|La kruckavaliroj]]'' (n. [[1923]]) * [[2021]]: [[Jerzy Prokopiuk]], pola [[gnostikismo|gnostikisto]], [[antropozofio|antropozofo]], verkisto, eseisto kaj ĉefa tradukisto de [[Carl Gustav Jung]], [[herezo|herezulo]] (n. [[1931]]) * [[2023]]: [[Pedro Solbes]], hispana politikisto, membro de [[Eŭropa Komisiono]] (n. [[1942]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia kalendaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Cirilo el Jerusalemo]], greka [[episkopo]], [[doktoro de la eklezio]], [[Patroj de la Eklezio|Patro de la Eklezio]]; [[Eduardo la martiro]], reĝo de Anglio, sanktulo de tri [[eklezio]]j * [[Arubo]]: Festo de Himno kaj [[Flago de Arubo]] * [[Niĝerio]]: [[Tago de patrinoj|Tago de Patrino]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''18-a de marto''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]. {{Projektoj |commonscat=18 March |wikinewscat=18-a de marto }} [[Kategorio:18-a de marto| ]] [[Kategorio:Marto|18]] [[Kategorio:18-a tago de la monato|#03]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0318]] f7v3oyo9k7ry1vj4l2ctaeong7uf105 12-a de junio 0 5345 9400338 9246657 2026-06-12T13:09:15Z Sliwinski 12060 /* Eventoj */ En Pola Aer-Armeo ekservis F-35 9400338 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJunio}} {{junio}} La '''12-a de junio''' estas la 163-a tago de la jaro (la 164-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 202 tagoj restas. Je la 12-a de junio okazis, interalie: ==Eventoj== * [[1168]]: Falo de [[Arkona]], murzonita urbo el la [[Alta Mezepoko|frua mezepoko]] de okcidentaj [[slavo]]j sur insulo [[Rügen|Rugia]] * [[1429]]: [[Centjara milito]]: franca armeo sub gvido de [[Johana de Arko]] venkis [[angloj]]n en batalo de [[Jargeau]] * [[1446]]: [[Traktado]] pri fino de [[Malnova Zurika Milito]] komenciĝis * [[1541]]: [[Pollando]]: [[Barcin]] iĝis urbo * [[1550]]: [[Finnlando]]: fondo de [[Helsinko]] fare de la sveda reĝo [[Gustavo Vasa]] * [[1560]]: [[Batalo de Okehazama]]: dominado en la japana politiko transiras de klano [[Imagawa (klano)|Imagawa]] al [[Oda Nobunaga]] * [[1648]]: [[Angla enlanda milito]]: senrezulta [[batalo]] de Mauchline Muir (oriente de [[Kilmarnock]]) * [[1665]]: [[Dua angla-nederlanda milito]]: konkerita de [[angloj]] [[Nov-Amsterdamo]] estis alinomita al [[Nov-Jorko]] * [[1771]]: [[Trezoro]] de [[keltoj|keltaj]] [[monero]]j estis trovita proksime al vilaĝo Podmokly en la [[distrikto Rokycany]] en [[Ĉeĥio]] * [[1772]]: Rezulte de [[dispartigoj de Pollando|la 1-a dispartigo de Pollando]] aŭstra armeo aneksis [[Krosno]]n * [[1790]]: Ĉefurbo de [[Usono]] fariĝis [[Filadelfio (Pensilvanio)]] * [[1794]]: Armeo de francaj revoluciuloj konkeris [[Charleroi]] * [[1808]]: [[Milito de Hispana Sendependiĝo]]: venko de franca armeo super la hispana en batalo de Cabezón (apud [[Valadolido]]) * [[1817]]: [[Badeno]]: en [[Mannheim]] germana inventisto [[Karl Drais]] ekvojaĝis je 14,4&nbsp;km en unu horo per sia ekvilibra biciklo sen [[ĉeno]] kaj [[bremso]] * [[1822]]: Pollando: [[incendio]] de [[Wodzisław Śląski]] * [[1848]]: En [[Prago]] finiĝis Kunveno de [[Slavoj]], dediĉita al batal-metodoj kontraŭ [[germanigo]] kaj [[hungarigo]] * [[1859]]: [[Lord Palmerston]] la duan fojon iĝis [[Britaj ĉefministroj|ĉefministro de Britio]] * [[1889]]: 80 personoj pereis kaj 260 serioze vundiĝis en [[akcidento]] de trajnoj en [[Armagh]] * [[1897]]: Oni [[patento|patentis]] multfunkcian oficiran [[svisa tranĉilo|svisan tranĉilon]] * [[1892]]: Japana oficiro Yasumasa Fukushima surĉevale atingis [[Vladivostoko]]n vojaĝante de [[Berlino]] tra [[Varsovio]], [[Kovno]], [[Daugavpils]], [[Sankt-Peterburgo]], [[Moskvo]] kaj [[Kazano]] * [[1898]]: [[Filipinoj]] sendependiĝis (de [[Hispanio]]) * [[1901]]: [[Kubo]] iĝis usona [[protektorato]] * [[1901]]: Aŭstra registaro akceptis konstruon de akva [[Kanalo (akvovojo)|kanalo]] liganta riverojn [[Vistulo]], [[Danubo]] kaj [[Dnestro]] * [[1909]]: [[Louis Blériot]] suprenlevigis la unuan [[aviadilo]]n kun [[piloto]] kaj du [[pasaĝero]]j * [[Unua mondmilito]] ** [[1915]]: [[Pollando]]: dum la dua atako per [[kloro]] apud Bolimów ([[distrikto Skierniewice]]) germanaj soldatoj sturmantaj rusajn [[tranĉeo]]jn post trapaso de la ondo de [[veneno|venena]] [[gaso]] rompis la atakon komencante helpi al agoniantaj malamikoj * [[1920]]: Oficiala inaŭguro de la [[Panama kanalo]] (unua [[ŝipo]] trapasis ĝin aŭguste 1914) * [[1923 ]]: Hungara-usona [[iluziisto]] [[Harry Houdini]] unuafoje montris [[motorcikla akrobataĵo|trukon]] publike liberigante sin de [[trudkitelo]] kaj pendante super la tero je alteco de 40 [[futo]]j * [[1930]]: [[Dua Pola Respubliko]]: ekkonstruata ĉef[[biblioteko]] de [[Jagelona Universitato]] en [[Krakovo]] * [[1935]]: [[Ĉaka milito]]: [[Bolivio]] kaj [[Paragvajo]] subskribis [[armistico]]n post batalado pri norda parto de [[Granda Ĉako]] ekde 1932 * [[Dua mondmilito]] ** [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: [[Eksterordinara Ekstermiga Agado]]: [[germanoj]] pafmortigis en urba arbaro de [[Kielce]] 63 [[poloj]]n el loka malliberejo; direktivo de la germana [[okupado|okupanto]] pri [[rabo]] de polaj kulturaĵoj koncernis i.a. [[Retablo de Krakovo|retablon de Krakovo]], plej valorajn objektojn el [[muzeo]]j en [[Łazienki]], [[Wilanów]], [[Reĝa Kastelo de Varsovio]] kaj sur [[Vavelo]]; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: generalo [[Maxime Weygand]] ordonis vivigi ordonon pri ĝenerala retiriĝo; decido pri proklamo de [[Parizo]] [[malferma urbo]]; germanoj okupis [[Châlons-en-Champagne]] kaj detruis pli grandan parton de brita-franca grupiĝo premita apud la maro; Ministro pri armeaj aferoj [[Władysław Sikorski]] subskribis polan-britan [[aviado|aviadan]] pakton pri kreo de polaj unuoj kadre de [[Royal Air Force]]; pola [[primaso]] August Hlond forlasas [[Romo]]n kaj translokiĝas al [[Lurdo]] en ne[[okupado|okupata]] Francio; Ĉina Fronto: [[japanoj]] okupis [[Jiĉang]], kie ili fondis bazojn por bombado de [[Ĉongĉingo]]; [[Tajlando|Siamo]] paktis pri neagreso kun [[Francio]] kaj [[Britio]] kaj pri amikeco kun [[Japanio]] ** [[1941]]: [[Intelligenzaktion|Intelektul-kampanjo]]: en [[Palmiry]] germana polico pafmortigis 15 virojn kaj 14 virinojn el enketa malliberejo [[Pawiak]]; en distrikto de [[Gostynin]] [[Gestapo]] arestis venĝe 126 polojn pro mortigo de unu germana ĝendarmo la 10-an de junio - el inter ili 20-on oni kondamnis al [[mortpuno]] kaj 31 decidis sendi al [[koncentrejo]]; [[Londono]]: konsilio, kun deklaro pri reciproka kaj komuna batalo kontraŭ [[agreso]], de la reprezentantoj de [[Britio]] kun ties Altaj Komisiitoj de [[Dominio]]j ([[Kanado]], [[Aŭstralio]], [[Nov-Zelando]], [[Sudafrika Unio]] kaj [[Brita Hindujo]]) kune kun reprezentantoj de [[okupado|okupataj]] landoj ([[Belgio]], [[Ĉeĥoslovakio]], [[Grekio]], [[Jugoslavio]], [[Luksemburgo (lando)|Luksemburgo]], [[Nederlando]], [[Norvegio]], [[Pollando]] kaj [[Libera Francio]]); en [[Munkeno]] renkontiĝo de [[Adolf Hitler]] kun [[Ion Antonescu]], informita pri la [[operaco Barbaroso]]; [[Sovetunio]]: [[popolkomisaro]] pri defendo [[Semjon Konstantinoviĉ Timoŝenko]] ordonis alproksimigi armeojn al okcidentaj [[landlimo]]j; [[Usono]]: komenco de aktiva militservo de marrezervistoj ** [[1942]]: [[Pola Rezistomovado]]: [[Gestapo]] [[pendumo|pendumis]] en [[Dąbrowa Górnicza]] 10 [[poloj]]n pro [[sabotado]]; Ĉefa Sekurec-Oficejo de [[Tria Regno]] ordonis akran enketadon de kaptitaj sovetaj [[paraŝuto|paraŝutistoj]] kaj poste ilian tujan pafmortigon; [[Balkanoj]]: usonaj [[bombaviadilo]]j el egiptaj bazoj atakis havenon en [[Konstanco (Rumanio)|Konstanco]] kaj petrolbasenon en [[Ploiești]]; [[Londono]]: [[Kanado]] kaj [[Sovetunio]] subskribis komencon de senperaj [[diplomatio|diplomatiaj]] rilatoj; [[Nazia Germanio]]: [[Heinrich Himmler]] subskribis [[Generalplan Ost]] - [[deporto]] de [[poloj]], [[ĉeĥoj]], [[ukrainoj]] kaj [[belorusoj]] al [[Siberio]]; en la tago de sia 13-a naskiĝdatreveno [[Anne Frank]] komencis verki sian [[Taglibro de Anne Frank|memorlibron]]; Fritz Sauckel ordonis laborigi en Germanio familiojn de [[Orienta Eŭropo]] kune kun iliaj infanoj malpli ol 14 aĝaj; en [[Londono]], [[Moskvo]] kaj [[Vaŝingtono]] aperis komunikoj pri vizitoj de [[Vjaĉeslav Molotov]] kaj urĝa neceso krei la duan fronton en Eŭropo; [[Sovetunio]]: gvidanto de Ĉefa Politika Estraro en [[Ruĝa Armeo]] iĝis Aleksandr Ŝĉerbakov ** [[1943]]: [[Operaco Reinhardt]]: germanoj [[pafekzekutado|pafekzekutis]] lastajn 1400 [[judoj]]n el la [[geto]] kaj [[koncentrejo]] en Brzeżany kaj ĉirkaŭ 1000 el geto en Kozowa (ambaŭ en [[Ternopila provinco]]); [[Volinia masakro]]: armitaj [[ukraino]]j atakis 3 polajn vilaĝojn (Budki Borowskie, Okopy, Dołhań) kaj murdis ĉirkaŭ 60 personojn; [[Batalo de Atlantiko]]: germana [[submarŝipo]] ''U-118'' estis sinkigita apud [[Kanarioj]] per usonaj subakvaj [[bombo]]j - 43 skipanoj pereis, 16 iris al mallibero; [[Mediteraneo]]: kapitulaco de itala [[garnizono]] en la insulo [[Lampedusa]]; soveta [[rezistomovado]]: komenco de [[Karpatoj|karpata]] partizanaro de la grupiĝo de Sidor Kovpak de nord-orienta [[Ukrainio]] direkte al la polaj terenoj; nokte Bomba korpuso de [[brita aerarmeo|RAF]] atakis [[Bochum]] kaj soveta [[aviado]] atakis fervojajn nodojn en [[Homel]], [[Brjansko]] kaj [[Karaĉev]] ** [[1944]]: [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: Supera Komandantaro de la [[Ruĝa Armeo]] ordonis al trupoj de la Leningrada Fronto plu ataki kaj ĝis la 18-a - 20-a de junio konkeri [[Viborg]]; nokte germana 155-a regimento de kontraŭaviada artilerio komencis pripafon de [[Londono]] per senpilotaj aviadiloj [[V-1]] - unua fluganta raketo falis al Swanscombe ([[Kent]]) ** [[1945]]: Surbaze de interkonsento kun la registaro de [[Josip Broz Tito]] usonaj kaj britaj trupoj okupis [[Triesto]]n kaj parton de [[Friulo-Venecio Julia]], kiujn ĝis nun okupis [[jugoslavaj partizanoj]] * [[1945]]: [[Zono de postmilita Germanio okupita de Sovetunio]]: en [[Berlino]] publikiĝis ordonoj pri gvido de la organizo de militista [[administracio]] kaj permeso al kreo kaj agado de ĉiuj kontraŭ[[faŝismo|faŝistaj]] organizaĵoj kaj ligiĝo de [[sindikato]]j * [[1946]]: Reĝo de Italio [[Umberto la 2-a (Italio)|Umberto la 2-a]] [[abdiko|abdikis]] * [[1948]]: [[Stalinismo]]: [[Partio de Hungaraj Laboristoj]] estas formita per unuiĝo de du partioj * [[1954]]: [[Dominiko Savio]] estis [[kanonizo|kanonizita]] de la papo [[Pio la 12-a]] * [[1955]]: En [[Jakutio]] estis malkovrita unua granda [[diamanto|diamanta]] [[geologia kuŝejo]] * [[1964]]: [[Sud-Afriko]]: [[Nelson Mandela]], [[Walter Sisulu]] kaj aliaj kvin kamaradoj estas kondamnitaj al dumviva mallibero * [[1967]]: [[Singapuro]]: enkonduko de nova valuto - [[singapura dolaro]] * [[1967]]: [[Pola Popola Respubliko]] rompis [[diplomatio|diplomatiajn]] rilatojn kun [[Israelo]] reage al la [[sestaga milito]] * [[1967]]: [[Loving kontraŭ Virginio]]: [[Supera Kortumo de Usono]] forigis leĝon pri inter[[raso|rasa]] [[geedzeco]] * [[1968]]: Premiero de filmo laŭ samtitola [[hororo|horora]] romano ''[[Bebo de Roza-Maria]]'', reĝisorita de [[Roman Polanski]] * [[1968]]: Belga [[biciklo|biciklisto]] [[Eddy Merckx]] unuafoje gajnis unu el kvin ĉampionecojn de [[Giro d'Italia]] * [[1973]]: [[Helmut Kohl]] iĝis prezidanto de [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|Kristandemokrata Unio de Germanio]] * [[1979]]: Konstruita de usona inĝeniero Paul MacCready’ kaj [[piloto|pilotita]] de biciklisto [[Bryan Allen]] [[muskolo|muskol]]-movita ''[[Gossamer Albatross]]'' kiel la unua [[aerŝipo]] flugis super [[Manika Markolo]] * [[1981]]: Premiero de la usona aventura filmo ''[[Ĉasantoj de la Perdita Arkeo]]'' * [[1984]]: La 7-a [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1984|Eŭropa Futbal-Ĉampionado]] komenciĝis en Francio * [[1987]]: Estinta centr-afrika diktatoro [[Jean-Bédel Bokassa]] estis kondamnita al mortopuno * [[1987]]: [[Malvarma milito]]: dum parolado en [[Okcidenta Berlino]], usona prezidento [[Ronald Reagan]] antaŭ la [[Brandenburga Pordego]] alvokis al [[Miĥail Gorbaĉov]] detrui la [[Berlina Muro|Berlinan Muron]] * [[1987]]: Al [[Gdańsk]] alvenis papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] * [[1990]]: [[Dissolvo de Sovetunio]]: [[Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko]] anoncis deklaron pri [[suvereneco]] * [[1991]]: [[Boris Jelcin]] gajnis prezidentan balotadon en [[Rusio]] * [[1994]]: Unua testoflugo de [[pasaĝeraviadilo]] [[Boeing 777]] * [[1994]]: [[Murdo]]j en [[Los-Anĝeleso]] - konataj de la posta [[Murdproceso de O.J. Simpson]] * [[1997]]: [[Londono]]: [[Elizabeto la 2-a (Britio)|Elizabeto la 2-a]] inaŭguris en la kvartalo [[Southwark (kvartalo)|Southwark]] la [[Globusteatro]]n * [[1998]]: La 16-a [[Futbala Mondpokalo 1998|Futbala Mondpokalo]] komenciĝis en Francio * [[1999]]: Paca misio de [[KFOR]] komenciĝis en [[Kosovo]] - post [[bombado de NATO super Jugoslavio]] * [[1999]]: [[Pollando]]: papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] vizitis [[Sandomierz]] kaj [[Zamość]] * [[2000]]: Internacia kongreso "Pritakso de la [[amasaj komunistaj krimoj|krimoj de komunismo]]" komenciĝis en [[Vilno]] * [[2003]]: Inaŭguro de [[Televido Trwam]], pola [[televido|televida]] stacio kun soci-[[Romkatolika Eklezio|katolika]] karaktero * [[2004]]: La 12-a [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2004|Eŭropa Futbal-Ĉampionado]] komenciĝis en Portugalio * [[2008]]: [[Irlandanoj]] [[referendumo|referendume]] malkonsentis [[ratifiko|ratifi]] la [[Traktato de Lisbono|Traktaton de Lisbono]] * [[2009]]: [[Mahmud Ahmadineĵad]] refoje gajnis prezidentan balotadon en Irano, kies anonco kaŭzis samtempan komencon de la [[protestado en Irano (2009)|duboj, protestoj kaj tumultoj]] * [[2014]]: La 20-a [[Futbala Mondpokalo 2014|Vira Futbala Mondpokalo]] komenciĝas en Brazilo * [[2014]]: [[Islama Ŝtato de Irako kaj Sirio]]: en konkerita [[Tikrit]] oni [[masakro|masakris]] 560-770 (laŭ [[Human Rights Watch]]) aŭ 1700 (laŭ la Islama Ŝtato) soldatojn, rekrutojn, policanojn kaj aliajn personojn ligitajn al irakaj sekurecfortoj * [[2016]]: [[Florido]]: [[pafmasakro en la noktoklubo Pulse (2016)|pafmasakro en la noktoklubo Pulse]] en [[Orlando]] - 50 personoj pereis kaj 53 vundiĝis * [[2019]]: [[Blanka Domo (Vaŝingtono)|Blanka Domo]]: prezidentoj de Usono [[Donald Trump]] kaj de Pollando [[Andrzej Duda]] subskribis plifirmigon de la defenda kunlaboro * [[2022]]: [[Ĝihadismo|Ĝihadistoj]] masakris pli ol 100 virojn en nord-orienta [[Burkino]] * [[2025]]: [[Invado de Rusio en Ukrainion]]: [[Donald Trump]] pritaksas ke [[Rusio]] ĉiusemajne perdas 5 000 soldatojn; pli frue "The Atlantic" en [[Blanka Domo (Vaŝingtono)|Blanka Domo]] asertis, ke Trump estis malkontenta pri la operaco de Sekur-Sekureco de Ukrainio, kiu detruis pere de [[senpilota aviadilo|senpilotaj aviadiloj]] ne malpli ol 12 rusiajn strategiajn [[bombaviadilo]]jn komence de junio * [[2026]]: En [[Pola Aer-Armeo]] ekservis la 5-a generacio de [[F-35]], kies nombro ĉi-jare kreskos ĝis 14 ==[[Esperantujo]]== * [[1906]]: [[Esperanto-movado en Japanio (ĝis 1934)|Esperanto-movado en Japanio]]: [[Japana Esperantista Asocio]] fondiĝis ==Naskiĝoj== * [[1161]]: [[Konstanca (dukino de Bretonio)|Konstanca]], dukino de Bretonio (m. [[1201]]) * [[1519]]: [[Kozimo la 1-a de Mediĉo]], duko de [[Florenco]], [[Grandduklando de Toskanio|granda duko de Toskanio]] (m. [[1574]]) * [[1564]]: [[Johano Kazimiro (Saksio-Koburgo)]], germana duko (m. [[1633]]) * [[1775]]: [[Karl Müffling]], prusa generalo, armea verkisto kaj geodeziisto (m. [[1851]]) * [[1797]]: [[Adele Schopenhauer]], germana verkistino (m. [[1849]]) * [[1806]]: [[John August Roebling]], germana-usona arkitekto kaj pontokonstruisto (m. [[1869]]) * [[1814]]: [[Zsigmond Kemény]], hungara [[barono]] kaj verkisto (m. [[1875]]) * [[1819]]: [[Charles Kingsley]], pastro de la [[Eklezio de Anglio]], verkisto, poeto (m. [[1875]]) * [[1827]]: [[Johanna Spyri]], svisa verkistino (m. [[1901]]) * [[1830]]: [[Albert Traeger]], germana parlamentano, advokato kaj verkisto (m. [[1912]]) * [[1840]]: [[Jakub Arbes]], ĉeĥa verkisto kaj ĵurnalisto (m. [[1914]]) * [[1851]]: [[Oliver Lodge]], brita fizikisto, radioinventisto kaj verkisto (m. [[1940]]) * [[1864]]: [[Frank Chapman (ornitologo)|Frank Chapman]], usona ornitologo (m. [[1945]]) * [[1872]]: [[John Merchant]], angla komerca direktoro el [[Sheffield]], prezidanto de [[Brita Esperanto-Asocio]], honora prezidanto de [[Internacia Centra Komitato]], aŭtoro de ''[[Tri angloj alilande]]'' kaj ''[[Kompatinda Klem]]'' (m. [[1936]]) * [[1872]]: [[Emil Hácha]], ĉeĥa politikisto, prezidento de la [[Dua respubliko de Ĉeĥoslovakio]] (m. [[1945]]) * [[1887]]: [[Julius Pokorny]], aŭstra [[lingvoscienco|lingvosciencisto]] (m. [[1970]]) * [[1888]]: [[György Floznik]], hungara pastro, teologo kaj lingvisto (m. [[1954]]) * [[1888]]: [[Zygmunt Janiszewski]], pola matematikisto (m. [[1920]]) * [[1890]]: [[Egon Schiele]], aŭstra pentristo kaj grafikisto (m. [[1918]]) * [[1891]]: [[Béla Katona]], hungara ĵurnalisto kaj redaktoro (m. [[1948]]) * [[1892]]: [[Douglas Phillips Boatman]], angla [[optikisto]], unua sekretario de la [[Rotaria Amikaro de Esperantistoj]], konata de [[rakonto]] ''[[La Nekonata Konato]]'' kaj publikaĵoj i.a. en "[[International Language]]" kaj "[[Heroldo de Esperanto]]" (m. [[1984]]) * [[1897]]: [[Vladas Butkus]], litova instruisto, partoprenanto de [[UK 1923]], prezidanto de [[Litova Esperanto-Asocio]] kaj de [[Kaŭna Esperanto-Societo]], kunlaboranto de "[[Litova Stelo]]" kaj de la ''[[Enciklopedio de Esperanto]]'' (m. [[1963]]) * [[1897]]: [[Robert Anthony Eden]], ĉefministro de Britio (m. [[1977]]) * [[1901]]: [[Friedrich Wessely]], aŭstra teologo (m. [[1970]]) * [[1906]]: [[Sandro Penna]], itala verkisto kaj poeto (m. [[1977]]) * [[1908]]: [[Otto Skorzeny]], aŭstra oficiro de [[Waffen SS]], konata de la operacoj de [[specialcelaj fortoj]], inĝeniero kaj entreprenisto (m. [[1970]]) * [[1908]]: [[Moufdi Zakaria]], alĝeria poeto, aŭtoro de la [[nacia himno]] ''[[Kassaman]]'' (m. [[1977]]) * [[1911]]: [[Stephen Zamenhof]], usona sciencisto, filo de [[Henryk Zamenhof]], la frato de la iniciatinto de [[Esperanto]], membro de la Honora Komitato de [[UK 1972]] (m. [[1998]]) * [[1911]]: [[Milovan Đilas]], jugoslava politikisto kaj verkisto (m. [[1995]]) * [[1920]]: [[Janusz Budzanowski]], pola [[skoltismo|skolto]], partoprenanto de la [[defendo de Grodno]] (m. [[1939]]) * [[1920]]: [[Fred Denger]], germana verkisto kaj scenaristo (m. [[1983]]) * [[1921]]: [[H. C. Artmann]], aŭstra verkisto kaj tradukisto (m. [[2000]]) * [[1921]]: [[Christopher Derrick]], angla katolika artisto kaj [[eseo|eseisto]] (m. [[2007]]) * [[1921]]: [[Luis García Berlanga]], hispana scenaristo kaj kinreĝisoro (m. [[2010]]) * [[1924]]: [[George H. W. Bush]], 41-a prezidento de [[Usono]] (m. [[2018]]) * [[1929]]: [[Anne Frank]], juda knabineto, aŭtorino de la ''[[Taglibro de Anne Frank]]'', murdita en [[Bergen-Belsen]] (m. [[1945]]) * [[1931]]: [[György Poszler]], hungara literaturhistoriisto (m. [[2015]]) * [[1932]]: [[Tibor Bálint]], rumania hungara verkisto kaj tradukisto (m. [[2002]]) * [[1934]]: [[Gábor Tőrös]], rumania hungara [[skulptisto]] (m. [[2021]]) * [[1935]]: [[Walter Steiner]], germana geologo kaj muzeestro (m. [[2012]]) * [[1936]]: [[Gusztáv Láng]], hungara literaturhitoriisto, kritikisto kaj redaktoro (m. [[2025]]) * [[1941]]: [[Chick Corea]], usona ĵaza pianisto kaj komponisto, unu el la prauloj de [[ĵazroko]] (m. [[2021]]) * [[1943]]: [[László Benkő]], hungara pianisto, orgenisto, sintezilisto, komponisto (m. [[2020]]) * [[1946]]: [[Ilona Jeneiné Gyulai]], rumania hungara [[Rapiro|rapiristino]] (m. [[2021]]) * [[1947]]: [[György Bajna]], rumania hungara ĵurnalisto, poeto * [[1950]]: [[Roland Rotsaert]], belga esperantisto kontribuanta al [[Flandra Esperanto-Ligo]], [[Esperanto-Fondaĵo Cesar Vanbiervliet]] kaj [[Internacia Komerca kaj Ekonomia Fakgrupo]] * [[1951]]: [[Andranik Markarjan]], ĉefministro de Armenio (m. [[2007]]) * [[1952]]: [[Glenn W. Most]], usona [[klasika filologio|klasika filologo]] * [[1954]]: [[Julianna Bodó]], rumania hungara sociesploristino * [[1957]]: [[Geetanjali Shree]], barata verkistino kaj biografiisto de [[Premchand]] * [[1958]]: [[Emil Dobribán]], rumania hungara pentristo * [[1961]]: [[Hannelore Kraft]], germana ekonomikistino kaj politikistino * [[1962]]: [[Jordan Peterson]], kanada klinika psikologo * [[1975]]: [[Dan Jørgensen]], dana politikisto, membro de [[Eŭropa Komisiono]] * [[1979]]: [[Robyn]], sveda kantistino kaj [[kantaŭtoro]] * [[1979]]: [[Amandine Bourgeois]], franca kantistino * [[1979]]: [[Dmitrij Gluĥovskij]], rusa [[sciencfikcia]] verkisto, ĵurnalisto, militkorespondanto, felietonisto, raportisto * [[1981]]: [[Nora Tschirner]], germana aktorino kaj [[moderatoro (televida)|televida moderatorino]] * [[1981]]: [[Adriana Lima]], brazila [[fotomodelo|fotomodelino]] kaj aktorino * [[1985]]: [[Blake Ross]], usona [[programlingvo|programlingvisto]], kunkreinto de [[Mozilla Firefox]] ==Mortoj== * [[816]]: [[Leono la 3-a]], papo, sanktulo (n. [[750]]) * [[918]]: [[Aethelflaed (Mercia)]], anglosaksa regantino de [[Mercia]] * [[1144]]: [[Al-Zamaĥŝario]], persa filozofo, [[ekzegezo|ekzegezisto]] de [[Korano]] (n. [[1075]]) * [[1524]]: [[Diego Velázquez de Cuéllar]], hispana konkeristo, unua reganto de [[Kubo]] (n. [[1465]]) * [[1536]]: [[Erasmo de Roterdamo]], nederlanda filozofo, filologo, humanisto (n. [[1467]]) * [[1560]]: [[Imagawa Yoshimoto]], japana [[daimio]] (n. [[1519]]) * [[1565]]: [[Adrianus Turnebus]], franca poeto, humanisto, filologo kaj klerulo (n. [[1512]]) * [[1630]]: [[Giovanni Francesco Anerio]], itala komponisto (n. ĉirkaŭ [[1567]]) * [[1675]]: [[Karlo-Emanuelo la 2-a de Savojo|Karlo-Emanuelo la 2-a]], duko de Savojo (n. [[1634]]) * [[1743]]: [[Johann Bernhard Bach (la pli juna)]], germana komponisto (n. [[1700]]) * [[1803]]: [[Richard François Philippe Brunck]], franca [[Klasika Filologio|klasika filologo]] (n. [[1729]]) * [[1824]]: [[Wilhelm Friedrich Hezel]], germana [[orientalisto]] (n. [[1754]]) * [[1872]]: [[Thomas C. Jerdon]], angla kuracisto, pioniro de [[Barato|barata]] [[ornitologio]] (n. [[1811]]) * [[1878]]: [[William Cullen Bryant]], usona verkisto, poeto, ĵurnalisto (n. [[1794]]) * [[1906]]: [[Adolph Witzel]], germana dentkuracisto kaj akademiano (n. [[1847]]) * [[1912]]: [[József Brandt]], hungara kuracisto kaj profesoro (n. [[1838]]) * [[1912]]: [[Zikmund Winter]], ĉeha verkisto (n. [[1846]]) * [[1915]]: [[Józef Brandt]], pola batalpentristo (n. [[1841]]) * [[1917]]: [[Teresa Carreño]], venezuela pianistino kaj komponistino (n. [[1853]]) * [[1919]]: [[Hermann Lietz]], germana novigema pedagogo (n. [[1868]]) * [[1922]]: [[Wolfgang Kapp]], [[Prusio|prusa]] oficisto kaj ĵurnalisto, gvidanto de la [[puĉo de Kapp]] (n. [[1858]]) * [[1927]]: [[Karel Farský]], ĉeĥa romkatolika pastro, teologo, episkopo kaj unua patriarko de la [[Eklezio ĉeĥoslovaka husana]] (n. [[1880]]) * [[1928]]: [[Maurice Bloomfield]], pola-usona [[hindologio|hindologo]] kaj [[sanskrito]]logo (n. [[1855]]) * [[1933]]: [[József Pakots]], hungara juristo, ĵurnalisto, verkisto (n. [[1877]]) * [[1936]]: [[Karl Kraus]], aŭstra verkisto, [[satiro|satiristo]] kaj ĵurnalisto (n. [[1874]]) * [[1936]]: [[Gyula Gömbös]], hungara politikisto, oficiro, ĉefministro (n. [[1886]]) * [[1937]]: [[Miĥail Tuĥaĉevskij]], rusa marŝalo (n. [[1893]]) * [[1943]]: [[Hanns Heinz Ewers]], germana verkisto kaj juristo (n. [[1871]]) * [[1946]]: [[Karel Toman]], ĉeĥa lirika poeto, vojaĝisto, bibliotekisto (n. [[1877]]) * [[1948]]: [[Gyula Glykais]], hungara skermisto (n. [[1893]]) * [[1957]]: [[Jimmy Dorsey]], usona ĵazmuzikisto (klarneto, saksofono) (n. [[1904]]) * [[1960]]: [[Józef Retinger]], pola literatursciencisto, verkisto kaj politikisto (n. [[1888]]) * [[1963]]: [[Medgar Evers]], nigrula usona aktivulo de homaj rajtoj (n. [[1925]]) * [[1969]]: [[Józsi Jenő Tersánszky]], hungara verkisto (n. [[1888]]) * [[1969]]: [[Aleksandr Dejneka]], soveta artisto (n. [[1899]]) * [[1973]]: [[Antal Pálffy]], rumania hungara instruisto pri matematiko (n. [[1903]]) * [[1976]]: [[Gopinath Kaviraj]], barata sciencisto, [[jogo|jogano]] kaj [[guruo]] (n. [[1887]]) * [[1982]]: [[Karl von Frisch]], aŭstra Nobelpremiita [[etologio|etologo]] (n. [[1886]]) * [[1983]]: [[Clemens Holzmeister]], aŭstra arkitekto kaj instruisto (n. [[1886]]) * [[1990]]: [[György Buday]], hungara [[ksilografio|ksilografo]], [[tipografio|tipografo]] kaj ĵurnalisto (n. [[1907]]) * [[1993]]: [[Wilhelm Gliese]], germana astronomo(n. [[1915]]) * [[1994]]: [[Menachem Mendel Schneerson]], juda filozofo, [[kabalo|kabalisto]], [[ĥasidismo|ĥasida]] rabeno (n. [[1902]]) * [[1997]]: [[Bulat Okudĵava]], rusia [[bardo]], gitaristo, komponisto, verkisto kaj kantisto (n. [[1924]]) * [[2000]]: [[Anna Dukász]], rumania hungara aktorino (n. [[1925]]) * [[2003]]: [[Gregory Peck]], usona aktoro (n. [[1916]]) * [[2006]]: [[György Ligeti]], hungara komponisto (n. [[1923]]) * [[2010]]: [[Jerzy Stefan Stawiński]], pola verkisto, scenaristo kaj reĝisoro, aŭtoro de [[radiodramo]]j (n. [[1921]]) * [[2012]]: [[Héctor Bianciotti]], argentina-franca verkisto kaj literatura kritikisto (n. [[1930]]) * [[2012]]: [[Elinor Ostrom]], usona ekonomistino Nobelpremiita (m. [[1933]]) * [[2013]]: [[Jiroemon Kimura]], japana longvivulo (n. [[1897]]) * [[2019]]: [[Elfriede Ott]], aŭstra aktorino, kantistino, reĝisorino kaj aktorlernigantino (n. [[1925]]) * [[2021]]: [[Witold Kieżun]], pola ekonomikisto, verkisto (n. [[1922]]) * [[2021]]: [[Krystyna Chojnowska-Liskiewicz]], pola [[Jaĥto|jaĥta]] kapitano, unua virino solece [[Ĉirkaŭnavigado|ĉirkaŭnaviginta]] la Teron (n. [[1936]]) * [[2023]]: [[Silvio Berlusconi]], ĉefministro de Italio (n. [[1936]]) * [[2023]]: [[Treat Williams]], usona aktoro (n. [[1951]]) ==Specialaj tagoj kaj festoj== * [[Liturgia jaro|Rememoroj kaj festoj]] en [[Katolika Eklezio]]: ** [[Leono la 3-a]] (papo) ** 108 [[beatigo|beatigitaj]] [[martiro]]j de la [[dua mondmilito]] - plimulto el polaj [[diocezo]]j: [[Włocławek]], [[Gniezno]], [[Lublin]] kaj el [[ordeno (eklezio)|ordenoj]]: [[salesianoj de Don Bosco|salesianoj]], [[franciskanoj]], [[kapucenoj]] ekde 1999 (i.a. [[Roman Sitko]]) * [[Nacia tago]] sur la [[Filipinoj]] * [[Nacia tago]] en la [[Rusio|Rusia Federacio]]: Tago de Rusio (1990) * [[Brazilo]]: Tago de [[Enamiĝinteco|Enamiĝintoj]] * Monda Protesto-Tago Kontraŭ [[Infanlaboro]] - enkondukita de la [[Internacia Organizaĵo de Laboro]] en 2002 * [[Pollando]]: Festo de la Buroo de [[Registaro|Registar]]-Protekto, ekde 2017 ==Tagoj de [[semajno]]== La '''12-a de junio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:Junio]] [[Kategorio:12-a de junio| ]] [[Kategorio:12-a tago de la monato|#06]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0612]] fgdgovtdapmhqsnwr67hzl7cy98nhva 9-a de julio 0 5485 9400426 9388180 2026-06-12T16:38:09Z ~2026-34467-80 258538 /* Naskiĝoj */ 9400426 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJulio}} {{julio}} La '''9-a de julio''' estas la 190-a tago de la jaro (la 191-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 175 tagoj restas. Je la 9-a de julio okazis, interalie: == Eventoj == * [[365]]: [[Tertremo]] kun posta [[cunamo]] detruis kelkajn urbojn en [[Kreto (insulo)|Kreto]] * [[381]]: [[Unua koncilio de Konstantinopolo]] finiĝis * [[869]]: [[Tertremo]] en regiono de japana urbo [[Sendaj]] kaj estiĝinta [[cunamo]] mortigis ĉirkaŭ mil personojn * [[1064]]: Kristana armeo rekonkeris hispanan urbon [[Koimbro]] * [[1339]]: Dum la kunveno de [[Visegrád]] reĝo de Pollando [[Kazimiro la 3-a (Pollando)|Kazimiro la 3-a la Granda]] interkonsentis kun reĝo de Hungario [[Karolo la 1-a (Hungario)|Karolo la 1-a]] pri [[tronsukcedo]] kaj alianco en bataloj kontraŭ la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] * [[1357]]: Imperiestro [[Karolo la 4-a (Sankta Romia Imperio)|Karolo la 4-a]] metis angulŝtonon por konstruo de la [[Ponto de Karolo]] tra [[Vultavo]] * [[1384]]: [[Vytautas]] interpaciĝinte kun [[Ladislao la 2-a Jogajlo]] forbruligis tri [[kastelo]]jn de la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] kaj revenis al [[Litovio]] * [[1386]]: Milito aŭstra-svisa: [[Batalo de Sempach]] * [[1410]]: Dum la granda [[milito]] de [[Krono de la Regno de Pollando]] kaj [[Grandprinclando Litovio]] kontraŭ la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] pola reĝo [[Ladislao la 2-a Jogajlo]] kun la armeo trapaŝis kruckavaliran [[landlimo]]n apud [[Lautenburg]]/[[Lidzbark]] * [[1521]]: En la [[katedralo|katedralturo]] de [[Vavelo]] oni pendigis [[Sigismondo|sonorilon Sigismondo]], [[fandado|fandita]] de la [[kanono]]j posedataj de la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]], akiritaj post la [[batalo de Grunwald]] * [[1540]]: [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]] nuligis sian [[geedzeco]]n kun sia kvara edzino [[Anna de Kleve]] * [[1572]]: [[Nederlando]]: oni [[pendumo|pendumis]] en [[Gorinchem|Gorkum]] 19 katolikojn fidelajn al [[papo|papeco]] kaj [[komunio]] * [[1695]]: Rusa armeo komencis [[sieĝo]]n de la defendata de [[turkoj]] [[Azov]] * [[1734]]: Rusa armeo eniris al [[Gdańsk]], kiu [[kapitulaco|kapitulacis]] la 30-an de junio post 4-monata [[sieĝo]] * [[1749]]: [[Kanado]]: [[britoj]] fondis [[Regiona Municipo Halifakso (Nov-Skotio)|Regionan Municipon Halifakso]] * [[1755]]: [[Sepjara milito]]: malvenko de britoj kontraŭ francoj kaj [[indianoj]] en batalo apud rivero Monongahela ([[Pittsburgh (Pensilvanio)|Pittsburgh]]) * [[1762]]: [[Katerina la 2-a (Rusio)|Katerina la 2-a]] iĝis imperiestrino de Rusio * [[1789]]: En [[Francio]] Nacia Asembleo, gvidata de ĉefepiskopo [[Jean-Georges Lefranc de Pompignan]], deklaris sin [[Konstitucifara asembleo]] * [[1790]]: [[Marmilito]]: Sveda [[mararmeo]] detruis trionon de la [[Rusa Mararmeo]] en batalo de [[Kotka|Svensksund]] ([[Finna golfo]]) * [[1807]]: Dum la [[paco de Tilsit]] oni decidis pri kreo de [[Libera Urbo Dancigo]] * [[1810]]: [[Napoleono Bonaparte]] aneksis [[Nederlando]]n * [[1815]]: [[Charles-Maurice de Talleyrand]] iĝis [[ĉefministro (Francio)|ĉefministro de Francio]] * [[1816]]: [[Unuiĝintaj Provincoj de Rivero Plata]], el kiu poste kreskos [[Argentino]], proklamis sendependecon de la [[Hispana Imperio]] kun helpo de [[Unuiĝinta Reĝlando]], kiu kontrolos la [[ekonomio]]n ĝis la malfruaj [[1860-aj jaroj]] * [[1850]]: [[Millard Fillmore]] iĝis [[prezidento de Usono]]; [[Persa imperio]]: fondinto de [[babismo]] [[Báb]] estis ekzekutita en [[Tabrizo]] * [[1857]]: [[Estonio]]: unua grava tutlanda germanlingva kantotago komenciĝis en [[Talino]] kaj daŭris ĝis la 15-a de julio * [[1868]]: Amendo al [[Usona Konstitucio]] garantiis al [[afrik-usonanoj]] plene civitanajn rajtojn * [[1877]]: [[Granda Londono]]: la unua [[teniso|tenisa]] turniro okazis en [[Wimbledon (turniro)|Wimbledon]] * [[1896]]: Usona politikisto [[William Jennings Bryan]] famiĝis pro sia [[orkruca parolo|orkruca parolado]] * [[1902]]: Germanaj sciencistoj izolis la bazon por [[barbiturato]]j * [[1916]]: Sudamerika Konfederacio de Futbalo [[CONMEBOL]] fondiĝis * [[1915]]: [[Unua Mondmilito]]: Kapitulaco de lastaj germanaj taĉmentoj en batalo kontraŭ [[Sud-Afriko|sud-afrika]] armeo kaj malfondo de la [[Germana Sudokcidenta Afriko]] * [[1917]]: Laŭ alvoko de [[Józef Piłsudski]] soldatoj de la 1-a kaj 3-a [[Brigado]]j de [[Polaj Legioj (1914-1918)|Polaj Legioj]] rifuzis ĵuri por "fidela frateco de [[armilo]]j kun [[Germanio]] kaj [[Aŭstrio-Hungario]]" - rezulte Piłsudski estis malliberigita en [[Magdeburg]], [[oficiro]]j kune kun generalo [[Kazimierz Sosnkowski]] en [[distrikto Legionowo]] centre de [[Mazovio]] kaj soldatoj apud [[Kalisz]] * [[1919]]: En [[Talino]] malfermiĝis granda superrigarda [[ekspozicio]] de la verkoj de [[estonoj|estonaj]] artistoj * [[1920]]: [[Pola-bolŝevika milito|Soveta-Pola Milito]]: venko de pola [[kavalerio]] en batalo de Hrebionka ([[Minska regiono]]) kontraŭ 3 [[regimento]]j de pafistoj, kio permesis ordigitan retiriĝon - sovetaj perdoj: ne malpli ol 127 mortigitoj kaj multaj vunditoj, polaj perdoj: 6 kavalerianoj, en tio 1 oficiro, 3 vunditoj kaj 11 vunditaj [[ĉevalo]]j; apud [[Babrujsk]] poloj perdis 2 [[kirastrajno]]j * [[1922]]: Usonano [[Johnny Weissmüller]] el [[Timișoara]] kiel unua homo tra[[naĝado|naĝis]] en liberstilo 100 metrojn ene de unu minuto (58,6 sekundoj) * [[1932]]: [[Dua Pola Respubliko]]: kontraŭregistara ribelo de ĉefe [[rutenoj]] en [[Lesko]]-regiono estis subpremita (pro [[Granda Depresio]] estis devigitaj senpage labori ĉe konstruado de [[vojo]]j); [[Svislando]] nuligis militan ŝuldon al [[Vajmara Respubliko]]; En [[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]] eksplodis ribelo de [[Pro-Konstitucia Revolucio]] kontraŭ brazila diktatoro [[Getúlio Vargas]] por reestabli la [[konstitucio]]n * [[1937]]: [[Dua Pola Respubliko]]: oni finis konstruon de [[holmo]] al [[Józef Piłsudski|Piłsudski]] en [[Krakovo]] * [[1940]]: [[Dua Mondmilito]]: ĉirkaŭ la 9-a de julio en [[Kaŭno]] estis arestita de [[NKVD]] subkolonelo Jerzy Dąmbrowski - ekzekutita en militprizono julie 1941; Elliock ([[Britio]]): kreo de la unua pola [[brigado]]; unua germana aviadilo pafalterigita de pola [[leŭtenanto]] super [[Anglio]]; [[Mediteraneo]]: mar-aera batalo de itala-brita ŝiparo apud [[Punta Stilo]] en [[Kalabrio]] - rompita post foriro de [[italoj]] al [[Mesina Markolo]]; ordono de [[Adolf Hitler]] fokusigi armadon al [[aviado]] kaj [[mararmeo]] * [[1941]]: [[Arthur Greiser]] malpermesis respondi demandojn senditajn de American Joint Distribution Committee pri [[judoj]] al la [[Provinco Vartlando]]; [[Operaco Barbaroso|germana invado al Sovetunio]]: direkte al [[Sankt-Peterburgo|Leningrado]] germana 41-a Kirasita Korpuso konkeris [[Pskovo]]n, en [[Belorusio]] 3-a Kirasita Grupo invadis al [[Vicebsko]] - organizita rezisto de la [[Ruĝa Armeo]] ĉirkaŭigita apud Vicebsko kaj [[Minsko]] ĉesis, en [[Ukrainio]] germana 14-a Kirasita Divizio konkeris [[Ĵitomir]]; [[Italio]] sendis al la orienta fronto armean helpon por Germanio; registaroj de Germanio kaj Italio deklaris pri likvido de [[Jugoslavio]]; internigita de francaj regopovoj en [[Konakrio]] pola pasaĝera ŝipo ''SS Pułaski'' fuĝis de la haveno, pripafata de [[artilerio]] * [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: [[Gestapo]] kaj [[SS (organizo)|SS]] pafmortigis apud [[Krakovo]] ĉirkaŭ 100 judojn; germana polico pendumis en Tuchorza (proksime al [[Wolsztyn]]) 15 [[poloj]]n alveturigitajn de [[Poznań]]; [[Pola ekzila registaro]] aranĝis en [[Londono]] konferencon pri [[holokaŭsto|amasa ekstermado]] de judoj en [[okupado|okupata]] Pollando; en la suda parto de [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]] germana 1-a Kirasita Armeo ekatakis sud-oriente de [[Ĥarkivo]] al [[Lisiĉansk]]; [[Nederlando]]: familio de [[Anne Frank]] kaŝiĝis en subtegmento super oficejo de sia patro en [[Amsterdamo|Amsterdama]] magazeno * [[1943]]: taĉmento de Kamparanaj Batalionoj el areo [[Kozienice]] frakasis tendaron de sovetaj militkaptitoj en Kruszyn - oni senarmigis gardistojn liberigante 150 soldatojn, 4 germanoj pereis en batalo; [[Aliancana invado de Sicilio]]: [[Aliancanoj]] kadre de Operaco Husky [[albordiĝo|albordiĝis]] al [[Sicilio]]; nokte Bomba Korpuso de [[brita aerarmeo|RAF]] atakis [[Gelsenkirchen]]; [[Ruĝa Armeo]] alinomis Stepan Frontan Areon al [[Stepo|Stepa]] Fronto * [[1944]]: Taĉmentoj de germana polico bruligis en [[distrikto Krasnostawski|Bogucin]] 13 [[agrikulturo|agrikulturajn]] proprietaĵojn pafmortigante dekkelke de personoj kaj en Komarówka 75 konstruaĵojn murdante 6 loĝantojn; germanaj soldatoj [[pafekzekutado|pafekzekutis]] en Jeziory 21 virojn pro ilia helpo al [[partizano]]j; Ruĝa Armeo eniris al [[Lida]] en [[Grodna regiono]]; 6-a brigado de [[Pola Enlanda Armeo]] kun soveta bataliono atakis retiriĝantajn de [[Vilno]] germanojn; [[Operaco Overlord]] finiĝis - [[britoj]] konkeris [[Caen]] en [[Normandio]]; Itala Liberiga Korpuso, apogata de polaj taĉmentoj, okupis [[Filottrano]]n; 6-a [[brigado]] de [[Pola Enlanda Armeo]] kun soveta [[bataliono]] atakis en Kamionka ([[Distrikto Vilno]]) germanojn retiriĝantajn el [[Vilno]]; [[Batalo de Saipano]]: usona armeo konkeris insulon [[Saipano]]n - usonanoj el 67 451 soldatoj perdis 3426 kaj havis 13 099 vunditojn, kun 23 811 mortigitaj japanoj kaj 1780 militkaptitoj; [[Daŭriga milito]]: [[Finnlando|finna armeo]] decide venkis la [[Ruĝa Armeo|Ruĝan Armeon]] en la batalo de Tali-Ihantala * [[1945]]: Registaro de [[Nederlando]] agnoskis la Provizoran Konsilion de Nacia Unueco en [[Pollando]] * [[1946]]: [[militkrimo|Militkrimulo]] [[Arthur Greiser]], rezidanta en [[Provinco Vartlando]], estis kondamnita al [[mortpuno]] de la Supera Nacia Tribunalo en [[Poznań]] (ekzekutita la 21-an de julio) * [[1947]]: [[Pollando]] malakceptis la [[Plano Marshall|planon de Marshall]] * [[1950]]: [[Stalinismo]]: grupo de parlamentanoj de [[kristana demokratio|kristana-demokratia]] Partio de Laboro - por ŝajnigi politikan plurismon - eniris al Partio de Demokratio, subigita al [[Pola Unuiĝinta Laborista Partio]] * [[1955]]: [[Malvarma milito]]: en [[Londono]] oni publikigis [[manifesto]]n, pli frue subskribitan de [[Albert Einstein]] kaj [[Bertrand Russell]], kontraŭ [[armilo de amasa detruo]] * [[1957]]: Oni malkovris la 102-an [[kemia elemento|kemian elementon]] de la [[perioda tabelo]] de [[Dmitrij Mendelejev]], nomatan [[nobelio]] * [[1964]]: Angla [[muzikgrupo]] [[The Animals]] pintigis Anglion per la kanto "House of the Rising Sun" * [[1971]]: [[Flago de Kataro]] oficialiĝis * [[1972]]: Unua [[nuklea eksplodo]] sur la teritorio de Ukrainio por [[industrio|industriaj]] celoj, 2 km de la [[vilaĝo]] Ĥrestiŝĉe en [[Ĥarkiva provinco]] * [[1978]]: [[Alessandro Pertini]] iĝis prezidento de Italio * [[1979]]: Senskipa [[kosmosondilo]] [[Voyager 2]], sendita en 1977, preterpasis [[Jupitero (planedo)|Jupiteron]] distance de 721 670 km de la planeda centro, direktiĝante al [[Saturno (planedo)|Saturno]], kiun ĝi atingis post 779 tagoj * [[1986]]: En [[Straßlach-Dingharting]] dum bomba [[atenco]] farita de okcidentgermana [[terorismo|terorisma]] organizaĵo [[Frakcio Ruĝa Armeo]] pereis estrarano de [[Siemens AG]] kun sia ŝoforo * [[1989]]: [[Steffi Graf]] kaj [[Boris Becker]] gajnis ene de kelkaj horoj individuajn konkursojn de [[Wimbledon (turniro)|Wimbledon]] * [[1990]]: [[Pollando]] ligis diplomatiajn rilatojn kun [[Malta Ordeno]] * [[1993]]: [[Senkomunismigo]]: [[Ĉeĥio|Ĉeĥa]] [[parlamento]] aprobis leĝon pri senrajteco de [[komunismo|komunisma]] reĝimo kaj [[rezisto]] kontraŭ ĝi - [[Komunista Partio de Ĉeĥoslovakio]] kondamnita kiel [[krima organizaĵo]]; brita ministerio pri [[Brita Ministro de Enlandaj Aferoj|enlandaj aferoj]] publike anoncis, ke en [[Jekaterinburg]] oni malkovris korpojn de [[caro]] [[Nikolao la 2-a (Rusio)|Nikolao la 2-a]] kaj lia edzino * [[1995]]: [[Srilanka Enlanda Milito]]: dum la [[interna milito]] post konsilo al civiluloj kaŝiĝi en kultejoj, [[aerforto]]j bombis [[preĝejo]]n en Navaly, apud [[Ĝafna]], mortigante 147 personojn * [[1997]]: Eksplodo de bombo en pasaĝeravidilo [[Fokker 100]] de brazila [[flugkompanio]] [[TAM Linhas Aéreas]] kaŭzis truon en la [[flugmaŝino]] kaj elŝiron de unu pasaĝero * [[2001]]: En [[Ĉeĥio]] Ministerio pri internaj aferoj anoncis, ke la unuan fojon ekde 1994 falis [[krimo|krimeco]] * [[2002]]: En la ĉefurbo de [[Etiopio]] [[Adis-Abebo]] [[Organizaĵo por Afrika Unueco]] anstataŭiĝis per [[Afrika Unio]] * [[2006]]: [[Itala nacia teamo de futbalo]] gajnis la 4-an mondĉampionecon en [[Futbala Mondpokalo 2006|Futbala Mondpokalo]] en Germanio * [[2007]]: Post 89 jaroj en [[Bonaero]] falis [[neĝo]] * [[2011]]: [[Sud-Sudano]] sendependiĝis (de [[Sudano]]) * [[2014]]: De [[Pleseck (kosmodromo)|Kosmodromo Pleseck]] oni unuafoje elpafis [[lanĉo-veturilo]]n [[Angara (raketo)|''Angara'']] * [[2016]]: En [[Hispanio|hispana]] urbo [[Teruelo]] dum festivalo pereis [[toreisto]] * [[2017]]: Ĉefministro de [[Irako]] Hajdar al-Abadi anoncis liberigon de [[Mosulo]] desub [[okupado]] de t.n. [[Islama Ŝtato]] * [[2018]]: Prezidento de Turkio [[Recep Tayyip Erdoğan]] estis ĵurigita al dua oficperiodo post enkonduko de [[prezidenta respubliko|prezidenta sistemo]] konfirmita en [[referendumo]] aprile 2017 == Naskiĝoj == *[[1566]]: [[Johano Ernesto (Saksio-Eisenach)]], germana duko * [[1578]]: [[Ferdinando la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 2-a]], imperiestro de la Sankta Romia Imperio (m. [[1637]]) * [[1631]]: [[Mihály Ács (pli aĝa)|Mihály Ács]], hungara luterana pastro kaj instruisto (m. [[1708]]) * [[1689]]: [[Alexis Piron]], franca verkisto, aŭtoro de [[epigramo]]j (m. [[1773]]) * [[1723]]: [[Pál Makó]], hungara matematikisto, fizikisto, profesoro, jezuita monaĥo, pastro, abato, [[kanoniko]] (m. [[1793]]) * [[1744]]: [[François-Guillaume Ménageot]], franca pentristo, [[Listo de la membroj de la franca Akademio de Belartoj|membro de la franca Akademio de Belartoj]] (m. [[1816]]) * [[1764]]: [[Ann Radcliffe]], angla verkistino, reprezentantino de anglalingva [[horora literaturo]], de t. n. [[gotika romano]] (m. [[1823]]) * [[1830]]: [[Gábor Kemény]], hungara politikisto, ministro (m. [[1888]]) * [[1834]]: [[Jan Neruda]], ĉeĥa poeto kaj ĵurnalisto (m. [[1891]]) * [[1835]]: [[Tomás Estrada Palma]], unua prezidento de Kubo, partoprenito de la [[Dekjara Milito (Kubo)|Dekjara Milito]] (m. [[1908]]) * [[1840]]: [[István Zsemlits]], hungara-slovena katolika [[pastro]] (m. [[1891]]) * [[1856]]: [[Joseph Rhodes]], brita ĵurnalisto, [[Esperanto-vortaristo]], fondinto de la unua Esperanta Societo en Anglio, nomumita de Zamenhof membro de la unua [[Lingva Komitato]], partoprenanto de [[UK 1911]] (m. [[1920]]) * [[1856]]: [[Nikola Tesla]], serba-usona inĝeniero kaj [[inventisto]], aŭtoro de 300 [[patento]]j pri [[elektromotoro]], [[radiofonio]], [[hidroelektra centralo]], [[sunenergio]], [[Tesla transformatoro]], [[vizio|viziulo]], reganto de [[fulmo]]j (m. [[1943]]) * [[1856]]: [[Henrik Wlislocki]], saksa etnografo en [[Transsilvanio]] (m. [[1907]]) * [[1862]]: [[Konrad Alberti]], germana verkisto kaj gazetredaktisto juddevena (m. [[1918]]) * [[1879]]: [[Carlos Justiniano Ribeiro Chagas]], brazila kuracisto, epidemiologo (m. [[1934]]) * [[1879]]: [[Ottorino Respighi]], itala komponisto, reprezentanto de [[instrumenta muziko]] (m. [[1936]]) * [[1891]]: [[Ferenc Czeyda-Pommersheim]], hungara kuracisto, kirurgo (m. [[1974]]) * [[1904]]: [[Otto Wahl]], germana skikuristo (m. [[1935]]) * [[1905]]: [[Miklós Guzner]], hungara dentkuracisto, universitata profesoro (m. [[1972]]) * [[1906]]: [[György Bálint (verkisto)|György Bálint]], hungara verkisto, ĵurnalisto, kritikisto, tradukisto (m. [[1943]]) * [[1911]]: [[John Archibald Wheeler]], usona teoria fizikisto dononta nomon al la [[nigra truo]] (m. [[2008]]) * [[1914]]: [[Lídia Agricola]], hungara-rumana pentristino (m. [[1994]]) * [[1914]]: [[Willi Stoph]], orientgermana politikisto, membro de la [[Socialista Unueca Partio de Germanio]], plurfoja ĉefministro de [[GDR]] (m. [[1999]]) * [[1921]]: [[Zorka Janů]], ĉeĥa aktorino (m. [[1946]]) * [[1924]]: [[Pierre Cochereau]], franca orgenisto, improvizisto, komponisto, kaj pedagogo (m. [[1984]]) * [[1925]]: [[Emil Keres]], hungara aktoro kaj teatrestro (m. [[2016]]) * [[1926]]: [[János Gosztonyi]], hungara reĝisoro, aktoro, voĉoaktoro, dramisto, dramaturgo kaj universitata instruisto (n. [[2014]]) * [[1926]]: [[Georg Lohmeier]], germana verkisto, reĝisoro kaj aktoro (m. [[2015]]) * [[1929]]: [[Hasano la 2-a (Maroko)|Hasano la 2-a]], [[sultano]] kaj reĝo de [[Maroko]] (m. [[1999]]) * [[1931]]: [[Marianne Krencsey]], hungara aktorino, voĉoaktoro kaj reĝisorino (m. [[2016]]) * [[1931]]: [[Margit Soó Zöld]], hungara grafikistino kaj pentristino (m. [[2022]]) * [[1932]]: [[Donald Rumsfeld]], [[Usona Sekretario de Defendo|usona ministro pri defendo]] (m. [[2021]]) * [[1933]]: [[Elem Klimov]], soveta kaj rusia filmreĝisoro (m. [[2003]]) * [[1933]]: [[Zsuzsa Csala]], hungara aktorino kaj voĉoaktoro (m. [[2014]]) * [[1935]]: [[Wim Duisenberg]], nederlanda ekonomikisto kaj politikisto, unua prezidanto de [[Eŭropa Centra Banko]] (m. [[2005]]) * [[1935]]: [[Mercedes Sosa]], argentina kantistino, konata kiel "La Voĉo de [[Sudameriko]]"(m. [[2009]]) * [[1935]]: [[Zsolt Fekete (pentristo)|Zsolt Fekete]], rumania hungara pentristo * [[1935]]: [[Gyula Péterffy]], rumania hungara aktoro (m. [[1980]]) * [[1935]]: [[András-Mihály Pogány]], rumania hungara inĝeniero pri akvokonstruado * [[1935]]: [[Mercedes Sosa]], argentina kantistino populara en [[Latin-Ameriko]], ambasadorino de bona volo ĉe [[Unicef]] (m. [[2009]]) * [[1937]]: [[David Hockney]], brita pentristo (m. [[2026]]) * [[1937]]: [[Árpád Venczel]], rumania hungara skulptisto * [[1939]]: [[Ihor Kalinec]], ukraina poeto, [[disidento]], [[politika malliberulo]], reprezentanto de [[Pafita renesanco]] * [[1940]], [[János B. Nagy]], hungara operokantisto (tenoro), ludanta i.a. en ''[[La Forto de la Destino]]'' kaj ''[[Carmen]]'' (m. [[2007]]) * [[1945]]: [[István Imreh (filo)|István Imreh]], rumania hungara biologo kaj genetikisto * [[1945]]: [[Dean R. Koontz]], usona verkisto de [[fantasto]] * [[1947]]: [[O. J. Simpson]], usona futbalisto kaj aktoro * [[1950]]: [[Viktor Janukoviĉ]], ĉefministro kaj prezidento de Ukrainio, gvidanto de la [[Partio de Regionoj (Ukrainio)|Partio de Regionoj]] * [[1956]]: [[Tom Hanks]], usona aktoro * [[1962]]: [[Zsolt Gömöry]], hungara sintezilisto kaj komponisto, membro de [[Edda (rokgrupo)|rokgrupo Edda]] * [[1963]]: [[Jenő Csata]], rumania hungara pentristo kaj grafikisto * [[1966]]: [[Amélie Nothomb]], belga verkistino, konata de la [[romano]]j ''[[Stupeur et tremblements|Stuporo kaj tremoj]]'', ''[[Higieno de l' murdisto]]'' kaj ''[[Kosmetiko de l' malamiko]]'' * [[1968]]: [[Hunor Pető]], hungara artisto, skulptisto * [[1971]]: [[Marc Andreessen]], usona [[komputikisto]], aŭtoro de la [[TTT-legilo]] [[Mosaic]] * [[1977]]: [[Tomasz Miśkiewicz]], pola [[muftio]], islama [[kleriko]] * [[1980]]: [[Juli Fábián]], hungara ĵazomuzikistino, komponistino, kantistino, tekstopoeto kaj orkestrestro (m. [[2017]]) * [[1994]]: [[Akiane]], usona [[mirinfano]], poetino kaj [[memlernanto|aŭtodidakta]] pentristino == Mortoj == * [[880]]: [[Ariwara no Narihira]], japana poeto en frua [[Epoko Heian]] (n. [[825]]) * [[1386]]: [[Leopoldo la 3-a (Habsburgo)|Leopoldo la 3-a]], duko de Aŭstrio, kunfondinto de la [[Universitato de Vieno]] (n. [[1351]]) * [[1437]]: [[Johana de Navaro]], dukino de Bretonio, reĝino de Anglio (n. [[1340]]) * [[1441]]: [[Jan van Eyck]], flandra pentristo (naskiĝis ĉirkaŭ [[1395]]) * [[1552]]: [[György Szondy (heroo)|György Szondy]], hungara [[oficiro]], [[nacia heroo]] (n. [[1504]]) * [[1654]]: [[Ferdinando la 4-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 4-a]], reĝo de Ĉeĥio, Hungario kaj romgermana (n. [[1633]]) * [[1677]]: [[Angelus Silesius]], [[Silezio|silezia]] poeto germanlingva, [[mistikismo|mistikulo]] verkanta [[apologetiko|apologetike]], [[aforismo|aforisto]], enestanta en ''[[Germana antologio]]'' (n. [[1624]]) * [[1696]]: [[Wacław Potocki]], pola verkisto de baroko, poeto, tradukisto, satiristo kaj [[moralo|moralisto]] (n. [[1621]]) * [[1746]]: [[Filipo la 5-a (Hispanio)|Filipo la 5-a]], reĝo de Hispanio el dinastio [[Burbonoj]] (n. [[1683]]) * [[1797]]: [[Edmund Burke]], angla-irlanda politikisto, verkisto, oratoro, politika teoriisto kaj filozofo, kritikisto de la [[franca revolucio de 1789]] en sia verko ''[[Pensoj pri la Revolucio en Francio]]'' (n. [[1729]]) *[[1826]]: [[Charlotte von Schiller]], germana verkistino (n. [[1766]]) * [[1850]]: [[Zachary Taylor]], usona prezidento, konata de kompromiso pri [[sklaveco]] inter sudo kaj nordo (n. [[1784]]) * [[1850]]: [[Báb]], persa komercisto, fondinto de la religia movado [[babismo]], devenanta de [[Dekduimamismo|imamismo]], aŭtoro de ''[[Persa Bayán|Klarigo]]'', antaŭulo de [[Bahá'u'lláh]], murdita (n. [[1819]]) * [[1855]]: [[William Parry (esploristo)|William Parry]], angla vicadmiralo kaj esploristo de [[Arkto]] (n. [[1790]]) * [[1856]]: [[Amedeo Avogadro]], itala fizikisto kaj kemiisto, konata de la [[konstanto de Avogadro]] (n. [[1776]]) * [[1880]]: [[Paul Broca]], franca kuracisto, [[anatomio|anatomo]] kaj antropologo (n. [[1824]]) *[[1884]]: [[Johann Peter Lange]], germana teologo (n. [[1802]]) * [[1909]]: [[Kazimierz Badeni]], pola juristo, politikisto, ĉefministro de Aŭstrio, avo de mistikulo [[Joachim Badeni]] (n. [[1846]]) * [[1914]]: [[Lajos Pósa]], hungara poeto, ĵurnalisto, verkisto, membro de [[Societo Petőfi]] (n. [[1850]]) * [[1929]]: [[Julian Fałat]], pola [[akvarelo|akvarelisto]] kaj [[pejzaĝisto]], reprezentanto de realismo kaj impresionisma pejzaĝo, [[rektoro]] de [[belartoj|Belarta]] Akademio en Krakovo (n. [[1853]]) * [[1932]]: [[King Camp Gillette]], usona komercisto kaj inventinto, konata de la [[sendanĝera razilo]] (n. [[1855]]) * [[1933]]: [[Viktoro Polgár]], franca [[presisto]] hungardevena, posedanto de [[Presa Esperantista Societo]], defendanto de netuŝebleco de la ''[[Fundamento de Esperanto]]'' (n. [[1877]]) * [[1936]]: [[Oscar Van Schoor]], belga verkisto kaj tradukisto, redaktanto de "[[Belga Esperantisto]]", kunfondinto de [[La Verda Stelo (Antverpeno)|La Verda Stelo]], sekretario de [[Internacia Esperantista Farmaciista Asocio]] (n. [[1873]]) * [[1938]]: [[Jakov Ĥozijev]], oseta poeto kaj tradukisto (n. [[1916]]) * [[1941]]: [[Carl Friedrich von Siemens]], germana [[industriisto]] kaj politikisto influinta evoluon de [[Deutsche Reichsbahn|Germana Regna Fervojo]] (n. [[1872]]) * [[1943]]: [[Franz Jägerstätter]], aŭstra kamparano kaj martiro de [[konscienco]] (n. [[1907]]) * [[1946]]: [[Árpád Kovács]], rumania hungara juristo el [[Oradea]], okupiĝanta pri rajtoj de [[nacia malplimulto|nacimalplimultoj]] (n. [[1897]]) * [[1947]]: [[Lucjan Żeligowski]], pola generalo, konata kiel ŝtatestro de la efemera Respubliko de [[Centra Litovio]], partoprenanto de tri [[milito]]j, ekde la [[Pola-Soveta Milito]] (n. [[1865]]) * [[1967]]: [[Fatima Jinnah]], pakistana [[dentisto|dentistino]], biografo kaj politikistino, kunfondintino de [[Pakistano]] (n. [[1893]]) * [[1971]]: [[Olivér Pittner]], hungara pentristo, fondinto de tagĵurnalo "[[Szabad Szó]]" (n. [[1911]]) * [[1980]]: [[Vinicius de Moraes]], brazila diplomato, poeto, komponisto, konata de [[aforismo]]j (n. [[1913]]) * [[1985]]: [[Ĉarlota (Luksemburgo)|Ĉarlota]], granddukino de Luksemburgo (n. [[1896]]) * [[1987]]: [[Endre Vészi]], hungara poeto kaj verkisto (n. [[1916]]) * [[1989]]: [[Wolfdietrich Schnurre]], germana verkisto, kunkreinto de [[Gruppe 47]] (n. [[1920]]) * [[1992]]: [[Vasil Peevski]], bulgara [[geodezio|geodeziisto]], profesoro kaj [[rektoro]], [[bulgara esperantisto]], vicprezidanto de [[Internacia Scienca Asocio Esperanta]], rektoro de [[Internacia Somera Universitato]] dum [[UK 1963]], [[UK 1976]] kaj [[UK 1978]], membro de la [[Honora Patrona Komitato de UEA]] (n. [[1905]]) * [[1992]]: [[István Vántus]], hungara komponisto, muziklerneja kaj altlerneja instruisto, kreinto de [[kvintona gamo]] (n. [[1935]]) * [[1993]]: [[Henry Hazlitt]], usona ĵurnalisto, filozofo, reprezentanto de la [[Aŭstria skolo de ekonomiko]] (n. [[1894]]) * [[2004]]: [[Jean Lefebvre]], franca aktoro (n. [[1919]]) * [[2011]]: [[Facundo Cabral]], argentina gitaristo, kantisto kaj [[kantaŭtoro]] , murdita (n. [[1937]]) * [[2016]]: [[Vilmos Varga]], rumania hungara aktoro, elmigrinta al Usono ([[1931]]) * [[2017]]: [[Anton Nosik]], rusa [[interneto|Interret]]-aganto, fondinto de amaskomunikilo [[Lenta.ru]], aŭtoro de projekto [[LiveJournal]], ebliganta redakti [[blogo]]n (n. [[1966]]) * [[2019]]: [[Fernando de la Rúa]], [[prezidanto de Argentino]], advokato kaj politikisto (n. [[1937]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: Agilulfus de [[Kolonjo]] (episkopo, martire morigita ĉ. 750), [[sankta]] Aŭgusteno Zhao Rong (ĉina nomo nur pinjine Zhào Róng, tradicie 趙榮; simpligite赵荣; 1746–1815, [[d:Q552659]]), [[sacerdoto]], unua pastro ĉindevena (unu el 120 ĉinaj [[martiro]]j); 19 martiroj de [[Gorinchem]] aŭ Gorkum (en 1572, [[d:Q1909286]]); [[Kolombio]], [[Venezuelo]], [[Peruo]]: [[Virgulino de Ĉikinkiro]] * [[Aŭstralio]]: Tago de Konstitucio * [[Argentino]]: Tago de Sendependiĝo * [[San-Paŭlo]]: Tago de [[Por-konstitucia Revolucio]] * [[Ukrainio]], [[Aŭtonoma Respubliko Krimeo]]: Tago de [[Partenito]] * [[Palaŭo]]: Tago de Konstitucio == Tagoj de [[semajno]] == La '''9-a de julio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; {{projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]. [[Kategorio:9-a de julio| ]] [[Kategorio:Julio|09]] [[Kategorio:9-a tago de la monato|#07]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0709]] 2u3xxs1p6z6icm2vvgjgol6ilvd3vca 17-a de septembro 0 5519 9400774 9381114 2026-06-13T06:00:29Z Tirolischleioans 254019 /* Mortoj */ 9400774 wikitext text/x-wiki {{KalendaroSeptembro}} {{septembro}} La '''17-a de septembro''' estas la 260-a tago de la jaro (la 261-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 105 tagoj restas. Je la 17-a de septembro okazis, interalie: == Eventoj == * [[642]]: [[Araboj]] transprenis [[Aleksandrio]]n * [[1111]]: [[Hispanio]]: nobelaro de [[Galegio]] [[kronado|kronigis]] [[Alfonso la 7-a de Leono kaj Kastilio|Alfonson la 7-a]] * [[1156]]: [[Aŭstrio]] iĝis memstara [[princlando]] post dispartiĝo de [[Bavario]] * [[1176]]: Bizanca imperiestro [[Manuelo la 1-a Komneno]] malvenkis en batalo de Myriokephalos (apud [[Lago Beyşehir]]) kun [[Ruma sultanlando]] * [[1378]]: Papo [[Urbano la 6-a]] nomumis ĉefepiskopon Jan Oček el [[Vlašim]] unua ĉeĥa [[kardinalo]] * [[1394]]: [[Kontraŭjudismo]]: [[Karolo la 6-a (Francio)|Karolo la 6-a]] forpelis [[judoj]]n el [[Francio]] * [[1462]]: Venko de pola armeo super la [[ordeno de germanaj kavaliroj]] en batalo de Świecino (proksime al [[Puck]]) * [[1590]]: Pola reĝo [[Sigismondo la 3-a Vasa]] atribuis al [[Lida]] [[Magdeburga juro|Magdeburgan juron]] kaj [[blazono]]n * [[1630]]: [[Masaĉuseco]]: [[Bostono]] fondiĝis * [[1678]]: [[Traktato de Nijmegen]]: en [[Nijmegen]] oni subskribis [[pactraktato]]n finantan [[Franca-Nederlanda milito|Francan-Nederlandan militon]] * [[1683]]: Nederlanda fizikisto [[Antonie van Leeuwenhoek]] sendis leteron al la [[Reĝa Societo de Londono]] priskribante "animalcules" - [[unua priskribo|unua konata priskribo]] de [[protozoo]]j * [[1777]]: [[Usona Milito de Sendependeco]]: [[bataloj de Saratogo]] ([[Novjorkio]]) komenciĝis * [[1787]]: [[Konstitucia Kongreso (Usono)|Konstitucia Kongreso]] akceptis en [[Filadelfio (Pensilvanio)|Filadelfio]] [[Usona Konstitucio|Usonan Konstitucion]] * [[1788]]: Decida venko de [[turkoj]] en batalo de [[Caransebeș]] dum la 8-a aŭstra-turka milito * [[1789]]: [[William Herschel]] malkovris [[Mimaso (luno)|Mimason]], unu el [[satelitoj de Saturno]] * [[1793]]: [[Teroro (franca revolucio)]]: [[Nacia Konvencio]] eldonis [[dekreto]]n pri suspektitoj, kio plifortigis [[reprezalio]]jn de kontraŭuloj de la [[Franca revolucio de 1789|revolucio]] * [[1809]]: [[Finna Milito]]: subskribo de [[pactraktato]] en [[Hamina|Fredrikshamm]], laŭ kiu [[Finnlando]] iĝis parto de la [[Rusia imperio]] * [[1822]]: Franca [[egiptologio|egiptologo]] [[Jean-François Champollion]] [[deĉifrado|deĉifris]] [[egiptaj hieroglifoj|egiptajn hieroglifojn]] * [[1848]]: [[Naser al-Din Ŝaho]] iĝis [[ŝaho]] de Irano * [[1859]]: [[Joshua Abraham Norton]] anoncis sin en [[San-Francisko]] imperiestro de Usono * [[1862]]: [[Usona Enlanda Milito]]: [[Unia armeo (Usona Enlanda Milito)|Unia armeo]] venkis la armeon de [[Konfederaciitaj Ŝtatoj de Usono]] en la batalo de Antietam ([[Marilando]]) * [[1900]]: [[Aŭstralio]] proklamis [[federacio]]n de ses [[kolonio]]j kreantan unu ŝtaton * [[1914]]: [[Unua Mondmilito]]: rusa armeo komencis unuan [[sieĝo]]n de la [[Fortikaĵo]] [[Przemyśl]] * [[1916]]: germana [[flug-aso]] [[Manfred von Richthofen]] venkis dum sia unua aera batalo, proksime al [[Cambrai]] ([[Francio]]) * [[1919]]: Alvoko de ĉefatamano de [[Ukraina Popola Respubliko]] [[Simon Petljura]] al loĝantaro de Unuigita [[Ukrainio]] kune kun deklaro pri ĉefaj decidoj de la registaro * [[1920]]: [[National Football League|Nacia Piedpilka Ligo]] de [[usona piedpilko]] fondiĝis * [[1922]]: Unua en la mondo publika [[projekcio]] de [[sonkino]] okazis en [[Berlino]] * [[1924]]: [[Dua Pola Respubliko]]: [[Korpuso]] de [[Landlimo|Landlim]]-Protekto kreiĝis ĉe [[Orientaj Limregionoj]] * [[1931]]: Publika montro de [[gramofondisko]] kun la ''[[5-a simfonio (Beethoven)|5-a simfonio]]'' de [[Ludwig van Beethoven]] * [[1933]]: Fondo de Delegitaro de Germanaj Judoj en [[Tria Regno]], kies prezidanto estis rabeno [[Leo Baeck]] * [[1938]]: [[Granda purigo|Granda teroro]]: en speciala amasa [[ekstermejo]] de [[NKVD]] en Kommunarka (apud [[Moskvo]]) estis [[pafekzekutado|pafekzekutitaj]] pola poeto Bruno Jasieński kaj soveta [[ekonomikisto]] [[Nikolai Kondratjev]] * [[1939]]: [[Soveta invado en Pollandon]] komencita; pola [[Ignacy Mościcki|prezidanto]], [[Edward Rydz-Śmigły|armeestro]] kaj registaro transpaŝis antaŭ noktomezo [[landlimo]]n kun [[Rumanio]], tra [[Kuti]], kie ili estis internigitaj; [[invado en Pollandon|germana-pola milito]]: pro artileria pafado la [[Reĝa Kastelo de Varsovio]] ekbrulis, germana armeo konkeris [[Lublin]]on kaj la [[citadelo]]n en [[Bresto (Belorusio)|Bresto apud Bugo]]; [[Batalo de Atlantiko]]: okcidente de [[Irlando]] germana [[submarŝipo]] [[torpedo|torpedigis]] la brita [[aviadila ŝipo|aviadilan ŝipon]] ''HMS Courageous'' - unua perdo de la [[brita mararmeo]] * [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: ĉirkaŭ 300 malliberigitoj de [[Pawiak]] estis pafekzekutitaj; [[Adolf Hitler]] prokrastis [[Operaco Seelöwe|operacon Marleono]] koncerne invadon al [[Britio]] * [[1941]]: [[Holokaŭsto]]: En [[Vilno]] estis murditaj 1 267 judoj; en ĉina [[Ĉongĉingo]] estis fondita la [[Koreio|Korea]] Liberiga Armeo; sovetaj kaj britaj trupoj dislokiĝis en [[Teherano]] * [[1942]]: [[Pola Partizana Ŝtato|Pola Subtera Ŝtato]]: [[Jan Piekałkiewicz]] iĝis Delegito de Registaro por Pollando; germana maroficiro [[Karl Dönitz]] ordonis ne savi ŝiprompiĝantojn de malamikaj sinkigitaj ŝipoj * [[1944]]: [[Operaco Market Garden]] komenciĝis en [[Nederlando]]; en [[Estonio]] trupoj de la [[Leningrado|Leningrada]] Fronto atakis direkte al [[Talino]] dum 11 tagoj; Balkana Fronto: en [[Bosnio]] [[divizio]] de Nacia Armeo de Liberigo de [[Jugoslavio]] liberigis [[Tuzla]] * [[1945]]: En [[Wanfried]] okazis interkonsento inter la [[Zono de postmilita Germanio okupita de Usono]] kaj la [[Zono de postmilita Germanio okupita de Sovetunio]] por certigi senĝenan trafikon sur la fervoja linio [[Göttingen]] — [[Bebra]] * [[1946]]: [[Enlanda milito]] en [[Grekio]] eksplodis * [[1948]]: Judaj teroristoj de [[Stern-grupo|Leĥi]] murdis specialan senditon de [[UN]] al [[Palestino]], svedan diplomaton [[Folke Bernadotte]] * [[1954]]: [[Sovetunio]]: Sur [[Nova Zemlo]] estis kreita [[Nuklea testo|nuklea]] [[armea spaco]] * [[1957]]: [[Malajzio]] aniĝis al [[Unuiĝintaj Nacioj]] * [[1963]]: En [[parlamento|parlamenta]] [[baloto]] en [[Irano]] la unuan fojon partoprenis [[virino]]j * [[1974]]: [[Bangladeŝo]], [[Grenado (lando)|Grenado]] kaj [[Gvineo Bisaŭa]] aniĝis al [[UN]] * [[1976]]: [[NASA]]: [[kosmopramo]] estis oficiale prezentita * [[1978]]: [[Pactraktatoj de Camp David]] inter [[Israelo]] kaj [[Egiptio]] estis subskribitaj * [[1980]]: [[Anastasio Somoza Debayle]], eksa diktatoro de [[Nikaragvo]], ekzile en [[Paragvajo]] estis murdita de [[sandinisto]]j; [[Pollando]]: Sendependa Aŭtonomeca Sindikato "[[Solidareco (Pollando)|Solidareco]]" kreiĝis * [[1983]]: [[Vanessa L. Williams]] iĝis la unua [[afro-usonanoj|afro-usonanino]], kiu gajnis [[beleco-konkurso]]n en [[Usono]] * [[1988]]: La 24-a [[Somera Olimpiko 1988|Somera Olimpiko]] komenciĝis en [[Seulo]] * [[1991]]: [[Estonio]], [[Federacio de Mikronezio]], [[Latvio]], [[Litovio]], [[Marŝala Insularo]], [[Nord-Koreio]] kaj [[Sud-Koreio]] aniĝis al [[UN]]; oni ebligis aliron al la unua versio de la [[kerno]] de [[operaciumo]] ''[[Linukso]]'' * [[1993]]: [[Rusio|Rusia]] Norda Militista Grupo forlasis teritorion de [[Pollando]] * [[1995]]: [[Varsovio]]: inaŭguro de la [[Monumento al Mortfalintaj kaj Murditaj Rus-Oriente|Monumento al Mortfalintaj kaj Murditaj]] ekster la [[Orientaj Limregionoj]] de Pollando * [[2004]]: [[Ŝamil Basajev]] konfirmis sian partoprenon en organizado de la [[Terorisma atako en Beslano|atako en Beslano]]; [[Haitio]]: [[uragano Jeanne]] mortigis preskaŭ 3 000 personojn post sia trapaso en la regiono [[Gonaïves]] * [[2006]]: [[Hungara Radio]] publike prezentis surbendigaĵon, kie oficanta ĉefministro [[Ferenc Gyurcsány]] konfesis siajn [[mensogo]]jn por plu havi regopovon, kio kaŭzis kelksemajnan [[tumulto]]n en [[Budapeŝto]] * [[2007]]: Premiero de la pola filmo ''[[Katyń]]'' de [[Andrzej Wajda]] pri la [[masakro de Katin]] * [[2008]]: [[Internacia Astronomia Unio]] kvalifikis [[Haŭmeo]]n kiel la kvinan [[nanoplanedo]]n en la [[sunsistemo]] * [[2009]]: En [[Albanio]] ekfunkciis la dua registaro de [[Sali Berisha]] * [[2011]]: En [[Nov-Jorko]] komenciĝis kontesta paca movado kontraŭ [[krizo]] ''[[Okupu Wall Street]]'' * [[2015]]: [[Pollando]]: oni [[muntado|malmuntis]] [[monumento]]n al soveta generalo Ivan Ĉernjaĥovskij en [[Pieniężno]], kiun liberigis lia armeo dum la [[Dua monddmilito]] * [[2018]]: Rusia skoltaviadilo, portinta 15 homojn, estis paffaligita super la [[Mediteranea Maro]] fare de [[Sirio|siria]] ter-aera [[misilo]] — siriaj kontraŭaviadilaj trupoj, ĵus atakitaj de [[Israelo]], erare konsideris ĝin malamika celo * [[2022]]: Malfermo de [[akvovojo]] tra [[Vistulo|Vistula]] [[Terlago]] inter la [[Golfo de Gdansko]] kaj [[Vistula Laguno]], permesonta pligrandigi la [[marhaveno]]n de [[Elbląg]] kaj sendependiĝante de la [[markolo]] de [[Baltijsk]] en [[Rusio]] == Naskiĝoj == * [[879]]: [[Karlo la 3-a (Francio)|Karlo la 3-a]], reĝo de [[Okcidenta Frankio]] (m. [[929]]) * [[1552]]: [[Paŭlo la 5-a]], papo (m. [[1621]]) * [[1611]]: [[Johannes Olearius (1611–1684)|Johannes Olearius]], germana teologo kaj poeto (m. [[1684]]) * [[1677]]: [[Stephen Hales]], angla pastro, botanikisto kaj fiziologo (m. [[1761]]) * [[1709]]: [[Samuel Johnson]], angla verkisto kaj [[leksikografio|leksikografo]] (m. [[1784]]) * [[1720]]: [[Mózes Lestyán]], hungara jezuito, eklezia verkisto (m. [[1774]]) * [[1730]]: [[Friedrich Wilhelm von Steuben]], prusa oficiro kaj usona generalo (m. [[1794]]) * [[1743]]: [[Nicolas de Condorcet]], franca filozofo, matematikisto kaj politologo (m. [[1794]]) * [[1783]]: [[Nadeĵda Durova]], rusa verkistino kaj la unua virino-oficiro, partopreninto de la [[Patriota Milito de 1812]] (m. [[1866]]) * [[1814]]: [[Ferenc Pulszky]], hungara politikisto kaj verkisto (m. [[1897]]) * [[1819]]: [[Marthinus Pretorius]], [[buroj|bura]] politikisto, unua prezidento de [[Sud-Afriko]] (m. [[1901]]) * [[1820]]: [[Émile Augier]], franca poeto kaj dramisto (m. [[1889]]) * [[1826]]: [[Bernhard Riemann]], germana matematikisto (m. [[1866]]) * [[1832]]: [[Miroslav Tyrš]], ĉeĥa arthistoiisto kaj filozofo, kunfondinto de gimnastikista-naciista movado [[Sokol]] (m. [[1884]]) * [[1832]]: [[Sergej Botkin]], rusa kuracisto kontribuinta al [[urĝeca medicino]], profesoro (m. [[1889]]) * [[1832]]: [[Ottokar Lorenz]], aŭstra historiisto (m. [[1904]]) * [[1839]]: [[Viktor Lommer]], germana politikisto kaj regionhistoriisto (m. [[1920]]) * [[1844]]: [[Tivadar Puskás]], hungara inĝeniero kaj [[inventisto]] ([[telefonradio]]) (m. [[1893]]) * [[1846]]: [[Károly Böhm]], hungara filozofo (m. [[1911]]) * [[1857]]: [[Konstantin Ciolkovskij]], rusia, soveta sciencisto, pioniro de [[kosmoesploro]] (m. [[1935]]) * [[1861]]: [[Miklós Köllő (skulptisto)|Miklós Köllő]], hungara skulptisto (m. [[1900]]) * [[1863]]: [[István Szabó Nagyatádi]], hungara politikisto kaj ministro (m. [[1924]]) * [[1864]]: [[Miĥajlo Kocjubinskij]], ukraina verkisto kaj socia aganto (m. [[1913]]) * [[1867]]: [[Masaoka Shiki|Masaoka Ŝiki]], japana poeto, kritikisto kaj ĵurnalisto (m. [[1902]]) * [[1871]]: [[Gyula Halász (patro)|Gyula Halász]], hungara redaktoro, publicisto (m. [[1969]]) * [[1873]]: [[Max Švabinský]], ĉeĥa pentristo, desegnisto, grafikisto, kaj profesoro (m. [[1962]]) * [[1876]]: [[Lőrinc Siklódy]], hungara skulptisto (m. [[1945]]) * [[1883]]: [[Käthe Kruse]], germana aktorino kaj pupfaristino (m. [[1968]]) * [[1887]]: [[Árpád Farkas (agrikulturisto)|Árpád Farkas]], hungara agrikulturisto, profesoro (m. [[1962]]) * [[1889]]: [[Tadeusz Hołówko]], pola politikisto kaj publicisto (m. [[1931]]) * [[1908]]: [[István Molnár (koreografo)|István Molnár]], hungara koreografo, popoldancesploristo, meritartisto (m. [[1987]]) * [[1910]]: [[František Hrubín]], ĉeĥa poeto kaj tradukisto (m. [[1971]]) * [[1912]]: [[László Dezső (historiisto)|László Dezső]], hungara/argentina historiisto (m. nekonata) * [[1912]]: [[Maksim Tank]], belorusa poeto, prezidanto de la Supera Soveto de [[Belorusa Soveta Socialisma Respubliko]] (m. [[1995]]) * [[1913]]: [[Jiří Vítězslav Šamla]], ĉeĥa oficisto de radio-stacio en [[Brno]], [[esperantisto]], parolisto de [[Verda Stacio]] (m. [[1994]]) * [[1914]]: [[Tomáš John Baťa]], ĉeĥa entreprenisto ([[Bata (konzerno)|konzerno Bata]]) (m. [[2008]]) * [[1915]]: [[Sándor Mészáros]], rumania hungara poeto (m. [[1983]]) <!-- mencio ĉi tie nur eblas kiam estas artikolo: * [[1917]]: [[Isang Yun]], korea komponisto (m. [[1995]])--> * [[1920]]: [[Janusz Brochwicz-Lewiński]], pola generalo (n. [[2017]]) * [[1921]]: [[Sándor Kövendi]], rumania hungara kemiisto, kuracilesploristo (m. [[1994]]) * [[1922]]: [[Agostinho Neto]], poeto, prezidento de [[Angolo]] (m. [[1979]]) * [[1923]]: [[Hank Williams]], usona kontrea kantisto (m. [[1953]]) * [[1925]]: [[John List]], usona [[murdo|murdisto]] (m. [[2008]]) * [[1926]]: [[Curtis Harrington]], usona reĝisoro (m. [[2007]]) * [[1931]]: [[Anne Bancroft]], usona aktorino (m. [[2005]]) * [[1932]]: [[Emma Elekes]], hungara aktorino (m. [[2019]]) * [[1934]]: [[Arany Horváth]], rumania hungara redaktorino, verkistino (m. [[2022]]) * [[1935]]: [[Ken Kesey]], usona verkisto (m. [[2001]]) * [[1944]]: [[Reinhold Messner]], itala [[Alpoj|alpisto]], [[Himalajo|himalajisto]] kaj vojaĝisto * [[1945]]: [[József Soltész]], rumania hungara-germana poeto, verkisto (m. [[2006]]) * [[1950]]: [[Narendra Modi]], [[ĉefministro de Barato]] * [[1954]]: [[Hrant Dink]], armena ĵurnalisto (m. [[2007]]) * [[1956]]: [[Almazbek Atambajev]], ĉefministro kaj prezidento de [[Kirgizio]] * [[1958]]: [[Janez Janša]], ĉefministro de [[Slovenio]] * [[1968]]: [[Anastacia]], usona kantistino, kant-verkistino kaj mod-dezajnistino * [[1976]]: [[Ferenc Zsidó]], rumania hungara instruisto, verkisto, ĵurnalisto * [[1977]]: [[Simone Perrotta]], itala futbalisto * [[1980]]: [[Bora Kiss]], rumania hungara aktorino * [[1996]]: [[Norbert Pribelszki]], hungara aktoro, [[manekeno (modelo)|manekeno]] == Mortoj == * [[1148]]: [[Conan la 3-a (Bretonio)|Conan la 3-a]], duko de [[Bretonio]] (n. [[1112]]) * [[1179]]: [[Hildegard von Bingen]], germana [[abato|abatino]], [[mistiko|mistikulino]], poetino, komponistino kaj sanktulino (n. [[1098]]) * [[1482]]: [[Vilhelmo la 3-a (Saksio)]], landgrafo de Turingio (n. [[1425]]) * [[1575]]: [[Heinrich Bullinger]], svisa protestanta reformisto (n. [[1504]]) * [[1609]]: [[Judah Loev ben Bezalel]], ĉeĥa [[rabeno]], fakulo pri [[Talmudo]], [[kabalo]], alkemiisto, astrologo, matematikisto kaj filozofo (n. inter [[1512]] kaj [[1526]]) * [[1621]]: [[Roberto Bellarmino]], itala kardinalo kaj sanktulo, [[doktoro de la Eklezio]] (n. [[1542]]) * [[1646]]: [[Erycius Puteanus]], belga humanisto, historiisto kaj filologo (n. [[1574]]) * [[1665]]: [[Filipo la 4-a (Hispanio)|Filipo la 4-a]], reĝo de Hispanio kaj Portugalio (n. [[1605]]) * [[1676]]: [[Ŝabtaj Cvi]], [[sefardoj|sefarda]] judo, [[kabalo|kabalisto]] kaj [[rabeno]] (n. [[1626]]) * [[1679]]: [[Johano Jozefo de Aŭstrio]], hispana politikisto kaj militisto (n. [[1629]]) * [[1762]]: [[Francesco Geminiani]], itala komponisto kaj [[violonisto]] (n. ĉirkaŭ [[1680]]) * [[1771]]: [[Tobias Smollett]], skota verkisto kaj kuracisto (n. [[1721]]) * [[1772]]: [[Johann Poppo von Greiner]], germana bibliotekinspektisto kaj registara konsilisto (n. [[1708]]) * [[1791]]: [[Tomás de Iriarte]], hispana poeto (n. [[1750]]) * [[1803]]: [[Franz Xaver Süßmayr]], aŭstra komponisto (n. [[1766]]) *[[1834]]: [[Karl David Ilgen]], germana orientalisto kaj pedagogo * [[1836]]: [[Antoine Laurent de Jussieu]], franca botanikisto (n. [[1748]]) * [[1855]]: [[Ernst Reinhold]], germana filozofo (n. [[1793]]) * [[1863]]: [[Alfred de Vigny]], franca verkisto (n. [[1797]]) * [[1864]]: [[Walter Savage Landor]], angla verkisto kaj poeto (n. [[1775]]) * [[1877]]: [[William Henry Fox Talbot]], angla [[tutfakulo]], pioniro de [[nigrablanka fotografio]] (n. [[1800]]) * [[1879]]: [[Eugène Viollet-le-Duc]], franca arkitekto, historiisto pri arto (n. [[1814]]) * [[1881]]: [[Jozefo Petzval]], hungara matematikisto, inĝeniero, inventisto, profesoro (n. [[1807]]) * [[1892]]: [[Ignaz Vinzenz Zingerle]], aŭstra poeto kaj regionhistoriisto (n. [[1825]]) * [[1897]]: [[Tamás Péchy]], hungara politikisto, ministro, parlamentano (n. [[1828]]) * [[1900]]: [[Miklós Köllő (skulptisto)|Miklós Köllő]], hungara skulptisto (n. [[1861]]) * [[1913]]: [[Gedő Zombory]], hungara reformita pastro, privojaĝa verkisto (n. [[1836]]) * [[1943]]: [[Max Oehler]], germana pentristo (n. [[1881]]) * [[1948]]: [[Emil Ludwig]], germana verkisto (n. [[1881]]) * [[1948]]: [[Folke Bernadotte]], sveda oficiro, diplomato kaj filantropo (n. [[1895]]) * [[1949]]: [[Ádám Abet]], hungara redaktoro, verkisto, poeto (n. [[1867]]) * [[1956]]: [[Antal Hofman]], hungara ĵurnalisto, poeto (n. [[1912]]) * [[1961]]: [[Adnan Menderes]], ĉefministro de Turkio (n. [[1899]]) * [[1965]]: [[Alejandro Casona]], hispana verkisto (n. [[1903]]) * [[1966]]: [[Antal Schmidt]], hungara zoologo (n. [[1880]]) * [[1972]]: [[László Boér]], rumania hungara kuracisto (n. [[1907]]) * [[1973]]: [[Oskar Halecki]], pola historiisto, diplomato (n. [[1891]]) * [[1980]]: [[Anastasio Somoza Debayle]], diktatoro de [[Nikaragvo]] (n. [[1925]]) * [[1989]]: [[Attila Znorovszky]], rumania hungara ĵurnalisto, reĝisoro (n. [[1943]]) * [[1993]]: [[József Pataki]], rumania hungara historiisto, akademiano (n. [[1908]]) * [[1994]]: [[Karl Popper]], brita filozofo (n. [[1902]]) *[[1994]]: [[Hans Flasche]], germana romanisto kaj bibliotekisto * [[1999]]: [[Piero Ferrara]], itala [[esperantisto]], membro de [[Bolonja Esperanto-grupo]], [[UEA-delegito]] pri [[skoltismo]] (n. [[1940]]) * [[2004]]: [[Bert Breit]], aŭstra filmisto kaj komponisto (n. [[1927]]) * [[2005]]: [[Alfred Reed]], usona komponisto (n. [[1921]]) * [[2007]]: [[Jules Verstraeten]], flandra [[esperantisto]], honora prezidanto de la [[Verda Stelo (Antverpeno)|''Verda Stelo'' en Antverpeno]] (n. [[1915]]) * [[2013]]: [[Albertyna Szczudłowska-Dembska]], pola [[egiptologio|egiptologo]] kaj [[koptoj|koptologo]] (n. [[1934]]) * [[2014]]: [[China Zorrilla]], urugvaja aktorino (n. [[1922]]) * [[2016]]: [[Roman Ivaniĉuk]], ukraina verkisto, parlamentano (n. [[1929]]) * [[2017]]: [[Andrzej Paluchowski]], pola [[pola|polisto]], historiisto pri literaturo (n. [[1933]]) * [[2021]]: [[Abdelaziz Bouteflika]], prezidento de Alĝerio 1999-2019 (n. [[1937]]) * [[2021]]: [[Alfonso Sastre]], hispana verkisto, dramaturgo, eseisto kaj scenaristo (n. [[1926]]) * [[2022]]: [[Eugen Dönt]], aŭstra klasika filologo (n. [[1939]]) * [[2024]]: [[Ian Carter]], brita esperantisto (n. [[1950]]) * [[2025]]: [[Dmitrij Cibulevskij]], sovetia kaj ukraina esperantisto (n. [[1946]]) * [[2025]]: [[Hans Enoksen]], ĉefministro de Gronlando 2002-2009 (n. [[1956]]) * [[2025]]: [[John Searle]], usona filozofo (n. [[1932]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Romkatolika Kalendaro]]: [[Hildegard de Bingen]], [[Frankoj|franka]] monaĥino, mistikulino, sanigistino, komponistino; sankta [[Roberto Bellarmino]], [[episkopo]] kaj [[doktoro de la eklezio]] * [[Pollando]]: [[Monda Tago de Siberiano]], dum kiu oni memorigas la [[soveta invado en Pollandon|sovetan invadon en Pollandon]] kaj sekvintan deportadon de poloj al [[Siberio]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''17-a de septembro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; {{Projektoj|wikinewscat=17-a de septembro}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]. [[Kategorio:17-a de septembro| ]] [[Kategorio:Septembro|17]] [[Kategorio:17-a tago de la monato|#09]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0917]] 5ice7kepax0nvy5dzo5vvunmp02wvc8 José Malhoa 0 6523 9400918 8948705 2026-06-13T08:48:47Z Sj1mor 12103 9400918 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''José MALHOA''' (naskiĝis la {{daton|28|aprilo|1855}} en [[Caldas da Rainha]], mortis la {{daton|26|oktobro|1933}} en [[Figueiró dos Vinhos]]) estis [[portugalio|portugala]] [[pentristo]]. == Kelkaj verkoj == [[Dosiero:José Malhoa - O Ateliê do Artista.jpg|eta|maldekstra|300px|José Malhoa - ''O Ateliê do Artista''.]] [[Dosiero:Jose malhoa fado.jpg|eta|maldekstra|300px|José Malhoa - ''O Fado''.]] * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/malhoa-clara-1a.jpg Clara] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311001609/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/malhoa-clara-1a.jpg |date=2007-03-11 }} (1903, 244x134cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/malhoa_bebados1.jpg Os Bêbados ou Festejando o S. Martinho] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040317210542/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/malhoa_bebados1.jpg |date=2004-03-17 }} ("La Ebriuloj aŭ Festantaj la S. Martenan [Fest-tagon]", 1907, 150x200cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/malhoa_fado1.jpg O Fado] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040408225550/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/malhoa_fado1.jpg |date=2004-04-08 }} ("Fado [portugala tradicia muzik-stilo]", 1910, 150x183cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/malhoa-praia_das_macas-1a.jpg Praia das Maçãs] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040408222544/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/malhoa-praia_das_macas-1a.jpg |date=2004-04-08 }} ("Strando de Maçãs", 1918, 69x87cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/malhoa_outono-1.jpg Outono] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050324143948/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/malhoa_outono-1.jpg |date=2005-03-24 }} ("Aŭtuno", 1919, 46x38cm) {{-}} {{Projektoj|commonscat=José Malhoa}} {{Bibliotekoj}} {{Unua}} [[Kategorio:Portugalaj pentristoj|Malhoa]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1855|Malhoa, José]] [[Kategorio:Mortintoj en 1933|Malhoa]] 3eyia0yfu7nlgrbthh2wsyqk51mge6v Josefa de Óbidos 0 6550 9400932 7250121 2026-06-13T08:53:28Z Sj1mor 12103 9400932 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}}[[Dosiero:Josefa de Óbidos - Adoração dos Pastores.png|eta|300px|''Adorado de la Paŝtistoj'' (1669)]] '''Josefa de Óbidos''' (naskiĝis en [[1630]], mortis en [[1684]]) estis portugala pentristino. == Listo de bildoj == * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_s.francisco1.jpg S. Francisco de Assis e Santa Clara Adorando o Menino Jesus] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061022094852/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_s.francisco1.jpg |date=2006-10-22 }} ("S. Francisko de Asiso kaj S. Klara, Adorantaj Jesuon Infanon", 1647, 25,5x34,5cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_madalena1.jpg Santa Maria Madalena] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311001619/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_madalena1.jpg |date=2007-03-11 }} ("S. Maria Magdalena", 1650, 22,8×18,4 cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa-natividade-1a.jpg Natividade] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040318140927/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa-natividade-1a.jpg |date=2004-03-18 }} ("Jesuo Naskita", 1650-1660, 21×16 cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_cordeiro-pascal1.jpg Cordeiro Pascal] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311001938/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_cordeiro-pascal1.jpg |date=2007-03-11 }} ("Paska Ŝafido", 1660-1670, 88×116 cm); * Cesta com Cerejas, Queijos e Barros ("Kesteto kun Ĉerizoj, kaj Fromaĝoj kaj Argilaĵoj", 1670-1680, 50×110 cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_adoracao_dos_pastores-1.jpg Adoração dos Pastores] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311002040/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_adoracao_dos_pastores-1.jpg |date=2007-03-11 }} ("Adorado de la Paŝtistoj [al la infano Jesuo]", 1669, 150×184 cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_s.jose_e_menino-1.jpg S. José e o Menino] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311001949/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_s.jose_e_menino-1.jpg |date=2007-03-11 }} ("S. Jozefo kaj la Infano", 1670, 71×41 cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_st.teresa-transv1.jpg Transverberação de Santa Teresa] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070217061554/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_st.teresa-transv1.jpg |date=2007-02-17 }} (1672, 108×140 cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_menino-jesus-salvador-1.jpg O Menino Jesus Salvador do Mundo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311002051/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_menino-jesus-salvador-1.jpg |date=2007-03-11 }} ("La Infano Jesuo Mondo-Savanto", 1673, 95×116,5 cm);''' * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_visao_de_s.joao_cruz-2a.jpg Visão de S. João da Cruz] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311002108/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_visao_de_s.joao_cruz-2a.jpg |date=2007-03-11 }} ("Vizio de S. João da Cruz", 1673, 161,5×131,5 cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_doces-barros1.jpg Natureza Morta com Doces e Barros] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311001852/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_doces-barros1.jpg |date=2007-03-11 }} ("Mortinta Naturo kun Dolĉaĵoj kaj Argilaĵoj", 1676, 80×60 cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa-anunciacao-1a.jpg Anunciação] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040318115806/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa-anunciacao-1a.jpg |date=2004-03-18 }} ("Anoncado [de la anĝelo Gabrielo al la virgulino Maria]", 1676, 107×88 cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_calvario-1.jpg Calvário-Josefa de Óbidos|Calvário] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040408021719/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/josefa_calvario-1.jpg |date=2004-04-08 }} ("Golgoto", 1679, 160×174 cm) {{Projektoj}} {{Ĝermo|portugalo}} {{Bibliotekoj}} {{Unua}} {{Vivtempo|Obidos, Josefa de}} [[Kategorio:Portugalaj pentristoj]] kg5800a74rc40pawa9i3j3qyklr2g0m António Carneiro 0 6572 9400857 7838792 2026-06-13T08:32:52Z Sj1mor 12103 9400857 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''António CARNEIRO''' estis portugala pentristo ({{dato|16|septembro|1872}} – {{dato|31|marto|1930}}). == Kelkaj verkoj == * Tríptico-A Vida ("Triopa Pentraĵo-La Vivo: La Espero/La Amo/La Sopiro, 1899-1901); ** [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/carneiro_esperanca-1.jpg La espero] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070221075536/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/carneiro_esperanca-1.jpg |date=2007-02-21 }} ** [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/carneiro_amor-1.jpg La amo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070221074946/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/carneiro_amor-1.jpg |date=2007-02-21 }} ** [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/carneiro_saudade-1.jpg La sopiro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050324155718/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/carneiro_saudade-1.jpg |date=2005-03-24 }} * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/carneiro_sinfonia_azul-1.jpg Sinfonia Azul] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070607075529/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/carneiro_sinfonia_azul-1.jpg |date=2007-06-07 }} ("Blua Simfonio", 1910, 78x63cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/carneiro-autoretrato-1a.jpg Auto-Retrato] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070607075434/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/carneiro-autoretrato-1a.jpg |date=2007-06-07 }} ("Memportreto", 1918, 61,7x46,5cm); * [http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/carneiro_melgaco-1.jpg Melgaço] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050324122946/http://www.uc.pt/artes/6spp/imagens/carneiro_melgaco-1.jpg |date=2005-03-24 }} (1921, 26x30cm) {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Unua}} {{Vivtempo|Carneiro, António}} [[Kategorio:Portugalaj pentristoj]] 97o0tf5y3w2ab0lvg7h31fmc6pt8cqp 28-a de oktobro 0 6741 9400781 9396730 2026-06-13T07:02:21Z Tirolischleioans 254019 /* Naskiĝoj */ 9400781 wikitext text/x-wiki {{KalendaroOktobro}} {{oktobro}} La '''28-a de oktobro''' estas la 301-a tago de la jaro (la 302-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 64 tagoj restas. Je la 28-a de oktobro okazis, interalie: == Eventoj == * [[306]]: [[Romia Imperio]]: [[Maksencio]] iĝis [[Listo de romiaj imperiestroj|imperiestro]] * [[312]]: [[Romia Imperio]]: [[Batalo de Ponto Milvio]]: [[Konstantino la 1-a de la Romia Imperio]] venkis armeon de [[Maksencio]] * [[456]]: [[Romia Imperio]]: [[Visigotoj]] konkeris kaj bruligis [[Braga]]n * [[969]]: [[Bizanca imperio|Bizanca]] armeo konkeris turkan [[Antioĥio]]n * [[1420]]: [[Pekino]] oficiale iĝis ĉefurbo de [[Dinastio Ming]], kiam la saman jaron [[Malpermesita Urbo]], sidejo de registaro, estis finkonstruita * [[1424]]: [[Husanoj]] konkeris [[Mohelnice]] kaj murdis 700 loĝantojn * [[1453]]: [[Ladislao la 1-a (Bohemio)|Ladislao la 1-a]] estis kronita kiel [[listo de regnestroj de Bohemio|reĝo de Bohemio]], kvankam [[Georgo de Podebrado]] restis reganta * [[1492]]: [[Kristoforo Kolumbo]], serĉante okcidentan maran vojon al [[Barato]], malkovris [[Kubo]]n * [[1523]]: [[Belorusio]]: en la [[latina]] lingvo aperis ''Kanto de [[uro]]'' de [[Mikola Husoŭski]] * [[1533]]: Posta reĝo de Francio [[Henriko la 2-a (Francio)|Henriko la 2-a]] edziĝis en [[Marsejlo]] al [[Katerino de Mediĉo]] * [[1538]]: [[Domingo]]: fondo de unua [[universitato]] en la okcidenta [[hemisfero]] - Universidad Autónoma de [[Sankta Domingo]] * [[1568]]: [[Pollando]]: [[incendio]] tute detruis konstruaĵojn de [[Mrągowo]] * [[1611]]: Pola reĝo [[Sigismondo la 3-a Vasa]] rangigis [[jezuitoj|jezuitan]] [[kolegio]]n en [[Poznań]] al [[universitato]] - plej granda kaj prestiĝa en la [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]] * [[1628]]: Kapitulaco de [[hugenotoj]] en [[La Rochelle]] * [[1707]]: [[Subdukcio|Subdukcia]] [[Tertremo de Hoei (1707)|tertremo de Hoei]] - la plej vasta en Japanio (ununura, kiu samtempe rompis ĉiujn segmentojn de la Nankai fendego) * [[1726]]: Romano ''[[La vojaĝoj de Gulivero]]'' de irlanda verkisto [[Jonathan Swift]] estis publikigita - klasikaĵo de [[anglalingva literaturo]] * [[1746]]: Ĉirkaŭ 18 000 personoj pereis en [[Limo]] pro submara [[tertremo]] - apuda havenurbo [[Kajao]] detruiĝis pro [[cunamo]] * [[1861]]: [[Pollando]]: malfermo de [[akvovojo]] [[Elbląg]]-[[Ostróda]] por [[akva transporto]] de [[varo]]j * [[1877]]: [[Hungario]]: en [[Budapeŝto]] oni malfermis [[Stacidomo Nyugati|Stacidomonon Nyugati]] * [[1886]]: [[Novjorka Haveno]]: [[Statuo de Libereco]] estis oficiale malfermita de prezidento [[Grover Cleveland]] * [[1905]]: [[Dispartigoj de Pollando]]: aŭtoritatoj fermis [[Universitato de Varsovio|Universitaton de Varsovio]] * [[1912]]: [[Unua Balkana milito]]: armeoj de [[Montenegro]] kaj [[Serbio]] komencis [[sieĝo]]n de [[Shkodër]] * [[1914]]: [[Unua Mondmilito]]: [[Malaka Markolo]]: germana malpeza [[Krozoŝipo (armea)|krozŝipo]] ''SMS Emden'' eniris [[haveno]]n sur [[Penango (insulo)|Penango]] kaj sinkigis du [[militŝipo]]jn de [[Triopa Entento]] * [[1918]]: [[Prago]]: [[Unua respubliko de Ĉeĥoslovakio]] proklamis post 300 jaroj sendependecon (de [[Aŭstrio-Hungario]]) - [[Nacia Asembleo]] de Ĉeĥoslovakio en sia unua leĝo konstatis, ke la "memstara ĉeĥoslovaka ŝtato ekviviĝis"; Pola Likvida Komisiono fondiĝis por transpreni la regionon Eta Pollando, kiu de 1772 estis Okcidenta [[Galicio]] en [[Aŭstrio-Hungario]] kaj certigi sekurecon; generalo [[Tadeusz Rozwadowski|T. Rozwadowski]] nomumiĝis ĉefo de Ĝenerala [[Stabo]] de Pola Soldataro * [[1919]]: [[Usona kongreso]] voĉdonis pri la [[prohibicio en Usono]] - ''la nobla eksperimento'' daŭris ĝis 1933 * [[1925]]: [[Belorusio]]: [[diocezo]] de [[Pinsko]] estis establita * [[1925]]: [[Dua Pola Respubliko]]: baze de [[buleo (papo)|buleo]] sekvas nova disdivido de polaj diocezoj, kadre de 5 [[eklezia provinco|ekleziaj provincoj]] ([[Gniezno]], [[Varsovio]], [[Lvovo]], [[Krakovo]] kaj [[Vilno]]) kreiĝas 20 diocezoj kaj la kampa [[episkopujo]] de Pola Soldataro * [[1926]]: la katolika [[papo]] [[Pio la 11-a]] konsekris unuajn ses [[ĉinoj|ĉinajn]] episkopojn * [[1928]]: [[Ĝakarto]]: [[indonezia lingvo]], diferenciĝanta de la [[malaja lingvo]], fariĝis [[oficiala lingvo]] de [[Indonezio]]; en [[Bielsko-Biała|Bielsko]] oni inaŭguris unusolan en [[intermilita periodo|intermilita Pollando]] monumenton al [[Gabriel Narutowicz]] * [[1930]]: [[Ostrava]]: [[Nova urbodomo (Ostrava)|Nova urbodomo]] ekfunkciis * [[1938]]: Regantoj de la [[Tria Regno]] [[deportado|deportis]] al [[Pollando]] ĉirkaŭ 17 mil [[judoj]]n, kiuj loĝis en Germanio, sed posedis polan civitanecon - ĉirkaŭ 9,5 mil oni devigis transpaŝi polan [[ŝtatlimo]]n apud [[Zbąszyń]] * [[1939]]: [[Germana okupado de Pollando]]: germana Selbstschutz kaj polico en arbaro Barbarka, apud [[Toruń]], [[pafekzekutado|pafekzekutis]] ĉirkaŭ 130 personojn - unua tiea amasa [[ekzekuto]]; en [[Bjalistoko]] [[Nacia Asembleo]] de Okcidenta [[Belorusio]] proponis al la [[Supera Soveto de Sovetunio]] alligi tiun teritorion al [[Belorusa SSR]]; sovetaj regopovoj transdonis [[Vilno]]n al [[Litovio]]; [[Germana okupo de Ĉeĥoslovakio]]: [[patriotismo|patriotaj]] manifestacioj kontraŭ la germana [[okupado]] okazis en pluraj lokoj de la [[Protektorato Bohemio kaj Moravio]], pro kio oni sendis pli ol 2000 studentojn al [[koncentrejo]] [[Sachsenhausen]] * [[1940]]: [[Greka-itala milito|Itala-greka milito]] komenciĝis - [[Itala reĝlando]] atakis Reĝlandon de [[Grekio]], kies ĉefministro [[Ioanis Metaxas]] reĵetis [[ultimato]]n; apud [[Irlando]] sinkis post germana torpeda atako brita pasaĝera ŝipo ''RMS Empress of Britain'', la plej granda trafita de [[torpedo]] dum la milito * [[1941]]: [[Holokaŭsto]]: [[germanoj]] murdis 9,2 mil judojn el [[geto]] de [[Kaŭno]]; pola [[submarŝipo]] "Sokół" sinkigis italan ŝipon "Città di Palermo" * [[1942]]: [[Norda Kaŭkazio]]: [[Wehrmacht|germana armeo]] konkeris [[Nalĉik]]; en [[Munkeno]] okazis premiero de [[Capriccio (opero)|''Kapriĉo'']], la lasta testamenta [[opero]] de [[Richard Strauss]] * [[1943]]: [[Adolf Hitler]] ordonis haltigi evakuon el [[Krimeo]] de la 17-a Armeo; Ĉina Fronto: ĉinaj trupoj konkeris [[Ŝaosing]] * [[1944]]: [[Dua Mondmilito]]: Apud [[Włoszczowa]] tritaga batalo inter la [[Pola Enlanda Armeo]] kontraŭ ''[[Wehrmacht]]'', ĝendarmaro kaj [[SS (organizo)|SS]] finiĝis; [[Slovaka nacia ribelo]] kontraŭ germana [[Wehrmacht]] malvenkis; pola kaj franca registaroj subskribis interkonsenton pri kreo de pola armeo sur la franca teritorio; jugoslavia 26-a [[divizio]] liberigis [[Trogir]]; bomba korpuso de la [[brita aerarmeo]] atakis [[Kolonjo]]n; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: en [[Nederlando]] la brita armeo konkeris [[Tilburg]]; en [[Moskvo]] estis subskribita interkonsento pri [[armistico]] de la registaroj de [[Usono]], [[Britio]] kaj [[Sovetunio]] unuflanke kaj [[Bulgario]] aliflanke * [[1945]]: Provizora [[Nacia Asembleo]] konfirmis [[Edvard Beneš]] kiel prezidenton de [[Ĉeĥoslovakio|Ĉeĥoslovaka Respubliko]], estis anoncita ŝtatigo de multaj entreprenoj * [[1946]]: [[Pollando]]: juĝejo en [[Varsovio]] verdiktis [[mortpuno|mortpunojn]] al M- Ostromęcki, W. Drybs kaj M. Kobierzycka pro plenumo de gvidaj funkcioj en la [[Naciaj Armitaj Fortoj de Pollando]] kaj la Pola Organizaĵo - la verdiktoj estis ŝanĝitaj al ĝisviva mallibero * [[1947]]: Surbaze de la [[Traktato de Parizo]] la insularo [[Dodekanesoj]] aparteninta ĝis nun al [[Italio]] estis transdonita al [[Grekio]] * [[1948]]: [[Flago de Israelo]] oficialiĝis; [[Stalinismo]]: Episkopoj Iuliu Hossu kaj [[Áron Márton]] submetas al ministro Stanciu Stoian "la statuson de organizo, gvidado kaj administrado de la katolika [[kulto]] de ĉiuj [[rito]]j en [[Rumanio]]" - samtage estis arestitaj unuaj [[episkopo]]j; rezulte de vundoj post aŭtomobila [[akcidento]] mortis episkopo de [[Łomża]] Stanisław Kostka Łukomski, kandidato por la posteno de [[primaso]], revenanta el funebraj ceremonioj de la pola primaso August Hlond, mortinta en misteraj cirkonstancoj * [[1950]]: [[Pollando]]: oni anoncis ŝanĝon de [[valuto]] kun malpermeso posedi [[oro]]n, [[plateno]]n kaj [[valorpapero]]jn * [[1954]]: Kun adopto de nova reĝa [[statuto]], [[Reĝlando de Nederlando]] iĝis [[konfederacio]] * [[1956]]: [[Pola Popola Respubliko]]: en [[Gdynia]] okazis fonda kunveno de la [[Asocio]] de [[Kaŝuboj]]; al [[Varsovio]] post 3 jaroj revenis, liberigita de internigejo, [[primaso]] de Pollando kardinalo [[Stefan Wyszyński]], arestita sen [[juĝo]] kaj verdikto kiel skandalema edukito de [[Vatikano]] * [[1956]]: [[Hungara revolucio de 1956|Hungara revolucio]]: [[papo]] [[Pio la 12-a]], defende de [[hungaroj]], apelaciis en [[encikliko]] pro la "amata hungara [[nacio]]" * [[1958]]: [[Johano la 23-a]] iĝis papo * [[1962]]: [[Malvarma milito]]: [[Nikita Ĥruŝĉov]] anoncis retirigon de [[raketo|raketaj]] lanĉiloj de [[Kubo]] kontraŭ reciproka retirigo de la usonaj de [[Turkio]] (sen informo de la gazetaro) - fino de la [[Kariba krizo]] * [[1965]]: [[Vatikanurbo]]: dum la [[Dua Vatikana Koncilio]] oni eldonis deklaron ''[[Nostra Aetate]]'' pri sinteno de la [[Katolika Eklezio]] al nekristanaj [[religio]]j kaj substrekis, ke [[judoj]] ne havas kolektivan kulpon pri [[krucumo de Jesuo]], kondamnis [[kontraŭjudismo]]n kun ĉiuj formoj de [[rasismo]] asertante [[digno]]n de ĉiu homo - grava dokumento por la [[dialogo interreligia]] * [[1968]]: Oni voĉdonis federaligon de [[Ĉeĥoslovakio]] en [[Ĉeĥoslovaka socialisma respubliko|Ĉeĥoslovakan socialisman respublikon]] ekde la 1-a de januaro 1969 * [[1969]]: [[Israela Laborista Partio]] gajnis parlamentan balotadon * [[1970]]: Premiero de la franca filma komedio ''[[Ĝendarmo en emeriteco]]'' kun [[Louis de Funès]] ĉefrole * [[1972]]: Testoflugo de la pasaĝera aviadilo [[Airbus A300]] * [[1975]]: Pola [[pianisto]] [[Krystian Zimerman]] venkis en la 9-a [[Internacia Piana Konkurso Fryderyk Chopin]] * [[1981]]: Usona metalroka [[muzikgrupo]] ''[[Metallica]]'' fondiĝis * [[1985]]: [[Daniel Ortega]] iĝis prezidento de [[Nikaragvo]] * [[1988]]: [[Ĉeĥoslovakio]] proklamis la [[dato]]n [[nacia festo]] - en [[Prago]] kaj aliaj partoj de la respubliko okazis kunvenoj omaĝe al la 70-a datreveno de la fondiĝo de la [[Unua respubliko de Ĉeĥoslovakio]] * [[1989]]: [[Revolucioj en 1989|Revolucioj]]: En [[Prago]] sur la [[Venceslaa Placo]] okazis spontanea [[manifestacio]] de kelkmil homoj pro la datrevenfondo de la respubliko kaj por observado de [[homaj rajtoj]]; [[Verĥovna Rada]] proklamis [[ukraina]]n lingvon sur la teritorio de [[Ukrainio]]; En [[Pola Televido]] oni anoncis simbolan finon de la "[[erao]] de komunismo" indikante la [[4-an de junio]] 1989 en Pollando * [[1991]]: Aerarmeo de [[Jugoslava Popola Armeo]] bombis hungaran landliman urbon [[Barcs]] * [[1992]]: Ĉefministro de Bulgario [[Filip Dimitrov]] ne ricevas [[konfiddemando|konfidan voĉdonon]] de la [[Nacia Asembleo]] kaj eksiĝis de la registaro; lasta trupo de la rusia armeo forlasis Pollandon * [[1993]]: [[Senato]] de [[Aŭstralio]] agnoskis [[holodomoro]]n en [[Ukrainio]] kiel sovetan [[genocido]]n; [[Litovio]]: unua [[vizo]] estis donita al [[Rusio|rusia]] civitano en [[litovoj|litova]] ambasadejo en [[Moskvo]] * [[1995]]: [[Azerbajĝano]]: fajro en la [[Metroo de Bakuo]] mortigis ne malpli ol 286 pasaĝerojn kaj vundis 270 pli en la plej mortiga subtera [[katastrofo]] de la mondo * [[1998]]: Aviadilo de ĉina flugkompanio [[Air China]] estis forkaptita al [[Tajvano]] - oni arestis forrabinton * [[2007]]: [[Argentino]]: [[Cristina Fernández de Kirchner]] gajnis prezidentan balotadon * [[2008]]: [[Pollando]]: dum konstrulaboroj en [[Malbork]] oni trovis devenantan de la [[dua mondmilito]] amasan [[tombo]]n de 2116 personoj * [[2009]]: [[NASA]]: testado de transporta raketo [[Ares I]] komenciĝis; [[Armando Guebuza]] refoje iĝis prezidento de Mozambiko * [[2012]]: [[Partio de Regionoj (Ukrainio)|Partio de Regionoj]] gajnis parlamentan baloton en Ukrainio * [[2013]]: 5 personoj pereis kaj 38 vundiĝis rezulte de eksplodo de aŭtomobilo sur la [[Placo Tian An Men]] en [[Pekino]] * [[2014]]: En [[Varsovio]] prezidentoj de [[Pollando]] kaj [[Israelo]] malfermis ĉef[[ekspozicio]]n en la [[Muzeo pri Historio de Polaj Judoj]] - la ekspozicio konsistas el 8 [[galerio]]j, kie prezentiĝas 1000-jara [[historio]] de la [[poloj|polaj]] [[judoj]] == Naskiĝoj == * [[1017]]: [[Henriko la 3-a (Sankta Romia Imperio)|Henriko la 3-a]], germana-romia imperiestro (m. [[1056]]) * [[1200]]: [[Ludoviko la 4-a (Turingio)]], landgrafo * [[1467]]: [[Erasmo de Roterdamo]], nederlanda [[humanismo|humanisto]], filologo, filozofo, teologo, antaŭulo de [[reformacio]] (m. [[1536]]) * [[1510]]: [[Francisko Borgia]], hispana [[jezuitoj|jezuito]] kaj sanktulo, unu el gravuloj de [[kontraŭreformacio]] (m. [[1572]]) * [[1536]]: [[Felix Platter]], svisa kuracisto kaj verkisto priskribinta [[intelekta malkapablo|intelektan malkapablon]] (m. [[1614]]) * [[1550]]: [[Stanisław Kostka]], pola nobelo kaj jezuito, [[Patrona Sanktulo]] de Pollando kaj de [[messervanto]]j (m. [[1568]]) * [[1585]]: [[Cornelius Jansenius (Episkopo de Ypres)|Cornelius Jansenius]], nederlanda teologo kaj episkopo, kreinto de [[jansenismo]] (m. [[1638]]) * [[1672]]: [[Imre Csáky]], hungara [[kardinalo]], ĉefepiskopo de [[Kalocsa]] (m. [[1732]]) * [[1693]]: [[Šimon Brixi]], ĉeĥa baroka komponisto (m. [[1735]]) * [[1696]]: [[Marŝalo de Saksio|Maurycy Saski]], franca [[militisto]], marŝalo de Francio (m. [[1750]]) * [[1759]]: [[Andrej Voroniĥin]], rusa arkitekto kaj pentristo, kreinto de la rusa [[empiro]] (m. [[1814]]) * [[1768]]: [[Johannes Daniel Falk]], germana verkisto kaj teologo (m. [[1826]]) * [[1776]]: [[Joachim Haspinger]], aŭstra kapuceno kaj [[Tirolo|tirola]] [[rezistomovado|rezistadmovadano]] (m. [[1858]]) * [[1780]]: [[Friedrich August Ukert]], germana geografo kaj historiisto (m. [[1851]]) * [[1797]]: [[Friedrich Loos]], aŭstra pentristo * [[1815]]: [[Ľudovít Štúr]], slovaka verkisto, lingvisto, filozofo kaj kodiganto de la [[slovaka lingvo]] dum [[Revolucio de 1848|printempo de la popoloj]] (m. [[1856]]) * [[1818]]: [[Ivan Turgenev]], rusa verkisto (m. [[1883]]) * [[1823]]: [[Franz Xaver von Wegele]], germana historiisto * [[1826]]: [[Karl Fabricius]], saksa historiisto en [[Transsilvanio]] (m. [[1881]]) * [[1838]]: [[Károly Zilahi-Kiss]], hungara ĵurnalisto, kritikisto, poeto (m. [[1864]]) * [[1843]]: [[Dezső Bánffy]], hungara barono, ĉefministro de Hungario, kies ĉefa klopodo estis subpremo de la nacimalplimultaj movadoj (m. [[1911]]) * [[1846]]: [[Auguste Escoffier]], franca [[kuiristo]], aŭtoro de [[kuirlibro]]j, populariganto de la [[franca kuirarto]] (m. [[1935]]) *[[1951]]: [[Ernst A. Grandits]], aŭstra kulturĵurnalisto * [[1856]]: [[Dragutin Gorjanović-Kramberger]], kroata geologo kaj paleontologo (m. [[1936]]) * [[1860]]: [[Hugo Preuß]], germana juristo, politikisto kaj rektoro en [[Vajmara Respubliko]] (m. [[1925]]) * [[1862]]: [[András Bálint (lokhistoriisto)|András Bálint]], hungara lokhistoriisto, popolkultivinto (m. [[1962]]) * [[1871]]: [[Marc Pujo]], franca vinberkulturisto, [[delegito de UEA]], tradukisto, kontribuinta al "[[Literatura Mondo]]", "[[Heroldo de Esperanto]]" kaj "[[Nia Gazeto]]" * [[1872]]: [[Simeon Ráduly]], hungara literatur- kaj muzikhistoriisto (m. [[1905]]) * [[1874]]: [[Karel Pelant]], ĉeĥa ĵurnalisto, tradukisto, vojaĝisto, [[pioniro de Esperanto|pionira esperantisto]], kontribuanto al "[[Libera Penso]]" (m. [[1925]]) * [[1880]]: [[Lajos Hatvany]], hungara verkisto, literaturhistoriisto, mecenato (m. [[1917]]) *[[1887]]: [[Ernst Gamillscheg]], aŭstra romanisto * [[1890]]: [[Ivan H. Krestanov]], bulgara diplomato, [[lektoro]] de fremdlingvoj, membro de [[Lingva Komitato]], kunlaboranto de ''[[Enciklopedio de Esperanto]]'', aŭtoro i.a. de vortaro (m. [[1966]]) * [[1893]]: [[Karl Farkas]], aŭstra aktoro, reĝisoro, verkisto kaj kabaredisto (m. [[1971]]) * [[1895]]: [[Majk Johannsen]], ukraina verkisto kaj poeto, poligloto, enestanta en "[[Ukraina Stelo]]", viktimo de [[stalinismo]] (m. [[1937]]) * [[1889]]: [[András Daday]], hungara kuracisto kaj medicinhistoriisto (m. [[1973]]) * [[1901]]: [[Alois Schmaus]], germana slavisto kaj balkanologo * [[1902]]: [[Elsa Lanchester]], angla-usona aktorino, konata kiel fianĉino de la [[Monstro de Frankenstein]] (m. [[1986]]) * [[1902]]: [[Lajos Ligeti]], hungara [[orientalisto]], filologo, profesoro, verkisto, tradukisto, membro de [[Hungara Scienca Akademio]] (m. [[1987]]) * [[1903]]: [[Evelyn Waugh]], angla katolika verkisto, milita korespondanto (m. [[1966]]) * [[1909]]: [[Francis Bacon (pentristo)|Francis Bacon]], irlanda impresionisma pentristo (m. [[1992]]) * [[1911]]: [[Márton Lőrincz]], hungara luktisto, olimpia ĉampiono (m. [[1969]]) * [[1913]]: [[Béla Kelemen]], hungara lingvisto, vortarredaktisto (m. [[1982]]) * [[1914]]: [[Jonas Salk]], usona [[biomedicino|biomedicinisto]] kaj [[virusoscienco|virusosciencisto]], inventinto de [[vakcino]] kontraŭ [[gripo]] kaj [[poliomjelito]] (m. [[1995]]) * [[1919]]: [[Bernhard Wicki]], aŭstra-svisa-germana aktoro kaj filmreĝisoro (m. [[2000]]) * [[1919]]: [[Natércia Freire]], portugala verkisto (m. 2004) * [[1928]]: [[Ion Mihai Pacepa]], rumana sekretserva generalo kaj komunista [[funkciulo]], plej supera oficiro ligita kun [[spionado]] en [[Orienta Bloko]], kontribuinta al prevento de la [[tria mondmilito]], oktobre de 1978 dufoje kondamnita al morto, elmigrinta al Usono, kunlaboranto de [[CIA]] (m. [[2021]]) * [[1929]]: [[Joan Plowright]], brita aktorino (m. [[2025]]) * [[1930]]: [[László Dobos]], hungara verkisto el [[Slovakio]], redaktoro, instruisto, profesoro, kritikisto kaj politikisto (m. [[2014]]) * [[1936]]: [[Gábor Amirás]], rumania hungara pianisto, universitata profesoro * [[1938]]: [[Márta Bokor Szabó]], rumania hungara ceramikistino (m. [[2006]]) * [[1940]]: [[Niki Eideneier-Anastassiadi]], germana-greka filologino * [[1942]]: [[Ferenc Szakály]], hungara historiisto, muzeologo, profesoro, membro de [[Hungara Scienca Akademio]] (m. [[1999]]) * [[1944]]: [[Michel Colucci]], franca filmaktoro kaj komediisto (m. [[1986]]) * [[1944]]: [[Tadeusz Iwiński]], pola parlamentano, poligloto, ano de [[Parlamenta Grupo Apoganta Esperanton (Pollando)|Parlamenta Grupo Apoganta Esperanton]] * [[1945]]: [[Attila Zágoni]], rumania hungara verkisto, publicisto, humuristo (m. [[1989]]) * [[1952]]: [[Erzsébet Muckenhaupt]], hungara muzeologino, [[libro]]historiistino * [[1955]]: [[Bill Gates]], usona entreprenisto, kunfondinto de [[Mikrosofto]] * [[1956]]: [[Mahmud Ahmadineĵad]], urbestro de [[Teherano]], prezidento de Irano * [[1960]]: [[Kim J. Henriksen]], dana [[Denaskaj Esperanto-parolantoj|denaska esperantisto]], kunfondinto de la muzikgrupoj [[Amplifiki]] kaj [[Esperanto Desperado]] * [[1963]]: [[Eros Ramazzotti]], itala popmuzika kantisto kaj komponisto * [[1967]]: [[Julia Roberts]], usona aktorino * [[1968]]: [[Juan Orlando Hernández]], prezidento de [[Honduro]] * [[1969]]: [[Ben Harper]], usona kantisto, kantoverkisto kaj [[mult-instrumentisto]] * [[1974]]: [[Joaquin Phoenix]], usona aktoro * [[1975]]: [[Árpád Töhötöm Szabó]], rumania hungara etnografo * [[1980]]: [[Nur-Paŝi Kulajev]], ĉeĉena teroristo, la sola postvivinto el la grupo, kiu en 2004 [[Terorisma atako en Beslano|ostaĝigis infanojn]] en [[Beslano]] ([[Rusio]]) * [[1981]]: [[Milan Baroš]], ĉeĥa futbalisto, [[avanulo]] == Mortoj == * [[312]]: [[Maksencio]], imperiestro de Romio ([[tetrarkio|tetrarko]]) (n. ĉirkaŭ [[278]]) * [[457]]: [[Iba el Edeso]], episkopo el [[Şanlıurfa|Edeso]], teologo uzanta [[siria lingvo|sirian lingvon]] * [[1138]]: [[Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa]], pola princo de la dinastio de [[Piastoj]] vivanta komence de la [[Pollando dum feŭda dispartigo|feŭda dispartigo de Pollando]] (n. [[1086]]) * [[1271]]: [[Hetumo la 1-a]], reganto de [[Armena reĝlando en Kilikio]] (n. [[1215]]) * [[1412]]: [[Margareta la 1-a]], regantino de Danio, Norvegio kaj Svedio (n. [[1353]]) * [[1571]]: [[William Parr (1-a grafo de Essex)]], frato de [[Catherine Parr]], sesa edzino de [[Henriko la 8-a (Anglio)]] (n. ĉirkaŭ [[1512]]) * [[1627]]: [[Jahangir]], imperiestro de [[Mogola Imperio]] (n. [[1569]]) * [[1639]]: [[Stefano Landi]], itala komponisto de [[Roma Skolo]] (n. [[1587]]) * [[1704]]: [[John Locke]], angla filozofo, kuracisto, politikisto, ekonomikisto, kreinta fundamenton por [[kvanta teorio de mono]] (n. [[1632]]) * [[1740]]: [[Anna Ivanovna]], imperiestrino de Rusio (n. [[1693]]) *[[1744]]: [[Johann Ehrenfried Zschackwitz]], germana historiisto kaj heraldikisto * [[1754]]: [[Friedrich von Hagedorn]], germana poeto reviviginta besto-[[fablo]]jn en la [[germana literaturo]] (n. [[1708]]) * [[1755]]: [[Joseph Bodin de Boismortier]], franca baroka komponisto (n. [[1689]]) *[[1761]]: [[Franz Anton Pilgram]], aŭstra arĥitekto * [[1787]]: [[Johann Karl August Musäus]], germana verkisto kaj literaturkritikisto (n. [[1735]]) * [[1792]]: [[Paul Möhring]], germana kuracisto, botanikisto kaj zoologo (n. [[1710]]) * [[1806]]: [[Charlotte Turner Smith]], angla [[romantikismo|romantikisma]] poetino (n. [[1749]]) * [[1839]]: [[Emil Buczy]], hungara pstro, kanoniko, astronomo, poeto, estetikisto, kunfondinto de la revuo "[[Erdélyi Múzeum (revuo)|Erdélyi Múzeum]]" (n. [[1782]]) * [[1841]]: [[Johan August Arfwedson]], sveda kemiisto, mineralogo, malkovrinto de [[litio]] (n. [[1792]]) * [[1844]]: [[Aleksandro Kisfaludy]], hungara poeto (n. [[1772]]) * [[1858]]: [[Ida Pfeiffer]], aŭstra virino, kiu sola dufoje vojaĝis tra la tuta mondo (n. [[1797]]) * [[1877]]: [[Johann von Herbeck]], aŭstra [[orkestrestro]] kaj komponisto (n. [[1831]]) * [[1877]]: [[Robert Swinhoe]], brita diplomato kaj [[natura historio|naturalisto]] laboranta en [[Tajvano]] (n. [[1836]]) * [[1880]]: [[Emil Palleske]], germana verkisto kaj laŭtlegisto (n. [[1823]]) * [[1899]]: [[Ottmar Mergenthaler]], germana [[horloĝo|horloĝisto]] kaj inventinto de [[Linotipo (Linotype)|logotipo]] (n. [[1854]]) * [[1900]]: [[Max Müller]], germana lingvisto, [[orientalisto]] kaj [[sanskrito|sanskritologo]], spertulo pri [[kompara lingvoscienco]], redaktoro kaj eldoninto de ''[[Rigvedo]]'' (transdonata per [[parola tradicio]]), kunfondinto de [[hindologio]] (n. [[1823]]) * [[1906]]: [[Franklin Dória]], brazila advokato, politikisto, oratoro, juristo kaj poeto (n. [[1836]]) * [[1928]]: [[Paul Fast]], germana instruisto, kunfondinto de Esperanto-grupo en [[Kenigsbergo]], kunverkinto de germanlingva gramatiko de Esperanto (n. [[1853]]) * [[1929]]: [[Bernhard von Bülow]], kanceliero de Germanio (n. [[1849]]) * [[1929]]: [[Ernő Osvát]], hungara redaktoro kaj verkisto (n. [[1877]]) * [[1932]]: [[Dezső Laczkó]], hungara geologo, paleontologo, pastro, monaĥo, instruisto kaj muzeologo (n. [[1860]]) * [[1934]]: [[Bernhard Widmann]], germana teologo, cistercia abato kaj muzikfakulo * [[1949]]: [[Viktor Glondys]], germana episkopo de la [[Evangelia eklezio de Aŭgsburga konfeso en Rumanio]], ligita kun [[Bukovino]] kaj [[Transilvanio]], [[antropozofo]] (n. [[1882]]) * [[1950]]: [[Rascislau Lapicki]], belorusa [[antikomunismo|kontraŭsoveta]] aganto interalie en [[Smarhon]], kreinto de subtera movado, ekzekutita (n. [[1928]]) * [[1954]]: [[Lajos Nagy (verkisto)|Lajos Nagy]], hungara verkisto, majstro de [[novelo]]j, enestanta en ''[[Hungara Antologio]]'' (n. [[1883]]) * [[1957]]: [[Ernst Gräfenberg]], germana [[ginekologo]] malkovrinta la [[Punkto de Gräfenberg|punkton de Gräfenberg]] (n. [[1881]]) * [[1959]]: [[Camilo Cienfuegos]], kuba revoluciulo (n. [[1932]]) * [[1960]]: [[Ágnes Keresztessy]], hungara poetino, raportistino de "[[Keleti Újság]]" kaj "[[Igazság]]" (n. [[1890]]) * [[1973]]: [[Erzsébet Barabássy]], hungara teatrokritikistino (n. [[1914]]) * [[1969]]: [[Kornej Ĉukovskij]], rusia, soveta poeto, tradukisto, lingvisto, aŭtoro de [[poemo]]j por infanoj (n. [[1882]]) * [[1987]]: [[André Masson]], franca artisto, ligita kun [[kubismo]] kaj [[superrealismo]] (n. [[1896]]) * [[1989]]: [[Kateb Yacine]], alĝeria poeto kaj dramisto franclingva, kreanta ankaŭ en la alĝera-[[araba]] (n. [[1929]]) * [[1997]]: [[Zsuzsa Széll]], hungara literaturhistoriistino (n. [[1925]]) * [[1998]]: [[Ted Hughes]], angla poeto kaj [[porinfana literaturo|porinfana verkisto]] (n. [[1930]]) * [[1999]]: [[Rafael Alberti]], hispana poeto, membro de [[Generacio de la 27a]] (n. [[1902]]) * [[2003]]: [[Sidney S. Culbert]], usona profesoro pri psikologio kalkulinta [[Nombro de Esperanto-parolantoj|nombron de Esperanto-parolantoj]] (n. [[1913]]) * [[2005]]: [[Richard E. Smalley]], usona Nobelpremiita kemiisto, kunmalkovrinto de [[fulereno]] (n. [[1943]]) * [[2005]]: [[Otto Ogiermann]], germana jezuito, verkisto kaj edukisto konata en [[GDR]] (n. [[1912]]) * [[2007]]: [[Evelyn Hamann]], germana aktorino, konata kiel [[skeĉo|skeĉa]] partnerino de [[Loriot]] (n. [[1942]]) * [[2011]]: [[Willy de Clercq]], belga politikisto, ano de [[Komisiono Delors]] (n. [[1927]]) * [[2011]]: [[Jiří Gruša]], ĉeĥa poeto, tradukisto, diplomato, opoziciisto, prezidanto de [[PEN-klubo internacia]] (n. [[1938]]) * [[2013]]: [[Tadeusz Mazowiecki]], lasta ĉefministro de [[Pola Popola Respubliko]] kaj unua de la Tria Respubliko (n. [[1927]]) * [[2014]]: [[Erika Weinzierl]], aŭstra historiistino pri [[eklezio]] (n. [[1925]]) *[[2017]]: [[Waltraut Schulz]], germana kantistino * [[2019]]: [[Zoltán Jeney]], hungara komponisto kaj altlerneja instruisto (n. [[1943]]) * [[2019]]: [[Kay R. Hagan]], usona politikistino, membro de [[Demokratia Partio (Usono)|Demokratia Partio]] (n. [[1953]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: sanktaj [[apostolo]]j [[Simono Zeloto]] kaj [[Judaso Tadeo]] * [[Ĉeĥio]]: datreveno de proklamita sendependeco de [[Ĉeĥoslovakio]] en 1918 * [[Grekio]] kaj [[grekoj|greka]] komunumo en [[Kipro]]: [[Nacia tago]] - memorigo de forĵeto fare de greka ĉefministro [[Ioannis Metaxas]] de la [[ultimato]] de [[Benito Mussolini|Mussolini]], en kiu li postulis konsenton por eniro de itala armeo al Grekio en 1940 == Tagoj de [[semajno]] == La '''28-a de oktobro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; {{Projektoj|wikinewscat=28-a de oktobro}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]. [[Kategorio:28-a de oktobro| ]] [[Kategorio:Oktobro|28]] [[Kategorio:28-a tago de la monato|#10]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1028]] 1vq43fp6e1ponkxefy3vmfxrr1su1lm Sophia Loren 0 6836 9400375 9330298 2026-06-12T14:19:30Z IvanScrooge98 111818 /* */ 9400375 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro |nomo = Sophia Loren |dosiero = Sophia Loren - 1955.JPG |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Sofia Villani Scicolone |loko de naskiĝo = {{Flago|Italio}} [[Romo]], [[Italio]] |loko de morto = |kromnomo = Sofia Lazzaro<br />Sofia Scicolone |aktivaj jaroj = [[1950 en filmo|1950]] - nuntempo |geedzo = [[Carlo Ponti]] ([[1966]] - [[2007]]) |gepatroj = |sidejo = |oficiala ttt = [http://www.sophialoren.com sophialoren.com] (offline) |karakteriza rolo = '''Cesira''' en ''[[La ciociara]]'' <br /> '''Filumena Marturano''' en ''[[Matrimonio all'italiana]]'' |oskar-premio = '''Plej bona aktorino en ĉefrolo''' <br /> 1962 ''[[La ciociara]]'' <br /> '''Honora premio de Akademio''' <br /> 1991 Tutviva alporto al la monda [[kinematografio]] |premio emmy = |premio ora globo = '''Premio de Cecil B. DeMille''' <br /> 1995 Tutviva alporto al la monda kinematografio |ora urso = '''Honora Ora Urso''' <br /> 1994 Tutviva alporto al la monda kinematografio |premio bafta = '''Plej bona neangle parolanta aktorino en ĉefrolo''' <br /> 1962 ''[[La ciociara]]'' |césar = '''Honora premio César''' <br /> 1991 Tutviva alporto al la monda kinematografio |grammy = '''Plej bona paroligita albumo por infanoj''' <br /> 2004 ''Prokofiev: Peter and the Wolf/Beintus'' |premio ora frambo = |pluaj premioj = }} Sophia Loren {{prononco|so'''fi'''a '''lo'''ren}} (realnome '''Sofia VILLANI SCICOLONE'''; naskiĝis {{daton|20|9|1934}} en [[Romo]]) estas itala aktorino. [[Dosiero:SophiaLorenAAFeb09.jpg|eta|Sophia Loren (2009)]] [[Dosiero:Sophia Loren L.A..jpg|eta|Sophia Loren (1986)]] Malkovrita en beleckonkursoj, ŝi — subtenate de sia onta edzo, la produktoro [[Carlo Ponti]] — rapide evoluis al unu el la plej popularaj filmaktorinoj de Italio. Fine de la [[1950-aj]] jaroj ŝi elprovis sin ankaŭ en [[Hollywood]]; filmpartneroj estis i.a. [[Cary Grant]] kaj [[Frank Sinatra]]. En la jaro [[1961]] Sophia Loren gajnis [[Oskaro]]n pro sia ĉefrolo en la filmo ''La ciociara'' kaj 30 jarojn poste ŝi ricevis honoran Oskaron pro sia vivoverko. En [[1994]] ŝi kadre de la [[Berlino|Berlina]] Internacia Film-Festivalo [[Berlinale]] en Germanio ricevis la premion [[Honora Ora Urso]] pro sia vivoverko. == Biografio == === Juneco === [[File:A young Sophia Loren, aged 15, at a beauty contest in Naples, Italy.jpg|thumb|Loren je 15 jaroj en beleckonkurso]] Sofia Costanza Brigida Villani Scicolone (vera nomo de Sophia Loren), naskiĝis la 20-an de septembro 1934 en Romo, [1] filino de Romilda Villani (1910-1991), pianinstruistino el Kampanio, kaj Riccardo Mario Claudio Scicolone (1907-1976), sicilia dom-makleristo. Ŝia patrino gajnis konkurson en 1932 por iri al Holivudo kiel duobl-ulino kaj risk-aktoro de Greta Garbo, sed pro la forta opozicio de siaj gepatroj ŝi rezignis. Ŝia patro, de nobla deveno (Sofia mem en sia aŭtobiografio deklaras, ke ŝi rajtas nomi sin "de la Markizoj de Licata Scicolone Murillo"), agnoskis sian patrecon pri la infanino, kiun li nomis per la nomo de sia propra patrino, Sofia, de venecia deveno; Tamen, li ĉiam rifuzis edziĝi al Romilda, kiu, pro la sekva ekonomia malfacilaĵo [2] translokiĝis kun la malgranda Sofia de Romo al Pozzuoli, kun sia familio, kie Sofia pasigis sian infanaĝon kaj fruan adoleskecon, dum la Dua Mondmilito, en malstabilaj ekonomiaj kondiĉoj. La haveno kaj la municia stokejo en Pozzuoli estis ofte bombitaj de la Aliancitaj aerarmeoj, kaj dum unu el ĉi tiuj atakoj, Sofia, kurante al la bombŝirmejo, estis trafita de ŝrapnelo, vundante ŝian mentonon. Post ĉi tiu okazaĵo, la familio translokiĝis al Napolo. Post la milito, ŝi kaj ŝia familio revenis al sia hejmo en Pozzuoli. === La komencoj === Dekkvinjaraĝe ŝi gajnis sian unuan beleckonkurson kaj kun la mono de la premio ŝi revenis al Romo kun sia patrino serĉante sukceson, sed ambaŭ estis denuncitaj de ŝia patro, kiu ne akceptis la karieron de sia filino en la mondo de la spektaklo, pro (de li senbaze supozita), prostituado en la roma domo, sed ĉio solviĝis per klarigo antaŭ la polico. En Romo ŝi partoprenis diversajn beleckonkursojn, inkluzive de Miss Italia en 1950, kie ŝi estis elektita Miss Eleganza; ŝi ankaŭ pozis por [[fotoromano]]j kaj partoprenis en diversaj filmoj kiel figuranto aŭ en marĝenaj roloj, kio iom post iom alportis al ŝi videblecon, enfokusigita ankaŭ de ŝiaj estetikaj kvalitoj. En nur unu jaro ŝi estis elektita por partopreni en ĉirkaŭ dek kvin filmoj. Ŝi ankaŭ estis elektita kiel helpantinon de Corrado, tiam radio- stelulo, en la prezentado de Rosso e Nero. La turnopunkto venis kiam, ankaŭ en 1951, ŝi renkontis la produktoron Carlo Ponti, kiu rimarkis ŝin ĉe beleckonkurso kie ŝi estis gasto; la sekvan tagon li akceptis ŝin en sian studion por intervjuo kaj, impresita de ŝia potencialo, ofertis al ŝi sepjaran kontrakton. Dum ĉi tiu periodo, ŝi komencis uzi artistajn nomojn, unue nomante sin Sofia Lazzaro kaj poste Sophia Loren, por prezenti sin laŭ pli "internacia" maniero, laŭ sugesto de la produktoro Goffredo Lombardo, kiu estis inspirita de tiu de la sveda aktorino Märta Torén. === Filmoj de la 1950-aj jaroj === [[File:LorenPizza.jpg|thumb|left|Sophia Loren kun Giacomo Furia en La Oro de Napolo (1954)]] Unu el la unuaj gravaj roloj sub la nova nomo estis apud Alberto Sordi, rolante Kleopatran kaj unu ŝian duoblulinon en Du Noktoj kun Kleopatra de Mario Mattoli en 1953; en la sama jaro ŝi kunaktoris en Ci troviamo in galleria, la reĝisora debuto de Mauro Bolognini. La sekvan jaron ŝi ludis aliajn filmojn en duarangaj roloj kiel ekzemple Carosello napoletano, Un giorno in pretura, en la epizodo Don Michele, Anna e il biliardo kun Walter Chiari aŭ Pellegrini d'amore, aŭ Tempi nostri, kun Totò ; en la sama jaro ŝi ankaŭ ludis ĉefrolojn en famaj komedioj kiel la rolo de la picistino Sofia en L'oro di Napoli, kiun Vittorio De Sica volis konfidi al ŝi nur baldaŭ post renkontiĝo kun ŝi kaj post mallonga konversacio; sekvis *Peccato che sia una canaglia* (se nur, li ne estus kanajlo), de Alessandro Blasetti (bazita sur rakonto de Alberto Moravia ), kie ŝi unuafoje renkontis Marcello Mastroianni, kun kiu ŝi estis faronta multajn aliajn filmojn poste; ĉi tie ŝi rolas junan ŝtelistinon, kiu provos per sia ekstravaganca beleco trompi la honestan taksiiston Paolo, kiu defendos sin per ĉiaj rimedoj kaj de la juna Lina kaj de ŝia patro, Profesoro Stroppiani, ludata de Vittorio De Sica. Ankaŭ en 1954 ŝi filmis *Miseria e nobiltà* de Mario Mattoli, kun Totò . En 1955 ŝi ĉefrolis, kun Mastroianni kaj De Sica, en *La bella mugnaia*, komedio de Mario Camerini lokita dum la hispana okupado en suda Italio; de la sama jaro venis *Il segno di Venere*, reĝisorita de Dino Risi, kie ŝi ludas la rolon de Agnese, kiu, pro sia beleco, superombras sian etan kuzinon Cesira, ludata de Franca Valeri ; sekvas Panon, amon kaj..., kun Vittorio De Sica, Tina Pica kaj reĝisorita de Dino Risi, en kiu ŝi provas per ĉiaj rimedoj delogi Marŝalon Carotenuto por ke li donu al ŝi plilongigon por resti en sia domo, la filmo estas la daŭrigo de Pano, amo kaj fantazio kaj Pano, amo kaj ĵaluzo, interpretita de Gina Lollobrigida, ĉiam indikita kiel ŝia historia kinematografia rivalino. Ŝia unua drama rolo estis en filmo reĝisorita de Mario Soldati, La donna del fiume . Kun La fortuna di essere donna (1956) de Alessandro Blasetti, ŝi revenis por pariĝi kun Mastroianni en komedio. Ŝi aperis sur la kovrilo de Life en 1955, markante la komencon de ŝia internacia kariero. [[File:Cary Grant-Sophia Loren in Houseboat trailer.jpg|thumb|left|Sophia Loren kun Cary Grant en Edzo por Cynthia (1958)]] Tio estas la periodo de multaj filmoj turnitaj en Holivudo, kiel ekzemple *The Pride and the Passion * (1957) de Stanley Kramer, kune kun Frank Sinatra kaj Cary Grant ; *Timbuktu * (1957) de Henry Hathaway, kun John Wayne ; *The Key * (1958) de Carol Reed, kun William Holden ; la vakera filmo *The Devil in Pink Shorts * (1959) de George Cukor, kun Anthony Quinn ; *A Husband for Cynthia * (1958) de Melville Shavelson, denove kun Cary Grant; sekvita de *Desire Under the Elms * (1958) de Delbert Mann, kune kun Anthony Perkins, kaj *That Kind of Woman* (1959) de Sidney Lumet, kune kun Tab Hunter kaj Jack Warden, kaj aliaj. === La Sesdekaj: Internacia Sukceso === [[File:La ciociara, screenshot.gif|thumb|Sophia Loren kun Eleonora Brown en la filmo La Ciociara (1960)]] Dividita inter Italio kaj Holivudo, dum la jardeko ŝi rolis en sukcesaj filmoj kun la plej grandaj steluloj, reĝisoritaj de reĝisoroj kiel Vittorio De Sica, Mario Monicelli, Ettore Scola, Dino Risi, Mario Camerini, Charlie Chaplin, Sidney Lumet, George Cukor, Michael Curtiz, Anthony Mann kaj André Cayatte ; precipe kun De Sica, kun kiu ŝi faris ok filmojn, ofte kun Mastroianni. Kun la tempo, ŝi establis sin kiel ikono de la itala kinejo kaj ŝia definitiva konsekro kiel aktorino venis per ŝia aktorado en la filmo *La ciociara*, en kiu ŝi komence devis ludi la filinon Rosetta, sed poste ricevis la rolon de Cesira, kiu komence estis ofertita al Anna Magnani . Lokita dum la Dua Mondmilito, la filmo baziĝas sur la samnoma romano de Alberto Moravia . Tiutempe, Sophia Loren estis nur 25-jaraĝa kiam Vittorio De Sica neatendite ofertis al ŝi la rolon de Cesira. Ĉi tiu aktorado gajnis al Loren Oskaron, la Palme d'Or en Cannes, la BAFTA, la David di Donatello kaj la Nastro d'argento ; en aprilo de la sama jaro , Time dediĉis al ŝi kovrilpaĝon kun ilustraĵo de René Bouché. Post *La ciociara*, en Hispanio ŝi rolis en la kolosa filmo *El Cid* (1961) de Anthony Mann, kie ŝi ludas Jimena, la fianĉinon de la legenda gvidanto *El Cid*, ludata de Charlton Heston ; la sekvan jaron ŝi rolis en la epizoda filmo *Boccaccio '70* en la rolo de Zoe, en la epizodo *La riffa*, reĝisorita de Vittorio De Sica; En la sekvaj jaroj ŝi ĉefrolis kun Peter Sellers en *La milionulino*, kun Clark Gable en *La baia di Napoli*, kun Paul Newman en *Lady L* kaj kun Marlon Brando kaj Charlie Chaplin en *La contessa di Hong Kong*. En 1963, ŝi ĉefrolis en Hieraŭ, Hodiaŭ kaj Morgaŭ, en kiu ŝi ludis tri rolojn kiuj famiĝis: Adelina, juna napola cigaredkontrabandisto kiu provas gravediĝi kiel eble plej ofte por eskapi el malliberejo; Anna, milana virino kiu, malkontenta pri sia vivo, serĉas konsolon en ekstergeedzaj amaferoj; kaj Mara, romana prostituitino kiu komence provas delogi seminarianon, sed poste komprenas ke ŝi devas helpi lin sur lia spirita vojaĝo. Ŝia striptizo antaŭ revema Mastroianni restas en la kolektiva imago . Pro ĉi tiuj roloj, ŝi ricevis la premion David di Donatello por Plej Bona Aktorino, dum la filmo gajnis multajn premiojn, inkluzive de la Oskar-premio por Plej Bona Fremdlingva Filmo en 1965. En 1964, ŝi ĉefrolis en Geedzeco laŭ itala stilo, bazita sur la komedio Filumena Marturano de Eduardo De Filippo . Vittorio De Sica donis al ŝi alian faman rolon, tiun de la kompleksa kaj batalema prostituitino Filumena. Virino, kiu provas rekonstrui sian vivon kredante je la amo de Domenico Soriano (ludita de Mastroianni), kaj poste uzas ĉiujn rimedojn por certigi estontecon por siaj tri infanoj, kiujn ŝi kaŝis sian tutan vivon edziniĝante al "Don Dummì". Bonega aktorado kun famaj monologoj, kiuj elstarigas, ĉefe, ŝian patrinan instinkton kaj amon al siaj infanoj antaŭ ĉio alia. Pro ĉi tiu rolo, ŝi ricevis duan Oskar-nomumon por Plej Bona Aktorino. Ŝia lasta filmo kun Mastroianni, reĝisorita de De Sica, estis I girasoli en 1969: amrakonto inter Giovanna kaj Antonio, kiu vidas ilin feliĉe enamiĝintaj en la unua parto, ĝis la milito disigas ilin por ĉiam. Ĝi estas alia intensa kaj drama rolo, en kiu, ĉi-foje, ŝi dediĉas sian energion al la retrovo de sia edzo en Rusio, kie li malaperis. Pro ĉi tiu filmo, ŝi ricevis alian premion David di Donatello por Plej Bona Aktorino. === La Sepdekaj === Ŝian profesian sukceson akompanis la ĝojo de patrineco, kiam post du malsukcesaj provoj naskiĝis du filoj: Carlo Jr. en 1968 kaj Edoardo en 1973. En 1971, ŝi ĉefrolis en la komedio La mortadella de Mario Monicelli kaj en La edzino de la pastro, reĝisorita de Dino Risi, denove pariĝante kun Marcello Mastroianni; en 1972, ŝi ĉefrolis en la dramo Bianco, rosso e... de Alberto Lattuada kun Adriano Celentano. En 1974, De Sica reĝisoris ŝin por la lasta fojo en *The Journey *, kune kun Richard Burton ; pro ĉi tiu aktorado, ŝi gajnis sian kvinan premion David di Donatello. En 1977, ŝi ĉefrolis en *A Special Day* de Ettore Scola, en kiu ŝi ludis Antonietta, patrinon de ses infanoj, kiu pasigas sian vivon enfermita hejme. Ŝi gajnis sian sesan premion David di Donatello, en la dudek-dua eldono de la premio. === La 1980-aj kaj 1990-aj jaroj === [[File:Sophia Loren 21 Allan Warren.jpg|thumb|Sophia Loren en 1986]] La 15-an de aprilo 1978, enketo de la Guardia di Finanza implikis la aktorinon kaj ŝian edzon Carlo Ponti, ambaŭ akuzitaj pri alportado de 10 miliardoj da liroj eksterlanden, sub la preteksto de kunproduktaj filmoj; en 1982, pro malnovaj problemoj kun la italaj impostaj aŭtoritatoj, ŝi eĉ estis malliberigita pro impostfraŭdo, restante en la malliberejo de Caserta dum 17 tagoj; en 2013 la Kasacia Kortumo ekskludis ĉian respondecon de Loren, notante, ke la fraŭdo estis atribuota al ŝia kontisto. Dum la resto de la 1980-aj jaroj, Loren estis preskaŭ ekskluzive konata pro sia partopreno en televidaj produktadoj: *Sophia: Her Own Story*, aŭtobiografia televida filmo por usona televido bazita sur ŝia samnoma libro, *Madre Coraggio* (1986), *Mamma Lucia* kaj la refilmigo de *La ciociara (1988), de Dino Risi ; la sola escepto estis la filmo *Qualcosa di biondo * (1984) en kiu ŝi ĉefrolis kune kun sia filo Edoardo. En 1990, ŝi ĉefrolis kun Luca De Filippo en la filmo *Sabato, domenica e lunedì*, bazita sur la samnoma verko de Eduardo De Filippo. En 1991, ŝi ricevis honoran Oskaron de Gregory Peck, kiu siavice ricevis ĝin de Loren en 1963. La aktorino dankas multajn el la homoj, kiuj helpis ŝin iĝi granda aktorino, kiel ekzemple Vittorio De Sica kaj Federico Fellini, kaj ankaŭ ene de sia familio. La 29-an de marto 1993, kune kun sia historia sceneja partnero, Mastroianni, li anoncis kaj aljuĝis la honoran Oskaron al Federico Fellini. En 1994, Robert Altman elektis ŝin por roli en Prêt-à-Porter, ŝia lasta filmo kun Mastroianni, en kiu, tridek jarojn poste, ŝi ripetis la striptizon por Marcello Mastroianni el Hieraŭ, Hodiaŭ kaj Morgaŭ . Ŝi estis nomumita por Ora Globo pro sia aktorado. La sekvan jaron, ŝi partneris kun Jack Lemmon kaj Walter Matthau en Tio estas Amore, dum en 1997 ŝi ludis la patrinon de juda knabo, kiu volas fariĝi komunisto, en Soleil de Roger Hanin. En 1999, Sofia Loren prezentis la Oskaron por Plej Bona Fremda Filmo al Roberto Benigni . Memorinda estas la sceno en kiu, ĉe la krio de la aktorino "Kaj la Oskaro iras al... Robberto", la aktoro atingas la Akademian scenejon irante sur la dorsojn de la seĝoj. === 2000-aj jaroj-2010-aj jaroj === [[File:Sophia Loren Cannes 2014 2.jpg|thumb|Sophia Loren en 2014 dum la Festivalo de Cannes]] Fine de 2001, ŝi estis elektita kiel atestanto por la reklama kampanjo "La lasta bonfaro de la Liro ". En 2002 ŝi estis la protagonisto de Cuori estranei, reĝisorita de sia filo Edoardo Ponti, kaj en 2004 de Peperoni ripieni e pesci in faccia de Lina Wertmüller : sed ŝiaj plej grandaj sukcesoj estis kun la fikcio Francesca e Nunziata (2001), denove de Wertmüller, aktorante kune kun Claudia Gerini e Raoul Bova, La terra del ritorno (2004), kun Sabrina Ferilli. Ŝi partoprenis en la TIM- reklamvideo, kune kun Christian De Sica kaj Elisabetta Canalis, ludante monaĥinon. En 2006 ŝi pozis por la Pirelli-Kalendaro de 2007. En februaro 2007 estis publikigita la filmo Saturno contro de Ferzan Özpetek, kies muziko enhavas la kanton Zoo be zoo be zoo kantita de Sophia. En 2009, post pluraj jaroj da foresto de kinematografio, ŝi estis vokita de Rob Marshall por ludi la patrinon de la ĉefrolulo en Nine, muzika omaĝo al 8½ de Fellini . En 2010 ŝi revenis al televido kiel la ĉefrolulo de la miniserialo La mia casa è piena di specchi, inspirita de la [[aŭtobiografia romano]] de ŝia fratino Maria Scicolone . Sophia ludas sian patrinon Romilda. En 2011, por la unua fojo en sia kariero, ŝi dublis la animacian filmon Cars 2 de Disney-Pixar, kie ŝi ludis la rolon de Mamma Topolino. La 4-an de marto 2011, ' Akademio de Filmaj Artoj kaj Sciencoj en Los-Anĝeleso festis la karieron de la itala aktorino per vespero tute dediĉita al ŝi. Famuloj kiel Billy Crystal, John Travolta, Christina Ricci, Joe Camp kaj Eva Mendes ĉeestis la vesperon por laŭiri ŝian longan karieron kun ŝi, prezentante dokumentaĵojn el ŝiaj filmoj, ĉe la Samuel Goldwyn Theater en Beverly Hills. En 2015, por ŝia 80-a naskiĝtago, ŝi publikigis aŭtobiografion titolitan Hieraŭ, Hodiaŭ kaj Morgaŭ. Mia Vivo, eldonita de Rizzoli . En 2016, ŝi estis la ĉefrolulino de la reklama kampanjo por la parfumo Dolce Rosa Excelsa de Dolce & Gabbana, por kiu ŝi ankaŭ kreis reklaman scenejon en Sicilio, en Bagheria, kaj reĝisorita de Giuseppe Tornatore kun muziko de Ennio Morricone. [7] === 2020-aj jaroj === En 2020, ŝi ĉefrolis en La Vivo Antaŭen, reĝisorita de ŝia filo Edoardo Ponti . La 26an de februaro 2021 , Laura Delli Colli, prezidantino de la Nacia Unio de Italaj Filmĵurnalistoj, anoncis, ke ŝi ricevos la premion Nastro di Platania kiel unikan eventon okaze de la 75a datreveno de la Unio [1] . La 11an de majo 2021, dum la ceremonio David di Donatello de 2021, ŝi ricevis la premion David por Plej Bona Aktorino ; ŝia filo kaj reĝisoro de la filmo Edoardo akompanis ŝin sur la scenejo. Tiel, je 86 jaroj kaj 232 tagoj, ŝi oficiale fariĝis la plej maljuna aktorino, kiu gajnis la David di Donatello por Plej Bona Aktorino. == Listo de filmoj == * ''Peccato che sia una canaglia'' (Italio, 1955) * ''House Boat'' (Usono, 1958) * ''La ciociara'' (Italio/Francio, 1960) * ''[[Boccaccio 70]]'' (Italio/Francio, 1962) * ''[[Ieri, oggi, domani]]'' (Italio, 1963) * ''[[Matrimonio all'italiana]]'' (Italio, 1964) * ''Arabesque'' (Usono, 1966) * ''[[A Countess from Hong Kong]]'' (Britio, 1967) * ''[[I girasoli]]'' (1970) * ''[[Una giornata particolare]]'' (Italio/Kanado, 1977) * ''Pret-a-Porter'' (Usono, 1995) ==Vidu ankaŭ== * [[100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI]] ==Referencoj== {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.fotopalmas.com/_indici/RM02802.htm Fotoj de Sophia Loren] * [https://www.treccani.it/enciclopedia/sophia-loren Lòren, Sophia (enciclopedia Treccani, en la itala)] * [https://www.ilmessaggero.it/spettacoli/cinema/sophia_loren_dolce_vita_80_anni_ultima_regina_cinema_italiano-599433.html La dolce vita di Sophia Loren (Il Messaggero, en la itala)] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj aktoroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 20-an de septembro|Loren, Sophia]] tsnfgu3qjmdtpz8irx58wprlowgizgx 9400376 9400375 2026-06-12T14:19:51Z IvanScrooge98 111818 9400376 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro |nomo = Sophia Loren |dosiero = Sophia Loren - 1955.JPG |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Sofia Villani Scicolone |loko de naskiĝo = {{Flago|Italio}} [[Romo]], [[Italio]] |loko de morto = |kromnomo = Sofia Lazzaro<br />Sofia Scicolone |aktivaj jaroj = [[1950 en filmo|1950]] - nuntempo |geedzo = [[Carlo Ponti]] ([[1966]] - [[2007]]) |gepatroj = |sidejo = |oficiala ttt = [http://www.sophialoren.com sophialoren.com] (offline) |karakteriza rolo = '''Cesira''' en ''[[La ciociara]]'' <br /> '''Filumena Marturano''' en ''[[Matrimonio all'italiana]]'' |oskar-premio = '''Plej bona aktorino en ĉefrolo''' <br /> 1962 ''[[La ciociara]]'' <br /> '''Honora premio de Akademio''' <br /> 1991 Tutviva alporto al la monda [[kinematografio]] |premio emmy = |premio ora globo = '''Premio de Cecil B. DeMille''' <br /> 1995 Tutviva alporto al la monda kinematografio |ora urso = '''Honora Ora Urso''' <br /> 1994 Tutviva alporto al la monda kinematografio |premio bafta = '''Plej bona neangle parolanta aktorino en ĉefrolo''' <br /> 1962 ''[[La ciociara]]'' |césar = '''Honora premio César''' <br /> 1991 Tutviva alporto al la monda kinematografio |grammy = '''Plej bona paroligita albumo por infanoj''' <br /> 2004 ''Prokofiev: Peter and the Wolf/Beintus'' |premio ora frambo = |pluaj premioj = }} Sophia Loren {{prononco|so'''fi'''a '''lo'''ren}} (realnome '''Sofia VILLANI SCICOLONE'''; naskiĝis {{daton|20|9|1934}} en [[Romo]]) estas itala aktorino. [[Dosiero:SophiaLorenAAFeb09.jpg|eta|Sophia Loren (2009)]] [[Dosiero:Sophia Loren L.A..jpg|eta|Sophia Loren (1986)]] Malkovrita en beleckonkursoj, ŝi — subtenate de sia onta edzo, la produktoro [[Carlo Ponti]] — rapide evoluis al unu el la plej popularaj filmaktorinoj de Italio. Fine de la [[1950-aj]] jaroj ŝi elprovis sin ankaŭ en [[Hollywood]]; filmpartneroj estis i.a. [[Cary Grant]] kaj [[Frank Sinatra]]. En la jaro [[1961]] Sophia Loren gajnis [[Oskaro]]n pro sia ĉefrolo en la filmo ''La ciociara'' kaj 30 jarojn poste ŝi ricevis honoran Oskaron pro sia vivoverko. En [[1994]] ŝi kadre de la [[Berlino|Berlina]] Internacia Film-Festivalo [[Berlinale]] en Germanio ricevis la premion [[Honora Ora Urso]] pro sia vivoverko. == Biografio == === Juneco === [[File:A young Sophia Loren, aged 15, at a beauty contest in Naples, Italy.jpg|thumb|Loren je 15 jaroj en beleckonkurso]] Sofia Costanza Brigida Villani Scicolone (vera nomo de Sophia Loren), naskiĝis la 20-an de septembro 1934 en Romo, [1] filino de Romilda Villani (1910-1991), pianinstruistino el Kampanio, kaj Riccardo Mario Claudio Scicolone (1907-1976), sicilia dom-makleristo. Ŝia patrino gajnis konkurson en 1932 por iri al Holivudo kiel duobl-ulino kaj risk-aktoro de Greta Garbo, sed pro la forta opozicio de siaj gepatroj ŝi rezignis. Ŝia patro, de nobla deveno (Sofia mem en sia aŭtobiografio deklaras, ke ŝi rajtas nomi sin "de la Markizoj de Licata Scicolone Murillo"), agnoskis sian patrecon pri la infanino, kiun li nomis per la nomo de sia propra patrino, Sofia, de venecia deveno; Tamen, li ĉiam rifuzis edziĝi al Romilda, kiu, pro la sekva ekonomia malfacilaĵo [2] translokiĝis kun la malgranda Sofia de Romo al Pozzuoli, kun sia familio, kie Sofia pasigis sian infanaĝon kaj fruan adoleskecon, dum la Dua Mondmilito, en malstabilaj ekonomiaj kondiĉoj. La haveno kaj la municia stokejo en Pozzuoli estis ofte bombitaj de la Aliancitaj aerarmeoj, kaj dum unu el ĉi tiuj atakoj, Sofia, kurante al la bombŝirmejo, estis trafita de ŝrapnelo, vundante ŝian mentonon. Post ĉi tiu okazaĵo, la familio translokiĝis al Napolo. Post la milito, ŝi kaj ŝia familio revenis al sia hejmo en Pozzuoli. === La komencoj === Dekkvinjaraĝe ŝi gajnis sian unuan beleckonkurson kaj kun la mono de la premio ŝi revenis al Romo kun sia patrino serĉante sukceson, sed ambaŭ estis denuncitaj de ŝia patro, kiu ne akceptis la karieron de sia filino en la mondo de la spektaklo, pro (de li senbaze supozita), prostituado en la roma domo, sed ĉio solviĝis per klarigo antaŭ la polico. En Romo ŝi partoprenis diversajn beleckonkursojn, inkluzive de Miss Italia en 1950, kie ŝi estis elektita Miss Eleganza; ŝi ankaŭ pozis por [[fotoromano]]j kaj partoprenis en diversaj filmoj kiel figuranto aŭ en marĝenaj roloj, kio iom post iom alportis al ŝi videblecon, enfokusigita ankaŭ de ŝiaj estetikaj kvalitoj. En nur unu jaro ŝi estis elektita por partopreni en ĉirkaŭ dek kvin filmoj. Ŝi ankaŭ estis elektita kiel helpantinon de Corrado, tiam radio- stelulo, en la prezentado de Rosso e Nero. La turnopunkto venis kiam, ankaŭ en 1951, ŝi renkontis la produktoron Carlo Ponti, kiu rimarkis ŝin ĉe beleckonkurso kie ŝi estis gasto; la sekvan tagon li akceptis ŝin en sian studion por intervjuo kaj, impresita de ŝia potencialo, ofertis al ŝi sepjaran kontrakton. Dum ĉi tiu periodo, ŝi komencis uzi artistajn nomojn, unue nomante sin Sofia Lazzaro kaj poste Sophia Loren, por prezenti sin laŭ pli "internacia" maniero, laŭ sugesto de la produktoro Goffredo Lombardo, kiu estis inspirita de tiu de la sveda aktorino Märta Torén. === Filmoj de la 1950-aj jaroj === [[File:LorenPizza.jpg|thumb|left|Sophia Loren kun Giacomo Furia en La Oro de Napolo (1954)]] Unu el la unuaj gravaj roloj sub la nova nomo estis apud Alberto Sordi, rolante Kleopatran kaj unu ŝian duoblulinon en Du Noktoj kun Kleopatra de Mario Mattoli en 1953; en la sama jaro ŝi kunaktoris en Ci troviamo in galleria, la reĝisora debuto de Mauro Bolognini. La sekvan jaron ŝi ludis aliajn filmojn en duarangaj roloj kiel ekzemple Carosello napoletano, Un giorno in pretura, en la epizodo Don Michele, Anna e il biliardo kun Walter Chiari aŭ Pellegrini d'amore, aŭ Tempi nostri, kun Totò ; en la sama jaro ŝi ankaŭ ludis ĉefrolojn en famaj komedioj kiel la rolo de la picistino Sofia en L'oro di Napoli, kiun Vittorio De Sica volis konfidi al ŝi nur baldaŭ post renkontiĝo kun ŝi kaj post mallonga konversacio; sekvis *Peccato che sia una canaglia* (se nur, li ne estus kanajlo), de Alessandro Blasetti (bazita sur rakonto de Alberto Moravia ), kie ŝi unuafoje renkontis Marcello Mastroianni, kun kiu ŝi estis faronta multajn aliajn filmojn poste; ĉi tie ŝi rolas junan ŝtelistinon, kiu provos per sia ekstravaganca beleco trompi la honestan taksiiston Paolo, kiu defendos sin per ĉiaj rimedoj kaj de la juna Lina kaj de ŝia patro, Profesoro Stroppiani, ludata de Vittorio De Sica. Ankaŭ en 1954 ŝi filmis *Miseria e nobiltà* de Mario Mattoli, kun Totò . En 1955 ŝi ĉefrolis, kun Mastroianni kaj De Sica, en *La bella mugnaia*, komedio de Mario Camerini lokita dum la hispana okupado en suda Italio; de la sama jaro venis *Il segno di Venere*, reĝisorita de Dino Risi, kie ŝi ludas la rolon de Agnese, kiu, pro sia beleco, superombras sian etan kuzinon Cesira, ludata de Franca Valeri ; sekvas Panon, amon kaj..., kun Vittorio De Sica, Tina Pica kaj reĝisorita de Dino Risi, en kiu ŝi provas per ĉiaj rimedoj delogi Marŝalon Carotenuto por ke li donu al ŝi plilongigon por resti en sia domo, la filmo estas la daŭrigo de Pano, amo kaj fantazio kaj Pano, amo kaj ĵaluzo, interpretita de Gina Lollobrigida, ĉiam indikita kiel ŝia historia kinematografia rivalino. Ŝia unua drama rolo estis en filmo reĝisorita de Mario Soldati, La donna del fiume . Kun La fortuna di essere donna (1956) de Alessandro Blasetti, ŝi revenis por pariĝi kun Mastroianni en komedio. Ŝi aperis sur la kovrilo de Life en 1955, markante la komencon de ŝia internacia kariero. [[File:Cary Grant-Sophia Loren in Houseboat trailer.jpg|thumb|left|Sophia Loren kun Cary Grant en Edzo por Cynthia (1958)]] Tio estas la periodo de multaj filmoj turnitaj en Holivudo, kiel ekzemple *The Pride and the Passion * (1957) de Stanley Kramer, kune kun Frank Sinatra kaj Cary Grant ; *Timbuktu * (1957) de Henry Hathaway, kun John Wayne ; *The Key * (1958) de Carol Reed, kun William Holden ; la vakera filmo *The Devil in Pink Shorts * (1959) de George Cukor, kun Anthony Quinn ; *A Husband for Cynthia * (1958) de Melville Shavelson, denove kun Cary Grant; sekvita de *Desire Under the Elms * (1958) de Delbert Mann, kune kun Anthony Perkins, kaj *That Kind of Woman* (1959) de Sidney Lumet, kune kun Tab Hunter kaj Jack Warden, kaj aliaj. === La Sesdekaj: Internacia Sukceso === [[File:La-ciociara2.jpg|thumb|Sophia Loren kun Eleonora Brown en la filmo La Ciociara (1960)]] Dividita inter Italio kaj Holivudo, dum la jardeko ŝi rolis en sukcesaj filmoj kun la plej grandaj steluloj, reĝisoritaj de reĝisoroj kiel Vittorio De Sica, Mario Monicelli, Ettore Scola, Dino Risi, Mario Camerini, Charlie Chaplin, Sidney Lumet, George Cukor, Michael Curtiz, Anthony Mann kaj André Cayatte ; precipe kun De Sica, kun kiu ŝi faris ok filmojn, ofte kun Mastroianni. Kun la tempo, ŝi establis sin kiel ikono de la itala kinejo kaj ŝia definitiva konsekro kiel aktorino venis per ŝia aktorado en la filmo *La ciociara*, en kiu ŝi komence devis ludi la filinon Rosetta, sed poste ricevis la rolon de Cesira, kiu komence estis ofertita al Anna Magnani . Lokita dum la Dua Mondmilito, la filmo baziĝas sur la samnoma romano de Alberto Moravia . Tiutempe, Sophia Loren estis nur 25-jaraĝa kiam Vittorio De Sica neatendite ofertis al ŝi la rolon de Cesira. Ĉi tiu aktorado gajnis al Loren Oskaron, la Palme d'Or en Cannes, la BAFTA, la David di Donatello kaj la Nastro d'argento ; en aprilo de la sama jaro , Time dediĉis al ŝi kovrilpaĝon kun ilustraĵo de René Bouché. Post *La ciociara*, en Hispanio ŝi rolis en la kolosa filmo *El Cid* (1961) de Anthony Mann, kie ŝi ludas Jimena, la fianĉinon de la legenda gvidanto *El Cid*, ludata de Charlton Heston ; la sekvan jaron ŝi rolis en la epizoda filmo *Boccaccio '70* en la rolo de Zoe, en la epizodo *La riffa*, reĝisorita de Vittorio De Sica; En la sekvaj jaroj ŝi ĉefrolis kun Peter Sellers en *La milionulino*, kun Clark Gable en *La baia di Napoli*, kun Paul Newman en *Lady L* kaj kun Marlon Brando kaj Charlie Chaplin en *La contessa di Hong Kong*. En 1963, ŝi ĉefrolis en Hieraŭ, Hodiaŭ kaj Morgaŭ, en kiu ŝi ludis tri rolojn kiuj famiĝis: Adelina, juna napola cigaredkontrabandisto kiu provas gravediĝi kiel eble plej ofte por eskapi el malliberejo; Anna, milana virino kiu, malkontenta pri sia vivo, serĉas konsolon en ekstergeedzaj amaferoj; kaj Mara, romana prostituitino kiu komence provas delogi seminarianon, sed poste komprenas ke ŝi devas helpi lin sur lia spirita vojaĝo. Ŝia striptizo antaŭ revema Mastroianni restas en la kolektiva imago . Pro ĉi tiuj roloj, ŝi ricevis la premion David di Donatello por Plej Bona Aktorino, dum la filmo gajnis multajn premiojn, inkluzive de la Oskar-premio por Plej Bona Fremdlingva Filmo en 1965. En 1964, ŝi ĉefrolis en Geedzeco laŭ itala stilo, bazita sur la komedio Filumena Marturano de Eduardo De Filippo . Vittorio De Sica donis al ŝi alian faman rolon, tiun de la kompleksa kaj batalema prostituitino Filumena. Virino, kiu provas rekonstrui sian vivon kredante je la amo de Domenico Soriano (ludita de Mastroianni), kaj poste uzas ĉiujn rimedojn por certigi estontecon por siaj tri infanoj, kiujn ŝi kaŝis sian tutan vivon edziniĝante al "Don Dummì". Bonega aktorado kun famaj monologoj, kiuj elstarigas, ĉefe, ŝian patrinan instinkton kaj amon al siaj infanoj antaŭ ĉio alia. Pro ĉi tiu rolo, ŝi ricevis duan Oskar-nomumon por Plej Bona Aktorino. Ŝia lasta filmo kun Mastroianni, reĝisorita de De Sica, estis I girasoli en 1969: amrakonto inter Giovanna kaj Antonio, kiu vidas ilin feliĉe enamiĝintaj en la unua parto, ĝis la milito disigas ilin por ĉiam. Ĝi estas alia intensa kaj drama rolo, en kiu, ĉi-foje, ŝi dediĉas sian energion al la retrovo de sia edzo en Rusio, kie li malaperis. Pro ĉi tiu filmo, ŝi ricevis alian premion David di Donatello por Plej Bona Aktorino. === La Sepdekaj === Ŝian profesian sukceson akompanis la ĝojo de patrineco, kiam post du malsukcesaj provoj naskiĝis du filoj: Carlo Jr. en 1968 kaj Edoardo en 1973. En 1971, ŝi ĉefrolis en la komedio La mortadella de Mario Monicelli kaj en La edzino de la pastro, reĝisorita de Dino Risi, denove pariĝante kun Marcello Mastroianni; en 1972, ŝi ĉefrolis en la dramo Bianco, rosso e... de Alberto Lattuada kun Adriano Celentano. En 1974, De Sica reĝisoris ŝin por la lasta fojo en *The Journey *, kune kun Richard Burton ; pro ĉi tiu aktorado, ŝi gajnis sian kvinan premion David di Donatello. En 1977, ŝi ĉefrolis en *A Special Day* de Ettore Scola, en kiu ŝi ludis Antonietta, patrinon de ses infanoj, kiu pasigas sian vivon enfermita hejme. Ŝi gajnis sian sesan premion David di Donatello, en la dudek-dua eldono de la premio. === La 1980-aj kaj 1990-aj jaroj === [[File:Sophia Loren 21 Allan Warren.jpg|thumb|Sophia Loren en 1986]] La 15-an de aprilo 1978, enketo de la Guardia di Finanza implikis la aktorinon kaj ŝian edzon Carlo Ponti, ambaŭ akuzitaj pri alportado de 10 miliardoj da liroj eksterlanden, sub la preteksto de kunproduktaj filmoj; en 1982, pro malnovaj problemoj kun la italaj impostaj aŭtoritatoj, ŝi eĉ estis malliberigita pro impostfraŭdo, restante en la malliberejo de Caserta dum 17 tagoj; en 2013 la Kasacia Kortumo ekskludis ĉian respondecon de Loren, notante, ke la fraŭdo estis atribuota al ŝia kontisto. Dum la resto de la 1980-aj jaroj, Loren estis preskaŭ ekskluzive konata pro sia partopreno en televidaj produktadoj: *Sophia: Her Own Story*, aŭtobiografia televida filmo por usona televido bazita sur ŝia samnoma libro, *Madre Coraggio* (1986), *Mamma Lucia* kaj la refilmigo de *La ciociara (1988), de Dino Risi ; la sola escepto estis la filmo *Qualcosa di biondo * (1984) en kiu ŝi ĉefrolis kune kun sia filo Edoardo. En 1990, ŝi ĉefrolis kun Luca De Filippo en la filmo *Sabato, domenica e lunedì*, bazita sur la samnoma verko de Eduardo De Filippo. En 1991, ŝi ricevis honoran Oskaron de Gregory Peck, kiu siavice ricevis ĝin de Loren en 1963. La aktorino dankas multajn el la homoj, kiuj helpis ŝin iĝi granda aktorino, kiel ekzemple Vittorio De Sica kaj Federico Fellini, kaj ankaŭ ene de sia familio. La 29-an de marto 1993, kune kun sia historia sceneja partnero, Mastroianni, li anoncis kaj aljuĝis la honoran Oskaron al Federico Fellini. En 1994, Robert Altman elektis ŝin por roli en Prêt-à-Porter, ŝia lasta filmo kun Mastroianni, en kiu, tridek jarojn poste, ŝi ripetis la striptizon por Marcello Mastroianni el Hieraŭ, Hodiaŭ kaj Morgaŭ . Ŝi estis nomumita por Ora Globo pro sia aktorado. La sekvan jaron, ŝi partneris kun Jack Lemmon kaj Walter Matthau en Tio estas Amore, dum en 1997 ŝi ludis la patrinon de juda knabo, kiu volas fariĝi komunisto, en Soleil de Roger Hanin. En 1999, Sofia Loren prezentis la Oskaron por Plej Bona Fremda Filmo al Roberto Benigni . Memorinda estas la sceno en kiu, ĉe la krio de la aktorino "Kaj la Oskaro iras al... Robberto", la aktoro atingas la Akademian scenejon irante sur la dorsojn de la seĝoj. === 2000-aj jaroj-2010-aj jaroj === [[File:Sophia Loren Cannes 2014 2.jpg|thumb|Sophia Loren en 2014 dum la Festivalo de Cannes]] Fine de 2001, ŝi estis elektita kiel atestanto por la reklama kampanjo "La lasta bonfaro de la Liro ". En 2002 ŝi estis la protagonisto de Cuori estranei, reĝisorita de sia filo Edoardo Ponti, kaj en 2004 de Peperoni ripieni e pesci in faccia de Lina Wertmüller : sed ŝiaj plej grandaj sukcesoj estis kun la fikcio Francesca e Nunziata (2001), denove de Wertmüller, aktorante kune kun Claudia Gerini e Raoul Bova, La terra del ritorno (2004), kun Sabrina Ferilli. Ŝi partoprenis en la TIM- reklamvideo, kune kun Christian De Sica kaj Elisabetta Canalis, ludante monaĥinon. En 2006 ŝi pozis por la Pirelli-Kalendaro de 2007. En februaro 2007 estis publikigita la filmo Saturno contro de Ferzan Özpetek, kies muziko enhavas la kanton Zoo be zoo be zoo kantita de Sophia. En 2009, post pluraj jaroj da foresto de kinematografio, ŝi estis vokita de Rob Marshall por ludi la patrinon de la ĉefrolulo en Nine, muzika omaĝo al 8½ de Fellini . En 2010 ŝi revenis al televido kiel la ĉefrolulo de la miniserialo La mia casa è piena di specchi, inspirita de la [[aŭtobiografia romano]] de ŝia fratino Maria Scicolone . Sophia ludas sian patrinon Romilda. En 2011, por la unua fojo en sia kariero, ŝi dublis la animacian filmon Cars 2 de Disney-Pixar, kie ŝi ludis la rolon de Mamma Topolino. La 4-an de marto 2011, ' Akademio de Filmaj Artoj kaj Sciencoj en Los-Anĝeleso festis la karieron de la itala aktorino per vespero tute dediĉita al ŝi. Famuloj kiel Billy Crystal, John Travolta, Christina Ricci, Joe Camp kaj Eva Mendes ĉeestis la vesperon por laŭiri ŝian longan karieron kun ŝi, prezentante dokumentaĵojn el ŝiaj filmoj, ĉe la Samuel Goldwyn Theater en Beverly Hills. En 2015, por ŝia 80-a naskiĝtago, ŝi publikigis aŭtobiografion titolitan Hieraŭ, Hodiaŭ kaj Morgaŭ. Mia Vivo, eldonita de Rizzoli . En 2016, ŝi estis la ĉefrolulino de la reklama kampanjo por la parfumo Dolce Rosa Excelsa de Dolce & Gabbana, por kiu ŝi ankaŭ kreis reklaman scenejon en Sicilio, en Bagheria, kaj reĝisorita de Giuseppe Tornatore kun muziko de Ennio Morricone. [7] === 2020-aj jaroj === En 2020, ŝi ĉefrolis en La Vivo Antaŭen, reĝisorita de ŝia filo Edoardo Ponti . La 26an de februaro 2021 , Laura Delli Colli, prezidantino de la Nacia Unio de Italaj Filmĵurnalistoj, anoncis, ke ŝi ricevos la premion Nastro di Platania kiel unikan eventon okaze de la 75a datreveno de la Unio [1] . La 11an de majo 2021, dum la ceremonio David di Donatello de 2021, ŝi ricevis la premion David por Plej Bona Aktorino ; ŝia filo kaj reĝisoro de la filmo Edoardo akompanis ŝin sur la scenejo. Tiel, je 86 jaroj kaj 232 tagoj, ŝi oficiale fariĝis la plej maljuna aktorino, kiu gajnis la David di Donatello por Plej Bona Aktorino. == Listo de filmoj == * ''Peccato che sia una canaglia'' (Italio, 1955) * ''House Boat'' (Usono, 1958) * ''La ciociara'' (Italio/Francio, 1960) * ''[[Boccaccio 70]]'' (Italio/Francio, 1962) * ''[[Ieri, oggi, domani]]'' (Italio, 1963) * ''[[Matrimonio all'italiana]]'' (Italio, 1964) * ''Arabesque'' (Usono, 1966) * ''[[A Countess from Hong Kong]]'' (Britio, 1967) * ''[[I girasoli]]'' (1970) * ''[[Una giornata particolare]]'' (Italio/Kanado, 1977) * ''Pret-a-Porter'' (Usono, 1995) ==Vidu ankaŭ== * [[100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI]] ==Referencoj== {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.fotopalmas.com/_indici/RM02802.htm Fotoj de Sophia Loren] * [https://www.treccani.it/enciclopedia/sophia-loren Lòren, Sophia (enciclopedia Treccani, en la itala)] * [https://www.ilmessaggero.it/spettacoli/cinema/sophia_loren_dolce_vita_80_anni_ultima_regina_cinema_italiano-599433.html La dolce vita di Sophia Loren (Il Messaggero, en la itala)] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj aktoroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 20-an de septembro|Loren, Sophia]] 2rhzwq96995rrqsfc6hdk4o61tm2gjq 25-a de novembro 0 6873 9400773 9375771 2026-06-13T05:59:53Z Tirolischleioans 254019 /* Naskiĝoj */ 9400773 wikitext text/x-wiki {{KalendaroNovembro}} {{novembro}} La '''25-a de novembro''' estas la 329-a tago de la jaro (la 330-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 36 tagoj restas. Je la 25-a de novembro okazis, interalie: == Eventoj == * [[-571]]: [[Roma monarkio]]: reĝo Servio Tulio celebris [[romia triumfo|romian triumfon]] pro sia venko super [[etruskoj]] * [[1034]]: Post morto de [[Malkolmo la 2-a]], [[Dunkano la 1-a]], filo de lia dua filino, anstataŭ [[Macbeth]], filo de lia plej aĝa filino, heredis [[trono]]n de [[listo de skotaj monarkoj|skotaj reĝoj]] * [[1120]]: Sur la [[Manika markolo]] sinkis [[Normandoj|normanda]] ŝipo kun [[Vilhelmo Adelin|angla heredanto de la trono]] - sekvis [[interna milito]] * [[1177]]: [[Baldueno la 4-a (Jerusalemo)|Baldueno la 4-a]] kun [[krucisto]]j venkis [[Saladino]]n en la [[Batalo de Montgisard]] * [[1370]]: [[Grandprinclando Litovio]]: dua militiro de [[Algirdas]] kontraŭ [[Grandprinclando Moskvo]] estis organizita * [[1431]]: [[Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Sigismondo la 1-a]] iĝis reĝo de [[Lombardujo]] * [[1491]]: [[Reconquista]]: [[Granada Milito]] efektive finiĝis kun subskribo de la [[Traktato de Granado]] inter [[Katolikaj Gereĝoj]] kaj [[Nazaria Granada Reĝlando]] - sieĝo de [[Granado]], lasta [[maŭroj|maŭra]] fortikaĵo en Hispanio, finita * [[1500]]: [[Kristoforo Kolumbo]] revenis el la tria [[ekspedicio]] al la [[Nova Mondo]] * [[1510]]: [[Afonso de Albuquerque]], [[guberniestro]] de [[portugala Barato]], gvidis ŝiparon por konkeri [[Goao]]n * [[1596]]: En [[Finnlando]] eksplodis [[ribelo]] de [[kamparano]]j kontraŭ enkondukita persona [[servuteco]] - dum 3 monatoj ambaŭflanke pereis 3 mil homoj * [[1667]]: [[Kaŭkazio]]: [[tertremo]] en [[Azerbajĝano]] mortigis 80 000 homojn * [[1735]]: [[Moskvo]]: en [[Moskva Kremlo]] estis [[gisado|gisita]] [[Caro-sonorilo]], la plej granda [[sonorilo]] en la mondo * [[1741]]: Rezulte de [[regimento|regimenta]] [[ribelo]] [[listo de Regantoj de Rusio|surtroniĝis]] imperiestrino [[Elizabeto (Rusio)|Elizabeto]] * [[1764]]: [[Stanislao Aŭgusto Poniatowski]] kroniĝis en [[Varsovio]] - lasta reganto de la [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]] * [[1783]]: [[Usona Milito de Sendependeco]]: [[Britio|brita]] armeo forlasis [[Novjorko]]n, sian lastan restadejon en [[Usono]] * [[1795]]: [[Dispartigoj de Pollando]]: lasta reĝo de Pollando [[Stanislao Aŭgusto Poniatowski]] [[abdiko|abdikis]] favore al [[Rusio]], kiu iĝis [[sukcedo|sukcedanto]] de la pola krono * [[1839]]: [[Barato]]: [[ciklono]] kaj ondegoj detruis [[havenurbo]]n Koring (oni ne rekonstruis ĝin), mortigante ĉirkaŭ 300 000 homojn * [[1863]]: [[Usona Enlanda Milito]]: venko de Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko en batalo de [[Chattanooga (Tenesio)|Chattanooga]] * [[1863]]: [[Januara ribelo]] kontraŭ la [[Rusia Imperio]]: venko de poloj en [[batalo]] de [[Opatów]] * [[1867]]: [[Alfred Nobel]] patentigis [[dinamito]]n * [[1872]]: Kanada-usona astronomo [[James Craig Watson]] malkovris [[asteroido]]n [[128 Nemezo|Nemezo]] * [[1885]]: [[Kanado]]: [[Nacia Parko Banff]] fondiĝis * [[1888]]: En [[Prago]] estis metita [[angulŝtono]] de la [[preĝejo]] Sankta Ludmila - post 5 jaroj malfermita, arkitekto estis [[Josef Mocker]] * [[1888]]: Unua volumo de ĉeĥlingva enciklopedia vortaro ''[[Ottův slovník naučný]]'' aperis ([[A]] - [[Alpoj]]) * [[1892]]: Franca astronomo [[Auguste Charlois]] malkovris asteroidon [[346 Hermentario|Hermentario]] * [[1915]]: [[Akademio de Sciencoj de Berlino kaj Brandenburgio]]: [[Albert Einstein]] lekciis pri [[Ĝenerala teorio de relativeco]], publikigita unu jaron poste * [[1914]]: [[Unua Mondmilito]]: Per [[taktiko|taktika]] venko de aŭstria-hungara armeo super la rusa finiĝis [[batalo]] apud [[Krakovo]] (16-25 de novembro); Pola Nacia Komitato fondiĝis en [[Varsovio]] * [[1916]]: [[Unua Mondmilito]]: Batalo de [[Bukareŝto]] komenciĝis - [[Aŭstria-hungara armeo]] kune kun la [[germanoj|germana]] kaj [[bulgaroj|bulgara]] invadis [[Rumanio]]n * [[1917]]: En [[Rusia SFSR]] okazis parlamenta baloto, [[Socialista Revolucia Partio]] gajnis 410, [[bolŝeviko]]j 175 lokojn el 707; germanaj [[trupo (armeo)|trupoj]] [[invado|invadis]] [[Portugala Mozambiko|portugalan Orientan Afrikon]] provante eskapi de superaj britaj fortoj norde kaj provizi per rabitaj portugalaj materialoj * [[1918]]: [[Dua Pola Respubliko]]: en [[Lvovo]], post ĉeso de polaj-ukrainaj bataloj, estiĝis Provizora Reganta Komitato, kiu transprenas regopovon en Orienta [[Galicio]]; [[Vojvodino]] kiel eksa provinco de [[Aŭstrio-Hungario]] deklaris secesion kaj estis alligita al Reĝlando [[Serbio]] - en [[Novi Sad]] la [[serboj|serba]] asembleo en Vojvodino proklamis la kuniĝon * [[1936]]: [[Antikominterna pakto]] estis subskribita * [[1937]]: Oni hisis ŝipflagon sur la pola [[destrojero]] ''ORP Błyskawica'' * [[1938]]: Gvidanto de la soveta sekretservo [[Lavrentij Berija]] iĝis [[popolkomisaro]] pri internaj aferoj; Pola [[memstara operaca grupo "Silezio"]] venkis [[Ĉeĥoslovakio|ĉeĥoslovakajn]] unuojn en la batalo de [[Čadca]] * [[1939]]: [[Dua Mondmilito]]: en malsanulejo de Tworki, apud [[Pruszków]], mortis [[kolonelo]] Teodor Furgalski, komandanto de la 8-a Divizio de Infanterio * [[1940]]: [[Varsovia geto]] estis tute izolita; [[Okupacio de baltaj ŝtatoj]]: en [[Estonio]], [[Latvio]] kaj [[Litovio]] ekvalidis la [[sovetia rublo]]; testoflugo de la brita [[militaviadilo]] [[De Havilland Mosquito]], [[Rumanio]]: en [[Jilava]] komenciĝis elterigo de la ostoj de [[Corneliu Zelea Codreanu]] kaj de aliaj [[kavalira ordeno|legianoj]], mortigitaj kune kun li * [[1941]]: [[Finnlando]] aliĝis al [[Antikominterna pakto]]; brita [[kirasŝipo]] HMS ''Barham'', trafita de germana [[submarŝipo]] per 3 [[torpedo]]j, eksplodis, 2/3 de maristoj pereis (861 personoj) - sekretigo de la informo ĝis januaro 1942 * [[1942]]: Operaco Marso de la [[Ruĝa Armeo]] kontraŭ defendata de germanoj [[Rĵev]] komenciĝis; brita 1-a Armeo komencis atakon direkte al [[Tunizo]] * [[1943]]: en [[Kaŭno]] okazis unua renkontiĝo de la Plejsupera Komitato por Liberigo de [[Litovio]]; [[AVNOJ]] establis [[Bosnio kaj Hercegovino|Bosnion kaj Hercegovinon]] kiel respublikon ene de [[Jugoslavio|Jugoslava Federacio]] * [[1944]]: [[Pacifika Fronto]]: venko de la [[divizio]]j de [[Usona Terarmeo]] kaj [[Usona Mararmeo]] en la [[batalo de Peleliu]] - ĉ. 13 400 [[japanoj]] kaj preskaŭ 1 500 usonaj soldatoj mortfalis; usona 8-a Aviada Armeo atakis [[Leuna]] kaj [[Bingen am Rhein|Bingen]] * [[1945]]: En [[Varsovio|Varsovia]] kvartalo [[Wola (administra parto de Varsovio)|Wola]] estis malfermita la [[Tombejo de Varsoviaj Insurekcianoj]] * [[1947]]: [[Nov-Zelando]] ratifis [[Statuto de Westminster 1931|Statuton de Westminster 1931]], iĝante jure sendependa de [[Unuiĝinta Reĝlando]] * [[1953]]: Unua grupo de [[hungaroj]], liberigitaj el [[gulago]]j, alvenis al sia patrujo; Hungara [[futbalo|futbala]] "[[Orteamo]]" konkeris, en [[amika matĉo]] en nacia [[stadiono]] Wembley, [[Anglio]]n 6:3 * [[1960]]: En [[Domingo]], laŭ rekomendo de diktatoro [[Rafael Trujillo]], oni murdis tri [[Mirabal-fratinoj]]n, estantajn fronte de opozicio * [[1963]]: [[Arlingtona nacia tombejo]]: solena entombigo de la murdita [[Prezidanto de Usono]] [[John F. Kennedy|John Fitzgerald Kennedy]] * [[1965]]: En [[Kongo Kinŝasa|Kongo]], generalo [[Mobutu Sese Seko|Joseph Mobutu]] detronigas prezidenton [[Joseph Kasa-Vubu]]. * [[1969]]: [[John Lennon]] redonis [[Ordeno de Brita imperio|Ordenon de Brita imperio]] al la reĝino protestante pro apogo de [[Usono]] en ties interveno kontraŭ [[Vjetnamio]], kaj enmiksiĝo de la brita registaro kontraŭ ribelanta [[Biafro]] * [[1970]]: Papo [[Paŭlo la 6-a]] komencis la 9-an [[apostolo|apostolan]] [[pilgrimado]]n al [[Azio]] kaj [[Aŭstralio]] - la lasta kaj samtempe la plej longa; japana verkisto [[Jukio Miŝima]] publike [[harakiri]]s, proteste kontraŭ registara politiko * [[1973]]: Grupo de [[oficiro]]j en sensanga [[puĉo]] en [[Grekio]] faligis [[Georgios Papadopoulos]] - komenco de la fino de [[diktaturo de la koloneloj]] * [[1975]]: En [[Portugalio]] malsukcesis komunista [[puĉo]] kontraŭ la [[Revolucio de la Diantoj]]; reprezentantoj de komence ses [[Sudameriko|sudamerikaj ŝtatoj]], regataj de armeaj diktaturoj aŭ dekstraj aŭtoritataj reĝimoj, decidis lanĉi [[Operaco Kondoro|Operacon Kondoro]] por persekuti kaj murdi opoziciajn membrojn en la mondo - rezulte oni murdis ne malpli ol 50 000 personojn, 30 000 "[[malaperigo|malaperis]]" kaj 400 000 estis malliberigitaj; [[Surinamo]] sendependiĝis de [[Reĝlando Nederlando]] - [[Johan Ferrier]] iĝis unua prezidento * [[1981]]: [[Papo]] [[Johano Paŭlo la 2-a]] nomumis [[Benedikto la 16-a|Jozefon Ratzinger]] [[prefekto]] de la [[Kongregacio por la doktrino de la kredo]] * [[1982]]: Dungito de bulgara [[flugkompanio]] "Balkan" en Romo, Sergej Antonov estis arestita de italaj regopovoj pro riproĉo partopreni en preparado de la [[atenco kontraŭ la papo Johano Paŭlo la 2-a]] la [[13-an de majo]] 1981 * [[1985]]: Pro kunlaboro kun [[Solidareco (Pollando)|''Solidareco'']] Vojevodia Juĝejo en [[Słupsk]] kondamnis du [[oficiro]]jn de sekureca servo el [[Gdańsk]] al 3 jaroj kaj 1,5 de mallibero - Supera [[Kortumo]] altigis la verdikton ĝis 6 kaj 4 jaroj * [[1986]]: [[Barejno]] estis ligita kun [[Sauda Arabio]] pere de la [[Digvojo de reĝo Fahd]] * [[1992]]: Parlamento de [[Ĉeĥoslovakio]] decidis pri disdivido de [[Ĉeĥio]] kaj [[Slovakio]] ekde la 1-a de januaro 1993 * [[1996]]: Pli ol 100 000 homoj protestis sur la stratoj de [[Beogrado]] pro nuligo fare de la kortumo de la venko de opozicia koalicio "Kune" en komunumaj balotoj, akuzante la serban prezidenton [[Slobodan Miloŝeviĉ]] pri falsado de la balotrezultoj * [[2000]]: Papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] vivigis militistan [[episkopujo]]n en [[Litovio]] - estrata i.a. de [[Gintaras Linas Grušas]] * [[2005]]: Slovaka blova muzikinstrumento [[fujaro]] enskribiĝis en la liston de Majstroverkoj de Buŝa kaj Nemateria [[Heredaĵo de UNESKO|Heredaĵo de la Homaro]]; [[Senkomunismigo]]: pola [[ministro]] pri nacia defendo anoncis malkaŝon de [[arkivo]]j post la [[Varsovia Traktato]] * [[2008]]: En [[Gronlando]] okazis [[referendumo]] pri larĝigo de [[aŭtonomeco]] de la insulo; En [[Tajlando]] la [[Popola Alianco por Demokratio|flavaj ĉemizoj]] okupis Internacian [[Flughaveno]]n [[Bankoko]]; Laŭ propono de [[Instituto pri Nacia Memoro]] en [[kripto]] de [[Vavelo|Vavela]] [[katedralo]] oni elterigis por esploro la postrestaĵojn de la pola generalo [[Władysław Sikorski]] * [[2009]]: [[Urugvajo]]: [[José Mujica]] gajnis prezidentan balotadon; [[Yves Leterme]] iĝis [[ĉefministroj de Belgio|ĉefministro de Belgio]] * [[2009]]: [[Sankta Vincento kaj la Grenadinoj]]: en [[konstitucio|konstitucia]] [[referendumo]] oni kontraŭstaris ŝanĝon de [[monarkio]] al [[respubliko]]; Premiero de [[animacio|animacia filmo]] ''[[The Princess and the Frog|Princino kaj rano]]'' * [[2010]]: Anonco de la unua ekstertera [[oksigeno|oksigena]] [[atmosfero]] sur la [[naturaj satelitoj de Saturno|luno de Saturno]] - [[Reo (luno)|Reo]] * [[2014]]: [[Abĥazio]] kaj [[Rusio]] paktis pri alianco kaj [[strategio|strategia]] partnereco; papo [[Francisko (papo)|Francisko]] dum unutaga vizito en [[Strasburgo]] alparolis en [[Eŭropa Konsilio]] kaj [[Eŭropa Parlamento]] * [[2018]]: [[Minsko]]: en [[Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso]] unuafoje venkis pola [[knabino]] [[Roksana Węgiel]] kun la kanto ''Anyone I Want to Be'', prezentita duone en la [[pola]] kaj [[angla]] lingvoj ([[mentoro]] [[Edyta Górniak]]); [[incidento en Kerĉa markolo]] okazis * [[2020]]: Laŭ interkonsento finanta [[Milito en Montara Karabaĥo (2020)|Militon en Montara Karabaĥo]] [[Azerbajĝano]] transprenis kontrolon super parto de [[Kelbaĝara distrikto]] kune kun la urbo [[Karvaĉaro]] ==[[Esperantujo]]== * [[1975]]: [[Sovetunio]]: en [[Krasnojarsko]] fondiĝis [[Esperanto-klubo]], kies kunfondinto kaj unua prezidanto estis [[Vladimir Sapoĵnikov]] == Naskiĝoj == * [[1454]]: [[Katerina Kornaro]], lasta reĝino de [[Kipra reĝlando]] (m. [[1560]]) * [[1562]]: [[Lope de Vega]], hispana verkisto, la plej fama [[dramaturgo]] de la [[Hispana ora epoko]] (m. [[1635]]) * [[1577]]: [[Piet Hein]], nederlanda [[admiralo]], komandanto de [[Nederlanda Okcident-hinda Kompanio]], venkinto de [[Arĝentfloto]] (m. [[1629]]) * [[1595]]: [[Johann Praetorius]], germana komponisto kaj orgenisto de [[Nordgermana Orgenskolo]] (m. [[1660]]) * [[1609]]: [[Henrietta Maria de Francio]], franca princino, reĝino de Anglio (m. [[1669]]) * [[1752]]: [[Johann Friedrich Reichardt]], germana komponisto kaj [[muzikkritikisto]] (m. [[1814]]) * [[1754]]: [[Heinrich Sander]], germana instruisto, teologo kaj verkisto (m. [[1782]]) * [[1762]]: [[Wilhelm von Wolzogen]], germana diplomato * [[1783]]: [[Keresztély András Zipser]], aŭstra pedagogo, okupiĝanta pri [[geologio]], [[mineralogio]] kaj [[entomologio]] (m. [[1864]]) * [[1802]]: [[István Andrássy (kanoniko)|István Andrássy]], hungara pastro, [[kanoniko]], astronomo, instruisto, bibliotekisto, abato (m. [[1890]]) * [[1810]]: [[Nikolaj Ivanoviĉ Pirogov]], rusa kuracisto, pioniro de moderna [[kirurgio]] (m. [[1881]]) * [[1835]]: [[Andrew Carnegie]], industria magnato kaj filantropo (m. [[1919]]) * [[1838]]: [[Ivan Neĉuj-Levickij]], ukraina verkisto, lingvisto kaj kuntradukisto de [[Biblio]] (m. [[1918]]) * [[1844]]: [[Carl Benz]], germana mekanikisto kaj entreprenisto, inventinto de [[sparkilo]] kaj konstruisto de [[aŭtomobilo]] (m. [[1929]]) * [[1845]]: [[José Maria Eça de Queiroz]], portugala romanisto, diplomato, tradukisto, kies verkoj estis esperantigataj (m. [[1900]]) * [[1846]]: [[Carry Nation]], usona aktivulo kontraŭ [[alkoholo]] (m. [[1911]]) * [[1856]]: [[Sergej Tanejev]], rusa komponisto, aŭtoro de [[lernolibro]] pri [[kontrapunkto]], [[pioniro de Esperanto]] (m. [[1915]]) * [[1860]]: [[Győző Kara]], hungara literatur- kaj arthistoriisto, tradukisto (m. [[1942]]) * [[1876]]: [[Victoria Melita de Sachsen-Coburg kaj Gotha]], nepino de [[Viktoria (Britio)|Viktoria]], [[caro|carino]] de [[Rusio]] (n. [[1936]]) * [[1881]]: [[Johano la 23-a]] (Angelo Giuseppe Roncalli), papo, membro de [[Sekulara franciskana ordeno]], pligrandiginta [[Kardinala Kolegio|Karinalan Kolegion]], reformanto de la [[Kodo de Kanona Juro]], [[breviero]] kaj [[Roma Meslibro]], kunvokinto de la [[Dua Vatikana koncilio]], [[ekumenismo|ekumenisto]], sanktulo (m. [[1963]]) * [[1885]]: [[Mirĵakip Dulatuli]], [[kazaĥoj|kazaĥa]] sovetia poeto, viktimo de politikaj [[reprezalio]]j (m. [[1935]]) * [[1885]]: [[Karl Jax]], aŭstra filologo kaj pedagogo * [[1886]]: [[Béni Szabó]], rumania hungara politikisto, parlamentano flanke de [[Országos Magyar Párt|Tutlanda Hungara Partio]] (m. [[1971]]) * [[1887]]: [[Nikolaj Vavilov]], rusia, sovetia [[geobotaniko|geobotanikisto]] kaj genetikisto, frato de [[Sergej Vavilov]], kontraŭulo de [[Trofim Lisenko]], malkovrinto de [[kamuflimito]] de [[trudherbo]]j al [[planto]]j, viktimo de [[reprezalio]]j (m. [[1943]]) * [[1888]]: [[Josef Noldin]], sudtirola advokato kaj rezistadmovadano (m. [[1929]]) * [[1890]]: [[Włodzimierz Pfeiffer]], pola [[librovendejo|librovendisto]], bibliofilo, [[fotarto|fotisto]] kaj poligloto, estrarano de [[Pola Esperanto-Asocio]], kronikisto de [[Esperanto-movado]] en [[Lodzo]] (m. [[1941]]) * [[1893]]: [[József Tellmann (redaktoro)|József Tellmann]], rumania hungara redaktoro, publicisto (m. [[1957]]) * [[1894]]: [[Izidor Herskovits]], hungara kuracisto, viktimo de la koncentrejo [[Aŭŝvico]] (m. [[1944]]) * [[1895]]: [[Ludvík Svoboda]], ĉeĥoslovaka prezidento, vickomandanto de pola-ĉeĥa legio, plurjara membro de [[Centra Komitato]] de la [[Komunista Partio de Ĉeĥoslovakio]], [[Heroo de Sovetunio]] (m. [[1979]]) * [[1895]]: [[Wilhelm Kempff]], germana pianisto kaj komponisto (m. [[1991]]) * [[1897]]: [[Piroska Szenes]], hungara ĵurnalistino kaj verkistino (m. [[1972]]) * [[1900]]: [[Rudolf Höß]], germana komandanto de koncentrejo [[Aŭŝvico]], membro de [[NSDAP]], [[SS (organizo)|SS]]-funkciulo, [[militkrimo|militkrimulo]], ekzekutita (m. [[1947]]) * [[1904]]: [[Ba Jin]], ĉina verkisto, [[anarkiisto]], [[tradukisto]] kaj [[eseo|eseisto]], vicprezidanto de [[Ĉina Esperanto-Ligo]], aŭtoro de esperantigitaj [[romano]]j ''[[Frosta Nokto]]'' kaj ''[[Aŭtuno en la Printempo]]'', partoprenanto de [[UK 1980]] kaj [[UK 1986]], membro de la [[Honora Patrona Komitato de UEA]] (m. [[2005]]) *[[1911]]: [[Hans Flasche]], germana romanisto kaj bibliotekisto * [[1914]]: [[Joe Dimaggio]], usona [[basbalo|basbala]] sportisto (m. [[1999]]) * [[1915]]: [[Augusto Pinochet]], generalo kaj diktatoro de Ĉilio, gvidanto de post[[puĉo|puĉa]] [[militreĝimo]] (m. [[2006]]) * [[1921]]: [[Sándor Rákos]], hungara poeto, tradukisto, i.a. de la ''[[Epopeo pri Gilgameŝ]]'', enestanta en ''[[Hungara Antologio]]'' (m. [[1999]]) * [[1923]]: [[Mauno Koivisto]], prezidento de Finnlando, posteulo de [[Urho Kekkonen]] (m. [[2017]]) * [[1926]]: [[Poul Anderson]], usona verkisto de [[sciencfikcio]] kaj [[fantasto]] (m. [[2001]]) * [[1928]]: [[Stanisław Szczuka]], pola [[advokato]], kunlaboranto de [[Interven-Buroo de la Komitato de Socia Memdefendo ĉe KOR]] (m. [[2011]]) * [[1929]]: [[Ákos Egyed]], rumania hungara historiisto * [[1929]]: [[József Kricsfalussy]], rumania hungara pentristo * [[1929]]: [[Arnold Gross]], hungara grafikisto, pentristo (m. [[2015]]) * [[1931]]: [[Walerian Włodarczyk]], pola ĵurnalisto, Esperanto-poeto, aŭtoro de la libro ''[[Esperanto]]? Eldiroj de eminentaj polaj intelektuloj'' (m. [[1977]]) * [[1933]]: [[Kathryn Grant]], usona aktorino kaj kantistino * [[1949]]: [[Sándor Szép]], rumania hungara ĥemiisto, universitata profesoro * [[1954]]: [[Władysław Frasyniuk]], pola politikisto kaj entreprenisto * [[1968]]: [[Boldizsár Csíky (pianisto)|Boldizsár Csíky]], rumania hungara pianisto, universitata docento * [[1968]]: [[Jill Hennessy]], kanada aktorino, poliglotino * [[1970]]: [[John Godson]], pola parlamentano, universitata instruisto kaj pastoro favoranta [[esperanto]]n * [[1971]]: [[Christina Applegate]], usona aktorino kaj kantistino * [[1984]]: [[Gaspard Ulliel]], franca aktoro (m. [[2022]]) * [[1988]]: [[Nodar Kumaritaŝvili]], kartvela sportisto (m. [[2010]]) == Mortoj == * [[1034]]: [[Malkolmo la 2-a]], reĝo de Skotlando (n. ĉirkaŭ [[954]]) * [[1120]]: [[Vilhelmo Adelin]], angla nobelo, frato de [[Matilda (Anglio)]] (n. [[1103]]) * [[1185]]: [[Lucio la 3-a]], papo, proksime ligita kun [[Bernardo de Clairvaux]] (n. ĉirkaŭ [[1100]]) * [[1314]]: [[Johano de Balliol]], reĝo de Skotlando, prapranepo de [[Davido la 1-a]] (n. ĉirkaŭ [[1249]]) * [[1560]]: [[Andrea Doria]], itala nobelo, admiralo de la [[Respubliko Ĝenovo]] kaj princo de [[Melfi]] (n. [[1466]]) * [[1629]]: [[Hieronimo (la 3-a) Praetorius]], germana komponisto kaj orgenisto apartena al [[Nordgermana Orgenskolo]] (n. [[1614]]) * [[1686]]: [[Nikolao Stenono]], dana episkopo kaj anatomo, patro de [[geologio]] kaj [[stratigrafio]] (n. [[1638]]) * [[1748]]: [[Isaac Watts]], angla [[himno]]verkisto, teologo kaj logikisto (n. [[1674]]) * [[1755]]: [[Johann Georg Pisendel]], germana violonisto kaj komponisto (n. [[1687]]) * [[1763]]: [[Antoine-François Prévost]], franca pastro kaj verkisto, aŭtoro de la romano ''[[Manon Lescaut]]'' (n. [[1697]]) * [[1810]]: [[József Alvinczi]], hungara imperiestra generalo (n. [[1735]]) * [[1815]]: [[Johann Peter Salomon]], germana violonisto, komponisto, orgenisto kaj [[impresario]] (n. [[1745]]) * [[1829]]: [[Therese von Artner]], aŭstra verkistino, amikino de [[Friedrich Jacobi]] (n. [[1772]]) * [[1865]]: [[Heinrich Barth]], germana [[geografo]], [[vojaĝisto]] kaj [[poligloto]] (n. [[1821]]) * [[1869]]: [[Friedrich Adolph Roemer]], germana geologo kaj juristo (n. [[1809]]) * [[1884]]: [[Hermann Kolbe]], germana profesoro pri [[organika ĥemio]], difinis [[valento (ĥemio)|valenton]] de multaj [[ĥemia elemento|ĥemiaj elementoj]] (n. [[1818]]) * [[1885]]: [[Alfonso la 12-a (Hispanio)|Alfonso la 12-a]], reĝo de Hispanio (n. [[1857]]) * [[1888]]: [[Josef Jireček]], ĉeĥa filologo, etnografo, historiisto, kunaŭtoro de [[lernolibro]]j por ĉiuj nacioj de [[Aŭstrio]], eldonisto de malnov[[ĉeĥa literaturo]], ministro de aŭstra registaro (n. [[1825]]) * [[1901]]: [[Josef Gabriel Rheinberger]], liĥtenŝtejna komponisto, orgenisto kaj [[muzikpedagogo]] (n. [[1839]]) * [[1903]]: [[Sabino Arana]], hispana politikisto, verkisto kaj patro de [[eŭska naciismo]] (n. [[1865]]) * [[1909]]: [[Cyprian Godebski (skulptisto)|Cyprian Godebski]], pola [[skulptisto]] (n. [[1835]]) * [[1922]]: [[Vitold Konstantinoviĉ Tenisov]], rusia oficiro kaj [[esperantisto]] (n. [[1872]]) * [[1934]]: [[Božena Studničková]], ĉeĥa instruistino, [[Esperanto-verkisto]], prezidantino de la [[Unua Virina Grupo Esperantista]] (n. [[1849]]) * [[1934]]: [[Miĥajlo Hruŝevskij]], ukraina historiisto kaj politikisto, organizanto de ukraina scienco, prezidanto de la [[Ukraina Centra Konsilio]], cenzurita en [[Sovetunio]] (n. [[1866]]) * [[1944]]: [[Kenesaw Mountain Landis]], usona juĝisto, unua [[komisiito]] de la [[Grandaj Ligoj de Basbalo]] (n. [[1866]]) ** [[1950]]: [[Gustaf John Ramstedt]], finna lingvisto, diplomato, [[orientalisto]] kaj [[pioniro de Esperanto]], kontribuinta al [[Esperanto-movado]] ĉe oficialaj rondoj (n. [[1873]]) * [[1950]]: [[Johannes V. Jensen]], dana Nobelpremiita verkisto (n. [[1873]]) * [[1950]]: [[Mao Anying]], plejaĝa filo de [[Mao Zedong]], tradukisto de volontuloj en [[korea milito]] (n. [[1922]]) * [[1951]]: [[István Friedrich]], hungara politikisto, [[framasonismo|framasono]], ĉefministro (n. [[1883]]) * [[1956]]: [[Oleksandr Dovĵenko]], ukraina verkisto, reĝisoro, scenaristo, kies [[novelo]] estis esperantigita (n. [[1894]]) * [[1959]]: [[Gérard Philipe]], franca aktoro (n. [[1922]]) * [[1968]]: [[Zsuzsi Hermann-Herceg]], hungara poetino kaj privatinstruistino pri franca kaj germana lingvoj (n. [[1924]]) * [[1968]]: [[Upton Sinclair]], usona socialista verkisto, [[vegetarismo|vegetarano]], kies [[romano]]j kiel ''[[Jimmie Higgins]]'' estis esperantigataj kaj rete legeblaj en esperanto (n. [[1878]]) * [[1970]]: [[Mishima Yukio]], japana verkisto, sinmortiginto per [[harakiro]] (n. [[1925]]) * [[1972]]: [[Henri Coandă]], rumana inĝenireo, pioniro de [[aviado]] (n. [[1886]]) * [[1974]]: [[U Thant]], birma politikisto, [[Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj]] (n. [[1909]]) * [[1983]]: [[Vladimir Gelfand]], soveta oficiro kaj [[memoraĵoj|memoraĵisto]] (n. [[1923]]) * [[1985]]: [[Elsa Morante]], itala verkistino (n. [[1918]]) * [[1988]]: [[Jauhenija Janiŝĉic]], belorusa poetino (n. [[1948]]) * [[1989]]: [[György Bözödi]], hungara sociografo, historiisto, verkisto (n. [[1913]]) * [[1997]]: [[Hastings Kamuzu Banda]], unua prezidento de Molavio (n. ĉirkaŭ [[1902]]) * [[2003]]: [[Joachim Giessner]], germana fervojisto, prezidanto de [[Germana Esperanta Fervojista Asocio]] kaj de [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio]] (n. [[1913]]) * [[2005]]: [[George Best]], nord-irlanda futbalisto, ludinta en brita [[Manchester United]] (n. [[1946]]) * [[2005]]: [[Elek Jakab (pentristo)|Elek Jakab]], hungara pentristo kaj grafikisto (n. [[1973]]) * [[2008]]: [[Ádám Kónya]], rumania hungara lokhistoriisto (n. [[1935]]) * [[2008]]: [[Robert Muth]], aŭstra klasika filologo kaj arkeologo (n. [[1916]]) * [[2010]]: [[Peter Christopherson]], angla muzikisto, reĝisoro de [[muzikvideo]], kunfondinto de [[industria muziko]] (n. [[1955]]) * [[2013]]: [[Chico Hamilton]], usona ĵaza [[drumo|drumisto]] (n. [[1921]]) * [[2016]]: [[Fidel Castro]], kuba revoluciulo, sekretario de la [[Kuba Komunisma Partio]], ŝtatestro (n. [[1926]]) * [[2018]]: [[Randolph L. Braham]], hungara-usona historiisto, kies esplorkampo estis historio de [[holokaŭsto]] en Hungario (n. [[1922]]) * [[2020]]: [[Vladislav Hasala]], ĉeĥa esperantisto (n. [[1951]]) * [[2020]]: [[Diego Armando Maradona]], argentina futbalisto kaj trejnisto de la [[argentina nacia teamo de futbalo]], elektita de [[FIFA]] la plej bona futballudisto de la [[20-a jarcento]] (n. [[1960]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Nacia tago]] (ĝis nun) en [[Bosnio kaj Hercegovino]], estiĝo de la popola respubliko ([[1945]]); pliaj tagoj estas la [[1-a de marto]] kaj la [[21-a de novembro]]. * [[Nacia tago]] en [[Surinamo]], tago de la sendependiĝo ([[1975]]) * [[UN]]: internacia tago por forigo de la [[perforto]] kontraŭ [[virinoj]] memorigante murdon de [[Mirabal-fratinoj]] (ekde 1999) * [[Ukrainio]]: Memor-Tago de la [[Viktimo]]j de Granda [[Malsatego]] kaj Politikaj [[Reprezalio]]j, ekde 2000 * Monda Tago de [[Pluŝa urso|Pluŝa Urso]] ekde 2002 * [[Pollando]]: Tago sen [[pelto]] - ekde 1996, [[Mariavitismo]]: rememoro de la morto de [[Maria Franciszek Strumiłło]], unua [[sacerdoto]] * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: sankta [[Katarina de Aleksandrio]], [[Nikolao Stenono]], dana sciencisto kaj beatigita episkopo == Tagoj de [[semajno]] == La '''25-a de novembro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; {{Projektoj|wikinewscat=25-a de novembro}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]. [[Kategorio:25-a de novembro| ]] [[Kategorio:Novembro|25]] [[Kategorio:25-a tago de la monato|#11]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#1125]] gukb0xlgnh5sxnl73b8y2id6mlidirc Federico Zuccaro 0 7743 9400897 8169650 2026-06-13T08:43:50Z Sj1mor 12103 9400897 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Federiko ZUCCARO''' aŭ '''Federigo ZUCCARI''' estas [[Italio|itala]] [[pentristo]] kaj teoriisto (Sant'Angelo in Vado ĉirkaŭ [[1540]]-[[Ancona]] [[1609]]), li evoluis al akademia eklektikismo. Zucaro laboris en [[El Escorial]] ([[1586]]-[[1588]]), sed lia verko ne plaĉis al [[Filipo la 2-a]], kiu anstataŭigis kelkajn el liaj pentraĵoj per aliaj de [[Pellegrino Tibaldi]]. <gallery mode="packed" heights="180px"> 03 2015 Giudizio Universale-Giorgio Vasari-Federico Zuccari-Cupola-Santa Maria del Fiore (Firenze) Photo Paolo Villa FOTO9273bis.JPG|Kupolo freskoj [[Santa Maria del Fiore]] [[Florenco]] Affresco Resurrezione di Lazzaro (1561) di F. Zuccari.jpg|"Bredado de Lazaro" San Francesco della Vigna 1561. </gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://www.tudorplace.com.ar/images/ElizaSketch.jpg|(drawing{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Ĝermo|italo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zuccaro, Federico}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] fjcr91a69w617xll5k5ib5s8z87lx5a 11-a de junio 0 10353 9400424 9345831 2026-06-12T16:36:33Z ~2026-34467-80 258538 /* Mortoj */ 9400424 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJunio}} {{junio}} La '''11-a de junio''' estas la 162-a tago de la jaro (la 163-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 203 tagoj restas. Je la 11-a de junio okazis, interalie: == Eventoj == * [[-1184]]: [[Troja milito]]: [[Trojo]] estis prirabita kaj bruligita - laŭ kalkuloj de [[Eratosteno de Cireno]] * [[806]]: [[Arab-bizancaj militoj]]: armeo de [[Abasidoj]] foriris de [[Ar-Raka]] en norda [[Sirio]] por komenci [[Abasida invado de Malgranda Azio (806)|invadon]] de [[Anatolio|Malgranda Azio]], regata de [[Bizanca Imperio]] * [[1254]]: [[Nederlando]]: [[Alkmaar]] iĝis urbo * [[1429]]: [[Centjara milito]]: komenciĝis batalo de [[Jargeau]] * [[1488]]: [[Jakobo la 4-a (Skotlando)|Jakobo la 4-a]] iĝis [[Reĝlando de Skotlando|reĝo de Skotlando]] * [[1509]]: Nupto de la angla reĝo [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]] kun [[Katerino de Aragono]] * [[1557]]: [[Sebastiano la 1-a (Portugalio)|Sebastiano la 1-a]] iĝis [[reĝo de Portugalio]] * [[1594]]: Sur [[Filipinoj]], [[Filipo la 2-a (Hispanio)|Filipo la 2-a]] rekonis rajton regi fare de nobeluloj kaj lokaj estroj, kiuj [[Konverto (religio)|konvertiĝis]] al [[katolikismo]] * [[1661]]: En [[Karakaso]] pereis ĉirkaŭ 200 personoj dum [[tertremo]] * [[1675]]: [[Pola reĝlando|Pola reĝo]] [[Johano la 3-a Sobieski]] kaj franca ambasadoro subskribis en Jaworów (nun en [[Lviva provinco]]) sekretan traktaton pri aliĝo al milito kontraŭ [[Brandenburgio-Prusujo]] * [[1694]]: Venko de pola taĉmento, gvidata de reĝo [[Johano la 3-a Sobieski]], super multoble pli granda armeo de la [[Krimea Ĥanlando]] en la batalo de Hodów (proksime al [[Zborov (Ukrainio)|Zborov]]) * [[1727]]: [[Georgo la 2-a (Britio)|Georgo la 2-a]] iĝis [[reĝo de Britio]] * [[1742]]: Imperiestrino [[Maria Tereza de Aŭstrio]] kaj reganto de Prusio [[Frederiko la 2-a (Prusio)|Frederiko la 2-a]] subskribis en [[Vroclavo]] [[pactraktato]]n finantan unuan [[Silezio|silezian]] militon * [[1770]]: Angla navigisto [[James Cook]] per esplora ŝipo ''[[Endeavour]]'' atingis [[Granda barilrifo|Grandan barilrifon]], kiun [[Louis Antoine de Bougainville]] malkovris en 1768 * [[1775]]: [[Ludoviko la 16-a (Francio)|Ludoviko la 16-a]] kroniĝis en la [[katedralo de Reims]] kiel [[reĝo de Francio]] * [[1798]]: [[Napoleono|Napoleona]] [[mararmeo]] transprenis [[Malto]]n de la [[Malta Ordeno]] * [[1817]]: Oni subskribis [[konkordato]]n inter [[Francio]] kaj [[Apostola Seĝo]] * [[1824]]: Brita kontraŭulo de [[sklaveco]] [[William Wilberforce]] lastfoje parolis en la [[Ĉambro de komunuloj]] * [[1860]]: [[Varsovio]]: entombigo de [[vidvino]] de [[generalo]] Józef Sowiński kaj [[karitato|karitata]] aktivulino iĝis okazo de granda patriotisma manifestacio * [[1865]]: [[Milito de la Trilanda Alianco]]: venko de brazila ŝiparo super la paragvaja en batalo de [[Riachuelo]] sur rivero [[Parana]] * [[1900]]: [[Boksista ribelo]]: detruo de konstruaĵoj de la [[misio]] de la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] en [[Pekino]] * [[1901]]: [[Nov-Zelando]] aneksis [[Kukinsuloj]]n * [[1913]]: [[Norvegio]] donis al virinoj [[virina balotrajto|rajton voĉdoni]] * [[Unua mondmilito]] ** [[1915]]: [[serboj|Serbaj]] trupoj invadis la ĉefurbon de [[Albana Princlando]] [[Tirano]]n ** [[1917]]: [[Grekio]]: reĝo [[Aleksandro (Grekio)|Aleksandro]] entroniĝis post kiam lia patro [[Konstantino la 1-a (Grekio)|Konstantino la 1-a]] abdikis sub premo de la armeoj de [[Triopa Entento]], okupantaj [[Ateno]]n ** [[1918]]: [[Kazaĥio]]: nacia movado [[Alaŝ (partio)|Alaŝ]] deklaris kontraŭleĝaj ĉiujn dekretojn de sovetaj regopovoj * [[1919]]: [[Bolivio]]: unuafoje oni grimpis al [[Ancohuma]] en [[Andoj]] * [[1920]]: [[Pola-bolŝevika milito|Soveta-Pola Milito]]: retiriĝantaj el [[Kievo]] polaj trupoj en batalo apud [[Borodzianka]] ne permesis al ĉirkaŭigo flanke de 12-a Armeo kaj 1-a surĉevala Armeo * [[1920]]: [[Brita Imperio]] establis [[Kenja Kolonio|Kenjan Kolonion]] * [[1934]]: [[Bolŝevismo]]: regopovoj de [[Moskvo]] laŭ ordono de [[Lazar Kaganoviĉ]] finis detruadon de la [[Turo Suĥarev]] * [[1935]]: Franca pasaĝera ŝipo ''SS Normandie'' gajnis [[Blua vimplo|Bluan vimplon]] * [[1935]]: Usona inventisto [[Edwin Armstrong]] faris la unuan [[radiofonio|radian elsendon]] pere de [[Radio FM]] * [[1937]]: [[Granda Purigo|Granda Teroro]]: estis ekzekutitaj sovetia marŝalo [[Miĥail Tuĥaĉevskij]] kaj sep oficiroj akuzitaj pri [[perfido]] kaj [[spionado]] — post la [[verdikto]] ili estis veturigitaj al [[Lubjanka]] kaj samnokte pafmortigitaj * [[Dua mondmilito]] ** [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: germanaj ĝendarmoj pafmortigis en Raków 75 polojn; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: germana armeo okupis [[Reims]], trairis [[Marno (rivero)|Marnon]] apud [[Château-Thierry]], apud [[Parizo]] okupis Senlis kaj [[Pontoise]]; [[Italio]] unuafoje bombadis [[Malto]]n, matene [[bombaviadilo]]j atakis havenon [[La-Valeto]], [[aerodromo]]n kaj akvejon, posttagmeze bombaviadiloj ripetis la atakon; [[brita aerarmeo]] nokte de la 11-a/12-a atakis aŭtomobilan entreprenon [[Fiat]] en [[Torino]]; pro aviada atako al [[Piemonto]] itala Ĝenerala [[Stabo]] ordonis al [[aviado]] ataki teritorion de [[Francio]]; [[Kanado]], [[Aŭstralio]] kaj [[Nov-Zelando]] deklaris militon al Italio; [[Mediteraneo]]: brita [[militŝiparo]] eknavigis al marbordoj de Italio, franca skadro al [[Egea Maro]]; ministro pri armeaj aferoj [[Władysław Sikorski]] subskribis polan-britan interkonsenton pri servo de polaj pilotoj en [[Royal Air Force]]; evakuo de polaj militistaj regopovoj de Parizo al [[Angers]]; pola submarŝipo ''[[ORP Orzeł]]'' estis oficiale agnoskita kiel perdita ** [[1941]]: laŭ rumana-germana interkonsentoj de [[Munkeno]] kaj [[Berchtesgaden]], [[Rumanio]] estas partoprenonta en la [[bolŝevismo|kontraŭbolŝevika]] milito, kune kun la [[Tria Regno]]; Siria Fronto: aŭstralianoj konkeris Marĝ Ujun en suda [[Libano]]; [[Japanio]] kaj [[Sovetunio]] subskribis pakton pri [[komerco]] kaj pagendaĵoj ** [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: [[Ordnungspolizei|germana polico]] [[pafekzekutado|pafekzekutis]] en Zbylitowska Góra (apud [[Tarnów]]) ĉirkaŭ 800 judojn, en Olszanica 132, kaj en Drelów (proksime al [[Biała Podlaska]]) - 8 [[ukraino]]jn; venĝe pro provo de ribelo kaj forkuro en la unua [[bunkro]] de [[Aŭŝvico]] estis murditaj 300 poloj laborantaj en puna kompanio; en [[Vaŝingtono]] soveta [[ambasadoro]] [[Maksim Litvinov]] kun Sekretario de Ŝtato [[Cordell Hull]] subskribis interkonsenton pri principoj de reciproka milita helpo kontraŭ [[agreso]] ** [[1943]]: [[Heinrich Himmler]] decidis transformi malliberejon [[Pawiak]] en [[Varsovio]] al [[koncentrejo]] [[KL Warschau]], kaj ordonis pretigi grandan agadon kontraŭ [[partizano]]j sub kaŝnomo ''[[Homlupo]]''; [[Mediteraneo]]: post aviada kaj mara pripafo brita 1-a Infanteria Divizio grundiĝis sur [[Pantelleria]] - itala [[garnizono]] de la insulo formetis armilojn; nokte Bomba Korpuso de [[RAF]] atakis [[Duseldorfo]]n ** [[1944]]: 30 mil soldatoj de [[Wehrmacht]] kaj polico komencis ofensivon kontraŭ 3 mil polaj kaj [[Sovetunio|sovetaj]] partizanoj en [[arbaro]]j de [[Janów Lubelski]] kaj [[Stalowa Wola]]; germanaj ĝendarmoj pafmortigis en Nieświn (apud [[Końskie]]) 25 kaj polico en [[Kozienice]] 9 personojn; 3 taĉmentoj de [[Pola Enlanda Armeo]] el areo Kozienice ekregis [[bieno]]n Policzna liberigante sovetajn [[militkaptito]]jn kun forpreno de [[nutraĵo]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: sur [[istmo]] de [[Karelio]] la soveta 21-a Armeo konkeris [[Terijoki]] * [[1945]]: Ordono de supera komandanto de Pola Armeo pri kontraŭstaro al anekso de teritorioj de [[Silezio]] fare de [[Ĉeĥoslovakio|ĉeĥoslovaka]] armeo, transprenitaj de Pollando en 1938 * [[1948]]: [[Palestina Milito de 1948|Unua israela araba milito]]: ekvalidis [[armistico]] altrudita de [[Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj]] * [[1951]]: [[Portugalaj kolonioj]]: [[Portugalio]] deklaris [[Mozambiko]]n sia provinco * [[1955]]: La plej mortiga [[akcidento]] en la historio de [[aŭtosporto]] okazis kiam du [[aŭto]]j [[kolizio|koliziis]] dum kurado en la [[24 Horoj de Manso]] - 84 mortoj * [[1962]]: La plej fama fuĝprovo de tri enprizonigitoj de [[Alcatraz]] * [[1963]]: [[Budhismo|Budhisma]] [[monaĥo]] [[Thích Quảng Ðức]] [[sinbruligo|sinbruliĝis]] en [[Sajgono]] proteste kontraŭ religiaj [[reprezalio]]j flanke de [[katolikismo|katolika]] registaro de la prezidento de [[Suda Vjetnamio]] [[Ngô Đình Diệm]] * [[1963]]: En la [[Universitato de Alabamo]] okazis [[Segregacio|segregacia]] [[staro ĉe la lerneja pordo]] * [[1964]]: Rezulte de atako de furiozulo kun [[flamĵetilo]] kaj [[lanco]] kontraŭ [[elementa lernejo]] en [[Kolonjo]] pereis 8 lernantoj kaj 2 instruistoj, 22 personoj (ĉefe lernantoj) vundiĝis - la atencinto [[sinmortigo|sinmortigis]] per [[veneno]] * [[1975]]: [[Konstitucio]] de [[Grekio]] ekvalidis * [[1977]]: Nederlanda sekureca servo rekonkeris [[trajno]]n forkondukitan la 23-an de majo apud [[Groningen (urbo)|Groningen]] de [[terorismo|teroristoj]] el [[Molukoj (provinco)|Molukoj]] - dum la [[operaco]] pereis 6 el 9 teroristoj kaj 2 [[ostaĝo]]j * [[1980]]: La 6-a [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1980|Eŭropa Futbal-Ĉampionado]] komenciĝis en [[Italio]] * [[1987]]: [[Konservisma Partio (Britio)|Konservisma Partio]] gajnis parlamentan balotadon en Britio * [[1996]]: [[Metroo de Moskvo]]: en bomba atenco pereis 4 personoj, 12 vundiĝis * [[1999]]: [[Kosova Milito]] finiĝas kaj la teritorio transiris sub administrado de [[UN]] * [[2004]]: [[Kosmosondilo]] [[Misio Cassini-Huygens|Cassini-Huygens]] preterpasis proksime al [[Febo (luno)|Febo]], la [[Lunoj de Saturno|luno]] de [[Saturno (planedo)|Saturno]] * [[2004]]: Entombigo de [[Ronald Reagan]] - funebran ceremonion partoprenis pli ol 40 [[Ŝtatestro|ŝtatgvidantoj]] de la mondo * [[2005]]: [[Ministro pri financoj|Ministroj pri financoj]] de la [[ŝtato]]j de grupo [[G8]] interkonsentis nuligi [[ŝuldo]]jn al 18 plej [[malriĉeco|malriĉaj]] landoj de la mondo * [[2007]]: [[Bangladeŝo]]: [[Koto|kota]] [[lavango]] kaŭzita de [[musono|musona]] pluvado kaj pligravigita per tranĉado de montetoj mortigis ne malpli ol 128 homojn en [[Ĉitagongo]] * [[2009]]: [[Monda Organizaĵo pri Sano]] anoncis [[Gripa pandemio de 2009|gripan pandemion]] (unua [[pandemio]] de [[gripo]] post 41 jaroj) * [[2010]]: La 19-a [[Futbala Mondpokalo 2010|Futbala Mondpokalo]] komenciĝis en [[Sud-Afriko]] * [[2012]]: [[Rafael Nadal]] gajnis [[Turniro (sporto)|tenisturniron]] [[French Open|Rolland Garros]] la 7-an fojon * [[2012]]: 75 personoj pereis rezulte de [[tertremo]] en afgana [[Provinco Baglan]] * [[2013]]: Ĉina skipa misio [[Shenzhou (kosmoŝipo)|Senzhou 10]] komenciĝis * [[2014]]: [[Islama Ŝtato de Irako kaj Sirio]]: ribelantoj konkeris [[Tikrit]]on * [[2017]]: [[Ukrainoj]] povas kun [[biometrio|biometria]] [[pasporto]] sen [[vizo]] vojaĝi al [[Schengen-spaco]] * [[2022]]: [[Pollando]]: en [[Vroclavo]] okazis [[beatigo]] de 10 germanaj [[monaĥino]]j el [[kongregacio (religio)|kongregacio]] de Sankta [[Elizabeto de Hungario]], seksperfortataj kaj murditaj de la soldatoj de [[Ruĝa Armeo]] == [[Esperantujo]] == * [[1919]]: [[Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj|ZEO]]: en [[Pollando]] strato Verda en [[Bjalistoko]], ĉe kiu staris la [[naskiĝdomo de Zamenhof]], ricevis la nomon [[Ludoviko Zamenhof]] == Naskiĝoj == * [[1456]]: [[Anne Neville]], edzino de [[Rikardo la 3-a (Anglio)]] (m. [[1485]]) * [[1572]]: [[Ben Jonson]], angla verkisto, poeto, aktoro (m. [[1637]]) * [[1713]]: [[Johann Wolfgang Hammann]], germana fabrikestro (m. [[1785]]) * [[1725]]: [[Just Christian Stuß]], germana teologo kaj filologo (m. [[1788]]) * [[1738]]: [[Christophe-Philippe Oberkampf]], franca industriisto (m. [[1815]]) * [[1776]]: [[John Constable]], brita pentristo kaj pejzaĝisto (m. [[1837]]) * [[1780]]: [[Bernhard von Lindenau]], germana politikisto, astronomo kaj artkolektanto (m. [[1854]]) * [[1786]]: [[Philipp Jakob Cretzschmar]], germana kuracisto kaj ornitologo (m. [[1845]]) * [[1806]]: [[János Török]], hungara instruisto, martiro de hungara libereco (m. [[1854]]) * [[1832]]: [[Jules Vallès]], franca ĵurnalisto, verkisto kaj politikisto (m. [[1885]]) * [[1838]]: [[Mariano Fortuny]], kataluna pentristo kaj grafikisto (m. [[1874]]) * [[1846]]: [[Sándor Máté]], hungara bibliotekisto, bibliografo, literaturhistoriisto (m. [[1926]]) * [[1847]]: [[Millicent Fawcett]], angla [[virina balotrajto|virina balotrajtistino]] (m. [[1929]]) * [[1857]]: [[Antoni Grabowski]], pola kemiisto-inĝeniero kaj pioniro de [[Esperanto]], aŭtoro de la originala poemo [[s:La Tagiĝo|''La Tagiĝo'']], poliglota tradukisto de ''[[El Parnaso de Popoloj]]'' kaj interalie de la pola [[epopeo]] ''[[Sinjoro Tadeo]]'' (m. [[1921]]) * [[1864]]: [[Richard Strauss]], germana komponisto (m. [[1949]]) * [[1868]]: [[Antun Radić]], kroata politikisto, filologo kaj etnologo (m. [[1919]]) * [[1871]]: [[Stjepan Radić]], kroata politikisto (m. [[1928]]) * [[1876]]: [[Alfred Kroeber]], usona antropologo (m. [[1960]]) * [[1876]]: [[Ernst Sompek]], aŭstra instruisto kaj komponisto (m. [[1954]]) * [[1877]]: [[Pierre Dejean]], franca inĝeniero, sciencisto kaj [[esperantisto]], kreinto de la sekcio de fizikistoj kaj kemiistoj ĉe [[Internacia Scienca Asocio Esperanta]] kaj ties komitatano (m. nekonata) * [[1877]]: [[Renée Vivien]], angla poetino franclingva (m. [[1909]]) * [[1880]]: [[Jeannette Rankin]], usona politikistino kaj pacaktivistino (m. [[1973]]) * [[1881]]: [[Mordeĥaj Kaplan]], usona reformisto de [[judismo]], ĉefkreinto de [[rekonstruisma judismo]] (m. [[1983]]) * [[1881]]: [[Stanley Clisby Arthur]], usona ĵurnalisto (m. [[1963]]) * [[1888]]: [[Adamo Zamenhof]], pola kuracisto, oficiro kaj [[esperantisto]], patro de [[Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof]] (m. [[1940]]) * [[1888]]: [[Proceso de Sacco kaj Vanzetti|Bartolomeo Vanzetti]], itala laboristo kaj anarkiisto (m. [[1927]]) * [[1890]]: [[Béla Miklós Dálnoki]], hungara oficiro kaj ĉefministro (m. [[1948]]) * [[1899]]: [[Kawabata Yasunari]], unua japana verkisto Nobelpremiita (m. [[1972]]) * [[1904]]: [[János Palkó]], rumania hungara pedagogo, lernolibroverkisto (m. [[1959]]) *[[1905]]: [[Emile-Joseph Socquet]], francdevena ĉefepiskopo de Vagaduguo kaj ordenano * [[1910]]: [[Jacques-Yves Cousteau]], franca [[oceanografio|oceanografisto]] (m. [[1997]]) * [[1911]]: [[Irma Brósz]], rumania hungara pentristino (m. [[1976]]) * [[1911]]: [[László Ferencz (redaktoro)|László Ferencz]], rumania hungara redaktoro, verkisto (m. nekonata) * [[1920]]: [[Mahendra de Nepalo]], reĝo de Nepalo invitinta [[Tibor Sekelj]] instrui [[esperanto]]n (n. [[1972]]) * [[1920]]: [[Srdj Arandjeloviĉ]], serba ekonomikisto, [[fakdelegito de UEA]] pri [[komerco]], eldoninta esperantlingvan [[antologio]]n de serba poezio en la 12-a jarcento (m. [[1996]]) * [[1920]]: [[Jiří Karen]], ĉeĥa poeto, [[interlingvisto]] kaj [[esperanta literaturo|esperantlingva verkisto]], honora membro de [[Ĉeĥa Esperanto-Asocio]], kies originalaj poemoj enestas en "[[Fonto (gazeto)|Fonto]]" (m. [[2000]]) * [[1925]]: [[William Styron]], usona verkisto (m. [[2006]]) * [[1925]]: [[Elfriede Ott]], aŭstra aktorino, kantistino, reĝisorino kaj aktorlernigantino (m. [[2019]]) * [[1926]]: [[Lajos Varga (redaktoro)|Lajos Varga]], rumania hungara radio- kaj libroredaktoro (m. [[2007]]) * [[1928]]: [[Erikas Laiconas]], litova luterana pastro, esperantistiĝinta danke al la libro de [[Antanas Poška]] ''De [[Baltio]] ĝis [[Bengalio]]'', aktivulo de [[Kristana Esperantista Ligo Internacia]], memorigita en "[[Litova Stelo]]" (m. [[2008]]) * [[1928]]: [[Duilio Magnani]], itala [[pastro]], "spirita" filo de [[Pio el Pietrelcina]], gvidanta multajn pilgrimojn al [[San Giovanni Rotondo]], prezidanto de [[Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista]], kunlaboranta kun [[Akademio Internacia de la Sciencoj]], laŭreato de la [[Premio Onisaburo Deguĉi]] (m. [[2010]]) * [[1928]]: [[Fabiola de Mora y Aragón]], hispana edzino de belga reĝo [[Baldueno la 1-a (Belgio)|Baldueno la 1-a]] (m. [[2014]]) * [[1930]]: [[Loránd Horváth]], rumania hungara reformita pastro, poeto (m. [[2018]]) * [[1933]]: [[Gene Wilder]], usona aktoro (m. [[2016]]) * [[1934]]: [[Floriano Pessoa]], brazila kemia inĝeniero, [[Esperanto-instruisto]] de [[Brazila Esperanto-Ligo]], [[delegito de UEA]] (m. [[2017]]) * [[1937]]: [[Robin Warren]], aŭstralia Nobelpremiita kuracisto kaj [[patologio|patologo]] (m. [[2024]]) * [[1941]]: [[Árpád Muzsnay]], rumania hungara ĵurnalisto, studaĵverkisto * [[1942]]: [[Mihály Ráday]], hungara reĝisoro, kameraisto, verkisto (m. [[2021]]) * [[1950]]: [[Bjarne Stroustrup]], dana-usona [[komputado|informadikisto]], profesoro * [[1951]]: [[Mark Siljander]], usona politikisto * [[1952]]: [[Anote Tong]], prezidanto de [[Kiribato]] * [[1952]]: [[Bronisław Wildstein]], pola ĵurnalisto, publicisto kaj verkisto * [[1953]]: [[José Bové]], franca politikisto * [[1955]]: [[Duncan I. Steel]], brita-aŭstralia astronomo kaj verkisto * [[1959]]: [[Péter Kiss]], hungara politikisto (m. [[2014]]) * [[1959]]: [[Hugh Laurie]], angla aktoro, humuristo, verkisto kaj muzikisto * [[1960]]: [[Mehmet Oz]], turk-usona kardiologo, televida personulo * [[1965]]: [[Manuel Uribe]], meksika rekorde [[pezo|peza]] homo * [[1969]]: [[Peter Dinklage]], usona aktoro * [[1977]]: [[Przemysław Czarnek]], pola juristo, ministro pri edukado kaj scienco * [[1978]]: [[Joshua Jackson]], kanada aktoro * [[1985]]: [[Dzmitrij Kaldun]], belorusa kantisto * [[1986]]: [[Shia LaBeouf]], usona aktoro kaj komediisto * [[1986]]: [[Magaly Solier Romero]], [[keĉua]] aktorino kaj kantistino * [[1988]]: [[Zhou Jianchao]], ŝaka grandmajstro de Ĉinio * [[1990]]: [[Pernilla Karlsson]], finna kantistino == Mortoj == * [[1183]]: [[Henriko la Juna Reĝo]], filo de [[Henriko la 2-a (Anglio)]] (n. [[1155]]) * [[1478]]: [[Ludoviko la 3-a Gonzaga]], reganto de [[Mantovo]] (n. [[1412]]) * [[1488]]: [[Jakobo la 3-a (Skotlando)|Jakobo la 3-a]], reĝo de Skotlando (n. [[1451]]) * [[1521]]: [[Tamás Bakócz]], [[primaso]] de Hungario (n. [[1442]]) * [[1557]]: [[Johano la 3-a (Portugalio)|Johano la 3-a]], reĝo de Portugalio (n. [[1502]]) * [[1605]]: [[Fedor Borisoviĉ Godunov]], caro de Rusio (n. [[1589]]) * [[1665]]: [[Kenelm Digby]], angla diplomato kaj sciencisto (n. [[1603]]) * [[1727]]: [[Georgo la 1-a (Britio)|Georgo la 1-a]], reĝo de la [[Reĝlando de Granda Britio]] kaj Irlando (n. [[1660]]) * [[1738]]: [[Caspar Bartholin, la Juna]], dana kuracisto kaj [[anatomio|anatomo]] (n. [[1655]]) * [[1749]]: [[Johann Bernhard Bach (la pli maljuna)]], germana komponisto (n. [[1676]]) * [[1775]]: [[Egidio Romualdo Duni]], itala-franca opera komponisto (n. [[1708]]) * [[1817]]: [[William Gregor]], angla kleriko, [[metalurgio|metalurgo]] (n. [[1761]]) * [[1829]]: [[Adolf Müllner]], germana juristo, dramisto kaj eldonisto (n. [[1774]]) * [[1833]]: [[August Friedrich Wilhelm Crome]], germana teologo, pedagogo kaj statistikisto (n. [[1753]]) * [[1847]]: [[John Franklin]], brita admiralo, esploristo de [[Arkto]] (n. [[1786]]) * [[1852]]: [[Karl Brjulov]], rusa pentristo kaj arkitekto (n. [[1799]]) * [[1858]]: [[Klemens von Metternich]], aŭstria politikisto kaj diplomato (n. [[1773]]) * [[1881]]: [[Károly Hodor]], hungara reĝa juristo kaj historiisto (n. [[1796]]) * [[1897]]: [[Carl Remigius Fresenius]], germana kemiisto, farmaciisto, akademiano, entreprenisto (n. [[1818]]) * [[1902]]: [[Otto Eckmann]], germana pentristo kaj dezajnisto (n. [[1865]]) * [[1906]]: [[František Bartoš]], ĉeĥa folkloristo kaj filologo (n. [[1837]]) * [[1908]]: [[Carl Müllerhartung]], germana komponisto, [[kantoro]] kaj muzikpedagogo (n. [[1834]]) * [[1911]]: [[James Curtis Hepburn]], usona kuracisto, misiisto kaj kreinto de [[Transskribado Hepburn|latinigo de la japana lingvo]] (n. [[1815]]) * [[1916]]: [[Keish]], kanada malkovrinto de [[oro]] (n. ĉirkaŭ [[1855]]) * [[1925]]: [[Alois Winkler]], aŭstra politikisto kaj romkatolika pastro (n. [[1838]]) * [[1929]]: [[Gyula Andrássy (pli juna)|Gyula Andrássy]], hungara nobelo, lasta ministro pri eksterlandaj aferoj de [[Aŭstrio-Hungario]] (n. [[1860]]) * [[1934]]: [[Lev Vygotski]], rusia, sovetia psikologo, pedagogo kaj profesoro (n. [[1896]]) * [[1936]]: [[Robert Ervin Howard]], usona verkisto de [[fantasto]] kaj [[hororo]] (n. [[1906]]) * [[1937]]: [[Miĥail Tuĥaĉevskij]], soveta [[militestro]], viktimo de [[granda purigo|Granda Teroro]] (n. [[1893]]) * [[1938]]: [[Lajos Tihanyi]], hungara-franca pentristo (n. [[1885]]) * [[1940]]: [[Fermo Dante Marchetti]], itala komponisto (n. [[1876]]) * [[1943]]: [[Paweł Frenkel]], juda partoprenanto de [[rezistomovado]] en la [[Varsovia geto]], komandanto de [[Juda Militara Asocio|Juda Militista Asocio]] (n. [[1920]]) * [[1955]]: [[György Breuer]], hungara minejestro, ornitologo kaj iĥtiologo (n. [[1887]]) * [[1963]]: [[Thích Quảng Ðức]], vjetnama [[budhismo|budhana]] monaĥo, [[sinbruligo|sinbruliĝinto]] (n. [[1897]]) * [[1964]]: [[Richard Meister]], aŭstra kulturfilozofo kaj klasika filologo (n. [[1881]]) * [[1968]]: [[Kálmán P. Szentmártoni]], hungara folkloristo (n. [[1879]]) * [[1970]]: [[Aleksandr Kerenskij]], rusia politikisto, ĉefministro de la [[Portempa Registaro de Rusio]] post la [[Februara revolucio]] (n. [[1881]]) * [[1970]]: [[Édouard Théodore-Aubanel]], franca presisto kaj eldonisto (n. [[1901]]) * [[1971]]: [[Sándor Cseresznyés]], rumania hungara ĵurnalisto (n. [[1909]]) * [[1973]]: [[Béla Jávor]], rumania hungara ĵurnalisto, verkisto (n. [[1894]]) * [[1974]]: [[Eurico Gaspar Dutra]], [[Prezidanto de Brazilo|prezidento de Brazilo]] (n. [[1883]]) * [[1974]]: [[Julio Evola]], itala verkisto kaj filozofo (n. [[1898]]) * [[1979]]: [[John Wayne]], usona aktoro (n. [[1907]]) * [[1981]]: [[Albert Márkos (patro)|Albert Márkos]], rumania hungara komponisto (n. [[1914]]) * [[1981]]: [[Maria Czapska]], pola historiistino pri [[pola literaturo|literaturo]], aktivulino de [[Konsilantaro por Helpo al Judoj]], kunredaktorino de ekzila revuo ''[[Kultura]]'' (n. [[1922]]) * [[1984]]: [[Enrico Berlinguer]], itala politikisto, [[ĝenerala sekretario]] de la [[Itala Komunista Partio]] (n. [[1922]]) * [[1984]]: [[Edith Schranz-Kunovits]], rumania hungara scenejdekoraciistino kaj kostumdizajnistino (n. [[1922]]) * [[1987]]: [[Frigyes Mojszesz]], rumania hungara sporthistoriisto (n. [[1931]]) * [[1988]]: [[Giuseppe Saragat]], [[Listo de prezidantoj de Italio|prezidento de Italio]] (n. [[1889]]) * [[1989]]: [[János Gergely]], rumania hungara botanikisto (n. [[1928]]) * [[1991]]: [[Carl David Anderson]], usona fizikisto Nobelpremiita (n. [[1905]]) * [[2001]]: [[Timothy McVeigh]], usona bombisto kaj amasmurdisto (n. [[1968]]) * [[2005]]: [[Adam Goralski]], pola-venezuela inĝeniero pri kemio kaj entreprenisto, [[venezuela esperantisto]], fondinto de la [[Fondaĵo Grabowski]] favore al [[Esperanto-kulturo]], subtenanto de ''[[Rumana Antologio]]'' kaj [[Esperantistaj blinduloj|blindula Esperanto-agado]] (n. [[1912]]) * [[2010]]: [[András Kós]], rumania hungara skulptisto, universitata instruisto (n. [[1914]]) * [[2011]]: [[Eliyahu M. Goldratt]], israela fizikisto kaj ekonomikisto (n. [[1948]]) * [[2012]]: [[Héctor Bianciotti]], argentina verkisto kaj [[literatura kritikisto]] (n. [[1930]]) * [[2012]]: [[Geneviève Immè]], franca instruistino kaj poetino (n. [[1929]]) * [[2015]]: [[Ornette Coleman]], usona ĵaza [[saksofono|saksofonisto]], pioniro de [[libera ĵazo]] (n. [[1930]]) * [[2016]]: [[Rudi Altig]], germana [[biciklo|biciklisto]] (n. [[1937]]) * [[2019]]: [[Martin Feldstein]], usona ekonomikisto (n. [[1939]]) * [[2020]]: [[Rosa Maria Sardà]], kataluna aktorino kaj komediistino (n. [[1941]]) * [[2021]]: [[Lucinda Riley]], irlanda aktorino kaj verkisto (n. [[1965]]) * [[2023]]: [[Stanley Clinton Davis]], brita politikisto, membro de la [[Eŭropa Komisiono]] (n. [[1928]]) * [[2024]]: [[Françoise Hardy]], franca kantistino (n. [[1944]]) * [[2025]]: [[Brian Wilson]], usona kantisto kaj kantaŭtoro (n. [[1942]]) * [[2026]]: [[David Hockney]], brita pentristo (n. [[1937]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: ** [[Sankta Barnabaso]], nomata [[apostolo]] * [[Havajo]]: Tago de la reĝo [[Kamehameha la 1-a]] * [[Libio]]: Tago de Evakuo * [[Sunaismo]] 2018: [[Nokto de la Destino]] (ligita kun [[ramadano]]) == Tagoj de [[semajno]] == La '''11-a de junio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:11-a de junio| ]] [[Kategorio:Junio|11]] [[Kategorio:11-a tago de la monato|#06]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0611]] 42obbs2cex424d4oyctswi2ynwmprnc Polpoj 0 13564 9400416 9289627 2026-06-12T16:12:53Z Arbarulo 135469 9400416 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Polpoj |koloro = pink |dosiero = Octopoda montage.jpg |dosiero larĝo = 300px |priskribo de dosiero = Diverseco de Polpoj |regno = [[Animalo]]j ''Animalia'' |filumo = [[Molusko]]j ''Mollusca'' |klaso = [[Kapopieduloj]] ''Cephalopoda'' |subklaso = [[Coleoidea]] |superordo = [[Octopodiformes]] |ordo = '''Octopoda''' |ordo aŭtoritato = [[William Elford Leach|Leach]], [[1818]] |specioj de subdivizio = [[Familio (biologio)|Familioj]] |subdivizio2 = 11 en du subordoj, vidu [[Polpo#Klasifiko|tekston]]. |vikispecio = Octopoda |komunejo = Octopoda }} [[dosiero:Polbo pulpo galicia.jpg|eta|''Octopus vulgaris'']] '''Polpoj''' ('''''Octopoda''''') estas ordo de okbrakaj [[kapopiedulo]]j. == Priskribo == Ĉiu brako de tiuj [[moluskoj]] estas nomata [[tentaklo]] kaj havas ordinare du vicojn de suĉiloj (ĉe kelkaj genroj nur unu vicon), per kiuj ili povas gustumi, sensi, grimpi kaj kapti predojn. Polpo estas relative inteligenta kaj ludema. La tuta korpo de polpoj estas ordinare mola, krom beko komparebla al tiu de [[papago]]. Estas tamen familioj kiuj enhavas internan konekton (subordo ''Cirrina'') kaj aliaj kiuj enhavas malinternan konksimilan organon (''Argonautidae'', nur se inaj - fakte la konko estas ovujo). Polpoj de la subordo ''Incirrina'' kapablas ŝprucigi [[inko]]similan substancon (konsistanta el [[melanino]]) por malatentigi predantojn. == Familioj == La ordo enhavas du subordojn, ''Cirrina'' kaj ''Incirrina''. La unua grupo, male al la dua, havas internan konketon, du naĝilojn sur la kapo kaj fadenetojn ("ĉirojn") apud suĉiloj; nur la dua tamen havas ujon por [[inko]]. La familioj de polpoj estas: * subordo '''''Cirrina''''' [[Dosiero:Cirroteuthis muelleri NOAA.jpg|eta|maldekstre|180px|''Cirroteuthis muelleri'']] ** familio ''Opisthoteuthidae'' ** familio ''Cirroteuthidae'' ** familio ''Stauroteuthidae'' ** familio ''Cirroctopodidae'' <br><br><br> * subordo '''''Incirrina''''' [[Dosiero:Argonautidae_-_Argonauta_argo.JPG|eta|maldekstre|180px|''Argonauta argo'', ekzemplero gardata en muzeo]] ** familio ''Amphitretidae'' ** familio ''Bathypolypodidae'' ** familio ''Eledonidae'' ** familio ''Enteroctopodidae'' ** familio ''Megaleledonidae'' ** familio ''Octopodidae'' (veraj polpoj) ** familio ''Alloposidae'' ** familio ''Argonautidae'' ** familio ''Ocythoidae'' ** familio ''Tremoctopodidae'' ==Rilato kun homoj== Homoj kaptas, mortigas, kaj manĝas pli ol 100 milionojn da polpoj en ĉiu jaro. Aktuale ili ne estas [[bredado|bredataj]], sed ekde 2019 kelkaj hispanaj kompanioj klopodas starigi polpajn bredejojn. Partoj de la publiko kaj de la scienca komunumo klopodas por malebligi tion argumentante, ke la inteligenteco kaj natura solemo de polpoj igus ilian amasbredadon aparte kruela. Polpa bredado estas anticipe malpermesita en kelkaj [[Usono|usonaj]] ŝtatoj kaj disputata en aliaj landoj.<ref>Torrella, Kenny. 2025. "The Race to Stop Octopus Farming Before It Starts". ''Vox''. [https://www.vox.com/future-perfect/471083/octopus-farming-bans-sentience]</ref> ==Vidu ankaŭ== * [[Polpa luktado]] {{Portalo|Zoologio}} [[Kategorio:Kapopieduloj]] 2t5p45up16dm159r0b6ft6ufg2846jj Svahila lingvo 0 14054 9400348 9394098 2026-06-12T13:27:25Z Alifono 114488 /* Bibliografio */ Nino Vessella, Baza sŭahila gramatiko, eld. Université Espoir du Congo, Baraka, 2024, 57 paĝoj, ISBN 979-12-2273302-9[1] 9400348 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lingvo |Lingvo=Svahila lingvo |Propra_nomo=Kiswahili |Landoj= [[Tanzanio]], [[Kenjo]], [[Ugando]] kaj en limaj regionoj de najbaraj landoj |Parolantoj=proksimume 60 milionoj |Denaske= |Fremdlingve= |Klasifiko=[[Niĝerkonga lingvaro]] |Fam2=Benue-konga |Fam3=[[Bantua lingvaro]] |Fam4='''Svahila''' |Oficiala lingvo= [[Tanzanio]], [[Kenjo]], [[Ugando]], [[Demokratia Respubliko Kongo]] |Reguligita de= |Mapo = Swahili-speaking Africa.png |Mapopriskribo = Regionoj kie homoj parolas la svahilan |Skribo= [[Latina alfabeto]] |Koloro= Niĝerkonga |ISO1= sw |ISO2B= swa |ISO2T= |SIL= SWA |vikipedio=sw |Specimeno= La [[Patro Nia]]:<br /> Baba yetu uliye mbinguni, <br /> jina lako litukuzwe.<br /> Ufalme wako ufike.<br /> Utakalo lifanyike duniani mbinguni.<br /> Utupe leo mkate wetu wa kila siku.<br /> Utusamehe makosa yetu,<br /> kama tunavyowasamehe na sisi waliotukosea.<br /> Usitutie katika kishawishi,<br /> lakini utuopoe maovuni.<br /> Amina. }} La '''svahila lingvo'''<ref>(eo) [https://vortaro.net/#svahila_kd Svahila], PIV 2020</ref> (malofte '''sŭahila''' aŭ '''suahila'''<ref>Plej fidela al la svahila prononco estus la esperantigo "sŭahila", kiu tamen estas problema, ĉar "ŭ" post konsonanto ne estas kutima en Esperanto kaj estas eĉ kontraŭ-[[Fundamento|Fundamenta]]. "svahila" estas la plej kutima formo, kaj ankaŭ sekvas la Esperantan kutimon en tiaj okazoj uzi "v" anstataŭ "ŭ" (kiel ĉe "Urugvajo"). Tamen [[Bernard Golden]] uzas ''sŭahila'' (vidu apartan ĉapitron).</ref>; svahile: '''kiswahili''' [elp. kisŭaHIli])<ref>Ki: La prefikso ki- estas gramatika prefikso uzata (en la svahila lingvo) por ĉiuj nomoj de lingvoj.</ref> apartenas al la [[bantua lingvaro]] de la [[svahiloj]] (ene de la [[niĝerkonga lingvaro]]) parolata en sub-sahara Afriko kaj granda parto de [[Orienta Afriko]]. Kun 230 milionoj da parolantoj, ĝi estas unu el la dek plej parolataj lingvoj en la mondo<ref name=":2">(eo) ''[https://esperanto.cgtn.com/2025/11/21/ARTI1763706042066768 Esperanto ĉe UNESKO en Samarkando - intervjuo kun Maximiliano Garcia]'', esperanto.cgtn.com, la 21-an de novembro 2025</ref>. [[Oficiala lingvo]] en [[Tanzanio]], [[Kenjo]], [[Ugando]] kaj [[Ruando]], ĝi estas vaste parolata krome en [[Demokratia Respubliko Kongo]] (kie ĝi estas unu el kvar naciaj lingvoj) kaj depost 2004 ĝi estas unu el la oficialaj lingvoj de [[Afrika Unio]]. La svahila estas oficiala lingvo ankaŭ de la [[Orient-Afrika Komunumo]] kaj de la [[Sud-Afrika Disvolviĝa Komunumo]] (Komunumo por la Evoluigo de la Sudo de Afriko). Ekde [[2025]] la svahila estas agnoskita kiel la sepa laborlingvo de [[Unesko]]<ref name=":2" />. == Parolantaro == Kun pli ol 230 milionoj da parolantoj, ĝi estas unu el la dek plej parolataj lingvoj en la mondo, kvankam ne estas [[unuanimeco]] pri tiu nombro<ref name=":1">(eo) Mesaĝo de UEA okaze de la monda tago de la svahila, la 7-an de julio 2024, Gazetara komuniko de UEA, N-ro 1174, 2024-07-07</ref>, La nombro de svahil-parolantoj, ĉu kiel gepatra ĉu kiel dua lingvo, foje estas taksata je nur ĉirkaŭ 80 milionoj da personoj.<ref>[https://language.stanford.edu/programs-languages/african-and-middle-eastern-languages "HOME – Home".] Swahililanguage.stanford.edu. Arkivita el originalo la 15an de Decembro 2016. Alirita la 19an de Julio 2016. "After Arabic, Swahili is the most widely used African language but the number of its speakers is another area in which there is little agreement. The most commonly mentioned numbers are 50, 80, and 100 million people. [...] The number of its native speakers has been placed at just under 2 million." </ref> == Disvastigo == [[Dosiero:Map - DR Congo%2C major languages.svg|200ra|eta|maldekstra|{{centre|Lingvomapo de la kvar naciaj lingvoj de la [[Demokratia Respubliko Kongo]] (ekzistas pli ol 200 lokaj lingvoj)}}]] La svahila estas ĉefe en [[Tanzanio]], [[Kenjo]] kaj en la apudaj insuloj, [[Ugando]], [[Burundo]] kaj [[Ruando]] kaj en la landlimaj regionoj de [[Kongo]], [[Zambio]] kaj [[Mozambiko]].<ref>Mugane, John (21-a de junio 2022). [https://www.ohioswallow.com/extras/9780896804890_chapter_01_and_toc.pdf "The Story of Swahili" (PDF).] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220702105949/https://www.ohioswallow.com/extras/9780896804890_chapter_01_and_toc.pdf|date=2022-07-02}} Center for International Studies, [[Universitato de Ohio]]. Alirita la 21-an de junio 2022.</ref> Pro komunaj klopodoj fare de la prilingvaj registaraj entoj de [[Tanzanio]], la svahila estas unu el tri oficialaj lingvoj (la aliaj estas la angla kaj la franca) de la [[Orient-Afrika Komunumo]] (OAK) kiu kunigas tiuregionajn landojn, nome [[Burundo]], [[Kenjo]], [[Ruando]], [[Tanzanio]], kaj [[Ugando]]. Ĝi estas ankaŭ [[lingvafrankao]] de aliaj areoj en la regiono de la [[Afrikaj Grandaj Lagoj]] kaj [[Orienta Afriko|Orienta]] kaj [[Suda Afriko]], inklude kelkajn partojn de [[Demokratia Respubliko Kongo]] (DRK), [[Malavio]]n, [[Mozambiko]]n, la sudan pinton de [[Somalio]], kaj [[Zambio]]n.<ref>{{Cite book|last=Mazrui, Ali Al'Amin.|title=Swahili state and society : the political economy of an African language|date=1995|publisher=East African Educational Publishers|isbn=0-85255-729-9|oclc=441402890}}</ref><ref>Prins 1961</ref><ref>{{Cite web|title=Development and Promotion of Extractive Industries and Mineral Value Addition|url=http://www.eac.int/treaty/index.php?option=com_content&view=article&id=206&Itemid=331|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161021151552/http://www.eac.int/treaty/index.php?option=com_content&view=article&id=206&Itemid=331|archive-date=21a de Oktobro 2016|access-date=20a de Julio 2016|publisher= [[Orient-Afrika Komunumo]]}}</ref> La svahila estas ankaŭ unu el la laborlingvoj de la [[Afrika Unio]] kaj de la [[Sud-Afrika Disvolviĝa Komunumo]]. La [[Orient-Afrika Komunumo]] kreis institucion nomitan la Orient-Afrika Svahila Komisiono (OSK) kiu ekoperaciis en 2015. Tiu institucio nuntempe servas kiel la ĉefa ento kiu promocias la lingvon en la [[Orienta Afriko|Orientafrika mondoregiono]], same kiel ĝi kunordigas sian disvolvigon kaj uzadon por regiona integrigo kaj daŭrigebla ĝenerala disvolvigo.<ref name="Press Release on EAKC">[https://www.eac.int/press-releases/138-education,-science-technology-news/738-east-african-kiswahili-commission-discusses-strategy-implementation-plan#:~:text=About%20the%20East%20African%20Kiswahili,Operations%20Plan%20for%202016%2D2017. Press Release on EAKC]</ref> En ĵusaj jaroj [[Sud-Afriko]],<ref>{{cite news|url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2018-09-17-kiswahili-gets-ministers-stamp-to-be-taught-in-sa-schools/|title=Kiswahili gets minister's stamp to be taught in SA schools|newspaper=[[The Sowetan]]|last=Sobuwa|first=Yoliswa|date=17a de Septembro 2018|access-date=9a de Oktobro 2018|archive-date=18a de Septembro 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918231128/https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2018-09-17-kiswahili-gets-ministers-stamp-to-be-taught-in-sa-schools/|url-status=live}}</ref> [[Bocvano]],<ref>{{Cite web |url=https://www.languagemagazine.com/2020/10/12/botswana-to-introduce-swahili-language-in-local-schools/ |title=Botswana to Introduce Swahili Language in Local Schools |date=12a de Oktobro 2020 |access-date=21a de Februaro 2021 |archive-date=22a de Marto 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210322162812/https://www.languagemagazine.com/2020/10/12/botswana-to-introduce-swahili-language-in-local-schools/ |url-status=live }}</ref> [[Namibio]],<ref>{{Cite web |url=https://neweralive.na/posts/pandemic-disrupts-kiswahili-adoption-plans |title=Pandemic disrupts Kiswahili adoption plans |access-date=21a de Februaro 2021 |archive-date=5a de Decembro 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205223846/https://neweralive.na/posts/pandemic-disrupts-kiswahili-adoption-plans |url-status=live }}</ref> [[Etiopio]],<ref>{{Cite web |title=AAU to Start Teaching Kiswahili Language – Ethiopian Monitor |date=9a de Februaro 2022 |url=https://ethiopianmonitor.com/2022/02/09/addis-ababa-university-to-start-ma-ba-degrees-in-kiswahili-language/ |access-date=2022-04-08 |language=en-US |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220517112858/https://ethiopianmonitor.com/2022/02/09/addis-ababa-university-to-start-ma-ba-degrees-in-kiswahili-language/ |archivedate=2022-05-17 }}</ref> kaj [[Sud-Sudano]]<ref>{{Cite web |last=Mbamalu |first=Socrates |date=2019-03-13 |title=Tanzania to send Kiswahili teachers to South Sudan |url=https://thisisafrica.me/arts-and-culture/tanzania-to-send-kiswahili-teachers-to-south-sudan/ |access-date=2022-04-08 |website=This is africa |language=en-US}}</ref> ekproponis la svahilan kiel studobjekton en lernejoj aŭ disvolvis planojn por fari tion. == Lingvoj kaj dialektoj parencaj al la svahila == La nuntempa norma svahila lingvo baziĝas sur la [[dialekto]] ''kiunguja'', parolata en [[Zanzibaro]], kiu estas insulo ĉe Tanzanio. La svahila ne estas unuforma lingvo ĉar ekzistas ne malmultaj diversaj variaĵoj, iuj el kiuj ne estas reciproke kompreneblaj<ref>(en) "''[http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol9num2/khamis.pdf#search=%22%22swahili%20literature%22%22 The Heterogeneity of Swahili Literature] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060127005440/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol9num2/khamis.pdf#search=%22%22swahili%20literature%22%22|date=2006-01-27}}''e" (PDF). Nordic Journal of African Studies 9(2): 11-21 (2000)</ref>. [[Komora lingvo|Ŝikomora]] (aŭ [[Komora lingvo|Komora]]), oficiala lingvo en [[Komoroj]] kaj parolata ankaŭ en [[Majoto]] (''Shimaore''), estas tre rilata al svahila kaj estas foje konsiderata dialekto de svahila, kvankam aliaj fakuloj konsideras ĝin aparta lingvo.<ref>Nurse kaj Hinnebusch, 1993, p. 18</ref> En 2022, baze sur la svahila kresko kiel elstara internacia lingvo, [[Unuiĝintaj Nacioj]] deklaris la [[7-a de julio|7-an de Julio]] Tagon de la svahila lingvo<ref name=":1" /> omaĝe al la dato kiam [[Julius Nyerere]] adoptis la svahilan kiel unuigintan lingvon por la afrikaj luktoj por sendependeco.<ref>{{Cite web |title=UNESCO declares July 7 World Kiswahili Language Day |url=https://www.uonbi.ac.ke/news/un-declares-july-7-world-kiswahili-language-day |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730061449/https://www.uonbi.ac.ke/news/un-declares-july-7-world-kiswahili-language-day |archive-date=30a de Julio 2022 |access-date=2022-08-09 |website=unesco.org |language=en|date=2021-11-24 }}</ref> == Klasigo == La svahila estas [[Bantua lingvaro|bantua lingvo]] de la sabakia branĉo.<ref>Derek Nurse, Thomas J. Hinnebusch, Gérard Philippson. 1993. ''Swahili and Sabaki: A Linguistic History''. University of California Press</ref> Spite sian kondiĉon de afrika lingvo, ĝi ricevis fortan influon de la araba kaj, en la lastaj du jarcentoj, de la angla kaj de la portugala; tiu laste menciita je malplia grado (''mvinyo'', ''bendera'', ''meza'', ''limau'', por [[vino]], [[flago]], [[tablo]] kaj [[citrono]] el ''vinho'', ''bandeira'', ''mesa'' kaj ''limão'' respektive). Tiuj influoj limiĝas tamen al la vortotrezoro, ĉar la gramatiko plu estas absolute bantua. Dum la jarcentoj la svahila estis perdinta la distingon de [[tono]]j. Temas pri lingvo kun gramatiko (sistemo de klasoj) tre regula kun preskaŭ absoluta ekvivalento inter skribado kaj prononcado. En la klasigo de la bantuaj lingvoj fare de Malcolm Guthrie, la svahila estas en la bantua zono G, dum la aliaj sabakiaj lingvoj estas en zono E70, ofte laŭ la nomo ''Nyika.'' Historiaj lingvistoj konsideras la araban influon super svahila ege grava, ĉar ĝi prenas ĉirkaŭ 40% de sia vortotrezoro rekte el [[araba lingvo]], kaj fakte la lingvo mem estis dekomence disvastigita fare de [[Araba sklavkomerco|arabaj sklavistoj]] laŭlonge de la marbordoj de [[Orienta Afriko]].<ref name="bbc.com" /><ref>Derek Nurse, Thomas T. Spear. 1985. Arabic loan words make up to 40% of the language. ''The Swahili: Reconstructing the History and Language of an African Society'', 800–1500. University of Pennsylvania Press</ref><ref>Thomas Spear. 2000. "Early Swahili History Reconsidered". ''The International Journal of African Historical Studies'', Vol. 33, No. 2, pp. 257–290</ref> == Historio == === Originoj === La svahila lingvo estiĝis kiam la bantuaj popoloj renkontiĝis kun [[Arabio|arabaj]] komercistoj, kaj aparte [[Araba sklavkomerco|sklavistoj]], ĉe la marbordo (kaj la vorto "svahilo" mem venis el la [[Araba lingvo|araba]] vorto ''sahel'' ساحل: "el la marbordo", "marbordanoj").<ref name="bbc.com">[https://www.bbc.com/news/world-africa-60333796 "'It's time we move from the coloniser's language'".] BBC News. 17a de Februaro 2022. </ref> Same pri la dezirataj varoj nome [[eburo]], spicoj, fererco kaj ĉefe la afrikanoj mem por la [[sklaveco]]. Fakte la kerno de la svahila lingvo originiĝis el la bantuaj lingvoj de la marbordoj de Orienta Afriko. Multo de la bantua vortotrezoro de la svahila havas parencajn vortojn en la lingvoj [[Pokomoj|pokomo]], [[Taitaoj|taita]] kaj mijikenda<ref>{{Cite book|last=Polomé|first=Edgar|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED012888.pdf|title=Swahili Language Handbook|publisher=Centre for Applied Linguistics|year=1967|pages=28|access-date=12a de Septembro 2019|archive-date=27a de Novembro 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127014857/http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED012888.pdf|url-status=live}}</ref> kaj malpli amplekse ankaŭ en aliaj orientafrikaj Bantuaj lingvoj. Kvankam opinioj de fakuloj varias pri la afero, historie oni konsideris, ke almenaŭ ĉirkaŭ 16-20% de la svahila vortotrezoro estas derivita el pruntvortoj, ĉefe el la [[Araba lingvo|araba]], sed ankaŭ el aliaj kontribuintaj lingvoj, kiel [[Persa lingvo|persa]], [[Hindustana lingvo|hindustana]], [[Portugala lingvo|portugala]], kaj [[Malaja lingvo|malaja]].<ref>{{Cite web |last=Ali |first=Hassan O. |title=A Brief History of the Swahili Language |url=http://www.glcom.com/hassan/swahili_history.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170512022044/http://www.glcom.com/hassan/swahili_history.html |archive-date=12a de Majo 2017 |access-date=30a de Septembro 2017 |website=Swahili Language & Culture}}</ref> {| class="wikitable" |+ Fontolingvoj de pruntitaj vortoj en svahila<ref>"1. Loanwords in Swahili", T. Schadeberg, in Tadmor, Uri. Loanwords in the World's Languages: A Comparative Handbook. Germany: De Gruyter, 2009.</ref> ! Fontolingvoj !! Procento |- | [[Araba lingvo|Araba]] (ĉefe Omana araba) || 15% |- | [[Angla lingvo|Angla]] || 4.6% |- | [[Portugala lingvo|Portugala]] || 0.9–1.0% |- | [[Hindustana lingvo|Hindia]] || 0.7–3.9% |- | [[Persa lingvo|Persa]] (ĉefe Irana persa) || 0.4–3.4% |- | [[Malagasa lingvo|Malagasa]] || 0.2–0.4% |} Omana araba estas la ĉefa fonto de plej granda parto el arabaj pruntovortoj en svahila.<ref>Baldi, Sergio, [https://journals.pan.pl/dlibra/publication/98881/edition/85189/content/folia-orientalia-2012-vol-xlix-arabic-loans-in-east-african-languages-through-swahili-a-survey-baldi-sergio?language=en Arabic Loans in East African Languages through Swahili: A Survey] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230414173407/https://journals.pan.pl/dlibra/publication/98881/edition/85189/content/folia-orientalia-2012-vol-xlix-arabic-loans-in-east-african-languages-through-swahili-a-survey-baldi-sergio?language=en |date=2023-04-14 }}, Folia Orientalia, 2012, PAS Journals Repository</ref><ref>Nurse kaj Hinnebusch, 1993, p. 321</ref> En la teksto "Early Swahili History Reconsidered", tamen, Thomas Spear notis, ke la svahila retenas grandan kvanton de gramatiko, vortotrezoro kaj sonoj hereditaj el la Sabakia lingvo. Fakte, se temas pri la ĉiutaga vortotrezoro, uzante listojn de cent vortoj, 72–91% estis hereditaj el la Sabakia lingvo (kiun oni konsideras parenca lingvo) dum 4–17% estis pruntovortoj el aliaj afrikaj lingvoj. Nur 2–8% estis el neafrikaj lingvoj, kaj arabaj pruntovortoj konstituis nur parton el tio.<ref>{{Cite journal|jstor = 220649|title = Early Swahili History Reconsidered|last1 = Spear|first1 = Thomas|journal = The International Journal of African Historical Studies|year = 2000|volume = 33|issue = 2|pages = 257–290|doi = 10.2307/220649| issn = 0361-7882}}</ref> Laŭ aliaj fontoj, ĉirkaŭ 40% de la svahila vortotrezoro devenas el araba.<ref name="bbc.com"/><ref>{{Cite web |url=http://www.bbc.co.uk/languages/other/swahili/guide/facts.shtml |title=A Guide to Swahili - 10 facts about the Swahili language |access-date=30a de Septembro 2017 |archive-date=5a de Septembro 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905184549/http://www.bbc.co.uk/languages/other/swahili/guide/facts.shtml |url-status=live }}</ref> Restas nekonsiderata, ke granda nombro de la pruntitaj vortoj havas Bantuajn ekvivalentojn. La preferita uzado de arabdevenaj pruntitaj vortoj hegemonias ĉe la marbordo, kie lokanoj, pro kultura proksimeco, aŭ eĉ deveno mem el araba kulturo, plie uzas pruntitajn vortojn, dum lokanoj de la internaj teroj tendencas uzi la bantuajn ekvivalentojn. La lingvo mem estis dekomence skribata per [[araba skrib-sistemo]], kio havigas lumon pri la kulturaj rilatoj inter araba kaj la klera aŭ prestiĝa uzado de la svahila almenaŭ en marbordaj areoj.<ref>{{cite web |url=http://www.glcom.com/hassan/swahili_history.html |title=Swahili history |last=Juma |first=Abdurahman |publisher=glcom.com |access-date=30a de Septembro 2017 |archive-date=12a de Majo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170512022044/http://www.glcom.com/hassan/swahili_history.html |url-status=live }}</ref> La plej fruaj konataj dokumentoj skribitaj en svahila estas leteroj skribitaj en [[Kilwa Kisiwani|Kilwa]], [[Tanzanio]], en 1711 en la araba skribsistemo kiuj estis senditaj al la portugaloj de Mozambiko kaj iliaj lokaj aliancanoj. La originalaj leteroj estas konservitaj en la Historiaj Arkivoj de [[Goao|Goa]], [[Barato]].<ref>{{cite book |first=E. A. |last=Alpers |title=Ivory and Slaves in East Central Africa |location=London |year=1975 |pages=98–99}}</ref><ref>{{cite journal |first=T. |last=Vernet |title=Les cités-Etats swahili et la puissance omanaise (1650–1720) |journal=Journal des Africanistes |volume=72 |issue=2 |year=2002 |pages=102–05|doi=10.3406/jafr.2002.1308 }}</ref> === Kolonia epoko === Ĉiuokaze iel la svahila iĝis [[lingvafrankao]] en la regiono.<ref>[https://www.britannica.com/topic/Swahili-language "Swahili language".] [[Encyclopaedia Britannica]]. Arkivita el la originalo la 23an de Julio 2019. Alirita la 30an de Januaro 2021. </ref> Variaj koloniaj popoloj kiuj hegemoniis sur la marbordo de Orienta Afriko ludis gravan rolon en la kresko kaj disvastigo de la svahila. Je la alveno de araboj en Orienta Afriko, ili uzis la svahilan kiel lingvo de komerco kaj ankaŭ por instrui [[Islamo]]n al la lokaj Bantuaj popoloj. Tio rezultis en la fakto, ke la svahila dekomence estis verkita en araba skribo. Poste la [[Portugalio|portugaloj]] koloniigis la tieajn regionojn, kaj tiu kontakto kun portugaloj rezultis en pliigo de vortotrezoro de la svahila kaj precize tre ofte en gravaj aferoj por la moderna vivo (varoj, politikaj institucioj ktp.). La lingvo estis formaligita en institucia nivelo kiam [[Germanio|germanoj]] ekkontrolis ĝin post la [[Berlina Konferenco]]. Vidinte, ke ĝi estas jam disvastigita lingvo, la germanoj formaligis ĝin kiel la oficiala lingvo uzenda en lernejoj (tial [[lernejo]] en svahila estas nomataj ''Shule'' (el germana ''Schule'')) kaj en aferoj pri administracio, komerco kaj juĝsistemo. Ĉar germanoj kontrolis la ĉefan svahil-parolantan regionon en Orienta Afriko, ili ŝanĝis la alfabetan sistemon el araba al la [[latina alfabeto]]. Post la [[Unua Mondmilito]] la areo de la Germana Orientafriko estis kaptita de la [[Anglio|angloj]]. Jam en la [[19-a jarcento]] ankaŭ multaj baratanoj kaj pakistananoj venis tien por komerco. Pro tio, la svahila havas fremdajn vortojn de ĉiuj lingvoj de ĉi tiuj popoloj. Tamen la [[gramatiko]], kaj la ofte uzataj [[vorto]]j, ĉefe devenas de la bantua lingvofamilio, kies lingvoj estis parolataj de la unuaj parolantoj de la svahila. La [[Araba lingvo|araba]] alportis la plej multajn fremdajn vortojn, sekvate de la [[Angla lingvo|angla]]. Britoj trovis la svahilan enradikiĝinta en multaj areoj, ne nur en la marbordaj regionoj. Tiukadre la Britoj decidis formaligi ĝin kiel la lingvo uzenda tra tuta orientafrika regiono (kvankam en [[Brita Orienta Afriko|Brita Orientafriko]] [Kenjo kaj Ugando] plej grandaj partoj de areoj estis uzantaj anglan kaj variajn Nilotajn kaj aliajn Bantuajn lingvojn dum svahila estis ĉefe limigita al la marbordo). En Junio 1928, inter-teritoria kongreso en kiu partoprenis reprezentantoj de [[Kenjo]], [[Tanganiko]], [[Ugando]], kaj [[Zanzibaro]] okazis en [[Mombasa]]. La zanzibara dialekto estis elektita kiel norma svahila por tiuj areoj,<ref name=":0">{{cite web |url=http://aboutworldlanguages.com/Swahili |title=Swahili |publisher=About World Languages |access-date=30a de Septembro 2017 |archive-date=1a de Oktobro 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030923/http://aboutworldlanguages.com/Swahili |url-status=live }}</ref> kaj oni adoptis normigan ortografion por la svahila.<ref>{{cite web |url=http://lexikos.journals.ac.za/pub/article/viewFile/918/437 |title=Dictionaries and the Standardization of Spelling in Swahili |publisher=Lexikos |last=Mdee |first=James S. |volume=9 |year=1999 |pages=126–27 |access-date=2a de Junio 2017 |archive-date=28a de Oktobro 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028234354/http://lexikos.journals.ac.za/pub/article/viewFile/918/437 |url-status=live }}</ref> Oni ne povas precizigi kiam la formado de la svahila okazis, sed ja dum la 16-a ĝis la 17-a jarcento; kaj jam estas dokumentoj el la 18-a kaj dum la 19-a jarcentoj el kiuj oni povas pristudi ne nur ties evoluon, sed eĉ la diversajn [[dialekto]]jn. Ĉefe la komercemo de araboj portis la lingvon kiel utila rimedo interkompreniĝi kun diversaj popoloj landinterne el la marbordo ĝis la orienta parto de [[Kongo]]. Tiele disvastiĝis la svahila al diversaj regionoj, plej ofte nur kiel dua lingvo komerca, krom la propra gepatra. Fama konata komercisto estis [[Tippu Tip]] kiu per karavanoj en la [[1870-aj jaroj]] rilatigis diversajn popolojn kaj disvastigis la lingvon.<ref>Elliot, Charles (1907). Preface. [https://archive.org/stream/cu31924028752644/cu31924028752644_djvu.txt Tippoo Tib: The Story of His Career in Zanzibar & Central Africa.] Brode, Heinrich. Tradukita de Havelock, H. London: Arnold. pp. 8-9.</ref> Dum la komenco de la [[Koloniismo|kolonia periodo]], kiam oni ekproduktis la unuajn [[lernolibro]]jn por la svahila, la [[Zanzibaro|zanzibara]] [[dialekto]] de la svahila iĝis la norma [[dialekto]]. Tial la nuntempe disvastigata versio de la svahila devenas de tiu dialekto. La aliaj dialektoj ankoraŭ estas iomete uzataj, kvankam forte influitaj de la zanzibara dialekto. Tiu normigo okazis ĉefe fare de eŭropanoj kaj pere de la skriba lingvaĵo, vortaroj ktp. Ĉiukaze kaj misiistoj kaj [[koloniismo|koloniismaj]] administrantoj tre ofte malhelpis aŭ almenaŭ ne apogis la disvastigon de lingvo kiu funkcias nur kiel interpopola komunikilo kaj anstataŭe ili preferis aŭ la eŭropajn lingvojn koloniismajn aŭ la lokajn tribajn parolmanierojn, kiujn ili povis kontroli pli facile ol la tro (por ili) etenda interpopola svahila. === Sendependa periodo === Post sendependiĝo de la afrikaj landoj, la svahila plurfoje estis akiranta kaj perdanta oficialan statuson el iuj el ili. En [[Ugando]] dum la regado de [[Idi Amin]] en 1971-1979, ĝi iĝis la oficiala lingvo de la militistaro, do estis foje traktata kiel "lingvo de perforto". Post la falo de la diktaturo de Amin la svahila perdis sian statuson kaj popularecon kaj reviviĝis en la lando nur fine de la 1990-aj danke al klopodoj de la Orientafrika Komunumo<ref name="Kial la svahila ne iĝis unuiga lingvo de Afriko?"/>. En [[Tanzanio]] la svahila estas devige uzata kiel lingvo de instruado en lernejoj eĉ en kamparaj areoj, kie malmultaj konas ĝin<ref name="Kial la svahila ne iĝis unuiga lingvo de Afriko?"/>. == Svahila Marbordo == {{Ĉefartikolo|Svahila Marbordo}} La termino '''svahila marbordo''' referencas al marborda areo en [[orienta Afriko|Sud-Orienta Afriko]] loĝata de parolantoj de la svahila lingvo. Ĝi ĉefe konsistas el marborda [[Kenjo]], [[Tanzanio]] kaj norda [[Mozambiko]]. La termino povas ampleksi ankaŭ kelkajn el la insuloj de la [[Hinda Oceano]], kiaj [[Zanzibaro]], [[Pate]] kaj [[Komoroj]], kiuj kuŝas ĉe la svahila marbordo. La svahila marbordo havas distingajn [[kulturo]]n, [[demografio]]n, [[religio]]n kaj [[geografio]]n, kaj kiel rezulto - kun aliaj faktoroj, kiaj [[ekonomio]] - vidis aperintajn movadojn por separismo.<ref>"Contagion of discontent: Muslim extremism spreads down east Africa coastline," ''The Economist ''(3a de Novembro 2012)</ref> == Nuna stato == La svahila estas la sola ŝtata lingvo en [[Tanzanio]], kaj unu el la du ŝtatlingvoj de [[Kenjo]] (kune kun la [[angla lingvo|angla]]). Ĝi estas multe uzata por kompreniĝo inter la diversaj triboj de Orientafriko, kiuj ĉiuj havas siajn tribajn lingvojn. Tamen nuntempe en Tanzanio la plejmulto de la homoj (kaj ĉefe la junuloj) regas la svahilan same bone kiel sian triban lingvon. Por pli da informoj pri la lingva situacio en Tanzanio, rigardu la paĝon pri [[Tanzanio]]. La svahila estas oficiala lingvo de [[Ugando]], [[Tanzanio]] kaj [[Kenjo]], same kiel de la [[Afrika Unio]] (kun la angla, la [[Franca lingvo|franca]], la [[Araba lingvo|araba]], la [[Hispana lingvo|hispana]] kaj la [[Portugala lingvo|portugala]]). En la [[Demokratia Respubliko Kongo]] ĝi havas la statuson de "nacia lingvo". En februaro [[2021]], la 21-a pintokunveno de la [[Orient-Afrika Komunumo]] rezoluciis pri aprobo de svahila kiel oficiala lingvo de la komunumo (kune kun la angla kaj la franca). Sekvante tiun decidon en 2022 registaro de Ugando donis al la svahila statuson de oficiala lingvo<ref name="Kial la svahila ne iĝis unuiga lingvo de Afriko?">{{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2022/08/13437/ | titolo = Kial la svahila ne iĝis unuiga lingvo de Afriko? | titolo-aldono = La 7-an de julio okazis la unua Monda Tago de la Svahila Lingvo | alirdato = 2023-10-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Njeri Wangari, Cecilia Maundu | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-08-31 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230823110731/https://eo.globalvoices.org/2022/08/13437/ | arkivdato = 2023-08-23 | citaĵo = }}</ref>. En 2020, [[Sud-Afriko]] proponis la svahilan kiel elekteblan lernobjekton en lernejoj. En 2022 Tanzanio anoncis planojn konstrui svahilan universitaton kaj donis tiucele 100 akrojn en [[Bagamoyo]]<ref name="Kial la svahila ne iĝis unuiga lingvo de Afriko?"/>. Ĝi estas uzata de ĉirkaŭ 80 milionoj da personoj en Orienta Afriko kaj ĝi estas konsiderata "[[Lingvafrankao]]" en teritorio kie ekzistas dekoj da aliaj lingvoj. Kurioze, nur 2% el la loka loĝantaro konsideras ĝin gepatra lingvo en la socilingvistikaj enketoj. Laŭ kelkaj ĉirkaŭkalkuloj, la parolantoj de la svahila povus esti inter 120 kaj 150 milionoj da personoj.<ref>2005 World Bank Data.</ref> Oni antaŭvidas konstantan pliigon de la parolantoj de svahila, danke al la gravo lastatempe atribuita fundamente de la edukaj institucioj de Kenjo kaj Tanzanio, kie ĝi estas oficiala lingvo, same kiel pro la kreskanta intereso flanke de la [[Afrik-usonanoj|afrikusona]] [[komunumo]] por ties studo kaj disvastigo kiel lingvo de konstruado [[panafrikanismo]]. == Trajtoj == [[Dosiero:Askari makumbusho matini Kiswahili - Kiarabu.png|257x257px|eta|Svahila en araba skribo - memortabulo ĉe Askari Monumento, Dar es Salaam.]] Kiel en la aliaj [[Bantua lingvaro|bantuaj lingvoj]], en la svahila ekzistas diversaj substantivaj klasoj, kiuj estas signalataj de la prefikso de la substantivo. La verboj kaj adjektivoj devas kongrui kun la substantiva klaso de la ĉefa [[substantivo]]. La svahila havas fonetikan [[ortografio]]n, uzante 24 el la 26 latinaj literoj. Ĝi estas fonetika en la senco ke ĉiu sono estas skribata en nur unu maniero. Tamen kelkaj sonoj estas skribataj per pli ol unu litero (ekz. sh por la sono ''ŝ''), do malkiel Esperanto ĝi ne estas fonetika en la senco ke ĉiu litero nur reprezentas unu sonon. La svahila skribiĝis per la araba alfabeto ĝis la [[18-a jarcento]], sed la formo skribata kutima en la aktualo uzas la [[latina alfabeto|latinan alfabeton]]. Ĵuse oni disvastigis la skribsistemon Mandombe por kelkaj centrafrikaj lingvoj, inter kiuj estas la svahila, kvankam tiu estas minoritata kaj ligata al la kongaj lingvoj kaj la religio kimbanga. La moderna skribsistemo estas [[fonemo|fonembaza]], pro kio ties legado kaj prononcado estas sufiĉe facila, diference ekzemple de la angla kaj franca, kie la etimologia skribsistemo hegemonias super la fonema, partikulare ĉe la vokaloj. === Fonologio === === Vortotrezoro === [[Dosiero:Swahili-pn.jpg|eta|209x209px|[[Patro nia]] en la svahila lingvo, en Jerusalemo ]] ==== Salutoj kaj ĉiutagaĵoj ==== * jambo: Saluton! * * hujambo?: Saluton! Kiel vi (singulare) fartas? * sijambo: Saluton! Mi fartas bone. * hamjambo?: Saluton! Kiel vi (plurale) fartas? * hatujambo: Saluton! Ni fartas bone. * usiku mwema: Bonan nokton * lala salama: dormu bone * hamna shida: Ĉio en ordo * habari: Kiel vi fartas? (laŭvorte "novaĵo(j)") * shikamoo: Respektomontra saluto al aŭtoritatoj aŭ maljunuloj * marahaba: Respondo al ''shikamoo'' * bwana: Sinjoro * mama: Sinjorino * pole sana: Mi bedaŭras * samahani: Pardonu (araba prunto) * asante / ahsante: Dankon * kwa heri : Adiaŭ * Karibu: Bonvenon Noto: ''jambo'' estas vorto dirata al kiu supozeble ne konas aŭ parolas la lingvon. Se oni interkomprenas la svahilan, la respondo estas ''sijambo''; se la interparolanto ne parolas ĝin, la respondo estas ''jambo'' simple. ==== Pruntvortoj ==== {{Div col|cols = 2}} * hoteli: [[hotelo]] (de la angla ''hotel'') * baisikeli: [[biciklo]] (de la angla ''bicycle'') * polisi: [[polico]] (de la angla ''police'') * kadi: [[karto]] (de la angla ''card'') * picha: [[foto]] (de la angla ''picture'') * safi: pura (de la araba ''sāfī'', 'pura') * krismasi: [[kristnasko]] (de la angla ''Christmas'') * daktari: [[kuracisto]] (de la angla ''doctor)'' * askari: gvardio (de la araba ''`askarī'', 'soldato') * kondomu / kondom / ndomu: [[kondomo]] (de la angla ''condom'') * mvinyo : [[vino]] (de la portugala "vinho") * meza : [[tablo]] (de la portugala "mesa") * bendera : [[flago]] (de la portugala "bandeira") * limau : [[citrono]] (de la portugala "limão") Noto: granda parto de la vortotrezoro devenas de la araba, angla kaj portugala pro historiaj, ekonomiaj kaj koloniaj kialoj. ==== Manĝoj kaj utilaĵoj ==== * baridi: malvarma (de la araba ''bārid'') * chumvi: [[salo]] * kahawa: [[kafo]] (de la araba ''qahwa'') * chai: [[teo]] (de la hinda '' चाय chai'') * sukari: [[sukero]] (de la araba ''sukkar'') * chakula: manĝo * nyama: [[viando]] * limau : [[citrono]] ''(de la portugala)'' * mvinyo: [[vino]] ''(de la portugala)'' * nanasi : [[ananaso]] ==== Animaloj ==== * jogoo: [[koko]] * simba: [[leono]] * popo: [[vesperto]] * pweza: [[polpo]] * tembo: [[elefanto]] * kiboko: [[hipopotamo]] * chui: [[leopardo]] * duma: [[gepardo]] * fisi: [[hieno]] * mbwa: [[hundo]] * paka: [[kato]] * nyani: [[paviano]] * sokwe: [[ĉimpanzo]] * ndege: [[birdo]] * mbuni: [[struto]] * nge: [[skorpio]] * buibui: [[araneo]] * bui: [[araneo|araneego]] * mjusi: [[lacerto]] * nyoka: [[serpento]] * punda: [[azeno]] * pundamilia: [[zebro]] * farasi: [[ĉevalo]] * ng'ombe: [[bovo|bov(in)o]] * twiga: [[ĝirafo]] ==== Gramatikaĵoj ==== * sasa: nun * zaidi: pli (de la araba ''ziyāda'') * chache zaidi: malpli ==== Utilaĵoj ==== * meza: tablo * jua kali: forta suno * mtoto: infano * hoteli ya chakula / mkahawa / mgahawa: [[restoracio]] * daladala: [[aŭtobuso]] (en Tanzanio) * matatu: [[aŭtobuso]] (en Kenjo) * chumba: [[ĉambro]] * choo: [[necesejo]] * rafiki: amiko (de la araba ''rafīq'', 'kompano') ==== Koloroj ==== * -eupe: blanka * -euse: nigra * -ekundu: ruĝa * -a buluu: bluo (de la angla ''blue'') * -a majani: verdo * -a manjano: flavo ''Noto: en svahila oni diras ''rangi ya buluu''; koloro '''de''' bluo'' ==== Diversaĵoj ==== * pole pole: malrapide * bendera, mabendera: flago, flagoj * hamna shida / hakuna shida / hamna noma / hakuna matatizo / hakuna matata: Ne estas problemoj ==== Nombroj ==== * Nulo : sifuri (de la araba ''sifar'') * Unu: moja * Du: mbili * Tri: tatu * Kvar: nne * Kvin: tano * Ses: sita (de la araba ''sitta'') * Sep: saba (de la araba ''saba`a'') * Ok: nane * Naŭ: tisa (de la araba ''tisa`'') * Dek: kumi * Dekunu: kumi na moja * Dudek: ishirini (de la araba ''`ishrīn'') * Unua: -a kwanza * Dua: -a pili * Tria: -a tatu ==== Direktoj ==== * kulia: dekstre * kushoto: maldekstre * kilometa / kilomita: [[kilometro]] ==== Vehikloj ==== * gari: [[aŭto]] (de la angla ''car'') * pikipiki: [[motorciklo]] * mafuta: [[benzino]] * forbaifor: ĉiaterena veturilo (de la angla ''four by four'': 4x4) * dala dala: aŭtobuso / aŭ kamioneto de transporto de pasaĝeroj ==== Verboj ==== * kusema: paroli * kusalimu / kuamkia: saluti * kuhitaji: bezoni (''nahitaji: mi bezonas, sihitaji: mi ne bezonas'') ==== Monatoj ==== * Januari<ref name="lernolibro">Laŭ "Lehrbuch des modernen Swahili", de Brauner/Herms, sur paĝo 81</ref>: [[januaro]] * Februari<ref name="lernolibro"/>: [[februaro]] * Machi<ref name="lernolibro"/>: [[marto]] * Aprili<ref name="lernolibro"/>: [[aprilo]] * Mei<ref name="lernolibro"/>: [[majo]] * Juni<ref name="lernolibro"/>: [[junio]] * Julai<ref name="lernolibro"/>: [[julio]] * Agosti<ref name="lernolibro"/>: [[aŭgusto]] * Septemba<ref name="lernolibro"/>: [[septembro]] * Oktoba<ref name="lernolibro"/>: [[oktobro]] * Novemba<ref name="lernolibro"/>: [[novembro]] * Desemba<ref name="lernolibro"/>: [[decembro]] Ĉiuj monato-nomoj estas fremdaj vortoj el la angla, sed ekzistas ankaŭ alternativaj monato-nomoj, p. ek.: mwezi ya pili, dua monato. {{Div col end}} == Literaturo == La plej uzata formo de komenca poezio estis la ''utendi'' aŭ ''utenzi'', kaj estis rilata al religiaj temoj, nome la legendaj heredoj de la araba kultura influo. == Dialektoj == Oni povas paroli kaj pri [[dialekto]]j rilataj al lokaj areoj kaj pri parolmanieroj rilataj al la diversaj uzaĵoj de la lingvo. Ekzemple ''ki-setla'' estus la svahila de la koloniismaj aŭ poste eŭropaj parolantoj, tro simpligita al nura komunikado kun servistoj aŭ subuloj; el tie iĝis fame konataj esprimoj kiaj ''bwana'', ''hakuna matata'', ''simba'', uzataj en romanoj, filmoj ktp. ''Swahili safi'' estus la pura [[lingvo]]. == La tezoj de Bernard Golden == [[Bernard Golden]] en tre interesa kaj bonkvalita eseo ''La sŭahila lingvo kaj Esperanto – komparo kaj kontrasto''<ref>[[Bernard Golden]], ''La sŭahila lingvo kaj Esperanto – komparo kaj kontrasto'', en ''[[Interlingvo inter Lingvoj. Prilingvaj Eseoj]]'', diversaj aŭtoroj, [[UEA]], [[Roterdamo]], [[2015]]. ISBN 9789290171232. 271 paĝoj. paĝoj 15-28.</ref> disvolvas kuriozan tezon komparante la svahilan kun Esperanto. La eseo unuflanke priskribas la fenomenon de ''nenormala'' interpopola [[lingvo]] kia estas la svahila, kaj krome ĝi estas komparata en diversaj sencoj kun [[Esperanto]], kaj precipe rilate al ties historio kaj sociologio. Nome oni priskribas la komercan naskiĝon de la svahila, kompare al la praktika intereso de komencaj esperantistoj, la malfacilon pri uzado de ambaŭ por [[poezio]], ĉefe en la komencaj stadioj, la atakojn aŭ malhelpojn kontraŭ la svahila fare de naciismaj sentoj, de religiaj nuancoj, de edukistoj kaj de politikistoj, kio iel ripetiĝas en la kazo de Esperanto. Tamen oni komparas la du diversajn vojojn por normigo kiuj okazis en ambaŭ lingvoj, kaze de la svahila ĉefe ĉirkaŭ la dua kvarono de la 20a jarcento. La aliro al la literaturo estis avantaĝo por Esperanto, dum la troa ligo al kulturaj naskokernoj (Islamo kaj komerco por la svahila, eŭropaj intelektuloj por Esperanto) similigis malavantaĝojn. Alia diferenco estas ke en la procezo de disvastigo kaj normigo ĉe la svahila gravan rolon ludis komercistoj, misiistoj, administrantoj kaj politikistoj, dum ĉe Esperanto apenaŭ. Fina konkludo estas ke spite malhelpojn la svahila venkis, dum al Esperanto mankas ankoraŭ multo por tio. === Piĝinoj, kreolaj lingvoj kaj planlingvoj === Ankaŭ Bernard Golden, en sia artikolo ''Piĝinoj, kreolaj lingvoj kaj planlingvoj'',<ref>Bernard Golden, ''Piĝinoj, kreolaj lingvoj kaj planlingvoj'' [1988] en ''[[Interlingvo inter Lingvoj. Prilingvaj Eseoj]]'', diversaj aŭtoroj, [[UEA]], [[Roterdamo]], [[2015]]. ISBN 9789290171232. 271 paĝoj. paĝoj 29-46.</ref> eliras de la konceptoj de [[piĝino]]j kiel porokazaj helplingvoj, nenies gepatraj lingvoj kaj [[Kreola lingvo|kreolaj lingvoj]] kiel jam primaraj lingvoj devenaj el piĝinoj. Tradicie [[lingvisto]]j iom malatentis ilin, kvankam ja ili konstituas interesajn lingvajn fenomenojn, kaj fakte modelojn por planlingvoj, kiuj siavice plej ofte havas piĝinajn interetnajn celojn, kaj same kiel ili estas mikslingvoj. Kreolaj plej ofte estas facilaj lingvoj mikse inventitaj de filoj de parolantoj de piĝinoj. Tre interesaj kazoj de tiaj lingvoj estas [[Papiamento]] kaj la svahila. Esperanto povus profiti el tiaj fenomenoj, se ĝi pligrandigas sian facilecon kaj piĝinecon, dum povas esti malhelpita en sia etendiĝo pro alproksimiĝo al funkciado de nacilingvoj. Paŝoj al tiu piĝiniĝo estus la bazaj vortaroj kaj evito de gramatikaj komplikaĵoj de la "trunko" de [[Kálmán Kalocsay|Kalocsay]], la facila lingvaĵo de la revuo ''[[Kontakto]]'' aŭ la [[Zagreba metodo|Zagreba Metodo]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Lingvoj de Tanzanio]] * [[Lingvistiko]] * [[Listo de lingvoj]] * [[Vortaro esperanto svahila]] * [[Shaaban Robert|Shaaban bin Robert]] * [[Siti binti Saad]] * [[Jan Knappert]] * [[Maorea lingvo]] * [[Orienta Afriko]] * [[Svahillingva Vikipedio]] * [[Svahiloj]] * [[Zanzibaro]] * [[Saba Saba (Tanzanio)]] == Bibliografio == * [[Bernard Golden]], ''La sŭahila lingvo kaj Esperanto – komparo kaj kontrasto'', en ''[[Interlingvo inter Lingvoj. Prilingvaj Eseoj]]'', diversaj aŭtoroj, [[UEA]], [[Roterdamo]], [[2015]]. ISBN 9789290171232. 271 paĝoj. paĝoj 15-28. * Nurse, Derek, kaj Hinnebusch, Thomas J. ''Swahili and Sabaki: a linguistic history''. 1993. Series: University of California Publications in Linguistics, v. 121. * Prins, A.H.J. 1961. "The Swahili-Speaking Peoples of Zanzibar and the East African Coast (Arabs, Shirazi and Swahili)". ''Ethnographic Survey of Africa'', eldonita de Daryll Forde. London: [[International African Institute]]. * Wilfred Whiteley, ''Swahili: The Rise of a National Language'', Lonfdono, Methuen. * [[Nino Vessella]], Baza sŭahila gramatiko, eld. Université Espoir du Congo, Baraka, 2024, 57 paĝoj, ISBN 979-12-2273302-9<ref>(eo) [[Renato Corsetti]], ''Gramatiko ne por komencantoj'', recenzo, [[Monato (gazeto)|Monato]], 2024/08-09? P. 25</ref> * [[Nino Vessella]], ''Skizo de sŭahila metriko'', [[Hans Dubois]], [[Bellinzona]], [[1980]]. 65 paĝoj. * [[Nino Vessella]], ''Kompara analizo de la sŭahila kaj Esperanto'', [[CoEdEs]], [[Milano]], [[1998]]. 26 paĝoj. * [[Nino Vessella]], ''Esperanto kompare kun la sŭahila lingvo: kontrastlingvistikaj kaj socilingvistikaj aspektoj'', en ''[[Esperanto kaj aliaj lingvoj - kontrastlingvistikaj kaj socilingvistikaj aspektoj]]'', Aktoj de la 31-a Esperantologia Konferenco en la 93-a Universala Kongreso de Esperanto, Roterdamo 2008, Red. Detlev Blanke, [[UEA]], [[Roterdamo]], [[2012]]. ISBN 9789290171201. 122 paĝoj. * [[Nino Vessella]], ''Baza sŭahila gramatiko'', [[Université Espoir du Congo]], [[Baraka]], [[2024]]. ISBN 9791222733029. 62 paĝoj. == Eksteraj ligiloj == {{Portalo Lingvo}} {{Projektoj|wikt= Kategorio:Svahila|n=Kategorio:Svahila lingvo}} * {{ueavikiokat|Svahila_lingvo|la {{paĝonomo}}}} ({{eo}}) * [https://uea.org/vikio/Kategorio:Nova%C4%B5oj_-_E-Klubo_Reta prezento de esperantlingva reta kurso pri la svahila pere de la retejo] ''[[Whatsapp]]'' ({{eo}}) * [https://uea.org/v/images/c/c3/Konga_Stelo_02.pdf kvarpaĝa prezento pri la svahila en n-ro 02, oktobro 2024, de la informilo] [[Konga Stelo]] ({{eo}}) * [http://www.kamusiproject.org Kamusi Project] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071115043002/http://kamusiproject.org/ |date=2007-11-15 }} reta vortaro * [http://makalima.online.fr/ Mwanasimba] Plena metodo por lerni la svahilan - ({{fr}}/{{en}}) * [http://leonido.online.fr/ Kisa cha Mzee Meko] Tanzania bildstrio kun esperanto-traduko ({{sw}}/{{eo}}) * [https://eo.wikibooks.org/wiki/Svahila Baza svahila kurso] ĉe [[Vikilibroj]] ({{sw}}/{{eo}}) * [https://www.edistudio.it/articolo.php?id=64 ''Salale!''], eldonita de [[Edistudio]], [[1984]]. ISBN 88-7036-021-0. 175 paĝoj. Svahilaj teatraĵoj: "Aliyeonia Pepo" de [[Farouk Topan]] kaj "Mashetani" de ''Ebrahim Hussein'' esperantigitaj de [[Nino Vessella]] ({{eo}}) * [https://www.esperanto-afriko.org/2024/07/09/monda-tago-de-la-svahila-lingvo/ Monda Tago de la svahila lingvo] 2024 en la retejo de Esperanto en Afriko ({{eo}}) * [https://uea.facila.org/artikoloj/lingvo/tago-de-la-svahila-lingvo-r439/ Tago de la svahila lingvo], artikolo en [[UEA.facila]] aperinta 2024-07-29 ({{eo}}) * {{citaĵo el la reto | url = https://eo.globalvoices.org/2022/08/13437/ | titolo = Kial la svahila ne iĝis unuiga lingvo de Afriko? | titolo-aldono = La 7-an de julio okazis la unua Monda Tago de la Svahila Lingvo | alirdato = 2023-10-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Njeri Wangari, Cecilia Maundu | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-06-18 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Tutmondaj Voĉoj]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230823110731/https://eo.globalvoices.org/2022/08/13437/ | arkivdato = 2023-08-23 | citaĵo = }} {{-}} {{Havenda artikolo|Svahila lingvo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Svahila lingvo| ]] [[Kategorio:Bantua lingvaro]] fh7yobuy629z13sfa6927e9smw6l9a4 Giuseppe Verdi 0 16501 9400447 8972331 2026-06-12T17:39:53Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9400447 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Giuseppe VERDI''' ({{prononco|d͡ʒuˈzɛppe ˈverdi}}; Esperantigite: '''Ĝuzeppe Verdi''') (naskiĝis la {{daton|9|oktobro|1813}}, ĉe [[Busseto]], tiam en [[Provinco de Parmo]], mortis la {{daton|27|januaro|1901}} en [[Milano]]) estis [[Italio|itala]] [[komponisto]], de la epoko de [[Romantisma muziko]], konata ĉefe pro siaj [[opero]]j. Li estas konsiderata, kun [[Richard Wagner]], la elstara operkomponisto de la 19a jarcento.<ref>Paul Levy, [http://www.guardian.co.uk/music/2011/nov/13/verdi-wagner-peter-conrad-review "Bob Dylan: Verdi and/or Wagner: Two Men, Two Worlds, Two Centuries by Peter Conrad"], ''[[The Guardian]]'' (London), 13a Novembro 2011. Konsultita la 21an de Junio de 2013</ref> Verdi hegemomiis en la itala opera scenejo post la epokoj de [[Vincenzo Bellini|Bellini]], [[Gaetano Donizetti|Donizetti]] kaj [[Gioachino Rossini|Rossini]]. Liaj verkoj estas ofte plenumitaj en operejoj tra la tuta mondo kaj, trans la limoj de la ĝenro, kelkaj el liaj temoj ekdelonge enradikiĝis en la populara kulturo, kiaj ekzemple "[[La donna è mobile]]" el ''[[Rigoletto]]'', "[[Libiamo ne' lieti calici]]" (La drinkokanto) el ''[[La traviata]]'', "[[Va, pensiero]]" (La ĥoro de la judaj sklavoj) el ''[[Nabucco]]'', la "Coro di zingari" (Ambosa ĥoro) el ''[[Il trovatore]]'' kaj eble ĉefe la "[[Triumfa Marŝo]]" el ''[[Aida]]''. Movita de la morto de samlandano [[Alessandro Manzoni]], Verdi verkis ''[[Rekviemo (Verdi)|Rekvieman Diservon]]'' en 1874 honore al Manzoni, verko nun konsiderata kiel majstroverko de la tradicio de [[oratorio]] kaj atestaĵo pri lia kapablo ekster la fako opero.<ref>Rosen 1995</ref> Idealisto kaj politike engaĝiĝinta, li restis – kun [[Giuseppe Garibaldi|Garibaldi]] kaj [[Camillo Benso di Cavour|Cavour]] – simbola figuro de la reunuiga procezo (nome ''[[Unuiĝo de Italio|Risorgimento]]'') de la [[Itala duoninsulo]]. == Biografio == === Komencaj jaroj: Le Roncole, Busseto kaj Milano === [[Dosiero:Giuseppe Verdi casa natale.jpg|eta|maldekstre|Naskoloko de Verdi ĉe Le Roncole]] Giuseppe Verdi naskiĝis en 1813 el neriĉa familio de kampara gastejo. Verdi naskiĝis la filo de Carlo Giuseppe Verdi (1785–1867) kaj Luigia Uttini (1787–1851) en Le Roncole, vilaĝo ĉe [[Busseto]], tiam en la departemento Taro kaj ene de la limoj de la [[Unua Imperio (Francio)|Unua Franca Imperio]] post la aneksado de la [[Duklando de Parma|Duklando de Parma kaj Piacenza]]. La bapta registro, preparita la 11-an de oktobro, listigas liajn gepatrojn Carlo kaj Luigia kiel "gastejestro" kaj "ŝpinistino" respektive. Aldone, ĝi listigas Verdi kiel "naskiĝinta hieraŭ", sed kiam tagoj estis ofte konsiderataj komencintaj ĉe la sunapero, tio signifus ĉu la 9-a aŭ la 10-a de oktobro. Nune, lia naskotago estas celebrata la 10-an de oktobro, kiel ekzemple ĉe la du-centjariĝo en 2013. La venontan tagon, li estis baptita en la Romkatolika Eklezio en latina kiel '''Joseph Fortuninus Franciscus'''. La tago post tio (mardo), la patro de Verdi portis sian ĵus naskiton tri mejlojn for al Busseto, kie la bebo estis registrita kiel '''Joseph Fortunin François''', ĉar la pastro skribis en franca. Kiel biografiisto George Martin notas, "okazis, ke por la civila kaj civitana mondo, Verdi naskiĝis franco."<ref>Martin 1984, p. 3</ref> Kiam Verdi estis preskaŭ trijaraĝa, liaj gepatroj havis bebinon, Giuseppa. Tamen ŝi mortiĝis en 1833. El la aĝo de kvar, Verdi ricevis privatan instruadon en Latino kaj itala fare de la vilaĝa bazlerneja instruisto, Baistrocchi, kaj 6-jaraĝa li ĉeestis la lokan lernejon. Samtempe, ŝajne li komencis lerni muzikon ĉe la orgenisto de sia vilaĝo, kaj li pli kaj pli estis allogita de muziko ke liaj gepatroj finfine havigis al li [[spineto]]n. Kiel unu el la plej gravaj biografiistoj de la komponisto nome [[Mary Jane Phillips-Matz]] notis, "la kapablo de Verdi por muziko evidentiĝis tiam, eĉ ĉirkaŭ 1820 aŭ 1821.<ref>Phillips-Matz 1993, p. 17—18</ref> Tiu periodo ekis ankaŭ lian asocion kun la loka preĝejo, servante en la ĥorejo, kaj kiel [[messervanto]] dum tempo, kaj ricevante orgenan instruadon. Post la morto de la instruisto Baistrocchi, Verdi iĝis la oficiala pagata orgenisto ĉe la aĝo de ok.<ref>Phillips-Matz 1993, p. 21</ref> ==== 1820 al 1832: Muzika edukado en Busseto ==== [[Dosiero:Busseto - Chiesa Collegiata di San Bartolomeo 09.JPG|eta|San Bartolomeo, Busseto]] [[Dosiero:Don Pietro Seletti-Verdi's first teacher.png|eta|maldekstre|150ra|Don Pietro Seletti, instruisto de Verdi ĉe la ''Ginnasio'']] [[Dosiero:La Rocca di Busseto.jpg|eta|La Rocca di Busseto en 19ajarcenta Busseto]] [[Dosiero:Verdi organist in Busseto age 11-Liebig trading cards.jpg|eta|Verdi, 11-jaraĝa, kiel orgenisto en Busseto. (19ajarcenta kartoj Liebig)]] [[Dosiero:Ferdinando Provesi, composer, musician and Verdi's teacher.png|dekstre|eta|150ra|Ferdinando Provesi, komponisto, muzikisto kaj instruisto de Verdi]] [[Dosiero:Antonio Barezzi-detail.png|eta|maldekstre|150ra|Antonio Barezzi, granda protektanto de Verdi; poste lia bofrato]] En konsidero al la familia fono de Verdi, muzikologo [[Roger Parker]] indikas ke ambaŭ la gepatroj de Verdi "apartenis al familioj de malgrandaj [[terposedanto]]j kaj komercistoj, certe ne al la analfabetaj kamparanoj de kiuj Verdi poste ŝatis prezenti sin kiel aperinta". Ankaŭ, dum tiu tempo, "Carlo Verdi estis energia en pluigado de la edukado de sia filo... io kion poste Verdi tendenis kaŝi en pli posta vivo"<ref name=PARKER/> kaj, pli poste, Parker asertas ke, dum tiuj fruaj jaroj en Busseto, "la bildo aperas de juneca frumatureco fervore nutrite de ambicia patro kaj de daŭranta, sofistika kaj kompleksa formala eduko [sed pri kiu, pli poste en vivo, Verdi donus] la impreson [esti havinte] plejparte mem-­edukon kaj neklaran junaĝon."<ref name=PARKER>Parker 1998, in Sadie, Vol. 4, p. 933</ref> En 1823, kiam li estis 10-jaraĝa, la gepatroj de Verdi aranĝis ke la knabo por ĉeesti lernejon en Busseto, rekrutante lin en ''Ginnasio'', nome supra lernejo por knaboj prizorgita fare de Don Pietro Seletti. Li estis zorgita poste fare de Pietro Michiara kaj lia muzika familio dum la gepatroj restis en zorgo de la gastejo en Le Roncole. Tamen, Verdi revenis regule por ludi la orgenon je dimanĉoj, ĉirkaŭpaŝante la plurajn kilometrojn.<ref>Phillips-Matz 1993, p. 20—21</ref> En Busseto, la eduko de la estonta komponisto estis tre faciligita per vizitoj al la granda urbobiblioteko kun ĝiaj 10,000 volumoj. En la aĝo de 11 li komencis esti edukita en la itala, la latina, humaneco kaj en retoriko. Antaŭ la tempo li estis 12-jaraĝa, Verdi komencis lecionojn kun [[Ferdinando Provesi]], ''maestro di cappella'' ĉe San Bartolomeo, direktoro de la municipa muziklernejo kaj kundirektoro de la loka ''Società Filarmonica'' (Filarmonia Societo). Estis kun Provesi kiam Verdi ricevis siajn unuajn lecionojn en kunmetaĵo kaj, komenciĝante unu jaron aŭ du poste, li skribis tion: {{Citaĵo|De la aĝoj de 13 ĝis 18 mi skribis buntan sortimenton de pecoj: marŝoj por bando ĉirkaŭ cent, eble multaj el la malmulte da sinfonioj kiuj estis uzitaj en preĝejo, en la teatro kaj ĉe koncertoj, kvin aŭ ses konĉertoj kaj aroj de varioj por piano, kiujn mi mem ludis ĉe koncertoj, multaj serenadoj, kantatoj (arioj, duetoj, tre multaj triopoj) kaj diversaj pecoj de religia muziko, el kiuj mi memoras nur ''Stabat Mater''.}}<ref>Verdi, quoted in Parker 1998, p. 933</ref> La alia direktoro de la Filarmoniorkestra Socio estis Antonio Barezzi, 29-jaraĝa pogranda nutraĵbutikisto kaj distilisto, kiu estis priskribita fare de samtempulo kiel "mania amatoro" kiam li venis al muziko [kaj kiu], kiel Phillips-Matz notis, "majstris plurajn instrumentojn, inter ili la [[fluto]]n, [[klarneto]]n, kaj ofikleidon".<ref name=MATZ1>Phillips-Matz 1993, p. 27—30</ref> Regula membro de la filarmonia orkestro, Barezzi invitis membrojn al la vasta salono de sia urba domo kie ili aranĝis provludojn kaj prezentojn. Dum tiuj jaroj, la Busseta Filarmonia Orkestro estis kunmetita de 38 muzikistoj, konsiderinda nombro el kiuj ludis dum pli ol 15 jaroj. Ili ankaŭ povis kalkuli ankaŭ kvar tenorojn, du basojn, unu sopranon aŭ du, kaj plie plenan refrenkoruson.<ref>Phillips-Matz 1993, p. 32</ref> La juna Verdi ne tuj iĝis engaĝita kun la Filarmonio, tiel peniga estis liaj aliaj devontigoj kaj la larĝa gamo da siaj studoj. Tio rezultigis kelkajn konfliktojn kun liaj du ĉefinstruistoj - Provesi por muziko kaj la pastro Seletti ĉe la ''Ginasio'' kie li pasigis akademiajn studojn, sed antaŭ junio 1827, li kompletigis la akademian laboron, diplomiĝante kun honoroj. Post tiu tempo, li povis lerni sole muzikon ĉe Provesi ĝis junio 1829. Hazarde, kiam Verdi estis 13, li estis petita interveni kiel anstataŭaĵo por ludi en kio iĝis lia unua publika okazaĵo en la urbo; li estis tuja sukceso plejparte ludante sian propran muzikon por la surprizo de multaj kaj ĝi donis al li tujan rekonon en lia hejmurbo.<ref name=MATZ1/> Ĉirkaŭ 1829/30, Verdi establis sin kiel gravan forton en la filarmonio: "neniu de ni povis konkuri kun li" la sekretario de la organizo raportis, nome Giuseppe Demaldė, kiu estis la kuzo de Barezzi. Lia raporto pri tiuj tempoj, ''Ceni biografici del Maestro Verdi'' aperas en la biografio de Phillips-Matz.<ref name=MATZ1/> Plie, tiuj jaroj vidis Verdi evoluigi dumvivan intereson en la verkoj de [[William Shakespeare]] (plurajn da kies verkoj li transformis en operojn de 1847 antaŭen); de [[Alessandro Manzoni]] kies ''[[I promessi sposi]]'' - grava verko de itala fikcio - havis signifan efikon al la 16-jaraĝa Verdi kiam li legis ĝin; kaj, trie, de la dramisto [[Vittorio Alfieri]]. Estis la dramo de Alfieri, ''Ŝaul'', kion Verdi utiligis kiel la bazon de ok-movada kantato nomita ''I deliri di Saul'' verkita en la aĝo de 15 kaj kiu rezultis en [[Bergamo]] al bonega agnosko, pri kio Demaldè notis: "La kunmetaĵo estas reala juvelo, juvelŝtono." kaj Barezzi deklaris ke ĝi estis "la unua laboro de iu signifo ... en kiu li montras viglan fantazion, filozofian perspektivon, kaj sonjuĝon en la aranĝo de instrumentaj partoj".<ref>Kaj Demaldè kaj Barezzi cititaj en Phillips-Matz 1993, p. 32</ref> [[Dosiero:Margherita Barezzi-cropped.jpg|eta|maldekstre|altdekstre|Margherita Barezzi]] Fine de 1829, iĝis klara ke Verdi bezonis vastigi siajn muzikajn horizontojn per alia dediĉo aŭ per plia studo. Li estis kompletiginta siajn studojn kun Provesi, kiu deklaris ke li havis ne pli por instrui al li, li estis malakceptita por la posteno de loka preĝejorgenisto, kaj li planis reveni al Le Roncole. Estis ĉe tiu punkto kiam Barezzi intervenis, deklarante "Vi naskiĝis por io pli supra ol tio".<ref>Dolore, Verdi informis pri la vortoj de Barezzi je tempo de lia morto al Clara Maffei, 30a de Junio 1867, en Phillips-Matz 1993, p. 35. Legebla en itala ankaŭ ĉe [http://www.museocasabarezzi.it/antonio_barezzi/testimonianze_verdiane/default.aspx laretejo de Museo Casa Barezzi: ''tu sei nato a qualche cosa di meglio, e non sei fatto per vendere il sale e lavorare la terra'']</ref> La ĉiam pli proksima ligo de la juna viro al la Barezzi-familio havis unun alian sekvon. Naskita kelkajn monatojn antaŭ Verdi, la plej aĝa filino de la Barezzi, Margherita, iĝis plenumebla kantisto kaj ŝia patro komencis serĉi ŝancojn por ŝi por studi en Milano. Verdi donis kanto- kaj piano-lecionojn al Margherita kaj ili pasigis tempon kune ludante kaj parolante pri muziko. Sed antaŭ 1830, la patrino de Margherita malkovris ke la juna paro estis ĵus enamiĝinta. Tio plue determinis Antonio'n por havi lian filinon for. En la sama tempo, Carlo Verdi, kies familia entrepreno havis profundan problemon, esploris eblecojn por ke lia filo studu muzikon, kaj li produktis petskribon por financado al la ''Monte di Pietà e d'Abbondanza'' en Busseto, malantaŭenirita per fortaj referencoj de Provesi kaj aliaj. Verdi estis invitita por resti en la Barezzi-domanaro kaj ekloĝis enen, por daŭre helpi al la filarmonio per kopiado de dudekopo kaj ĉia maniero de rilataj taskoj dum ĉiuj atendis novaĵojn pri la Pietà-stipendio. ==== 1832 al 1834: Muzika eduko en Milano ==== [[Dosiero:Verdi-1840.jpg|eta|altdekstre|Giuseppe Verdi<br />(Litografio de Alessandro Focosi, ĉ. 1840)]] [[Dosiero:Milano Scala 19c.jpg|eta|maldekstre|Operejo La Scala en la 19a jarcento]] [[Dosiero:Milan-Piazza San Marco-1835-Luigi Bisi.jpg|maldekstre|eta|''Piazza San Marco'', Milano, 1835-40, de [[Luigi Bisi]]]] [[Dosiero:ClaraMaffei.jpg|eta|altdekstre|maldekstre|Portreto de grafino Clara Maffei de [[Francesco Hayez]]]] Verdi direktis siajn rigardojn al Milano, tiam la kultura ĉefurbo de norda Italio sed, kiam la sukcesa rezulto de lia postulo de [[stipendio]] al la ''Monte di Pietà e d'Abbondanza'' estis sciigita, li eksciis ke li devos atendi ĝis 1833 ĝis financoj estos haveblaj. Bonŝance, Barezzi rekonis kaj deziris instigi la talenton de la juna viro kaj li garantiis komencan financan subtenon por unu jaro. Verdi, 18-jaraĝa, iris al Milano en junio 1832 akompanite de sia patro kaj Provesi.<ref>Parker 1998 in Sadie, pp. 30—31</ref> En Milano, kie li restis ĉe la hejmo de lia iama instruisto, Seletti, li postulis studi ĉe la konservatorio, sed post atendado je pluraj tagoj, li estis malakceptita pro pluraj kialoj. La rezonado de la konservatorio estis bazita sur lia limigita piantekniko (konsiderita kiel decida de unu instruisto), lia ne loĝado en la Lombardia/Venetia regiono, kaj ke li estis pli aĝa ol la normala aĝo por komenci studon tie. Seletti skribis al Barezzi kun la novaĵoj kaj instigis lin por veni al Milano, sed Barezzi faris aranĝojn por ke la juna viro iĝu privata lernanto de Vincenzo Lavigna, pagita fare de li. Lavigna estis ''maestro concertatore'' en [[Teatro alla Scala]] kaj li donis lecionojn pri [[kontrapunkto]] kune kun pli larĝa gamo da muzikaj studoj, kie la klasoj de Verdi komencis en julio kaj lia instruisto priskribis liajn kunmetaĵojn kiel "tre esperigajn."<ref>Seletii to Barezzi, 8 August 1832, in Phillips-Matz 1993, p. 46</ref> Verdi komencis partopreni operecajn prezentojn kaj koncertojn. Unu jaron pasis antaŭ ol la juna viro revenis nelonge al Busetto. Novaĵo venis pri la morto de Provesi kaj la sinteno de Verdi direkte al liaj studoj ŝajnis ŝanĝiĝi kiam li ĝuis urbovivon. Li ofte ĉeestis ĉe la ''Teatro alla Scala'' kaj, ekzemple dum la sezono de 1834-35, li povintus vidi [[Giuditta Pasta]] kiel Norma kaj [[Maria Malibran]] en la opero de Rossini ''[[Otello (Rossini)|Otello]]'' kaj en ''[[La sonnambula]]'' inter aliaj, same kiel verkojn de [[Luigi Ricci]], [[Gaetano Donizetti]], kaj [[Saverio Mercadante]].<ref>Phillips-Matz 1993, p. 66</ref> Ankaŭ, estis dum tiu periodo kiam li ĉeestis ĉe la ''Salotto Maffei'', [[Literatura salono|salono]] de la grafino [[Clara Maffei]] en Milano. Verdi iĝis dumviva amiko kaj korespondanto. [[Dosiero:Rossini-Bellini-Ricci-Mercadante-Donizetti-5 composers.jpg|eta|Italaj operkomponistoj aktivaj en la ''primo ottocento'' kaj influaj sur Verdi kaj lia muziko: (laŭhorloĝe el malsupra maldekstro) [[Gioachino Rossini]] (retiriĝinta post 1829); [[Vincenzo Bellini]] (mortinta en 1835); [[Luigi Ricci]]; [[Saverio Mercadante]]; [[Gaetano Donizetti]], ĉiuj ankoraŭ aktivaj en la komencaj jaroj de Verdi]] Dum lia studtempo en Milano, Verdi komencis la procezon faradi ligojn al la mondo de muziko kiuj devis elteni lin en bona loko. Kiel la komponisto rakontis ĝin - 48 jarojn poste - en sia ''Membiografia Skizo'' de 1879<ref>George Martin 1984, [http://books.google.com/books?id=ypFPvDq1wK8C&pg=PA81&lpg=PA81&dq=An+Autobiographical+Sketch+Verdi&source=bl&ots=Icrrin6Z9d&sig=Sr82dm_kf40GG65FUPovod0N4r4&hl=en&sa=X&ei=YJF3VLTfEsugNoKehGA&ved=0CDEQ6AEwAw#v=onepage&q=An%20Autobiographical%20Sketch%20Verdi&f=false "Autobiographic Sketch and ''Nabucco''"] pp. 81—85</ref> verkita ĉe Sant'Agata, tiuj ligoj inkludis enkondukon fare de Lavigna al amatora korusgrupo, nome la ''Società Filarmonica'', gvidita fare de Pietro Massini, viro kiun li priskribis: {{Citaĵo|se ne tre erudicia, estis almenaŭ persistema kaj pacienca: tial ĵus kio estis bezonita por socio de amatoroj. Ili organizis ĉe la Teatro Filodrammatico la prezenton de oratorio de [[Haydn]], nome [[Die Schöpfung]], [kaj] mia instruisto Lavigna demandis al mi ĉu, je mia instrukcio, mi deziras sekvi la provludojn, kaj mi akceptis kun plezuro.}}<ref name=W&S>Werfel kaj Stefan 1973, pp. 80—93</ref> Sekvante la ''Società'' ofte en 1834, Verdi baldaŭ trovis sin funkcianta kiel provluddirektoro kaj kontinua ludanto por ''Die Schöpfung'' (La Kreado) kiam, en la foresto de ĉiuj tri provluddirektistoj, Massini petis al Verdi akompani provludon, kion li faris kun sukceso. Verdi klarigas kiel Massini "proponis ke mi skribu operon por la Teatro Filodrammatico... Li sendis al mi libreton, kiu post estado reviziita fare de Solera, iĝis [[Oberto (opero)|Oberto, Conte di San Bonifacio]]".<ref name=W&S/> Revenante nelonge al Milano de Busseto en 1836, li kondukis [[La Cenerentola]] de [[Rossini]]<ref>Budden 1984, pp. 45-46</ref> sed multajn ŝtupojn oni bezonis antaŭ ol Oberto iĝis realaĵo sur la operscenejo. En lia "Skizo" de 1879, Verdi liveris la anekdotojn de kiel lia unua opero okazis, sed antaŭ ol tio povis komenci okazi, li revenis al Busseto dum du-kaj-duono da jaroj. ==== 1834 al 1839: Reveno al Busetto ==== [[Dosiero:Verdi in 1836.jpg|eta|altdekstre|Verdi en Busetto, ĉirkaŭ la epoko de sia edziĝo, 1836 (desegno de Stefano Barezzi)]] Carlo Verdi venis al Milano por preni la junan viron reen hejme meze de [[1834]] dirante ke li devas esti en Busseto kiam la decido ĉirkaŭ kiu sukcedos Provesi estos farita. Tamen, okazis rivalfrakcioj en la urbo kampanjantaj kontraŭ li, kaj Verdi ne ricevis la postenon, kvankam poste - kun la helpo de Barezzi - li akiris la sekularan postenon de ''maestro di musica''. Li instruis, donis lecionojn, kaj kondukis la filharmonianojn dum pluraj monatoj antaŭ reveno al Milano komence de [[1835]].<ref>Parker 1998, p. 933</ref> En Milano li estis apogita ree fare de Barezzi kiu gastigis lin en loĝejo kun alia de siaj protektatoj, nome Luigi Martelli. Verdi estis atendita instrui lin, dum oni atendis ankaŭ ke li prenos lecionojn de Lavigna por esti formale kvalifikita por preni supran instruistoficon. Ĉirkaŭ julio 1835 li akiris sian atestilon de Lavigna kiu deklaris ke "mi tial kredas lin preta por plenumi sian profesion je la nivelo de ''maestro di cappella''.<ref>Phillips-Matz1993, p. 67</ref> [[Dosiero:Margherita Barezzi.JPG|maldekstre|175ra|eta|Margherita Barezzi,<br /> unua edzino de Verdi.<br />(Muzeo La Scala, Milano)]] Reen en Busseto en 1835, la posteno de direktoro de la [[muziklernejo]] restis malplena. Verdi iĝis ĝia direktoro per trijara kontrakto. Li geedziĝis kun Margherita en majo 1836, kaj antaŭ marto 1837, ŝi naskis ilian unuan filon, Virginia Maria Luigia la [[26an de marto]] [[1837]]. Icilio Romano sekvis la 11an de julio 1838, sed ambaŭ mortis dum Verdi laboris pri siaj unua kaj dua operoj, Virginia la [[12an de aŭgusto]] [[1838]] dum la paro daŭre estis en Busseto kaj Ilicio la [[22an de oktobro]] [[1839]] post kiam la paro estis reveninta al Milano en februaro 1839. Verdi profitis la ligon kiun li faris al Pietro Massini, informante lin en serio de [[letero]]j de 1835 ĝis 1837 koncerne la progreson direkte al verkado de sia unua opero utiligante la libreton kiu estis liverita fare de Massini. Ĝi estis bazita sur laboro fare de Antonio Piazza, milana "[[ĵurnalisto]] kaj [[verkisto]]".<ref>Verdi al Massini 1837, en Parker 1998, p. 9</ref> Ĝis tiam li estis ricevinta la verkon ''Rocester'' kaj la juna komponisto esprimis esperon de produktado ĉe la Teatro Ducale en [[Parmo]] kun profesiaj kantistoj. Nur kiam li renkontis malfacilaĵojn je tiu ideo - la [[entrepreno]] ne ŝajnis esti interesita pri nova laboro de nekonata komponisto - li revenis al Massini en Milano. En postaj leteroj, li daŭre demandis ke la asistado de Massini enscenigu la operon en Milano.<ref>Philips-Matz 1993, pp.79-80</ref> {{-}} === Komencoj de Verdi kiel operkomponisto === ==== 1839 al 1840: Reveno al Milano: ''Oberto'' (unua opero) kaj ''Un giorno di regno'' ==== [[Dosiero:Verdi-portrait 1839-40 by Molentini.png|eta|150ra|Portreto de Verdi, 1839-40 de Molentini]] '''''[[Oberto (opero)|Oberto]]''''' ([[17a de novembro|17a de Novembro]] [[1839]], La Scala, Milano). Ĉu ''Rocester'' fakte iĝis la bazo por ''Oberto'', kiam Verdi kaj Margherita estis revenintaj al Milano en februaro 1839 post plenumado de du-kaj-duono da jaroj de lia kontrakto en Busseto, estas kondiĉigitaj de iu malkonsento inter akademiuloj. Kiom multe de ''Rocester'' restis videbla en Oberto<ref>Ekzemple, vidu Budden 1973, Vol. 1 pp. 47—50, pri konfliktaj asertoj kaj neperfektaj memoroj.</ref> estas diskutita fare de Roger Parker, kiu sugestas ke "en tiu formo-ŝanĝiĝanta tendenco, la opero estis, kompreneble, tre multe de sia tempo."<ref name="98-PARK">Parker 1998, pp. 10-11</ref> [[Dosiero:Bartolomeo Merelli.jpg|eta|maldekstre|altdekstre|Bartolomeo Merelli,<br />''Impressario'' (entreprenisto) de La Scala]] En liaj rememoroj de 1879 nome "Skizo" (citita en Budden), Verdi priskribas kiel li estis invitita por renkonti la entrepreniston de la ''Teatro alla Scala'' nome [[Bartolomeo Merelli]], kiu aŭdis konversacion pri la muziko de la opero inter soprano [[Giuseppina Strepponi]] kaj [[Giorgio Ronconi]] en kiuj ŝi laŭdis ĝin. Merelli tiam ofertis surscenigi ''Oberto''-n en novembro 1839 kio ricevis ĉirkaŭkalkule 13 kromajn prezentojn. Post ĝia sukceso, Merelli ofertis al Verdi kontrakton por tri pliaj verkoj.<ref name="BUD73">Budden 1973, vol 1, p. 71</ref> '''''[[Un giorno di regno]]''''' (5a de Septembro 1840, La Scala, Milano). Estis kiam li laboris pri sia dua opero, ''Un giorno di regno'', kiam Margherita mortis pro [[encefalito]] en la aĝo de 26.<ref>[http://www.magiadellopera.com/pdf/verdi_pdf/04%20-%20La%20Vita.pdf "Giuseppe Verdi: La Vita"] on magiadellopera.com {{it}} notas: "On 18 June 1840 Margherita Barezzi's life was cut short by violent encephalitis."</ref><ref>[http://www.museocasabarezzi.it/antonio_barezzi/margherita_barezzi/default.aspx "Margherita Barezzi"] on museocasabarezzi.it {{it}} notas: "She died the following year [1840] on 18 June, aged only 26 years, while Verdi was working on his ill-fated second opera, ''Un Giorno di Regno''."</ref> Verdi adoris sian edzinon kaj filojn kaj estis detruita per iliaj mortoj. La opero, ''Un giorno di regno'', komedio, estis ricevita en septembro 1840, nur kelkajn monatojn post la morto de lia edzino. ''Un giorno'' estis fiasko kaj nur donis tiun unuan prezenton. Verdi agnoskis ke la fiasko estis parte okazigita pro siaj propraj personaj cirkonstancoj<ref>Budden, p. 71</ref> dum la periodo kondukanta al kaj dum ĝia kunmetaĵo. Kontribuanta faktoro estis ke la nuraj kantistoj kiujn la ''impresario'' de la Teatro alla Scala havis disponeblaj estis tiuj kunvenitaj por [[serioza opero]], nome [[Il templario]] de [[Otto Nicolai]], kaj ili havis neniun sperton kun komedio: "La rolantaro estis kunvenita ĉefe por la prezento de la plej sukcesa novaĵo de la sezono, ''Il templario'', versio de Nicolai de Ivanhoe", notis la fakulo pri Verdi [[Julian Budden]].<ref name="BUD73"/> Aliaj faktoroj kiuj estis menciitaj inkludas la grandecon de Teatro alla Scala mem (notite fare de biografiisto George Martin kiel "tro granda por la peco") kaj plie la sufiĉe malmoderna naturo de la verko mem, kiu estis skribita en stilo kiu rapide iris for el modo.<ref>Martin, George (2013), "''Un giorno di regno'': Background" in Sarasota Opera's 2013 program book, p. 75</ref> {{-}} ==== Septembro de 1840 al aŭtuno de 1841: malespera jaro de Verdi, poste ''Nabucco'' ==== En la vivo de Verdi okazis malfacila periodo. Lia dua opero malsukcesis, liaj unua edzino kaj filoj mortis, kaj Verdi pensis forlasi la muzikon. Sed li revenis per ''Nabucco'', kiu triumfiĝis. Tiu verko estas la unua manifestaĵo de la genio de Verdi. [[Dosiero:Verdi-Nabucco-1842-original costume sketch.jpg|eta|maldekstre|150ra|Originala vestodesegno por ''Nabucco'', 1842]] [[Dosiero:Nabucco - 1852 cover.jpg|eta|150ra|Libreto montranta originalan titolon]] [[Dosiero:Verdi-Nabucco+Ishmael by Palanti.jpg|eta|maldekstre|150ra|''Nabucco'': vestodesegno de Iŝmael fare de Palanti, 1913<br />(La Scala Museum)]] '''''[[Nabucco]]''''' (9a de Marto 1842, La Scala, Milano). Post la fiasko de Giorno, Verdi ĵuris neniam komponi denove, sed en "Membiografia skizo" verkita en 1879, li rakontas kiel li estis dufoje persvadita fare de Merelli por skribi novan operon.<ref name="WERF">Verdi, "An Autobiographical Sketch" 1879 in Werfel and Stefan 1973, pp.&nbsp;87–92</ref> Tamen, la distanco de 38 jaroj eble kondukis al iom romanecigita vido (aŭ, kiel Verdi-akademiulo Julian Budden notas: "li estis koncernita por teksi protektan legendon pri li mem [poste] ĝi estis ĉio parto de lia furioza sendependeco de spirito".)<ref>Budden 1973, p. 92</ref> Skribante dek jarojn pli proksime al la okazaĵo, Michele Lessona donis tre malsaman version de la okazaĵoj post ricevi la rakonton rekte de Verdi mem.<ref name="LESS">Lessona, ''Volere è potere'' ("Where there's a will&nbsp;..."), pp. 297–98, in Budden 1973, p. 92</ref> Merelli donis al li kopion de la libreto de Temistocle Solera kiu estis malaprobita fare de la komponisto Otto Nicolai<ref name="WERF"/> kaj Verdi priskribas kiel li prenis ĝin hejme kaj ĵetis "ĝin sur la tablo kun preskaŭ perforta gesto ... Falante, ĝi malfermiĝis de si mem; sen intenco mia, miaj okuloj gluiĝis al la malferma paĝo kaj al unu speciala linio: "Va pensiero, sull' ali dorate".<ref name="W&S"/><!--Verdi in Werfel and Stefan 1973, pp.&nbsp;88–90</ref>--><ref>Vidu George Martin (1984), [http://books.google.com/books?id=ypFPvDq1wK8C&pg=PA81&lpg=PA81&dq=An+Autobiographical+Sketch+Verdi&source=bl&ots=Icrrin6Z9d&sig=Sr82dm_kf40GG65FUPovod0N4r4&hl=en&sa=X&ei=YJF3VLTfEsugNoKehGA&ved=0CDEQ6AEwAw#v=onepage&q=An%20Autobiographical%20Sketch%20Verdi&f=false Chapter 9 "Autobiographical Sketch and ''Nabucco''"], pp. 81—85</ref> Supozeble, Verdi daŭre legis ĝin kaj li legis kaj ripetis la libreton tri fojojn, sed aliaj deklaris ke li legis la libreton tre kontraŭvole<ref name="HOLD">David Kimbell, in Holden, p.&nbsp;978–979</ref> aŭ, kiel rakontite de Lessona, ke li "ĵetis la libreton en angulo sen rigardado ĝin pli longe, kaj dum la venontaj kvin monatoj li daŭrigis kun sia legado de malbonaj romanoj ... [kiam] direkte al la fino de majo li trovis sin kun tiu benita verko en siaj manoj: li legis la lastan scenon denove, tiu kun la morto de Abigaille (kiu poste estis tranĉita), sidiĝis preskaŭ meĥanike ĉe la piano ... kaj donis muzikon al la scenon."<ref name="LESS"/><ref name="VERDI.IT">[http://www.giuseppeverdi.it/opere/elencodelleopere/nabucodonosor/index.html "''Nabucodonosor''"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141129170725/http://www.giuseppeverdi.it/opere/elencodelleopere/nabucodonosor/index.html |date=2014-11-29 }} on giuseppeverdi.it {{it}}. Konsultita la [[21an de novembro]] 2014</ref> Tamen, Verdi daŭre rifuzis komponi la muzikon, portante la manuskripton reen al la ''impresario'' la venontan tagon. Tiu akceptis neniun rifuzon, kaj Merelli tuj ŝtopis la verkon reen en la poŝon de Verdi kaj - kiel Verdi rakontas - "ne nur ĵetis min el sia oficejo, sed knalfermis la pordon en mia vizaĝo kaj ŝlosis sin ene."<ref name="W&S"/> [[Dosiero:Giuseppina Strepponi-c-1840.jpg|eta|150ra|Soprano Giuseppina Strepponi ĉ. 1840]] Verdi asertas ke iom post iom li laboris pri la muziko: "Tiun verson hodiaŭ, morgaŭ tiun, ĉi tie noton, tie tutan frazon, kaj iom post iom la opero estis skribita".<ref name="W&S"/> La versioj de Verdi kaj de Lessona interkonsentas, ke temas pri kompleta teksto de lia tria opero, kiu estis dekomence konata kiel ''Nabucodonosor'' sed fine, en 1844, kaj la titolo kaj la nomo de la ĉefa rolulo iĝis ''Nabucco''.<ref name=VERDI.IT/> Premierite la 9an de marto 1842, la de ''Nabucco'' "publika sukceso en Milano estis senprecedenca",<ref>Parker 1998, p. ?</ref> dominante la operojn de Donizetti kaj Giovanni Pacini tiam modaj. Dum publiko iĝis freneza pro entuziasmo, la kritikistoj moderigis sian aprobon de la opero. Otto Nicolai, kiu malaprobis la libreton, estis iritita, sed liaj opinioj estis en la malplimulto. ''Nabucco'' certigis la sukceson de Verdi ĝis sia emeritiĝo de la teatro, dudek naŭ operoj (inkluzive de kelkaj reviziitaj kaj ĝisdatigitaj versioj) poste. {{-}} === Komencaj laboraj jaroj: ''Nabucco'' al ''La battaglia di Legnano'' === [[Dosiero:Verdi-pen in hand-1842.jpg|eta|Verdi de L. De Vigni el lithografio de G. Turchi, 1842]] (daŭrigota) Dum la postaj dek jaroj, Verdi multe laboris, verkanta dek-du operojn, eĉ prizorganta elekton de kantistoj kaj scenaĵo. Iom post iom, operon post opero, li iĝis fama. Inter [[1851]] kaj [[1853]] li prezentis sian [[trilogio]]n, ''Rigoletto, La Traviata, Il Trovatore'' kiu estis la pinto de la tiuepoka opera tradicio. De tiam, li malpli verkis kaj evoluis al moderna teatraĵo. Kiam alvenis la Vagneria revolucio, Verdi estis preta. Li adoptis la novan spiriton, kaj tion pruvis per ''Otello'' ([[1887]]) kaj ''Falstaff'' ([[1893]]). Li forpasis en [[1901]], amata de ĉiuj italoj, ne nur pro lia muziko, sed ankaŭ pro lia daŭra subteno de la memstaranta Italio. == Populareco, politiko kaj aŭtorrajtoj == [[Dosiero:Verdi statue.jpg|eta|250ra|maldekstre|Statuo pri Verdi de Luigi Secchi de 1913 en Busseto.]] Giuseppe Verdi mortis la 27-an de januaro 1901 en Milano, post 6 tagoj de agonio konsekvence de cerbatako. La strato ĉe lia ĉambro, nome de la Granda Hotelo de Milano (kie li loĝis proksime de la teatro La Scala), estis dum tiuj tagoj ŝirmita el [[pajlo]], por ke la bruo de ĉevaloj kaj ĉaroj ne ĝenu la faman komponiston. Tio estis ekzemplo de la aprezo fare de la municipo kaj la milananoj ĝenerale al lia figuro.<ref name="Cerezo" >Manuel Antonio Cerezo Gallego, [https://blogs.publico.es/otrasmiradas/44429/verdi-los-derechos-de-autor-y-el-amor-de-italia/ Verdi, los derechos de autor y el amor de Italia], [[Público]], 28/01/2021, alirita la 28/01/2021.</ref> Li estis verkinta preskaŭ 30 operojn kaj ĝis nun ankoraŭ ĉiam liaj verkoj estas prezentataj ie en la mondo. En la populareco de Verdi inter milananoj, norditaloj kaj italoj ĝenerale luds gravan rolon lia figuro kiel personeco de la kontraŭo al la aŭstrimperia hegemoni en la [[Norda Italio]]. kio malhelpis la vojon al la [[Unuigo de Italio]]. "Vivu VERDI!" iĝis [[moto]] de tiu movado por la itala unuigo. Amuze kaj hazarde lia familinomo koincidis kun la inicialoj de V.E.R.D.I. (''Vittorio Emanuele Re D'Italia'', tio estas Viktor-Emanuelo, reĝo de Italio), kaj tiel tiu aperis pentrita sur muroj tra tuta Italio kun evidenta politika signifo kontraŭ Aŭstrio. Tio estis okazanta ĉirkaŭ la [[1950-aj jaroj]].<ref name="Cerezo" /> Iam kiam Verdi laboris hejme, falis surgrunden [[libreto]] de ''Nabucco'', opero kiun li ĝis tiam ne deziris verki, kaj la teksto montriĝis en la koruso de la hebreoj –''Va pensiero''–. Verdi reprenis, eklegis ĝin kaj tiam li decidis sin al la muzikigo. Multaj sekvantoj konsideras, ke tiu peco iel estu kultura [[himno]] de Italio, kiel ĝi ja estis de la italaj revoluciuloj de la mezo de la 19-a jarcento.<ref name="Cerezo" /> Verdi estis la unua operkomponisto kiu aperigis rolulojn de la ĉiutaga vivo: al kiuj okazas ĉiutagaj aferoj, kiuj okazas al iu ajna. Por la unua fojo en opero, la kantistoj vestis kiel surstrate. Li komponis cele al la partituro kaj cele al la tiama publiko: tiel li kongruigis sian komponarton al la akceptado de sia publiko.<ref name="Cerezo" /> La heroinoj de liaj operoj venkis sian [[destino]]n survoje al la [[idealo]]. Verdi estis granda defendanto de [[virino]]j, kaj liaj inaj roluloj aperas montrantaj pozitivajn trajtojn, tiam maloftajn en opero.<ref name="Cerezo" /> Tiam, same kiel nuntempe, la artistoj devis zorgi pri siaj rajtoj al siaj verkoj, nome kontraŭ piratado. La fama [[ario]] de la tenoro "La donna e mobile" (Virinoj estas moviĝemaj) estis provludita sekrete hejme kun la kantisto. La orkestranoj ne ricevis la partituron ĝis nur kelkajn horojn antaŭ la [[premiero]]. La komponisto konsciis, ke tiu "kanzoneto", estos furorkanto kaj temis la ŝtelon.<ref name="Cerezo" /> Tiel la [[impresario]] premis, ke li plenumu siajn verkopromesojn. Lia eldonisto postulis finigon de verko kiun Verdi prokrastis dum jaroj: nome la fama "Otelo". Oni rakontas anekdoton: la malespera eldonisto kristnaske donacis al Verdi tipan italan dolĉaĵon "panettone" ornamitan per statueto de "senkrura maŭro", alude al la projekto pri Otelo.<ref name="Cerezo" /> == Verkoj == === Operoj === [[Dosiero:Jean-Vital Jammes dit Ismaël en Rigoletto (vers 1865).jpg|eta|dekstre|230ra|Jean-Vital Jammes kiel Rigoletto, 1865]] * ''[[Oberto (opero)|Oberto, Conte di San Bonifacio]]'' * ''[[Un giorno di regno]]'' (1840) * ''[[Nabucco]]'' (1842) * ''[[I due Foscari]]'' (1844) * ''Macbeth'' (1847) * ''[[Il corsaro]]'' (1848) * ''Luisa Miller'' (1849) * ''[[Rigoletto]]'' (1851) * ''[[Il Trovatore]]'' (1853) * ''[[La Traviata]]'' (1853) * '' I Vepri Siciliani'' (1855) * ''Simon Boccanegra'' (1857) * ''Un balo in Maschera'' (1859) * ''La Forza del destino'' : [[La Forto de la Destino]] (1862) * ''Don Carlo'' (1867) * ''Aïda'' [[Aida]] (1871) * ''[[Otello]]'' (1887) * ''[[Falstaff (opero)|Falstaff]]'' (1893) === Aliaj verkoj === * ''[[Rekviemo (Verdi)|Rekviemo]]'' == Bildaro == <gallery> Dosiero:Verdi Mulnier BNF Gallica.jpg|<!--eta|Giuseppe Verdi, ca.1870 --> </gallery> {{-}} == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj|3}} == Literaturo == * Budden, Julian (1973). The Operas of Verdi, Volume I (3rd ed.). Oxford University Press. ISBN 0-19-816261-8. * Budden, Julian (1973). The Operas of Verdi, Volume II (3rd ed.). Oxford University Press. ISBN 0-19-816262-6. * Budden, J. (1973). The Operas of Verdi, Volume III (3rd ed.). Oxford University Press. ISBN 0-19-816263-4. * Kamien, R. (1997). Music: an appreciation - student brief (3rd ed.). McGraw Hill. ISBN 0-07-036521-0. * Gal, H. (1975). Brahms, Wagner, Verdi: Drei Meister, drei Welten. Fischer. ISBN 3-10-024302-1. * Martin, G. (1963). Verdi: His Music, Life and Times (1st ed.). Dodd, Mead & Company. ISBN 2001456720. * Parker, Roger (2001). "Giuseppe Verdi". Grove Music Online. Oxford University Press. * Parker, Roger (1992). "The New Grove Dictionary of Opera". In ed. Stanley Sadie. The New Grove Dictionary of Opera. ISBN 0-333-73432-7. * Phillips-Matz, Mary Jane (1993). Verdi: A Biography (1st ed.). Oxford University Press. ISBN 0-19-313204-4. * Michels, Ulrich (1992). dtv-Atlas zur Musik: Band Zwei (7th ed.). Deutscher Taschenbuch Verlag. ISBN 3-423-03023-2. == Vidu ankaŭ == * [[3975 Verdi]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|q=Giuseppe Verdi}} * [http://www.giuseppeverdi.it Oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20041101090732/http://www.giuseppeverdi.it/ |date=2004-11-01 }} * [http://www.r-ds.com/domingo/Soundfiles/vapensiero.mp3 MP3] * [http://www.r-ds.com/opera/verdiana/lyrics.htm#Va, Operoj] * [http://www.ulalala.obywatel.pl/verdi.php?id=1 Biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061231181303/http://www.ulalala.obywatel.pl/verdi.php?id=1 |date=2006-12-31 }} {{Bibliotekoj}} {{Havenda artikolo}} {{Vivtempo|Verdi, Giuseppe}} [[Kategorio:Giuseppe Verdi| ]] [[Kategorio:Klasikaj komponistoj]] [[Kategorio:Romantikaj komponistoj]] [[Kategorio:Italaj komponistoj]] [[Kategorio:Operkomponistoj]] [[Kategorio:Italaj muzikistoj]] [[Kategorio:Historio de Italio]] [[Kategorio:Opero]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 9-an de oktobro]] [[Kategorio:Mortintoj la 27-an de januaro]] 81q5iubks4f0zpksud1mevk6z0a482m Alcededoj 0 19141 9401022 9180964 2026-06-13T09:31:41Z Kani 670 /* Aspekto */ 9401022 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Alcionoj |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Stork-billed Kingfisher (Pelargopsis capensis) (21449693520).jpg |dosiero2 = Alcedo azurea - Julatten.jpg |priskribo de dosiero = [[Cikonibeka arbalciono]] (''Pelargopsis capensis'') |priskribo de dosiero2 = [[Lazura alciono]] (''Alcedo azurea'') |regno = [[Animalo]]j ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |subordo = '''''Alcedines''''' |familio = '''''Alcedinidae''''' |familio aŭtoritato = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]], 1815 |specioj de subdivizio = Subfamilioj |subdivizio2 = * ''[[Alcedininae]]'' * ''[[Halcyoninae]]'' * ''[[Cerylinae]]'' |vikispecio = |komunejo = | dosiero larĝo=300px | dosiero2 larĝo=300px |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj =Kingfisher range.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Alcededoj''' (''Alcedinidae'') aŭ '''alcionoj''' estas [[familio (biologio)|familio]] de malgrandaj aŭ mezgrandaj brilkoloraj [[birdoj]] el la ordo de [[Koracioformaj birdoj|koracioformaj]] (''Coraciiformes''). Tiu ĉi familio estas kosmopolita, ĝiaj anoj troveblas en ĉiu kontinento krom [[Antarkto]]; plej granda kvanto de specioj vivas en [[tropikoj|tropikaj]] regionoj de [[Afriko]], [[Azio]], kaj [[Oceanio]], sed ankaŭ [[Eŭropo]] kaj ambaŭ [[Ameriko]]j havas la siajn. Preskaŭ ĉiuj alcionoj preferas kiel [[habitato]]n diversajn specojn de arbaro, kaj plejparto loĝas ne tre malproksime de [[rivero]]j, [[rojo]]j, [[lago]]j ktp freŝakvaj akvujoj. == Taksonomio == Alcededoj estas [[familio (biologio)|familio]] ''Alcedinidae'' en [[ordo (biologio)|ordo]] ''[[Coraciiformes]]'', kiu krome enhavas [[momotoj]]n, [[abelmanĝuloj]]n, [[todoj]]n, [[koraciedoj]]n, kaj [[grundokoracioj]]n.<ref name=ioc /> La familian nomon unue enkondukis (kiel genran nomon ''Alcedia'') franca [[polimato]] [[Constantine Samuel Rafinesque]] en jaro 1815.<ref>{{cite book | last=Rafinesque | first=Constantine Samuel | author-link=Constantine Samuel Rafinesque | year=1815 | title=Analyse de la nature ou, Tableau de l'univers et des corps organisés | publisher=Self-published | place=Palermo | lang=fr | page=66 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48310144 | access-date=21 February 2018 | archive-date=4 February 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210204175200/https://www.biodiversitylibrary.org/page/48310144 | url-status=live }}</ref>{{sfn|Bock|1994|pp=145, 252}} Laŭ la nuna sistematiko, la familio enhavas 118 [[specio]]jn dividitajn je tri [[subfamilio]]j kaj 19 [[genro (biologio)|genro]]j. La subfamilioj estas:<ref name=ioc>{{cite web | editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | website=World Bird List |edition=Version&nbsp;7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=28 May 2017 | archive-date=4 October 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181004213031/http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | url-status=live }}</ref> * [[Riveralcionoj]] (''Alcedininae'' <small>[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]], 1815</small>), * [[Arbalcionoj]] (''Halcyoninae'' <small>[[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1825</small>), * [[Akvalcionoj]] (''Cerylinae'' <small>[[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1851</small>) En iuj fontoj eblas renkonti por arbalcionoj ankaŭ nomon ''Daceloninae'', sed ĝi estis enkondukita far [[Charles Lucien Bonaparte]] en 1841, dum [[Nicholas Aylward Vigors]] proponis nomon ''Halcyoninae'' en 1825. Laŭ konvencioj de biologia nomado, pli frua nomo havas prioritaton.<ref name=bock1994>{{cite book | last=Bock | first=Walter J. | year=1994 | title=History and Nomenclature of Avian Family-Group Names | series=Bulletin of the American Museum of Natural History | volume= 222 | publisher=American Museum of Natural History | hdl=2246/830 | place=New York | url=http://digitallibrary.amnh.org/handle/2246/830 }}</ref> Ekde [[1990]] aperis kelkaj esploroj, kiuj laŭ diversaj molekulaj kaj genetikaj konsideroj proponas agnoski la subfamiliojn apartaj familioj kun nomoj, laŭorde, ''Alcedinidae'', ''Halcyonidae'', kaj ''Cerylidae''.<ref>{{ cite book | last1=Sibley | first1=Charles G. | last2=Monroe | first2=Burt L., Jr | year=1990 | title=Distribution and Taxonomy of Birds of the World | place=New Haven, CT | publisher=Yale University Press | isbn=978-0-300-04969-5 }}</ref><ref>{{ cite book | last1=Christidis | first1=Les | last2=Boles | first2=Walter | year=2008 | title=Systematics and Taxonomy of Australian Birds | place=Collingwood, VIC, Australia | publisher=CSIRO | isbn=978-0-643-09602-8 | pages=168–171 }}</ref> Sed nun en 2024 tiu ĉi propono ankoraŭ ne estas ĝenerale akceptita. Kun tio ĉi aŭ sendepende, alcionoj estas sufiĉe apartaj de aliaj [[koracioformaj|koracioformuloj]] por kunformi propran [[subordo]]n ''Alcedines'' en la ordo ''Coraciiformes''. == Aspekto == Ĉiuj alcionoj havas relative grandajn kapojn, longan, fortan kaj pikan bekon, mallongajn krurojn kaj etan voston. Preskaŭ ĉiuj havas brilkoloran plumaron kun rimarkebla, sed ne tre drasta, [[seksa duformismo]]. Je grando ili malsimilas de la [[ridema kukabarao]], granda je 45 cm, ĝis Afrika [[nana alciono]], ne pli longa ol 10 cm. == Vivejo == La tropikaj zonoj estas la ĉefaj areoj, kie vivas alcionoj. En [[Eŭropo]] kaj en [[Nordameriko]] hejmas fakte po unu specio. En la tuta granda [[Sudameriko]] loĝas nur kvin specioj kaj unu plia vintras, dum en nur unu eta afrika lando, en [[Gambio]], vivas ok specioj. La plej specioriĉan populacion oni trovas en ''Aŭstralio'' kaj sur la insularo de la [[Pacifiko]]. == Habitato kaj vivmaniero == Alcionoj vivas en arbaroj kaj plej ofte apud akvujoj. Ili estas predantoj kaj kutime kaptas sian predon plonĝante desupre. "Stereotipa" alciono (ekz. la [[Eŭropa alciono]]) vivas ĉe rivero kaj kaptas fiŝojn, sed ne nepre estas tiel kun ĉiuj specioj. Arbalcionoj manĝas ĉefe [[reptilio]]jn, riveralcionoj manĝas [[fiŝo|fiŝetojn]], [[rano]]jn, [[insekto]]jn kaj [[kankro]]jn. Ĉiuj alcionoj havas la saman kondutmanieron reage al tro forta kaj aktiva predo: la birdo forte frapas la predon kontraŭ arbo, grundo aŭ ŝtono aŭ lasas ĝin fali desupre por mortigi aŭ almenaŭ malaktivigi ĝin. Kiel ĉiuj aliaj [[koracioformaj|koracioformuloj]], alcionoj nestas en ternestoj, kiujn ili kutime fosas en vertikalaj aŭ preskaŭ vertikalaj terklinaĵoj. Iuj alcionoj, aparte tiuj de insulaj specioj, kapablas fosi terneston en [[Termito|termitejo]]. == Konserva statuso == Plimulto de specioj de alcionoj estas sufiĉe bone establitaj kaj havas grandajn kaj stabilajn [[arealo]]jn, kaj [[IUCN]] listas ilin [[malplej zorgiga]]j. Tamen, kelkaj specioj, aparte tiuj [[endemia]]j en malgrandaj insuloj, estas [[minacata]]j. == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="170"> Chloroceryle amazona-Amazon Kingfisher.jpg|[[Amazona alciono]] Pied kingfisher killing fish.jpg|[[Blanknigra alciono]] Blue-winged Kookaburra (Dacelo leachii) -female.jpg|[[Kukabaraoj|Kukabarao]] Ceyx madagascariensis -Mantadia National Park, Madagascar-8 (1).jpg|''Corythornis madagascariensis'' Sulawesi Dwarf Kingfisher.JPG|''Ceyx fallax'' Belted Kingfisher.jpg|[[Kolumalciono]] African Pygmy Kingfisher Ispidina picta or Ceyx pictus.JPG|Unu el la plej etaj: ''Ispidina picta'' Laughing kookaburra buckleys.JPG|La plej granda: Nov-gvinea dacelo </gallery> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{-}} [[Kategorio:Alcededoj| ]] [[Kategorio:Koracioformaj]] 6vp73kzlhedeh7rfmgdtevwjvfnd7bl 9401033 9401022 2026-06-13T09:37:18Z Kani 670 9401033 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Alcionoj |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Stork-billed Kingfisher (Pelargopsis capensis) (21449693520).jpg |dosiero2 = Alcedo azurea - Julatten.jpg |priskribo de dosiero = [[Cikonibeka arbalciono]] (''Pelargopsis capensis'') |priskribo de dosiero2 = [[Lazura alciono]] (''Alcedo azurea'') |regno = [[Animalo]]j ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |subordo = '''''Alcedines''''' |familio = '''''Alcedinidae''''' |familio aŭtoritato = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]], 1815 |specioj de subdivizio = Subfamilioj |subdivizio2 = * ''[[Alcedininae]]'' * ''[[Halcyoninae]]'' * ''[[Cerylinae]]'' |vikispecio = |komunejo = | dosiero larĝo=220px | dosiero2 larĝo=220px |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj =Kingfisher range.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Alcededoj''' (''Alcedinidae'') aŭ '''alcionoj''' estas [[familio (biologio)|familio]] de malgrandaj aŭ mezgrandaj brilkoloraj [[birdoj]] el la ordo de [[Koracioformaj birdoj|koracioformaj]] (''Coraciiformes''). Tiu ĉi familio estas kosmopolita, ĝiaj anoj troveblas en ĉiu kontinento krom [[Antarkto]]; plej granda kvanto de specioj vivas en [[tropikoj|tropikaj]] regionoj de [[Afriko]], [[Azio]], kaj [[Oceanio]], sed ankaŭ [[Eŭropo]] kaj ambaŭ [[Ameriko]]j havas la siajn. Preskaŭ ĉiuj alcionoj preferas kiel [[habitato]]n diversajn specojn de arbaro, kaj plejparto loĝas ne tre malproksime de [[rivero]]j, [[rojo]]j, [[lago]]j ktp freŝakvaj akvujoj. == Taksonomio == Alcededoj estas [[familio (biologio)|familio]] ''Alcedinidae'' en [[ordo (biologio)|ordo]] ''[[Coraciiformes]]'', kiu krome enhavas [[momotoj]]n, [[abelmanĝuloj]]n, [[todoj]]n, [[koraciedoj]]n, kaj [[grundokoracioj]]n.<ref name=ioc /> La familian nomon unue enkondukis (kiel genran nomon ''Alcedia'') franca [[polimato]] [[Constantine Samuel Rafinesque]] en jaro 1815.<ref>{{cite book | last=Rafinesque | first=Constantine Samuel | author-link=Constantine Samuel Rafinesque | year=1815 | title=Analyse de la nature ou, Tableau de l'univers et des corps organisés | publisher=Self-published | place=Palermo | lang=fr | page=66 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48310144 | access-date=21 February 2018 | archive-date=4 February 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210204175200/https://www.biodiversitylibrary.org/page/48310144 | url-status=live }}</ref>{{sfn|Bock|1994|pp=145, 252}} Laŭ la nuna sistematiko, la familio enhavas 118 [[specio]]jn dividitajn je tri [[subfamilio]]j kaj 19 [[genro (biologio)|genro]]j. La subfamilioj estas:<ref name=ioc>{{cite web | editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | website=World Bird List |edition=Version&nbsp;7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=28 May 2017 | archive-date=4 October 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181004213031/http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | url-status=live }}</ref> * [[Riveralcionoj]] (''Alcedininae'' <small>[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]], 1815</small>), * [[Arbalcionoj]] (''Halcyoninae'' <small>[[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1825</small>), * [[Akvalcionoj]] (''Cerylinae'' <small>[[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1851</small>) En iuj fontoj eblas renkonti por arbalcionoj ankaŭ nomon ''Daceloninae'', sed ĝi estis enkondukita far [[Charles Lucien Bonaparte]] en 1841, dum [[Nicholas Aylward Vigors]] proponis nomon ''Halcyoninae'' en 1825. Laŭ konvencioj de biologia nomado, pli frua nomo havas prioritaton.<ref name=bock1994>{{cite book | last=Bock | first=Walter J. | year=1994 | title=History and Nomenclature of Avian Family-Group Names | series=Bulletin of the American Museum of Natural History | volume= 222 | publisher=American Museum of Natural History | hdl=2246/830 | place=New York | url=http://digitallibrary.amnh.org/handle/2246/830 }}</ref> Ekde [[1990]] aperis kelkaj esploroj, kiuj laŭ diversaj molekulaj kaj genetikaj konsideroj proponas agnoski la subfamiliojn apartaj familioj kun nomoj, laŭorde, ''Alcedinidae'', ''Halcyonidae'', kaj ''Cerylidae''.<ref>{{ cite book | last1=Sibley | first1=Charles G. | last2=Monroe | first2=Burt L., Jr | year=1990 | title=Distribution and Taxonomy of Birds of the World | place=New Haven, CT | publisher=Yale University Press | isbn=978-0-300-04969-5 }}</ref><ref>{{ cite book | last1=Christidis | first1=Les | last2=Boles | first2=Walter | year=2008 | title=Systematics and Taxonomy of Australian Birds | place=Collingwood, VIC, Australia | publisher=CSIRO | isbn=978-0-643-09602-8 | pages=168–171 }}</ref> Sed nun en 2024 tiu ĉi propono ankoraŭ ne estas ĝenerale akceptita. Kun tio ĉi aŭ sendepende, alcionoj estas sufiĉe apartaj de aliaj [[koracioformaj|koracioformuloj]] por kunformi propran [[subordo]]n ''Alcedines'' en la ordo ''Coraciiformes''. == Aspekto == Ĉiuj alcionoj havas relative grandajn kapojn, longan, fortan kaj pikan bekon, mallongajn krurojn kaj etan voston. Preskaŭ ĉiuj havas brilkoloran plumaron kun rimarkebla, sed ne tre drasta, [[seksa duformismo]]. Je grando ili malsimilas de la [[ridema kukabarao]], granda je 45 cm, ĝis Afrika [[nana alciono]], ne pli longa ol 10 cm. == Vivejo == La tropikaj zonoj estas la ĉefaj areoj, kie vivas alcionoj. En [[Eŭropo]] kaj en [[Nordameriko]] hejmas fakte po unu specio. En la tuta granda [[Sudameriko]] loĝas nur kvin specioj kaj unu plia vintras, dum en nur unu eta afrika lando, en [[Gambio]], vivas ok specioj. La plej specioriĉan populacion oni trovas en ''Aŭstralio'' kaj sur la insularo de la [[Pacifiko]]. == Habitato kaj vivmaniero == Alcionoj vivas en arbaroj kaj plej ofte apud akvujoj. Ili estas predantoj kaj kutime kaptas sian predon plonĝante desupre. "Stereotipa" alciono (ekz. la [[Eŭropa alciono]]) vivas ĉe rivero kaj kaptas fiŝojn, sed ne nepre estas tiel kun ĉiuj specioj. Arbalcionoj manĝas ĉefe [[reptilio]]jn, riveralcionoj manĝas [[fiŝo|fiŝetojn]], [[rano]]jn, [[insekto]]jn kaj [[kankro]]jn. Ĉiuj alcionoj havas la saman kondutmanieron reage al tro forta kaj aktiva predo: la birdo forte frapas la predon kontraŭ arbo, grundo aŭ ŝtono aŭ lasas ĝin fali desupre por mortigi aŭ almenaŭ malaktivigi ĝin. Kiel ĉiuj aliaj [[koracioformaj|koracioformuloj]], alcionoj nestas en ternestoj, kiujn ili kutime fosas en vertikalaj aŭ preskaŭ vertikalaj terklinaĵoj. Iuj alcionoj, aparte tiuj de insulaj specioj, kapablas fosi terneston en [[Termito|termitejo]]. == Konserva statuso == Plimulto de specioj de alcionoj estas sufiĉe bone establitaj kaj havas grandajn kaj stabilajn [[arealo]]jn, kaj [[IUCN]] listas ilin [[malplej zorgiga]]j. Tamen, kelkaj specioj, aparte tiuj [[endemia]]j en malgrandaj insuloj, estas [[minacata]]j. == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="170"> Chloroceryle amazona-Amazon Kingfisher.jpg|[[Amazona alciono]] Pied kingfisher killing fish.jpg|[[Blanknigra alciono]] Blue-winged Kookaburra (Dacelo leachii) -female.jpg|[[Kukabaraoj|Kukabarao]] Ceyx madagascariensis -Mantadia National Park, Madagascar-8 (1).jpg|''Corythornis madagascariensis'' Sulawesi Dwarf Kingfisher.JPG|''Ceyx fallax'' Belted Kingfisher.jpg|[[Kolumalciono]] African Pygmy Kingfisher Ispidina picta or Ceyx pictus.JPG|Unu el la plej etaj: ''Ispidina picta'' Laughing kookaburra buckleys.JPG|La plej granda: Nov-gvinea dacelo </gallery> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{-}} [[Kategorio:Alcededoj| ]] [[Kategorio:Koracioformaj]] jlmxsljrgmkm3sl40iov1nke4cprjxr Ŝablono:ĈefPaĝoMondAktualaĵo 10 20057 9400737 9398266 2026-06-13T00:04:59Z Kani 670 /* Tageventoj */ 9400737 wikitext text/x-wiki <noinclude> == Instrukcioj== Bonvenon al la Aktualaĵa ŝablono por la ĉefpaĝo. Ni volas viajn aktualaĵojn, sed bonvolu memori ĉi-tiujn petetojn: # Bonvolu meti nur 6–8 aktualaĵojn sur la ĉefpaĝon. Se estas pli ol 8, transmetu la plej malnovajn aktualaĵojn al la artikolo [[{{NUNAMONATNOMO}} de {{NUNAJARO}}]] (eventoj de la antaŭa monato en la paĝon pri tiu monato), se vi estas certa ke temas pri historie grava okazaĵo, aldonu ankaŭ '''mallongan''' noton pri ĝi al la artikolo [[{{NUNAJARO}}]] (tamen '''ne''' forigu la "kaj pli..."-parton). # Bonvolu uzi kompletajn frazojn kun bona gramatiko. # Kiam eble, bonvolu ĝisdatigi la bildon kun nova 90px-a bildo, laŭ la temo de via aktualaĵo. Uzu la format-ekzemplon. ==Tageventoj== </noinclude> {| style="font-family:sans-serif;" | valign="top" width="50%" style="background-color:#F9F0F0; padding:0.3em 0.5em;" | <div style="float:right;width:110px;font-size:small;font-style:italic;text-align:center;margin-left:1px;margin-top:15px;"> <!-- Metu novan bildon post tiuj komentoj. Ĝi estu "90px" larĝa (110px se signife pli larĝa ol longa) kaj laŭ la formato: <div style="border: none;">[[Dosiero:Bildo.jpg|900px|eta]]</div><small>Eta priskribo</small> Forigu la malnovan bildon. Bildo komenciĝas malsupre: --> <div style="border: none;"> [[Dosiero:Севастополь. Панорама Оборона Севастополя (1).jpg|90ra]]</div>{{centre|<small>Muzeo "Sieĝo de Sebastopolo"</small>}} <!-- Fino de la bildo. --> </div> ;{{dato|10|06|2026}} * {{flago|Unuiĝinta Reĝlando}} Amasaj kontraŭenmigrintaj tumultoj eksplodis en [[Belfasto]] post kiam rifuĝinto de [[Sudano]] ponardis kaj grave vundis lokanon surstrate. * {{flago|Rusio}}{{flago|Ukrainio}} Ukraina flugroboto atakis kaj forbruligis en [[Sebastopolo]] muzeon-panoramon "Sieĝo de Sebastopolo", kies pentraĵojn, dediĉitajn al la defendo de la urbo fare de la rusa armeo kontraŭ eŭropaj kaj turkaj invadintoj dum la [[Krimea milito]], faris en 1901–1904 rusia pentristo [[Franz Roubaud]]. ;{{dato|09|06|2026}} * {{flago|Usono}}{{flago|Kanado}}{{flago|Meksiko}} Startas la [[Futbala Mondpokalo 2026]]. ;{{dato|4|06|2026}} * {{flago|EU}} [[Eŭropa Parlamento]] anstataŭigis en siaj komputiloj la [[Serĉilo Google|serĉilon Google]] per [[Francio|francia]] serĉilo [[Qwant]]. ;{{dato|8|06|2026}} * {{flago|Filipinoj}} Tertremo ĝis 8,1 [[Skalo de Richter|ML]] forta okazis ĉe la insulo [[Mindanao]] ([[Filipinoj]]), detruinte pli ol {{unuo|3100}} konstruaĵojn kaj pereiginte almenaŭ 145 homojn. ;{{dato|3|06|2026}} * {{flago|Sud-Koreio}} Balotoj de guberniestroj kaj urbestroj okazis en [[Sud-Koreio]]: la reganta [[Demokrata Partio de Koreio]] ricevis 12 lokojn, la opozicia [[Partio de Popola Potenco]] gajnis 4 postenojn, inkluzive tiun de urbestro de [[Seulo]]. ;{{dato|1|06|2026}} * {{flago|Esperanto}}{{flago|Barato}} Forpasis [[Probal Dasgupta]], prezidanto de la [[Akademio de Esperanto]] kaj eksa [[Prezidanto de UEA]]. <!-- KIAM VI FORIGAS LA MALNOVAJN, transmetu ilin al la koncernataj monatoj, kiuj estas la arkivaj paĝoj de ĉi-ŝablono. --> |} <noinclude> [[Kategorio:Ŝablono:Ĉefpaĝo|{{PAĜNOMO}}]] </noinclude> nb8qf805fqobs1buep7p8dxjd91oajv Ĝibran Ĥalil Ĝibran 0 21169 9400893 9256775 2026-06-13T08:42:55Z Sj1mor 12103 9400893 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}}'''Ĝibran Ĥalil ĜIBRAN aŭ Ĵubran Ĥalil Ĵibran''' ([[Araba lingvo|araba.]]: جبران خليل جبران ;p<small>rononco: ĵubran ĥalil ĵibran; IFA:</small> [ʒʊˈbrɑːn xæˈliːl ʒʊˈbrɑːn] aŭ [ʒɪˈbrɑːn xæˈliːl ʒɪˈbrɑːn] ) (n. [[6-a de januaro]] [[1883]] en [[Libano]] – m. [[10-a de aprilo]] [[1931]] en [[Nov-Jorko]]) - [[Libano|libana]] kaj usona [[poeto]], [[filozofo]], [[artisto]] kaj [[verkisto]] kiu famiĝis pro, inter alie, siaj verkoj ''[[La Profeto]]'' (1923) kaj ''Jesuo, la Filo de la Homo'' (1928). Reprezentanto de siri-usona skolo en literaturo. Li kombinis partojn de okcidenta kaj orienta [[mistiko]]. [[Dosiero:Khali Gibran.jpg|eta|200ra|{{centre|portreta foto ĉ. el 1898, do la junulo estis 15-jara}}]] == Vivo == Ĥalil Gibran naskiĝis en [[maronita eklezio|maronita]] urbeto sur la teritorio de hodiaŭa Libano. Lia avo estis maronita [[kleriko]]. Li devenis de malriĉa familio. Unusola edukiteco, kiun povus certigi al li la gepatroj estis lernado ĉe [[pastro]], kiu transdonis al li [[Biblio|bibliajn]] saĝecojn, instruis la [[araba]]n kaj [[siria]]n lingvojn. En 1895 li [[migrado|elmigris]] kun la familio al [[Usono]], setliĝante en [[Bostono]]. Tiam li ŝanĝis usoneske sian nomon al Khalil Gibran. En 1904 en Bostono okazis lia unua [[ekspozicio]]. Dum ties inaŭguro li ekkonis unu el la plej gravaj virinoj en sia vivo, Mary Elizabeth Haskell. Oficiale dum la tuta vivo ili estis geamikoj, sed la korespondaĵo, publikigita post jaroj, montras ilian veran proksimecon. En 1908 Gibran forveturis por du jaroj al [[Parizo]], kie li studis la [[arto]]n kune kun [[Auguste Rodin]]. En 1912 li ekloĝis en Novjorko, kie li verkis arablingve kaj pentris. Ekde 1918 plimulton de siaj verkon li eldonis jam angle. Li mortis en la aĝo de 48 jaroj pro [[cirozo]], kaj estis entombigita en sia familia urbo, Bŝarri, kie nun troviĝas [[muzeo]] dediĉita al li. == Verkaro == Lia poezia verkaro estis tradukita al pli ol 25 lingvoj. La poemo "''You Have Your Language and I Have Mine''" (1924) estis publikigita responde al kritiko de lia araba lingvo kaj stilo kiu reflektis la ordinaran lingvon kiun li aŭdis kiel infano. Liaj libroj esprimas kredon je justeco, boneco, libereco, kaj revolucio kontraŭ tradicioj kombinante okcidentan kaj orientan mistikismon. Liaj pentraĵoj kaj desegnaĵoj troveblas ĉie en la mondo<ref>(en) [https://www.poetryfoundation.org/poets/kahlil-gibran Kahlil Gibran. 1883–1931]. Poetry Foundation.</ref>. Lia ĉefverko kiun li verkis en 1923 estas ''The Prophet'' (La Profeto) kiu estas konsiderata reprezenti la pinton de lia filozofio, tradukita al pli ol 100 lingvoj. La populareco de ''La Profeto'' kreskis rimarkeble dum la [[1960-aj jaroj]] kun la usono kontraŭkulturo kaj kun la florado de la [[Nova Epoko|Novepokaj]] movadoj (angle: ''New Age''). En 1904, Ĝibran komencis verki artikolojn por la araba gazeto Al-Mouhajer. Ĉiuj liaj porjunularaj libroj estis verkitaj en la araba, sed post 1918 la plej granda parto de ili estis publikigitaj en la angla. Kvankam edukite kiel [[Maronita eklezio|maronita kristano]], Ĝibran, kiel arabo, estis influita ne nur de sia propra religio sed ankaŭ de Islamo, precipe de la mistikismo de la [[Sufiismo|sufioj]]. Tial multaj el la verkoj de la verkisto traktas [[Kristanismo|kristanismon]] kaj spiritan amon, kvankam lia verkaro estis ankaŭ influita de [[islamo]], [[judismo]] kaj [[sufiismo]]. === En la angla === * 1905 ''The Music''. * 1908 ''Spirits Rebellious''. * 1912 ''The Broken Wings''. * 1914 ''A Tear and A Smile''. * 1918 ''The procession''. * 1918 ''The Madman''. * 1920 ''The Forerunner''. * 1923 ''The Prophet''. * 1926 ''Sand and Foam''. * 1928 ''Jesus, the Son of Man''. * 1931 ''The Earth Gods''. * 1932 ''The Wanderer''. * 1933 ''The Garden of the Prophet''. * 1933 ''Lazarus and his Beloved''. * 1947 ''Secrets of the Heart''. === Tradukoj al Esperanto === * Ĥalil Ĝibran, Ĝibran 1972: ''[[Rakontoj kaj Poemoj]]'', tradukis [[Georgo Abraham]], eld. [[Kultura Kooperativo de Esperantistoj]], Rio-de-Ĵanejro, 150 p., * Ĥalil Ĝibran, Ĝibran 1981: ''Rompitaj flugiloj'', 107 p., tradukis [[Georgo Abraham]]. Ĉi tiu libro rakontas la historion de la amo de profunde spirita junulo kaj virino en Libano, kies revoj pri feliĉo ne realiĝis en avida kaj maljusta mondo. * Ĥalil Ĝibran, Ĝibran 1986: ''Plukitaĵoj'', [[Fonto]], 96 p., tradukis [[Georgo Abraham]] * Ĥalil Ĝibran, Ĝibran 1998: ''Preter la horizonto'', [[Fonto]] 96 p., tradukis [[Georgo Abraham]] {{Vikicitaro}} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gibran, Kahlil}} [[Kategorio:Arablingvaj poetoj]] [[Kategorio:Libanaj verkistoj]] [[Kategorio:Kristanaj mistikuloj]] [[Kategorio:Usonaj poetoj]] [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Otomanaj verkistoj]] csqnypuyk7t81okr5g7d0jl6qy2fcom Annapolis (Marilando) 0 21593 9400763 9067552 2026-06-13T05:27:55Z Wheatley2 216749 9400763 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | regiono-ISO = US }} '''Annapolis''' (Esperantigite: [[Anapoliso (Marilando)|Anapoliso]]) estas la ĉefurbo de federacia ŝtato [[Marilando]], [[Usono]]. Ĝi ankaŭ estas la ĉefurbo de la ŝtata Kantono Anne Arundel. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo {{paĝonomo}} vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Ĉi-tiu urbo estas parto de la ''Metropola Areo Vaŝingtono-Baltimore''. En Annapolis situas la [[Usona Mararmea Altlernejo]] kaj [[Kolegio de Sankta Johano]]. == Historio == Ĝin fondis jam en 1649 britaj setlistoj el [[Virginio (ŝtato)|Virginio]], kiuj establis inter la alfluejo de [[Severn]] kaj [[South River]] havenon, nomatan ''Arundel Town''. La registara estro [[Francis Nicholson]] en 1704 translokigis la registaran sidejon de [[St. Mary's City]] al tiu loko kaj alinomis tion laŭ estimo al reĝino [[Anna (Britio)|Anna]] al Annapolis. Post finiĝo de la usona enlanda milito, la havenurbo estis eĉ dum 9 monatoj ĉefurbo de [[Usono]]. === Aktuala historio === En Annapolis okazas la 27-an de novembro 2007 internacia packongreso, organizita de Usono. == Servoj == * [[Usona Mararmea Akademio]] == Famuloj == * verkisto [[James M. Cain]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Annapolis, Maryland}} * [http://www.ci.annapolis.md.us oficiala paĝo de la urbo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070201105547/http://www.ci.annapolis.md.us/ |date=2007-02-01 }} * [http://www.visitannapolis.org oficiala turisma paĝo] {{Ĝermo|Usono}} {{Usonaj subŝtatoj kun ĉefurboj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Marilando]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Usono]] ez4i12s9enxeo70zy097w29c25yx8zi Columbus (Ohio) 0 21705 9400379 9398473 2026-06-12T14:31:48Z ThomasPusch 1869 {{apartigila paĝo|Columbus}} 9400379 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Columbus}} {{Informkesto urbo | lando= {{Usono}} | ŝtato = {{Ohio}} | titolo de ŝtato = [[Usonaj subŝtatoj|subŝtato]] | kantono = {{#invoke:Wikidata|claim|P131|parameter=link}} | bildo = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Montage Columbus 1.jpg | dosiero2 = Montage of Columbus 02.jpg | piedlinio = Fotomontaĵo }} | bildo-larĝeco = 300ra | regiono-ISO = US-OH | Mapo en angulo= | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2=Columbus (Ohio) | situo de2=Situa mapo de Columbus | regiono-ISO = US-OH | tipo1 = reliefo | situo de=Situo de {{paĝonomo}} en [[Ohio]] | situo sur mapo2 = Usono | tipo2 = reliefo | situo de2=Situo de {{paĝonomo}} en [[Usono]] | Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> | areo = {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} km² <!-- nur por eviti tro longan nombron el vikidatumoj --> | bildo = <!-- kutime preniĝas el vikidatumoj --> | zomo = 10 }} [[Dosiero:Columbus_Pano_2.jpg|alternative=Panorama of downtown Columbus, OH from the Main Street Bridge.|eta|maldekstre|420px|Panorama vido de la urbocentro de Columbus el la ponto de centra (Main) strato]] '''Columbus''' [kolumbus]<sup><small> [ĉu?]</small></sup> estas la ĉefurbo de la [[usona ŝtato]] (subŝtato) [[Ohio]] kaj de la subŝtata [[kantono Franklin (Ohio)|kantono Franklin]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Laŭ popolnombrado en 2000 ĝi havis {{nombro|711470}} loĝantojn, tiel ĝi estas la plej granda urbo de la subŝtato. En la [[urbaro]] de Columbus tiam loĝis {{nombro|1612694}} homoj. Ĝi estas nomata laŭ [[Kristoforo Kolumbo]]. [[Dosiero:Columbus-ohio-skyline-panorama.jpg|eta|maldekstra|350px|{{centre|Larĝa panoramo de Columbus.}}]] == Geografio == Columbus situas en la centro de Ohio ĉe kunfluejo de 2 [[rivero]]j, 325 km sude de [[Detrojto]]. == Historio == [[Dosiero:Ohio Statehouse columbus.jpg|eta|maldekstre|Parlamentejo de Columbus.]] Post alveno de eŭropanoj la areo apartenis al [[Franca Imperio]], kie oni okupiĝis pri [[pelto]]j. Ofte okazis [[milito]]j inter [[indiano]]j, [[angloj]], [[francoj]], fine en [[1763]] la [[britoj]] akiris la [[regiono]]n. Baldaŭe ĝi estis parto de la sendependiĝanta Usono. En [[1797]] la unuaj [[domo]]j (ne kabanoj) estis konstruitaj en tiu loko havanta la [[loknomo]]n "Franklinton", kiun la [[inundo]] forviŝis en la sekva jaro. Columbus fondiĝis en [[1812]] en la proksimeco en neloĝata [[arbaro]]. Post 4 jaroj ĝi jam iĝis ĉefurbo de Ohio. En [[1831]] la nacia ĉefvojo atingis Columbuson, dume precipe irlandanoj kaj [[germanoj]] alvenis. En [[1837]] la najbara Franklinton aliĝis al la urbo. En [[1850]] alvenis la unua [[trajno]]. Antaŭ la fino de la [[19-a jarcento]] Columbus iĝis konata kiel la "Infanĉaro-ĉefurbo de la Mondo", krome diversaj [[ŝtalo]][[fabriko]]j ekfunkciis. En [[1913]] katastrofa inundo detruis la najbarecon de Franklinton. De la fruaj [[1990-aj jaroj]] Columbus kreskis por iĝi la plej granda grandurbo de Ohio. La urbego estas hejmo de la plej granda [[universitato]] de Usono. == Klimato == En Columbus la averaĝa jara [[temperaturo]] varias inter 5 - {{GdC|−3}}. La varmo kulminas en [[julio]] averaĝe kun {{GdC|29}}, la malvarmo kulminas en [[januaro]] averaĝe kun {{GdC|−6}}. Jare oni kolektis [[precipitaĵo]]jn preskaŭ 1000 mm. En ĉiuj [[monato]]j pluvas, en [[vintro]] ankaŭ neĝas. == Trafiko == Columbus havas internacian [[flughaveno]]n kaj bonajn kontaktoj ĉefvoje kaj fervoje. == Vidindaĵoj == * [[Columbus Zoo and Aquarium|Kolumbusaj Bestoĝardeno kaj Akvario]] == Servoj == * [[Ŝtata Universitato de Ohio]] == Sporto == * [[Bluaj Jakoj de Columbus]] - {{l-en|Columbus Blue Jackets}} - profesia [[glacihokeo|glacihokea]] teamo en la urbo == Ĝemelurboj == * {{flago|Barato}} [[Ahmadabado]], [[Barato]] * {{flago|Germanio}} [[Dresden]], [[Germanio]] * {{flago|Italio}} [[Ĝenovo]], [[Italio]] * {{flago|Ĉinio}} [[Hefei]], [[Ĉinio]] * {{flago|Israelo}} [[Herzlija]], [[Izraelo]] * {{flago|Danio}} [[Odense]], [[Danio]] * {{flago|Hispanio}} [[Sevilla]], [[Hispanio]] * {{flago|Tajvano}} [[Tajnan]], [[Tajvano]] == Esperanto == [[Dosiero:Columbus-ohio-skyline.jpg|eta|Nubskrapuloj en urbomezo de Columbus]] Ekzistas (en 2007) ''Esperanto Association of Central Ohio'' (Esperanto-Asocio de centra Ohio), kies adreso estas en Columbus. [http://ligileto.freeshell.org EACO] == Famuloj == * En ĉi-tiu urbo naskiĝis: ** en [[1856]] [[inventisto]] [[Granville T. Woods]] ** hungara-usona [[matematikisto]] [[Ákos Seress]]. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) {{Projektoj}} {{Usonaj subŝtatoj kun ĉefurboj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Columbus (Ohio)| ]] [[Kategorio:Urboj de Ohio]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Usono]] [[Kategorio:Metropoloj]] [[Kategorio:Setlejoj nomitaj laŭ personoj]] hs6js0nbq9jz88i3zrpxwrwf49nkm6l Portlando (Oregono) 0 21714 9400429 9324385 2026-06-12T17:18:26Z ThomasPusch 1869 9400429 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|ali=Portland|pri=urbo en usona subŝtato Oregono|apa=Portland (apartigilo)}} {{Granda dosiero|WillametteRvrPano_edit.jpg|1000px|La rivero Willamette kuras preter la urbocentro, dum la monto Tabor (en la centro) situas ĉe la oriento de la urbo. Monto St. Helens (maldekstre) kaj monto Hood (dekstre) ankaŭ estas videblaj el multaj lokoj en la urbo}} {{Geokesto2 | urbo | sen banderolo= jes | nomo = Portlando | alia_nomo = {{lang-en|''Portland''}} | kategorio = urbo | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Portland OR Montage.png | dosiero2 = Portland Oregon PNG Montage.png | dosiero3 = Portland, OR architecture landmark collage.png | dosiero4 = Portland, Oregon Collage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_grandeco = 300px | lando = Usono | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Oregono | ŝtato_tipo = Federacia ŝtato | koordinatoj_ne_en_titolo = true | lat_d = 45 | lat_m = 31 | lat_s = 12 | lat_NS = N | long_d = 122 | long_m = 40 | long_s = 55 | long_EW = W | horzono = [[UTC-08:00]] | horzono_DST = [[UTC-07:00]] | mapo_lokumilo_plurobla = Portlando (Oregono)/Centra Portlando (Oregono) | tipo1 = reliefo | alt1 = Situa mapo de Portlando (Oregono) | tipo2 = reliefo | alt2 = Situa mapo de Centra Portlando (Oregono) | mapo1_lokumilo_plurobla = Okcidenta Usono/Usono | tipo1 = reliefo | alt11 = Situa mapo de Okcidenta Usono | tipo2 = reliefo | alt12 = Situa mapo de Usono | mapo2 = | mapo2_priskribo = Situo kadre de Nord-Ameriko | mapo2_lokumilo = Nord-Ameriko | notoj = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center|frame-width=260}} }} [[Dosiero:Multnomah County Oregon Incorporated and Unincorporated areas Portland Highlighted.svg|eta|200px|Situo de '''Portlando''' en [[Oregono]].]] '''Portlando'''<ref>[https://vortaro.net/#Portlando_kd kapvorto "Portlando" en PIV, eldono de 2020, ankaŭ wen la rete eldono]</ref><ref>Kvankam [[Reta Vortaro]] [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2p.html?q=portlando ne indikas la kapvorton, kaj plej multaj aliaj vortaroj ankaŭ ne</ref><ref>Kaj ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Portland'' en la vastaj ambaŭ du-paĝaj mapoj 31 kaj 33 nacilingve kaj ne esperantigite.</ref> ({{lang-en|Portland}}) estas la plej granda urbo en la [[Subŝtatoj de Usono|usona subŝtato]] [[Oregono]] kaj ĉefurbo de la Kantono Multnomah. Portland ekzistas sur ambaŭ flankoj de la rivero Willamette, sude de la loko kie ĝi konektas kun la rivero Columbia. Portland estas la 2-a plej granda urbo en la Pacifiko-Nordokcidenta regiono de Usono; nur [[Seatlo]] estas pli granda en la regiono. Je julio 2005, la loĝantaron oni taksis je {{unuo|556370}}, {{unuo|3|%}} pli ol la kvanto {{unuo|529121}} je la kalkulado de aprilo 2000. La loĝantaro de ĝia aglomeraĵo estas proksimume 2 milionoj (la 24-a plej granda en Usono). Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La kromnomo de Portland estas "La Urbo de Rozoj" (angle: The City of Roses) aŭ "La Roz-urbo" ("The Rose City"). La klimato estas ideala por kreski rozojn, kaj la urbo havas multajn roz-ĝardenojn, inkluzivante ĝian plej faman, la Internacian Roz-Testan Ĝardenon ''(International Rose Test Garden)'' en la Parko Washington. == Historio == William Overton kaj Asa Lovejoy, migrantoj de la usona orienta marbordo, fondis la urbon je 1843. Overton vendis unu duonon de sia 640-akra (2.6 kvadrat-kilometra) sito de Lovejoy por 25 centojn, kaj poste vendis sian parton al Francis Pettygrove. Ambaŭ Pettygrove kaj Lovejoy volis nomigi la urbon laŭ siajn proprajn hejmurbojn: Pettygrove por Portland, [[Majno]]; Lovejoy por [[Boston]], [[Masaĉuseco]]. Ili konsentis decidi la aferon per ĵeti moneron. Pettygrove venkis, kaj la urbo nomiĝis Portland. == Geografio kaj klimato == La aglomeraĵo de Portland lokiĝas en la valo Willamette, en la norda parto de Oregono (inkluzivante la kantonoj Multnomah, Washington, kaj Clackamas), kaj la suda parto de Vaŝingtonio (la kantono Clark). La rivero Columbia formas la bordon inter Oregon kaj Vaŝingtonio. Ĝia klimato estas temperata. Inter {{unuo|1000}} kaj {{unuo|1125|mm}} de pluvo falas en unu jaro. 80% de la ĉiujara pluvo okazas inter novembro kaj aprilo. Dum la somero la klimato estas plej bela kaj seka. Malofte neĝas en Portland. == Transporto == Portlando havas multampleksan sistemon de publika transporto. En 2008, {{unuo|12.6|%}} de ĉiuj veturoj en Portlando estis en publika transporto.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_06_EST_S0802&prodType=table|titolo=Means of Transportation to Work by Selected Characteristics: 2006 American Community Survey|alirdato=2013-01-11|eldoninto=[[United States Census Bureau|U.S. Census Bureau]]}}</ref> [[TriMet]] funkciigas la plimulton de la busservo kaj la tramsistemo, MAX (angle: Metropolitan Area Express). La MAX malfermiĝis en 1986 kaj nuntempe havas kvin liniojn, inkluzive de la plej nova, la Oranĝa Linio. TriMet ankaŭ funkciigas la WES Navetantan Fervojon ("WES Commuter Rail") ekde februaro 2009, kiu ligas [[Beaverton (Oregono)|Beaverton]] kaj Wilsonville. La Urbo Portlando posedas la Portlandan Tramon ("[[Tramtransporto en Portlando|Portland Streetcar]]"), kiu servas du vojojn en la urbocentro. == Vidindaĵoj == * [[Mill Ends Park]] == Famuloj == * [[Portland Trail Blazers]] * En Portlando mortis [[Zoltán Sztáray]]. ==Servoj== * [[Reed College]] * [[Ŝtata Universitato de Portlando]] {{projektoj|commonscat=Portland, Oregon}} == Esperanto-movado == La urbo gastigis la [[UK 1972|Universalan Kongreson]] en [[1972]], krom [[Landa Kongreso de ELNA|landajn kongresojn]] de la [[Esperanto-Ligo por Norda Ameriko]] (ELNA) en [[1965]] kaj [[1984]]. Nune, la ĉefa Esperanta organizo en Portlando estas la [[Esperanto-Societo de Portlando]]. La 22-an ĝis 24-an de aŭgusto 2025, okazis la [[NOREK 2025|44-a ĉiujara]] [[Nord-Okcidenta Regiona Esperanto-Konferenco]] (NOREK) en Portlando. == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Portlando| ]] [[Kategorio:Urboj de Oregono]] nr9ry5i0kqgeg9cghjk3evi3b6qxlop 9400430 9400429 2026-06-12T17:18:58Z ThomasPusch 1869 9400430 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|ali=Portland|pri=urbo en usona subŝtato Oregono|apa=Portland (apartigilo)}} {{Granda dosiero|WillametteRvrPano_edit.jpg|1000px|La rivero Willamette kuras preter la urbocentro, dum la monto Tabor (en la centro) situas ĉe la oriento de la urbo. Monto St. Helens (maldekstre) kaj monto Hood (dekstre) ankaŭ estas videblaj el multaj lokoj en la urbo}} {{Geokesto2 | urbo | sen banderolo= jes | nomo = Portlando | alia_nomo = {{lang-en|''Portland''}} | kategorio = urbo | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Portland OR Montage.png | dosiero2 = Portland Oregon PNG Montage.png | dosiero3 = Portland, OR architecture landmark collage.png | dosiero4 = Portland, Oregon Collage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_grandeco = 300px | lando = Usono | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Oregono | ŝtato_tipo = Federacia ŝtato | koordinatoj_ne_en_titolo = true | lat_d = 45 | lat_m = 31 | lat_s = 12 | lat_NS = N | long_d = 122 | long_m = 40 | long_s = 55 | long_EW = W | horzono = [[UTC-08:00]] | horzono_DST = [[UTC-07:00]] | mapo_lokumilo_plurobla = Portlando (Oregono)/Centra Portlando (Oregono) | tipo1 = reliefo | alt1 = Situa mapo de Portlando (Oregono) | tipo2 = reliefo | alt2 = Situa mapo de Centra Portlando (Oregono) | mapo1_lokumilo_plurobla = Okcidenta Usono/Usono | tipo1 = reliefo | alt11 = Situa mapo de Okcidenta Usono | tipo2 = reliefo | alt12 = Situa mapo de Usono | mapo2 = | mapo2_priskribo = Situo kadre de Nord-Ameriko | mapo2_lokumilo = Nord-Ameriko | notoj = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center|frame-width=260}} }} [[Dosiero:Multnomah County Oregon Incorporated and Unincorporated areas Portland Highlighted.svg|eta|200px|Situo de '''Portlando''' en [[Oregono]].]] '''Portlando'''<ref>[https://vortaro.net/#Portlando_kd kapvorto "Portlando" en PIV, eldono de 2020, ankaŭ en la reta eldono]</ref><ref>Kvankam [[Reta Vortaro]] [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2p.html?q=portlando ne indikas la kapvorton, kaj plej multaj aliaj vortaroj ankaŭ ne</ref><ref>Kaj ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Portland'' en la vastaj ambaŭ du-paĝaj mapoj 31 kaj 33 nacilingve kaj ne esperantigite.</ref> ({{lang-en|Portland}}) estas la plej granda urbo en la [[Subŝtatoj de Usono|usona subŝtato]] [[Oregono]] kaj ĉefurbo de la Kantono Multnomah. Portland ekzistas sur ambaŭ flankoj de la rivero Willamette, sude de la loko kie ĝi konektas kun la rivero Columbia. Portland estas la 2-a plej granda urbo en la Pacifiko-Nordokcidenta regiono de Usono; nur [[Seatlo]] estas pli granda en la regiono. Je julio 2005, la loĝantaron oni taksis je {{unuo|556370}}, {{unuo|3|%}} pli ol la kvanto {{unuo|529121}} je la kalkulado de aprilo 2000. La loĝantaro de ĝia aglomeraĵo estas proksimume 2 milionoj (la 24-a plej granda en Usono). Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La kromnomo de Portland estas "La Urbo de Rozoj" (angle: The City of Roses) aŭ "La Roz-urbo" ("The Rose City"). La klimato estas ideala por kreski rozojn, kaj la urbo havas multajn roz-ĝardenojn, inkluzivante ĝian plej faman, la Internacian Roz-Testan Ĝardenon ''(International Rose Test Garden)'' en la Parko Washington. == Historio == William Overton kaj Asa Lovejoy, migrantoj de la usona orienta marbordo, fondis la urbon je 1843. Overton vendis unu duonon de sia 640-akra (2.6 kvadrat-kilometra) sito de Lovejoy por 25 centojn, kaj poste vendis sian parton al Francis Pettygrove. Ambaŭ Pettygrove kaj Lovejoy volis nomigi la urbon laŭ siajn proprajn hejmurbojn: Pettygrove por Portland, [[Majno]]; Lovejoy por [[Boston]], [[Masaĉuseco]]. Ili konsentis decidi la aferon per ĵeti moneron. Pettygrove venkis, kaj la urbo nomiĝis Portland. == Geografio kaj klimato == La aglomeraĵo de Portland lokiĝas en la valo Willamette, en la norda parto de Oregono (inkluzivante la kantonoj Multnomah, Washington, kaj Clackamas), kaj la suda parto de Vaŝingtonio (la kantono Clark). La rivero Columbia formas la bordon inter Oregon kaj Vaŝingtonio. Ĝia klimato estas temperata. Inter {{unuo|1000}} kaj {{unuo|1125|mm}} de pluvo falas en unu jaro. 80% de la ĉiujara pluvo okazas inter novembro kaj aprilo. Dum la somero la klimato estas plej bela kaj seka. Malofte neĝas en Portland. == Transporto == Portlando havas multampleksan sistemon de publika transporto. En 2008, {{unuo|12.6|%}} de ĉiuj veturoj en Portlando estis en publika transporto.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_06_EST_S0802&prodType=table|titolo=Means of Transportation to Work by Selected Characteristics: 2006 American Community Survey|alirdato=2013-01-11|eldoninto=[[United States Census Bureau|U.S. Census Bureau]]}}</ref> [[TriMet]] funkciigas la plimulton de la busservo kaj la tramsistemo, MAX (angle: Metropolitan Area Express). La MAX malfermiĝis en 1986 kaj nuntempe havas kvin liniojn, inkluzive de la plej nova, la Oranĝa Linio. TriMet ankaŭ funkciigas la WES Navetantan Fervojon ("WES Commuter Rail") ekde februaro 2009, kiu ligas [[Beaverton (Oregono)|Beaverton]] kaj Wilsonville. La Urbo Portlando posedas la Portlandan Tramon ("[[Tramtransporto en Portlando|Portland Streetcar]]"), kiu servas du vojojn en la urbocentro. == Vidindaĵoj == * [[Mill Ends Park]] == Famuloj == * [[Portland Trail Blazers]] * En Portlando mortis [[Zoltán Sztáray]]. ==Servoj== * [[Reed College]] * [[Ŝtata Universitato de Portlando]] {{projektoj|commonscat=Portland, Oregon}} == Esperanto-movado == La urbo gastigis la [[UK 1972|Universalan Kongreson]] en [[1972]], krom [[Landa Kongreso de ELNA|landajn kongresojn]] de la [[Esperanto-Ligo por Norda Ameriko]] (ELNA) en [[1965]] kaj [[1984]]. Nune, la ĉefa Esperanta organizo en Portlando estas la [[Esperanto-Societo de Portlando]]. La 22-an ĝis 24-an de aŭgusto 2025, okazis la [[NOREK 2025|44-a ĉiujara]] [[Nord-Okcidenta Regiona Esperanto-Konferenco]] (NOREK) en Portlando. == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Portlando| ]] [[Kategorio:Urboj de Oregono]] g4ya3k20ry65aduu90kwlbu0k7fl48t 9400431 9400430 2026-06-12T17:20:47Z ThomasPusch 1869 9400431 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|ali=Portland|pri=urbo en usona subŝtato Oregono|apa=Portland (apartigilo)}} {{Granda dosiero|WillametteRvrPano_edit.jpg|1000px|La rivero Willamette kuras preter la urbocentro, dum la monto Tabor (en la centro) situas ĉe la oriento de la urbo. Monto St. Helens (maldekstre) kaj monto Hood (dekstre) ankaŭ estas videblaj el multaj lokoj en la urbo}} {{Geokesto2 | urbo | sen banderolo= jes | nomo = Portlando | alia_nomo = {{lang-en|''Portland''}} | kategorio = urbo | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Portland OR Montage.png | dosiero2 = Portland Oregon PNG Montage.png | dosiero3 = Portland, OR architecture landmark collage.png | dosiero4 = Portland, Oregon Collage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_grandeco = 300px | lando = Usono | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Oregono | ŝtato_tipo = Federacia ŝtato | koordinatoj_ne_en_titolo = true | lat_d = 45 | lat_m = 31 | lat_s = 12 | lat_NS = N | long_d = 122 | long_m = 40 | long_s = 55 | long_EW = W | horzono = [[UTC-08:00]] | horzono_DST = [[UTC-07:00]] | mapo_lokumilo_plurobla = Portlando (Oregono)/Centra Portlando (Oregono) | tipo1 = reliefo | alt1 = Situa mapo de Portlando (Oregono) | tipo2 = reliefo | alt2 = Situa mapo de Centra Portlando (Oregono) | mapo1_lokumilo_plurobla = Okcidenta Usono/Usono | tipo1 = reliefo | alt11 = Situa mapo de Okcidenta Usono | tipo2 = reliefo | alt12 = Situa mapo de Usono | mapo2 = | mapo2_priskribo = Situo kadre de Nord-Ameriko | mapo2_lokumilo = Nord-Ameriko | notoj = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center|frame-width=260}} }} [[Dosiero:Multnomah County Oregon Incorporated and Unincorporated areas Portland Highlighted.svg|eta|200px|Situo de '''Portlando''' en [[Oregono]].]] '''Portlando'''<ref>[https://vortaro.net/#Portlando_kd kapvorto "Portlando" en PIV, eldono de 2020, ankaŭ en la reta eldono, kaj same jam en la unua, nur presita eldono de 1970, p. 852.]</ref><ref>Kvankam [[Reta Vortaro]] [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2p.html?q=portlando ne indikas la kapvorton, kaj plej multaj aliaj vortaroj ankaŭ ne</ref><ref>Kaj ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Portland'' en la vastaj ambaŭ du-paĝaj mapoj 31 kaj 33 nacilingve kaj ne esperantigite.</ref> ({{lang-en|Portland}}) estas la plej granda urbo en la [[Subŝtatoj de Usono|usona subŝtato]] [[Oregono]] kaj ĉefurbo de la Kantono Multnomah. Portland ekzistas sur ambaŭ flankoj de la rivero Willamette, sude de la loko kie ĝi konektas kun la rivero Columbia. Portland estas la 2-a plej granda urbo en la Pacifiko-Nordokcidenta regiono de Usono; nur [[Seatlo]] estas pli granda en la regiono. Je julio 2005, la loĝantaron oni taksis je {{unuo|556370}}, {{unuo|3|%}} pli ol la kvanto {{unuo|529121}} je la kalkulado de aprilo 2000. La loĝantaro de ĝia aglomeraĵo estas proksimume 2 milionoj (la 24-a plej granda en Usono). Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La kromnomo de Portland estas "La Urbo de Rozoj" (angle: The City of Roses) aŭ "La Roz-urbo" ("The Rose City"). La klimato estas ideala por kreski rozojn, kaj la urbo havas multajn roz-ĝardenojn, inkluzivante ĝian plej faman, la Internacian Roz-Testan Ĝardenon ''(International Rose Test Garden)'' en la Parko Washington. == Historio == William Overton kaj Asa Lovejoy, migrantoj de la usona orienta marbordo, fondis la urbon je 1843. Overton vendis unu duonon de sia 640-akra (2.6 kvadrat-kilometra) sito de Lovejoy por 25 centojn, kaj poste vendis sian parton al Francis Pettygrove. Ambaŭ Pettygrove kaj Lovejoy volis nomigi la urbon laŭ siajn proprajn hejmurbojn: Pettygrove por Portland, [[Majno]]; Lovejoy por [[Boston]], [[Masaĉuseco]]. Ili konsentis decidi la aferon per ĵeti moneron. Pettygrove venkis, kaj la urbo nomiĝis Portland. == Geografio kaj klimato == La aglomeraĵo de Portland lokiĝas en la valo Willamette, en la norda parto de Oregono (inkluzivante la kantonoj Multnomah, Washington, kaj Clackamas), kaj la suda parto de Vaŝingtonio (la kantono Clark). La rivero Columbia formas la bordon inter Oregon kaj Vaŝingtonio. Ĝia klimato estas temperata. Inter {{unuo|1000}} kaj {{unuo|1125|mm}} de pluvo falas en unu jaro. 80% de la ĉiujara pluvo okazas inter novembro kaj aprilo. Dum la somero la klimato estas plej bela kaj seka. Malofte neĝas en Portland. == Transporto == Portlando havas multampleksan sistemon de publika transporto. En 2008, {{unuo|12.6|%}} de ĉiuj veturoj en Portlando estis en publika transporto.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_06_EST_S0802&prodType=table|titolo=Means of Transportation to Work by Selected Characteristics: 2006 American Community Survey|alirdato=2013-01-11|eldoninto=[[United States Census Bureau|U.S. Census Bureau]]}}</ref> [[TriMet]] funkciigas la plimulton de la busservo kaj la tramsistemo, MAX (angle: Metropolitan Area Express). La MAX malfermiĝis en 1986 kaj nuntempe havas kvin liniojn, inkluzive de la plej nova, la Oranĝa Linio. TriMet ankaŭ funkciigas la WES Navetantan Fervojon ("WES Commuter Rail") ekde februaro 2009, kiu ligas [[Beaverton (Oregono)|Beaverton]] kaj Wilsonville. La Urbo Portlando posedas la Portlandan Tramon ("[[Tramtransporto en Portlando|Portland Streetcar]]"), kiu servas du vojojn en la urbocentro. == Vidindaĵoj == * [[Mill Ends Park]] == Famuloj == * [[Portland Trail Blazers]] * En Portlando mortis [[Zoltán Sztáray]]. ==Servoj== * [[Reed College]] * [[Ŝtata Universitato de Portlando]] {{projektoj|commonscat=Portland, Oregon}} == Esperanto-movado == La urbo gastigis la [[UK 1972|Universalan Kongreson]] en [[1972]], krom [[Landa Kongreso de ELNA|landajn kongresojn]] de la [[Esperanto-Ligo por Norda Ameriko]] (ELNA) en [[1965]] kaj [[1984]]. Nune, la ĉefa Esperanta organizo en Portlando estas la [[Esperanto-Societo de Portlando]]. La 22-an ĝis 24-an de aŭgusto 2025, okazis la [[NOREK 2025|44-a ĉiujara]] [[Nord-Okcidenta Regiona Esperanto-Konferenco]] (NOREK) en Portlando. == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Portlando| ]] [[Kategorio:Urboj de Oregono]] gnqtznupn0m45ig4vstxgte1nf0lx87 9400432 9400431 2026-06-12T17:21:30Z ThomasPusch 1869 9400432 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|ali=Portland|pri=urbo en usona subŝtato Oregono|apa=Portland (apartigilo)}} {{Granda dosiero|WillametteRvrPano_edit.jpg|1000px|La rivero Willamette kuras preter la urbocentro, dum la monto Tabor (en la centro) situas ĉe la oriento de la urbo. Monto St. Helens (maldekstre) kaj monto Hood (dekstre) ankaŭ estas videblaj el multaj lokoj en la urbo}} {{Geokesto2 | urbo | sen banderolo= jes | nomo = Portlando | alia_nomo = {{lang-en|''Portland''}} | kategorio = urbo | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Portland OR Montage.png | dosiero2 = Portland Oregon PNG Montage.png | dosiero3 = Portland, OR architecture landmark collage.png | dosiero4 = Portland, Oregon Collage.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_grandeco = 300px | lando = Usono | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Oregono | ŝtato_tipo = Federacia ŝtato | koordinatoj_ne_en_titolo = true | lat_d = 45 | lat_m = 31 | lat_s = 12 | lat_NS = N | long_d = 122 | long_m = 40 | long_s = 55 | long_EW = W | horzono = [[UTC-08:00]] | horzono_DST = [[UTC-07:00]] | mapo_lokumilo_plurobla = Portlando (Oregono)/Centra Portlando (Oregono) | tipo1 = reliefo | alt1 = Situa mapo de Portlando (Oregono) | tipo2 = reliefo | alt2 = Situa mapo de Centra Portlando (Oregono) | mapo1_lokumilo_plurobla = Okcidenta Usono/Usono | tipo1 = reliefo | alt11 = Situa mapo de Okcidenta Usono | tipo2 = reliefo | alt12 = Situa mapo de Usono | mapo2 = | mapo2_priskribo = Situo kadre de Nord-Ameriko | mapo2_lokumilo = Nord-Ameriko | notoj = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center|frame-width=260}} }} [[Dosiero:Multnomah County Oregon Incorporated and Unincorporated areas Portland Highlighted.svg|eta|200px|Situo de '''Portlando''' en [[Oregono]].]] '''Portlando'''<ref>[https://vortaro.net/#Portlando_kd kapvorto "Portlando" en PIV, eldono de 2020, ankaŭ en la reta eldono, kaj same jam en la unua, nur presita eldono de 1970, p. 852.]</ref><ref>Tamen [[Reta Vortaro]] [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2p.html?q=portlando ne indikas la kapvorton], kaj plej multaj aliaj vortaroj ankaŭ ne</ref><ref>Kaj ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Portland'' en la vastaj ambaŭ du-paĝaj mapoj 31 kaj 33 nacilingve kaj ne esperantigite.</ref> ({{lang-en|Portland}}) estas la plej granda urbo en la [[Subŝtatoj de Usono|usona subŝtato]] [[Oregono]] kaj ĉefurbo de la Kantono Multnomah. Portland ekzistas sur ambaŭ flankoj de la rivero Willamette, sude de la loko kie ĝi konektas kun la rivero Columbia. Portland estas la 2-a plej granda urbo en la Pacifiko-Nordokcidenta regiono de Usono; nur [[Seatlo]] estas pli granda en la regiono. Je julio 2005, la loĝantaron oni taksis je {{unuo|556370}}, {{unuo|3|%}} pli ol la kvanto {{unuo|529121}} je la kalkulado de aprilo 2000. La loĝantaro de ĝia aglomeraĵo estas proksimume 2 milionoj (la 24-a plej granda en Usono). Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La kromnomo de Portland estas "La Urbo de Rozoj" (angle: The City of Roses) aŭ "La Roz-urbo" ("The Rose City"). La klimato estas ideala por kreski rozojn, kaj la urbo havas multajn roz-ĝardenojn, inkluzivante ĝian plej faman, la Internacian Roz-Testan Ĝardenon ''(International Rose Test Garden)'' en la Parko Washington. == Historio == William Overton kaj Asa Lovejoy, migrantoj de la usona orienta marbordo, fondis la urbon je 1843. Overton vendis unu duonon de sia 640-akra (2.6 kvadrat-kilometra) sito de Lovejoy por 25 centojn, kaj poste vendis sian parton al Francis Pettygrove. Ambaŭ Pettygrove kaj Lovejoy volis nomigi la urbon laŭ siajn proprajn hejmurbojn: Pettygrove por Portland, [[Majno]]; Lovejoy por [[Boston]], [[Masaĉuseco]]. Ili konsentis decidi la aferon per ĵeti moneron. Pettygrove venkis, kaj la urbo nomiĝis Portland. == Geografio kaj klimato == La aglomeraĵo de Portland lokiĝas en la valo Willamette, en la norda parto de Oregono (inkluzivante la kantonoj Multnomah, Washington, kaj Clackamas), kaj la suda parto de Vaŝingtonio (la kantono Clark). La rivero Columbia formas la bordon inter Oregon kaj Vaŝingtonio. Ĝia klimato estas temperata. Inter {{unuo|1000}} kaj {{unuo|1125|mm}} de pluvo falas en unu jaro. 80% de la ĉiujara pluvo okazas inter novembro kaj aprilo. Dum la somero la klimato estas plej bela kaj seka. Malofte neĝas en Portland. == Transporto == Portlando havas multampleksan sistemon de publika transporto. En 2008, {{unuo|12.6|%}} de ĉiuj veturoj en Portlando estis en publika transporto.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_06_EST_S0802&prodType=table|titolo=Means of Transportation to Work by Selected Characteristics: 2006 American Community Survey|alirdato=2013-01-11|eldoninto=[[United States Census Bureau|U.S. Census Bureau]]}}</ref> [[TriMet]] funkciigas la plimulton de la busservo kaj la tramsistemo, MAX (angle: Metropolitan Area Express). La MAX malfermiĝis en 1986 kaj nuntempe havas kvin liniojn, inkluzive de la plej nova, la Oranĝa Linio. TriMet ankaŭ funkciigas la WES Navetantan Fervojon ("WES Commuter Rail") ekde februaro 2009, kiu ligas [[Beaverton (Oregono)|Beaverton]] kaj Wilsonville. La Urbo Portlando posedas la Portlandan Tramon ("[[Tramtransporto en Portlando|Portland Streetcar]]"), kiu servas du vojojn en la urbocentro. == Vidindaĵoj == * [[Mill Ends Park]] == Famuloj == * [[Portland Trail Blazers]] * En Portlando mortis [[Zoltán Sztáray]]. ==Servoj== * [[Reed College]] * [[Ŝtata Universitato de Portlando]] {{projektoj|commonscat=Portland, Oregon}} == Esperanto-movado == La urbo gastigis la [[UK 1972|Universalan Kongreson]] en [[1972]], krom [[Landa Kongreso de ELNA|landajn kongresojn]] de la [[Esperanto-Ligo por Norda Ameriko]] (ELNA) en [[1965]] kaj [[1984]]. Nune, la ĉefa Esperanta organizo en Portlando estas la [[Esperanto-Societo de Portlando]]. La 22-an ĝis 24-an de aŭgusto 2025, okazis la [[NOREK 2025|44-a ĉiujara]] [[Nord-Okcidenta Regiona Esperanto-Konferenco]] (NOREK) en Portlando. == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Portlando| ]] [[Kategorio:Urboj de Oregono]] 167eay0aafv0ixgc01mt5i2pc424fkn 9400478 9400432 2026-06-12T18:07:57Z ThomasPusch 1869 la norma ŝablono informkesto urbo pli bonas, kaj 1) du fotomuntaĵoj en informkesto plene sufiĉas - tio nun estas12 unuopaj fotoj... 24 en unu informkesto estas iom troigite - kaj sama mapo ne aperu 2x unu apud la alia. 9400478 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|ali=Portland|pri=urbo en usona subŝtato Oregono|apa=Portland (apartigilo)}} {{Granda dosiero|WillametteRvrPano_edit.jpg|1000px|La rivero Willamette kuras preter la urbocentro, dum la monto Tabor (en la centro) situas ĉe la oriento de la urbo. Monto St. Helens (maldekstre) kaj monto Hood (dekstre) ankaŭ estas videblaj el multaj lokoj en la urbo}} {{informkesto urbo | nomo = Portlando ({{l-en|''Portland''}}) | ŝtato = {{Usono}} | titolo de administra unuo1 = [[Subŝtatoj de Usono|Subŝtato]] | administra unuo1 = {{Oregono}} | titolo de administra unuo2 = [[Kantonoj de Usono|Kantono]] | administra unuo2 = Volusia | regiono-ISO = US-OR | tipo1 = reliefo | situo de=Situo de {{paĝonomo}} en [[Oregono]] | situo sur mapo2=Usono | tipo2 = reliefo | situo de2=Situo de {{paĝonomo}} en [[Usono]] | zomo = 10 | areo = {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} km² <!-- nur por eviti tro longan nombron, se rekte prenita el vikidatumoj --> | bildo = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Portland Oregon PNG Montage.png | dosiero2 = Portland, Oregon Collage.jpg | piedlinio = {{centre|Fotomuntaĵo}} | notoj = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center|frame-width=260}} }} | bildo-larĝeco = 300ra | sen banderolo= jes }} '''Portlando'''<ref>[https://vortaro.net/#Portlando_kd kapvorto "Portlando" en PIV, eldono de 2020, ankaŭ en la reta eldono, kaj same jam en la unua, nur presita eldono de 1970, p. 852.]</ref><ref>Tamen [[Reta Vortaro]] [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2p.html?q=portlando ne indikas la kapvorton], kaj plej multaj aliaj vortaroj ankaŭ ne</ref><ref>Kaj ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Portland'' en la vastaj ambaŭ du-paĝaj mapoj 31 kaj 33 nacilingve kaj ne esperantigite.</ref> ({{lang-en|Portland}}) estas la plej granda urbo en la [[Subŝtatoj de Usono|usona subŝtato]] [[Oregono]] kaj ĉefurbo de la Kantono Multnomah. Portland ekzistas sur ambaŭ flankoj de la rivero Willamette, sude de la loko kie ĝi konektas kun la rivero Columbia. Portland estas la 2-a plej granda urbo en la Pacifiko-Nordokcidenta regiono de Usono; nur [[Seatlo]] estas pli granda en la regiono. Je julio 2005, la loĝantaron oni taksis je {{unuo|556370}}, {{unuo|3|%}} pli ol la kvanto {{unuo|529121}} je la kalkulado de aprilo 2000. La loĝantaro de ĝia aglomeraĵo estas proksimume 2 milionoj (la 24-a plej granda en Usono). Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La kromnomo de Portland estas "La Urbo de Rozoj" (angle: The City of Roses) aŭ "La Roz-urbo" ("The Rose City"). La klimato estas ideala por kreski rozojn, kaj la urbo havas multajn roz-ĝardenojn, inkluzivante ĝian plej faman, la Internacian Roz-Testan Ĝardenon ''(International Rose Test Garden)'' en la Parko Washington. == Historio == William Overton kaj Asa Lovejoy, migrantoj de la usona orienta marbordo, fondis la urbon je 1843. Overton vendis unu duonon de sia 640-akra (2.6 kvadrat-kilometra) sito de Lovejoy por 25 centojn, kaj poste vendis sian parton al Francis Pettygrove. Ambaŭ Pettygrove kaj Lovejoy volis nomigi la urbon laŭ siajn proprajn hejmurbojn: Pettygrove por Portland, [[Majno]]; Lovejoy por [[Boston]], [[Masaĉuseco]]. Ili konsentis decidi la aferon per ĵeti moneron. Pettygrove venkis, kaj la urbo nomiĝis Portland. == Geografio kaj klimato == La aglomeraĵo de Portland lokiĝas en la valo Willamette, en la norda parto de Oregono (inkluzivante la kantonoj Multnomah, Washington, kaj Clackamas), kaj la suda parto de Vaŝingtonio (la kantono Clark). La rivero Columbia formas la bordon inter Oregon kaj Vaŝingtonio. Ĝia klimato estas temperata. Inter {{unuo|1000}} kaj {{unuo|1125|mm}} de pluvo falas en unu jaro. 80% de la ĉiujara pluvo okazas inter novembro kaj aprilo. Dum la somero la klimato estas plej bela kaj seka. Malofte neĝas en Portland. == Transporto == Portlando havas multampleksan sistemon de publika transporto. En 2008, {{unuo|12.6|%}} de ĉiuj veturoj en Portlando estis en publika transporto.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_06_EST_S0802&prodType=table|titolo=Means of Transportation to Work by Selected Characteristics: 2006 American Community Survey|alirdato=2013-01-11|eldoninto=[[United States Census Bureau|U.S. Census Bureau]]}}</ref> [[TriMet]] funkciigas la plimulton de la busservo kaj la tramsistemo, MAX (angle: Metropolitan Area Express). La MAX malfermiĝis en 1986 kaj nuntempe havas kvin liniojn, inkluzive de la plej nova, la Oranĝa Linio. TriMet ankaŭ funkciigas la WES Navetantan Fervojon ("WES Commuter Rail") ekde februaro 2009, kiu ligas [[Beaverton (Oregono)|Beaverton]] kaj Wilsonville. La Urbo Portlando posedas la Portlandan Tramon ("[[Tramtransporto en Portlando|Portland Streetcar]]"), kiu servas du vojojn en la urbocentro. == Vidindaĵoj == * [[Mill Ends Park]] == Famuloj == * [[Portland Trail Blazers]] * En Portlando mortis [[Zoltán Sztáray]]. ==Servoj== * [[Reed College]] * [[Ŝtata Universitato de Portlando]] {{projektoj|commonscat=Portland, Oregon}} == Esperanto-movado == La urbo gastigis la [[UK 1972|Universalan Kongreson]] en [[1972]], krom [[Landa Kongreso de ELNA|landajn kongresojn]] de la [[Esperanto-Ligo por Norda Ameriko]] (ELNA) en [[1965]] kaj [[1984]]. Nune, la ĉefa Esperanta organizo en Portlando estas la [[Esperanto-Societo de Portlando]]. La 22-an ĝis 24-an de aŭgusto 2025, okazis la [[NOREK 2025|44-a ĉiujara]] [[Nord-Okcidenta Regiona Esperanto-Konferenco]] (NOREK) en Portlando. == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Portlando| ]] [[Kategorio:Urboj de Oregono]] ev4fwec4cd0zh1ryujw4uvv63x30i2u Veliko Tarnovo 0 24110 9400556 9032479 2026-06-12T19:51:16Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400556 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = Veliko Tarnovo · {{lang|bg|Велико Търново}} | bildo = <!-- kutime el vikidatumaro --> | bildo-larĝeco = 300ra | ŝtato = {{Bulgario}} | provinco = {{provinco Veliko Tarnovo}} | regiono-ISO = BG-04 | zomo = 10 | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2=Veliko Tarnovo | situo de2=Situa mapo de Veliko Tarnovo | aŭtokodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P395}} | telefonkodo = (+359) {{#invoke:Wikidata|claim|P473}} | areo = {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} km² <!-- nur por eviti tro longan nombron --> }} '''Veliko Tarnovo''' - ''{{lang|bg|Велико Търново}}'', foje ankaŭ latinliterigata ''Veliko Trnovo'' - estas urbo en la meznorda [[Bulgario]] kaj la administra centro de la [[Provinco Veliko Tarnovo]]. Ĝi situas laŭ la rivero [[Jantra]], kaj famas kiel la centro de la [[Dua Bulgara Imperio]] ([[1018]] al [[1185]]). Ĝi havas proksimume 73.115 loĝantojn (2005). == Esperanto== Ĝi estas la naskiĝurbo de [[Georgi Aktarĝiev]] kaj [[Ĥristo Ĥaralambev]]. Tie la Esperanta gazeto ''Trumpetisto'' estis redaktita de [[Ĥristo Rjaĥovski]]. Dum 1907- 1908 sidejo de [[Bulgara Esperanto-Ligo]] troviĝis en Veliko Tarnovo. En [[1978]] tie okazis kongreso de [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo|TEJO]]. ===Lokaj esperantistoj=== *[[Georgi Aktarĝiev]]; *[[Ĥristo Ĥaralambev]]; *[[Petr Jordanov]] (naskiĝis 1884); *[[Georgi Penĉev]] (mortis 1921); == Galerio == <gallery perrow=5> Bulgaria Veliko Turnovo 01.jpg Bulgaria Veliko Turnovo 02.jpg Bulgaria Veliko Turnovo 03.jpg Varusha quarter east Veliko Tarnovo.jpg </gallery> == Panoramoj == [[Dosiero:Veloko Tarnovo-Panorama.jpg|420ra]] [[Dosiero:Bulgaria Veliko Tarnovo Caravec.jpg|420ra]] [[Dosiero:TurnovoChurch.jpg|420ra]] {| |[[Dosiero:Veliko Tarnovo old town.jpg|eta|{{centre|Malnova urbo en Veliko Tarnovo}}]] |[[Dosiero:20140623_Veliko_Tarnovo_093.jpg|eta|maldekstra|255ra|{{centre|Carevec}}]] |} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{bg}}) {{Projektoj}} {{Provincaj ĉefurboj de Bulgario}} [[Kategorio:Urboj de Bulgario]] [[Kategorio:Provinco Veliko Tarnovo]] mydugx4c9i0ei8pv2q5rgrj4h88k338 Adolf Kašpar 0 25444 9400912 6634287 2026-06-13T08:47:05Z Sj1mor 12103 9400912 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Praha, Malá Strana - Kampa, Adolf Kašpar.jpg|eta|dekstra|Adolf Kašpar]] '''Adolf KAŠPAR''' (naskiĝis la [[27-a de decembro|27-an de decembro]] [[1877]] - mortis la [[29-a de junio|29-an de junio]] [[1934]]) estis ĉeĥa [[ilustristo]] de klasikaj ĉeĥaj libroj, precipe libroj de [[Božena Němcová]], [[Alois Jirásek]] kaj [[Zikmund Winter]]. {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Unua}} {{DEFAŬLTORDIGO:Kaspar, Adolf}} [[Kategorio:Ĉeĥaj ilustristoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] fcaqdez9j1wc6te0ja84pxpwehfxj8t Alcebiades Pais 0 26852 9400517 7844378 2026-06-12T19:04:02Z Frederico dos Santos Silva 258276 Naskiĝo 9400517 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo|dato de naskiĝo=10-an de junio 1883}} '''Alcebiades CORREIA PAES''' aŭ '''PAIS''' {{prononco|pajŝ}} (naskiĝis en [[Palmeira dos Índios]], [[Alagoas]], fine de la [[19-a jarcento]], mortis en [[Aracaju]] la {{daton|20|julio|1927}}) estis [[Brazilo|brazila]] [[kuracisto]], instruisto de la [[angla lingvo]], direktoro de [[gimnazio]] en [[Serĝipo]] kaj [[esperantisto]]. Li estis fondinto kaj unua prezidanto de la Esperanto-Klubo de Aracaju en [[1907]]. Per lia klopodado la ŝtata registaro de [[Serĝipo]] dekretis leĝon favoran al Esperanto. Dum lia vivo la Esperanto-movado estis tre vigla en tiu ŝtato. Li ankaŭ estis bonfara ano de ''Club Esportivo Sergipe'' (Serĝipa Sporta Klubo). En [[Serĝipo]] estas publika lernejo (en urbo [[Cumbe]]) kaj [[placo]] (en ĉefurbo [[Aracaju]]) titolitaj laŭ lia nomo. {{EdE|P}} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pais, Alcebiades|19-a jarcento|1927}} [[Kategorio:Brazilaj esperantistoj]] [[Kategorio:Brazilaj instruistoj]] l43947webi9whlrxy3rqcic014v2q8h 9400520 9400517 2026-06-12T19:10:21Z Frederico dos Santos Silva 258276 Kurso de Korespondado 9400520 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo|dato de naskiĝo=10-an de junio 1883}} '''Alcebiades CORREIA PAES''' {{prononco|pajŝ}} (naskiĝis en [[Palmeira dos Índios]], [[Alagoas]], fine de la [[19-a jarcento]], mortis en [[Aracaju]] la {{daton|20|julio|1927}}) estis [[Brazilo|brazila]] [[kuracisto]], instruisto de la [[angla lingvo]], direktoro de [[gimnazio]] en [[Serĝipo]] kaj [[esperantisto]]. Li estis la unua lernanto de la Kurso per Korespondado tiam starigita de Brazila Ligo Esperantista.<ref>O Brasil Esperantisto, nombro 288, junio 1938</ref> Li estis fondinto kaj unua prezidanto de la Esperanto-Klubo de Aracaju en [[1907]]. Per lia klopodado la ŝtata registaro de [[Serĝipo]] dekretis leĝon favoran al Esperanto. Dum lia vivo la Esperanto-movado estis tre vigla en tiu ŝtato. Li ankaŭ estis bonfara ano de ''Club Esportivo Sergipe'' (Serĝipa Sporta Klubo). En [[Serĝipo]] estas publika lernejo (en urbo [[Cumbe]]) kaj [[placo]] (en ĉefurbo [[Aracaju]]) titolitaj laŭ lia nomo. {{EdE|P}} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pais, Alcebiades|19-a jarcento|1927}} [[Kategorio:Brazilaj esperantistoj]] [[Kategorio:Brazilaj instruistoj]] l7nba75v6ko93j8ovea0mhnborarzgb 9400522 9400520 2026-06-12T19:12:46Z Frederico dos Santos Silva 258276 Kurso de Korespondado 9400522 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo|dato de naskiĝo=10-an de junio 1883}} '''Alcebiades CORREIA PAES''' {{prononco|pajŝ}} (naskiĝis en [[Palmeira dos Índios]], [[Alagoas]], fine de la [[19-a jarcento]], mortis en [[Aracaju]] la {{daton|20|julio|1927}}) estis [[Brazilo|brazila]] [[kuracisto]], instruisto de la [[angla lingvo]], direktoro de [[gimnazio]] en [[Serĝipo]] kaj [[esperantisto]]. Li estis la unua lernanto de la Kurso per Korespondado tiam starigita de Brazila Ligo Esperantista.<ref>O Brasil Esperantista, nombro 288, junio 1938</ref> Li estis fondinto kaj unua prezidanto de la Esperanto-Klubo de Aracaju en [[1907]]. Per lia klopodado la ŝtata registaro de [[Serĝipo]] dekretis leĝon favoran al Esperanto. Dum lia vivo la Esperanto-movado estis tre vigla en tiu ŝtato. Li ankaŭ estis bonfara ano de ''Club Esportivo Sergipe'' (Serĝipa Sporta Klubo). En [[Serĝipo]] estas publika lernejo (en urbo [[Cumbe]]) kaj [[placo]] (en ĉefurbo [[Aracaju]]) titolitaj laŭ lia nomo. {{EdE|P}} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pais, Alcebiades|19-a jarcento|1927}} [[Kategorio:Brazilaj esperantistoj]] [[Kategorio:Brazilaj instruistoj]] 5vrzqmlubykxxd2lhfc8ondulz87lvd Listo de pentristoj 0 29720 9401173 9370074 2026-06-13T11:52:57Z Sj1mor 12103 9401173 wikitext text/x-wiki en parta '''listo de pentristoj'''. {{KompaktaEnhavTabelo}} __NOTOC__ {{Div col|cols = 3}} Ligoj al plej gravaj [[pentristo]]j: * [[Paul Cézanne]] ([[1839]]-[[1906]]), franca artisto * [[Salvador Dalí]] ([[1904]]-[[1989]]), kataluna artisto * [[Vincent van Gogh]] ([[1853]]-[[1890]]), nederlanda pentristo * [[Michelangelo Buonarroti]] ([[1475]]-[[1564]]), itala [[skulptisto]] kaj [[pentristo]] * [[Leonardo da Vinci]] ([[1452]]-[[1519]]), itala pentristo, skulptisto kaj inventisto * [[Claude Monet]] ([[1840]]-[[1926]]), franca [[Impresionismo|impresionisma]] pentristo * [[Pablo Picasso]] ([[1881]]-[[1973]]), hispana [[Kubismo|kubisma]] artisto * [[Jackson Pollock]] ([[1912]]-[[1956]]), usona [[abstrakta ekspresionismo|abstrakta ekspresionisma]] [[pentristo]] * [[Rafaelo|Rafaelo Santi]] ([[1483]]-[[1520]]), [[Italio|itala]] [[pentristo]] * [[Rembranto|Rembrandt Harmenszoon van Rijn]] ([[1606]]-[[1669]]), [[nederlando|nederlanda]] [[pentristo]] * [[Pierre-Auguste Renoir]] ([[1841]]-[[1919]]), franca [[Impresionismo|impresionisma]] pentristo * [[Petro Paŭlo Rubens]] ([[1577]]-[[1640]]), flandra pentristo == A == * [[Hans von Aachen]] ([[1552]]-[[1615]]), germana [[manierismo|manieristo]] * [[Edwin Austin Abbey]] ([[1852]]-[[1911]]), usona pentristo * [[Nikolaj Abraham Abildgaard]] ([[1744]]-[[1809]]), dana pentristo * [[Bernard Accama]] ([[1697]]-[[1756]]), nederlanda pentristo * [[Andreas Achenbach]] ([[1815]]-[[1910]]), germana pentristo * [[Oswald Achenbach]] ([[1827]]-[[1905]]), germana pentristo * [[Pieter Aertsen]] ([[1508]]-[[1575]]), nederlanda pentristo * [[Aetion]] ([[4-a jarcento a.K.]]) * [[Jacques-Laurent Agasse]] ([[1767]]-[[1848]]) * [[Christoph Ludwig Agricola]] ([[1667]]-[[1719]]), germana [[pejzaĝa pentristo]] * [[Ivan Ajvazovskij]] ([[1817]]-[[1900]]), rusa marinisto * [[Josef Albers]] ([[1888]]-[[1976]]) * [[Mariotto Albertinelli]] ([[1474]] - [[1515]]), itala pentristo * [[Pierre Alechinsky]] (nask. [[1927]]}, belga pentristo * [[Fedor Alekseev]] ([[1753]] - [[1824]]), frua rusa pejzaĝa pentristo * [[Mikoláš Aleš]] ([[1852]] - [[1913]]), ĉeĥa pentristo kaj desegnisto * [[Else Alfelt]] ([[1910]]-[[1974]]), dana pentristo * [[Alessandro Algardi]] ([[1595]]-[[1654]]), skulptisto, pentristo * [[David Allan]] ([[1744]]-[[1796]]) * [[Alessandro Allori]] ([[1577]]-[[1621]]), itala pentristo * [[Cristofano Allori]] (mortis [[1621]]), itala pentristo * [[Washington Allston]] ([[1779]]-[[1843]]) * [[Lawrence Alma-Tadema]] ([[1836]]-[[1912]]) * [[Charles Alston]] ([[1907]]-[[1977]]) * [[Albrecht Altdorfer]] ([[1480]]-[[1538]]), germana pentristo * [[Altichiero]] ([[1320]]-[[1395]]), itala pentristo * [[Theodor Aman]] ([[1831]]-[[1891]], rumana pentristo * [[Jacopo Amigoni]] ([[1685]]-[[1752]]) * [[Anna Ancher]] ([[1859]]-[[1935]]), dana pentristo * [[Michael Peter Ancher]] ([[1849]]-[[1927]]), dana pentristo * [[Carl Andre]] (nask. [[1935]]) * [[Ran Andrews]] (nask. [[1956]]), kanada pentristo * [[Fra Angelico]] ([[1387]]-[[1445]]) (aŭ [[Beato Angelico]] - Naskita kiel Giovanni da Fiesole) * [[Sofonisba Anguissola]] ([[1532]]-[[1625]]) * [[Louis Anquetin]] ([[1861]]-[[1932]]), franca pentristo * [[Richard Anuszkiewicz]] * [[Apelles]] ([[4-a jarcento a.K.]]) * [[Karel Appel]] (nask. [[1921]]) * [[Giuseppe Arcimboldo]] ([[1527]]-[[1593]]) * [[Jean Arp]] (aŭ Hans Arp) ([[1886]]-[[1966]]), skulptisto, pentristo kaj poeto * [[John James Audubon]] ([[1785]]-[[1851]]), naturisto, ilustristo * [[Jean-Michel Atlan]] ([[1913]]-[[1960]] * [[Frank Auerbach]] (nask. [[1931]]) * [[Hendrick Avercamp]] ([[1585]]-[[1634]]) * [[Milton Avery]] ([[1885]]-[[1965]]), usona pentristo * [[Alix Aymé]] ([[1894]]-[[1989]]), franca pentristino == B == * [[Francis Bacon (pentristo)]] ([[1909]]-[[1992]]), brita artisto * [[William Jacob Baer]] ([[1860]]-[[1941]]), usona pentristo * [[Leonard Bahr]] ([[1905]]-[[1990]]), usona, [[Marilando|marilanda]] pentristo * [[Ludolf Bakhuyzen]] ([[1631]]-[[1708]]) * [[Hans Baldung]] ([[1484]]-[[1545]]) * [[Robert Ballagh]] pentristo, [[Aosdána]] * [[Mogens Balle]] ([[1921]]-[[1988]]), dana pentristo * [[Balthus]] ([[1908]]-[[2001]]) (Grafo Balthasas Klossowski de Rola) * [[Edward Mitchell Bannister]] ([[1828]]-[[1901]]) * [[Bapu]] (nask. [[1933]]) * [[Giovanni Francesco Barbieri]] ([[1591]]-[[1666]]), [[Italio|itala]] pentristo. * [[George Barker (pentristo)|George Barker]] ([[1882]]-[[1965]]), usona pentristo * [[James Barry (pentristo)|James Barry]], brita pentristo * [[Hans von Bartels]] ([[1856]]-[[1913]]), [[germanio|germana]] [[pentristo]] * [[Fra Bartolommeo]] ([[1474]]-[[1517]]) * [[Francesco Bartolozzi]] ([[1728]]-[[1815]]) * [[Georg Baselitz]] (nask. [[1938]]), pentristo kaj skulptisto * [[Marie Bashirtseff]] ([[1860]]-[[1884]]), ukraina pentristo * [[Jean-Michel Basquist]] ([[1960]]-[[1988]]) * [[Jacopo Bassano]] (ĉ. [[1510]]-[[1592]]) * [[Robert Bateman]] (nask. [[1930]]) * [[David Bates (pentristo)|David Bates]] (nask. [[1952]]), usona pentristo * [[Pompeo Girolamo Batoni]] ([[1708]]-[[1787]]) * [[Jan Bauch]] ([[1898]]-[[1995]]), ĉeĥa pentristo, skulptisto kaj ilustristo * [[Frédéric Bazille]] ([[1841]]-[[1870]]) * [[Romare Bearden]] ([[1914]]-[[1988]]) * [[Cecilia Beaux]] (ĉ. [[1900]]) * [[Jasmine Becket-Griffith]], fantazi-pentristo * [[Max Beckmann]] ([[1884]]-[[1950]]), pentristo, dramisto, verkisto * [[Captain Beefheart]] (nask. [[1941]]), [[bluso|blusa]] muzikisto kaj pentristo * [[Giovanni Bellini]] (ĉ. [[1430]]-[[1516]]), itala pentristo * [[Gentile Bellini]] (ĉ. [[1429]]-[[1507]]), itala pentristo * [[Jacopo Bellini]] (ĉ. [[1400]]-[[1470]]), itala pentristo * [[Vanessa Bell]] ([[1879]]-[[1961]]) * [[Bernardo Bellotto]] itala pentristo * [[George Wesley Bellows]] ([[1882]]-[[1925]]), usona pentristo * [[Ludwig Bemelmans]] ([[1898]]-[[1962]]) * [[Thomas Hart Benton(pentristo)|Thomas Hart Benton]] ([[1889]]-[[1975]]), usona pentristo * [[Emerik Bernard]] (nask. [[1927]]), pentristo. * [[Janez Bernik]] (nask. [[1933]]), pentristo kaj grafika artisto * [[Gian Lorenzo Bernini]] ([[1598]]-[[1680]]), itala dramisto, skulptisto, pentristo * [[Albert Bertelsen]] ([[1921-]]) dana pentristo * [[Jen Besemer]] (nask. [[1970]]), [[superrealismo|superrealisma]] poeto kaj pentristo * [[Luca Bestetti)]] (nask. [[1964]]), usona pentristo * [[Elsa Beskow]] ([[1874]]-[[1953]]), sveda verkisto, pentristo * [[Henryka Beyer]], pola pentristo * [[George Biddle]] ([[1885]]-[[1973]]), usona pentristo * [[Albert Bierstadt]] ([[1830]]-[[1902]]) * [[Anna Bilinska-Bohdanowiczowa]], pola pentristo * [[Ejler Bille]] ([[1910]]-[[2004]]), dana skulptisto, pentristo * [[Ivan Bilibin]] ([[1876]]-[[1942]]), rusa pentristo * [[Henry Billings]] ([[1901]]-[[1987]]), usona pentristo * [[George Caleb Bingham]] ([[1811]]-[[1879]]), usona pentristo * [[Lamorna Birch|S J "Lamorna" Birch]] ([[1869]]-[[1955]]) * [[Wilhelm Bissen]] ([[1836]]-[[1913]]), dana pentristo * [[William Blake]] ([[1757]]-[[1827]]), angla pentristo, poeto * [[Ralph Albert Blakelock]] ([[1847]]-[[1919]]) * [[Arnold Blanch]] ([[1896]]-[[1968]]), usona pentristo * [[Carl Bloch]] ([[1834]]-[[1890]]), dana pentristo * [[Izaak van den Blocke]], pola pentristo * [[Peter Blume]] ([[1906]]-[[1992]]), usona pentristo * [[David G. Blythe]] ([[1815]]-[[1865]]), usona pentristo * [[Lars Bo]] ([[1924]]-[[1999]]) dana pentristo * [[François Bocion]] ([[1828]]-[[1890]]), svisa pentristo * [[Arnold Böcklin]] ([[1827]]-[[1901]]) * [[Karl Bodmer]] ([[1809]]-[[1893]]), pentristo de la usona okcidento * [[Emilio Boggio]] ([[1857]]-[[1920]]), [[Venezuelo|venezuela]] pentristo * [[Krzysztof Boguszewski]], pola pentristo * [[Kees van Bohemen]], ([[1928]]-[[1986]]), [[flandrio|flandra]] pentristo * [[Aaron Bohrod]] ([[1907]]-[[1992]]), usona pentristo * [[Angel Boliver]], meksika pentristo * [[David Bomberg]] ([[1890]]-[[1957]]), pentristo * [[Rosa Bonheur]] ([[1822]]-[[1899]]) * [[Claude Bonin-Pissarro]] (nask. [[1921]]) * [[Richard Parkes Bonington]] ([[1802]]-[[1828]]) * [[Pierre Bonnard]] ([[1867]]-[[1947]]) * [[Francesco Bonsignori]] ([[1460]]-[[1519]]) * [[Bogdan Borcic]], pentristo kaj grafika artisto * [[Paul-Émile Borduas]], abstrakta pentristo * [[Hieronymus Bosch]] (ĉ. [[1460]]-[[1518]]) * [[Ambrosius Bosschaert]] ([[1573]]-[[1612]]) * [[Fernando Botero]] (nask. [[1932]]), kolumbia pentristo * [[Sandro Botticelli]] ([[1445]]-[[1510]]), itala pentristo * [[François Boucher]] ([[1703]]-[[1770]]) * [[Eugène Boudin]] ([[1824]]-[[1898]]), franca pentristo * [[William-Adolphe Bouguereau]] ([[1825]]-[[1905]]) * [[P. Rostrup Bøyesen]] ([[1882]]-[[1952]]), dana pentristo * [[Olga Bosnanska]], pola pentristo * [[Louis Bouché]] ([[1896]]-[[1969]]), usona pentristo * [[Robert Brackman]] ([[1898]]-[[1980]]) * [[Peter Brandes]], ([[1944]]-), dana pentristo * [[Eugène Brands]], ([[1913]]-[[2002]]), pentristo * [[Jozef Brandt]], pola pentristo * [[Georges Braque]], franca * [[Victor Brauner]] ([[1903]]-[[1966]]), franca pentristo rumanidevena * [[Alan Bray (pentristo)|Alan Bray]] (nask. [[1946]]), usona pentristo * [[Carl Fredrik von Breda]] ([[1759]]-[[1818]]) * [[Breyten Breytenbach]] ([[1939]]-[[2024]]) * [[Pierre Brissaud]] ([[1885]]-[[1964]]), franca ilustristo, pentristo * [[Karl Brjulov]] ([[1799]]-[[1852]]), rusa pentristo * [[Louis Le Brocquy]] (nask. [[1916]]), [[Saoi]] de [[Aosdána]], pentristo * [[Ann Brockman]] ([[1898]] aŭ [[1899]]-[[1943]]), usona pentristo * [[Antoni Brodowski]], pola pentristo * [[Agnolo Bronzino]] * [[Alexander Brook]] ([[1898]]-[[1980]]), usona pentristo * [[Bertram Brooker]], teozofia pentristo * [[Cecily Brown]] * [[Ford Madox Brown]] ([[1821]]-[[1893]]) * [[Michael Brown]], artisto * [[Rush Brown]] (nask. [[1948]]), usona pentristo * [[Václav Brožík]] ([[1851]]-[[1901]]), ĉeĥa pentristo * [[Jan Brueghel la pliaĝa]] ([[1568]]-[[1625]]), [[flandrio|flandra]] pentristo * [[Jan Bruegel la malpliaĝa]] ([[1601]]-[[1678]]), [[flandrio|flandra]] pentristo * [[Pieter Bruegel la pliaĝa]] (ĉ. [[1525]]-[[1569]]), [[flandrio|flandra]] pentristo * [[Pieter Bruegel la malpliaĝa]] ([[1564]]-[[1638]]), [[flandrio|flandra]] pentristo * [[Tadeusz Brzozowski]], pola pentristo * [[Bernard Buffet]] ([[1928]]-[[1999]]) * [[Charles Ephraim Burchfield]] ([[1893]]-[[1967]]), usona pentristo * [[William Partridge Burpee]] ([[1846]]-[[1940]]), usona pentristo * [[Pol Bury]] ([[1922]]-[[2005]]), pentristo * [[John Byrne]] (nask. [[1950]]), bildstria artisto, pentristo == C == * [[Lilla Cabot Perry]] ([[1848]]-[[1933]]), usona Impressionist pentristo * [[Gustave Caillebotte]] ([[1848]]-[[1894]]), franca pentristo * [[Jacques Callot]] ([[1592]]-[[1635]]) * [[Jacques Calonne]] ([[1930]], franca pentristo * [[Canaletto]] ([[1697]]-[[1768]]), itala pentristo * [[Josef Čapek]] ([[1887]]-[[1945]]), ĉeĥa pentristo * [[Tom Carpic]] (nask. [[1939]]) * [[Michelangelo Merisi|Caravaggio]] ([[1573]]-[[1610]]), [[Italio|itala]] [[Renesanco|Renesanca]] pentristo * [[Ivan Cargo]] ([[1898]]-[[1958]]), pentristo. * [[John Fabian Carlson]] ([[1875]]-[[1945]]) * [[António Carneiro]] ([[1872]]-[[1930]]), [[Portugalio|portugala]] pentristo * [[Vittore Carpaccio|Carpaccio]] (ĉ. [[1460]]-[[1525]]), itala pentristo * [[Emily Carr]] ([[1871]]-[[1945]]), kanada pentristo kaj verkisto * [[Annibale Carracci]] ([[1557]]-[[1602]]) * [[Agostino Carracci]] ([[1560]]-[[1609]]) * [[Cazasoles]] (nask. [[1952]]) kuba pentristo * [[Ludovico Carracci]] ([[1555]]-[[1619]]) * [[Mary Cassatt]] ([[1844]]-[[1926]]?) * [[Alfred Joseph Casson]] ([[1898]]-[[1992]]), pentristo * [[Avgust Cernigo]] ([[1898]]-[[1985]]), pentristo * [[Bartolomeo Cesi]] ([[1556]]-[[1629]]) * [[Paul Cézanne]] ([[1839]]-[[1906]]) * [[Marc Chagall]] ([[1887]]-[[1985]]) * [[Jean-Baptiste-Siméon Chardin]] ([[1699]]-[[1779]]) * [[Caroline Chariot-Dayez]] (nask. [[1958]]) * [[Michael Ray Charles]] (nask. [[1967]]) * [[Nicolas Charlet]] ([[1792]]-[[1845]]), pentristo * [[Pierre Puvis de Chavannes]] ([[1824]]-[[1898]]) * [[Jozef Chelmonski]], pola pentristo * [[Giorgio de Chirico]] ([[1888]]-[[1978]]), itala pentristo * [[Omar Chkhaidze]] (nask. [[1944]]), kartvela, rusa pentristo * [[Adam Chmielowski]], pola pentristo * [[Daniel Chodowiecki]] (mortis [[1801]]), germana pentristo * [[Frederick Edwin Church]] ([[1826]]-[[1900]]), usona pentristo * [[Leon Chwistek]], pola pentristo * [[Tomasz Ciecierski]], pola pentristo * [[Cimabue]] ([[1240]]-[[1302]]), itala pentristo * [[Joze Ciuha]] (nask. [[1924]]), pentristo, grafika artisto kaj ilustristo. * [[Franz Cizek]] ([[1865]]-[[1946]]) * [[Chuck Close]] (nask. [[1940]]), usona pentristo kaj fotisto * [[Albert Clouard]] ([[1866]]-[[1952]]), franca pentristo kaj poeto * [[François Clouet]] * [[Juraj Julije Klovic|Giorgio Giulio Clovio]] ([[1498]]-[[1578]]), kroata pentristo * [[Charles Codman]] ([[1800]]-[[1842]]), usona pentristo * [[Thomas Cole]] ([[1801]]-[[1948]]), usona pentristo * [[Evert Collier]] ([[1640]]-[[1707]]), nederlanda pentristo * [[John Collier]] ([[1850]]-[[1934]]), pentristo, verkisto * [[Georges Collignon]] ([[1923]]-[[2002]]), pentristo * [[Jean Colombe]] (mezaj [[1400-oj]]) * [[Cima da Conegliano]] ([[1459]]-[[1517]]), itala pentristo * [[John Constable]] ([[1776]]-[[1837]]) * [[Constant]] (nask. [[1920]]) * [[D.D. Coombs]], usona pentristo * [[John Singleton Copley]] ([[1737]]-[[1815]]) * [[Lovis Corinth]] ([[1858]]-[[1925]]), pentristo kaj grafika artisto * [[Joseph Cornell]] ([[1903]]-[[1972]]) * [[Jean-Baptiste Camille Corot]] ([[1796]]-[[1879]]), franca pentristo * [[Corneille, artisto|Corneille]] ([[1922]]-[[2010]]) * [[Thomas Cornell]] (nask. [[1937]]), usona pentristo * [[Antonio da Correggio|Correggio]] ([[1489]]-[[1534]]) * [[Pietro da Cortona]] ([[1596]]-[[1669]]), dramisto, pentristo * [[Piero di Cosimo]] ([[1462]]-[[1521]]) * [[Pierre Auguste Cot]] * [[Noel Counihan]] ([[1913]]-[[1986]], aŭstralia pentristo * [[Gustave Courbet]] ([[1819]]-[[1877]]), franca pentristo * [[Thomas Couture]] ([[1815]]-[[1879]]), franca pentristo kaj instruisto * [[Lucas Cranach la pli aĝa]] ([[1472]]-[[1553]]), germana pentristo * [[Lucas Cranach la malpli aĝa]] ([[1515]]-[[1586]]) * [[Henri-Edmond Cross]] ([[1856]]-[[1910]]), franca pentristo kaj litografiisto * [[Jean Crotti]] ([[1878]]-[[1958]]) * [[Thomas Crotty]] (nask. [[1954]]), usona pentristo * [[Aelbert Cuyp]] ([[1620]]-[[1691]]) * [[Boleslaw Cybis]] pola pentristo * [[Jan Cybis]], pola pentristo * [[Cydney]] * [[Wladyslaw Czachorski]], pola pentristo * [[Józef Czapski]], pola pentristo * [[Marcin Czarny]], pola pentristo * [[Szymon Czechaowicz]], pola pentristo * [[Tytus Czyzewski]], pola pentristo == Ĉ == * [[Jefim Ĉestnjakov]] ([[1874]]-[[1961]]), rusa pentristo == D == * [[Richard Dadd]] ([[1817]]-[[1866]]) * [[Michael Dahl]] ([[1659]]-[[1743]]) * [[Christen Dalgaard]] ([[1824]]-[[1907]]), dana pentristo * [[Salvador Dalí]] ([[1904]]-[[1989]]), hispana artisto * [[Charles-François Daubigny]] ([[1817]]-[[1878]]) * [[Honoré Daumier]] ([[1808]]-[[1879]]) * [[Gerard David]] (ĉ. [[1450]]-[[1523]]), flandra pentristo * [[Jacques-Louis David]] ([[1748]]-[[1825]]), franca pentristo * [[Stuart Davis]] ([[1894]]-[[1954]]), pentristo * [[Riko Debenjak]] (nask. [[1908]]), pentristo kaj grafika artisto * [[Jean-Baptiste Debret]] ([[1768]]-[[1848]]), franca pentristo * [[Stanislaw Debicki]], pola pentristo * [[Edgar Degas]] ([[1834]]-[[1917]]), franca pentristo * [[Raoul De Keyser]] [[abstrakta]] pentristo * [[Eugène Delacroix]] ([[1798]]-[[1863]]), franca pentristo * [[Beauford Delaney]] ([[1901]]-[[1979]]) * [[Robert Delaunay]] ([[1885]]-[[1941]]), franca pentristo * [[Sonia Delaunay]] ([[1885]]-[[1979]]), rusa-franca pentristino * [[Paul Delvaux]] ([[1897]]-[[1954]]), [[Belgio|belga]] [[superrealismo|superrealisma]] pentristo * [[Charles Demuth]] ([[1883]]-[[1935]]) * [[Maurice Denis]] ([[1870]]-[[1943]]) * [[Ken Denning]] ([[1957]]-) * [[André Derain]] ([[1880]]-[[1954]]), franca pentristo * [[George Desvallières]] ([[1861]]-[[1950]]), franca pentristo * [[Edouard Detaille]] ([[1847]]-[[1912]]), franca pentristo * [[Richard Diebenkorn]] ([[1922]]-[[1993]]) * [[Mary Dignam]] ([[1860]]-[[1938]]), kanada pentristo * [[Meredith Dillman]], fantazia pentristo * [[Paul Dirmeikis]] (nask. [[1954]]) franca pentristo * [[Otto Dix]] ([[1891]]-[[1969]]), germana pentristo * [[Andrzej Dluzniewski]], pola pentristo * [[Jan Dobkowski]], pola pentristo * [[William Dobson]] ([[1610]]-[[1646]]) * [[Theo van Doesburg]], [[nederlando|nederlanda]] pentristo * [[Tommaso Dolabella]], pola pentristo * [[Tadeusz Dominik]], pola pentristo * [[Gustave Doré]] ([[1832]]-[[1883]]), pentristo kaj skulptisto * [[Kees van Dongen]] ([[1877]]-[[1968]]), [[nederlando|nederlanda]] pentristo * [[Dosso Dossi]] (ĉ. [[1490-1542]]) * [[Christian Dotrement]] ([[1922]]-[[1981]]) * [[Jacques Doucet]] (nask. [[1924]] * [[Thomas Doughty]] ([[1793]]-[[1856]]), usona pentristo * [[Aaron Douglas]] ([[1898]]-[[1979]]), usona pentristo * [[Rackstraw Downes]] (nask. [[1939]]), usona pentristo * [[Willem Drost]] (ĉ. [[1630]]- ĉirkaŭ [[1680]]), pentristo kaj printisto * [[Jean Dubuffet]] ([[1901]]-[[1985]]) * [[Duccio]] ([[1255]]-[[1319]]) * [[Marcel Duchamp]] ([[1887]]-[[1968]]), franca pentristo * [[Suzanne Duchamp|Suzanne Duchamp-Crotti]], ([[1889]]-[[1963]]), franca pentristo * [[Raoul Dufy]] ([[1877]]-[[1953]]) * [[Emir -Zeko- Delalic]] ([[1972]]), bosnia pentristo * [[Albrecht Dürer]] ([[1471]]-[[1528]]), germana ilustristo, pentristo * [[Carolus Duran]] (Charles-Auguste-Emile Durand) ([[1838]]-[[1917]]) * Kavaliro [[Antoon van Dyck]] ([[1599]]-[[1641]]), [[Flandrio|flandra]] pentristo == E == * [[Thomas Eakins]] ([[1844]]-[[1916]]) * [[Alfred East]] ([[1849]]-[[1913]]), brita pentristo * [[Christoffer Wilhelm Eckersberg]] ([[1783]]-[[1853]]), dana pentristo * [[Otto Eckmann]] ([[1865]]-[[1902]]), pentristo * [[Don Eddy]] * [[Albert Edelfelt]] ([[1854]]-[[1905]]), pentristo * [[Andries van Eertvelt]] ([[1590]]-[[1652]]), flandra pentristo * [[Beverly K. Effinger]] (nask. [[1955]]), usona pentristo * [[Imre Égerházi]] * [[Eugeniusz Eibisch]], pola pentristo * [[Kano Eitoku]] (mortis [[1590]]), [[japanio|japana]] pentristo * [[Aleksandra Ekster]] ([[1882]]-[[1949]]), rusa pentristino * [[Adam Elsheimer]] ([[1578]]-[[1610]]) * [[James Ensor]] ([[1860]]-[[1949]]), [[Belgio|belga]] pentristo * [[Siro Jacob Epstein]] ([[1880]]-[[1959]]) * [[Max Ernst]] ([[1891]]-[[1976]]), superrealisma pentristo * [[M. C. Escher]] ([[1898]]-[[1972]]), [[nederlando|nederlanda]] pentristo * [[Richard Estes]] (nask. [[1936]]) * [[Maurice Estève]] ([[1904]]-[[2001]]), franca pentristo * [[William Etty]] ([[1787]]-[[1849]]) * [[Dulah Marie Evans]] ([[1875]]-[[1951]]), usona pentristo, ilustristo, fotografisto * [[Jan van Eyck]] ([[1390]]-[[1441]]), [[flandrio|flandria]] pentristo == F == * [[Gentile da Fabriano]] (ĉ. [[1370]]-[[1427]]), itala pentristo * [[Carel Fabritius]] ([[1622]]-[[1654]]), nederlanda pentristo * [[Pietro Faccini]] ([[1562]]-[[1602]]) * [[Julian Falat]], pola pentristo * [[Aniello Falcone]] ([[1600]]-[[1665]]), itala pentristo * [[Alexandre Falguière]] ([[1831]] - [[1900]]), franca pentristo kaj skulptisto * [[Henri Fantin-Latour]] ([[1836]]-[[1904]]), franca pentristo * [[Jean Fautrier]] ([[1898]]-[[1964]]) * [[Jerzy Fedkowicz]], pola pentristo * [[Pavel Fedotov]] ([[1815]]-[[1852]]), rusa pentristo * [[Lyonel Feininger]] ([[1871]]-[[1956]]), artisto & bildstria artisto * [[Stanislaw Fijalkowski]], pola pentristo * [[Emil Filla]] ([[1882]]-[[1953]]), ĉeĥa pentristo * [[Leonor Fini]] ([[1908]]-[[1996]]), argentina/itala artisto * [[Andrea da Firenze]], itala pentristo * [[Alvan Fisher]] ([[1792]]-[[1863]]), usona pentristo * [[James Montgomery Flagg]] ([[1877]]-[[1960]]), usona ilustristo * [[Dan Flavin]] ([[1933]]-[[1996]]) * [[António Manuel da Fonseca]] ([[1796]]-[[1890]]), [[Portugalio|portugala]] pentristo * [[Lucio Fontana]] ([[1899]]-[[1968]]) * [[Clinton Ford]], pentristo * [[Tsuguharu Foujita]] ([[1886]]-[[1968]]) * [[Jean Fouquet]] ([[1425]]-[[1481]]) * [[Jean-Honore Fragonard]] ([[1732]]-[[1806]]), franca pentristo * [[Piero della Francesca]] (ĉ. [[1416]]-[[1492]]), itala pentristo * [[François Louis Thomas Francia]] ([[1772]]-[[1839]]), franca pentristo * [[Francis de Sieradz]], pola pentristo * [[Sam Francis]] ([[1923]]-[[1994]]) * [[Simon Francis]] (nask. [[1952]]) * [[Art Frahm]] ([[1907]]-[[1981]]) * [[Helen Frankenthaler]] (nask. [[1928]]) * [[Roelof Frankot]] ([[1911]]-[[1984]])nederlanda pentristo * [[Frank Frazetta]] (nask. [[1928]]) * [[Wilhelm Freddie]] ([[1909]]-[[1995]]), dana pentristo * [[Lucian Freud]] (nask. [[1922]]) * [[Caspar David Friedrich]] ([[1774]]-[[1840]]), germana pentristo * [[Nicolas Froment]] (ĉ. [[1450]] - ĉirkaŭ [[1490]]) * [[Brian Froud]] (nask. [[1947]]) * [[Ernst Fuchs]] ([[1930]]-[[2015]]), aŭstra pentristo * [[Henry Fuseli]] ([[1741]]-[[1825]]) == G == * [[Thomas Gainsborough]] ([[1727]]-[[1788]]), angla pentristo * [[Akseli Gallen-Kallela]] ([[1865]]-[[1931]]), finna pentristo * [[Byron Galvez]] ([[1941]]-) * [[Thomas Gambier Parry]] ([[1816]]–[[1888]]), angla pentristo * [[Antonio de la Gandara]] ([[1861]]-[[1917]]), franca pentristo * [[Norman Garstin]] ([[1847]]-[[1926]]), irlanda pentristo * [[Paul Gauguin]] ([[1848]]-[[1903]]), franca pentristo * [[William Gear]] ([[1915]]-[[1997]]) * [[Aert de Gelder]] ([[1645]]-[[1727]]) * [[Artemisia Gentileschi]] ([[1593]]-[[1651]]), pentristo * [[François Gérard]] ([[1770]]-[[1837]]), franca pentristo * [[Théodore Géricault]] ([[1791]]-[[1824]]) * [[Wojciech Gerson]] pola pentristo * [[Domenico Ghirlandaio]] ([[1449]]-[[1494]]), itala pentristo * [[Alberto Giacometti]] ([[1901]]-[[1966]]), skulptisto, pentristo * [[Khalil Gibran]] ([[1883]]-[[1931]]), libana poeto kaj pentristo * [[Stefan Gierowski]] pola pentristo * [[Aleksander Gierymski]] pola pentristo * [[Maksymilian Gierymski]] pola pentristo * [[Stephen Gilbert]] ([[1910]]-[[2007]]) * [[Giorgione]] (ĉ. [[1477]]-[[1510]]), ([[Giorgione]]) * [[Giotto di Bondone|Giotto]] ([[1267]]-[[1337]]), itala pentristo * [[François Girardon]] ([[1628]]-[[1715]]) * [[Albert Gleizes]] ([[1881]]-[[1953]]), franca pentristo * [[Leo Goetz]] ([[1883]]-[[1962]], germana) * [[Vincent van Gogh]] ([[1853]]-[[1890]]) * [[Natalja Gonĉarova]] ([[1881]]-[[1962]]) rusa kubisma pentristo * [[Jorge Gonzalez Camerna]] * [[Frederick Goodall]] * [[Arshile Gorky]] ([[1904]]-[[1948]]), armena-usona abstrakta ekspresionisma pentristo * [[Jan Gotard]] pola pentristo * [[Adolph Gottlieb]] ([[1903]]-[[1974]]), usona abstrakta ekspresionisma pentristo * [[Leopold Gottlieb]] pola pentristo * [[Maurycy Gottlieb]] pola pentristo * [[Albert Gottschalk]] (1866-1906), dana pentristo * [[Karl Otto Götz]] ([[1914]]-) * [[Francisco de Goya]] ([[1746]]-[[1828]]) * [[Jan van Goyen]] ([[1596]]-[[1656]]) * [[Anton Graff]] ([[1736]]-[[1813]]) * [[Eugène Grasset]] ([[1845]]-[[1917]]), svisa/franca artisto * [[El Greco]] ([[1541]]-[[1614]]), greka pentristo loĝinta en [[Hispanio]] * [[Tony Green]] (nask. [[1954]]) * [[Hap Grieshaber]] ([[1908]]-[[1981]]), pentristo kaj grafika artisto * [[Nicolae Grigorescu]] ([[1838]]-[[1907]]), rumana pentristo * [[Juan Gris]] ([[1887]]-[[1927]]) * [[Giuseppe Grisoni]] ([[1699]]-[[1796]]), flandra/itala pentristo kaj skulptisto * [[Ivan Grohar]] ([[1867]]-[[1911]]), pentristo * [[Antoine-Jean Gros]] franca pentristo * [[George Grosz]] ([[1893]]-[[1959]]), artisto * [[Artur Grottger]] pola pentristo * [[Isaac Grunewald]] ([[1889]]-[[1946]]), sveda pentristo * [[Matthias Grünewald]] ([[1470]]-[[1528]]) * [[Aleksander Gryglewski]] pola pentristo * [[Francesco Guardi]] ([[1712]]-[[1793]]), itala pentristo * [[Svavar Gudnason]] ([[1909]]-[[1988]]), pentristo * [[Albert Guillaume]] ([[1873]]-[[1942]]), franca pentristo kaj karikaturisto * [[Olaf Gulbransson]] ([[1873]]-[[1958]]), pentristo * [[Philip Guston]] ([[1913]]-[[1980]]) usona pentristo * [[Heinz Guth]] (nask. [[1941]]) * [[Herman Gvardjancic]] (nask. [[1943]]), pentristo == H == * [[Frans Hals]] ([[1580]]-[[1666]]) * [[Richard Hamilton]] (nask. [[1922]]), artisto * [[Wilhelm Hammershoi]] ([[1864]]-[[1916]]), dana pentristo * [[Nina Hamnett]] ([[1890]]-[[1956]]), [[kimrio|kimra]] pentristo * [[Herman Han]], pola pentristo * [[Constantin Hansen]] ([[1804]]-[[1880]]), dana pentristo * [[Niels Hansen]] ([[1880]]-[[1946]]), dana pentristo * [[Svend Wiig Hansen]] ([[1922]]-[[1997]]), dana pentristo * [[Keith Haring]] ([[1958]]-[[1990]]), usona pentristo * [[Marsden Hartley]] ([[1877]]-[[1943]]), usona pentristo * [[Hans Hartun]] ([[1904]]-[[1992]]) * [[Childe Hassam]] ([[1859]]-[[1935]]), usona pentristo * [[Louis Hayet]] ([[1864]]-[[1940]]), franca pentristo * [[Francesco Hayez]] * [[Jan Jozef Haar]], pola pentristo * [[Mikolaj Haberschrack]], pola pentristo * [[Rudolf Hausner]] ([[1914]]-[[1995]]), pentristo kaj grafika artisto * [[Jeanne Hébuterne]] ([[1898]]-[[1920]]), franca pentristo * [[Robert Henri]] ([[1865]]-[[1929]]), usona pentristo * [[Henry Heerup]] ([[1907]]-[[1993]]), dana pentristo * [[Jan Davidsz de Hem]] ([[1606]]-[[1683]]) * [[Louis Hersent]] ([[1777]]-[[1860]]), franca pentristo * [[Prudence Heward]] ([[1896]]-[[1947]]), kanada pentristo * [[Karol Hiller]], pola pentristo * [[Sigrid Hjertén]] ([[1885]]-[[1948]]), sveda pentristo * [[Prince Hoare]] ([[1755]]-[[1834]]), angla pentristo kaj dramisto * [[William Hoare]] (ĉ. [[1707]]-[[1792]]), angla pentristo * [[Meindert Hobbema]] ([[1638]]-[[1709]]) * [[David Hockney]] (nask. [[1937]]), angla pentristo * [[Howard Hodgkin]] (nask. [[1932]]) * [[Ferdinand Hodler]] ([[1853]]-[[1918]]) * [[Ernst Theodor Amadeus Hoffmann]] ([[1776]]-[[1822]]), poeto, komponisto, kaj pentristo * [[Vlastimil Hofman]], pola pentristo * [[William Hogarth]] ([[1697]]-[[1764]]), artisto * [[Hojan]] * [[Hokusonai]] ([[1760]]-[[1849]]), pentristo kaj [[ukiyo-e]] artisto * [[Ambrosius Holbein]] ([[1494]]-[[1519]]) * [[Hans Holbein la pliaĝa]] (ĉ. [[1465]]-[[1524]]), germana pentristo * [[Hans Holbein la malpliaĝa]] (ĉ. [[1497]]-[[1543]]), germana ilustristo, pentristo * [[Václav Hollar]] ([[1607]] - [[1677]]), ĉeĥa desegnisto kaj gravuristo * [[Simon Hollósy]] ([[1857]]-[[1918]]), hungara pentristo * [[Winslow Homer]] ([[1836]]-[[1910]]), usona pentristo * [[Villard de Honnecourt]] ([[13-a jarcento]]), dramisto, pentristo * [[Gerald van Honthorst]] ([[1590]]-[[1656]]) * [[Pieter de Hooch]] ([[1629]]-[[1684]]) * [[Eric Hopkins]] (nask. [[1951]]), usona pentristo * [[Charles Hopkinson]] ([[1869]]-[[1962]]), usona pentristo * [[Edward Hopper]] ([[1882]]-[[1967]]), usona pentristo * [[John Bradley Hudson, Jr.]] ([[1832]]-[[1903]]), usona pentristo * [[Carl Otto Hultén]] ([[1916]]-), pentristo * [[Ferdinand Humbert]] ([[1842]]-[[1936]]), franca pentristo * [[MF Hussain]], barata pentristo * [[Pieter Huys]] ([[1519]]-[[1584]]) * [[van Huysum]] ([[1682]]-[[1749]]) == I == * [[Jörg Immendorff]] (nask. [[1945]]), germana pentristo * [[Jean Auguste Dominique Ingres]] ([[1780]]-[[1867]]), franca pentristo * [[George Inness]] ([[1829]]-[[1894]]) * [[Dahlov Ipcar]] (nask. [[1917]]), usona pentristo * [[Adriaen Isenbrant]] ([[1490]]?-[[1551]]), flandria pentristo * [[Joseph Israels]] * [[Aleksandr Ivanov]] ([[1806]]-[[1858]]), rusa pentristo * [[Marian Iwańciów]] ([[1906]]-[[1971]]), pola pentristo, grafikisto kaj pedagogo == J == * [[Egill Jacobsen]] ([[1910]]-[[1998]]), dana pentristo * [[Robert Jacobsen]] ([[1912]]-[[1993]]), dana artisto * [[Yvonee Jacquette]] (nask. [[1934]]), usona pentristo * [[Eero Järnefelt]] ([[1863]]-[[1937]]), finna pentristo * [[Bozidar Jakac]] ([[1899]]-[[1989]]), pentristo, grafika artisto kaj ilustristo. * [[Rihard Jakopic]] ([[1869]]-[[1943]]), pentristo * [[Matija Jama]] ([[1872]]-[[1947]]), pentristo * [[Maria Jarema]] pola pentristo * [[Wladyslaw Jarocki]], pola pentristo * [[Alexej von Jawlensky]] ([[1864]]-[[1941]]), [[rusio|rusa]] [[Impresionismo|impresionisma]] pentristo * [[Andrej Jemec]] (nask. [[1934]]), pentristo kaj grafika artisto. * [[Zmago Jeraj]] pentristo, fotografisto kaj ilustristo * [[Boris Jesih]] (nask. [[1943]]), pentristo * [[Floris Jespers]] ([[1889]]-[[1965]]), flandra-belga pentristo * [[Augustus John]] ([[1878]]-[[1961]]), angla artisto * [[Gwen John]] ([[1876]]-[[1939]]), angla artisto * [[Jasper Johns]] (nask. [[1930]]) * [[Sargent Johnson]] ([[1888]]-[[1967]]) * [[Allen Jones]] (nask. [[1937]]) * [[Lois Mailou Jones]] ([[1905]]-ĉ. [[1990]]) * [[Jacob Jordaens]] ([[1593]]-[[1678]]), [[flandrio|flandria]] pentristo * [[Asger Jorn]] ([[1914]]-[[1973]]), dana pentristo * [[Donald Judd]] ([[1928]]-[[1994]]) * [[Jens Juel]] ([[1745]]-[[1802]]), dana pentristo * [[Ch'en Jung]] == K == * [[Frida Kahlo]] ([[1907]]-[[1954]]), meksika artisto * [[Willem Kalf]] ([[1619]]-[[1693]]) * [[Jitish Kallat]] (nask. [[1974]]), barata artisto * [[Kamagurka]] [[Belgio|belga]] pentristo kaj cartoonist * [[Vasilij Kandinskij]] ([[1866]]-[[1944]]), rusa-nask. artisto * [[Paul Kane]] ([[1810]]-[[1871]]) * [[Rajmund Kanelba]] ([[1897]]-[[1960]]), pola pentristo * [[Tadeusz Kantor]] ([[1915]]-[[1990]]), pola pentristo * [[Leon Kaplinski]], pola pentristo * [[Rabo Karabekian]], armena-usona pentristo * [[Alfons Karpinski]] ([[1875]]-[[1961]]), pola pentristo * [[Adolf Kašpar]] ([[1877]]-[[1934]]), ĉeĥa ilustristo * [[Wincenty Kasprzycki]], pola pentristo * [[Alex Katz]] (nask. [[1927]]), usona pentristo * [[Angelika Kauffmann]] ([[1741]]-[[1807]]) * [[Alfred John Keene]] ([[1864]]-[[1930]]), brita pentristo * [[Ferdinand von Keller]] ([[1842]]-[[1922]]), germana pentristo * [[Ellsworth Kelly]] (nask. [[1923]]) * [[Rockwell Kent]] ([[1882]]-[[1971]]), usona pentristo * [[Anselm Kiefer]] (nask. [[1945]]) * [[Wiliam Kienbusch]] ([[1914]]-[[1980]]), usona pentristo * [[Michel Kikoine]] ([[1892]]-[[1968]]), belorusa pentristo * [[Per Kirkeby]] (nask. [[1938]]), dana pentristo * [[Moise Kisling]] ([[1891]]-[[1953]]), pola pentristo * [[Paul Klee]] ([[1879]]-[[1940]]), svisa pentristo * [[Yves Klein]] ([[1928]]-[[1962]]), pentristo * [[Gustav Klimt]] ([[1862]]-[[1918]]), aŭstria artisto * [[Juraj Julije Klovic|Juraj Julije Klovi&#263;]] ([[1498]]-[[1578]]), kroata artisto * [[Jesper Knudsen]] ([[1964]]-) * [[Boris Kobe]] ([[1905]]-[[1981]]), dramisto kaj pentristo * [[Marcin Kober]], pola pentristo * [[Aleksander Kobzdej]], pola pentristo * [[Roman Kochanowski]], pola pentristo * [[Robert Koehler]] ([[1850]]-[[1917]]), germana-usona pentristo * [[Oskar Kokoschka]] ([[1886]]-[[1980]]), aŭstra pentristo * [[Andrej Kolkutin]] ([[1957]])- rusa pentristo * [[Käthe Kollwitz]] ([[1867]]-[[1945]]) * [[Willem de Kooning]] ([[1904]]-[[1997]]) * [[Lukasz Korolkiewicz]], pola pentristo * [[Konstanteno Korovin]] ([[1861]]-[[1939]]), rusa pentristo * [[Jerzy Kossak]], pola pentristo * [[Juliusz Kossak]], pola pentristo * [[Wojciech Kossak]] (nask. [[1857]]), pola pentristo * [[Franciszek Kostrzewski]], pola pentristo * [[Rudolf Kotnik]] ([[1931]]-[[1996]]), pentristo * [[Aleksander Kotsis]], pola pentristo * [[Felicjan Szczesny Kowarski]], pola pentristo * [[Franc Kralj]] ([[1895]]-[[1960]]), pentristo * [[Tone Kralj]] ([[1900]]-[[1975]]), pentristo * [[Ivan Kramskoj]] ([[1837]]-[[1887]]), rusa pentristo kaj desegnisto * [[Metka Krasovec]] (nask. [[1941]]), pentristo, grafika artisto * [[Janina Kraupe-Swiderska]], pola pentristo * [[Emil Krcha]], pola pentristo * [[Albert Henry Krehbiel]] ([[1873]]-[[1951]]), usona pentristo kaj muralisto * [[Pinchus Kremegne]] ([[1890]]-[[1981]]), belorusa pentristo * [[Rudolf Kremlička]] [[1886]]-[[1932]] ĉeĥa pentristo kaj grafikisto * [[Jan Krieg]], pola pentristo * [[Christian Krogh]] ([[1852]]-[[1925]]), dana pentristo * [[Per Krohg]] ([[1889]]-[[1965]]), Norwegian pentristo * [[Leon Kroll]] ([[1884]]-[[1974]]), usona pentristo * [[Peder Severin Krøyer]] ([[1851]]-[[1909]]), dana pentristo * [[Fan K'uan]] * [[Konrad Krzyzanowski]], pola pentristo * [[Arĥip Ivanoviĉ Kuindĵi]] ([[1842]]-[[1910]]), rusa pentristo * [[Yasuo Kuniyoshi]] ([[1893]]-[[1953]]), usona pentristo * [[František Kupka]] ([[1871]]-[[1957]]), ĉeĥa pentristo * [[Aleksandr V. Kuprin]] ([[1880]]-[[1960]]), rusa pentristo * [[Yayoi Kusonama]] (nask. [[1929]]), japana avangarda artisto * [[Christen Købke]] ([[1810]]-[[1848]]), dana pentristo == L == * [[Adélaïde Labille-Guiard]] ([[1749]]-[[1803]]), franca portreta pentristo * [[Georges Lacombe]] ([[1868]]-[[1916]]), franca pentristo, skulptisto * [[Josef Lada]] ([[1887]]-[[1957]]), ĉeĥa pentristo kaj ilustristo * [[Wilfredo Lam]] ([[1902]]-[[1982]]) * [[Nicolas Lancret]] ([[1690]]-[[1743]]) * Siro [[Edwin Landseer]] ([[1802]]-[[1873]]) * [[Fitz Hugh Lane]] ([[1804]]-[[1865]]), usona pentristo * [[Giovanni Lanfranco]] ([[1582]]-[[1647]]) * [[Peter Lanyon]] ([[1918]]-[[1964]]) * [[Gene Lambert]], pentristo, [[Aosdána]] * [[Viktor Aleksandroviĉ Lapkalo]], rusa pentristo ([[1956]]- ) * [[Miĥail Larionov]], rusa pentristo ([[1881]]-[[1964]]) * [[Karol Larisch]], pola pentristo * [[Carl Larsson]] ([[1859]]-[[1928]]) * [[Georges de La Tour]] ([[1593]]-[[1652]]) * [[Marc Laurencin]] ([[1883]]-[[1956]]) * [[Marie Laurencin]] ([[1885]]-[[1956]]) * [[Ludwik de Laveaux]] pola pentristo * [[Jacob Lawrence]] ([[1917]]-[[2000]]), usona pentristo * Siro [[Thomas Lawrence]] ([[1769]]-[[1830]]) * [[Henri Le Fauconnier]] ([[1881]]-[[1946]]), franca pentristo * [[Jan Lebenstein]], pola pentristo * [[Charles Lebrun]] ([[1619]]-[[1690]]) * [[Margaret Leiteritz]], germana pentristo * [[Fernand Léger]] ([[1881]]-[[1955]]) * Lord [[Frederic Leighton]] ([[1830]]-[[1896]]) * [[Franciszek Lekszycki]], pola pentristo * Siro [[Peter Lely]] ([[1618]]-[[1680]]) * [[Ulrich Leman]] ([[1885]]-[[1988]]) * [[Tamara de Lempicka]] ([[1898]]-[[1980]]) * [[Robert Lenkiewicz]] ([[1941]]-[[2002]]) * [[Franz von Lenbach]] ([[1836]]-[[1904]]), pentristo * [[Stanislaw Lentz]], pola pentristo * [[Miĥail Lermontov]] ([[1814]]-[[1841]]), rusa poeto, verkisto kaj pentristo * [[Eugène Leroy]] ([[1910]]-[[2000]]), franca pentristo * [[Emanuel Leutze]] ([[1816]]-[[1868]]), pentristo de ''Washington Crossing the Delaware'' * [[Isako Levitan]] ([[1860]]-[[1900]]), pejzaĝa pentristo * [[Wyndham Lewis]] ([[1884]] - [[1957]]) * [[Lucas van Leyden]] ([[1494]]-[[1533]]) * [[André Lhote]] (mort. [[1962]]), franca pentristo * [[Roy Lichtenstein]] ([[1923]]-[[1997]]) * [[Max Liebermann]] ([[1847]]-[[1935]]), pentristo kaj grafika artisto * [[Bruno Andreas Liljefors]] ([[1860]]-[[1939]]) * [[Limbourg-fratoj]], nederlandaj artistoj * [[Bronislaw Wojciech Linke]], pola pentristo * [[John Linnell]] ([[1792]]-[[1873]]), angla pentristo * [[Louis van Lint]] ([[1910]]-[[1987]]), pentristo * [[Filippino Lippi]] ([[1457]]-[[1504]]), itala pentristo * [[Fra Filippo Lippi]] (ĉ. [[1406]]-[[1469]]), itala pentristo * [[Arthur Lismer]] ([[1885]]-[[1969]]), kanada artisto * [[Eli Lissitsky]] ([[1890]]-[[1941]]), pentristo * [[Leopold Loeffler]], pola pentristo * [[Lojze Logar]] (nask. [[1944]]), pentristo kaj grafika artisto. * [[McKendree Long]] ([[1888]]-[[1976]]), usona pentristo * [[Claude Lorrain]] ([[1600]]-[[1682]]) * [[L.S. Lowry]] ([[1887]]-[[1976]]) * [[Lucebert]] ([[1924]]-[[1994]]) * [[Ştefan Luchian]] ([[1868]]-[[1916]]), rumana pentristo * [[Laura Muntz Lyall]] ([[1860]]-[[1930]]), kanada pentristo == M == * [[Bruce McLean]], brita skulptisto, pentristo kaj printisto * [[Jan Mabuse]], [[flandrio|flandria]] pentristo * [[August Macke]] ([[1887]]-[[1914]]) * [[Daniel Maclise]] ([[1806]] - [[1870]]), irlanda * [[Carlo Maderna]] ([[1556]]-[[1629]]) * [[René Magritte]] ([[1898]]-[[1967]]), [[Belgio|belga]] [[superrealismo|superrealisma]] pentristo * [[Aristide Maillol]] ([[1861]]-[[1944]]), skulptisto kaj pentristo * [[Konstantin Makovskij]] ([[1839]]-[[1915]]) rusa portretisto * [[Tadeusz Makowski]], pola pentristo * [[Zbigniew Makowski]], pola pentristo * [[Vladimir Makuc]] (nask. [[1925]]), pentristo kaj grafika artisto. * [[Jacek Malczewski]], pola pentristo * [[Rafal Malczewski]], pola pentristo * [[Wladyslaw Malecki]], pola pentristo * [[Kazimir Malevich]] ([[1878]]-[[1935]]) * [[José Malhoa]] ([[1855]]-[[1933]]), [[Portugalio|portugala]] pentristo * [[Lise Malinovsky]], dana pentristo * [[Man Ray]], ([[1890]]-[[1976]]), pentristo, fotografisto * [[Josef Mánes]]([[1820]]-[[1871]], ĉeĥa pentristo * [[Alfred Manessier]] * [[Édouard Manet]] ([[1832]]-[[1883]]), franca pentristo * [[Miltos Manetas]], greka pentristo * [[Andrea Mantegna]] (ĉ. [[1431]]-[[1506]]), itala pentristo * [[Niklaus Manuel]] ([[1484]]-[[1530]]) * [[Franz Marc]] ([[1880]]-[[1916]]) * [[Louis Marcoussis]], pola pentristo * [[Adam Marczynski]], pola pentristo * [[John Marin]] ([[1870]]-[[1953]]), usona pentristo * [[Regia Marinho]], abstrakta brazila pentristo * [[John Martin]] ([[1789]]-[[1854]]), brita pentristo * [[Aldemir Martins]] ([[1922]], [[2006]]) Brazila pentristo * [[Andrej Martinov]] ([[1768]]-[[1826]]), rusa pentristo * [[Jacques Maroger]] ([[1884]]-[[1962]]) * [[Wilhelm Marstrand]] ([[1810]]-[[1873]]), dana pentristo * [[Jozef Marszewski]], pola pentristo * [[Julius Mařák]] ([[1832]]-[[1899]], ĉeĥa pentristo * [[Tommaso Masaccio]] ([[1401]]-[[1428]]), itala pentristo * [[Franz Masereel]] ([[1889]]-[[1972]]), pentristo kaj grafika artisto * [[Stanislaw Maslowski]], pola pentristo * [[Frank Mason]] (nask. [[1921]]), usona pentristo * [[Jan Matejko]], pola pentristo * [[Quinten Matsijs]] (ĉ. [[1466]]-[[1530]]) (ankaŭ konata kiel Quentin Matsys/Quentin Massys), flandra pentristo * [[Henri Matisse]] ([[1869]]-[[1954]]), franca pentristo * [[Roberto Matta]], pentristo, skulptisto * [[Antonio Mattei]] ([[1900]]-[[1956]]), usona pentristo * [[János Mattis Teutsch]] ([[1884]]-[[1960]]), hungara pentristo * [[Paul Mavrides]], bildstria artisto, pentristo * [[Pete Max]] * [[Hendrik Willem Mesdag]] ([[1831]]-[[1915]]) * [[Michelangelo Buonarroti]] ([[1475]]-[[1564]]), itala pentristo * [[Jozef Mehoffer]], pola pentristo * [[Jean-Louis-Ernest Meissonier|Ernest Meissonier]] ([[1815]]-[[1891]]), franca pentristo kaj skulptisto * [[Hans Memlinc]], flandria pentristo * [[Zygmunt Menkes]], pola pentristo * [[Giuseppe Mentessi]] ([[1857]]-[[1931]]), itala pentristo * [[Adolph Menzel]] ([[1815]]-[[1905]]), pentristo kaj grafika artisto * [[Michelangelo Merisi]] ([[1573]]-[[1610]]), itala pentristo * [[Luc-Olivier Merson]] ([[1846]]-[[1920]]), franca pentristo * [[Jakob Mertens]], pola pentristo * [[Youri Messen-Jaschin]] (nask. [[1941]]) Latvian pentristo * [[Antonello da Messina]] (ĉ. [[1430]]-[[1479]]), itala * [[Jean Metzinger]] ([[1883]]-[[1956]]), franca pentristo * [[Ted Meyer]], usona pentristo * [[Michael de Dzialdow]], pola pentristo * [[Antoni Michalak]], pola pentristo * [[Piotr Michalowski]], pola pentristo * [[Henri Michaux]], poeto kaj pentristo * [[Leo Michelson]] ([[1887]]-[[1978]]), [[rusio|rusa]]-[[usono|usona]] pentristo, skulptisto * [[Eugeen Van Mieghem]] ([[1875]]-[[1930]]), belga pentristo * [[Nicolas Mignard]] ([[1606]]-[[1668]]), franca pentristo kaj gravuristo * [[Pierre Mignard]] ([[1612]]-[[1695]]), franca pentristo * [[France Mihelic]] ([[1907]]-[[1998]]), pentristo kaj grafika artisto. * [[Kazimierz Mikulski]], pola pentristo * [[Francis Davis Millet]] ([[1846]]-[[1912]]) * [[Jean-François Millet]] ([[1814]]-[[1875]]) * [[Joan Miró]] ([[1893]]-[[1983]]), hispana superrealisma pentristo * [[Augustyn Mirys]], pola pentristo * [[Amedeo Modigliani]] ([[1884]]-[[1920]]), itala pentristo * [[Anton Moller]], pola pentristo * [[Piet Mondriaan]] ([[1872]]-[[1944]]), [[nederlando|nederlanda]] abstrakta pentristo * [[Claude Monet]] ([[1840]]-[[1926]]), franca pentristo * [[Gustave Moreau]] ([[1826]]-[[1898]]), franca pentristo * [[Camilo Mori]] ([[1896]]-[[1973]]), ĉilia pentristo * [[Berthe Morisot]] ([[1841]]-[[1895]]), franca pentristo * [[Malcolm Morley]] (nask. [[1931]]) * [[Koloman Moser]] ([[1868]]-[[1918]]), aŭstra pentristo * [[Mary Moser]] ([[1744]]-[[1819]]) angla pentristo * [[Robert Motherwell]] ([[1915]]-[[1991]]), usona abstrakta ekspresionisma * [[Alfons Mucha]] ([[1860]]-[[1939]]), ĉeĥa artisto * [[Friedrich Muller]] ([[1749]]-[[1825]]), pentristo, dramisto, ankaŭ konita kiel [[Maler Müller]] * [[Edvard Munch]] ([[1863]]-[[1944]]), norvegia pentristo * [[Gabriele Munter]] ([[1877]]-[[1962]]), pentristo, ano de [[Der Blaue Reiter]] * [[Takashi Murakami]] ([[1962]]-) * [[Bartolome Esteban Murillo]] ([[1617]]-[[1682]]) * [[Edo Murtiĉ|Edo Murti&#263;]] (nask. [[1921]]), kroata pentristo * [[Zoran Music]] (nask. [[1909]]), pentristo == N == * [[Imre Nagy (pentristo)|Imre Nagy]] ([[1893]]-[[1976]]) hungara pentristo * [[István Nagy (pentristo)|István Nagy]] ([[1873]]-[[1937]]) hungara pentristo * [[Albert Namatjira]] ([[1902]]-[[1959]]) * [[Yoshitomo Nara]] ([[1959]]-) * [[Paul Nash]] ([[1889]]-[[1946]]) * [[Alexander Nasmyth]] ([[1758]]-[[1840]]), pejzaĝa pentristo * [[Patrick Nasmyth]] ([[1787]]-[[1831]]), pejzaĝa pentristo, filo de Alexander * [[Nattier]] ([[1685]]-[[1766]]) * [[Bruce Nauman]] ([[1941]]- ) * [[Josef Navrátil]] ([[1798]]-[[1865]]), ĉeĥa pentristo * [[Alice Neel]] ([[1900]]-[[1984]]), pentristo * [[Almada Negreiros]] ([[1893]]-[[1970]]), pentristo * [[Odd Nerdrum]] ([[1944]]- ) * [[Ugo Nespolo]], itala pentristo * [[Mikaelo Nesterov]] ([[1862]]-[[1942]]), rusa pentristo * [[Louise Nevelson]] ([[1900]]-[[1988]]), usona pentristo * [[Barnett Newman]] ([[1905]]-[[1970]]) * [[Ejnar Nielsen]] ([[1872]]-[[1956]]), dana pentristo * [[Jan Nieuwenhuys]] ([[1922]]-[[1986]]), nederlanda pentristo * [[Ben Nicholson]] ([[1894]]-[[1982]]) * [[Nikomaĥo de Tebo]] ([[4-a jarcento a.K.]]) * [[Aleksander O. Nikulin]] ([[1878]]-[[1945]]), rusa pentristo * [[Pjotr Nilus]] ([[1869]]-[[1943]]), rusa pentristo * [[Isamu Noguchi]] ([[1904]]-[[1988]]) * [[Sidney Nolan]] ([[1917]]-[[1992]]) * [[Kenneth Noland]] ([[1924]]-) * [[Emil Nolde]] ([[1867]]-[[1956]]) * [[Max Magnus Norman]] ([[1973]]- ) * [[Pedro Nunes (pentristo)|Pedro Nunes]] ([[1586]]-[[1637]]), [[Portugalio|portugala]] pentristo * [[Kjell Nupen]] ([[1955]]-) == O == * [[Josefa de Óbidos]] ([[1630]]-[[1684]]), [[Portugalio|portugala]] pentristo * [[Juan O'Gorman]] ([[1905]] - [[1982]]), meksika artisto * [[Georgia O'Keeffe]] ([[1887]]-[[1986]]), usona pentristo * [[Claes Oldenburg]] ([[1929]]-), skulptisto * [[J.H. Ferdinand Olivier]] (mortis [[1841]]), [[germana]] [[pentristo]] * [[John Opie]] ([[1761]]-[[1807]]) * [[Andrea Orcagna]] ([[1320]]-[[1368]]), artisto * [[William Quiller Orchardson]] ([[1835]]-[[1910]]) * [[Bryan Organ]] ([[1935]]-) * [[Emil Orlik]] ([[1870]]-[[1932]]), pentristo kaj grafika artisto * [[Aleksander Orłowski]], pola pentristo * [[José Clemente Orozco]] ([[1883]]-[[1949]]), meksika artisto * [[Siro William Orpen]] ([[1878]]-[[1931]]) * [[Manuel Ortiz de Zarate]] (1887-1946) * [[Erik Ortvad]] ([[1917]]-[[2008]]) * [[Adriaen van Ostade]] ([[1610]]-[[1685]]) * [[Kitagawa Utamaro|Outamaro]] (ĉ. [[1750]]-[[1806]]) * [[Johann Friedrich Overbeck]] ([[1789]]-[[1869]]) * [[Auseklis Ozols]] (nask. [[1941]]) == P == * [[László Paál]] ([[1846]]-[[1879]]), hungara pentristo * [[Mimmo Paladino]] ([[1948]]-), itala pentristo * [[Theodor Pallady]] ([[1871]]-[[1956]]), rumana pentristo * [[Kalervo Palsa]], finna pentristo * [[Pamphilus (pentristo)|Pamphilus]] ([[4-a jarcento a.K.]]) * [[Giovanni Paolo Panini]] ([[1691]]-[[1765]]), itala pentristo * [[Jozef Pankiewicz]], pola pentristo * [[Giovanni Pannini]] ([[1692]]-[[1765]]) * [[Parmigianino]] ([[1504]]-[[1540]]) * [[Pascin]] ([[1885]]-[[1930]]) * [[Gen Paul]] ([[1898]]-[[1975]], franca pentristo kaj gravuristo * [[Julius Paulsen]] ([[1860]]-[[1940]]), dana pentristo * [[Milena Pavlovic-Barili]] ([[1909]]-[[1945]]), serba pentristino kaj poetino * [[David Payne]] ([[1843]]-[[1894]]), skotlanda pentristo * [[Raphael Peale]] (nask. [[1774]]), pentristo * [[Max Pechstein]] ([[1881]]-[[1955]]), pentristo kaj grafika artisto * [[Bazilo Perov]] ([[1834]]-[[1882]]), rusa pentristo * [[John F. Peto]] ([[1854]]-[[1907]]) * [[Carl-Henning Pedersen]] ([[1913]]-[[2007]]), dana pentristo * [[Viggo Pedersen]] ([[1854]]-[[1926]]), dana pentristo * [[Waldo Peirce]] ([[1884-1970]]), usona pentristo * [[Gina Pellón]] ([[1926]]-) * [[Sophie Pemberton]] ([[1869]]-[[1959]]), kanada pentristo * [[A. R. Penck]] ([[1939]]-) * [[Matteo Perez d'Aleccio]] (mortis [[1616]]) * [[Lilla Cabot Perry]] ([[1848]]-[[1933]]) * [[Pietro Perugino]] (ĉ. [[1445]]-[[1523]]), itala pentristo * [[Jozef Petkovsek]] ([[1861]]-[[1898]]), pentristo * [[Niki de Saint Phalle]] ([[1930]]-[[2002]]), franca pentristo * [[Theodor Philipsen]] ([[1840]]-[[1920]]), dana * [[Tom Phillips]] ([[1937]]-), brita * [[Pietro Pezzati]] ([[1902]]-[[1993]]), usona portretisto * [[Henryk Piatkowski]], pola pentristo * [[Giovanni Battista Piazzetta]] ([[1682]]-[[1754]]) * [[Francis Picabia]] ([[1879]]-[[1953]]), franca * [[Pablo Picasso]] ([[1881]]-[[1973]]), hispana [[kubismo|kubisma]] artisto * [[Paloma Picasso]] (nask. [[1949]]) * [[Ramon Pichot]] ([[1872]]-[[1925]]) kataluna * [[Otto Piene]] (nask. [[1928]]) * [[Delilah Pierce]] ([[1904]]-) * [[Waldo Pierce]], usona * [[Carl Gustaf Pilo]] ([[1711]]-[[1793]]) * [[Veno Pilon]] ([[1896]]-[[1970]]) * [[Howardena Pindell]] ([[1943]]-) * [[Pinturicchio]], itala pentristo * [[Pisanello]], itala pentristo * [[Camille Pissarro]] ([[1830]]-[[1903]]) * [[Antoni Pitxot]] (nask. [[1934]]) kataluna * [[Stefan Planinc]] (nask. [[1925]]), pentristo, grafika artisto kaj ilustristo. * [[Jan Bogumil Plersch]], pola * [[Kazimierz Pochwalski]], pola * [[Wladyslaw Podkowinski]], pola * [[Marjan Pogacnik]], pentristo kaj grafika artisto * [[Serge Poliakoff]] ([[1906]]-[[1969]]), franca, rusdevena pentristo * [[Bazilo Polenov]] ([[1844]]-[[1927]]), rusa pentristo * [[Sigmar Polke]] ([[1941]]-[[2010]]), pentristo * [[P.H. Polk]] ([[1898]]-[[1984]]) * [[Jackson Pollock]] ([[1912]]-[[1956]]), usona abstrakta artisto * [[Stefan Popowski]], pola pentristo * [[Fairfield Porter]] ([[1907]]-[[1975]]), usona * [[Candido Portinari]] ([[1903]]-[[1962]]), brazila * [[Paulus Potter]] ([[1625]]-[[1654]]) * [[Piotr Potworowski]], pola pentristo * [[Henrique Pousão]] ([[1859]]-[[1884]]), [[Portugalio|portugala]] pentristo * [[Nicolas Poussin]] ([[1594]]-[[1665]]), franca * [[Andrea Pozzo]] ([[1642]]-[[1709]]) * [[Marij Pregelj]] ([[1913]]-[[1967]]), pentristo kaj ilustristo * [[Nelson Primus]] ([[1843]]-ĉ. [[1916]]) * [[Maurice Prendergast]] ([[1861]]-[[1924]]), usona pentristo * [[Mary Elizabeth Price]] ([[1877]]-[[1965]]), usona impresionisma pentristo * [[Andrzej Pronaszko]], pola * [[Zbigniew Pronaszko]], pola * [[Samuel Prout]] ([[1783]]-[[1852]]) * [[Tadeusz Pruszkowski]], pola * [[Witold Pruszkowski]], pola * [[Janez Puhar]] ([[1814]]-[[1864]]), fotografisto, pentristo * [[Karel Purkyně]] ([[1834]]-[[1868]]), ĉeĥa pentristo * [[Patrick Pye]] skulptisto, pentristo kaj bunta-vitra artisto, [[Aosdána]] == Q == * [[Domenico Quaglio la malpliaĝa]] ([[1787]]-[[1837]]) * [[Erasmus Quellinus la pliaĝa]] ([[1607]]-[[1678]]) * [[Jacopo della Quercia]] ([[1374]]-[[1438]]) * [[August Querfurt]] ([[1696]]-[[1761]]) * [[Jan Maurits Quinckhardt]] ([[1688]]-[[1772]]) == R == * [[Tal R]] ([[1967]]-), dana pentristo * [[Zygmunt Radnicki]], pola pentristo * Siro [[Henry Raeburn]] ([[1756]]-[[1823]]) * [[Karl Rahl]] ([[1812]]-[[1865]]) * [[Francesco Raibolini]] ([[1453]]-[[1518]]) * [[Jean Raine]] ([[1927]]-[[1986]]) * [[António Ramalho]] ([[1858]]-[[1916]]), [[Portugalio|portugala]] pentristo * [[Allan Ramsay (1713-1784)|Allan Ramsay]] ([[1713]]-[[1784]]) * [[Paul Ranson]] ([[1861]]-[[1909]]), franca pentristo * [[Raffaello Santi|Raphael]] ([[1483]]-[[1520]]), [[Italio|itala]] [[pentristo]] * [[Dorning Rasbotham]] ([[1730]]-[[1791]]), angla pentristo, [[verkisto]] * [[Louise Rayner]] ([[1832]]-[[1924]]), angla pentristino * [[Samuel Rayner]] ([[1806]]-[[1879]]), angla pentristo * [[Edward Willis Redfield]] ([[1869]]-[[1965]]), usona pentristo * [[Tommaso Redi (pentristo)|Tommaso Redi]] ([[1665]]-[[1726]]), itala pentristo * [[Odilon Redon]] ([[1840]]-[[1916]]) * [[Pierre-Joseph Redoute]] ([[1759]]-[[1840]]) * [[Paula Rego]] ([[1935]]-[[2022]]), portugala-brita pentristino * [[Carlos Reis]], [[Portugalio|portugala]] pentristo * [[Guido Reni]] ([[1575]]-[[1642]]), itala pentristo * [[Pierre-Auguste Renoir]] ([[1841]]-[[1919]]), franca pentristo * [[Pierre R. Renoir]] (nask. [[1958]]), franca-nask. kanada pentristo * [[Ilja Jefimoviĉ Repin]] ([[1844]]-[[1930]]), rusa pentristo * [[István Réti]] ([[1872]]-[[1945]]), hungara pentristo * Siro [[Joshua Reynolds]] ([[1723]]-[[1792]]), angla pentristo * [[Suzy Rice/Susonan Elizabeth Rice]], usona pentristo kaj verkisto * [[Gerhard Richter]] (nask. [[1932]]), pentristo kaj grafika artisto * [[Teresa Feoderovna Ries]] ([[1874]]–[[1950]]), rus-devena aŭstra skulptistino kaj pentristino * [[Lluís Rigalt]] ([[1814]]-[[1894]]), kataluna kaj hispana pentristo * [[Hyacinthe Rigaud]] ([[1659]]-[[1743]]) * [[Rembrandt|Rembrandt Harmenzsoon van Rijn]] ([[1606]]-[[1669]]), [[Nederlando|nederlanda]] [[pentristo]] * [[Bridget Riley]] (nask. [[1931]]) * [[Jean-Paul Riopelle]] ([[1923]]-[[2002]]) * [[Diego Rivera]] ([[1886]]-[[1957]]), meksika pentristo * [[Larry Rivers]] ([[1923]]-[[2002]]) * [[Elizabeth B. Robinson]] ([[1832]]-[[1897]]), usona pentristo * [[Norman Rockwell]] ([[1894]]-[[1978]]), ilustristo, pentristo * [[Henryk Rodakowski]], pola pentristo * [[Aleksandr Rodĉenko]] ([[1891]]-[[1956]]), rusa pentristo kaj fotografisto * [[Nikolao Roerich]] ([[1874]]-[[1947]]), rusa teologo, pentristo * [[Christian Rohlfs]] ([[1849]]-[[1938]]), germana pentristo kaj grafika artisto * [[Osvaldo Romberg]] (nask. [[1938]]), pentristo, dramisto * [[George Romney (pentristo)|George Romney]] ([[1734]]-[[1802]]), angla pentristo * [[Anton Rooskens]] ([[1906]]-[[1976]]) * [[Jan Henryk Rosen]], pola pentristo * [[Alexander Roslin]] ([[1718]]-[[1798]]) * [[Mohammad Rokhsefat]] * [[Fjodor Rokotov]] ([[1735]]-[[1808]]), rusa portretisto * [[Dante Gabriel Rossetti]] * [[Mark Rothko]] ([[1903]]-[[1970]]) * [[Georges Rouault]] ([[1871]]-[[1958]]), pentristo kaj grafika artisto * [[Henri Rousseau]] ([[1844]]-[[1910]]), franca pentristo * [[Ker-Xavier Roussel]] ([[1867]]-[[1944]], franca pentristo * [[Peter Paul Rubens]] ([[1577]]-[[1640]]), flandra pentristo * [[Andreo Rublov]] (ĉ. [[1360]]-[[1430]]), rusa ikonografiisto * [[Hanna Rudzka-Cybisowa]], pola pentristo * [[Jacob van Ruisdael]] ([[1628]]-[[1682]]) * [[Phillip Otto Runge]] ([[1777]]-[[1810]]), germana pentristo * [[Robert Russ]] ([[1847]]-[[1922]]) * [[Charles Marion Russell]] ([[1864]]-[[1926]]), usona pentristo * [[Jan Rustem]], pola pentristo * [[Ferdynand Ruszczyc]], pola pentristo * [[Rachel Ruysch]] ([[1664]]-[[1750]]) * [[Tadeusz Rybkowski]], pola pentristo * [[Czeslaw Rzepinski]], pola pentristo == S == * [[Betye Saar]] ([[1929]]-) * [[Pieter Jansz Saenredam]] ([[1597]]-[[1665]]) * [[Artur Nacht Samborski]], pola pentristo * [[Stanislaw Samostrzelnik]], pola pentristo * [[John Singer Sargent]] ([[1856]]-[[1925]]), usona pentristo * [[Andrea del Sarto]] ([[1487]]-[[1531]]), itala pentristo * [[Raymond Saunders]] ([[1934]]-) * [[Anne Savage]] ([[1896]]-[[1971]]), kanada pentristo * [[Aleksio Savrasov]] ([[1830]]-[[1897]]) rusa pejzaĝisto * [[Jan Sawka]], pola pentristo * [[Egon Schiele]] ([[1890]]-[[1918]]), aŭstra pentristo * [[Rudolf Schlichter]] ([[1890]]-[[1955]]), pentristo, grafika artisto kaj verkisto * [[Richard Schmid]] (nask. [[1934]]), usona pentristo * [[George Schmidt]] ([[1944]]-) * [[Karl Schmidt-Rottluff]], ([[1884]]-[[1976]]), pentristo, grafika artisto * [[Julian Schnabel]] ([[1952]]-), pentristo * [[Martin Schoninck]], pola pentristo * [[P. A. Schou]] ([[1844]]-[[1914]]), dana pentristo artisto * [[Karl Schrag]] (nask. [[1912]]), usona pentristo * [[Daniel Schultz]], pola pentristo * [[Kurt Schwitters]] ([[1887]]-[[1948]]), dada-pentristo, verkisto * [[William Edouard Scott]] ([[1884]]-[[1964]]) * [[Felipe Seade]] ([[1912]]-[[1969]]) * [[Charles Sebree]] ([[1914]]-[[1985]]) * [[Maksim Sedej]] ([[1909]]-[[1974]]), pentristo * [[Olaf Carl Seltzer]] ([[1877]]-[[1957]]), usona pentristo * [[Jacek Sempolinski]], pola pentristo * [[Zinaida Serebrjakova]] ([[1884]]-[[1967]]), rusa pentristino * [[Valentino Serov]] ([[1865]]-[[1911]]), rusa pentristo * [[Paul Sérusier]] ([[1864]]-[[1927]]), franca pentristo * [[Georges Seurat]] ([[1859]]-[[1891]]), franca pentristo * [[Gino Severini]] ([[1883]]-[[1966]]) * [[Joseph Severn]] ([[1793]]-[[1879]]), brita pentristo * [[Kazimierz Sichulski]], pola pentristo * [[Walter Sickert]] ([[1860]]-[[1942]]) * [[Zygmunt Sidorowicz]], pola pentristo * [[Henryk Siemiradzki]], pola pentristo * [[Paul Signac]] ([[1863]]-[[1935]]), pentristo * [[António Carvalho de Silva Porto]] ([[1850]]-[[1893]]), [[Portugalio|portugala]] pentristo * [[Hugo Simberg]] ([[1873]]-[[1917]]), finna pentristo * [[Jozef Simmler]], pola pentristo * [[David Alfaro Siqueiros]] ([[1896]]-[[1974]]), meksika pentristo * [[Alfred Sisley]] ([[1839]]-[[1899]]), franca-brita pentristo * [[Joakim Skovgaard]] ([[1856]]-[[1933]]), dana pentristo * [[Niels Skovgaard]] ([[1858]]-[[1938]]), dana pentristo * [[Karel Škréta]] ([[1610]]-[[1674]]), ĉeĥa pentristo * [[Antonín Slavíček]] ([[1870]]-[[1910]]), ĉeĥa pentristo * [[Ludomir Slendzinski]], pola pentristo * [[Wladyslaw Slewinski]], pola pentristo * [[Harald Slott-Moller]] ([[1864]]-[[1937]]), dana pentristo * [[Frank E. Smith]] ([[1935]]-) * [[Matthew Smith (artisto)|Matthew Smith]] ([[1879]]-[[1959]]), angla pentristo * [[Hinko Smrekar]] ([[1883]]-[[1942]]), pentristo kaj ilustristo * [[Franciszek Smuglewicz]], pola pentristo * [[Sylvia Snowden]] ([[1942]]-) * [[Frans Snyders]] ([[1579]]-[[1657]]), flandra pentristo * [[Marek Sobczyk]], pola pentristo * [[Leszek Sobocki]], pola pentristo * [[Anton Solomoukha]] ([[1945]]-), ukraina pentristo * [[Jens Søndergaard]] ([[1895]]-[[1957]]), dana pentristo * [[Adriano de Sousa Lopes]] ([[1879]]-[[1944]]), [[Portugalio|portugala]] pentristo * [[José Júlio Sousa Pinto]] ([[1856]]-[[1939]]), [[Portugalio|portugala]] pentristo * [[Camille Souter]], pentristo, [[Aosdána]] * [[Litsa Spathi]] ([[1958]]-) * [[Nicolas de Staël]] ([[1914]]-[[1955]]), franca pentristo * [[Lojze Spacal]] ([[1907]]-[[2000]]), pentristo * [[Václav Špála]] ([[1886]]-[[1945]]), ĉeĥa pentristo * [[Austin Osman Spare]] ([[1886]]-[[1956]]), brita pentristo & mystic * [[Niles Spencer]] ([[1883]]-[[1952]]), usona pentristo * [[David Spiller]] ([[1942]]-), pentristo * [[Carl Spitzweg]] ([[1808]]-[[1885]]) * [[Carl Sprinchron]] ([[1887]]-[[1971]]), usona pentristo * [[Jan Spychalski]], pola pentristo * [[Kazimierz Stabrowski]], pola pentristo * [[Jerzy Stajuda]], pola pentristo * [[Jan Stanislawski]], pola pentristo * [[Wojciech Korneli Stattler]], pola pentristo * [[Henryk Stazewski]] (nask. [[1894]]), pola pentristo * [[Andrzej Stech]], pola pentristo * [[Jan Steen|Steen, Jan]] ([[1626]]-[[1679]]) * [[Kajetan Stefanowicz]], pola pentristo * [[Hannes Steinert]] ([[1954]]), germana pentristo * [[Jacob Steinhardt]] ([[1887]]-[[1968]]), israela pentristo * [[Eduard von Steinle]] ([[1810]]-[[1886]]) * [[Théophile Steinlen]] ([[1859]]-[[1923]]), svisa/franca pentristo * [[Frank Stella]] (nask. [[1936]]) * [[Matej Sternen]] ([[1870]]-[[1949]]), pentristo * [[Clyfford Still]] ([[1904]]-[[1980]]) * [[Stan Stokes]] * [[Frans Straathof]] ([[1952]]), nederlanda pejzaĝisto * [[Robert Strange]] ([[1721]]-[[1792]]) * [[Arthur Streeton]], pentristo * [[Bartlomiej Strobel]], pola pentristo * [[Vonn Ströpp]], angla pentristo * [[Drew Struzan]], usona pentristo * [[Zofia Stryjenska]], pola pentristo * [[Wladyslaw Strzeminski]], pola pentristo * [[Gilbert Stuart]] (nask. [[1755]]), pentristo * [[George Stubbs]] ([[1724]]-[[1806]]) * [[Gabrijel Stupica]] ([[1913]]-[[1990]]), pentristo * [[January Suchodolski]], pola pentristo * [[Vasilij Surikov]] ([[1846]]-[[1916]]), rusa pentristo * [[Ĥaim Sutin]] ([[1893]]-[[1943]]) * [[Max Švabinský]], ([[1873]]-[[1962]]), ĉeĥa pentristo kaj grafikisto * [[Václav Švejcar]], ([[1962]]), ĉeĥa pentristo * [[Sergej Svjatĉenko]] ([[1952]]- ), ukraina artisto * [[Henryk Szczyglinski]], pola pentristo * [[Bertalan Székely]] ([[1835]]-[[1910]]), hungara pentristo * [[Jozef Szermentowski]], pola pentristo * [[Jerzy Eleuter Szymonowicz-Siemiginowski]], pola pentristo == Ŝ == * [[Ivan Ŝiŝkin]] ([[1832]]-[[1898]]), rusa pejzaĝisto == T == * [[Sophie Taeuber-Arp]] ([[1889]]-[[1943]]) [[Svislando|svisa]] [[Dadaismo|dadaista]] pentristino * [[Reuben Tam]] ([[1916]]-), [[usona]] pentristo * [[Henry O. Tanner]] ([[1859]]-[[1937]]) * [[Antoni Tàpies]] (nask. [[1923]]), [[hispana]] [[abstrakta ekspresionismo|abstrakt-ekspresionisma]] [[pentristo]] * [[Edmund Charles Tarbell]] ([[1862]]-[[1928]]), [[usona]] impresionisto * [[Tomasz Tatarczyk]], [[pola]] [[pentristo]] * [[Vladimir Evgrafoviĉ Tatlin]], [[rusa]] [[pentristo]] * [[David Teniers III]] (mortis [[1685]]), [[flandria]] [[pentristo]] * [[Hendrick Terbrugghen]] ([[1588]]-[[1629]]) * [[Pietro Testa]] ([[1617]]-[[1650]]) * [[Wlodzimierz Tetmajer]], [[pola]] [[pentristo]] * [[Ellen Thesleff]] ([[1869]]-[[1954]]) * [[Jan Theuninck]] ([[1954]]-), [[belga]] [[pentristo]] kaj [[poeto]] * [[Alma Thomas]] ([[1894]]-[[1978]]) * [[Edward H. Thompson]] ([[1879]]-[[1949]]) * [[Robert Thompson]] ([[1936]]-[[1966]]) * [[Tom Thompson]], [[pentristo]] * [[C. Thomsen]] ([[1847]]-[[1912]]), [[dana]] [[pentristo]] * [[William Thon]], [[usona]] [[pentristo]] * [[Giovanni Battista Tiepolo]], ([[1696]]-[[1770]]), [[italas|itala]] [[pentristo]] * [[Walasse Ting]] ([[1929]]-[[2010]]), pentristo * [[Jean Tinguely]] ([[1925]]-[[1991]]) * [[Tintoretto]] ([[1518]]-[[1594]]), [[italas|itala]] [[pentristo]] * [[Joze Tisnikar]] ([[1928]]-[[1998]]), [[pentristo]] * [[James Tissot]] ([[1836]]-[[1902]]) * [[Tiziano]] ([[1488]]-[[1576]]) * [[Mark Tobey]] ([[1890]]-[[1976]]), pentristo * [[Jozef Tominc]] ([[1790]]-[[1866]]), pentristo * [[Henri de Toulouse-Lautrec]] ([[1864]]-[[1901]]), [[franca]] [[pentristo]] * [[Raphaël Toussaint]] ([[1937]]-), franca pentristo * [[Kurt Trampedach]] ([[1943]]-) dana pentristo * [[Fran Tratnik]] ([[1881]]-[[1957]]), desegnisto kaj [[pentristo]] * [[Bill Traylor]] ([[1854]]-[[1947]]) * [[Jan Tricius]], [[pola]] [[pentristo]] * [[Wincenty Trojanowski]], [[pola]] [[pentristo]] * [[Vasilij Tropinin]] ([[1776]]-[[1857]]), rusa portretisto * [[Marjan Trsar]] [[pentristo]] kaj [[grafika artisto]] * [[Werner Tubke]] (nask. [[1929]]), pentristo * [[George Turner (artisto)|George Turner]] ([[1841]]-[[1910]]), angla pentristo * [[J.M.W. Turner]] ([[1775]]-[[1850]]) * [[Laurits Tuxen]] ([[1853]]-[[1927]]), [[dana]] [[pentristo]] * [[Luc Tuymans]] (nask. [[1958]]), [[belga]] [[pentristo]] * [[Barbara Tyson-Mosley]] ([[1950]]-) == U == * [[Raoul Ubac]], ([[1910]]-[[1985]]) * [[Paolo Uccello]], ([[1397]]-[[1475]]), itala pentristo * [[Fritz von Uhde]] ([[1848]]-[[1911]]) * [[William Unger]] ([[1837]]-[[1932]]) * [[Michelangelo Unterberger]] ([[1695]]-[[1753]]) * [[Kitagawa Utamaro]] ([[1753]]-[[1806]]) * [[Maurice Utrillo]], ([[1883]]-[[1955]]), franca pentristo == V == * [[Pierin Vaga]] ([[1499]]-[[1547]]) * [[Serge Vandercam]] ([[1924]]-[[2005]]) * [[Viktor Vasnecov]] ([[1848]]-[[1926]]), rusa pentristo * [[Gee Vaucher]] (nask. [[1945]]) * [[Suzanne Valadon]] ([[1865]]-[[1938]]), [[France|franca]] pentristo * [[Félix Vallotton]] ([[1865]]-[[1925]]), [[Svislando|svisa]] pentristo * Kavaliro [[Antoon van Dyck]] ([[1599]]-[[1641]]), [[flandrio|flandra]] pentristo * [[Victor Vasarely]] ([[1908]]-[[1997]]) * [[Vladimir Vasicek]] ([[1919]]-[[2003]]) * [[Marie Vassilieff]] ([[1884]]-[[1957]]) * [[Philipp Veit]] ([[1793]]-[[1877]]) * [[Diego Velázquez]] ([[1599]]-[[1660]]), [[hispanio|hispana]] pentristo * [[Henry van de Velde]] ([[1863]]-[[1957]]), [[belga]] pentristo * [[Willem van de Velde la pliaĝa]] ([[1611]]-[[1693]]) * [[Willem van de Velde la malpliaĝa]] ([[1633]]-[[1707]]) * [[Raja Ravi Varma]] ([[1848]]-[[1906]]), barata pentristo * [[Nicolaes van Verendael]] ([[1640]]-[[1691]]), [[flandrio|flandra]] pentristo * [[Vasilij Vereŝĉagin]] ([[1842]]-[[1904]]), rusa pentristo * [[Fernand Verhaegen]] ([[1883-1975]]), [[Belgio|belga]] pentristo kaj gravuristo * [[Johannes Vermeer]] ([[1632]]-[[1675]]), [[nederlando|nederlanda]] pentristo * [[Claude Joseph Vernet]] ([[1714]]-[[1789]]), mar-pentristo * [[Horace Vernet]] ([[1789]]-[[1863]]), [[pentristo]] kaj [[grafika artisto]] * [[Paolo Veronese]] ([[1528]]-[[1588]]), [[Italio|itala]] pentristo * [[Andrea del Verrocchio]] (ĉ. [[1435]]-[[1488]]), [[Italio|itala]] pentristo * [[Maria Helena Vieira da Silva]], ([[1908]]-[[1990]]), [[Portugalio|portugala]] pentristo * [[Joseph-Marie Vien]] ([[1716]]-[[1809]]) * [[Élisabeth Vigée Le Brun]] ([[1755]]-[[1842]]) * [[Jacques Villon]] ([[1875]]-[[1963]]), franca pentristo * [[Ivan Viŝnjakov]] ([[1699]]-[[1761]]), rusa pentristo * [[Maurice de Vlaminck]] ([[1876]]-[[1958]]), [[Francio|franca]] pentristo * [[Simon de Vlieger]] ([[1601]]-[[1653]]) * [[Zygmunt Vogel]], pola pentristo * [[Jan Voss]], ([[1936]]-) * [[Wolf Vostell]] ([[1932]]-[[1998]]) * [[Simon Vouet]] ([[1590]]-[[1649]]) * [[Sebasdtian Vranĉ]] ([[1573]]-[[1647]]) * [[Cornelisz Vroom]] ([[1600]]-[[1661]]) * [[Mikaelo Vrubel]] ([[1856]]-[[1910]]), rusa artisto * [[Édouard Vuillard]] ([[1868]]-[[1940]]) == W == * [[Raymond Waddey]] * [[Edward Wadsworth]] ([[1889]]-[[1949]]) * [[Zygmunt Waliszewski]], pola pentristo * [[Laura Wheeler Waring]] ([[1887]]-[[1948]]) * [[Alfred Wallis]] ([[1855]]-[[1942]]) * [[Jacek Waltos]], pola pentristo * [[Wladyslaw Wankie]], pola pentristo * [[Walenty Wankowicz]], pola pentristo * [[Andy Warhol]] ([[1928]]-[[1987]]), usona pentristo * [[Waclaw Wasowicz]], pola pentristo * [[John William Waterhouse]] ([[1849]]-[[1917]]) * [[Antoine Watteau]] ([[1684]]-[[1721]]) * [[Czeslaw Wdowiszewski]], pola pentristo * [[Carel Weight]] ([[1908]]-) * [[J. Alden Weir]], [[United States|usona]] [[Impresionismo|impresionisma]] pentristo * [[Wojciech Weiss]], pola pentristo * [[Neil Welliver]] (nask. [[1929]]), usona pentristo * [[Pierre Wemaëre]] ([[1913]]-) * [[Kurt Wenner]], usona pentristo * [[Gina Werfel]] (nask. [[1951]]), usona pentristo * [[Adolf-Ulrik Wertmuller]], ([[1751]]-[[1811]]) * [[Jakub Wessel]], pola pentristo * [[Tom Wesselmann]] ([[1931]]-) * [[Benjamin West]] ([[1738]]-[[1820]]) * [[Rogier van der Weyden]] ([[1399]]-[[1464]]), [[flandrio|flandria]] [[pentristo]] * [[James McNeill Whistler|James Abbott McNeill Whistler]] ([[1834]]-[[1903]]) * [[Brett Whiteley]] ([[1939]]-[[1992]], aŭstralia pentristo * [[David Wilkie (artisto)]], ([[1785]]-[[1841]]) * [[Adolphe Willette]] ([[1857]]-[[1926]]) * [[Jens Ferdinand Willumsen]] ([[1863]]-[[1958]]), dana pentristo * [[Richard Wilson (pentristo)|Richard Wilson]] ([[1713]]-[[1782]]), [[kimrio|kimra]] [[pejzaĝo|pejzaĝa]] [[pentristo]] * [[Guy Wilthew]] (1876-1920), angla pentristo * [[Emanuel de Witt]] ([[1616]]-[[1692]]) * [[Konrad Winkler]], pola pentristo * [[Nancy Wisseman-Widrig]] (nask. [[1929]]), usona pentristo * [[Stanisław Witkiewicz]], pola pentristo (1851 - 1915) * [[Stanislaw Ignacy Witkiewicz]], pola pentristo (1885 - 1939) * [[Romuald Kamil Witkowski]], pola pentristo * [[Conrad Witz]] ([[1410]]-[[1446]]) * [[Theo Wolvecamp]] ([[1925]]-[[1992]]) * [[David Wojnarowicz]] * [[Kazimierz Wojniakowski]], pola pentristo * [[Witold Wojtkiewicz]], pola pentristo * [[Christopher Wood]] (nask. [[1962]]) skota pentristo * [[Grant Wood]] ([[1892]]-[[1942]]) * [[Charles H. Woodbury]] ([[1864]]-[[1940]]), usona pentristo * [[Mabel May Woodward]] ([[1877]]-[[1945]]), usona pentristo * [[Michael W. Wooten]] * [[Philips Wouwerman]] ([[1619]]-[[1668]]), pentristo * [[Joseph Wright of Derby]] ([[1734]]-[[1797]]), angla pentristo * [[Andrzej Wroblewski]], pola pentristo * [[Paul Wunderlich]] (nask. [[1927]]), pentristo, grafika artisto, skulptisto * [[Leon Wyczolkowski]], pola pentristo * [[Jan Wydra]], pola pentristo * [[Andrew Wyeth]] ([[1917]]-), usona pentristo * [[Jamie Wyeth]] ([[1946]]-), usona pentristo * [[N.C. Wyeth]] ([[1882]]-[[1945]]), usona pentristo * [[Stanislaw Wyspianski]], pola pentristo == X == * [[Ettore Ximenes]], ([[1855]]-[[1919]]), itala pentristo == Y == * [[Jack Butler Yeats]] ([[1871]]-[[1957]]) * [[Joseph Yoakum]] ([[1886]]-[[1972]]) == Z == * [[Ossip Zadkine]] ([[1890]]-[[1967]]), rusdevena franca pentristo, skulptisto * [[Christian Zahrtmann]] ([[1843]]-[[1917]]), dana pentristo * [[Eugeniusz Zak]], pola pentristo * [[Marcin Zaleski]], pola pentristo * [[Jan Zamoyski]], pola pentristo * [[Peter M. Zawadzki]] ([[1941]]-[[2004]]), usona pentristo * [[František Ženíšek]] ([[1849]]-[[1916]]), ĉeĥa pentristo * [[Félix Ziem]] ([[1821]]-[[1911]]), franca pentristo * [[Franciszek Zmurko]], pola pentristo * [[Johann Zoffany]] ([[1733]]-[[1810]]) * [[Marguertie Zorach]] ([[1887]]-[[1968]]), usona pentristo * [[William Zorach]] ([[1887]]-[[1966]]), usona pentristo * [[Anders Zorn]] ([[1860]]-[[1920]]), sveda pentristo * [[Francesco Zuccarelli]] ([[1702]]-[[1788]]) * [[Federigo Zuccaro]] ([[1543]]-[[1609]]) * [[Ignacio Zuloaga]] ([[1870]]-[[1945]]), [[hispanio|hispana]] pentristo * [[Francisco de Zurbarán]] ([[1598]]-[[1662]]), hispana pentristo {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Ĉinaj pentristoj]] * [[Renesancaj pentristoj]] * [[Pentrado]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://www.guillermoragone.com.ar {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050210121437/http://www.guillermoragone.com.ar/ |date=2005-02-10 }} <!-- ast:Guillermo Ragone --> * http://www.sergioberaldi.com {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190715222704/http://sergioberaldi.com/ |date=2019-07-15 }} <!-- ast:Sergio Beraldi Exhibición Online --> * http://www.artcyclopedia.com <!-- en:Artcyclopedia --> * http://www.kunstzoekmachine.nl <!-- nl:Kunstzoekmachine --> [[Kategorio:Pentristoj| ]] bzv9tgjid0rx9vnm83r3nzuqqnozfhb Jindřichův Hradec 0 31917 9400780 9080050 2026-06-13T07:01:33Z Tirolischleioans 254019 /* Vidindaĵoj */ 9400780 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Jindřichův Hradec | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-de|Neuhaus}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Jindřichův Hradec | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Jindrichuv Hradec-square2.jpg | dosiero_priskribo = Urbocentro de Jindřichův Hradec <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Jindrichuv hradec prapor.gif | blazono = Jindrichuv Hradec CoA CZ.png <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Sudbohemia regiono | distrikto = [[Distrikto Jindřichův Hradec|Jindřichův Hradec]] | municipo = Jindřichův Hradec | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = Ĉeĥa Kanado | parto = | rivero = Nežárka | rivero1 = [[Hamerský potok (alfluanto de Nežárka)|Hamerský potok]] | rivero1_noto = rojo | memorindaĵo = [[Jindřichův Hradec (kastelo)|Jindřichův Hradec]] | memorindaĵo_noto = kastelo | memorindaĵo1 = Kripo de Krýza | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | ŝoseo = | montaro = Montetaro Křemešník <!-- *** Situo *** --> | situo = Jindřichův Hradec | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 475 | lat_d = 49 | lat_m = 08 | lat_s = 00 | lat_NS = N | long_d = 15 | long_m = 00 | long_s = 00 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 74.27 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1220 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 377 01 | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = CZ031 | kodo_tipo = [[NUTS|NUTS 3]] | kodo1 = CZ0313 | kodo1_tipo = [[NUTS|NUTS 4]] | kodo2 = CZ0313 545881 | kodo2_tipo = [[NUTS|NUTS 5]] <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = 10 | libera_tipo = Katastraj teritorioj | libera1 = 14 | libera1_tipo = Partoj de urbo | libera2 = 37 | libera2_tipo = Bazaj setlejunuoj <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.jh.cz www.jh.cz] | commons = Jindřichův Hradec | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Jindřichův Hradec''' (''prononcu'' jindrĵiĥuv hradec, ĉeĥlingve signifas "Kastelo en Henriko") estas distrikta urbo en [[Ĉeĥio]]. Ĝi situas en suda [[Bohemio]], ĉe la kunfluejo de rivero ''Nežárka'' kaj rivereto ''Hamer''. Vivas ĉi tie {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}). {{Najbaraj municipoj}} Proksime troviĝas lago ''Vajgar'' kun areo de 49 [[hektaro|ha]], kiu estas ŝatata ripozejo. Historia urbeto kun multaj vidindaĵoj, protektata urba monumentrezervejo, apartenas al plej konataj turismaj lokoj en la lando. La [[Jindřichův Hradec (kastelo)|samnoma renesanca kastelo]] estas tria la plej granda en [[Ĉeĥio]], post tiuj de [[Prago]] kaj [[Český Krumlov]]. == Historio == Pro la protektata situo inter la du riveroj ĝi estis setlata almenaŭ jam en la [[10-a jarcento]]. En la [[13-a jarcento]] ekestis la dinastio de ''Hradec'', kies ano ''Jindřich Vítkovec'' donis al kavalira [[ordeno]] la patronecon pri la paroĥa preĝejo sub la kondiĉo, ke la ordeno konstruu [[hospitalo]]n. Unua administranto (speco de urbestro) tiutempe estis juĝisto Henriko "''Kameník''" ("la ŝtona"). En [[1277]] la urbon okupis reĝo ''[[Přemysl Otakar la 2-a]]''. En [[1389]] Henriko la 3-a de Hradec donis al la urbo kaj ĝiaj anoj la [[privilegio]]n libere moviĝi kaj komerci per varoj kaj nemoveblaĵoj. En [[1410]] unuafoje dokumente menciiĝas la nomo ''Jindřichův Hradec'', kiu do verŝajne devenas de Henriko la 3-a, ne de iu el liaj samnomaj antaŭuloj. En [[1450]] la kavalira ordeno forlasis la urbon. Dum la [[husmovado|husanaj militoj]] la urbo estis grava intertraktejo inter la malamikaj partioj. Dum la [[Aŭstrio-Hungario|Aŭstra-Hungara Monarĥio]], eble jam antaŭe ĉe siaj germanlingvaj loĝantoj, la urbo havis la [[Germana lingvo|germanan]] kromnomon ''Neuhaus''. [[Zakario De Hradec]] estis grava [[arĥitekto]] de la urbo [[Telč]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Membrigo de urbo == Urbo Jindřichův Hradec konsistas el 10 katastraj teritorioj, sur kiuj situas 14 lokaj partoj: * ''Buk u Jindřichova Hradce'' – parto [[Buk (Jindřichův Hradec)|Buk]] * ''Děbolín'' – parto [[Děbolín]] * ''Dolní Radouň'' – parto [[Dolní Radouň]] * ''Dolní Skrýchov'' – parto [[Dolní Skrýchov]] * ''Horní Žďár u Jindřichova Hradce'' – parto [[Horní Žďár (Jindřichův Hradec)|Horní Žďár]] * ''Jindřichův Hradec'' – partoj: ** [[Jindřichův Hradec I]] – Jindřichův Hradec (parto) ** [[Jindřichův Hradec II]] – Jindřichův Hradec (parto), Jindřichův Hradec-Pražské Předměstí (parto) ** [[Jindřichův Hradec III]] – Jindřichův Hradec (parto), Jindřichův Hradec-Rybnické Předměstí (parto) ** [[Jindřichův Hradec IV]] – Jindřichův Hradec (parto), Jindřichův Hradec-Nežárecké Předměstí, Jindřichův Hradec-Pražské Předměstí (parto) ** [[Jindřichův Hradec V]] – Jindřichův Hradec-Rybnické Předměstí (parto) * ''Matná'' – parto [[Matná]] * ''Otín u Jindřichova Hradce'' – parto [[Otín (Jindřichův Hradec)|Otín]] * ''Políkno u Jindřichova Hradce'' – parto [[Políkno (Jindřichův Hradec)|Políkno]] * ''Radouňka'' – parto [[Radouňka]] Konsisto de la urbo estis antaŭe kaj hodiaŭ memstara municipo [[Velký Ratmírov]]. ==Gefiloj== *[[Ernst Gamillscheg]], romanisto == Vidindaĵoj == * renesanca kastelo [[Jindřichův Hradec (kastelo)|Jindřichův Hradec]] * kastela bierfarejo * kastela akvomuelejo, rekonstruita je akvoelektrejo * distrikta muzeo * ĉefplaco kun gotika urbodomo, pestokolono kaj urbanaj domoj * preĝejo de Sankta [[Maria Magdalena]] * preĝejo de [[Sankta Katarino]] * preĝejo de [[Sankta Jakobo]] * preĝejo de Ĉielenpreno de [[Virgulino Maria]] * preĝejo de Plej [[Sankta Triunuo]] * urba muregaro * ŝtona ponto inter fixslagoj Velký Vajgar kaj Malý Vajgar * [[sinagogo]] * krucvojo en parko de Jakobo * presejo de Landfras * [[franciskanoj|franciskana]] monaĥejo * akvaparko * densa reto de biciklovojoj en la ĉirkaŭaĵo k.a. == Pluaj fotoj == <gallery> Castle Jindrichuv Hradec (view from south-west).jpg|Kastelo Jindrichuv hradec 3.jpg|La kastelo alie Jindřichův Hradec, Klášterská.jpg|En la urbo Jindřichův Hradec, muzeum.jpg|Muzeo Jindřichův Hradec, Panská 94.jpg|Strato Panská ulice n-ro 94 Zámek Jindřichův Hradec, kašna.JPG|Kastela fontano Jindřichův Hradec, Vídeňská 9.jpg|Strato Vídeňská ulice Jindřichův Hradec, zámek (9).JPG|Arkado </gallery> == Eksteraj ligiloj == * [http://twist.jh.cz/public/mujh/cz.html urba retpaĝo (singularo)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20041209024637/http://twist.jh.cz/public/mujh/cz.html |date=2004-12-09 }} {{Jindřichův Hradec}} {{Municipoj de Sudbohemia regiono|Distrikto Jindřichův Hradec}} [[Kategorio:Jindřichův Hradec| ]] [[Kategorio:Municipoj en distrikto Jindřichův Hradec]] [[Kategorio:Urboj en distrikto Jindřichův Hradec]] [[Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Urboj en Bohemio]] [[Kategorio:Setlejoj en Montetaro Křemešník]] [[Kategorio:Setlejoj nomitaj laŭ personoj]] 0vhuf1rz3ga9gwpof0xjwc6tiramp97 Theodor Aman 0 31932 9400848 8967121 2026-06-13T08:28:59Z Sj1mor 12103 9400848 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Theodor Aman - autoportret.jpg|eta|dekstra|Theodor Aman]] '''Theodor Aman''' ({{dato|20|marto|1831}} – {{dato|19|aŭgusto|1891}}) estas [[rumanio|rumana]] [[pentristo]] kaj [[grafikisto]]; li naskiĝis en [[1831]] en la sudrumania urbeto [[Câmpulung]] kaj mortis en [[1891]] en [[Bukareŝto]]. Kunfondinto de la rumana Lernejo de belarto en Bukareŝto. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.tkinter.smig.net/Romania/ArtGallery/Aman/Feast.htm vico da pentraĵoj liaj rete videblaj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20041230230129/http://www.tkinter.smig.net/Romania/ArtGallery/Aman/Feast.htm |date=2004-12-30 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Rumanaj pentristoj|Aman, Theodor]] r9w751bfwzs3z7wu1jwsej3uw4di9k0 9400850 9400848 2026-06-13T08:29:26Z Sj1mor 12103 9400850 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Theodor Aman - autoportret.jpg|eta|maldekstra|Theodor Aman, memportreto]] '''Theodor Aman''' ({{dato|20|marto|1831}} – {{dato|19|aŭgusto|1891}}) estas [[rumanio|rumana]] [[pentristo]] kaj [[grafikisto]]; li naskiĝis en [[1831]] en la sudrumania urbeto [[Câmpulung]] kaj mortis en [[1891]] en [[Bukareŝto]]. Kunfondinto de la rumana Lernejo de belarto en Bukareŝto. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.tkinter.smig.net/Romania/ArtGallery/Aman/Feast.htm vico da pentraĵoj liaj rete videblaj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20041230230129/http://www.tkinter.smig.net/Romania/ArtGallery/Aman/Feast.htm |date=2004-12-30 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Rumanaj pentristoj|Aman, Theodor]] e42m2k8yk6azvhmpj1iak0v45siskqg 9400976 9400850 2026-06-13T09:08:15Z Sj1mor 12103 9400976 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Theodor Aman - autoportret.jpg|eta|maldekstra|Theodor Aman, memportreto]] '''Theodor AMAN''' (naskita la 20-an de marto 1831 en Câmpulung-Muscel - mortis la 19-an de aŭgusto 1891 en [[Bukareŝto]]) estas [[rumanio|rumana]] [[pentristo]] kaj [[grafikisto]]; li naskiĝis en [[1831]] en la sudrumania urbeto [[Câmpulung]] kaj mortis en [[1891]] en [[Bukareŝto]]. Kunfondinto de la rumana Lernejo de belarto en Bukareŝto. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.tkinter.smig.net/Romania/ArtGallery/Aman/Feast.htm vico da pentraĵoj liaj rete videblaj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20041230230129/http://www.tkinter.smig.net/Romania/ArtGallery/Aman/Feast.htm |date=2004-12-30 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Rumanaj pentristoj|Aman, Theodor]] t9ccpne8591uw7ev5fp98mgihotlx0h Ștefan Luchian 0 32004 9400917 8597716 2026-06-13T08:48:29Z Sj1mor 12103 9400917 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=memportreto}} [[Pentrado]] > [[Listo de pentristoj]] > Ștefan LUCHIAN < [[Rumanio]] ---- '''Ștefan LUCHIAN''' [ŝtefan lukian'] (naskiĝis en [[1868]] en [[Ștefănești (Botoșani)|Ștefănești]], nord-orienta [[Rumanio]]; mortis en [[1916]] en [[Bukareŝto]]) estis rumana [[pentristo]]. Li studis en Bukareŝto, [[Munkeno]] kaj [[Parizo]] kaj metis sian tutan artan pasion en la pentradon de floroj. {{Projektoj}} {{Ĝermo|biografio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Rumanaj pentristoj|LUCHIAN, Ștefan]] g7q4b9s4gc4g5pmjbj35cow9ofiwd65 Nicolaes van Verendael 0 34709 9400963 8387486 2026-06-13T09:02:33Z Sj1mor 12103 9400963 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Nicolaes VAN VERENDAEL''', [NIKolas van VERendal] ([[1640]]-[[1691]], [[flandrio|flandra]] pentristo, naskiĝis en [[Antverpeno]]). [[Dosiero:Verendael bloemenstilleven.jpg|eta|dekstra|200px|Tulipo, diantoj, ipomeoj kaj aliaj floroj en vitra vazo, ĉ. 1670. [http://cgfa.sunsite.dk/ CGFA] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170627141134/http://cgfa.sunsite.dk/ |date=2017-06-27 }} ]] Deksepjaraĝa, li aliĝis la [[gildo]]n, estanta filo de mastro. Kvankam agema dum tridek jaroj, li ne estis multverka, eble pro lia zorgoplena atento pri detalo. Ŝajne li mortis en malriĉeco. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Van Verendael, Nicolaas}} [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] 5mtyg6lbb5mv9al1uhf7685iag5oqe8 Manifesto de Raŭmo 0 34924 9400282 9244664 2026-06-12T12:27:32Z Ziko 159 9400282 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}}La '''Manifesto de Raŭmo''' aŭ '''Raŭma manifesto''' estis verkita de unu el tri laborgrupoj pri la kongresa temo "Esperanto en la 80aj jaroj" de la [[IJK 1980|36-a IJK]] en [[Raŭmo]], [[Finnlando]]. Ĉefe redaktis ĝin [[Giorgio Silfer]] kaj [[Jouko Lindstedt]]. La teksto ne estis prezentita al la du aliaj laborgrupoj nek al la plenkunsido, sed rekte prezentita al la kongresanoj. Ĝis la fino de la jaro 1980 subskribis ĝin proksimume cent homoj (listo kun nomoj).<ref name="EC">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.esperantio.net/manifesto-de-raŭmo|titolo=Manifesto de Raŭmo|eldoninto=Esperanta Civito|alirdato=2017-09-29}} (Originala teksto)</ref> Malgraŭ la iom nekutima estiĝo (kaj kelkfoje iom nekutima lingvaĵo), ĝi grandparte esprimas la opinion de la diskutintaj gejunuloj. Krom la ''Manifesto'' estiĝis en Raŭmo ankaŭ dua teksto: [[Esperanto en la 80-aj jaroj|''Esperanto en la 80-aj jaroj'']] kun tri partoj "Celoj kaj konstatoj", "Metodoj kaj rekomendoj" kaj "Informado ekstera"; [[Ziko van Dijk]] mencias kaj komentas ambaŭ tekstojn el Raŭmo en sia libro ''[[Esperanto sen Mitoj]]''.<ref>Tiu parto legeblas en [http://groups.google.de/group/soc.culture.esperanto/tree/browse_frm/month/1999-06/8a8baa4aa4b69a6b?rnum=21&_done=%2Fgroup%2Fsoc.culture.esperanto%2Fbrowse_frm%2Fmonth%2F1999-06%3F soc.culture.esperanto]{{404|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Estas rimarkinde, ke la revuo ''Esperanto'' bezonis ĉirkaŭ dek jarojn, ĝis kiam ĝi publikigis la tekston de la ''Manifesto''. Antaŭe kaj poste okazis diskutoj en diversaj gazetoj. Eble la plej malbone komprenata parto de la Manifesto estas la paragrafo "[[Manifesto de Raŭmo#Niaj celoj|Niaj celoj]]" kun la frazo "Ni celas disvastigi Esperanton por pli kaj pli, iom post iom realigi ĝiajn pozitivajn valorojn …" (sekvas kvar valoroj). Kontraste en diskutoj oni ofte erare asertis, ke anoj de la Manifesto ne volus disvastigi Esperanton, sed nur ĝui la lingvon.<ref>[[Ziko van Dijk]] citas en sia libro ''Esperanto sen Mitoj'' ekzemple [[Frank Stocker]] (kaj tuj korektas ties eraran aserton): Stocker opiniis ke raŭmismo signifas "viva kulturo de minoritato sen la celo de plia disvastigo"[http://groups.google.de/group/soc.culture.esperanto/tree/browse_frm/month/1999-06/8a8baa4aa4b69a6b?rnum=21&_done=%2Fgroup%2Fsoc.culture.esperanto%2Fbrowse_frm%2Fmonth%2F1999-06%3F soc.culture.esperanto]{{404|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kiel kvazaŭ antitezo al la tradicia konceptaro de Esperanto, la aŭtoroj celis atentigi la esperanto-parolantojn pri la komunuma aspekto de Esperanto, kaj ne sole pri la disvastigo de Esperanto<ref>(eo Christer Loernemark (la 30-an de majo 1999), Vizaĝlibro, [[Heroldo de Esperanto]], paĝo 2, n-ro 2311, aŭgusto 2020.</ref>. == Manifesto de Raŭmo == === Ĉefaj asertoj === La Manifesto de Raŭmo enhavas mallonge la sekvantajn asertojn:<ref name=EC/> * Atentigo ke la manifesto estas nur la opinio de la subskribintoj kaj ne de la asocio kiu organizis la kongreson (IJK) * Konstato de kontraŭdiroj ene de la esperanta movado ("krizo de identeco"), inter "mitoj" kaj apliko * Kritiko de praceloj: la oficialigo de Esperanto estas "nek verŝajna nek esenca" dum la nuna tempo (kiu estis tiam la 80aj jaroj); la faligo de la angla (samkiel de la franca en la tempo de Zamenhofo) estas "nek tasko nek zorgo" de la esperantistoj * Novaj celoj: disvastigi Esperanton rilate al ĝiaj valoroj (propedeŭtiko por lingvoinstruado; kontaktoj inter ordinaraj homoj, sendiskriminacie; novtipa internacia kulturo) * Nova identeco: esperantisteco estu "kvazaŭ la aparteno al mem elektita diaspora lingva minoritato" * Plioftigo kaj plibonigo de internaciaj kongresoj kaj renkontiĝoj, kiel vojo al kresko * Neceso ekmontri al la mondo ke esperantistoj kapablas ne nur paroli pri ĉio per Esperanto, sed ankaŭ diri "ion kulture originalan kaj internacie valoran". == Kritiko == La manifesto temas pri rakonto komenciĝante de kie ni venas, kion ni kredas kaj la aferojn kiujn ni konsideras valoraj. Necesas distingi la tekston de la Manifesto disde la [[raŭmismo]], kiun ideologie nutras ankaŭ aliaj dokumentoj: la kulturpolitikaj raportoj de [[LF-koop]] (1980-1998), la [[Konkludoj de Segedo]] (1988), la studoj de kelkaj sociologoj, la Kvintezo (unua parto de la Pakto por la [[Esperanta Civito]], 1998). En ĉiu punkto la "raŭmistoj" sekvas la ideojn de la Manifesto, sed al kelkaj ŝajnas ke la disvastigado de Esperanto ricevas malpli da atento, kio povus klarigi la menciitan misinterpreton de la 'Manifesto de Raŭmo' mem. == Referencoj == {{referencoj}} == Literaturo == * (eo) Walter Zelazny, ''Nedeŝirebla unueco de kontraŭdiraj ideoj'', [[Literatura Foiro|Literatura Foiro,]] n-ro 308, decembro 2020, paĝoj 337-340 == Vidu ankaŭ == * [[Raŭmismo]] * [[Manifesto de Prago]] * [[Manifesto de Ŝventojo]] * [[Fina Venko]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.esperantio.net/index.php?id=10 Manifesto de Raŭmo] (originala plena teksto) * [http://www.helsinki.fi/~jslindst/raumo-20.html Dudek jarojn post Raŭmo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080801155001/http://www.helsinki.fi/~jslindst/raumo-20.html |date=2008-08-01 }}: Ĉu ni diras "ion kulture originalan kaj internacie valoran"? Tekstoj el seminario en Helsinko, la [[22an de julio]] [[2000]] * [https://www.youtube.com/watch?v=2D9eJl1Jg3s&t=55s EsKu - Epizodo 53 - Pliaj atingoj kaj la Manifesto de Raŭmo], [[YouTube|jutuba]] filmeto de la [https://www.youtube.com/@EskuEsperantoKulturo/videos EsKu-a kanalo] aperinta 2024-03-22 ({{eo}}) {{Projektoj}} {{Unua}} [[Kategorio:Strategioj por Esperanto]] [[Kategorio:Esperanto-movado]] [[Kategorio:Manifestoj|Raŭmo]] [[Kategorio:IJK 1980]] 1fufnfpynsf6nfusyvrx8i3vyvlwzac 9400285 9400282 2026-06-12T12:28:43Z Ziko 159 9400285 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}}La '''Manifesto de Raŭmo''' aŭ '''Raŭma manifesto''' estis verkita de unu el tri laborgrupoj pri la kongresa temo "Esperanto en la 80aj jaroj" de la [[IJK 1980|36-a IJK]] (1980) en [[Raŭmo]], [[Finnlando]]. Ĉefe redaktis ĝin [[Giorgio Silfer]] kaj [[Jouko Lindstedt]]. La teksto ne estis prezentita al la du aliaj laborgrupoj nek al la plenkunsido, sed rekte prezentita al la kongresanoj. Ĝis la fino de la jaro 1980 subskribis ĝin proksimume cent homoj (listo kun nomoj).<ref name="EC">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.esperantio.net/manifesto-de-raŭmo|titolo=Manifesto de Raŭmo|eldoninto=Esperanta Civito|alirdato=2017-09-29}} (Originala teksto)</ref> Malgraŭ la iom nekutima estiĝo (kaj kelkfoje iom nekutima lingvaĵo), ĝi grandparte esprimas la opinion de la diskutintaj gejunuloj. Krom la ''Manifesto'' estiĝis en Raŭmo ankaŭ dua teksto: [[Esperanto en la 80-aj jaroj|''Esperanto en la 80-aj jaroj'']] kun tri partoj "Celoj kaj konstatoj", "Metodoj kaj rekomendoj" kaj "Informado ekstera"; [[Ziko van Dijk]] mencias kaj komentas ambaŭ tekstojn el Raŭmo en sia libro ''[[Esperanto sen Mitoj]]''.<ref>Tiu parto legeblas en [http://groups.google.de/group/soc.culture.esperanto/tree/browse_frm/month/1999-06/8a8baa4aa4b69a6b?rnum=21&_done=%2Fgroup%2Fsoc.culture.esperanto%2Fbrowse_frm%2Fmonth%2F1999-06%3F soc.culture.esperanto]{{404|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Estas rimarkinde, ke la revuo ''Esperanto'' bezonis ĉirkaŭ dek jarojn, ĝis kiam ĝi publikigis la tekston de la ''Manifesto''. Antaŭe kaj poste okazis diskutoj en diversaj gazetoj. Eble la plej malbone komprenata parto de la Manifesto estas la paragrafo "[[Manifesto de Raŭmo#Niaj celoj|Niaj celoj]]" kun la frazo "Ni celas disvastigi Esperanton por pli kaj pli, iom post iom realigi ĝiajn pozitivajn valorojn …" (sekvas kvar valoroj). Kontraste en diskutoj oni ofte erare asertis, ke anoj de la Manifesto ne volus disvastigi Esperanton, sed nur ĝui la lingvon.<ref>[[Ziko van Dijk]] citas en sia libro ''Esperanto sen Mitoj'' ekzemple [[Frank Stocker]] (kaj tuj korektas ties eraran aserton): Stocker opiniis ke raŭmismo signifas "viva kulturo de minoritato sen la celo de plia disvastigo"[http://groups.google.de/group/soc.culture.esperanto/tree/browse_frm/month/1999-06/8a8baa4aa4b69a6b?rnum=21&_done=%2Fgroup%2Fsoc.culture.esperanto%2Fbrowse_frm%2Fmonth%2F1999-06%3F soc.culture.esperanto]{{404|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kiel kvazaŭ antitezo al la tradicia konceptaro de Esperanto, la aŭtoroj celis atentigi la esperanto-parolantojn pri la komunuma aspekto de Esperanto, kaj ne sole pri la disvastigo de Esperanto<ref>(eo Christer Loernemark (la 30-an de majo 1999), Vizaĝlibro, [[Heroldo de Esperanto]], paĝo 2, n-ro 2311, aŭgusto 2020.</ref>. == Manifesto de Raŭmo == === Ĉefaj asertoj === La Manifesto de Raŭmo enhavas mallonge la sekvantajn asertojn:<ref name=EC/> * Atentigo ke la manifesto estas nur la opinio de la subskribintoj kaj ne de la asocio kiu organizis la kongreson (IJK) * Konstato de kontraŭdiroj ene de la esperanta movado ("krizo de identeco"), inter "mitoj" kaj apliko * Kritiko de praceloj: la oficialigo de Esperanto estas "nek verŝajna nek esenca" dum la nuna tempo (kiu estis tiam la 80aj jaroj); la faligo de la angla (samkiel de la franca en la tempo de Zamenhofo) estas "nek tasko nek zorgo" de la esperantistoj * Novaj celoj: disvastigi Esperanton rilate al ĝiaj valoroj (propedeŭtiko por lingvoinstruado; kontaktoj inter ordinaraj homoj, sendiskriminacie; novtipa internacia kulturo) * Nova identeco: esperantisteco estu "kvazaŭ la aparteno al mem elektita diaspora lingva minoritato" * Plioftigo kaj plibonigo de internaciaj kongresoj kaj renkontiĝoj, kiel vojo al kresko * Neceso ekmontri al la mondo ke esperantistoj kapablas ne nur paroli pri ĉio per Esperanto, sed ankaŭ diri "ion kulture originalan kaj internacie valoran". == Kritiko == La manifesto temas pri rakonto komenciĝante de kie ni venas, kion ni kredas kaj la aferojn kiujn ni konsideras valoraj. Necesas distingi la tekston de la Manifesto disde la [[raŭmismo]], kiun ideologie nutras ankaŭ aliaj dokumentoj: la kulturpolitikaj raportoj de [[LF-koop]] (1980-1998), la [[Konkludoj de Segedo]] (1988), la studoj de kelkaj sociologoj, la Kvintezo (unua parto de la Pakto por la [[Esperanta Civito]], 1998). En ĉiu punkto la "raŭmistoj" sekvas la ideojn de la Manifesto, sed al kelkaj ŝajnas ke la disvastigado de Esperanto ricevas malpli da atento, kio povus klarigi la menciitan misinterpreton de la 'Manifesto de Raŭmo' mem. == Referencoj == {{referencoj}} == Literaturo == * (eo) Walter Zelazny, ''Nedeŝirebla unueco de kontraŭdiraj ideoj'', [[Literatura Foiro|Literatura Foiro,]] n-ro 308, decembro 2020, paĝoj 337-340 == Vidu ankaŭ == * [[Raŭmismo]] * [[Manifesto de Prago]] * [[Manifesto de Ŝventojo]] * [[Fina Venko]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.esperantio.net/index.php?id=10 Manifesto de Raŭmo] (originala plena teksto) * [http://www.helsinki.fi/~jslindst/raumo-20.html Dudek jarojn post Raŭmo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080801155001/http://www.helsinki.fi/~jslindst/raumo-20.html |date=2008-08-01 }}: Ĉu ni diras "ion kulture originalan kaj internacie valoran"? Tekstoj el seminario en Helsinko, la [[22an de julio]] [[2000]] * [https://www.youtube.com/watch?v=2D9eJl1Jg3s&t=55s EsKu - Epizodo 53 - Pliaj atingoj kaj la Manifesto de Raŭmo], [[YouTube|jutuba]] filmeto de la [https://www.youtube.com/@EskuEsperantoKulturo/videos EsKu-a kanalo] aperinta 2024-03-22 ({{eo}}) {{Projektoj}} {{Unua}} [[Kategorio:Strategioj por Esperanto]] [[Kategorio:Esperanto-movado]] [[Kategorio:Manifestoj|Raŭmo]] [[Kategorio:IJK 1980]] 9dujny38gj3rg68g8mjzv06a6y3bf2z Nashville 0 35616 9400392 9281575 2026-06-12T15:09:22Z ThomasPusch 1869 9400392 wikitext text/x-wiki {{Granda dosiero|Nashville skyline from Fort Negley 2018.jpg|600px|La urbocentro de Nashville je 2018}} {{Informkesto urbo |sen banderolo= jes |bildo={{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Nashville_collage.png | dosiero2 = Nashville collage 2009.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |bildo-larĝeco = 300px|regiono-ISO=US-TN|Mapo en angulo=|tipo1=reliefo |situo sur mapo2=Naŝvilo|situo de2=Situa mapo de Naŝvilo |zomo=9}} [[Dosiero:Nashville collage 2009.jpg|eta|300px|]] '''Naŝvilo'''{{mankas fonto}} ({{lang-en|Nashville}}, prononcata ''NAŜ-vil'') estas la ĉefurbo de [[Tenesio]], [[Usonaj subŝtatoj|subŝtato]] de [[Usono]]. [[Dosiero:Parthenon.at.Nashville.Tenenssee.01.jpg|eta|maldekstre|Partenono de Naŝvilo.]] Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo {{paĝonomo}} vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Kompare, laŭ la popolnombrado de [[2000]] Naŝvilo havis {{unuo|569891}} loĝantoj, kaj do estas la dua plej granda urbo en Tenesio ([[Memphis (Tenesio)|Memphis]] estas la plej granda). Ĝi estas kromnomata "Muzik-urbo en Usono" pro la muzikdomo "''[[Grand Ole Opry]]''" kaj pro siaj multaj muzikfirmaoj. Tiel, ĝi estas la neoficiala ĉefurbo de [[kontreo]]. Ankaŭ ĝi estas konata kiel la "[[Ateno]] de la Sudo" pro siaj universitatoj kaj klasika arkitekturo. == Vidindaĵoj == * [[Grand Ole Opry]] == Servoj == * [[Tenesia Ŝtata Universitato]] * [[Universitato Fisk]] == Famuloj == * En Naŝvilo naskiĝis [[Miley Cyrus]] kaj [[Leroy Carr]] * En Naŝvilo mortis: ** [[hungara]]-[[usona]] [[biologo]] [[György Pál Rédei]] ** hungara [[aktoro]] [[Ferenc Bókay]]. == Vidu ankaŭ == * [[Deklaro de Naŝvilo]] {{Ĝermo|Usono}} {{Commons|Nashville, Tennessee}} {{Usonaj subŝtatoj kun ĉefurboj}} [[Kategorio:Urboj de Tenesio]] [[Kategorio:Metropoloj]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Usono]] 0afb5q1wnir9b897krszi0ea03eysk1 9400400 9400392 2026-06-12T15:33:24Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Naŝvilo (Tenesio)]] al [[Nashville (Tenesio)]] anstataŭigante alidirektilon: vidu la diskutpaĝan noton 9400392 wikitext text/x-wiki {{Granda dosiero|Nashville skyline from Fort Negley 2018.jpg|600px|La urbocentro de Nashville je 2018}} {{Informkesto urbo |sen banderolo= jes |bildo={{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Nashville_collage.png | dosiero2 = Nashville collage 2009.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |bildo-larĝeco = 300px|regiono-ISO=US-TN|Mapo en angulo=|tipo1=reliefo |situo sur mapo2=Naŝvilo|situo de2=Situa mapo de Naŝvilo |zomo=9}} [[Dosiero:Nashville collage 2009.jpg|eta|300px|]] '''Naŝvilo'''{{mankas fonto}} ({{lang-en|Nashville}}, prononcata ''NAŜ-vil'') estas la ĉefurbo de [[Tenesio]], [[Usonaj subŝtatoj|subŝtato]] de [[Usono]]. [[Dosiero:Parthenon.at.Nashville.Tenenssee.01.jpg|eta|maldekstre|Partenono de Naŝvilo.]] Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo {{paĝonomo}} vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Kompare, laŭ la popolnombrado de [[2000]] Naŝvilo havis {{unuo|569891}} loĝantoj, kaj do estas la dua plej granda urbo en Tenesio ([[Memphis (Tenesio)|Memphis]] estas la plej granda). Ĝi estas kromnomata "Muzik-urbo en Usono" pro la muzikdomo "''[[Grand Ole Opry]]''" kaj pro siaj multaj muzikfirmaoj. Tiel, ĝi estas la neoficiala ĉefurbo de [[kontreo]]. Ankaŭ ĝi estas konata kiel la "[[Ateno]] de la Sudo" pro siaj universitatoj kaj klasika arkitekturo. == Vidindaĵoj == * [[Grand Ole Opry]] == Servoj == * [[Tenesia Ŝtata Universitato]] * [[Universitato Fisk]] == Famuloj == * En Naŝvilo naskiĝis [[Miley Cyrus]] kaj [[Leroy Carr]] * En Naŝvilo mortis: ** [[hungara]]-[[usona]] [[biologo]] [[György Pál Rédei]] ** hungara [[aktoro]] [[Ferenc Bókay]]. == Vidu ankaŭ == * [[Deklaro de Naŝvilo]] {{Ĝermo|Usono}} {{Commons|Nashville, Tennessee}} {{Usonaj subŝtatoj kun ĉefurboj}} [[Kategorio:Urboj de Tenesio]] [[Kategorio:Metropoloj]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Usono]] 0afb5q1wnir9b897krszi0ea03eysk1 9400404 9400400 2026-06-12T15:36:13Z ThomasPusch 1869 9400404 wikitext text/x-wiki {{Granda dosiero|Nashville skyline from Fort Negley 2018.jpg|600px|La urbocentro de Nashville je 2018}} {{Informkesto urbo |sen banderolo= jes |bildo={{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Nashville_collage.png | dosiero2 = Nashville collage 2009.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |bildo-larĝeco = 300px|regiono-ISO=US-TN|Mapo en angulo=|tipo1=reliefo |situo sur mapo2=Naŝvilo|situo de2=Situa mapo de Naŝvilo |zomo=9}} [[Dosiero:Nashville collage 2009.jpg|eta|300px|]] '''Naŝvilo'''{{mankas fonto}} ({{lang-en|Nashville}}, prononcata ''NAŜ-vil'', per [[sistemo IFA]] ''{{IFA|nˈaʃvɪl}}'') estas la ĉefurbo de [[Tenesio]], [[Usonaj subŝtatoj|subŝtato]] de [[Usono]]. [[Dosiero:Parthenon.at.Nashville.Tenenssee.01.jpg|eta|maldekstre|Partenono de Naŝvilo.]] Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo {{paĝonomo}} vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Kompare, laŭ la popolnombrado de [[2000]] Naŝvilo havis {{unuo|569891}} loĝantoj, kaj do estas la dua plej granda urbo en Tenesio ([[Memphis (Tenesio)|Memphis]] estas la plej granda). Ĝi estas kromnomata "Muzik-urbo en Usono" pro la muzikdomo "''[[Grand Ole Opry]]''" kaj pro siaj multaj muzikfirmaoj. Tiel, ĝi estas la neoficiala ĉefurbo de [[kontreo]]. Ankaŭ ĝi estas konata kiel la "[[Ateno]] de la Sudo" pro siaj universitatoj kaj klasika arkitekturo. == Vidindaĵoj == * [[Grand Ole Opry]] == Servoj == * [[Tenesia Ŝtata Universitato]] * [[Universitato Fisk]] == Famuloj == * En Naŝvilo naskiĝis [[Miley Cyrus]] kaj [[Leroy Carr]] * En Naŝvilo mortis: ** [[hungara]]-[[usona]] [[biologo]] [[György Pál Rédei]] ** hungara [[aktoro]] [[Ferenc Bókay]]. == Vidu ankaŭ == * [[Deklaro de Naŝvilo]] {{Ĝermo|Usono}} {{Commons|Nashville, Tennessee}} {{Usonaj subŝtatoj kun ĉefurboj}} [[Kategorio:Urboj de Tenesio]] [[Kategorio:Metropoloj]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Usono]] ka6xhx0zi9b5z2por141fjcswxjyr39 9400405 9400404 2026-06-12T15:36:43Z ThomasPusch 1869 9400405 wikitext text/x-wiki {{Granda dosiero|Nashville skyline from Fort Negley 2018.jpg|600px|La urbocentro de Nashville je 2018}} {{Informkesto urbo |sen banderolo= jes |bildo={{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Nashville_collage.png | dosiero2 = Nashville collage 2009.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |bildo-larĝeco = 300px|regiono-ISO=US-TN|Mapo en angulo=|tipo1=reliefo |situo sur mapo2=Naŝvilo|situo de2=Situa mapo de Naŝvilo |zomo=9}} [[Dosiero:Nashville collage 2009.jpg|eta|300px|]] '''Naŝvilo'''{{mankas fonto}} - {{lang-en|Nashville}}, prononcata ''NAŜ-vil'', per [[sistemo IFA]] ''[{{IFA|nˈaʃvɪl}}]'' - estas la ĉefurbo de [[Tenesio]], [[Usonaj subŝtatoj|subŝtato]] de [[Usono]]. [[Dosiero:Parthenon.at.Nashville.Tenenssee.01.jpg|eta|maldekstre|Partenono de Naŝvilo.]] Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo {{paĝonomo}} vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Kompare, laŭ la popolnombrado de [[2000]] Naŝvilo havis {{unuo|569891}} loĝantoj, kaj do estas la dua plej granda urbo en Tenesio ([[Memphis (Tenesio)|Memphis]] estas la plej granda). Ĝi estas kromnomata "Muzik-urbo en Usono" pro la muzikdomo "''[[Grand Ole Opry]]''" kaj pro siaj multaj muzikfirmaoj. Tiel, ĝi estas la neoficiala ĉefurbo de [[kontreo]]. Ankaŭ ĝi estas konata kiel la "[[Ateno]] de la Sudo" pro siaj universitatoj kaj klasika arkitekturo. == Vidindaĵoj == * [[Grand Ole Opry]] == Servoj == * [[Tenesia Ŝtata Universitato]] * [[Universitato Fisk]] == Famuloj == * En Naŝvilo naskiĝis [[Miley Cyrus]] kaj [[Leroy Carr]] * En Naŝvilo mortis: ** [[hungara]]-[[usona]] [[biologo]] [[György Pál Rédei]] ** hungara [[aktoro]] [[Ferenc Bókay]]. == Vidu ankaŭ == * [[Deklaro de Naŝvilo]] {{Ĝermo|Usono}} {{Commons|Nashville, Tennessee}} {{Usonaj subŝtatoj kun ĉefurboj}} [[Kategorio:Urboj de Tenesio]] [[Kategorio:Metropoloj]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Usono]] byod7paznw4ig4bh8ihb6k5cdy9ynrr 9400406 9400405 2026-06-12T15:38:15Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Nashville (Tenesio)]] al [[Nashville]]: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio laŭ nuna stato ne necesas 9400405 wikitext text/x-wiki {{Granda dosiero|Nashville skyline from Fort Negley 2018.jpg|600px|La urbocentro de Nashville je 2018}} {{Informkesto urbo |sen banderolo= jes |bildo={{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Nashville_collage.png | dosiero2 = Nashville collage 2009.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |bildo-larĝeco = 300px|regiono-ISO=US-TN|Mapo en angulo=|tipo1=reliefo |situo sur mapo2=Naŝvilo|situo de2=Situa mapo de Naŝvilo |zomo=9}} [[Dosiero:Nashville collage 2009.jpg|eta|300px|]] '''Naŝvilo'''{{mankas fonto}} - {{lang-en|Nashville}}, prononcata ''NAŜ-vil'', per [[sistemo IFA]] ''[{{IFA|nˈaʃvɪl}}]'' - estas la ĉefurbo de [[Tenesio]], [[Usonaj subŝtatoj|subŝtato]] de [[Usono]]. [[Dosiero:Parthenon.at.Nashville.Tenenssee.01.jpg|eta|maldekstre|Partenono de Naŝvilo.]] Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo {{paĝonomo}} vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Kompare, laŭ la popolnombrado de [[2000]] Naŝvilo havis {{unuo|569891}} loĝantoj, kaj do estas la dua plej granda urbo en Tenesio ([[Memphis (Tenesio)|Memphis]] estas la plej granda). Ĝi estas kromnomata "Muzik-urbo en Usono" pro la muzikdomo "''[[Grand Ole Opry]]''" kaj pro siaj multaj muzikfirmaoj. Tiel, ĝi estas la neoficiala ĉefurbo de [[kontreo]]. Ankaŭ ĝi estas konata kiel la "[[Ateno]] de la Sudo" pro siaj universitatoj kaj klasika arkitekturo. == Vidindaĵoj == * [[Grand Ole Opry]] == Servoj == * [[Tenesia Ŝtata Universitato]] * [[Universitato Fisk]] == Famuloj == * En Naŝvilo naskiĝis [[Miley Cyrus]] kaj [[Leroy Carr]] * En Naŝvilo mortis: ** [[hungara]]-[[usona]] [[biologo]] [[György Pál Rédei]] ** hungara [[aktoro]] [[Ferenc Bókay]]. == Vidu ankaŭ == * [[Deklaro de Naŝvilo]] {{Ĝermo|Usono}} {{Commons|Nashville, Tennessee}} {{Usonaj subŝtatoj kun ĉefurboj}} [[Kategorio:Urboj de Tenesio]] [[Kategorio:Metropoloj]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Usono]] byod7paznw4ig4bh8ihb6k5cdy9ynrr Louis Paul Boon 0 37362 9400322 8524480 2026-06-12T13:04:43Z Sj1mor 12103 9400322 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Louis-Paul BOON''' (naskiĝis la {{daton|15|marto|1920}} en [[Aalst]], mortis la {{daton|10|majo|1979}}) estis [[belgio|belga]] [[verkisto]] kaj [[pentristo]]. == Vivo == [[Dosiero:Burgemeester Kolfschoten, Louis Paul Boon, Hanny Michaelis en Jacques Presser (1967).jpg|eta|Hans Kolfschoten, Louis Paul Boon, Hanny Michaelis & Jacques Presser (1967)]] Profesie aŭtomobila pentristo, li forlasis la lernejon je 14 jaroj sed plu studis dum sia libera tempo dum kelkaj jaroj. Li ekaktivis en disidenta kristan-socialista partio, la "daensistoj", kaj publikigis sian unuan romanon en 1939. Post la milito, li aliĝis al la [[komunista partio]], iĝis ĵurnalisto kaj kulturredaktisto en la gazeto '''Rode Vaan''' kaj redaktosekretario en '''Front'''. En 1954, li iĝis redaktoro de la socialista gazeto '''Vooruit'''. Lia tuta verkaro estas markita per fortaj socialismaj idealoj kaj per la deziro plibonigi la homon. Li estis socie engaĝita aŭtoro, kaj denuncis netolereblajn sociajn situaciojn en siaj romanoj. En 1967, li ricevis la premion ''Constantijn Huygens'' por sia tuta verkaro. Li mortis la [[10an de majo]] [[1979]] en [[Erembodegem]], dum li laboris super sia lasta romano. == Verkoj == * ''Het brood onzer tranen'', 1939 * ''De voorstad groeit'', 1942 * ''Abel Gholaerts'', 1944 * ''Kapellekensbaan'', 1953 * ''Zomer te Termuren'', 1956 * ''Pieter Daens'' * ''De zwarte hand'' * ''Het jaar 1901'' * ''De Kasteelheertjes'' == Rete legeblaj tekstoj esperante == * [http://www.satesperanto.org/spip.php?article985 La unua de majo] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://www.lpboon.net <!-- Louis Paul BOON --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Belgaj verkistoj|Boon]] [[Kategorio:Belgaj pentristoj|Boon]] [[Kategorio:Nederlandlingvaj verkistoj|Boon, Louis Paul]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1920|Boon, Louis Paul]] 4vky3h5uo22imqb5tz77ck5mgcpjiyz Mikoláš Aleš 0 38420 9400846 9286275 2026-06-13T08:27:21Z Sj1mor 12103 9400846 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |priskribo = ĉeĥa pentristo [[Mikoláš Aleš]] (1852-1913) }} '''Mikoláš ALEŠ''' (naskiĝis la {{daton|18|novembro|1852}} en [[Mirotice]], mortis la {{daton|10|julio|1913}} en [[Prago]]) estis [[Ĉeĥio|ĉeĥa]] [[pentristo]] kaj [[desegnisto]]. Lia plej eminenta pentraĵo estas historia bildo ''Renkonto de Georgo el Poděbrady kun Matiaso Korvin'', kaj [[luneto]]j en la vestiblo de [[Nacia teatro (Prago)|Nacia Teatro en Prago]] nomataj ''Mia patrujo''. Li ne povis pentri ilin propramane, ĉar oni ne kredis, ke li scias pentri. Fakte, la ekspertoj diras, ke liaj desegnoj estas multe pli bonaj, ankaŭ la karbodesegnoj, laŭ kiuj estis pentritaj la lunetoj. Tre popularaj estas liaj ilustraĵoj de naciaj popolaj kantoj. En lia naskiĝurbeto [[Mirotice]] en [[Sudbohemia regiono|Suda Bohemio]] eblas viziti malgrandan muzeon pri lia vivo kaj verkaro. <gallery> Dosiero:Mikolas Ales grave Vysehrad Cemetery Prague CZ 794.jpg|tombo de Aleš en [[Prago]] Dosiero:Mirotice Ales Natal House.jpg|renovigita naskiĝdomo de Aleš en [[Mirotice]] Dosiero:Rottuv dum v Praze.jpg|Murpentraĵoj de Aleš sur Domo de Rott en [[Prago]] Dosiero:Hotel Otava, Pisek EX.jpg|Murpentraĵoj de Aleš sur la ekshotelo Otava en [[Písek]] Dosiero:Mikoláš Aleš – Jan Žižka – 1908.jpg|Portreto de husana militestro [[Jan Žižka]] Dosiero:Jiří of Poděbrady and Matthias Corvinus by Mikoláš Aleš.jpg|Renkonto de Georgo el Poděbrady kun reĝo Matiaso Image:Golem a Rabi Löw – Mikoláš Aleš, 1899 (Věnec pražských pověstí, 1908).jpg|[[Golemo]] kaj rabeno Loew Image:Lords of the Rose by Mikolas Ales.jpg|Rozkavaliroj </gallery> {{projektoj|commonscat=Mikoláš Aleš}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.mirotice.cz/reg_muzeum.htm Fotogalerio de la muzeo de Aleš kaj pupteatristo [[Matěj Kopecký]] en [[Mirotice]].] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080328210552/http://www.mirotice.cz/reg_muzeum.htm |date=2008-03-28 }} * [http://www.artchiv.cz/GALERIE/MALIR/10002--Mikolas-Ales.html Fotogalerio de verkoj en la ĉeĥa arta datumbazo ARTCHIV] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070510054724/http://www.artchiv.cz/GALERIE/MALIR/10002--Mikolas-Ales.html |date=2007-05-10 }} * https://web.archive.org/web/20000524133841/http://www.geocities.com/SoHo/2149/ales.html <!-- Teksto _über_ _Mikoláš_ _Aleš_ --> * http://www.mikolasales.org {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090714224125/http://www.mikolasales.org/ |date=2009-07-14 }} <!-- _Korte_ _biografie_ _van_ _Aleš_ _in_ _het_ Angla lingvo _en_ _enkele_ _voorbeelden_ _van_ _zijn_ _werk_ --> * https://web.archive.org/web/20010528153052/http://www.geocities.com/SoHo/2149/alesengl.html <!-- _Pagina_ _in_ _het_ Angla lingvo _over_ _de_ junaĝo _van_ _Aleš_ --> * http://info.plzen-city.cz/article.asp?sec=489&lang=1031 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060527172415/http://info.plzen-city.cz/article.asp?sec=489&lang=1031 |date=2006-05-27 }} <!-- _Sgraffiti_ _by_ _Mikolas_ _Ales_ in Plzeň --> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ales, Mikolas}} [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] blipeqbgv4zzka10pzaj8cjv73c3u8x Willem Vermandere 0 44549 9400331 9191429 2026-06-12T13:07:17Z Sj1mor 12103 9400331 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Willem VERMANDERE''' estas [[Flandrio|flandra]] kabareta artisto/kantisto, skulptisto kaj pentristo. Willem naskiĝis je la {{daton|9|februaro|1940}} en [[Lauwe]] en la [[Belgio|belga]] [[Westhoek]]. Lia patro estis klarnetisto. Jam frue Willem VERMANDERE kunmarŝis en la komunuma harmoniorkestro de Sint-Cecilia. Willem studis la grekan kaj latinan lingvojn, sed estis pli pasiita de [[gitaro]]. Li ankaŭ desegnis karikaturaĵojn de siaj instruistoj en malnetkajeroj. Poste li ekkomponis melodiojn kaj surmuzikigis poemojn. Pli aĝe, li studis religiajn sciencojn en [[Gento (urbo)|Gent]] kaj li dum tri jaroj instruis en [[Nieuwpoort]]. Dum la 60aj jaroj Vermanere ekestis konata pro siaj kantoj el la [[Okcidenta Flandrio|okcidenta flandra]] dialekto pri ĉiutagaj aferoj, "lia" [[Westhoek]] kaj la granda milito. Liaj koncertaj kantoj estas jen facilanimaj, jen ĝisfunde seriozaj. Li kreis ok longludajn diskojn kaj same multajn KDojn kaj li daŭrigas ankoraŭ. Liaj permanentaj akompanantoj estas Freddy DESMEDT flutoj kaj klarneto) kaj Pol DEPOORTER (gitaroj kaj mandolino). Liaj plej konataj numeroj estas ''{{lang|nl|Als ik zing}}'', ''{{lang|nl|Blanche en zijn peird}}'', ''{{lang|nl|Bange blankeman}}'', ''{{lang|nl|Duizend soldaten}}'', ''{{lang|fr|La Belle Rosselle}}'' en ''{{lang|nl|Ik plantte ne keer patatten}}'', ''{{lang|nl|Krullebolle}}'', ''{{lang|nl|Mijn Vlaanderland}}'', ''{{lang|nl|Reintje}}'', … ==Diskografio== KDoj * ''{{lang|nl|Als Ik Zing}}'' (1984) * ''{{lang|nl|De Eerste Jaren}}'' (1989) * ''{{lang|nl|Help Mij}}'' (1993) * ''{{lang|nl|Een Avond In Brussel}}'' (1993) * ''{{lang|nl|De Vergeten Liedjes}}'' (1996) * ''{{lang|nl|In De Donkerste Dagen}}'' (1997) * ''{{lang|nl|Onderweg}}'' (1999) * ''{{lang|nl|Gezongen Uit De Ark}}'' (2000) * ''{{lang|nl|De Eerste Jaren II}}'' (2000) * ''{{lang|nl|Omzwervingen}}'' (2002) * ''{{lang|nl|Op Den Duur}}'' 2003) == Eksteraj ligiloj == * [http://www.prullen.be/overwillem.html Willem Vermandere - Fansite]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{projektoj}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Belgaj gitaristoj‎]] [[Kategorio:Belgaj klarnetistoj‎]] [[Kategorio:Belgaj skulptistoj]] [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Flandraj kantistoj]] [[Kategorio:Nederlandlingvaj kantistoj]] 74vn61sprvpqk174rwtxmpujx5ob447 Norekio 0 46180 9400858 8651105 2026-06-13T08:33:08Z ThomasPusch 1869 {{ĝermo|geografio}} 9400858 wikitext text/x-wiki {{Unua}} [[File:WV banner Fraser Canyon and Bridge River Country Totem in Hope.jpg|775px]] {{Informkesto geografiaĵo|regiono |kategorio=Geografia regiono |lando = Usono |lando1 = Kanado |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |regiono-ISO = |mapo lokumilo = iso |mapligilo = jes |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 5 |areo_kodo = |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto }} '''Norekio''' estas termino geografia, kiu nomas kiel unuon la nordokcidentajn ŝtatojn de [[Usono]] (precipe [[Vaŝingtonio]], [[Idaho]], kaj [[Oregono]]) kaj la sudokcidentan parton de [[Kanado]] (precipe [[Brita Kolumbio]] kaj [[Alberto]]). Etimologie la termino deriviĝas el "[[NOREK]]", mallongigo de "Nord-Okcidenta Regiona Esperanto-Konferenco", ĉiujara regiona kunveno de tieaj Esperantistoj. La unua NOREK okazis en [[Port Townsend]], Vaŝingtonio, en 1980. En 2003 NOREK okazis en [[Sidney (Brita Kolumbio)|Sidney]] (Brita Kolumbio); en 2004, en [[Boise]], (Idaho); en 2005 en [[Kalgario]] (Alberto), kaj en 2006 en [[Seattle]] (Vaŝingtonio). {{ĝermo|geografio}} [[Kategorio:Brita Kolumbio]] [[Kategorio:Alberto]] [[Kategorio:Oregono]] [[Kategorio:Vaŝingtonio]] i52rshmqtsk37diufod9ex20vezilc8 Henry Van de Velde 0 51218 9400962 8768705 2026-06-13T09:02:13Z Sj1mor 12103 9400962 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |priskribo=Portreto de 1904, pentrita de Nicola Perscheid }} '''Henry VAN DE VELDE''' (naskiĝis la [[3-an de aprilo]] [[1863]], mortis la [[15-an de oktobro]] [[1957]]) estis [[Belgio|belga]] pentristo, dezajnisto, fasonisto kaj arkitekto. Kune kun [[Victor Horta]] li povas esti konsiderata kiel unu el la plej gravaj reprezentantoj de [[Novarto]]. Lia edzino estis [[Marie-Louise van de Velde]]. Li fondis [[Grandduka saksia artmetilernejo Vajmaro|Artmetilernejon de Vajmaro]]. == Vivo == Van de Velde studis pentradon en [[Antverpeno]] kaj [[Parizo]]. Li pentris en la neo-[[impresionismo|impresionisma]] stilo, [[punktismo]] (france nomita ''pointillisme'') kaj en 1889 iĝis membro de la artista grupo "[[Les XX]]" en [[Bruselo]]. Ekde la jaro 1892 li forlasis la pentroarton kaj sin dediĉis al aplikitaj artoj (artforĝado, porcelano kaj manĝilaro, modo, tepiŝo- kaj ŝtofodezajno,…) kaj ankaŭ je la arkitekturo de interalie sia propra domo en [[Uccle]]. Li dezajnis ankaŭ internajn domaranĝojn kaj meblojn por la influriĉa arta komerco "Novarto" kaj de la galeriisto [[Samuel Bing]] en [[Parizo]] en [[1895]]. Ankaŭ la verko de van de Velde aperis en la pavilono de Bing dum la [[internacia ekspozicio]] de 1900 en Parizo. Influis Van de Velde la brita movado [[arts and crafts]] kun [[John Ruskin]] kaj [[William Morris]] kaj estis unu el la unuaj arkitektoj kiuj dezajnis meblojn abstrakte kun klinitaj linioj. Van de Velde sin rezistis kontraŭ kopiado de historiaj stiloj kaj konscie elektis originalan [[fasonado]]n. Li volis forigi la banalecon kaj malbelecon el la homa spirito. Ĉirkaŭ la ŝanĝiĝo de la jarcento, Henry van de Velde iom laboris en [[Germanio]], interalie por la muzeo Folkwang en [[Hagen]] kaj la domo de Nietsche en [[Weimar]]. Li cetere estis la fondinto de la Kunstgewerbeschule [arta lernejo] en Weimar, la antaŭanto de la [[Bauhaus]] kiu de [[Walter Gropius]] estis pliellaborita en [[Dessau]]. Dum la [[Unua mondmilito]] li restadis en Svisio kaj Nederlando, kie li dezajnis la [[muzeo Kröller-Müller|muzeon Kröller-Müller]] en [[Otterlo]]. De 1926 ĝis 1936 li estis profesoro ĉe la [[Genta Universitato]], kie li estis la arkitekto de la konata ''Libra turo''. En [[Loveno]] li konstruis inter 1936 kaj 1942 sian lastan konstruaĵon, nome teknikan lernejon. Unu lia apogantino fervora en [[Vajmaro]] estis la granddukino [[Karolino (Saksio-Vajmaro-Eisenach)]]. == Kelkaj verkoj de li == * [[Vilao Schulenburg|Vilao Schulenburg, Gera]] * [[Nietzsche-arkivo|Nietzsche-arkivo, Vajmaro]] * [[Domo Hohe Pappeln (Weimar)]] * [[Libra turo|Libra turo, Gento]] * [[Henneberg-domo]] por [[Alfred von Henneberg]] == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat|}} * [http://deu.archinform.net/arch/1.htm Informoj ĉe archinform.net] * [http://www.museumderdinge.de/werkbund_archiv/protagonisten/henry_van_der_velde.php Henry van de Velde ĉe la paĝoj de DWB] * [http://www.wvz-henryvandevelde.de/ Esplorprojekto de Stiftung Weimarer Klassik und Kunstsammlungen] * [http://www.henry-van-de-velde.com/2/Van_de_Velde_facts.htm Biografio en la angla] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110516121752/http://www.henry-van-de-velde.com/2/Van_de_Velde_facts.htm |date=2011-05-16 }} * [http://www.villaesche.de/ Villa Esche en Chemnitz] * [http://www.haus-schulenburg-gera.de/van-de-velde-museum Van-de-Velde-Haus Schulenburg en Gera] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160117200653/http://haus-schulenburg-gera.de/van-de-velde-museum |date=2016-01-17 }} * [http://www.weimar-lese.de/index.php?article_id=305 Van de Velde - loĝdomo en Vajmaro] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Van de Velde, Henry}} [[Kategorio:Gento (urbo)]] [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Weimar]] [[Kategorio:Belgaj arkitektoj]] 5f7snie7wa67kvk7piydnf9keyxz88a Agostino Carracci 0 51665 9400859 8834747 2026-06-13T08:34:01Z Sj1mor 12103 9400859 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Agosrino CARRACCI''' (AgostIno KarrAtĉi] (naskiĝis en [[Bolonjo]] la [[16-an de aŭgusto]] [[1557]] kaj mortis en [[Parma]] la [[22-a de marto]] [[1602]]). Li estis itala pentristo kaj gravuristo. == [[Galerio]] == <gallery> Image:Carracci Jupiter et Junon.jpg Image:Carracci Antoine et Cleopatre.jpg Image:Carracci Achille et Briseis.jpg Image:Ovide et Corine.jpg Image:'Pieta'_by_Agostino_Carracci,_The_Hermitage.JPG|Bildigo de la Virgulino Maria lulanta la mortan korpon de Jesuo </gallery> {{Projektoj|commonscat=Agostino Carracci}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carracci, Agostino}} {{Ĝermo|italo}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj gravuristoj]] nhgayv8rextro4453jcj7nwyeefs3ja Imre Égerházi 0 52621 9400884 8778554 2026-06-13T08:39:59Z Sj1mor 12103 9400884 wikitext text/x-wiki {{polurinda}}{{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Imre ÉGERHÁZI''' (e'geha'zi) (1925) en [[Hajdúhadház]] (HAJdu'hadhaz') - 2001) hungara pentristo. Hajdúhadház estis urbo de la hajdukoj kaj Debreceno determinis lian debuton, ja siajn studojn li faris en tiuj ĉi du loĝlokoj, inter tiuj homoj, kiuj per siaj ĉiutagaj laboroj estas partoprenantoj en la vivo de la homaro. Krom sia ĉiutaga laborado, li faris la komencajn paŝojn, por disvolvi ekde sia juneco siajn streĉitajn emon kaj pretecon verki kaj krei, en la libera lernejo belarta de Debreceno, kie li progresis sur vojo elektita de si mem sub direktado kaj vojmontro de la pentro- kaj grafik-artisto József MENYHÁRT (joĵef MENJhart'). Pere de siaj talento kaj eksterordinara diligenteco, celdirekteco kaj pretendemo kontraŭ si mem, li levis sin inter tiujn, kiuj riĉigas per sia art-laboro la belartan vivon de Debreceno. Per sia art-organiza agado samtempe li ligas ĝin al la sangocirkulado de la enlanda arto-vivo. Oni povas diri sen troigo ankaŭ, tiu ĉi art-organiza agado kelkpunkte kunligas la agadon de artistoj de Hajdukio ankaŭ al la arto de proksimaj kaj pli foraj regionoj de Eŭropo. Tiuj ĉi agadoj nature fontas el la puritanaj naturo kaj edukiteco de Imre ÉGERHÁZI. Liaj puritanaj naturo kaj edukiteco portas kun si mem - krom fa pretendo disvolviĝi - ankaŭ Ia pretendon strebi por la komunumo. La agadon belartan de Imre ÉGERHÁZI karakterizas eble fa varieco de la temo-elektado. Tiujn karakterizajn motivojn ni trovas en liaj temoj, kiuj fariĝas dominantaj pere de tio, ke li reliefigas ilin el ilia ĉiutageco, kreante el ili mondon konatan tiel de ĉiuj. Per la karakterizaj motivoj tiel reliefigitaj li elformis por si proprajn stilon kaj koloraron. La temo, la stilo kaj la koloroj bone alojiĝas en ĉiuj liaj verkoj, estigante specialan artistan mondon. Ankaŭ li kolor-spektro akomodiĝas al tiu ĉi speciala artista mondo. Per moderitaj, vido-trankviligaj koloroj li kreas sian artistan mondon. Lia stilo estas simpligita, sed Ii evitas arbitrajn taŭzaĵojn. La reliefigo de la karakteraĵoj ĉiam servas densigi la artistan travivaĵon, kapti la esencon...Imre ÉGERHÁZI pentras kaj desegnas, gravuras linoleumon kaj pretigas linotipaĵojn. Liaj formoj en ĉiuj teknikoj estas maldekstremaj, en stilizado, en abstraktigo li antaŭeniras ade nur dum tio ne malutilas al ia temo, al la diraĵo. En liaj verkoj tial konserviĝas la speciala karaktero de la objekto, regiono, homo. En formoj, koloroj, strukturoj li efektivigas per speciala sento-ŝargiteco la ritmo-ordon, tiel elformiĝas lia Mara, pura, sinkarakteriza esprimlingvaĵo. == Eksteraj ligiloj == [http://www.egerhaziimre.hu/ paĝo hungare] {{Vivtempo|Egerházi, Imre}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] gmqx4n7pwqkvpb82v2sjv81voqlqrwx Nord-Okcidenta Regiona Esperanto-Konferenco 0 61127 9400855 9358537 2026-06-13T08:31:36Z ThomasPusch 1869 9400855 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{Informkesto renkontiĝo}} [[Dosiero:Pacfosto 16-lingva.jpg|eta|dekstra|300ra|NOREKanoj ĉe la dediĉo de 16-lingva pacfosto por la centjara jubileo de Seatla Esperanto-Societo]] '''Nord-Okcidenta Regiona Esperanto-Konferenco''' ('''NOREK''') estas ĉiujara renkontiĝo kuntiranta Esperantistojn plejparte el nordokcidenta [[Usono]] kaj okcidenta [[Kanado]]. La unua NOREK okazis en 1981. == Listo de konferencoj == {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0" width="680" | |- ! width=75 valign=top | Dato !! width=75 valign=top | Urbo !! width=75 valign=top | Ŝtato !! width=63 valign=top | Rimarkoj |- | 1981 || [[Port Townsend]] || [[Vaŝingtonio]] || La unua NOREK, en la historia [[Palaca Hotelo]] en [[Port Townsend]] |- | 1-3 Okt. 1982 || Port Townsend || [[Vaŝingtonio]] || La unua el pluraj NOREKoj ĉe la ŝtata parko [[Fuorto Worden]] |- | 14-16 Okt. 1983 || Port Townsend || Vaŝingtonio || |- | 19-21 Okt. 1984 || Port Townsend || Vaŝingtonio || |- | 4-6 Okt. 1985 || Port Townsend || Vaŝingtonio || |- | 4-6 Okt. 1986 || Port Townsend || Vaŝingtonio || |- | 25-27 Sept. 1987 || Camp Alexander || Brita Kolumbio || |- | 22-25 Sept. 1988 || Camp Alexander || Brita Kolumbio || |- | 13-15 Okt. 1989 || Port Townsend || Vaŝingtonio || |- | 26-28 Okt. 1990 || Port Townsend || Vaŝingtonio || |- | 21-23 Sept. 1991 || [[Issaquah]] || Vaŝingtonio || |- | 25-27 Sept. 1992 || Port Townsend || Vaŝingtonio || |- | 20-22 Aŭg. 1993 || [[Langley (Brita Kolumbio)(urbo)|Langley]] || Brita Kolumbio || |- | 18-20 Aŭg. 1994 || Langley || Brita Kolumbio || |- | 18-20 Aŭg. 1995 || Langley || Brita Kolumbio || |- | 31 Majo-2 Junio, 1996 || [[Viktorio (Brita Kolumbio)|Viktorio]] || Brita Kolumbio || |- | 30 Majo-1 Junio, 1997 || Sidney || Brita Kolumbio || |- | 29-31 Majo 1998 || [[Olympia (Vaŝingtonio)|Olympia]] || Vaŝingtonio || |- | 7-9 Majo 1999 || North Saanich || Brita Kolumbio || |- | 29 Sept.-1 Okt. 2000 || Saanichton || Brita Kolumbio || |- | 14-16 Sept. 2001 || [[Sidney (Brita Kolumbio)|Sidney]] || Brita Kolumbio || |- | 2002 || ? || || |- | 2003 || Sidney || [[Brita Kolumbio]] || |- | 10-12 Sept. 2004 || [[Boise (Idaho)|Bojsio]] || [[Idaho]] || |- | Sept. 2005 || [[Kalgario (Alberto)|Kalgario]] || [[Alberto]] || |- | 21-24 Sept. 2006 || [[Seatlo]] || Vaŝingtonio || Centjara datreveno de Seatla Esperanto-Societo |- | 21-23 Sept. 2007 || Sidney || Brita Kolumbio || |- | 10-12 Okt. 2008 || [[Eastsound]] || Vaŝingtonio || |- | 11-13 Sept. 2009 || Sidney || Brita Kolumbio || |- | 17-19 Sept. 2010 || [[Anacortes (Vaŝingtonio)|Anacortes]] || Vaŝingtonio || Pramŝipa krozado al [[Insularo Sanjuana|insuloj Orcas kaj San Juan]] |- | 23-25 Sept. 2011 || Viktorio || Brita Kolumbio || en hotelo Royal Scot |- | [[NOREK 2012|28-30 Sept. 2012]]|| [[Enumclaw (Vaŝingtonio)|Enumclaw]] || Vaŝingtonio || Vizito al [[Monto Rajnera]] |- | 13-15 Sept. 2013 || Viktorio || Brita Kolumbio || en hotelo Royal Scot |- | 18-20 Apr. 2014 || Langley || Vaŝingtonio || fine de la unua Kino-Teatro-Festivalo |- | 25-27 Sept. 2015 || Viktorio || Brita Kolumbio || en hotelo Comfort Inn & Suites |- | 16-18 Sept. 2016 || Anacortes || Vaŝingtonio || en hotelo Anaco Bay Inn; pramŝipa krozado al [[Friday Harbor (Vaŝingtonio)|Friday Harbor]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://sites.google.com/site/norekenanacortes2016/esperantaj-informoj|titolo=NOREK en Anacortes 2016|arkivurl=http://archive.is/2016.10.03-042847/https://sites.google.com/site/norekenanacortes2016/esperantaj-informoj|arkivdato=2016-10-02}}</ref> |- | 22-24 Sept. 2017 || Viktorio || Brita Kolumbio || en hotelo Paul's Motor Inn |- | 15 Julio 2018 || Seatlo || Vaŝingtonio || enkadre de dulanda kongreso (Usono kaj Kanado) |- | 27-29 Sept. 2019 || Brentwood Bay || Brita Kolumbio || kun boata ekskurso en Saanich Inlet |- | 19 sept. 2020 || Seatlo || Vaŝingtonio || nur per Zoom, pro la pandemio |- | 15-17 Okt. 2021 || Saanich || Brita Kolumbio || per Zoom |- | 24 Sept. 2022 || Seatlo || Vaŝingtonio || per Zoom |- | 18 Okt. 2023 || Saanich || Brita Kolumbio || surloke en la hejmo de Wally Du Temple, ankaŭ per Zoom |- | 7 Sept. 2024 || Seatlo || Vaŝingtonio || en la Puĝeta Fjorda Yaĥt-Klubo (Puget Sound Yacht Club) |- | [[NOREK 2025|22-24 Aŭg. 2025]] || [[Portlando (Oregono)|Portlando]]|| [[Oregono]] ||surloke en Augustana Luterana Preĝejo. Bonvena vespermanĝo ĉe Chill N Fill Bar and Food Carts. Ekskursoj al Voodoo Doughnut kaj Powell's City of Books en la urbocentro de Portlando. |- | 4-6 Sept. 2026 || Seatlo || Vaŝingtonio || Detaloj venontaj... |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Norekio]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Nordameriko]] hm1uk6785l5icv8l8ftvgxjtfs35xd9 Imre Zsögödi Nagy 0 63576 9400926 8945747 2026-06-13T08:52:16Z Sj1mor 12103 9400926 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''NAGY Imre ''' (nadj) estis rumania [[hungario|hungara]] [[pentristo]] naskita la [[25-an de julio]] en [[1893]] en vilaĝo [[Jigodin]] kaj mortinta la [[22-an de aŭgusto]] [[1976]] en [[Miercurea Ciuc]]. == Premioj, distingoj == * 1932: grafikpremio Zichy Mihály de Szinyei Merse Pál Társasága; * 1942: grandpremio de Artistsemajnoj de [[Kluĵo]]; * 1957: Meritmajstro; * 1963: 1-a grada de Labormeriordeno; * 1968: 1-a grada Kultura Meritordeno . == Kariero == Inter 1918-1920 Imre Nagy studis en Magyar Képzőművészeti Főiskola de [[Budapeŝto]], en 1920-1922 li laboris kiel stipendiulo en la artistkolonio de [[Kecskemét]]. Dume li mastrumadis en sia naskiĝvilaĝo, li havis laborejon ankaŭ en [[Kluĵo]] kaj li vivis longtempe en [[Budapeŝto]]. Dum la 20-aj jaroj ĉiusomere li laboris en la [[Artistkolonio de Baia Mare]]. En 1927-1928 li studvojaĝis en [[Italio]]. De [[1930]] li estis unu el fondintoj de la [[Barabás Miklós Céh]] kaj ties ekspoziciinto. En [[1935]] li estis gastiganto de pentristo [[Vilmos Aba-Novák]] en [[Jigodin]]. De [[1949]] mallongtempe li estis instruisto de Arta Altlernejo de [[Kluĵo]]. == Eventoj == En [[1959]] li donacis 44 pentraĵojn al [[Biblioteko Teleki]] (hun. [[Teleki Téka]]) en [[Târgu Mureş]] tiel fondinte tie artgalerion por siaj pentraĵoj. Li havas artgalerion ankaŭ en sia naskiĝvilaĝo. Lia naskiĝdomo estas memordomo. En [[1941]] pasigis du semajnojn en lia domo verkisto [[Zsigmond Móricz]] por konataĝi pri la vivmaniero de la [[sikuloj]]. La [[Galerio Imre Nagy]] estis malfermita la 28-an de julio 1973 honore al 80-a naskiĝjara datreveno de pentristo. == Individuaj ekspozicioj == * 1922 • [[Zuriko]] * 1925 • Újságíró Klub, [[Kluĵo]] • Klingsor Terem (chambro de la kulturrevuo ''[[Klingsor (revuo)|Klingsor]]''), [[Braŝovo]] * 1926 • Kluĵo • Miercurea Ciuc • Braŝovo • Kultúrpalota, [[Târgu Mureș]] • Kultúrpalota, [[Arado]] [Walter Widmannal] * 1927 • Újságíró Klub, Kluĵo • Redout, Braŝovo * 1928 • Újságíró Klub, Kluĵo • Klingsor Terem, Braŝovo * 1929 • Kluĵo * 1930 • Redout, Braŝovo * 1931 • [[Budapeŝto]] * 1933 • Redout, Braŝovo • [[Sibio]] * 1935 • Miercurea Ciuc • Redout, Braŝovo * 1936 • Vigadó * 1938 • [[Londono]] * 1943 • [[Târgu Mureș]] * 1958 • Kluĵo • [[Bukareŝto]] • [[Târgu Mureș]] * 1963 • Kluĵo • Kultúrpalota, [[Târgu Mureș]] * 1974 • Csíkszeredai Múzeum, Miercurea Ciuc == Elektitaj grupaj ekspozicioj == * 1929 • Hivatalos Szalon (Salonul Oficial), [[Bukareŝto]] * 1929 • Magyar Festészeti kiállítás (hungara pentra ekspozicio), [[Nurenbergo]] * 1937 • Barabás Miklós Céh, Csekonics-palota, Budapeŝto * 1942 • Művészeti Hetek, Kluĵo * 1944 • [[Barabás Miklós Céh]], Nemzeti Szalon, Budapeŝto * 1957 • Román képzőművészeti kiállítás (rumana ekspozicio pri vidaj artoj), [[Moskvo]] * 1968 • Kolozsvári képzőművészek, [[Titogrado]] (YU). == Aŭtobiografio == * ''Följegyzések'' (Notaĵoj), [[Kriterion Könyvkiadó]], [[Bukarest]], [[1979]][http://adatbank.transindex.ro/cedula.php?kod=695] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070807165510/http://adatbank.transindex.ro/cedula.php?kod=695 |date=2007-08-07 }}. == Bibliografio == * [[József Gazda]] :'' Nagy Imre'', Kriterion Könyvkiadó, Bukarest, [[1972]]. * [[András Szabó (grafikisto, arthistoriisto)|András Szabó]]: A bőfény forrása, [[Pallas-Akadémia Könyvkiadó]], Csíkszereda, 2006. == Fonto == * [http://artportal.hu/lexikon/muveszek/nagy-imre-187 Artportal.hu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140904185837/http://artportal.hu/lexikon/muveszek/nagy-imre-187 |date=2014-09-04 }} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.erdelyimuveszet.ro/ni/n.htm Biografio kaj verkaro] * [http://www.hung-art.hu/index-en.html Arto en Hungario] * [http://www.tvrplus.ro/editie-maghiara-de-pe-unu-130086 La lasta intervjuo kun la pentristo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130913071239/http://www.tvrplus.ro/editie-maghiara-de-pe-unu-130086 |date=2013-09-13 }} {{Unua}} {{Vivtempo|Zsögödi Nagy, Imre}} [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj]] myaq1sskua4jma7jaenr3viuwh22k15 9401047 9400926 2026-06-13T09:42:37Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9401047 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''NAGY Imre ''' (nadj) estis rumania [[hungario|hungara]] [[pentristo]] naskita la [[25-an de julio]] en [[1893]] en vilaĝo [[Jigodin]] kaj mortinta la [[22-an de aŭgusto]] [[1976]] en [[Miercurea Ciuc]]. == Premioj, distingoj == * 1932: grafikpremio Zichy Mihály de Szinyei Merse Pál Társasága; * 1942: grandpremio de Artistsemajnoj de [[Kluĵo]]; * 1957: Meritmajstro; * 1963: 1-a grada de Labormeriordeno; * 1968: 1-a grada Kultura Meritordeno . == Kariero == Inter 1918-1920 Imre Nagy studis en Magyar Képzőművészeti Főiskola de [[Budapeŝto]], en 1920-1922 li laboris kiel stipendiulo en la artistkolonio de [[Kecskemét]]. Dume li mastrumadis en sia naskiĝvilaĝo, li havis laborejon ankaŭ en [[Kluĵo]] kaj li vivis longtempe en [[Budapeŝto]]. Dum la 20-aj jaroj ĉiusomere li laboris en la [[Artistkolonio de Baia Mare]]. En 1927-1928 li studvojaĝis en [[Italio]]. De [[1930]] li estis unu el fondintoj de la [[Barabás Miklós Céh]] kaj ties ekspoziciinto. En [[1935]] li estis gastiganto de pentristo [[Vilmos Aba-Novák]] en [[Jigodin]]. De [[1949]] mallongtempe li estis instruisto de Arta Altlernejo de [[Kluĵo]]. == Eventoj == En [[1959]] li donacis 44 pentraĵojn al [[Biblioteko Teleki]] (hun. [[Teleki Téka]]) en [[Târgu Mureş]] tiel fondinte tie artgalerion por siaj pentraĵoj. Li havas artgalerion ankaŭ en sia naskiĝvilaĝo. Lia naskiĝdomo estas memordomo. En [[1941]] pasigis du semajnojn en lia domo verkisto [[Zsigmond Móricz]] por konataĝi pri la vivmaniero de la [[sikuloj]]. La [[Galerio Imre Nagy]] estis malfermita la 28-an de julio 1973 honore al 80-a naskiĝjara datreveno de pentristo. == Individuaj ekspozicioj == * 1922 • [[Zuriko]] * 1925 • Újságíró Klub, [[Kluĵo]] • Klingsor Terem (chambro de la kulturrevuo ''[[Klingsor (revuo)|Klingsor]]''), [[Braŝovo]] * 1926 • Kluĵo • Miercurea Ciuc • Braŝovo • Kultúrpalota, [[Târgu Mureș]] • Kultúrpalota, [[Arado]] [Walter Widmannal] * 1927 • Újságíró Klub, Kluĵo • Redout, Braŝovo * 1928 • Újságíró Klub, Kluĵo • Klingsor Terem, Braŝovo * 1929 • Kluĵo * 1930 • Redout, Braŝovo * 1931 • [[Budapeŝto]] * 1933 • Redout, Braŝovo • [[Sibio]] * 1935 • Miercurea Ciuc • Redout, Braŝovo * 1936 • Vigadó * 1938 • [[Londono]] * 1943 • [[Târgu Mureș]] * 1958 • Kluĵo • [[Bukareŝto]] • [[Târgu Mureș]] * 1963 • Kluĵo • Kultúrpalota, [[Târgu Mureș]] * 1974 • Csíkszeredai Múzeum, Miercurea Ciuc == Elektitaj grupaj ekspozicioj == * 1929 • Hivatalos Szalon (Salonul Oficial), [[Bukareŝto]] * 1929 • Magyar Festészeti kiállítás (hungara pentra ekspozicio), [[Nurenbergo]] * 1937 • Barabás Miklós Céh, Csekonics-palota, Budapeŝto * 1942 • Művészeti Hetek, Kluĵo * 1944 • [[Barabás Miklós Céh]], Nemzeti Szalon, Budapeŝto * 1957 • Román képzőművészeti kiállítás (rumana ekspozicio pri vidaj artoj), [[Moskvo]] * 1968 • Kolozsvári képzőművészek, [[Titogrado]] (YU). == Aŭtobiografio == * ''Följegyzések'' (Notaĵoj), [[Kriterion Könyvkiadó]], [[Bukarest]], [[1979]][http://adatbank.transindex.ro/cedula.php?kod=695] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070807165510/http://adatbank.transindex.ro/cedula.php?kod=695 |date=2007-08-07 }}. == Bibliografio == * [[József Gazda]] :'' Nagy Imre'', Kriterion Könyvkiadó, Bukarest, [[1972]]. * [[András Szabó (grafikisto, arthistoriisto)|András Szabó]]: A bőfény forrása, [[Pallas-Akadémia Könyvkiadó]], Csíkszereda, 2006. == Fonto == * [http://artportal.hu/lexikon/muveszek/nagy-imre-187 Artportal.hu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140904185837/http://artportal.hu/lexikon/muveszek/nagy-imre-187 |date=2014-09-04 }} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.erdelyimuveszet.ro/ni/n.htm Biografio kaj verkaro] * [http://www.hung-art.hu/index-en.html Arto en Hungario] * [http://www.tvrplus.ro/editie-maghiara-de-pe-unu-130086 La lasta intervjuo kun la pentristo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130913071239/http://www.tvrplus.ro/editie-maghiara-de-pe-unu-130086 |date=2013-09-13 }} {{Unua}} {{Vivtempo|Zsögödi Nagy, Imre}} [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj]] igvefqb47uw6pdv4d8pk0ys3ib3iis9 Tione degli Abruzzi 0 68581 9400974 8646599 2026-06-13T09:07:33Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400974 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Tione degli Abruzzi | regiono = {{Italio ABR}} (2005) | provinco = {{Italio AQ}} (2005) | latitudo_gradoj = 42 | latitudo_minutoj = 12 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 13 | longitudo_minutoj = 38 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 173 | koord_Y_en_mapo = 163 | alto = 581 | areo = 40 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 380 (2005) | denso_de_loĝantoj = 10 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Acciano]], [[Caporciano]], [[Fontecchio]], [[Rocca di Mezzo]], [[Secinaro]] (2005) | poŝtkodo = 67020 (2005) | telefona_kodo = 0862 (2005) | ISTAT_kodo = 066100 (2005) | imposta_kodo = L173 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = ABR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Tione degli Abruzzi''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Abruco]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco L'Aquila]] tbirjyyeg4ffoxkyl2w5ih38kjyw93j Torino di Sangro 0 68585 9400990 8646601 2026-06-13T09:16:10Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400990 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Torino di Sangro | regiono = {{Italio ABR}} (2005) | provinco = {{Italio CH}} (2005) | latitudo_gradoj = 42 | latitudo_minutoj = 11 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 32 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 195 | koord_Y_en_mapo = 163 | alto = 164 | areo = 32 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 3079 (2005) | denso_de_loĝantoj = 96 (2005) | subdividaĵoj = Torino di Sangro Marina (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Casalbordino]], [[Fossacesia]], [[Paglieta]], [[Villalfonsina]] (2005) | poŝtkodo = 66020 (2005) | telefona_kodo = 0873 (2005) | ISTAT_kodo = 069091 (2005) | imposta_kodo = L218 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''torinesi'' | patrono = [[S.S. Madonna di Loreto]] | festo = [[ultima domenica di Maggio]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.torinodisangro.ch.it | mapo = ABR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Torino di Sangro''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Abruco]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Chieti]] ngu9ar4hgmvmfb7i5j7lh9ytaxucomy Torrevecchia Teatina 0 68590 9401002 8646604 2026-06-13T09:21:38Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401002 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Torrevecchia Teatina | regiono = {{Italio ABR}} (2005) | provinco = {{Italio CH}} (2005) | latitudo_gradoj = 42 | latitudo_minutoj = 23 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 12 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 187 | koord_Y_en_mapo = 157 | alto = 220 | areo = 14 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 3746 (2005) | denso_de_loĝantoj = 268 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Chieti]], [[Francavilla al Mare]], [[Ripa Teatina]], [[San Giovanni Teatino]] (2005) | poŝtkodo = 66010 (2005) | telefona_kodo = 0871 (2005) | ISTAT_kodo = 069094 (2005) | imposta_kodo = L284 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''torrevecchiani'' | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comunetorrevecchiateatina.it/ | mapo = ABR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Torrevecchia Teatina''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Abruco]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Chieti]] mki914bhtg4b7togpculm8bzbpwiux4 Vacri 0 68599 9400526 8493078 2026-06-12T19:34:03Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400526 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vacri | regiono = {{Italio ABR}} (2005) | provinco = {{Italio CH}} (2005) | latitudo_gradoj = 42 | latitudo_minutoj = 18 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 14 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 187 | koord_Y_en_mapo = 159 | alto = | areo = 12 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1754 (2005) | denso_de_loĝantoj = 146 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Ari]], [[Bucchianico]], [[Casacanditella]], [[Filetto]], [[Villamagna]] (2005) | poŝtkodo = 66010 (2005) | telefona_kodo = 0871 (2005) | ISTAT_kodo = 069098 (2005) | imposta_kodo = L526 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = ABR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vacri''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. <gallery> Dosiero:campagna_vacrese.jpg|kamparo de Vacri Dosiero:centrostoricovacri.jpg|historia centro Dosiero:chiesettasangiorgio.jpg|kirko [[Sankta Georgo]] </gallery>{{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Abruco]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Chieti]] 1msu5yxcp2x54y6wvr8o3jxlbi05fos Villetta Barrea 0 68611 9400490 8646618 2026-06-12T18:26:38Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400490 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villetta Barrea | regiono = {{Italio ABR}} (2005) | provinco = {{Italio AQ}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 47 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 13 | longitudo_minutoj = 56 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 180 | koord_Y_en_mapo = 176 | alto = 990 | areo = 20 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 591 (2005) | denso_de_loĝantoj = 30 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Barrea]], [[Civitella Alfedena]], [[Scanno]], [[Opi]] (2005) | poŝtkodo = 67030 (2005) | telefona_kodo = 0864 (2005) | ISTAT_kodo = 066107 (2005) | imposta_kodo = M041 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''villettesi'' | patrono = [[San Vincenzo martire, Santa Barbara]] | festo = [[Prima domenica di Luglio, Terza domenica di Agosto]] (2005) | retpaĝo = | mapo = ABR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Villetta Barrea''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Abruco]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco L'Aquila]] ev0310kqgvzigwf54wkqf0prxnxdvay Torre Santa Susanna 0 68923 9400998 8483046 2026-06-13T09:20:10Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400998 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Torre Santa Susanna | regiono = {{Italio PUG}} (2005) | provinco = {{Italio BR}} (2005) | latitudo_gradoj = 40 | latitudo_minutoj = 28 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 17 | longitudo_minutoj = 44 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 271 | koord_Y_en_mapo = 218 | alto = 72 | areo = 55 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 10640 (2005) | denso_de_loĝantoj = 193 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Erchie]], [[Mesagne]], [[Oria]], [[San Pancrazio Salentino]] (2005) | poŝtkodo = 72028 (2005) | telefona_kodo = 0831 (2005) | ISTAT_kodo = 074019 (2005) | imposta_kodo = L280 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''torresi'' | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.torresantasusanna.br.it/ | mapo = ItalyPuglia.png | mapamplekso = 300 }} '''Torre Santa Susanna''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Apulio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Brindisi]] cqpabyef1my7ywrn58wxxhrqsrmu9iy Troia 0 68931 9401028 8487043 2026-06-13T09:33:52Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401028 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Troia | regiono = {{Italio PUG}} (2005) | provinco = {{Italio FG}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 22 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 15 | longitudo_minutoj = 18 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 213 | koord_Y_en_mapo = 189 | alto = 439 | areo = 167,22 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 7462 (2005) | denso_de_loĝantoj = 45 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Biccari]], [[Castelluccio dei Sauri]], [[Castelluccio Valmaggiore]], [[Celle di San Vito]], [[Foggia]], [[Lucera]], [[Orsara di Puglia]] (2005) | poŝtkodo = 71029 (2005) | telefona_kodo = 0881 (2005) | ISTAT_kodo = 071058 (2005) | imposta_kodo = L447 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''troiani'' | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.troia.fg.it/ | mapo = ItalyPuglia.png | mapamplekso = 300 }} [[Dosiero:Cattedrale di Troia 09.jpg|eta|maldekstra|300ra|[[Katedralo]] de Troia]] '''Troia''' estas [[komunumo]] en la [[provinco Foggia]] en la regiono [[Apulio]] ([[Italio]]). La urbo situas sudoriente de [[Foggia]] proksime de la antikva vojo de [[Benevento]] al [[Brindisi]]. == Historio == Troia estis fondata en 1022 sur la [[ruino]]j de la antikva urbo [[Aecae]] (poste Colonia Augusta Apulia) kaj fariĝis grava [[episkopo|episkopa]] urbo. En 1229 ĝi estis detruita de la imperiestro [[Frederiko la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Frederiko la 2-a]]. Aparte fama estas la [[romaniko|romanika]] katedralo [[Santa Maria Assunta (Troia)|S. Maria Assunta]] inaŭgurata en 1129 kun ĝiaj bronzaj pordegoj. Ĝi estas la plej antikva kaj bone konservita konstruaĵo el tia stilo en Apulio. [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Apulio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Foggia]] gqu0gsdzgvyo18d15dfrzfp6wtt45tq Vico del Gargano 0 68939 9400456 8663537 2026-06-12T17:45:57Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400456 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vico del Gargano | regiono = {{Italio PUG}} (2005) | provinco = {{Italio FG}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 54 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 15 | longitudo_minutoj = 58 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 229 | koord_Y_en_mapo = 172 | alto = | areo = 110 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 8102 (2005) | denso_de_loĝantoj = 74 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Carpino]], [[Ischitella]], [[Monte Sant'Angelo]], [[Peschici]], [[Rodi Garganico]], [[Vieste]] (2005) | poŝtkodo = 71018 (2005) | telefona_kodo = 0884 (2005) | ISTAT_kodo = 071059 (2005) | imposta_kodo = L842 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''vichesi'' | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = ItalyPuglia.png | mapamplekso = 300 }} '''Vico del Gargano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Projektoj}}{{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Apulio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Foggia]] lurs0614x2yb7we1deqp3x66paq9gvh Villa Castelli 0 68941 9400465 8545228 2026-06-12T17:51:47Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400465 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villa Castelli | regiono = {{Italio PUG}} (2005) | provinco = {{Italio BR}} (2005) | latitudo_gradoj = 40 | latitudo_minutoj = 35 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 17 | longitudo_minutoj = 29 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 265 | koord_Y_en_mapo = 215 | alto = | areo = 34 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 8804 (2005) | denso_de_loĝantoj = 259 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Ceglie Messapica]], [[Francavilla Fontana]], [[Grottaglie]] (TA), [[Martina Franca]] (TA), [[Taranto]] (TA) (2005) | poŝtkodo = 72029 (2005) | telefona_kodo = 0831 (2005) | ISTAT_kodo = 074020 (2005) | imposta_kodo = L920 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''castellani'' | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = ItalyPuglia.png | mapamplekso = 300 }} '''Villa Castelli''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Apulio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Brindisi]] sm1tx1yr6j5cyo5e68nexx43xhnl116 Volturara Appula 0 68942 9400506 8663539 2026-06-12T18:42:45Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400506 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Volturara Appula | regiono = {{Italio PUG}} (2005) | provinco = {{Italio FG}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 30 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 15 | longitudo_minutoj = 3 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 207 | koord_Y_en_mapo = 185 | alto = | areo = 51 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 595 (2005) | denso_de_loĝantoj = 12 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Alberona]], [[Celenza Valfortore]], [[Motta Montecorvino]], [[San Bartolomeo in Galdo]] (BN), [[San Marco la Catola]], [[Volturino]] (2005) | poŝtkodo = 71030 (2005) | telefona_kodo = 0881 (2005) | ISTAT_kodo = 071061 (2005) | imposta_kodo = M131 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = ItalyPuglia.png | mapamplekso = 300 }} '''Volturara Appula''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Apulio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Foggia]] gutwd9cxy5wkydfne48mlcm3ppxeeqq Volturino 0 68943 9400507 8565822 2026-06-12T18:43:16Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400507 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Volturino | regiono = {{Italio PUG}} (2005) | provinco = {{Italio FG}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 29 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 15 | longitudo_minutoj = 7 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 209 | koord_Y_en_mapo = 186 | alto = 735 | areo = 57 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1989 (2005) | denso_de_loĝantoj = 35 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Alberona]], [[Lucera]], [[Motta Montecorvino]], [[Pietramontecorvino]], [[Volturara Appula]] (2005) | poŝtkodo = 71030 (2005) | telefona_kodo = 0881 (2005) | ISTAT_kodo = 071062 (2005) | imposta_kodo = M132 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''volturinesi'' | patrono = [[Madonna della Serritella]] | festo = [[8-a de septembro]] (2005) | retpaĝo = | mapo = ItalyPuglia.png | mapamplekso = 300 }} '''Volturino''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Apulio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Foggia]] 0hv5mr2g2udd1ddl4e15nc4i4w7yyor Tizzano Val Parma 0 69386 9400977 8665960 2026-06-13T09:08:50Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400977 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Tizzano Val Parma | regiono = {{Italio EMR}} (2005) | provinco = {{Italio PR}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 31 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 12 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 91 | koord_Y_en_mapo = 88 | alto = | areo = 78 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2129 (2005) | denso_de_loĝantoj = 27 (2005) | subdividaĵoj = Vedi [[Tizzano Val Parma#Frazioni]] (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Corniglio]], [[Langhirano]], [[Neviano degli Arduini]], [[Palanzano]] (2005) | poŝtkodo = 43028 (2005) | telefona_kodo = 0521 (2005) | ISTAT_kodo = 034039 (2005) | imposta_kodo = | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = EMR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Tizzano Val Parma''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Projektoj}}{{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Parma]] az6h8dn9mlec91n91nrjotlblcgudhr Tornolo 0 69388 9400991 8482989 2026-06-13T09:17:33Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400991 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Tornolo | regiono = {{Italio EMR}} (2005) | provinco = {{Italio PR}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 29 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 9 | longitudo_minutoj = 38 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 77 | koord_Y_en_mapo = 89 | alto = | areo = 69 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1290 (2005) | denso_de_loĝantoj = 19 (2005) | subdividaĵoj = Vedi [[Tornolo#Frazioni]] (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Albareto]], [[Bedonia]], [[Borzonasca]] (GE), [[Compiano]], [[Mezzanego]] (GE), [[Santo Stefano d'Aveto]] (GE), [[Varese Ligure]] (SP) (2005) | poŝtkodo = 43059 (2005) | telefona_kodo = 0525 (2005) | ISTAT_kodo = 034040 (2005) | imposta_kodo = | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = EMR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Tornolo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Tornolo-panorama.jpg|eta|maldekstra|300ra|Panoramo]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Parma]] 7j1td80rlm23bo0ow929x3x9jj8bekr Torriana 0 69389 9401004 8483148 2026-06-13T09:22:38Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401004 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Torriana | regiono = {{Italio EMR}} (2005) | provinco = {{Italio RN}} (2005) | latitudo_gradoj = 43 | latitudo_minutoj = 59 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 23 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 143 | koord_Y_en_mapo = 105 | alto = | areo = 23 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1174 (2005) | denso_de_loĝantoj = 51 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Borghi]] (FC), [[Novafeltria]] (PU), [[Poggio Berni]], [[San Leo]] (PU), [[Sogliano al Rubicone]] (FC), [[Verucchio]] (2005) | poŝtkodo = 47030 (2005) | telefona_kodo = 0541 (2005) | ISTAT_kodo = 099019 (2005) | imposta_kodo = | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = EMR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Torriana''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Torriana maggio 2011.jpg|eta|maldekstra|400ra|Panoramo]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Rimini]] 3v9vbddtlev6ia716ufn21cc8fkdhqs Torrile 0 69390 9401005 8665961 2026-06-13T09:23:04Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401005 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Torrile | regiono = {{Italio EMR}} (2005) | provinco = {{Italio PR}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 55 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 19 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 93 | koord_Y_en_mapo = 75 | alto = | areo = 37 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 6693 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 160 (2005) | subdividaĵoj = Bezze, Borgazzo-Ca'Scipioni, Gainago Ariana, Quartiere Minari, Rivarolo, San Polo (sede comunale), San Siro, Sant'Andrea (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Colorno]], [[Mezzani]], [[Parma]], [[Sissa]], [[Trecasali]] (2005) | poŝtkodo = 43030 (2005) | telefona_kodo = 0521 (2005) | ISTAT_kodo = 034041 (2005) | imposta_kodo = | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[San Paolo]] | festo = [[13-a de januaro]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.torrile.pr.it | mapo = EMR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Torrile''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Parma]] 8k3jzvbe19ye96d2kqh0q9nwh30kxjl Traversetolo 0 69391 9401015 8665962 2026-06-13T09:28:45Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401015 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Traversetolo | regiono = {{Italio EMR}} (2005) | provinco = {{Italio PR}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 38 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 23 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 95 | koord_Y_en_mapo = 84 | alto = | areo = 54 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 8546 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 143 (2005) | subdividaĵoj = Vedi [[Traversetolo#Frazioni]] (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Canossa]] (RE), [[Lesignano de' Bagni]], [[Montechiarugolo]], [[Neviano degli Arduini]], [[Parma]], [[San Polo d'Enza]] (RE) (2005) | poŝtkodo = 43029 (2005) | telefona_kodo = 0521 (2005) | ISTAT_kodo = 034042 (2005) | imposta_kodo = | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = EMR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Traversetolo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Parma]] s6lkt9pxnzostrbspzvqjwzabdftn1o Trecasali 0 69393 9401017 8485547 2026-06-13T09:29:32Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401017 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Trecasali | regiono = {{Italio EMR}} (2005) | provinco = {{Italio PR}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 56 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 16 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 92 | koord_Y_en_mapo = 74 | alto = | areo = 29 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 3054 (2005) | denso_de_loĝantoj = 105 (2005) | subdividaĵoj = Campedello, Canonica Vecchia, Case Bocelli, Case Obbi, Favaletto, Fontanone, Ronco Campo Canneto, San Quirico, Viarolo (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Fontanellato]], [[Parma]], [[San Secondo Parmense]], [[Sissa]], [[Torrile]] (2005) | poŝtkodo = 43010 (2005) | telefona_kodo = 0521 (2005) | ISTAT_kodo = 034043 (2005) | imposta_kodo = | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = EMR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Trecasali''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Parma]] q1ejxhm1q7iie6r09vog6cf25ypzrxc Varano de' Melegari 0 69397 9400547 8504856 2026-06-12T19:46:27Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400547 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Varano de' Melegari | regiono = {{Italio EMR}} (2005) | provinco = {{Italio PR}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 41 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 1 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 86 | koord_Y_en_mapo = 82 | alto = | areo = 64 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2236 (2005) | denso_de_loĝantoj = 35 (2005) | subdividaĵoj = Boschi, Il Monte, Le Aie, Mazzini, Molino, Pecorini, Pianelli, Pradarolo, Scarampi, Serravalle, Vianino, Viazzano, Volta (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Bore]], [[Fornovo di Taro]], [[Medesano]], [[Pellegrino Parmense]], [[Solignano]], [[Varsi]] (2005) | poŝtkodo = 43040 (2005) | telefona_kodo = 0525 (2005) | ISTAT_kodo = 034045 (2005) | imposta_kodo = | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = EMR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Varano de' Melegari''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Varano de' Melegari.jpg|eta|maldekstra|400ra|Panoramo]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Parma]] go09txfo01xab4qu88zw81fxhqay0ug Valvasone Arzene 0 69778 9400546 7905086 2026-06-12T19:45:31Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9400546 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Valvasone Arzene | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | regiono = {{Italio FVG}} | provinco = {{Italio PN}} | latitudo_gradoj = 46 | latitudo_minutoj = 0 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 52 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 155 | koord_Y_en_mapo = 40 | alto = 59 | areo = 29.68 | subdividaĵoj = Casamatta, Pozzo dipinto, Ponte Tagliamento kaj Torricella | najbaraj_komunumoj = [[Arzene]], [[Casarsa della Delizia]], [[Codroipo]] (UD), [[San Martino al Tagliamento]], [[San Vito al Tagliamento]] kaj [[Sedegliano]] (UD) | nomo_de_loĝantoj = valvasonesi kaj arzenesi | patrono = sanktaj [[Petro kaj Paŭlo]] (Valvasone), [[Sankta Miĥaelo]] (Arzene) | festo = [[29-a de junio]] | retpaĝo = {{oficiala retejo}} | mapo = FVG-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Valvasone Arzene''' - jen itale, [[friule]] ''Volesòn Dàrzin'' - estas [[komunumo]] de [[Italio]], kreita la 1-an de januaro el la antaŭaj sendependaj komunumoj ''Valvasone'' kaj ''Arzene'' respektive [[friule]] ''Volesòn'' kaj ''Dàrzin''. Ĝi situas en la regiono [[Friulo-Venecio Julia]] kaj, ene de ĝi, en la [[provinco Pordenone]], formale ekde oktobro 2017 restrukturita (pri tio vidu la provincan tekston). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) <!-- [[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|300ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{ĝermo|Italio}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Friulo-Venecio Julia]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Pordenone]] i067sggt8kfml4qggqy2h567dlv64ek Taverna (Katanzaro) 0 70171 9400892 8473892 2026-06-13T08:42:25Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400892 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Taverna | regiono = {{Italio CAL}} (2005) | provinco = {{Italio CZ}} (2005) | latitudo_gradoj = 39 | latitudo_minutoj = 1 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 16 | longitudo_minutoj = 35 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 244 | koord_Y_en_mapo = 265 | alto = 521 | areo = 132 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2668 (2005) | denso_de_loĝantoj = 20 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Albi (Italio)|Albi]], [[Aprigliano]] (CS), [[Colosimi]] (CS), [[Cotronei]] (KR), [[Fossato Serralta]], [[Mesoraca]] (KR), [[Parenti]] (CS), [[Petilia Policastro]] (KR), [[San Giovanni in Fiore]] (CS), [[Sorbo San Basile]], [[Zagarise]] (2005) | poŝtkodo = 88055 (2005) | telefona_kodo = 0961 (2005) | ISTAT_kodo = 079146 (2005) | imposta_kodo = L070 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = CAL-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Taverna''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. [[Dosiero:Panorama Comune Taverna.JPG|eta|maldekstra|300ra|Panoramo]] == Vidu ankaŭ == * Aliaj lokoj kun la nomo [[Taverna]] {{-}}{{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Catanzaro]] dxudzxynjfmcotypedxbo80zkaygose Terranova Sappo Minulio 0 70172 9400940 8477523 2026-06-13T08:56:03Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400940 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Terranova Sappo Minulio | regiono = {{Italio CAL}} (2005) | provinco = {{Italio RC}} (2005) | latitudo_gradoj = 38 | latitudo_minutoj = 19 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 16 | longitudo_minutoj = 0 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 230 | koord_Y_en_mapo = 288 | alto = 250 | areo = 8 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 537 (2005) | denso_de_loĝantoj = 67 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Molochio]], [[Taurianova]], [[Varapodio]] (2005) | poŝtkodo = 89010 (2005) | telefona_kodo = 0966 (2005) | ISTAT_kodo = 080094 (2005) | imposta_kodo = L127 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.terranovasappominulio.rc.it/ | mapo = CAL-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Terranova Sappo Minulio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Reggio Calabria]] t40fxyuoiqr77llewha7tkh1tlmd6wj Vallefiorita 0 70184 9400539 8504510 2026-06-12T19:42:44Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400539 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vallefiorita | regiono = {{Italio CAL}} (2005) | provinco = {{Italio CZ}} (2005) | latitudo_gradoj = 38 | latitudo_minutoj = 47 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 16 | longitudo_minutoj = 28 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 241 | koord_Y_en_mapo = 273 | alto = | areo = 13 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2433 (2005) | denso_de_loĝantoj = 187 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Amaroni]], [[Cenadi]], [[Centrache]], [[Cortale]], [[Girifalco]], [[Olivadi]], [[Palermiti]], [[Squillace]] (2005) | poŝtkodo = 88050 (2005) | telefona_kodo = 0961 (2005) | ISTAT_kodo = 079151 (2005) | imposta_kodo = I322 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = CAL-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vallefiorita''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Catanzaro]] 7kwez6pt0rooepfrvio9ghjd675e6vo Taurano 0 70808 9400881 8473861 2026-06-13T08:39:24Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400881 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Taurano | regiono = {{Italio CAM}} (2005) | provinco = {{Italio AV}} (2005) | latitudo_gradoj = 40 | latitudo_minutoj = 53 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 38 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 197 | koord_Y_en_mapo = 205 | alto = 300 | areo = 9 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1538 (2005) | denso_de_loĝantoj = 171 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Lauro]], [[Monteforte Irpino]], [[Moschiano]], [[Pago del Vallo di Lauro]], [[Visciano]] (NA) (2005) | poŝtkodo = 83020 (2005) | telefona_kodo = 081 (2005) | ISTAT_kodo = 064106 (2005) | imposta_kodo = L061 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = CAM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Taurano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]] jow3stijqnm0stn9ba1w63tga124xjr Taurasi 0 70809 9400883 8473862 2026-06-13T08:39:57Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400883 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Taurasi | regiono = {{Italio CAM}} (2005) | provinco = {{Italio AV}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 0 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 57 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 205 | koord_Y_en_mapo = 201 | alto = 398 | areo = 14 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2749 (2005) | denso_de_loĝantoj = 196 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Lapio]], [[Luogosano]], [[Mirabella Eclano]], [[Montemiletto]], [[Sant'Angelo all'Esca]], [[Torre Le Nocelle]] (2005) | poŝtkodo = 83030 (2005) | telefona_kodo = 0827 (2005) | ISTAT_kodo = 064107 (2005) | imposta_kodo = L062 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[San Marciano]] di Frigento | festo = | retpaĝo = | mapo = CAM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Taurasi''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]] 879lbrg8gtkiwuaxva1vfa6sq35og57 Teora 0 70813 9400929 9323173 2026-06-13T08:52:50Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400929 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=komunumo de Italio|la datenaranĝo|Theora}} {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Teora | regiono = {{Italio CAM}} (2005) | provinco = {{Italio AV}} (2005) | latitudo_gradoj = 40 | latitudo_minutoj = 51 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 15 | longitudo_minutoj = 15 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 212 | koord_Y_en_mapo = 206 | alto = 660 | areo = 23 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1571 (2005) | denso_de_loĝantoj = 68 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Caposele]], [[Conza della Campania]], [[Lioni]], [[Morra De Sanctis]] (2005) | poŝtkodo = 83056 (2005) | telefona_kodo = 0827 (2005) | ISTAT_kodo = 064108 (2005) | imposta_kodo = L102 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.teora.av.it/ | mapo = CAM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Teora''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]] pcr5g50x3l7lip7ioqp35e0mbcdgoj9 Trentola-Ducenta 0 70831 9401019 8485609 2026-06-13T09:30:26Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401019 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Trentola-Ducenta | regiono = {{Italio CAM}} (2005) | provinco = {{Italio CE}} (2005) | latitudo_gradoj = 40 | latitudo_minutoj = 59 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 11 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 186 | koord_Y_en_mapo = 202 | alto = 42 | areo = 6 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 14129 (2005) | denso_de_loĝantoj = 2355 (2005) | subdividaĵoj = Ischitella (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Aversa]], [[Casapesenna]], [[Giugliano in Campania]] (NA), [[Lusciano]], [[Parete]], [[San Marcellino]] (2005) | poŝtkodo = 81038 (2005) | telefona_kodo = 081 (2005) | ISTAT_kodo = 061094 (2005) | imposta_kodo = L379 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = CAM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Trentola-Ducenta''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}{{Provinco Caserta}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Caserta]] k7u1fwcacxgwntfufw1q7nby1c05yp3 Trevico 0 70832 9401021 8663566 2026-06-13T09:31:32Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401021 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Trevico | regiono = {{Italio CAM}} (2005) | provinco = {{Italio AV}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 3 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 15 | longitudo_minutoj = 14 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 211 | koord_Y_en_mapo = 200 | alto = 1.090 | areo = 10 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1284 (2005) | denso_de_loĝantoj = 128 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Carife]], [[Castel Baronia]], [[San Nicola Baronia]], [[San Sossio Baronia]], [[Scampitella]], [[Vallata]], [[Vallesaccarda]] (2005) | poŝtkodo = 83058 (2005) | telefona_kodo = 0827 (2005) | ISTAT_kodo = 064112 (2005) | imposta_kodo = L399 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''trevicani'' | patrono = Sant'Euplio | festo = [[12-a de aŭgusto]] (2005) | retpaĝo = | mapo = CAM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Trevico''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]] 6z5gjjiz7kcozhmydgrrmfp5al601co Vallata 0 70835 9400537 8504457 2026-06-12T19:41:27Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400537 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vallata | regiono = {{Italio CAM}} (2005) | provinco = {{Italio AV}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 2 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 15 | longitudo_minutoj = 15 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 212 | koord_Y_en_mapo = 200 | alto = | areo = 47 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 3103 (2005) | denso_de_loĝantoj = 66 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bisaccia]], [[Carife]], [[Guardia Lombardi]], [[Scampitella]], [[Trevico]] (2005) | poŝtkodo = 83059 (2005) | telefona_kodo = 0827 (2005) | ISTAT_kodo = 064114 (2005) | imposta_kodo = L589 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = CAM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vallata''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]] d46w4359923ao5z2kmvcpckypbn585n Valle Agricola 0 70836 9400538 8504464 2026-06-12T19:41:58Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400538 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Valle Agricola | regiono = {{Italio CAM}} (2005) | provinco = {{Italio CE}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 25 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 15 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 188 | koord_Y_en_mapo = 188 | alto = | areo = 24 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1112 (2005) | denso_de_loĝantoj = 46 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Letino]], [[Prata Sannita]], [[Raviscanina]], [[San Gregorio Matese]], [[Sant'Angelo d'Alife]] (2005) | poŝtkodo = 81010 (2005) | telefona_kodo = 0823 (2005) | ISTAT_kodo = 061096 (2005) | imposta_kodo = L594 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = CAM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Valle Agricola''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}{{Provinco Caserta}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Caserta]] ecr9n20mssh511vaihi5ai926su7a5k Vallesaccarda 0 70839 9400540 8504533 2026-06-12T19:43:16Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400540 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vallesaccarda | regiono = {{Italio CAM}} (2005) | provinco = {{Italio AV}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 4 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 15 | longitudo_minutoj = 15 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 212 | koord_Y_en_mapo = 199 | alto = | areo = 14 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1605 (2005) | denso_de_loĝantoj = 115 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Anzano di Puglia]] (FG), [[San Sossio Baronia]], [[Scampitella]], [[Trevico]] (2005) | poŝtkodo = 83050 (2005) | telefona_kodo = 0827 (2005) | ISTAT_kodo = 064115 (2005) | imposta_kodo = L616 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = CAM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vallesaccarda''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]] n2vinigq6u25c1nzj75k89tczkhs4uy Venticano 0 70842 9400559 8534599 2026-06-12T19:52:53Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400559 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Venticano | regiono = {{Italio CAM}} (2005) | provinco = {{Italio AV}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 3 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 55 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 204 | koord_Y_en_mapo = 200 | alto = | areo = 14 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2545 (2005) | denso_de_loĝantoj = 182 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Apice]] (BN), [[Calvi (Italio)|Calvi]] (BN), [[Mirabella Eclano]], [[Pietradefusi]], [[Torre Le Nocelle]] (2005) | poŝtkodo = 83030 (2005) | telefona_kodo = 0825 (2005) | ISTAT_kodo = 064116 (2005) | imposta_kodo = L739 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = CAM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Venticano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]] islfgq4tnwmx7n40viy9rjiuwcwn9xb Villamaina 0 70848 9400474 8548102 2026-06-12T17:56:54Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400474 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villamaina | regiono = {{Italio CAM}} (2005) | provinco = {{Italio AV}} (2005) | latitudo_gradoj = 40 | latitudo_minutoj = 58 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 15 | longitudo_minutoj = 5 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 208 | koord_Y_en_mapo = 202 | alto = | areo = 9 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1005 (2005) | denso_de_loĝantoj = 112 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Frigento]], [[Gesualdo]], [[Paternopoli]], [[Rocca San Felice]], [[Sant'Angelo dei Lombardi]], [[Torella dei Lombardi]] (2005) | poŝtkodo = 83050 (2005) | telefona_kodo = 0825 (2005) | ISTAT_kodo = 064117 (2005) | imposta_kodo = L965 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = CAM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Villamaina''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Torre Chiesa San Rocco - Villamaina.jpg|eta|maldekstra|250ra|Sonorilturo kaj kirko [[Sankta Roĥo]]]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]] 106xuq39pxq81382iroihjzawib6j05 Villanova del Battista 0 70849 9400477 8548157 2026-06-12T17:58:33Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400477 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villanova del Battista | regiono = {{Italio CAM}} (2005) | provinco = {{Italio AV}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 7 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 15 | longitudo_minutoj = 10 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 210 | koord_Y_en_mapo = 197 | alto = | areo = 20 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1998 (2005) | denso_de_loĝantoj = 100 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Ariano Irpino]], [[Flumeri]], [[Zungoli]] (2005) | poŝtkodo = 83030 (2005) | telefona_kodo = 0825 (2005) | ISTAT_kodo = 064118 (2005) | imposta_kodo = L973 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = CAM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Villanova del Battista''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino]] hh49l0lhawfua21nrqd14yqpk14as3k Vitulazio 0 70853 9400499 8565226 2026-06-12T18:38:33Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400499 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vitulazio | blazono = [[Dosiero:Vitulazio (CE), Panoramica della nevicata del 27-2-2018.jpg|eta|300ra|Eksterordinara neĝo de la 27a de februaro 2018 sur la urbo Vitulazio (Ĉ.)]] | regiono = {{Italio CAM}} (2005) | provinco = {{Italio CE}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 10 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 13 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 187 | koord_Y_en_mapo = 196 | alto = | areo = 22 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 5613 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 247 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bellona]], [[Camigliano]], [[Capua]], [[Grazzanise]], [[Pastorano]], [[Pignataro Maggiore]] (2005) | poŝtkodo = 81041, 81050 (2005) | telefona_kodo = 0823 (2005) | ISTAT_kodo = 061100 (2005) | imposta_kodo = M092 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''vitulatini'' | patrono = [[Santo Stefano]] | festo = [[7-a de majo]] (2005) | retpaĝo = http://www.vitulazio.it | mapo = CAM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vitulazio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}{{Provinco Caserta}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kampanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Caserta]] jlgap5dkmz8q2hqy7ny6nqt34ibbp1n Varese Ligure 0 71448 9400548 8665899 2026-06-12T19:47:07Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400548 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Varese Ligure | regiono = {{Italio LIG}} (2005) | provinco = {{Italio SP}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 23 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 9 | longitudo_minutoj = 36 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 76 | koord_Y_en_mapo = 92 | alto = | areo = 136 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2350 (2005) | denso_de_loĝantoj = 17 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Albareto]] (PR), [[Borzonasca]] (GE), [[Carro]], [[Maissana]], [[Ne (Italio)|Ne]] (GE), [[Sesta Godano]], [[Tornolo]] (PR) (2005) | poŝtkodo = 19028 (2005) | telefona_kodo = 0187 (2005) | ISTAT_kodo = 011029 (2005) | imposta_kodo = L681 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = LIG-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Varese Ligure''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Projektoj}}{{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Ligurio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco La Spezia]] c1r3b38npuvb6z7g2dzhku3ef25d8hj Sabbio Chiese 0 73092 9401068 8435518 2026-06-13T10:40:09Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401068 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Sabbio Chiese | regiono = {{Italio LOM}} (2005) | provinco = {{Italio BS}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 39 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 26 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 96 | koord_Y_en_mapo = 51 | alto = 277 | areo = 18 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 3172 (2005) | denso_de_loĝantoj = 176 (2005) | subdividaĵoj = Clibbio, Pavone, Sabbio (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Barghe]], [[Gavardo]], [[Odolo]], [[Preseglie]], [[Provaglio Val Sabbia]], [[Vallio Terme]], [[Villanuova sul Clisi]], [[Vobarno]] (2005) | poŝtkodo = 25070 (2005) | telefona_kodo = 0365 (2005) | ISTAT_kodo = 017168 (2005) | imposta_kodo = H650 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''sabbiensi'' | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.sabbio.bs.it/ | mapo = LOM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Sabbio Chiese''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Brescia]] 4dp741y73xxen4ab9wzk4jgow9mbeve Tavernole sul Mella 0 73248 9400894 8473898 2026-06-13T08:42:58Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400894 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Tavernole sul Mella | regiono = {{Italio LOM}} (2005) | provinco = {{Italio BS}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 45 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 14 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 91 | koord_Y_en_mapo = 48 | alto = | areo = 19 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1330 (2005) | denso_de_loĝantoj = 70 (2005) | subdividaĵoj = Cimmo, Pezzoro (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Lodrino]], [[Marcheno]], [[Marmentino]], [[Pezzaze]], [[Pisogne]], [[Zone]] (2005) | poŝtkodo = 25060 (2005) | telefona_kodo = 030 (2005) | ISTAT_kodo = 017183 (2005) | imposta_kodo = C698 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = LOM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Tavernole sul Mella''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Brescia]] t9bvpfk3favp48f3j832kk1izqy3pc5 Torrevecchia Pia 0 73272 9401001 8483141 2026-06-13T09:21:09Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401001 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Torrevecchia Pia | regiono = {{Italio LOM}} (2005) | provinco = {{Italio PV}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 17 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 9 | longitudo_minutoj = 18 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 69 | koord_Y_en_mapo = 63 | alto = 84 | areo = 16 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2532 (2005) | denso_de_loĝantoj = 158 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bascapè]], [[Landriano]], [[Marzano]], [[Valera Fratta]] (LO), [[Vidigulfo]] (2005) | poŝtkodo = 27010 (2005) | telefona_kodo = 0382 (2005) | ISTAT_kodo = 018160 (2005) | imposta_kodo = L285 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''torrevecchini'' | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = LOM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Torrevecchia Pia''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Pavia]] 0auqdwgpf2n54bxf0gstg4b8bceen62 Trenzano 0 73285 9401020 8485611 2026-06-13T09:31:07Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401020 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Trenzano | regiono = {{Italio LOM}} (2005) | provinco = {{Italio BS}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 29 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 1 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 86 | koord_Y_en_mapo = 57 | alto = | areo = 20 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 5122 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 243 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Berlingo]], [[Brandico]], [[Castrezzato]], [[Comezzano-Cizzago]], [[Corzano]], [[Maclodio]], [[Rovato]] (2005) | poŝtkodo = 25030 (2005) | telefona_kodo = 030 (2005) | ISTAT_kodo = 017190 (2005) | imposta_kodo = L380 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.trenzano.bs.it/ | mapo = LOM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Trenzano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Brescia]] sz2tcubwkc8gs21ety2gjsy5b13xb56 Urago d'Oglio 0 73311 9400581 8492319 2026-06-12T20:08:51Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400581 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Urago d'Oglio | regiono = {{Italio LOM}} (2005) | provinco = {{Italio BS}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 31 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 9 | longitudo_minutoj = 52 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 83 | koord_Y_en_mapo = 55 | alto = | areo = 10 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 3199 (2005) | denso_de_loĝantoj = 320 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Calcio]] (BG), [[Chiari]], [[Cividate al Piano]] (BG), [[Pontoglio]], [[Rudiano]] (2005) | poŝtkodo = 25030 (2005) | telefona_kodo = 030 (2005) | ISTAT_kodo = 017192 (2005) | imposta_kodo = L494 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''uraghesi'' | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.urago.net/ | mapo = LOM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }}'''Urago d'Oglio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Brescia]] 6t03gcx3pvtgtj87ohuhcg7sj7o1j31 Vallio Terme 0 73333 9400543 8663710 2026-06-12T19:44:25Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400543 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vallio Terme | regiono = {{Italio LOM}} (2005) | provinco = {{Italio BS}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 37 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 24 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 95 | koord_Y_en_mapo = 52 | alto = | areo = 15 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1146 (2005) | denso_de_loĝantoj = 76 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Agnosine]], [[Caino]], [[Gavardo]], [[Odolo]], [[Paitone]], [[Sabbio Chiese]], [[Serle]] (2005) | poŝtkodo = 25080 (2005) | telefona_kodo = 0365 (2005) | ISTAT_kodo = 017193 (2005) | imposta_kodo = L626 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = LOM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vallio Terme''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Brescia]] 82zfxg2flcs7jrvs537725ey4zy18u5 Verolavecchia 0 73374 9400450 8534930 2026-06-12T17:42:05Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400450 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Verolavecchia | regiono = {{Italio LOM}} (2005) | provinco = {{Italio BS}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 20 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 3 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 87 | koord_Y_en_mapo = 61 | alto = | areo = 20 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 3813 (2005) | denso_de_loĝantoj = 191 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Borgo San Giacomo]], [[Corte de' Cortesi con Cignone]] (CR), [[Pontevico]], [[Quinzano d'Oglio]], [[Robecco d'Oglio]] (CR), [[Verolanuova]] (2005) | poŝtkodo = 25029 (2005) | telefona_kodo = 030 (2005) | ISTAT_kodo = 017196 (2005) | imposta_kodo = L778 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comunediverolavecchia.it/ | mapo = LOM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Verolavecchia''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Brescia]] r48jinxbrqbk8ipwglcuw15vuuw311d Villa Carcina 0 73394 9400464 8545226 2026-06-12T17:51:08Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400464 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villa Carcina | regiono = {{Italio LOM}} (2005) | provinco = {{Italio BS}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 38 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 12 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 91 | koord_Y_en_mapo = 52 | alto = | areo = 14 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 10016 (2005) | denso_de_loĝantoj = 715 (2005) | subdividaĵoj = Carcina, Pregno, Cogozzo, Cailina (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Brione (BS)]], [[Concesio]], [[Gussago]], [[Lumezzane]], [[Sarezzo]] (2005) | poŝtkodo = 25069 (2005) | telefona_kodo = 030 (2005) | ISTAT_kodo = 017199 (2005) | imposta_kodo = L919 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.valletrompia.it/or4/or?uid=esy.main.index&oid=973 | mapo = LOM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }}'''Villa Carcina''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Brescia]] kqqio9igwdf8vgd2xbtlkjb9d78h8cy Villanuova sul Clisi 0 73408 9400488 8548221 2026-06-12T18:25:19Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400488 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villanuova sul Clisi | regiono = {{Italio LOM}} (2005) | provinco = {{Italio BS}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 36 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 27 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 97 | koord_Y_en_mapo = 53 | alto = 216 | areo = 9 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 4720 (2005) | denso_de_loĝantoj = 524 (2005) | subdividaĵoj = Berniga, Bondone, Bostone, Canneto, Mezzane, Peracque, Ponte Pier, Valverde (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Gavardo]], [[Roè Volciano]], [[Sabbio Chiese]], [[Vobarno]] (2005) | poŝtkodo = 25089 (2005) | telefona_kodo = 0365 (2005) | ISTAT_kodo = 017201 (2005) | imposta_kodo = L995 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''villanovesi'' | patrono = [[San Matteo]] | festo = [[21-a de septembro]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.villanuova-sul-clisi.bs.it/ | mapo = LOM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Villanuova sul Clisi''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Brescia]] 5hy5ykl0i10csxmy1j19a4zmo9e9551 Vione 0 73415 9400493 8548980 2026-06-12T18:28:25Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400493 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vione | regiono = {{Italio LOM}} (2005) | provinco = {{Italio BS}} (2005) | latitudo_gradoj = 46 | latitudo_minutoj = 15 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 27 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 97 | koord_Y_en_mapo = 32 | alto = 1.250 | areo = 35,6 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 758 (2005) | denso_de_loĝantoj = 22 (2005) | subdividaĵoj = Canè, Stadolina (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Edolo]], [[Ponte di Legno]], [[Temù]], [[Vezza d'Oglio]] (2005) | poŝtkodo = 25050 (2005) | telefona_kodo = 0364 (2005) | ISTAT_kodo = 017202 (2005) | imposta_kodo = M065 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''vionesi'' | patrono = [[San Remigio]] | festo = [[1-a de oktobro]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.vione.bs.it/ | mapo = LOM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vione''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Map of comune of Vione in Val Camonica (LG).jpg|eta|300ra|maldekstra|Situo de Vione en [[Valle Camonica]]]] {{Projektoj}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Brescia]] lnplzz59jo9c04uiuamur6oq83m48o6 Visano 0 73417 9400494 8565062 2026-06-12T18:29:00Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400494 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Visano | regiono = {{Italio LOM}} (2005) | provinco = {{Italio BS}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 19 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 22 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 95 | koord_Y_en_mapo = 62 | alto = | areo = 11 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1701 (2005) | denso_de_loĝantoj = 155 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Acquafredda]], [[Calvisano]], [[Isorella]], [[Remedello]] (2005) | poŝtkodo = 25010 (2005) | telefona_kodo = 030 (2005) | ISTAT_kodo = 017203 (2005) | imposta_kodo = M070 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = LOM-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Visano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Lombardio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Brescia]] d0t2gdm4apmj9mcnnvnu0c300sd9gcj Talamello 0 73679 9401049 8473108 2026-06-13T09:43:20Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] + ĝermeto 9401049 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Talamello | regiono = {{Italio EMR}} (2005) | provinco = {{Italio RN}} (2005) | latitudo_gradoj = 43 | latitudo_minutoj = 54 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 17 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 141 | koord_Y_en_mapo = 108 | alto = 386 | areo = 10 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1093 (2005) | denso_de_loĝantoj = 109 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Maiolo]], [[Mercato Saraceno]] (FC), [[Novafeltria]], [[Sogliano al Rubicone]] (FC) (2009) | poŝtkodo = 61010 (2005) | telefona_kodo = 0541 (2005) | ISTAT_kodo = 041063 (2005) | imposta_kodo = L034 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = MAR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Talamello''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Talamello.jpg|eta|maldekstra|350ra|Panoramo]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Rimini]] njvpzocm4nj67utawfi4hr4yt37xdh8 Tavoleto 0 73680 9400896 8473908 2026-06-13T08:43:29Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400896 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Tavoleto | regiono = {{Italio MAR}} (2005) | provinco = {{Italio PU}} (2005) | latitudo_gradoj = 43 | latitudo_minutoj = 51 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 36 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 148 | koord_Y_en_mapo = 109 | alto = 426 | areo = 11 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 818 (2005) | denso_de_loĝantoj = 74 (2005) | subdividaĵoj = Casinella (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Auditore]], [[Mercatino Conca]], [[Mondaino]] (RN), [[Monte Cerignone]], [[Montefiore Conca]] (RN), [[Saludecio]] (RN), [[Sassocorvaro]], [[Urbino]] (2005) | poŝtkodo = 61020 (2005) | telefona_kodo = 0722 (2005) | ISTAT_kodo = 041064 (2005) | imposta_kodo = L078 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[San Lorenzo]] | festo = [[10-a de aŭgusto]] (2005) | retpaĝo = | mapo = MAR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} [[Dosiero:Tavoleto panorama I.jpg|eta|maldekstre|300ra|Tavoleto]] '''Tavoleto''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. La vorto tavoleto ankaŭ havas la signifon 'eta [[tavolo]]'. Tavoleto situas proksime (ĉ. 30 km) de San Marino, sur monteto. Sur la pinto de tiu monteto estas du kasteloj, unue la urba kastelo. Dua kastelo estas la Esperanto-kasteleto, kies kastelo-grafo estis la eksprezidanto de [[ISAE]], [[Rüdiger Sachs]]. En 2006 oni festis tie la centjariĝon de [[ISAE]] kun granda programo kultura kaj scienca. En 2007 oni tie kunvenis memorigante la morton de Rikardo Ŝulco en 1997. [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Markio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Pesaro e Urbino]] dani57jkqms0byl7h8t8sjc2ekz7tve Tavullia 0 73681 9400898 8473911 2026-06-13T08:43:53Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400898 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Tavullia |dosiero = Tavullia.jpg | regiono = {{Italio MAR}} (2005) | provinco = {{Italio PU}} (2005) | latitudo_gradoj = 43 | latitudo_minutoj = 52 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 42 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 151 | koord_Y_en_mapo = 109 | alto = 170 | areo = 42 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 7.480 (30/09/2008) | denso_de_loĝantoj = 124 (2005) | subdividaĵoj = Babbucce, Belvedere Fogliense, Case Bernardi, Padiglione, Rio Salso (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Colbordolo]], [[Gradara]], [[Mondaino]] (RN), [[Montecalvo in Foglia]], [[Montegridolfo]] (RN), [[Montelabbate]], [[Pesaro]], [[Saludecio]] (RN), [[San Giovanni in Marignano]] (RN), [[Sant'Angelo in Lizzola]] (2005) | poŝtkodo = 61010 (2005) | telefona_kodo = 0721 (2005) | ISTAT_kodo = 041065 (2005) | imposta_kodo = L081 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''tavulliesi'' | patrono = [[San Lorenzo]] | festo = [[10-a de aŭgusto]] (2005) | retpaĝo = http://www.comuneditavullia.it/ | mapo = MAR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Tavullia''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi estas [[komunumo]] de [[Provinco Pesaro e Urbino]] en la regiono [[Markio (Italio)|Markio]]. Tavullia enhavas 7.480 loĝantojn (ĝisdata al 30/09/2008) == Urba Administrado == '''Urbestro''': Bruno Del Moro '''Elektada Dato''': 13/06/2004 '''Partio''': [[maldekstre]] '''Komunuma Telefono''': +39 0721 477911 '''Urbestra Retpoŝtadreso''': sindaco@comuneditavullia.it [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Markio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Pesaro e Urbino]] 0zzjczuvn6b17bza3ptc78yvjf3sh7w Tolentino 0 73682 9400983 8665834 2026-06-13T09:13:02Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400983 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Tolentino | regiono = {{Italio MAR}} (2005) | provinco = {{Italio MC}} (2005) | latitudo_gradoj = 43 | latitudo_minutoj = 13 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 13 | longitudo_minutoj = 23 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 167 | koord_Y_en_mapo = 130 | alto = 256 | areo = 94,86 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 19772 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 198 (2005) | subdividaĵoj = Vedi [[Tolentino#Frazioni]] (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Belforte del Chienti]], [[Camporotondo di Fiastrone]], [[Colmurano]], [[Corridonia]], [[Macerata]], [[Petriolo]], [[Pollenza]], [[San Ginesio]], [[San Severino Marche]], [[Serrapetrona]], [[Treia]], [[Urbisaglia]] (2005) | poŝtkodo = 62029 (2005) | telefona_kodo = 0733 (2005) | ISTAT_kodo = 043053 (2005) | imposta_kodo = L191 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''tolentinati'' | patrono = [[San Catervo]] | festo = [[17-a de oktobro]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.tolentino.mc.it | mapo = MAR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Tolentino''' estas [[komunumo]] de [[Italio]] de la regiono [[Markio]]. == Famuloj == * [[Tomaso el Tolentino]] {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Markio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Macerata]] f0lyzzq90854xdulp7q0rvxai5bmjro Urbania 0 73685 9400583 8665835 2026-06-12T20:09:22Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400583 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Urbania (l'antica Casteldurante) | regiono = {{Italio MAR}} (2005) | provinco = {{Italio PU}} (2005) | latitudo_gradoj = 43 | latitudo_minutoj = 40 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 31 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 146 | koord_Y_en_mapo = 115 | alto = 273 | areo = 77 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 6804 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 86 (2005) | subdividaĵoj = Barca, Campi Resi, Campolungo, Gualdi, Muraglione, Orsaiola, Ponte San Giovanni, San Lorenzo in Torre, San Vincenzo in Candigliano, Santa Maria del Piano, Santa Maria in Campolungo, Santa Maria in Spinaceti (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Acqualagna]], [[Apecchio]], [[Cagli]], [[Fermignano]], [[Peglio (PU)]], [[Piobbico]], [[Sant'Angelo in Vado]], [[Urbino]] (2005) | poŝtkodo = 61049 (2005) | telefona_kodo = 0722 (2005) | ISTAT_kodo = 041066 (2005) | imposta_kodo = L498 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''urbaniesi, durantini'' | patrono = [[San Cristoforo]] | festo = [[25-a de julio]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.urbania.ps.it/ | mapo = MAR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Urbania (l'antica Casteldurante)''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Urbania.jpg|eta|maldekstra|300ra|Panoramo]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Markio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Pesaro e Urbino]] p5xx0zjjfy1bbsaxmqrwsfnhhp6byir Urbisaglia 0 73687 9400584 8665838 2026-06-12T20:09:53Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400584 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Urbisaglia | regiono = {{Italio MAR}} (2005) | provinco = {{Italio MC}} (2005) | latitudo_gradoj = 43 | latitudo_minutoj = 12 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 13 | longitudo_minutoj = 23 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 167 | koord_Y_en_mapo = 130 | alto = 310 | areo = 22 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2768 (2005) | denso_de_loĝantoj = 126 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Colmurano]], [[Corridonia]], [[Loro Piceno]], [[Petriolo]], [[Tolentino]] (2005) | poŝtkodo = 62010 (2005) | telefona_kodo = 0733 (2005) | ISTAT_kodo = 043055 (2005) | imposta_kodo = L501 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.urbisaglia.sinp.net | mapo = MAR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Urbisaglia''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Markio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Macerata]] 1tjruxlb8zf7qbfvpmu8yatzzw5zgr9 Ussita 0 73688 9400592 8492823 2026-06-12T20:14:23Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400592 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Ussita | regiono = {{Italio MAR}} (2005) | provinco = {{Italio MC}} (2005) | latitudo_gradoj = 42 | latitudo_minutoj = 57 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 13 | longitudo_minutoj = 8 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 161 | koord_Y_en_mapo = 138 | alto = 744 | areo = 55 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 422 (2005) | denso_de_loĝantoj = 8 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Acquacanina]], [[Bolognola]], [[Castelsantangelo sul Nera]], [[Montefortino]] (AP), [[Pieve Torina]], [[Visso]] (2005) | poŝtkodo = 62039 (2005) | telefona_kodo = 0737 (2005) | ISTAT_kodo = 043056 (2005) | imposta_kodo = L517 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.ussita.sinp.net | mapo = MAR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Ussita''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Markio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Macerata]] fn1f1a3a000rjrq7k6r8dbyl9jo7517 Visso 0 73690 9400497 8565107 2026-06-12T18:31:39Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] + ĝermeto 9400497 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Visso | regiono = {{Italio MAR}} (2005) | provinco = {{Italio MC}} (2005) | latitudo_gradoj = 42 | latitudo_minutoj = 56 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 13 | longitudo_minutoj = 5 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 160 | koord_Y_en_mapo = 139 | alto = | areo = 100 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1173 (2005) | denso_de_loĝantoj = 12 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Acquacanina]], [[Castelsantangelo sul Nera]], [[Cerreto di Spoleto]] (PG), [[Fiordimonte]], [[Foligno]] (PG), [[Monte Cavallo]], [[Pieve Torina]], [[Preci]] (PG), [[Sellano]] (PG), [[Serravalle di Chienti]], [[Ussita]] (2005) | poŝtkodo = 62039 (2005) | telefona_kodo = 0737 (2005) | ISTAT_kodo = 043057 (2005) | imposta_kodo = M078 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.visso.sinp.net/ | mapo = MAR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Visso''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Sibillinische berge visso 2.jpg|eta|maldekstra|400ra|Palaco de la [[Prioro]]j, sidejo de la Municipo]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Markio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Macerata]] di7i53hti8eztvo7gmjjjysysfw3trr Roccamandolfi 0 73789 9400602 8430574 2026-06-12T20:34:10Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400602 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Roccamandolfi | regiono = {{Italio MOL}} (2005) | provinco = {{Italio IS}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 30 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 21 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 190 | koord_Y_en_mapo = 185 | alto = | areo = 53 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1071 (2005) | denso_de_loĝantoj = 20 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Cantalupo nel Sannio]], [[Castelpizzuto]], [[Gallo Matese]] (CE), [[Letino]] (CE), [[Longano]], [[San Gregorio Matese]] (CE), [[San Massimo]] (CB), [[Santa Maria del Molise]] (2005) | poŝtkodo = 86098 (2005) | telefona_kodo = 0865 (2005) | ISTAT_kodo = 094040 (2005) | imposta_kodo = | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = MOL-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Roccamandolfi''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Moliso]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Isernia]] jfu0fucn40wao25stra3afdee5nzw64 Tavenna 0 73818 9400889 8473889 2026-06-13T08:41:42Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400889 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Tavenna | regiono = {{Italio MOL}} (2005) | provinco = {{Italio CB}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 55 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 46 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 200 | koord_Y_en_mapo = 172 | alto = 550 | areo = 21 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 991 (2005) | denso_de_loĝantoj = 47 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Acquaviva Collecroce]], [[Mafalda]], [[Montenero di Bisaccia]], [[Palata]], [[San Felice del Molise]] (2005) | poŝtkodo = 86030 (2005) | telefona_kodo = 0875 (2005) | ISTAT_kodo = 070077 (2005) | imposta_kodo = L069 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.tavenna.cb.it/index.php | mapo = MOL-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Tavenna''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Moliso]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Campobasso]] q3hjmz0uvlw1l5ydcovh7mapd9pefle Torella del Sannio 0 73820 9400987 8482914 2026-06-13T09:14:48Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400987 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Torella del Sannio | regiono = {{Italio MOL}} (2005) | provinco = {{Italio CB}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 38 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 31 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 194 | koord_Y_en_mapo = 181 | alto = 837 | areo = 16 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 897 (2005) | denso_de_loĝantoj = 56 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Casalciprano]], [[Castropignano]], [[Duronia]], [[Fossalto]], [[Frosolone]] (IS), [[Molise (Italio)|Molise]], [[Pietracupa]] (2005) | poŝtkodo = 86028 (2005) | telefona_kodo = 0874 (2005) | ISTAT_kodo = 070079 (2005) | imposta_kodo = L215 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = MOL-Mappa.png | mapamplekso = 300 }}'''Torella del Sannio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Moliso]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Campobasso]] 0k2z1f0iqzdjc6coh0yz1myxj3leoxl Ururi 0 73823 9400590 8492643 2026-06-12T20:11:28Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400590 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Ururi | regiono = {{Italio MOL}} (2005) | provinco = {{Italio CB}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 49 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 15 | longitudo_minutoj = 1 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 206 | koord_Y_en_mapo = 175 | alto = 262 | areo = 31 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 3580 (2005) | denso_de_loĝantoj = 99 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Larino]], [[Montorio nei Frentani]], [[Rotello]], [[San Martino in Pensilis]] (2005) | poŝtkodo = 86049 (2005) | telefona_kodo = 0874 (2005) | ISTAT_kodo = 070083 (2005) | imposta_kodo = L505 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = MOL-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Ururi''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Moliso]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Campobasso]] 74ktbi6afo3pndqfzo5m36j0zhl771p Vastogirardi 0 73824 9400550 8652796 2026-06-12T19:48:04Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400550 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vastogirardi | regiono = {{Italio MOL}} (2005) | provinco = {{Italio IS}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 46 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 16 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 188 | koord_Y_en_mapo = 176 | alto = | areo = 60 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 798 (2005) | denso_de_loĝantoj = 13 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Agnone]], [[Capracotta]], [[Carovilli]], [[Castel di Sangro]] (AQ), [[Forlì del Sannio]], [[Rionero Sannitico]], [[Roccasicura]], [[San Pietro Avellana]] (2005) | poŝtkodo = 86089 (2005) | telefona_kodo = 0865 (2005) | ISTAT_kodo = 094051 (2005) | imposta_kodo = L696 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = MOL-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vastogirardi''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Moliso]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Isernia]] 3497582c2m5oeycp26yxtb1fpu95foy Venafro 0 73825 9400557 8534462 2026-06-12T19:51:55Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400557 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Venafro | regiono = {{Italio MOL}} (2005) | provinco = {{Italio IS}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 29 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 3 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 183 | koord_Y_en_mapo = 186 | alto = 222 | areo = 45 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 11457 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 262 (2005) | subdividaĵoj = Ceppagna, Le Noci, Vallecupa (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Capriati a Volturno]] (CE), [[Ciorlano]] (CE), [[Conca Casale]], [[Mignano Monte Lungo]] (CE), [[Pozzilli]], [[San Pietro Infine]] (CE), [[San Vittore del Lazio]] (FR), [[Sesto Campano]] (2005) | poŝtkodo = 86079 (2005) | telefona_kodo = 0865 (2005) | ISTAT_kodo = 094052 (2005) | imposta_kodo = L725 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''venafrani'' | patrono = [[sankta Nikandro]] | festo = [[16-a de junio]] | retpaĝo = http://www.comune.venafro.is.it/ | mapo = MOL-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Venafro''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}{{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Moliso]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Isernia]] 9zzc4lgks0bib972n5drsrnc2ux34ae Vinchiaturo 0 73826 9400492 8548786 2026-06-12T18:27:07Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] + ĝermeto 9400492 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vinchiaturo | regiono = {{Italio MOL}} (2005) | provinco = {{Italio CB}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 30 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 35 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 196 | koord_Y_en_mapo = 185 | alto = | areo = 35 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2781 (2005) | denso_de_loĝantoj = 79 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Baranello]], [[Busso]], [[Campobasso]], [[Campochiaro]], [[Colle d'Anchise]], [[Guardiaregia]], [[Mirabello Sannitico]], [[San Giuliano del Sannio]] (2005) | poŝtkodo = 86019 (2005) | telefona_kodo = 0874 (2005) | ISTAT_kodo = 070084 (2005) | imposta_kodo = M057 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = MOL-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vinchiaturo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Moliso]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Campobasso]] b6lagpbg9gjwvuvndc8rvmmus287nmc Sagliano Micca 0 74746 9401074 8435702 2026-06-13T10:42:35Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401074 wikitext text/x-wiki '''Sagliano Micca''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Sagliano Micca | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio BI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 37 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 3 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 39 | koord_Y_en_mapo = 52 | alto = 589 | areo = 14 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1676 (2005) | denso_de_loĝantoj = 120 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Andorno Micca]], [[Biella]], [[Fontainemore]] (AO), [[Gaby]] (AO), [[Issime]] (AO), [[Miagliano]], [[Piedicavallo]], [[Pralungo]], [[Quittengo]], [[Rosazza]], [[San Paolo Cervo]], [[Tavigliano]], [[Tollegno]], [[Veglio]] (2005) | poŝtkodo = 13065 (2005) | telefona_kodo = 015 (2005) | ISTAT_kodo = 096056 (2005) | imposta_kodo = H662 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''saglianesi'' | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} == Eksteraj ligiloj == * http://www.cappellificiocervo.it <!-- (Historio, Vikipediista diskuto:Rob Hooft) _del_ _Cappellificio_ _Cervo_ --> {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Biella]] lmw2gs0gssm4btjthdo32mwahx79doj Ternengo 0 74878 9400937 8477458 2026-06-13T08:55:00Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400937 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Ternengo | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio BI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 33 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 6 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 40 | koord_Y_en_mapo = 54 | alto = 429 | areo = 2 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 307 (2005) | denso_de_loĝantoj = 154 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bioglio]], [[Pettinengo]], [[Piatto]], [[Ronco Biellese]], [[Valdengo]] (2005) | poŝtkodo = 13050 (2005) | telefona_kodo = 015 (2005) | ISTAT_kodo = 096067 (2005) | imposta_kodo = L116 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Ternengo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Biella]] 3u8p1e2a93a2wqxv5gc0dnyu3iyfrnx Terruggia 0 74879 9400942 8477555 2026-06-13T08:56:35Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400942 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Terruggia | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio AL}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 5 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 27 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 49 | koord_Y_en_mapo = 69 | alto = 199 | areo = 7 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 812 (2005) | denso_de_loĝantoj = 116 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Casale Monferrato]], [[Rosignano Monferrato]] (2005) | poŝtkodo = 15030 (2005) | telefona_kodo = 0142 (2005) | ISTAT_kodo = 006171 (2005) | imposta_kodo = L139 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Terruggia''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Terruggia.jpg|eta|maldekstra|400ra|Panoramo]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Alessandria]] jkloz0foxw21f2r9wwjntsfijcsrly5 Terzo 0 74880 9400944 8477610 2026-06-13T08:57:10Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400944 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Terzo | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio AL}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 40 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 25 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 48 | koord_Y_en_mapo = 83 | alto = 222 | areo = 8 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 846 (2005) | denso_de_loĝantoj = 106 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Acqui Terme]], [[Bistagno]], [[Melazzo]], [[Montabone]] (AT) (2005) | poŝtkodo = 15010 (2005) | telefona_kodo = 0144 (2005) | ISTAT_kodo = 006172 (2005) | imposta_kodo = L143 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Terzo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Alessandria]] gqh5icte4u2z4wptjhimk8laezhapkj Toceno 0 74883 9400981 8482355 2026-06-13T09:10:53Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400981 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Toceno | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio VB}} (2005) | latitudo_gradoj = 46 | latitudo_minutoj = 8 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 28 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 49 | koord_Y_en_mapo = 36 | alto = 907 | areo = 15 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 758 (2005) | denso_de_loĝantoj = 51 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Craveggia]], [[Santa Maria Maggiore]] (2005) | poŝtkodo = 28030 (2005) | telefona_kodo = 0324 (2005) | ISTAT_kodo = 103065 (2005) | imposta_kodo = L187 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Toceno''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Verbano Cusio Ossola]] e7t3kbc8s3px5uklb3m5ozk3tdinvtz Torrazzo 0 74889 9400995 8483027 2026-06-13T09:18:58Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400995 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Torrazzo | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio BI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 29 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 7 | longitudo_minutoj = 57 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 37 | koord_Y_en_mapo = 57 | alto = 622 | areo = 5 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 188 (2005) | denso_de_loĝantoj = 38 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bollengo]] (TO), [[Burolo]] (TO), [[Chiaverano]] (TO), [[Magnano]], [[Sala Biellese]], [[Zubiena]] (2005) | poŝtkodo = 13050 (2005) | telefona_kodo = 015 (2005) | ISTAT_kodo = 096069 (2005) | imposta_kodo = L239 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''torrazzesi'' | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Torrazzo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Biella]] 0etdo0ynk2kuocjeqm7w3col4usrm7d Torre San Giorgio 0 74894 9400997 8483044 2026-06-13T09:19:34Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400997 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Torre San Giorgio | regiono = {{Italio PMN}} | provinco = {{Italio CN}} | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 44 | latitudo_sekundoj = 12 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 7 | longitudo_minutoj = 31 | longitudo_sekundoj = 4 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 28 | koord_Y_en_mapo = 82 | alto = 262 | areo = 5,38 | kvanto_de_loĝantoj = {{WikidataLoĝantaro}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}) | denso_de_loĝantoj = 124 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Moretta]], [[Saluzzo]], [[Scarnafigi]] kaj [[Villanova Solaro]] | poŝtkodo = 12030 | telefona_kodo = 0172 | ISTAT_kodo = 004228 | imposta_kodo = L278 | nomo_de_loĝantoj = ''torresangiorgesi'' | patrono = | festo = | retpaĝo = {{oficiala retejo}} | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Torre San Giorgio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi apartenas al la regiono [[Piemonto]] kaj al la [[provinco Cuneo]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Najbaraj komunumoj estas [[Moretta]], [[Saluzzo]], [[Scarnafigi]] kaj [[Villanova Solaro]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) {{Projektoj}}{{Ĝermeto}}{{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Cuneo]] akd269p0qz1rb39nfmmt5751cc7khar Trivero 0 74911 9401027 8486982 2026-06-13T09:33:32Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401027 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Trivero | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio BI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 40 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 10 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 42 | koord_Y_en_mapo = 51 | alto = 739 | areo = 29 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 6663 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 237 (2005) | subdividaĵoj = Vedi [[Trivero#Frazioni]] (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Camandona]], [[Caprile]], [[Crevacuore]], [[Curino]], [[Mezzana Mortigliengo]], [[Mosso]], [[Portula]], [[Pray]], [[Scopello]] (VC), [[Soprana]], [[Strona]], [[Vallanzengo]], [[Valle Mosso]], [[Valle San Nicolao]] (2005) | poŝtkodo = 13835 (2005) | telefona_kodo = 015 (2005) | ISTAT_kodo = 096070 (2005) | imposta_kodo = L436 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''triveresi'' | patrono = [[San Quirico]] | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Trivero''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}{{Projektoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Biella]] g2z8ougdo6lca1wv4sokgfb3wav8566 Valdengo 0 74920 9400529 8504193 2026-06-12T19:36:03Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400529 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Valdengo | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio BI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 33 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 6 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 40 | koord_Y_en_mapo = 54 | alto = 285 | areo = 7 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2524 (2005) | denso_de_loĝantoj = 361 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Candelo]], [[Cerreto Castello]], [[Piatto]], [[Quaregna]], [[Ronco Biellese]], [[Ternengo]], [[Vigliano Biellese]] (2005) | poŝtkodo = 13855 (2005) | telefona_kodo = 015 (2005) | ISTAT_kodo = 096071 (2005) | imposta_kodo = L556 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''valdenghesi'' | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Valdengo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Biella]] phyh3ny2unwkk5strk63kn1ddmoufw2 Veglio 0 74944 9400554 8534271 2026-06-12T19:49:59Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400554 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Veglio | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio BI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 38 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 7 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 41 | koord_Y_en_mapo = 52 | alto = | areo = 6 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 659 (2005) | denso_de_loĝantoj = 110 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bioglio]], [[Camandona]], [[Mosso]], [[Pettinengo]], [[Piatto]], [[Quittengo]], [[Sagliano Micca]], [[Tavigliano]], [[Valle Mosso]] (2005) | poŝtkodo = 13050 (2005) | telefona_kodo = 015 (2005) | ISTAT_kodo = 096075 (2005) | imposta_kodo = L712 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Veglio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}{{Projektoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Biella]] tl1zvl80f3co9y5iquvz15vf2qvu423 Vigliano Biellese 0 74969 9400457 8544907 2026-06-12T17:46:39Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400457 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vigliano Biellese | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio BI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 33 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 6 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 40 | koord_Y_en_mapo = 54 | alto = | areo = 8 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 8414 (2005) | denso_de_loĝantoj = 1052 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Biella]], [[Candelo]], [[Cerreto Castello]], [[Cossato]], [[Ronco Biellese]], [[Valdengo]] (2005) | poŝtkodo = 13856 (2005) | telefona_kodo = 015 (2005) | ISTAT_kodo = 096077 (2005) | imposta_kodo = L880 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''viglianesi'' | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.vigliano.info/ | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vigliano Biellese''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Biella]] trfv261frlttwee78wtcjkgszzs1uda Vignale Monferrato 0 74971 9400458 8663787 2026-06-12T17:47:24Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400458 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vignale Monferrato | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio AL}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 1 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 24 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 47 | koord_Y_en_mapo = 72 | alto = 308 | areo = 18,81 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1137 (2005) | denso_de_loĝantoj = 63 (2005) | subdividaĵoj = San Lorenzo, Mogliano, Fons Salera (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Altavilla Monferrato]], [[Camagna Monferrato]], [[Casorzo]] (AT), [[Cuccaro Monferrato]], [[Frassinello Monferrato]], [[Fubine]], [[Olivola]] (2005) | poŝtkodo = 15049 (2005) | telefona_kodo = 0142 (2005) | ISTAT_kodo = 006179 (2005) | imposta_kodo = L881 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''vignalesi'' | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vignale Monferrato''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Vignale Monferrato-panorama.jpg|eta|maldekstra|300ra|Panoramo]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Alessandria]] 3nppy3aac87qqtzvds81kznrmex2hgb Vignole Borbera 0 74972 9400459 8544920 2026-06-12T17:47:57Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] + ĝermeto 9400459 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vignole Borbera | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio AL}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 42 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 53 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 59 | koord_Y_en_mapo = 82 | alto = 243 | areo = 8,49 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2037 (2005) | denso_de_loĝantoj = 240 (2005) | subdividaĵoj = Variano Inferiore, Variano Superiore (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Arquata Scrivia]], [[Borghetto di Borbera]], [[Grondona]], [[Serravalle Scrivia]], [[Stazzano]] (2005) | poŝtkodo = 15060 (2005) | telefona_kodo = 0143 (2005) | ISTAT_kodo = 006180 (2005) | imposta_kodo = L887 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''vignolesi'' | patrono = [[San Lorenzo Martire]] | festo = [[10-a de aŭgusto]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.vignoleborbera.al.it | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vignole Borbera''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Alessandria]] saja5wbaan12w9tbqsgqztohsyvouq1 Vignone 0 74974 9400460 8544924 2026-06-12T17:48:36Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400460 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vignone | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio VB}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 57 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 33 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 51 | koord_Y_en_mapo = 41 | alto = | areo = 3 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1090 (2005) | denso_de_loĝantoj = 363 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Arizzano]], [[Bee]], [[Cambiasca]], [[Caprezzo]], [[Intragna]], [[Premeno]], [[Verbania]] (2005) | poŝtkodo = 28050 (2005) | telefona_kodo = 0323 (2005) | ISTAT_kodo = 103074 (2005) | imposta_kodo = L889 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vignone''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Verbano Cusio Ossola]] 0yqwsg2a08anuq9yix97s8nzlaukvqp Viguzzolo 0 74976 9400461 8544939 2026-06-12T17:49:10Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400461 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Viguzzolo | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio AL}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 54 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 55 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 60 | koord_Y_en_mapo = 75 | alto = 128 | areo = 18,27 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2884 (2005) | denso_de_loĝantoj = 157 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Berzano di Tortona]], [[Casalnoceto]], [[Castellar Guidobono]], [[Pontecurone]], [[Sarezzano]], [[Tortona]], [[Volpeglino]] (2005) | poŝtkodo = 15058 (2005) | telefona_kodo = 0131 (2005) | ISTAT_kodo = 006181 (2005) | imposta_kodo = L904 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''viguzzolesi'' | patrono = [[Santa Maria]] | festo = [[8-a de septembro]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.viguzzolo.al.it/ | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }}'''Viguzzolo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Alessandria]] rw4huh5d4vdh2am83zlk0n5mk4bozr1 Villa del Bosco 0 74978 9400467 8545295 2026-06-12T17:53:12Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400467 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villa del Bosco | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio BI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 38 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 19 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 45 | koord_Y_en_mapo = 52 | alto = | areo = 3 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 370 (2005) | denso_de_loĝantoj = 123 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Curino]], [[Lozzolo]] (VC), [[Roasio]] (VC), [[Sostegno]] (2005) | poŝtkodo = 13060 (2005) | telefona_kodo = 0163 (2005) | ISTAT_kodo = 096078 (2005) | imposta_kodo = L933 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Villa del Bosco''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Biella]] 08xwsozwuwintrdjvnsxianwc8iwjny Villadeati 0 74979 9400470 8545332 2026-06-12T17:55:27Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400470 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villadeati | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio AL}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 4 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 10 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 42 | koord_Y_en_mapo = 70 | alto = 410 | areo = 14 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 520 (2005) | denso_de_loĝantoj = 37 (2005) | subdividaĵoj = Zanco, Lussello, Trittango, Pavo, Fontanina, Vadarengo (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Alfiano Natta]], [[Murisengo]], [[Odalengo Grande]], [[Odalengo Piccolo]], [[Montiglio Monferrato]] (AT), [[Tonco]] (AT) (2005) | poŝtkodo = 15020 (2005) | telefona_kodo = 0141 (2005) | ISTAT_kodo = 006182 (2005) | imposta_kodo = L931 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''villadeatesi'' | patrono = [[San Remigio]] | festo = | retpaĝo = http://www.comune.villadeati.al.it/ | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Villadeati''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Alessandria]] d29ea5q7vkatfzdm5ysyq3rh6mp64xc Villadossola 0 74980 9400473 8545336 2026-06-12T17:56:23Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400473 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villadossola | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio VB}} (2005) | latitudo_gradoj = 46 | latitudo_minutoj = 3 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 15 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 44 | koord_Y_en_mapo = 38 | alto = 257 | areo = 18,02 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 6905 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 384 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Beura-Cardezza]], [[Domodossola]], [[Montescheno]], [[Pallanzeno]], [[Seppiana]] (2005) | poŝtkodo = 28844 (2005) | telefona_kodo = 0324 (2005) | ISTAT_kodo = 103075 (2005) | imposta_kodo = L906 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''villadossolesi'' | patrono = [[Apostolo Bartolomeo|San Bartolomeo]] | festo = [[24-a de aŭgusto]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.villadossola.vb.it | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Villadossola''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Verbano Cusio Ossola]] 7ek1fn6tmmix9oa13d1q08xpygmyvdd Villamiroglio 0 74985 9400476 8548134 2026-06-12T17:58:02Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400476 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villamiroglio | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio AL}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 8 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 10 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 42 | koord_Y_en_mapo = 68 | alto = | areo = 9 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 312 (2005) | denso_de_loĝantoj = 35 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Cerrina Monferrato]], [[Gabiano]], [[Moncestino]], [[Odalengo Grande]], [[Verrua Savoia]] (TO) (2005) | poŝtkodo = 15020 (2005) | telefona_kodo = 0142 (2005) | ISTAT_kodo = 006184 (2005) | imposta_kodo = L970 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Villamiroglio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Alessandria]] tqg2mekuls91zub4209nu43u44x1vtx Villanova Monferrato 0 74989 9400487 8548149 2026-06-12T18:24:53Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400487 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villanova Monferrato | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio AL}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 11 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 29 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 49 | koord_Y_en_mapo = 66 | alto = | areo = 16 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1744 (2005) | denso_de_loĝantoj = 109 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Balzola]], [[Caresana]] (VC), [[Casale Monferrato]], [[Motta de' Conti]] (VC), [[Rive]] (VC), [[Stroppiana]] (VC) (2005) | poŝtkodo = 15030 (2005) | telefona_kodo = 0142 (2005) | ISTAT_kodo = 006185 (2005) | imposta_kodo = L972 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Villanova Monferrato''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. == Demografio == Villanova Monferrato havas proksimume 767 [[Mastrumado|mastrumadajn unuojn]]. La nombro da loĝantoj altiĝis dum la periodo 1991-2001 per 2,5% laŭ la dekjara [[censo]]j de [[ISTAT]]. {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! width=70px | Jaro ! width=100px | Loĝantoj |- | 1991 || 1700 |- | 2001 || 1743 |} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Alessandria]] 1xifzhfb7bbmxrywurnqylg1ihq0g9x Visone 0 75010 9400496 8565097 2026-06-12T18:30:56Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400496 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Visone | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio AL}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 40 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 30 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 50 | koord_Y_en_mapo = 83 | alto = | areo = 12 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1157 (2005) | denso_de_loĝantoj = 96 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Acqui Terme]], [[Grognardo]], [[Morbello]], [[Morsasco]], [[Prasco]], [[Strevi]] (2005) | poŝtkodo = 15010 (2005) | telefona_kodo = 0144 (2005) | ISTAT_kodo = 006187 (2005) | imposta_kodo = M077 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''visonesi'' (en dialekto: ''visuneis'') | patrono = sanktaj [[sankta Petro|Petro]] kaj [[sankta Paŭlo|Paŭlo]] | festo = [[29-a de junio]] | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Visone''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Alessandria]] euv7y4lunqr4xo1oaqwt6oqlxwqsbnr Volpeglino 0 75087 9400504 8565797 2026-06-12T18:41:34Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400504 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Volpeglino | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio AL}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 53 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 57 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 61 | koord_Y_en_mapo = 76 | alto = 243 | areo = 3,22 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 160 (2005) | denso_de_loĝantoj = 50 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Berzano di Tortona]], [[Casalnoceto]], [[Castellar Guidobono]], [[Monleale]], [[Viguzzolo]], [[Volpedo]] (2005) | poŝtkodo = 15050 (2005) | telefona_kodo = 0131 (2005) | ISTAT_kodo = 006189 (2005) | imposta_kodo = M121 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''volpeglinesi'' | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Volpeglino''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Alessandria]] fm0ewedi19z31xuhlg0ek2p6c4cs6gl Voltaggio 0 75089 9400505 8565807 2026-06-12T18:42:06Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400505 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Voltaggio | regiono = {{Italio PMN}} (2005) | provinco = {{Italio AL}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 37 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 8 | longitudo_minutoj = 51 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 58 | koord_Y_en_mapo = 85 | alto = 342 | areo = 51,49 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 770 (2005) | denso_de_loĝantoj = 15 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bosio]], [[Campomorone]] (GE), [[Carrosio]], [[Fraconalto]], [[Gavi]], [[Isola del Cantone]] (GE), [[Mignanego]] (GE), [[Ronco Scrivia]] (GE) (2005) | poŝtkodo = 15060 (2005) | telefona_kodo = 010 (2005) | ISTAT_kodo = 006190 (2005) | imposta_kodo = M123 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''voltaggini'' | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = PMN-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Voltaggio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Voltaggio - Panorama.jpg|eta|maldekstra|500ra|Panoramo]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Piemonto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Alessandria]] 4spmahw8di4uy3gftctqshd2pyowfij Vergemoli 0 76182 9400449 8534842 2026-06-12T17:41:24Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400449 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vergemoli | regiono = {{Italio TOS}} (2005) | provinco = {{Italio LU}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 3 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 23 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 95 | koord_Y_en_mapo = 103 | alto = 619 | areo = 27 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 400 (2005) | denso_de_loĝantoj = 15 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Fabbriche di Vallico]], [[Gallicano]], [[Molazzana]], [[Pescaglia]], [[Stazzema]] (2005) | poŝtkodo = 55020 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046032 (2005) | imposta_kodo = L763 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vergemoli''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}{{Commons|Vergemoli}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] rn2snr5m1s83wzr8nledyt2bmmoum7z Villa Basilica 0 76187 9400463 8545223 2026-06-12T17:50:32Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400463 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villa Basilica | regiono = {{Italio TOS}} (2005) | provinco = {{Italio LU}} (2005) | latitudo_gradoj = 43 | latitudo_minutoj = 55 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 39 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 101 | koord_Y_en_mapo = 107 | alto = 330 | areo = 36 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1768 (2005) | denso_de_loĝantoj = 49 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Bagni di Lucca]], [[Borgo a Mozzano]], [[Capannori]], [[Pescia]] (PT) (2005) | poŝtkodo = 55019 (2005) | telefona_kodo = 0572 (2005) | ISTAT_kodo = 046034 (2005) | imposta_kodo = L913 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Villa Basilica''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 6cm168tv8a8uteb40cgfge4acpil3j3 Villa Collemandina 0 76188 9400466 8545230 2026-06-12T17:52:29Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400466 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villa Collemandina | regiono = {{Italio TOS}} (2005) | provinco = {{Italio LU}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 10 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 10 | longitudo_minutoj = 24 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 95 | koord_Y_en_mapo = 99 | alto = 549 | areo = 34 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1399 (2005) | denso_de_loĝantoj = 41 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Castiglione di Garfagnana]], [[Pieve Fosciana]], [[San Romano in Garfagnana]], [[Sillano]], [[Villa Minozzo]] (RE) (2005) | poŝtkodo = 55030 (2005) | telefona_kodo = 0583 (2005) | ISTAT_kodo = 046035 (2005) | imposta_kodo = L926 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TOS-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Villa Collemandina''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Toskanio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Lucca]] 9wy5jxysx3zz48c60gxxzr8t5e3rfc2 Telve 0 76466 9400911 8475768 2026-06-13T08:46:57Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400911 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Telve | regiono = {{Italio TAA}} (2005) | provinco = {{Italio TN}} (2005) | latitudo_gradoj = 46 | latitudo_minutoj = 4 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 29 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 121 | koord_Y_en_mapo = 38 | alto = 548 | areo = 64 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1886 (2005) | denso_de_loĝantoj = 29 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Castello-Molina di Fiemme]], [[Castello-Molina di Fiemme]], [[Valfloriana]], [[Pieve Tesino]], [[Scurelle]], [[Baselga di Pinè]], [[Palù del Fersina]], [[Telve di Sopra]], [[Carzano]], [[Borgo Valsugana]], [[Castelnuovo]] (2005) | poŝtkodo = 38050 (2005) | telefona_kodo = 0461 (2005) | ISTAT_kodo = 022188 (2005) | imposta_kodo = L089 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.telve.tn.it/ | mapo = TAA-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Telve''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}{{Projektoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Trentino-Supra Adiĝo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Trento]] 09gaoiw2t7vj78af122zh32hjp1tgxu Telve di Sopra 0 76467 9400915 8475769 2026-06-13T08:48:06Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400915 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Telve di Sopra | regiono = {{Italio TAA}} (2005) | provinco = {{Italio TN}} (2005) | latitudo_gradoj = 46 | latitudo_minutoj = 4 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 28 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 121 | koord_Y_en_mapo = 38 | alto = | areo = 17 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 609 (2005) | denso_de_loĝantoj = 36 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Telve]], [[Palù del Fersina]], [[Torcegno]], [[Borgo Valsugana]] (2005) | poŝtkodo = 38050 (2005) | telefona_kodo = 0461 (2005) | ISTAT_kodo = 022189 (2005) | imposta_kodo = L090 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TAA-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Telve di Sopra''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Trentino-Supra Adiĝo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Trento]] g5aabzo3waddw8thn0catouxtnk308j Tenna (Trento) 0 76468 9400923 8476020 2026-06-13T08:51:12Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400923 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Tenna | regiono = {{Italio TAA}} (2005) | provinco = {{Italio TN}} (2005) | latitudo_gradoj = 46 | latitudo_minutoj = 1 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 16 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 116 | koord_Y_en_mapo = 39 | alto = | areo = 3 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 850 (2005) | denso_de_loĝantoj = 283 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Pergine Valsugana]], [[Levico Terme]], [[Caldonazzo]] (2005) | poŝtkodo = 38050 (2005) | telefona_kodo = 0461 (2005) | ISTAT_kodo = 022190 (2005) | imposta_kodo = L096 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.tenna.tn.it/manager.html | mapo = TAA-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Tenna''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. == Vidu ankaŭ == * Aliaj lokoj kun la nomo [[Tenna]] {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Trentino-Supra Adiĝo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Trento]] t7cv2p3grxaiwve67taur4hebtepqb9 Terragnolo 0 76474 9400939 8477520 2026-06-13T08:55:33Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] + ĝermeto 9400939 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Terragnolo | regiono = {{Italio TAA}} (2005) | provinco = {{Italio TN}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 53 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 9 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 113 | koord_Y_en_mapo = 44 | alto = | areo = 39 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 749 (2005) | denso_de_loĝantoj = 19 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Folgaria]], [[Rovereto]], [[Trambileno]], [[Laghi]] (VI), [[Posina]] (VI) (2005) | poŝtkodo = 38060 (2005) | telefona_kodo = 0464 (2005) | ISTAT_kodo = 022193 (2005) | imposta_kodo = L121 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.terragnolo.tn.it/ | mapo = TAA-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Terragnolo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Trentino-Supra Adiĝo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Trento]] 0mpo0n328dud9y6hy7wn254fp2hxmjz Valfloriana 0 76498 9400535 8504411 2026-06-12T19:40:15Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400535 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Valfloriana | regiono = {{Italio TAA}} (2005) | provinco = {{Italio TN}} (2005) | latitudo_gradoj = 46 | latitudo_minutoj = 15 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 21 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 118 | koord_Y_en_mapo = 32 | alto = | areo = 39 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 567 (2005) | denso_de_loĝantoj = 15 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Capriana]], [[Anterivo]] (BZ), [[Castello-Molina di Fiemme]], [[Sover]], [[Lona-Lases]], [[Telve]], [[Baselga di Pinè]] (2005) | poŝtkodo = 38040 (2005) | telefona_kodo = 0462 (2005) | ISTAT_kodo = 022209 (2005) | imposta_kodo = L575 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = TAA-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Valfloriana''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Trentino-Supra Adiĝo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Trento]] 3819lfgs184a8tcvhdao2lt0byljpsn Vallarsa 0 76499 9400536 8504456 2026-06-12T19:40:51Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400536 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vallarsa | regiono = {{Italio TAA}} (2005) | provinco = {{Italio TN}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 47 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 7 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 113 | koord_Y_en_mapo = 47 | alto = | areo = 78 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1392 (2005) | denso_de_loĝantoj = 18 (2005) | subdividaĵoj = Camposilvano (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Rovereto]], [[Trambileno]], [[Ala]], [[Valli del Pasubio]] (VI), [[Recoaro Terme]] (VI) (2005) | poŝtkodo = 38060 (2005) | telefona_kodo = 0464 (2005) | ISTAT_kodo = 022210 (2005) | imposta_kodo = L588 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.vallarsa.tn.it/ | mapo = TAA-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Vallarsa''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. == Vidu ankaŭ == * [[Strada delle 52 gallerie]] {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Trentino-Supra Adiĝo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Trento]] g00497vkoltypq57s70ob0aa1o7gxgx Villa Lagarina 0 76515 9400468 8663584 2026-06-12T17:54:28Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400468 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villa Lagarina | regiono = {{Italio TAA}} (2005) | provinco = {{Italio TN}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 55 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 2 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 111 | koord_Y_en_mapo = 43 | alto = | areo = 24 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 3129 (2005) | denso_de_loĝantoj = 130 (2005) | subdividaĵoj = Castellano, Pedersano e Piazzo (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Cavedine]], [[Cimone]], [[Arco]], [[Drena]], [[Pomarolo]], [[Ronzo-Chienis]], [[Isera]], [[Rovereto]], [[Nogaredo]] (2005) | poŝtkodo = 38060 (2005) | telefona_kodo = 0464 (2005) | ISTAT_kodo = 022222 (2005) | imposta_kodo = L957 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[S.M. Assunta]] | festo = [[15-a de aŭgusto]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.villalagarina.tn.it/ | mapo = TAA-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Villa Lagarina''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Trentino-Supra Adiĝo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Trento]] 3ge7ket7qym2i1cvwdnq7cu6grsx650 Torgiano 0 76609 9400988 8663611 2026-06-13T09:15:16Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400988 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Torgiano | regiono = {{Italio UMB}} (2005) | provinco = {{Italio PG}} (2005) | latitudo_gradoj = 43 | latitudo_minutoj = 2 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 26 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 144 | koord_Y_en_mapo = 136 | alto = 219 | areo = 37 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 5700 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 146 (2005) | subdividaĵoj = Brufa, Ferriera, Fornaci, Miralduolo, Pontenuovo di Torgiano, Signoria (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Bastia Umbra]], [[Bettona]], [[Deruta]], [[Perugia]] (2005) | poŝtkodo = 06089 (2005) | telefona_kodo = 075 (2005) | ISTAT_kodo = 054053 (2005) | imposta_kodo = L216 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''torgianesi'' | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.torgiano.pg.it | mapo = UMB-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Torgiano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Torgiano z02.jpg|eta|maldekstra|300ra|Panoramo]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Umbrio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Perugia]] 1cfuv3i7o1ngi3e8bt23mu56n7t4uu0 Tuoro sul Trasimeno 0 76611 9401034 8487639 2026-06-13T09:37:20Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401034 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Tuoro sul Trasimeno | regiono = {{Italio UMB}} (2005) | provinco = {{Italio PG}} (2005) | latitudo_gradoj = 43 | latitudo_minutoj = 12 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 5 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 136 | koord_Y_en_mapo = 130 | alto = 309 | areo = 55 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 3546 (2005) | denso_de_loĝantoj = 64 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Castiglione del Lago]], [[Cortona]] (AR), [[Lisciano Niccone]], [[Magione]], [[Passignano sul Trasimeno]] (2005) | poŝtkodo = 06069 (2005) | telefona_kodo = 075 (2005) | ISTAT_kodo = 054055 (2005) | imposta_kodo = L466 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.tuoro-sul-trasimeno.pg.it/ | mapo = UMB-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Tuoro sul Trasimeno''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Tuoro Trasimeno.jpg|eta|400ra|maldekstra|Panoramo]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Umbrio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Perugia]] 0f2ntq1piop9aj3wp6zns6m7hjacdmj Valfabbrica 0 76613 9400534 8504404 2026-06-12T19:39:44Z Stefangrotz 91903 ĝermeto 9400534 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Valfabbrica | regiono = {{Italio UMB}} (2005) | provinco = {{Italio PG}} (2005) | latitudo_gradoj = 43 | latitudo_minutoj = 10 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 36 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 148 | koord_Y_en_mapo = 131 | alto = 289 | areo = 91 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 3477 (2005) | denso_de_loĝantoj = 38 (2005) | subdividaĵoj = Casa Castalda, Coccorano, Collemincio, Giomici, Monte Verde, Poggio Morico, Poggio San Dionisio (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Assisi]], [[Gualdo Tadino]], [[Gubbio]], [[Nocera Umbra]], [[Perugia]] (2005) | poŝtkodo = 06029 (2005) | telefona_kodo = 075 (2005) | ISTAT_kodo = 054057 (2005) | imposta_kodo = L573 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = UMB-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Valfabbrica''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Umbrio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Perugia]] 7tkq4dqaln9ddpek1g55foepyrrthos Valtopina 0 76615 9400545 8504666 2026-06-12T19:45:05Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400545 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Valtopina | regiono = {{Italio UMB}} (2005) | provinco = {{Italio PG}} (2005) | latitudo_gradoj = 43 | latitudo_minutoj = 4 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 45 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 152 | koord_Y_en_mapo = 135 | alto = 366 | areo = 40 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1336 (2005) | denso_de_loĝantoj = 33 (2005) | subdividaĵoj = Giove, Sasso (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Assisi]], [[Foligno]], [[Nocera Umbra]], [[Spello]] (2005) | poŝtkodo = 06030 (2005) | telefona_kodo = 0742 (2005) | ISTAT_kodo = 054059 (2005) | imposta_kodo = L653 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = UMB-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Valtopina''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Umbrio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Perugia]] kvgb7psopp50zj2lyund3vedb4b8n84 Tarzo 0 77119 9400877 8473739 2026-06-13T08:38:30Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400877 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|teksto=Por la anatomia strukturo en la okulo, vidu la paĝon [[Tarzo (anatomio)]]}} {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Tarzo | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio TV}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 58 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 14 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 139 | koord_Y_en_mapo = 41 | alto = 267 | areo = 23 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 4537 (2005) | denso_de_loĝantoj = 197 (2005) | subdividaĵoj = Arfanta, Colmaggiore, Corbanese, Fratta, Nogarolo, Resera (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Cison di Valmarino]], [[Refrontolo]], [[Revine Lago]], [[San Pietro di Feletto]], [[Vittorio Veneto]] (2005) | poŝtkodo = 31020 (2005) | telefona_kodo = 0438 (2005) | ISTAT_kodo = 026084 (2005) | imposta_kodo = L058 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''tarzesi'' | patrono = [[Madonna della Candelora]] | festo = [[2-a de februaro]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.tarzo.tv.it | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Tarzo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Treviso]] l11xwya21nf6bib2fw7ktwebn3vgq81 Tezze sul Brenta 0 77124 9400958 8477806 2026-06-13T09:00:43Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400958 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Tezze sul Brenta | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio VI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 41 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 42 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 127 | koord_Y_en_mapo = 50 | alto = 69 | areo = 18 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 10404 (2005) | denso_de_loĝantoj = 578 (2005) | subdividaĵoj = Belvedere, Campagnari, Cusinati, Granella, Laghi, Stroppari (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Cartigliano]], [[Cittadella]], [[Pozzoleone]], [[Rosà]], [[Rossano Veneto]] (2005) | poŝtkodo = 36056 (2005) | telefona_kodo = 0424 (2005) | ISTAT_kodo = 024104 (2005) | imposta_kodo = L156 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''tedaroti'' | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.tezze.vi.it/ | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Tezze sul Brenta''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Vicenza]] 0mwt91gouuh41jio1354fkrbndmn1en Thiene 0 77125 9400968 8480274 2026-06-13T09:04:04Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400968 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Thiene | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio VI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 42 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 29 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 121 | koord_Y_en_mapo = 50 | alto = 147 | areo = 19,7 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 21623 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 1098 (2005) | subdividaĵoj = Borgo Lampertico, Rozzampia, Santo (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Malo]], [[Marano Vicentino]], [[Sarcedo]], [[Villaverla]], [[Zanè]], [[Zugliano]] (2005) | poŝtkodo = 36016 (2005) | telefona_kodo = 0445 (2005) | ISTAT_kodo = 024105 (2005) | imposta_kodo = L157 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''thienesi'' | patrono = [[San Gaetano]] | festo = [[7-a de aŭgusto]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.thiene.vi.it/ | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Thiene''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. == Ĝemelurboj == * {{Flago|Brazilo}} [[São Caetano do Sul]], [[Brazilo]] == Famuloj == [[Gaetano Thiene]] [[Dosiero:Thiene, Piazza Chilesotti.jpg|eta|maldekstra|300ra|Placo Chilesotti]] 2007: [http://www.villafabris.eu/villafabris/ "Il Centro Europeo per i Mestieri del Patrimonio"]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Vicenza]] iso4w6rzkw8c23awxb752anw2fevon7 Tonezza del Cimone 0 77127 9400986 8482756 2026-06-13T09:14:17Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400986 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Tonezza del Cimone | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio VI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 51 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 21 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 118 | koord_Y_en_mapo = 45 | alto = 991 | areo = 14 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 620 (2005) | denso_de_loĝantoj = 44 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Arsiero]], [[Lastebasse]], [[Valdastico]] (2005) | poŝtkodo = 36040 (2005) | telefona_kodo = 0445 (2005) | ISTAT_kodo = 024106 (2005) | imposta_kodo = D717 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.tonezzadelcimone.vi.it/ | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Tonezza del Cimone''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Vicenza]] 7zqe8xwqlt8dun7freaf4x9slnxg012 Torrebelvicino 0 77129 9401000 8483071 2026-06-13T09:20:38Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401000 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Torrebelvicino | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio VI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 43 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 19 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 117 | koord_Y_en_mapo = 49 | alto = 260 | areo = 21 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 5784 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 261 (2005) | subdividaĵoj = Enna, Pievebelvicino (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Recoaro Terme]], [[Schio]], [[Valdagno]], [[Valli del Pasubio]] (2005) | poŝtkodo = 36036 (2005) | telefona_kodo = 0445 (2005) | ISTAT_kodo = 024107 (2005) | imposta_kodo = L248 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.torrebelvicino.vi.it/ | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Torrebelvicino''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Vicenza]] 7y7460d0xn7vjwl34juc68ntfzt9l6u Torri di Quartesolo 0 77132 9401003 8483146 2026-06-13T09:22:11Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401003 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Torri di Quartesolo | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio VI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 31 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 37 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 125 | koord_Y_en_mapo = 55 | alto = 30 | areo = 18 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 10981 (2005) | denso_de_loĝantoj = 610 (2005) | subdividaĵoj = Lerino, Marola (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Gazzo]] (PD), [[Grumolo delle Abbadesse]], [[Longare]], [[Quinto Vicentino]], [[Vicenza]] (2005) | poŝtkodo = 36040 (2005) | telefona_kodo = 0444 (2005) | ISTAT_kodo = 024108 (2005) | imposta_kodo = L297 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''quartesolani'' | patrono = [[SS. Gervaso e Protasio]] | festo = [[19-a de junio]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.torridiquartesolo.vi.it/ | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Torri di Quartesolo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Vicenza]] 3mkkv7r3ytnjeqeidvuw30tw4m6snwn Trecenta 0 77134 9401018 8485551 2026-06-13T09:29:59Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401018 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Trecenta | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio RO}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 2 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 27 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 121 | koord_Y_en_mapo = 71 | alto = 11 | areo = 35 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 3147 (2005) | denso_de_loĝantoj = 90 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Badia Polesine]], [[Bagnolo di Po]], [[Canda]], [[Ceneselli]], [[Giacciano con Baruchella]], [[Salara]] (2005) | poŝtkodo = 45027 (2005) | telefona_kodo = 0425 (2005) | ISTAT_kodo = 029047 (2005) | imposta_kodo = L359 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.trecenta.ro.it/ | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Trecenta''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Palazzo Pepoli (Trecenta).jpg|eta|maldekstra|400ra|Palaco Pepoli]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Rovigo]] d42wiofc7ruh7a6dthpzdlnwk46k0tp Trevignano 0 77137 9401023 8485666 2026-06-13T09:31:59Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9401023 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Trevignano | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio TV}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 44 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 4 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 135 | koord_Y_en_mapo = 48 | alto = 77 | areo = 26,55 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 9587 (2005) | denso_de_loĝantoj = 361,10 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Istrana]], [[Montebelluna]], [[Paese]], [[Vedelago]], [[Volpago del Montello]] (2005) | poŝtkodo = 31040 (2005) | telefona_kodo = 0423 (2005) | ISTAT_kodo = 026085 (2005) | imposta_kodo = L402 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.trevignano.tv.it/ | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Trevignano''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Treviso]] rxay2nmtyl6dba9owizeppqdphqsg4m Valdastico 0 77144 9400528 8504142 2026-06-12T19:35:20Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400528 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Valdastico | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio VI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 53 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 22 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 119 | koord_Y_en_mapo = 44 | alto = | areo = 23 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1480 (2005) | denso_de_loĝantoj = 64 (2005) | subdividaĵoj = Forni, Pedescala, San Pietro, Valpegara (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Arsiero]], [[Cogollo del Cengio]], [[Lastebasse]], [[Luserna]] (TN), [[Pedemonte]], [[Roana]], [[Rotzo]], [[Tonezza del Cimone]] (2005) | poŝtkodo = 36040 (2005) | telefona_kodo = 0445 (2005) | ISTAT_kodo = 024112 (2005) | imposta_kodo = L554 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Valdastico''' estas [[komunumo]] en la [[provinco Vicenza]] de la regiono [[Veneto]] en [[Italio]]. Valdastico havas 1480 loĝantojn ([[2007]]<ref>[http://demo.istat.it/bilmens2007gen/index.html ISTAT - Bilancio demografico al 28/02/2007 ]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref>). == Najbaraj komunumoj == [[Arsiero]], [[Cogollo del Cengio]], [[Lastebasse]], [[Luserna]], [[Pedemonte]], [[Roana]], [[Rotzo]], [[Tonezza del Cimone]] == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Vicenza]] 688e8mmd8ecydccbj9oeithxhfo9jsp Valdobbiadene 0 77145 9400530 8504244 2026-06-12T19:36:37Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400530 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Valdobbiadene | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio TV}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 54 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 55 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 132 | koord_Y_en_mapo = 43 | alto = | areo = 60 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 10735 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 176 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Alano di Piave]] (BL), [[Farra di Soligo]], [[Lentiai]] (BL), [[Mel]] (BL), [[Miane]], [[Pederobba]], [[Segusino]], [[Vas]] (BL), [[Vidor]] (2005) | poŝtkodo = 31049 (2005) | telefona_kodo = 0423 (2005) | ISTAT_kodo = 026087 (2005) | imposta_kodo = L565 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }}'''Valdobbiadene''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Treviso]] 0z2bcpuf90pcyji6714bo25jc75vj7g Valli del Pasubio 0 77149 9400541 8504537 2026-06-12T19:43:52Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400541 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Valli del Pasubio | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio VI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 45 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 16 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 116 | koord_Y_en_mapo = 48 | alto = | areo = 49 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 3430 (2005) | denso_de_loĝantoj = 70 (2005) | subdividaĵoj = Sant'Antonio, Staro (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Posina]], [[Recoaro Terme]], [[Schio]], [[Torrebelvicino]], [[Trambileno]] (TN), [[Vallarsa]] (TN) (2005) | poŝtkodo = 36030 (2005) | telefona_kodo = 0445 (2005) | ISTAT_kodo = 024113 (2005) | imposta_kodo = L624 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Valli del Pasubio''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. == Vidu ankaŭ == * [[Strada delle 52 gallerie]] {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Vicenza]] jas6vjukaa36r42vdwzeap3713tvx8v Vazzola 0 77151 9400553 8534162 2026-06-12T19:49:29Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400553 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vazzola | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio TV}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 50 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 23 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 143 | koord_Y_en_mapo = 45 | alto = | areo = 26 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 6783 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 246 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Cimadolmo]], [[Codognè]], [[Fontanelle]], [[Mareno di Piave]], [[San Polo di Piave]] (2005) | poŝtkodo = 31028 (2005) | telefona_kodo = 0438 (2005) | ISTAT_kodo = 026088 (2005) | imposta_kodo = L700 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = [[Johano la Baptisto]] | festo = | retpaĝo = | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Vazzola''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Treviso]] bqy2jh1a3ydrxq46ks0imlrzgi2r7uy Villadose 0 77170 9400472 8545335 2026-06-12T17:55:56Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400472 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villadose | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio RO}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 4 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 54 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 131 | koord_Y_en_mapo = 70 | alto = 5 | areo = 32 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 5303 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 164 (2005) | subdividaĵoj = Cambio, Canale di Villadose (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Adria]], [[Ceregnano]], [[Rovigo]], [[San Martino di Venezze]] (2005) | poŝtkodo = 45010 (2005) | telefona_kodo = 0425 (2005) | ISTAT_kodo = 029048 (2005) | imposta_kodo = L939 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''villadosani'' | patrono = [[S. Leonardo abate]] | festo = [[6-a de novembro]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.villadose.ro.it/ | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Villadose''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Rovigo]] imawdawri3rbyen2n1vmcu6yne0fawl Villamarzana 0 77174 9400475 8548114 2026-06-12T17:57:27Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400475 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villamarzana | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio RO}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 1 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 41 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 126 | koord_Y_en_mapo = 72 | alto = | areo = 14 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1226 (2005) | denso_de_loĝantoj = 88 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Arquà Polesine]], [[Costa di Rovigo]], [[Frassinelle Polesine]], [[Fratta Polesine]], [[Pincara]] (2005) | poŝtkodo = 45030 (2005) | telefona_kodo = 0425 (2005) | ISTAT_kodo = 029049 (2005) | imposta_kodo = L967 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Villamarzana''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Rovigo]] 5i1w6o9c86yw9lmxpdk8u1o2mfx5zg8 Villanova Marchesana 0 77175 9400486 8548147 2026-06-12T18:24:19Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] + ĝermeto 9400486 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villanova Marchesana | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio RO}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 0 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 58 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 133 | koord_Y_en_mapo = 72 | alto = | areo = 18 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1037 (2005) | denso_de_loĝantoj = 58 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Adria]], [[Berra]] (FE), [[Crespino]], [[Gavello]], [[Papozze]] (2005) | poŝtkodo = 45030 (2005) | telefona_kodo = 0425 (2005) | ISTAT_kodo = 029051 (2005) | imposta_kodo = L985 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Villanova Marchesana''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}}[[Dosiero:Villanova Marchesana Town Hall.jpg|eta|maldekstra|400ra|Urbodomo]] [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Rovigo]] rizz430a11psrxvcx7eb2mouq4ftf3p Villanova del Ghebbo 0 77176 9400485 8548158 2026-06-12T18:23:43Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400485 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villanova del Ghebbo | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio RO}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 4 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 39 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 125 | koord_Y_en_mapo = 70 | alto = | areo = 11 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2196 (2005) | denso_de_loĝantoj = 200 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Costa di Rovigo]], [[Fratta Polesine]], [[Lendinara]], [[Lusia]], [[Rovigo]] (2005) | poŝtkodo = 45020 (2005) | telefona_kodo = 0425 (2005) | ISTAT_kodo = 029050 (2005) | imposta_kodo = L988 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Villanova del Ghebbo''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Rovigo]] pwzkekzrbr0hl0nzpb2dxetkcbvzlmd Villaverla 0 77178 9400489 8548386 2026-06-12T18:26:10Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400489 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Villaverla | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio VI}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 39 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 30 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 122 | koord_Y_en_mapo = 51 | alto = | areo = 15 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 5827 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 353 (2005) | subdividaĵoj = Novoledo (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Caldogno]], [[Dueville]], [[Isola Vicentina]], [[Malo]], [[Montecchio Precalcino]], [[Sarcedo]], [[Thiene]] (2005) | poŝtkodo = 36030 (2005) | telefona_kodo = 0445 (2005) | ISTAT_kodo = 024118 (2005) | imposta_kodo = M032 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Villaverla''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Vicenza]] 0o5bu806z7ontymfgsp8p140nz0srf6 Volpago del Montello 0 77182 9400503 8565794 2026-06-12T18:41:02Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400503 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Volpago del Montello | regiono = {{Italio VEN}} (2005) | provinco = {{Italio TV}} (2005) | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 47 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 7 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 137 | koord_Y_en_mapo = 47 | alto = 91 | areo = 44 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 9052 (2005) | denso_de_loĝantoj = 206 (2005) | subdividaĵoj = Selva del Montello, Venegazzù, Santa Maria della Vittoria, Belvedere (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Crocetta del Montello]], [[Giavera del Montello]], [[Montebelluna]], [[Moriago della Battaglia]], [[Paese]], [[Ponzano Veneto]], [[Povegliano]], [[Sernaglia della Battaglia]], [[Trevignano]] (2005) | poŝtkodo = 31040 (2005) | telefona_kodo = 0423 (2005) | ISTAT_kodo = 026093 (2005) | imposta_kodo = M118 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''volpaghesi'' | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.volpago-del-montello.tv.it | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Volpago del Montello''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. == Famuloj == * [[Pier Andrea Saccardo]], [[Botaniko|botanikisto]] kaj [[Mikologio|micologo]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Treviso]] h4kni417lcs5dlre5yh3k9ev1n3aptu Vas (Italio) 0 77782 9400549 8504976 2026-06-12T19:47:34Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400549 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Vas | regiono = {{Italio VEN}} | provinco = {{Italio BL}} | latitudo_gradoj = 45 | latitudo_minutoj = 56 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 56 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 132 | koord_Y_en_mapo = 42 | alto = {{Vikidata ero|p-kodo=P2044}} | areo = 17 | kvanto_de_loĝantoj = 827 (2011) | denso_de_loĝantoj = 51 | subdividaĵoj = Marziai kaj Caorera (2013) | najbaraj_komunumoj = [[Feltre]], [[Lentiai]], [[Quero]], [[Segusino]] (TV) kaj [[Valdobbiadene]] (TV) (2013) | poŝtkodo = 32030 | telefona_kodo = 0439 | ISTAT_kodo = 025064 (2013) | imposta_kodo = L692 (2013) | nomo_de_loĝantoj = ''vassesi'' | patrono = Leonardo de Noblac | festo = 6-a de novembro | retpaĝo = [https://www.comune.querovas.bl.it oficiala retejo] | mapo = Map of Veneto.svg | mapamplekso = 300 }} '''Vas''' ĝis la 28-a de decembro 2013 estis [[komunumo]] de [[Italio]]. Tiam ĝi kunfandiĝis kun la apuda komunumo [[Quero]] al nova komunumo [[Quero Vas]], kiu apartenas al la regiono [[Veneto]] kaj al la [[provinco Belluno]]. La komunumopartoj situas en la montoĉeno [[Dolomitoj]], suda kalkoŝtona parto (aŭ laŭ alia difino antaŭmontaro) de la [[Alpoj]]. {{Projektoj}} {{Provinco Beluno}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Veneto]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Belluno]] obf87y4s6bd968xmos56turnaw32gr7 István Réti 0 79192 9400952 9158188 2026-06-13T08:59:28Z Sj1mor 12103 9400952 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |priskribo=Memportreto de István Réti }} '''RÉTI István''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[profesoro]], [[rektoro]], [[membro]] de [[Societo Szinyei Merse Pál]] naskita en [[Hungario]] la [[16-an de decembro]] [[1872]] en urbo [[Nagybánya]] (nun [[Rumanio]]), kaj mortinta la [[17-an de januaro]] [[1945]] en [[Budapeŝto]]. == Kariero == István Réti lernis en [[Hungara Belarta Universitato|Reĝa Belarta Altlernejo de Budapeŝto]], poste ekde [[1991]] en la lernejo de [[Simon Hollósy]] en [[Munkeno]]. En [[1893]] li faris duonjarstudon en [[Parizo]] en Julian Akademio. Kune kun [[János Thorma]] li faris preparojn por la malfermo de la [[Artistkolonio de Nagybánya]]. Post [[1902]] li estis unu el la estraranoj de libera artistskolonio de Nagybánya. De [[1923]] li fariĝis profesoro de la [[Hungara Belarta Universitato|Hungara Belarta Altlernejo]] kaj inter [[1928]] kaj [[1935]] li estis ties rektoro. Li verkis ankaŭ artteoriajn kaj estetikajn studojn. == Libroj == * ''Alkotó művészet'' ([[1944]]), * ''A nagybányai művésztelep'', ([[1954]]). == Elektitaj disĉiploj == {{Div col|cols = 2}} * [[József Bánáti Sverák]] * [[Ernő Béli Vörös]] * [[Ida Benczúr]] * [[István Boldizsár]] * [[Pál Borgida]] * [[Samu Börtsök]] * [[Lajos Csabai Ékes]] * [[Antónia Csíkos]] * [[Jenő Elekfy]] * [[Marianne Gábor]] * [[Sándor Galimberti]] * [[Sándor Gáspárdy]] * [[István Huber]] * [[Szilárd Iván]] * [[János Jakuba]] * [[Dávid Jándi]] {{Div col end}} {{Div col|cols = 3}} * [[Ernő Jeges]] * [[Miklós Káplár]] * [[József Klein]] * [[Béla Kontuly]] * [[Mihály Kuczka]] * [[Oszkár Lázár]] * [[Dezső Meilinger]] * [[Mária Modok]] * [[István Moldován (Kolozsváry)]] * [[Jenő Paizs Goebel]] * [[Artúr Pán]] * [[Károly Patkó]] * [[Ervin Plány]] * [[János Pirk]] * [[György Rauscher]] * [[György Román]] * [[Ernő Schubert]] * [[Lajos Slevensky]] * [[József Soproni Horváth]] * [[Lajos Szentiványi (pentristo)]] * [[Angéla Szuly]] * [[Nándor Lajos Varga]] * [[Zoltán Závory]] {{Div col end}} <gallery mode=packed> Slicing the bread, 1918.jpg|Panotranĉo Funeral of a homeguard, 1899.jpg|Funebra marŝo Gypsy girl, 1912.jpg|Cigana knabino Old women, 1900.jpg|Maljunulino </gallery> == Fonto == * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html Magyar Életrajzi Lexikon] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.hung-art.hu/index-en.html Arto en Hungario] {{Bibliotekoj}} {{Unua}} {{Vivtempo|Reti, Istvan}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Transilvaniaj hungaroj]] [[Kategorio:Hungaraj profesoroj]] lec8c4jex9auq5eg958zp000ya50yj5 Toro (Italio) 0 79271 9400992 8482995 2026-06-13T09:18:16Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400992 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=komunumo|apa=Toro}} {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Toro | regiono = {{Italio MOL}} (2005) | provinco = {{Italio CB}} (2005) | latitudo_gradoj = 41 | latitudo_minutoj = 34 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 14 | longitudo_minutoj = 46 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 200 | koord_Y_en_mapo = 183 | alto = 588 | areo = 23 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 1530 (2005) | denso_de_loĝantoj = 67 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Campodipietra]], [[Jelsi]], [[Monacilioni]], [[Pietracatella]], [[San Giovanni in Galdo]] (2005) | poŝtkodo = 86018 (2005) | telefona_kodo = 0874 (2005) | ISTAT_kodo = 070080 (2005) | imposta_kodo = L230 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''toresi'' | patrono = [[San Mercurio]] | festo = [[26-a de aŭgusto]] (2005) | retpaĝo = http://www.toro | mapo = MOL-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Toro''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. {{Ĝermeto}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Moliso]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Campobasso]] 3o90b62fh4f3x54f89s127j54oj47ji Târgu Lăpuș 0 80251 9400873 8489256 2026-06-13T08:36:57Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400873 wikitext text/x-wiki {{Informkesto setlejo de Rumanio | Nomo = Târgu Lăpuș | Speco = Urbo | Distrikto = Maramureș | Komunumo = | AliajNomoj = Magyarlápos ({{hu}}), Laposch ({{de}}) | IamaHungaraDepartemento = Szolnok-Doboka | latitudo-gradoj = 47 | latitudo-minutoj = 27 | latitudo-sekundoj = 9 | longitudo-gradoj = 23 | longitudo-minutoj = 51 | longitudo-sekundoj = 47 | Alto = | Poŝtkodo = 435600 | Loĝantaro = 5.367 | Loĝantaro-aldono = (en 2011; 5.844 en 2002) | LoĝantaroKom = 11.744 (en 2011) | Siruta = 106817 }} '''Târgu Lăpuș''' [tırgu ləpuŝ] (hungare: '''Magyarlápos''' [madjarla:poŝ], germane: '''Laposch''') estas urbo en [[distrikto Maramureș]] en Rumanio, ĉe la supra fluejo de la [[Lăpuș (rivero)|Lăpuș]]-rivero sudoriente de [[Baia Mare]]. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj [[Boiereni]], [[Borcut]], Cătun, [[Cufoaia]], [[Dămăcușeni]], [[Dobricu Lăpușului]], [[Dumbrava (Târgu Lăpuș)|Dumbrava]], [[Fântânele (Târgu Lăpuș)|Fântânele]], [[Groape]], [[Inău (Târgu Lăpuș)|Inău]], [[Răzoare (Târgu Lăpuș)|Răzoare]], [[Rogoz (Târgu Lăpuș)|Rogoz]], [[Rohia]] kaj [[Stoiceni]]. == Historio == Ĝia unua skriba mencio estis en [[1291]]. La rumanoj koloniis en la dua parto de [[18-a jarcento]]. Ĝis [[Trianona traktato|1919]] kaj inter [[Dua Viena Arbitracio|1940]] kaj [[Ŝtatrenverso en Rumanio de 1944|1944]] la urbo apartenis al [[Hungario]] (''[[Szolnok-Doboka]]''). == Loĝantaro == En [[1910]] Târgu Lăpuș havis 2 671 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en [[1992]] 6 412 (rumanoj, 14 % da hungaroj). == Fonto == * [[Magyar nagylexikon]], 1–18, 1993–2004, Budapest. == Renomaj personoj == * [[Ferenc Benkő]] ([[4-a de januaro]] [[1745]] – [[Nagyenyed]], [[16-a de decembro]] [[1816]]): reformit-eklezia verkisto, natursciencisto (mineralogo). * [[Zoltán Csizér]]: kuracisto * [[Boldizsár Deák]] (n. [[1980]]): pentristo, lignoskulptisto * [[Annamária Ferenczy]] (n. [[13-a de majo]] [[1926]]: aktorino. * [[Károly Gyulay]] (n. [[30-a de decembro]] [[1934]]): aktoro, reĝisoro. * [[Dezső Kovács]] ([[29-a de decembro]] [[1866]] – [[Cluj-Napoca|Cluj]], [[17-a de julio]] [[1935]]): verkisto, kritikisto, redaktoro. * [[Árpád Márton (aktoro, politikisto)|Árpád Márton]] (n. [[1955]]): aktoro, politikisto. * [[László Valovits]] (Târgu Lăpuș, [[1945]]) pentristo, grafikisto. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://primariatargulapus.ro/ Urba retejo] == Vidu ankaŭ == * [[Artisttendaro de Baia Mare-Târgu Lăpuș]] <gallery> Dosiero:Targu Lapus jud Maramures.jpg|Situo en la distrikto </gallery> {{Komunumoj de distrikto Maramureș}} {{DEFAŬLTORDIGO:Targu Lapus}} [[Kategorio:Urboj de Rumanio]] [[Kategorio:Distrikto Maramureș]] 20ca67o48nc7cjidoa54cg0jo7hzvdu Transformo de Möbius 0 87411 9401014 9264048 2026-06-13T09:28:19Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9401014 wikitext text/x-wiki {{Matematikaj funkcioj}} :''Transformo de Möbius devus esti ne konfuzita kun la [[konverto de Möbius]] kaj la [[funkcio de Möbius]].'' En [[matematiko]], '''Transformo de Möbius''' estas bijekcia [[konforma bildigo]] de la etenda kompleksa ebeno (kio estas la [[kompleksa ebeno]] pligrandigita per la [[punkto je malfinio]]): :<math>\widehat{\mathbb{C}} = \mathbb{C}\cup\{\infty\}.</math> La aro de ĉiuj transformoj de Möbius formas [[Grupo (algebro)|grupon]] sub [[Funkcia komponaĵo|komponaĵo]] nomita kiel la '''[[grupo de Möbius]]'''. Transformoj de Möbius estas nomataj ankaŭ kiel '''frakciaj linearaj transformoj'''. == Ĝenerala priskribo == La möbius-a grupo estas la [[aŭtomorfia grupo]] de la [[rimana sfero]] :<math>\mbox{Aut}(\widehat\mathbb C).</math> Certaj subgrupoj de la möbius-a grupo formas aŭtomorfiajn grupojn de la aliaj simple-koneksaj [[rimana surfaco|rimanaj surfacoj]] (la [[kompleksa ebeno]] kaj la hiperbola ebeno). Kiel tia, möbius-aj transformoj ludas gravan rolon en la teorio de rimanaj surfacoj. La kovranta grupo de ĉiu rimana surfaco estas diskreta subgrupo de la möbius-a grupo (vidu [[grupo de Klein|grupon de Klein]]). möbius-aj transformoj estas ankaŭ proksime rilatanta al [[Izometrio|(izometrioj, izometrias)]] de [[Hiperbola 3-dukto|hiperbolaj 3-duktoj]]. Aparte grava subgrupo de la möbius-a grupo estas la [[modula grupo]]; ĝi estas centralo al la teorio de multaj [[fraktalo]]j, [[Modula formo|modulaj formoj]], [[Elipsa kurbo|elipsaj kurboj]], kaj [[Pellia ekvacio]]j. En [[fiziko]], la [[identa komponanto]] de la [[lorenca grupo]] agas sur la ĉiela sfero laŭ la sama maniero kiel la möbius-a grupo agas sur la [[rimana sfero]]. Fakte, ĉi tiuj du grupoj estas izomorfaj. Rigardanto kiu akcelas al relativisma rapideco vidos kiel la ŝablono de konstelacioj proksime al la Tero kontinue transformiĝas laŭ infinitezimaj möbius-aj transformoj. Ĉi tiu observado estas ofte prenita kiel la deirpunkto de twistor-teorio. == Difino == La ĝenerala formo de transformo de Möbius estas donita per :<math>z \mapsto \frac{a z + b}{c z + d}</math> kie ''a'', ''b'', ''c'', ''d'' estas [[kompleksaj nombroj]] tiuj ke ''ad'' − ''_bc_'' ≠ 0. Ĉi tiu difino povas esti etendita al la tuta [[Rimana sfero]] (la [[kompleksa ebeno]] plus la [[punkto je malfinio]]) kun du specialaj okazoj: * la punkto <math>z = -d/c</math> estas mapita al <math>\infty</math> * la punkto <math>z=\infty</math> estas mapita al <math>a/c</math> Oni povas havi Möbius-ajn transformojn por la [[Reela nombro|reelaj nombroj]] kaj ankaŭ por la kompleksaj nombroj. En ambaŭ okazoj, oni bezonas pligrandigi la domajnon per punkto je malfinio. La kondiĉo ''ad'' − ''bc'' ≠ 0 asekuras ke la transformo estas inversigebla). La inversa transformo estas donita per :<math>z \mapsto \frac{d z - b}{-c z + a}</math> kun la samaj specialaj okazoj. La aro de ĉiuj möbius-aj transformoj formas [[grupo (algebro)|grupon]] sub [[funkcia komponaĵo|komponaĵo]]. Ĉi tiu grupo povas esti strukturita kiel [[kompleksa dukto]], kie komponaĵo kaj inversigo estas holomorfaj mapoj. La möbius-a grupo estas tiam komplekso [[Lie-grupo]]. Ĝi estas kutime signita <math>\mbox{Aut}(\widehat\mathbb C)</math>, ĉar ĝi estas la [[aŭtomorfia grupo]] de la Rimana sfero. == Projekciaj matricaj prezentoj == La transformo :<math>f(z) = \frac{a z + b}{c z + d}</math> povas esti utile esprimita kiel [[Matrico (matematiko)|matrico]] :<math>\mathfrak{H} = \begin{pmatrix} a & b \\ c & d \end{pmatrix}.</math> La kondiĉo ''anonco'' − ''_bc_'' ≠ 0 estas ekvivalento al la kondiĉo (tiu, ke, kiu) la [[determinanto]] de pli supre matrico esti nenulo (kio estas la matrico devus esti [[Inversigebla matrico|ne-singularo]]). (Tononomo, Noto, Noti) (tiu, ke, kiu) multiplikante <math>\mathfrak H</math> per (ĉiu, iu) kompleksa nombro λ donas pligrandiĝo al la sama transformo. Tiaj matricaj prezentoj estas (nomita, vokis) [[Projekcia prezento|projekciaj prezentoj]] por kaŭzoj eksplikis pli sube. Ĝi estas ofte oportuna al ununormigi <math>\mathfrak H</math> por ke ĝia determinanto estas egala al 1. La matrico <math>\mathfrak H</math> estas tiam unika [[supren al]] signo. La utileco de ĉi tiu prezento estas (tiu, ke, kiu) la komponaĵo de du Möbius-a (transformoj, transformas) korespondas precize al [[matrica multipliko]] de la korespondantaj matricoj. Tio estas, se ni difini mapo :<math>\pi\colon \mbox{GL}(2,\mathbb C) \to \mbox{Aut}(\widehat\mathbb C)</math> de la [[ĝenerala lineara grupo]] Gl(2,'''C''') al la Möbius-a grupo kiu sendas la matrico <math>\mathfrak{H}</math> al la transformo ''f'', tiam ĉi tiu mapo estas [[grupa homomorfio]]. La mapo <math>\pi</math> estas ''ne'' [[izomorfio]], ekde ĝi (mapoj, mapas) (ĉiu, iu) skalaro multaj de <math>\mathfrak{H}</math> al la sama transformo. La kerno de ĉi tiu homomorfio estas tiam la aro de ĉiuj skalaraj matricoj Z(2,'''C'''). La [[kvocienta grupo]] Gl(2,'''C''')/Z(2,'''C''') estas (nomita, vokis) la [[projekcia lineara grupo]] kaj estas kutime signifita _PGL_(2,'''C'''). Per la unua izomorfia teoremo de grupa teorio ni konkludi (tiu, ke, kiu) la Möbius-a grupo estas izomorfia al _PGL_(2,'''C'''). Ankaŭ, la natura [[Grupa ago|ago]] de _PGL_(2,'''C''') sur la kompleksa projekcia linio '''_CP_'''<sup>1</sup> estas akurate la natura ago de la Möbius-a grupo sur la Rimana sfero kiam la sfero kaj la projekcia linio estas (identigita, identigita) kiel sekvas: :<math>[z_1 : z_2]\leftrightarrow z_1/z_2.</math> Ĉi tie [''z''<sub>1</sub>:''z''<sub>2</sub>] estas [[homogenaj koordinatoj]] sur '''_CP_'''<sup>1</sup>. Se unu ununormigas <math>\mathfrak{H}</math> por ke la determinanto estas egala al unu, la mapo <math>\pi</math> limigas al (surjekcia, surĵeta) mapo de la [[speciala lineara grupo]] _SL_(2,'''C''') al la Möbius-a grupo. La Möbius-a grupo estas pro tio ankaŭ izomorfia al _PSL_(2,'''C'''). Ni tiam havi jenon (izomorfioj, izomorfias): :<math>\mbox{Aut}(\widehat\mathbb C) \cong \mbox{PGL}(2,\mathbb C) \cong \mbox{PSL}(2,\mathbb C).</math> De la lasta identigo ni vidi (tiu, ke, kiu) la Möbius-a grupo estas 3-dimensia komplekso (Mensogi, Kuŝi) grupo (aŭ 6-dimensia (reala, reela) (Mensogi, Kuŝi) grupo). (Tononomo, Noto, Noti) (tiu, ke, kiu) estas precize du matrica unuhava determinanto kiu povas kutimi prezenti (ĉiu, iu) donita Transformo de Möbius. Tio estas, _SL_(2,'''C''') estas duopa kovri de _PSL_(2,'''C'''). Ekde _SL_(2,'''C''') estas simple-koneksa ĝi estas la universala kovri de la Möbius-a grupo. La [[fundamenta grupo]] de la Möbius-a grupo estas tiam '''Z'''<sub>2</sub>. == Propraĵoj == (Ĉiu, Iu) Transformo de Möbius povas esti (verkita, komponita) de la rudimenta (transformoj, transformas): _dilations_, [[Traduko|(tradukoj, tradukas, translacioj, translacias)]] kaj (renversaĵoj, renversaĵas, inversigoj, inversigas). Se ni difini linio al esti cirklo (trairanta, pasanta) tra malfinio, tiam ĝi povas esti montrita (tiu, ke, kiu) Transformo de Möbius (mapoj, mapas) cirkloj al cirkloj, per (aspektanta, rigardanta) je ĉiu rudimenta transformo. La ''kruci-rilata konservada teoremo'' ŝtatoj (tiu, ke, kiu) la [[kruci-rilato]] :<math> \frac{(z_1-z_3)(z_2-z_4)}{(z_1-z_4)(z_2-z_3)} = \frac{(w_1-w_3)(w_2-w_4)}{(w_1-w_4)(w_2-w_3)} </math> estas invarianto sub Transformo de Möbius (tiu, ke, kiu) (mapoj, mapas) de ''z'' al ''w''. La ago de la Möbius-a grupo sur la Rimana sfero estas ''akre 3-transitiva'' en la senco ke tiu estas unika Transformo de Möbius kiu prenas ĉiujn tri klarajn punktojn sur la Rimana sfero al ĉiu alia aro de tri klaraj punktoj. Vidi la sekcio pli sube sur preciziganta transformo per tri punktoj. == Klasifiko == Möbius-a (transformoj, transformas) estas kutime (klasifikita, klasigita) enen kvar (klavas, tipoj), '''parabola''', '''elipsa''', '''hiperbola''' kaj '''_loxodromic_''' (reale hiperbola estas speciala okazo de _loxodromic_). La klasifiko havas ambaŭ algebran kaj geometrian signifecon. Geometrie, la malsama (klavas, tipoj) rezulto en malsama (transformoj, transformas) de la kompleksa ebeno, kiel la (ciferoj, ciferas, geometriaj figuroj, figuroj, figuras) pli sube ilustri. Ĉi tiuj (klavas, tipoj) povas esti (distingita, invarianta, memkonjugita, normala, diferencigis) per (aspektanta, rigardanta) je la spuro <math>\mbox{tr}\,\mathfrak{H}=a+d</math>. (Tononomo, Noto, Noti) (tiu, ke, kiu) la spuro estas invarianto sub konjugo, tio estas, :<math>\mbox{tr}\,\mathfrak{GHG}^{-1} = \mbox{tr}\,\mathfrak{H}</math> kaj (do, tiel) ĉiu membro de _conjugacy_ klaso estos havi la saman spuron. Ĉiu Transformo de Möbius povas esti skribita tia (tiu, ke, kiu) ĝia (figuranta, prezentanta) matrico <math>\mathfrak{H}</math> havas determinanton unu (per multiplikante la elementoj kun taŭgi skalaro). Du Möbius-a (transformoj, transformas) <math> \mathfrak{H}, \mathfrak{H}'</math> (ambaŭ ne egala al la idento (konverti, konverto)) kun <math> \det \mathfrak{H}=\det\mathfrak{H}'=1 </math> estas konjugita se kaj nur se <math> \mbox{tr}^2\,\mathfrak{H}= \mbox{tr}^2\,\mathfrak{H}' </math>. En jena diskuto ni estos ĉiam alpreni (tiu, ke, kiu) la (figuranta, prezentanta) matrico <math> \mathfrak{H}</math> estas ununormigita tia (tiu, ke, kiu) <math> \det{\mathfrak{H}}=ad-bc=1 </math>. '''Parabola (konvertas, konvertoj)''' La (konverti, konverto) estas dirita al esti parabola se :<math>\mbox{tr}^2\mathfrak{H} = (a+d)^2 = 4</math>. (Konverti, Konverto) estas parabola se kaj nur se ĝi havas unu fiksan punkton en la [[Rimana sfero|_compactified_ kompleksa ebeno]] <math>\widehat{\mathbb{C}}=\mathbb{C}\cup\{\infty\}</math>. Ĝi estas parabola se kaj nur se ĝi estas konjugita al :<math>\begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}</math>. La [[Grupo (algebro)|subgrupo]] de parabola (konvertas, konvertoj) estas ekzemplo de [[Borela subgrupo]], kiu ĝeneraligas la ideo al pli altaj dimensioj. Ĉiu alia ne-idento (transformoj, transformas) havi du fiksajn punktojn. Ĉiuj ne-parabola (ne-idento) (konvertas, konvertoj) estas konjugita al :<math>\begin{pmatrix} \lambda & 0 \\ 0 & \lambda^{-1} \end{pmatrix}</math> kun <math>\lambda</math> ne egala al 0,1 aŭ -1. La kvadrato <math>k=\lambda^2</math> estas (nomita, vokis) la '''karakteriza konstanto''' aŭ '''multiplikanto''' de la transformo. '''Elipsa (konvertas, konvertoj)''' La (konverti, konverto) estas dirita al esti elipsa se :<math>0 \le \mbox{tr}^2\mathfrak{H} < 4</math>. (Konverti, Konverto) estas elipsa se kaj nur se <math>|\lambda|=1</math>. Skribanta <math>\lambda=e^{i\alpha}</math>, elipsa (konverti, konverto) estas konjugita al :<math>\begin{pmatrix} \cos\alpha & \sin\alpha \\ -\sin\alpha & \cos\alpha \end{pmatrix}</math> kun <math>\alpha</math> (reala, reela). (Tononomo, Noto, Noti) (tiu, ke, kiu) por ''(ĉiu, iu)'' <math>\mathfrak{H}</math>, la karakteriza konstanto de <math>\mathfrak{H}^n</math> estas <math>k^n</math>. Tial, la nur Möbius-a (transformoj, transformas) de finia [[Ordo (grupa teorio)|(mendi, ordo)]] estas la elipsa (transformoj, transformas), kaj ĉi tiuj nur kiam λ estas [[radiko de unueco]]; ekvivalente, kiam α estas (racionala, racionalo) multaj de [[Pi (nombro)|pi]]. '''Hiperbola (konvertas, konvertoj)''' La (konverti, konverto) estas dirita al esti hiperbola se :<math>\mbox{tr}^2\mathfrak{H} > 4</math>. (Konverti, Konverto) estas hiperbola se kaj nur se λ estas (reala, reela) kaj pozitiva. '''_Loxodromic_ (konvertas, konvertoj)''' La (konverti, konverto) estas dirita al esti _loxodromic_ se <math>\mbox{tr}^2\mathfrak{H}</math> estas ne en la segmento de [0,4]. Hiperbola (konvertas, konvertoj) estas tial speciala okazo de _loxodromic_ (transformoj, transformas). Transformo estas _loxodromic_ se kaj nur se <math>|\lambda|\ne 1</math>. Historie, navigado per _loxodrome_ aŭ _rhumb_ linio (ligas, referas) al vojo de konstanto (ursanta, lagro); la rezultanta vojo estas logaritma spiralo, simila en formo al la (transformoj, transformas) de la kompleksa ebeno (tiu, ke, kiu) _loxodromic_ Transformo de Möbius (konstruas, faras). Vidi la geometria (ciferoj, ciferas, geometriaj figuroj, figuroj, figuras) pli sube. {| border=1 cellpadding=2 style="margin: auto; border-collapse: collapse; text-align: center;" |- bgcolor="#DDDDFF" ! Transformo || Spuro (kvadratis, placita, kvadratigita) || (Multiplikantoj, Multiplikantas) ! colspan=2 | Klasa prezentanto |- !Elipsa | <math>0 \leq \sigma < 4</math> | <math>|k| = 1</math><br><math>k = e^{\pm i\theta} \neq 1</math> | <math>\begin{pmatrix}e^{i\theta/2} & 0 \\ 0 & e^{-i\theta/2}\end{pmatrix}</math> | <math>z\mapsto e^{i\theta}z</math> |- !Parabola | <math>\sigma = 4</math> | <math>k = 1</math> | <math>\begin{pmatrix}1 & a \\ 0 & 1\end{pmatrix}</math> | <math>z\mapsto z + a</math> |- !Hiperbola | <math>4 < \sigma < \infty</math> | <math>k \in \mathbb R^{+}</math><br><math>k = e^{\pm \theta} \neq 1</math> | <math>\begin{pmatrix}e^{\theta/2} & 0 \\ 0 & e^{-\theta/2}\end{pmatrix}</math> | <math>z \mapsto e^\theta z</math> |- !_Loxodromic_ | <math>\sigma\in\mathbb C, \sigma \not\in [0,4]</math> | <math>|k| \neq 1</math><br><math>k = \lambda^{2}, \lambda^{-2}</math> | <math>\begin{pmatrix}\lambda & 0 \\ 0 & \lambda^{-1}\end{pmatrix}</math> | <math>z \mapsto k z</math> |} == Fiksaj punktoj == Ĉiu ne-identa Transformo de Möbius havas du [[Fiksa punkto (matematiko)|fiksajn punktojn]] <math>\gamma_1, \gamma_2</math> sur la Rimana sfero. (Tononomo, Noto, Noti) (tiu, ke, kiu) la fiksaj punktoj estas grafita ĉi tie kun [[obleco]]; por parabola (transformoj, transformas), la fiksaj punktoj koincidi. Ĉu aŭ ambaŭ de ĉi tiuj fiksaj punktoj (majo, povas) esti la punkto je malfinio. La fiksaj punktoj de la transformo :<math>f(z) = \frac{az + b}{cz + d}</math> estas ricevita per solvanta la fiksa punkta ekvacio <math>f(\gamma) = \gamma</math>. Por <math>c\ne 0</math>, ĉi tiu havas du (radikoj, radikas) <small>(pruvo)</small>: :<math>\gamma_{1,2} = \frac{(a - d) \pm \sqrt{(a-d)^2 + 4bc}}{2c} = \frac{(a - d) \pm \sqrt{(a+d)^2 - 4(ad-bc)}}{2c}.</math> (Tononomo, Noto, Noti) (tiu, ke, kiu) por parabola (transformoj, transformas), kiu kontentigi <math>(a+d)^2 = 4(ad-bc)</math>, la fiksaj punktoj koincidi. Kiam <math>c=0</math> unu de la fiksaj punktoj estas je malfinio, la alia estas donita per :<math>\gamma=-\frac{b}{a-d}.</math> La transformo estos esti simpla transformo (verkis, komponita) de [[Traduko|(tradukoj, tradukas, translacioj, translacias)]], [[Rotacio|(rotacioj, rotacias)]], kaj _dilations_: <math>z \mapsto \alpha z + \beta</math>. Se <math>c=0</math> kaj <math>a=d</math>, tiam ambaŭ fiksaj punktoj estas je malfinio, kaj la Transformo de Möbius korespondas al pura traduko: <math>z \mapsto z + \beta</math>. === Normala formo === Möbius-a (transformoj, transformas) estas ankaŭ iam skribita en (termoj, kondiĉoj, terminoj, termas, terminas) de iliaj fiksaj punktoj en (do, tiel)-(nomita, vokis) '''normala formo'''. Ni unua (trakti, kuraci) la ne-parabola (kesto, okazo), por kiu estas du klaraj fiksaj punktoj. ''Ne-parabola (kesto, okazo)'': Ĉiu ne-parabola transformo estas konjugita al _dilation_, kio estas transformo de la (formo, formi) :<math>z \mapsto k z</math> kun fiksaj punktoj je 0 kaj ∞. Al vidi ĉi tiu difini mapo :<math>g(z) = \frac{z - \gamma_1}{z - \gamma_2}</math> kiu sendas la punktoj <math>(\gamma_1, \gamma_2)</math> al <math>(0,\infty)</math>. Ĉi tie ni alpreni (tiu, ke, kiu) ambaŭ <math>\gamma_1</math> kaj <math>\gamma_2</math> estas finia. Se unu de ilin estas jam je malfinio tiam ''g'' povas esti aliigita (do, tiel) rilate (fiksi, neŝanĝebligi) malfinio kaj sendi la alia punkto al 0. Se ''f'' havas klarajn fiksajn punktojn <math>(\gamma_1, \gamma_2)</math> tiam la transformo <math>gfg^{-1}</math> havas fiksajn punktojn je 0 kaj ∞ kaj estas pro tio _dilation_: <math>gfg^{-1}(z) = kz</math>. La fiksa punkta ekvacio por la transformo ''f'' povas tiam esti skribita :<math>\frac{f(z)-\gamma_1}{f(z)-\gamma_2} = k \frac{z-\gamma_1}{z-\gamma_2}.</math> Solvanta por ''f'' donas (en matrico (formo, formi)): :<math>\mathfrak{H}(k; \gamma_1, \gamma_2) = \begin{pmatrix} \gamma_1 - k\gamma_2 & (k - 1) \gamma_1\gamma_2 \\ 1 - k & k\gamma_1 - \gamma_2 \end{pmatrix}</math> aŭ, se unu de la fiksaj punktoj estas je malfinio: :<math>\mathfrak{H}(k; \gamma, \infty) = \begin{pmatrix} k & (1 - k) \gamma \\ 0 & 1 \end{pmatrix}</math> De la pli supre esprimoj unu povas kalkuli la derivaĵoj de ''f'' je la fiksaj punktoj: :<math>f'(\gamma_1)= k\,</math> kaj <math>f'(\gamma_2)= 1/k.\,</math> Observi (tiu, ke, kiu), donita (ordenanta, mendanta, ordanta, dimensianta, komandanta, ordigo) de la fiksaj punktoj, ni povas (distingi, diferencigi) unu de la (multiplikantoj, multiplikantas) (''k'') de ''f'' kiel la '''karakteriza konstanto''' de ''f''. Dorsflankanta la (mendi, ordo) de la fiksaj punktoj estas ekvivalento al prenante la inversa multiplikanto por la karakteriza konstanto: :<math>\mathfrak{H}(k; \gamma_1, \gamma_2) = \mathfrak{H}(1/k; \gamma_2, \gamma_1).</math> Por _loxodromic_ (transformoj, transformas), ĉiam <math>|k|>1</math>, unu diras (tiu, ke, kiu) <math>\gamma_1</math> estas la '''forloga''' fiksa punkto, kaj <math>\gamma_2</math> estas la '''alloga''' fiksa punkto. Por <math>|k|<1</math>, la (roloj, rolas) estas dorsflankita. ''Parabola (kesto, okazo)'': En la parabola (kesto, okazo) estas nur unu fiksa punkto <math>\gamma</math>. La transforma sendanta punkto al ∞ estas :<math>g(z) = \frac{1}{z - \gamma}</math> aŭ la idento se <math>\gamma</math> estas jam je malfinio. La transformo <math>gfg^{-1}</math> _fixes_ malfinio kaj estas pro tia traduko: :<math>gfg^{-1}(z) = z + \beta\,.</math> Ĉi tie, β estas (nomita, vokis) la '''traduka longo'''. La fiksa punkta formulo por parabola transformo estas tiam :<math>\frac{1}{f(z)-\gamma} = \frac{1}{z-\gamma} + \beta</math>. Solvanta por ''f'' (en matrico (formo, formi)) donas :<math>\mathfrak{H}(\beta; \gamma) = \begin{pmatrix} 1+\gamma\beta & - \beta \gamma^2 \\ \beta & 1-\gamma \beta \end{pmatrix}</math> aŭ, se <math>\gamma = \infty</math>: :<math>\mathfrak{H}(\beta; \infty) = \begin{pmatrix} 1 & \beta \\ 0 & 1 \end{pmatrix}</math> (Tononomo, Noto, Noti) (tiu, ke, kiu) <math>\beta</math> estas ''ne'' la karakteriza konstanto de ''f'', kiu estas ĉiam 1 por parabola transformo. De la pli supre esprimoj unu povas kalkuli: :<math>f'(\gamma) = 1.\,</math> == Geometria interpretado de la karakteriza konstanto == Jena bildo prezentas (post _stereographic_ transformo de la sfero al la ebeno) la du fiksaj punktoj de Transformo de Möbius en la ne-parabola (kesto, okazo): [[Dosiero:Mobius Identity.jpeg|Image:Mobius_Identity.jpeg]] La karakteriza konstanto povas esti esprimita en (termoj, kondiĉoj, terminoj, termas, terminas) de ĝia [[Natura logaritmo|logaritmo]]: :<math>e^{\rho + \alpha i} = k \;</math> Kiam esprimita en tiamaniere, la reela nombro <math>\rho</math> iĝas elvolvaĵa faktoro. Ĝi indikas kiel forloga la fiksa punkto <math>\gamma_1</math> estas, kaj kiel alloga <math>\gamma_2</math> estas. La reela nombro <math>\alpha</math> estas rotacia faktoro, indikanta kiagrade la (konverti, konverto) turnas la ebeno kontraŭ-dekstrume pri <math>\gamma_1</math> kaj dekstrume pri <math>\gamma_2</math>. === Elipsa (transformoj, transformas) === Se <math>\rho = 0</math>, tiam la fiksaj punktoj estas neniu alloga nek forloga sed indiferenta, kaj la transformo estas dirita al esti ''_elliptical_''. Ĉi tiuj (transformoj, transformas) flegi movi ĉiuj punktoj en cirkloj ĉirkaŭ la du fiksaj punktoj. Se unu de la fiksaj punktoj estas je malfinio, ĉi tiu estas ekvivalento al farante afina rotacio ĉirkaŭ punkto. Se ni preni la unu-parametra subgrupo generita per (ĉiu, iu) elipsa Transformo de Möbius, ni ricevi kontinua transformo, tia (tiu, ke, kiu) ĉiu transformo en la subgrupo _fixes_ la ''sama'' du punktoj. Ĉiuj aliaj punktoj (flui, fluo) laŭ familio de cirkloj kiu estas (nestita, nestis) inter la du fiksaj punktoj sur la Rimana sfero. En ĝenerala, la du fiksaj punktoj povas esti (ĉiu, iu) du klaraj punktoj. Ĉi tiu havas gravan fizikan interpretadon. Imagi (tiu, ke, kiu) iu rigardanto turnas kun konstanta akraflanka rapido pri iu akso. Tiam ni povas preni la du fiksaj punktoj al esti la Nordo kaj Sudo (polusoj, polusas) de la ĉiela sfero. La (aper(aĵ)o, aspekto) de la nokta ĉielo estas nun konvertis kontinue en akurate la maniero priskribis per la unu-parametra subgrupo de elipsa (transformoj, transformas) (kotizanta, kvotanta, akcianta, komuniganta, partanta) la fiksaj punktoj <math>0, \infty</math>, kaj kun la nombro <math>\alpha</math> korespondanta al la konstanta akraflanka rapido de nia rigardanto. Jen iu (ciferoj, ciferas, geometriaj figuroj, figuroj, figuras) ilustranta la efiki de elipsa Transformo de Möbius sur la Rimana sfero (post _stereographic_ projekcio al la ebeno): {| style="margin: auto;" cellpadding=2 | [[Dosiero:Mobius Small Neg Elliptical.jpeg|Image:Mobius_Small_Neg_Elliptical.jpeg]] || [[Dosiero:Mobius Large Neg Elliptical.jpeg|Image:Mobius_Large_Neg_Elliptical.jpeg]] |- | [[Dosiero:Mobius Small Pos Elliptical.jpeg|Image:Mobius_Small_Pos_Elliptical.jpeg]] || [[Dosiero:Mobius Large Pos Elliptical.jpeg|Image:Mobius_Large_Pos_Elliptical.jpeg]] |} Ĉi tiuj (bildoj, bildas) ilustri la efiki de sola Transformo de Möbius. La unu-parametra subgrupa kiu ĝi (generas, naskas) ''kontinue'' movas punktoj laŭ la familio de cirkulero (arkoj, arkas, eĝoj, eĝas) sugestita per la (bildoj, bildas). === Hiperbola (transformoj, transformas) === Se <math>\alpha</math> estas nulo (aŭ multaj de <math>2 \pi</math>), tiam la transformo estas dirita al esti ''hiperbola''. Ĉi tiuj (transformoj, transformas) flegi movi punktoj laŭ cirkuleraj vojoj de unu fiksa punkto al la alia. Se ni preni la [[Unu-parametra grupo|unu-parametra subgrupo]] generita per (ĉiu, iu) hiperbola Transformo de Möbius, ni ricevi kontinua transformo, tia (tiu, ke, kiu) ĉiu transformo en la subgrupo _fixes_ la ''sama'' du punktoj. Ĉiuj aliaj punktoj (flui, fluo) laŭ certa familio de cirkulero (arkoj, arkas, eĝoj, eĝas) ''for'' de la unua fiksa punkto kaj ''al'' la (sekundo, dua) fiksa punkto. En ĝenerala, la du fiksaj punktoj (majo, povas) esti (ĉiu, iu) du klaraj punktoj sur la Rimana sfero. Ĉi tiu ankaŭ havas gravan fizikan interpretadon. Imagi (tiu, ke, kiu) rigardanto akcelas (kun konstanta grandeco de akcelo) direkte al la Norda poluso sur lia ĉiela sfero. Tiam la (aper(aĵ)o, aspekto) de la nokta ĉielo estas konvertita en akurate la maniero priskribis per la unu-parametra subgrupo de hiperbola (transformoj, transformas) (kotizanta, kvotanta, akcianta, komuniganta, partanta) la fiksaj punktoj <math>0,\infty</math>, kun la reela nombro <math>\rho</math> korespondanta al la grandeco de lia akcela vektoro. La (steloj, astroj) aspekti al movi laŭ (longitudoj, longitudas), for de la Suda poluso al la Norda poluso. (La (longitudoj, longitudas) aperi kiel cirkulero (arkoj, arkas, eĝoj, eĝas) sub _stereographic_ projekcio de la sfero al la ebeno). Jen iu (ciferoj, ciferas, geometriaj figuroj, figuroj, figuras) ilustranta la efiki de hiperbola Transformo de Möbius sur la Rimana sfero (post _stereographic_ projekcio al la ebeno): {| style="margin: auto;" cellpadding=2 | [[Dosiero:Mobius Small Neg Hyperbolic.jpeg|Image:Mobius_Small_Neg_Hyperbolic.jpeg]] || [[Dosiero:Mobius Large Neg Hyperbolic.jpeg|Image:Mobius_Large_Neg_Hyperbolic.jpeg]] |- | [[Dosiero:Mobius Small Pos Hyperbolic.jpeg|Image:Mobius_Small_Pos_Hyperbolic.jpeg]] || [[Dosiero:Mobius Large Pos Hyperbolic.jpeg|Image:Mobius_Large_Pos_Hyperbolic.jpeg]] |} Ĝi estas ne surprizanta (tiu, ke, kiu) ĉi tiuj (bildoj, bildas) (aspekti, aspekto, rigardi) treege ŝati la kampaj linioj de (mezuro, drinkejo, bari) (magnetoj, magnetas), ekde la cirkulero (flui, fluo) linioj substreĉi konstanta angulo inter la du fiksaj punktoj. === _Loxodromic_ (transformoj, transformas) === Se ambaŭ ρ kaj α estas nenulo, tiam la transformo estas dirita al esti ''_loxodromic_''. Ĉi tiuj (transformoj, transformas) flegi movi ĉiuj punktoj en S-formis vojoj de unu fiksa punkto al la alia. La vorto "_loxodrome_" estas de la Greko: "_loxos_, ''oblikvanta'' + _dromos_, ''kurso''". Kiam velanta sur konstanto (ursanta, lagro) - se vi flegi (kapanta, kapetanta, kranianta, rubriko) de (diri) nordo-oriento, vi estos eble hisi velanta ĉirkaŭ la norda poluso en [[logaritma spiralo]]. Sur la _mercator_ projekcia tia kurso estas rekto, kiel la nordo kaj sudo (polusoj, polusas) (projekcii, projekto) al malfinio. La angulo (tiu, ke, kiu) la _loxodrome_ substreĉas relativa al la linioj de longitudo (ie, ĝia inklino, la "_tightness_" de la spiralo) estas la argumento de ''k''. Kompreneble, Möbius-a (transformoj, transformas) (majo, povas) havi ilian du fiksajn punktojn ie, ne (justa, ĵus) je la nordo kaj sudo (polusoj, polusas). Sed (ĉiu, iu) _loxodromic_ transformo estos esti konjugita al (konverti, konverto) (tiu, ke, kiu) movas ĉiuj punktoj laŭ tia _loxodromes_. Se ni preni la [[Unu-parametra grupo|unu-parametra subgrupo]] generita per (ĉiu, iu) _loxodromic_ Transformo de Möbius, ni ricevi kontinua transformo, tia (tiu, ke, kiu) ĉiu transformo en la subgrupo _fixes_ la ''sama'' du punktoj. Ĉiuj aliaj punktoj (flui, fluo) laŭ certa familio de kurboj, ''for'' de la unua fiksa punkto kaj ''al'' la (sekundo, dua) fiksa punkto. Malverŝajne la hiperbola (kesto, okazo), ĉi tiuj kurboj estas ne cirkulero (arkoj, arkas, eĝoj, eĝas), sed certaj kurboj kiu sub _stereographic_ projekcio de la sfero al la ebeno aperi kiel spiralaj kurboj kiu tordi kontraŭhorloĝnadla malfinie ofte ĉirkaŭ unu fiksa punkto kaj tordi dekstrume malfinie ofte ĉirkaŭ la alia fiksa punkto. En ĝenerala, la du fiksaj punktoj (majo, povas) esti (ĉiu, iu) du klaraj punktoj sur la Rimana sfero. Vi povas kredeble konjekti, ke la fizika interpretado en la kazo, kiam la du fiksaj punktoj estas <math>0, \infty</math>: rigardanto kiu estas ambaŭ turnanta (kun konstanta akraflanka rapido) pri iu akso kaj kun konstanta grandeco akceliĝas laŭ la ''sama'' akso, estos vidi la aperaĵon de la nokta ĉielo transformita laŭ la unu-parametra subgrupo de loksodromiaj transformoj kun fiksaj punktoj <math>0, \infty</math>, kaj kun <math>\rho, \alpha</math> difinita respektive per la grandeco de akcelo kaj akraflanka rapido. === Stereografia projekcio === Ĉi tiuj bildoj montri Möbius-a (transformoj, transformas) _stereographically_ (projekciis, projektita) sur la [[Rimana sfero]]. (Tononomo, Noto, Noti) en aparta (tiu, ke, kiu) kiam (projekciis, projektita) sur sfero, la speciala okazo de fiksa punkto je malfinio (aspektas, aspektoj, rigardas) ne malsama al havanta la fiksajn punktojn en ajna loko. {| |- | ||align="center"|Elipsa || align="center"|Hiperbola || align="center"| _Loxodromic_ |- | _rowspan_=2 | Unu fiksa punkto je Malfinio | [[Dosiero:Mob3d-elip-inf-200.png|Image:Mob3d-elip-inf-200.png]] || [[Dosiero:Mob3d-hyp-inf-200.png|Image:Mob3d-hyp-inf-200.png]] || [[Dosiero:Mob3d-lox-inf-200.png|Image:Mob3d-lox-inf-200.png]] |- | align="center"| | align="center"| | align="center"| |- | _rowspan_=2 | Fiksaj punktoj _diametrically_ kontraŭa | [[Dosiero:Mob3d-elip-opp-200.png|Image:Mob3d-elip-opp-200.png]] || [[Dosiero:Mob3d-hyp-opp-200.png|Image:Mob3d-hyp-opp-200.png]] || |- | align="center"| | align="center"| | align="center"| |- | _rowspan_=2 | Fiksaj punktoj en ajna loko | [[Dosiero:Mob3d-elip-arb-200.png|Image:Mob3d-elip-arb-200.png]] || [[Dosiero:Mob3d-hyp-arb-200.png|Image:Mob3d-hyp-arb-200.png]] || [[Dosiero:Mob3d-lox-arb-200.png|Image:Mob3d-lox-arb-200.png]] |- | align="center"| | align="center"| | align="center"| |} == Ripetanta transformo == Se transformo <math>\mathfrak{H}</math> havas fiksajn punktojn <math>\gamma_1, \gamma_2</math>, kaj karakteriza konstanto 'k'', tiam <math>\mathfrak{H}' = \mathfrak{H}^n</math> estos havi <math>\gamma_1' = \gamma_1, \gamma_2' = \gamma_2, k' = k^n</math>. Ĉi tiu povas kutimi ripeti transformo, aŭ al animi unu per rompanta ĝi supren enen (ŝtupoj, ŝtupas, paŝas). Ĉi tiuj bildoj montri tri punktoj ((ruĝa, legita), blua kaj nigra) kontinue ripetis sub (transformoj, transformas) kun diversa karakterizo (konstantoj, konstantas). {| style="margin: auto;" | [[Dosiero:Mobius23621.jpeg|Image:Mobius23621.jpeg]] || |- | [[Dosiero:Mobius23623.jpeg|Image:Mobius23623.jpeg]] || [[Dosiero:Mobius23624.jpeg|Image:Mobius23624.jpeg]] |- | [[Dosiero:Mobius23625.jpeg|Image:Mobius23625.jpeg]] |} Simila koncepto estas la krajono de transformoj, kie la transformoj estas parametrigitaj kaj formas kontinuon. == Malfiniigantoj de la transformo == La punkto :<math>z_\infty = - \frac{d}{c}</math> estas la malfiniiganto de <math>\mathfrak{H}</math>; ĉe tiu punkto, la valoroj de <math>\mathfrak{H}(z)=\frac{az+b}{cz+d}</math> estas mallime grandaj. La inversa malfiniiganto :<math>Z_\infty = \frac{a}{c}</math> estas la punkto al kiu la punkto je malfinio estas bildigata. La punkto _midway_ inter la du (polusoj, polusas) estas ĉiam la sama kiel la punkto _midway_ inter la du fiksaj punktoj: :<math>\gamma_1 + \gamma_2 = z_\infty + Z_\infty</math> Ĉi tiuj kvar punktoj estas verticoj de paralelogramo kiu estas kelkfoje nomata la '''karakteriza paralelogramo''' de la transformo. (Konverti, Konverto) <math>\mathfrak{H}</math> povas esti precizigita kun du fiksaj punktoj <math>\gamma_1, \gamma_2</math> kaj la poluso <math>z_\infty</math>. :<math>\mathfrak{H} = \begin{pmatrix} Z_\infty & - \gamma_1 \gamma_2 \\ 1 & - z_\infty \end{pmatrix}, \;\; Z_\infty = \gamma_1 + \gamma_2 - z_\infty </math> Ĉi tiu permesas al ni derivi formulo por konvertiĝo inter <math>k</math> kaj <math>z_\infty</math> donita <math>\gamma_1, \gamma_2</math>: :<math>z_\infty = \frac{k \gamma_1 - \gamma_2}{1 - k}</math> :<math>k = \frac{\gamma_2 - z_\infty}{\gamma_1 - z_\infty} = \frac{Z_\infty - \gamma_1}{Z_\infty - \gamma_2} = \frac {a - c \gamma_1}{a - c \gamma_2}</math> Kiu reduktas lanugo al :<math>k = \frac{(a + d) + \sqrt {(a - d)^2 + 4 b c}}{(a + d) - \sqrt {(a - d)^2 + 4 b c}}</math> La lasta esprimo koincidas kun unu de la (reciproke (reciproka, reciprokaĵo, inverso)) [[ajgeno]] (rilatoj, rilatas, kvocientoj, kvocientas) <math> \lambda_1\over \lambda_2</math> de la matrico :<math>\mathfrak{H} = \begin{pmatrix} a & b \\ c & d \end{pmatrix} </math> (figuranta, prezentanta) la (konverti, konverto) (kompari la diskuto en la antaŭvenanta sekcio pri la karakteriza konstanto de transformo). Ĝia karakteriza polinomo estas egala al :<math> \mbox{det} (\lambda I_2- \mathfrak{H}) =\lambda^2-\mbox{tr} \mathfrak{H}\,\lambda+ \mbox{det} \mathfrak{H} =\lambda^2-(a+d)\lambda+(ad-bc) </math> kiu havas (radikoj, radikas) :<math> \lambda_{i}=\frac{(a + d) \pm \sqrt {(a - d)^2 + 4 b c}}{2}=\frac{(a + d) \pm \sqrt {(a + d)^2 - 4(ad-b c)}}{2} \ . </math> == Preciziganta transformo per tri punktoj == === Proksimumo per rekta maniero === Ĉiu aro de tri punktoj :<math> Z_1 = \mathfrak{H}(z_1), \;\; Z_2 = \mathfrak{H}(z_2), \;\; Z_3 = \mathfrak{H}(z_3)</math> unike difinas transformon <math>\mathfrak{H}</math>. Por kalkuli ĉi tiun eksteren, estas oportune utiligi transformon, tio estas per ebeno kun tri punktoj sur (0,0), (1, 0) kaj la punkto je malfinio. :<math>\mathfrak{H}_1 = \begin{pmatrix} \frac{z_2 - z_3}{z_2 - z_1} & -z_1 \frac{z_2 - z_3}{z_2 - z_1} \\ 1 & -z_3 \end{pmatrix}, \;\; \mathfrak{H}_2 = \begin{pmatrix} \frac{Z_2 - Z_3}{Z_2 - Z_1} & -Z_1 \frac{Z_2 - Z_3}{Z_2 - Z_1} \\ 1 & -Z_3 \end{pmatrix} </math> Unu povas forigi la (infinitoj, infinitas, malfinioj, malfinias, nefinioj, nefinias) per multiplikante ekster per <math>z_2 - z_1</math> kaj <math>Z_2 - Z_1</math> kiel antaŭe (tononomis, notita). :<math>\mathfrak{H}_1 = \begin{pmatrix} z_2 - z_3 & z_1 z_3 - z_1 z_2 \\ z_2 - z_1 & z_1 z_3 - z_3 z_2 \end{pmatrix} , \;\; \mathfrak{H}_2 = \begin{pmatrix} Z_2 - Z_3 & Z_1 Z_3 - Z_1 Z_2 \\ Z_2 - Z_1 & Z_1 Z_3 - Z_3 Z_2 \end{pmatrix} </math> La matrico <math>\mathfrak{H}</math> al mapo <math>z_{1,2,3}</math> sur <math>Z_{1,2,3}</math> tiam iĝas :<math>\mathfrak{H} = \mathfrak{H}_2^{-1} \mathfrak{H}_1</math> Vi povas multipliki ĉi tiu ekster, se vi bezono, sed se vi estas skribanta kodo tiam ĝi's pli simpla al uzi nedaŭra (variabloj, variablas) por la mezo (termoj, kondiĉoj, terminoj, termas, terminas). === Eksplicita determinanta formulo === La problemo de konstruanta Transformo de Möbius <math> \mathfrak{H}(z) </math> (mapanta, bildigo) triopo <math> (z_1, z_2, z_3 )</math> al alia triopo <math>( w_1, w_2, w_3 )</math> estas ekvivalento al trovanta la ekvacio de norma [[hiperbolo]] :<math>\, c wz -az+dw -b=0 </math> en la (''z'',''w'')-ebeno (trairanta, pasanta) tra la punktoj <math> (z_i, w_i ) </math>. Eksplicita ekvacio povas troviĝi per pritaksanta la [[determinanto]] :<math>\det \begin{pmatrix} zw & z & w & 1 \\ z_1w_1 & z_1 & w_1 & 1 \\ z_2w_2 & z_2 & w_2 & 1 \\ z_3w_3 & z_3 & w_3 & 1 \end{pmatrix} \, </math> per Laplaca elvolvaĵo laŭ la unua (linio, vico). Ĉi tiuj rezultoj en la determinantaj formuloj :<math>a=\det \begin{pmatrix} z_1w_1 & w_1 & 1 \\ z_2w_2 & w_2 & 1 \\ z_3w_3 & w_3 & 1 \end{pmatrix} \, </math> :<math>b=\det \begin{pmatrix} z_1w_1 & z_1 & w_1 \\ z_2w_2 & z_2 & w_2 \\ z_3w_3 & z_3 & w_3 \end{pmatrix} \, </math> :<math>c=\det \begin{pmatrix} z_1 & w_1 & 1 \\ z_2 & w_2 & 1 \\ z_3 & w_3 & 1 \end{pmatrix} \, </math> :<math>d=\det \begin{pmatrix} z_1w_1 & z_1 & 1 \\ z_2w_2 & z_2 & 1 \\ z_3w_3 & z_3 & 1 \end{pmatrix} </math> por la koeficientoj <math> a,b,c,d </math> de la (figuranta, prezentanta) matrico <math>\, \mathfrak{H} =\begin{pmatrix} a & b \\ c & d \end{pmatrix} </math>. La konstruis matrico <math> \mathfrak{H} </math> havas determinanton egalan al <math> (z_1-z_2) (z_1-z_3)(z_2-z_3)(w_1-w_2) (w_1-w_3)(w_2-w_3) </math> kiu ne nuliĝi se la ''z<sub>mi</sub>'' _resp_. ''w<sub>mi</sub>'' estas duoplarĝa malsama tial la Transformo de Möbius estas bone-difinita. Mallaŭdo: A simila determinanto (kun <math> wz </math> (anstataŭigita, anstataŭigis) per <math> w^2+z^2 </math>) (plumboj, plumbas, kondukas) al la ekvacio de [[cirklo]] tra tri malsama (ne samrekta) punktoj en la ebeno. === Cetera maniero uzante kruci-rilatojn de kvar punktoj === Ĉi tiu konstruado ekspluatas la fakton (menciitan en la unua sekcio), ke la [[kruci-rilato]] :<math> \mbox{cr}(z_1,z_2,z_3,z_4)= {{(z_1-z_3)(z_2-z_4)}\over{(z_1-z_4)(z_2-z_3)}} </math> estas invarianto sub Transformo de Möbius (mapanta, bildigo) kvaropo <math> (z_1,z_2,z_3,z_4) </math> al <math> (w_1,w_2,w_3,w_4) </math> tra <math>w_i=\mathfrak{H}z_i</math>. Se <math>\mathfrak{H}</math> (mapoj, mapas) triopo <math> (z_1,z_2,z_3) </math> de duoplarĝa malsama z<sub>mi</sub> al alia triopo <math> (w_1,w_2,w_3) </math>, tiam la Transformo de Möbius <math>\mathfrak{H}</math> estas difinita per la ekvacio :<math> \mbox{cr}(\mathfrak{H}(z),w_1,w_2,w_3)=\mbox{cr}(z,z_1,z_2,z_3) </math> aŭ skribita ekster en (betono, konkreta) (termoj, kondiĉoj, terminoj, termas, terminas): :<math> {{(\mathfrak{H}(z)-w_2)(w_1-w_3)} \over{(\mathfrak{H}(z)-w_3)(w_1-w_2)}} ={{(z-z_2)(z_1-z_3)}\over{(z-z_3)(z_1-z_2)}}\ . </math> La lasta ekvacio povas esti konvertita enen :<math> {{\mathfrak{H}(z)-w_2} \over{\mathfrak{H}(z)-w_3}} ={{(z-z_2)(w_1-w_2)(z_1-z_3)}\over{(z-z_3)(w_1-w_3)(z_1-z_2)}} \ . </math> Solvanta ĉi tiu ekvacio por <math> \mathfrak{H}(z) </math> unu ricevas la _sought_ transformo. ''Rilato al la fiksa punkta normala formo'' Alpreni (tiu, ke, kiu) la punktoj <math> z_2,\, z_3 </math> estas la du (malsama) fiksaj punktoj de la Konverto de Möbius <math> \mathfrak{H}</math> kio estas <math> w_2=z_2, \, w_3=z_3</math>. Skribi <math> z_2 =\gamma_1,\, z_3 =\gamma_2 </math>. La lasta ekvacio :<math> {{\mathfrak{H}(z)-w_2} \over{\mathfrak{H}(z)-w_3}} ={{(z-z_2)(w_1-w_2)(z_1-z_3)}\over{(z-z_3)(w_1-w_3)(z_1-z_2)}} </math> tiam legas :<math> {{\mathfrak{H}(z)-\gamma_1} \over{\mathfrak{H}(z)-\gamma_2}} ={{(w_1-\gamma_1)(z_1-\gamma_2)}\over {(w_1-\gamma_2)(z_1-\gamma_1)}}\cdot {{z-\gamma_1}\over {z-\gamma_2}}\ . </math> En la antaŭa sekcio sur normala forma Konverto de Möbius kun du fiksaj punktoj <math> \gamma_1, \gamma_2 </math> estis esprimita uzanta la karakteriza konstanto ''k'' de la (konverti, konverto) kiel :<math> {{\mathfrak{H}(z)-\gamma_1} \over{\mathfrak{H}(z)-\gamma_2}} =k\,{{z-\gamma_1}\over {z-\gamma_2}}\ . </math> (Komparanta, Kontrastiganta) ambaŭ esprimoj unu derivas la egaleco :<math> k={{(w_1-\gamma_1)(z_1-\gamma_2)}\over {(w_1-\gamma_2)(z_1-\gamma_1)}}=\mbox{cr}(w_1,z_1,\gamma_1,\gamma_2) \ ,</math> kie <math> z_1 </math> estas malsama de la fiksaj punktoj <math> \gamma_1 ,\, \gamma_2 </math> kaj <math> w_1=\mathfrak{H}(z_1) </math> estas la bildo de ''z<sub>1 </sub>'' sub <math> \mathfrak{H} </math>. En aparta la kruci-rilato <math> \mbox{cr}(\mathfrak{H}(z),z,\gamma_1,\gamma_2) </math> ne dependi sur la elekto de la punkto ''z'' (malsama de la du fiksaj punktoj) kaj estas egala al la karakteriza konstanto. == Vidu ankaŭ == * [[August Ferdinand Möbius]] * Grupo de [[Lazarus Fuchs|Fuchs]] * [[Hiperbola geometrio]] * [[Inversa ringa geometrio]] * [[Grupo de Klein]] * [[Lorenca grupo]] * [[Modula grupo]] * [[Henri Poincaré|Poincaré]]-duonebena modelo * [[Projekcia geometrio]] * [[Dulineara konverto]] == Referencoj == * ''(Celita je ne-matematikistoj, provizas bonegan montraĵon pri teorio kaj rezultoj, riĉe ilustrita per figuroj.)'' * ''(Vidi ĉapitrojn 3-5 de ĉi tiu klasika libro por bela enkonduko al la Rimana sfero, stereografia projekcio, kaj Möbius-transformoj.)'' * ''(Vidu ĉapitron 3 por bele ilustrita enkonduko al transformoj de Möbius inkludanta ilian klasifikon)'' * ''Vidi ĉapitron 2''. * ''(Vidi Ĉapitron 2 por diversaj izomorfioj, kaj por la Lorenca grupo vidita kiel Galezagrupo.)'' * ''(Vidi ĉapitron 6 por la klasifiko, supren al konjugacio de la kruca algebro de la Lorenca grupo.)'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * A java-[[apleto]] permesanta precizigi transformon tra ĝiaj fiksaj punktoj kaj tiel plu povas troviĝi je [http://www.(uzantoj, uzantas)._bigpond_._com_/_pmurray_/Javo/_MoebApplet_.html]. {{Komentitaj partoj}} [[Kategorio:Projekcia geometrio]] [[Kategorio:Konforma geometrio]] [[Kategorio:Topologiaj grupoj]] [[Kategorio:Sternaĵoj]] [[Kategorio:Diferenciala topologio]] [[Kategorio:Diferenciala geometrio]] [[Kategorio:Grupo-teorio]] [[Kategorio:Rimanaj surfacoj]] eurn9az9dxlhrni31e31gwhwr3dl1jc Taiedo di Chions 0 87627 9401046 7294962 2026-06-13T09:42:29Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401046 wikitext text/x-wiki '''Taiedo di Chions''' estas [[vilaĝo]] de la komunumo [[Chions]] en la Provinco de [[Pordenone]] en [[Italio]]. En la centro estas malnova historia preĝejo dediĉita al Sankta Andreo. ==Historio== La plej malnova dokumento estas d la jaro 1260. En la 15jc Taiedo estis fama en ĉiuj kortoj de Eùropo kaj ĉe la Papo.Pro problemo de heredaĵo de la familio Altan di Salvarolo. 1519: Sendependa paroko 1521: Preĝejo konsakrita de la episkopo de Concordia Argentino. Inter 1850 kaj 1950 pli ol duono de la vilaĝanoj elmigris en Francio,Usono,Kanado kaj Argentinio. ==Ekonomio== La vilaĝo vivas precipe pri agrikulturo. Estas ankaŭ fama fromaĝejo -tipo Montasio . ==Interesaĵoj== Preĝejo Stadio - Futbaleto [http://www.taiedocalcetto.it ligo al futbaleta TTT-paĝo] Parko de Torrate [http://www.artinelbosco.org Arto en arbaro ] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140102174145/http://artinelbosco.org/ |date=2014-01-02 }}{{Ĝermo|geografio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] 6dm5fx4lhslx9sp48w4eswq1j47dh2x László Paál 0 89760 9400935 7724917 2026-06-13T08:54:13Z Sj1mor 12103 9400935 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:László Paál - A falu szélén (1877).jpg|eta|center|600px|<center>László Paál: Rande de vilaĝo]] {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''PAÁL [[Ladislao|László]]''' (pa:l) estis [[hungario|hungara]] [[pentristo]] naskita la [[30-an de julio]] [[1846]] en [[Zamo]] kaj mortinta la [[3-an de marto]] [[1879]] en Charenton ([[Val-de-Marne|Saint-Maurice]]), [[Francio]]. == Kariero == Sian infanaĝon László Paál pasigis en vilaĝo [[Marosborsa]]. Li komencis pentri sub influo de [[Mihály Munkácsy]]. Li lernis en [[Arado]] kaj de [[1866]] en [[Vieno]]. Li faris vojaĝon en [[Nederlando]] kaj al invito de Munkácsy li iris en [[Duseldorfo]]n. Kune kun Munkácsy faris vojaĝon en [[Londono]]. En [[1873]] li loksidiĝis en [[Parizo]]. Liaj ĉefpentraĵoj naskiĝis inter [[1875]] kaj [[1877]]. Antaŭ [[1902]], kiam oni organizis retrospektivan ekspozicion el liaj pentraĵoj, li estis ankoraŭ apenaŭ konata. [[Dosiero:Munkácsy Paál.jpg|eta|<center>Portreto pri László Paál pentrita de Mihály Munkácsy]] == Bibliografio == * Bényi László: ''Paál László''. [[1983]]. == Fonto == * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html Magyar Életrajzi Lexikon] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.hung-art.hu/index-en.html Arto en Hungario] <gallery mode=packed> Paál László - unknown date - Barbizoni erdőrészlet.jpg|Barbizona arbarparto Paál László - 1875 - Barbizoni táj (mare a Daignan).jpg|Barbizona pejzaĝo Paál A berzovai út.jpg|Vojo en Berzova Paál László - 1873 - Erdő mélye.jpg|Profundo de arbaro Paál László Un chemin dans la foret Erdei út.jpg|Arbara vojeto </gallery> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Paal, Laszlo}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Transilvaniaj hungaroj]] cdsa9du7w4izoswfmjkfr6vypj9wutm Bertalan Székely 0 90002 9400960 9268525 2026-06-13T09:01:40Z Sj1mor 12103 9400960 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |priskribo de dosiero = Memportreto }} '''SZÉKELY Bertalan''' [sekej] (naskiĝis la [[8-an de majo]] [[1835]] en [[Kolozsvár]], [[Hungarujo]], mortis la [[21-an de aŭgusto]] [[1910]] en ''Mátyásföld''( nuntempe apartenanta al [[Budapeŝto]]) estis hungara pentristo. ==Kariero== Bertalan Székely lernis pentradon en [[Vieno]], sed pro materialaj kialoj li revenis [[Transilvanujo]]n kaj vivtenis sin kiel migrantpentristo, desegninstruisto. De [[1859]] li plulernis en [[Munkeno]]. Ekde [[1871]] li instruis. Li pentris portretojn, pejzaĝojn, sed precipe {{JN|historia pentraĵo}}. Li estis la ĉefreprezentanto de la hungara nacia romantika pentrado, kiu disvolviĝis en Hungario en dua parto de la [[19-a jarcento]]. En [[1858]] li edziĝis, baldaŭ li havis 4 filojn. == Elektitaj disĉiploj == {{Div col|cols = 2}} * [[Ferenc Ács]] * [[Ágost Benkhard]] * [[Dezső Bér]] * [[Géza Biczó]] * [[Gyula Boross]] * [[Jenő Bory]] * [[István Bosznay]] * [[Miksa Bruck]] * [[Károly Cserna]] * [[Róbert Demeter]] * [[Ferenc Eisenhut]] * [[Móric Gábor]] * [[Ernő Gebauer]] * [[István Gróh]] * [[Jenő Gyárfás]] * [[Károly Harmos]] * [[László Holló]] * [[Simon Hollósy]] * [[Ferenc Innocent]] * [[Mátyás Jantyik]] * [[Pál Jávor (pentristo)]] * [[Péter Kálmán (pentristo)]] * [[Mór Karvaly]] * [[Nándor Katona]] * [[László Kimnach]] * [[János Kléh]] * [[Jenő Koszkol]] * [[Fülöp Elek László]] * [[Tihamér Margitay]] * [[Ferenc Márton (pentristo)]] * [[Dániel Mihalik]] * [[Károly Mühlbeck]] * [[Sándor Nagy (pentristo)]] * [[Sándor Pataky]] * [[Nelly Radóné Hirsch]] * [[Lajos Szlányi]] * [[Mihály Szobonya]] * [[Sándor Szopos]] * [[Sándor Teplánszky]] * [[János Thorma]] * [[Oszvald Toroczkai]] * [[Ignác Ödön Udvardy]] * [[Ignác Ujváry]] * [[Zsigmond Vajda]] * [[Manó Vesztróczy]] {{Div col end}} == Memorigiloj == * [[strato]] en [[Pécs]] == Bibliografio == * Szíj R.:''Székely Bertalan''. ([[2002]]). ==Fonto== *[http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html Magyar Életrajzi Lexikon] == Eksteraj ligiloj == {{commons|Bertalan Székely}} * [http://www.hung-art.hu/index-en.html Arto en Hungario] <gallery mode=packed> Egri_no.jpg|eta|Virinoj de [[Eger]] Székely Bertalan Vérszerződés.jpg Szekely-bertalan-gizella-kiralyne-imre-herceggel-1873.jpg Zrinyi k.jpg Zrínyi Miklós-Székely Bertalan.jpg Szekely B I Andras koronazas.jpg El descubrimiento del cuerpo del rey Luis II, por Bertalan Székely.jpg Dobozi.jpg Erdeitaj.jpg|Arbara pejzaĝo King László V and Ulrik Cillei.jpg Székely Autumn Landscape.jpg|Aŭtuna pejzaĝo Székely Golgotha.jpg|Golgoto Székely Japán nő MNG.jpg|Japanino Thokoly.jpg|[[Emeriko Thököly]] Battle of Mohacs 1526.png|Batalo en [[Mohács]] </gallery> {{bibliotekoj}} {{Unua}} {{Vivtempo|Szekely, Bertalan}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Transilvaniaj hungaroj]] m2r5hjyogvwyxhj1xfkknldp739szmv Poligloto 0 111445 9400268 9323106 2026-06-12T12:04:16Z Alifono 114488 Poliglotaj renkontiĝoj 9400268 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=plurlingveco|la samnoma televidserio|Poligloto (televidserio)}} '''Poligloto''' (de la [[Greka lingvo|greka]] πολυ-, "multe" kaj γλώττα, "lingvo") estas [[Plurlingveco|'''plurlingvulo''']], kiu scipovas paroli multajn lingvojn aŭ kiuj sin vivtenas pere de lingvoj, kontraŭe al plurlingvemulo, kiuj lernadas multajn lingvojn, sed kiu eble povas havi nuran intereson pri lingvoj aŭ pri lingvistiko. [[Dulingveco|Dulingvulo]] estas homo kiu flue scipovas du lingvojn, kaj simile trilingvulo estas homo kiu flue scipovas tri lingvojn. Kutime oni konsideras ke plurlingvulo scipovas pli da lingvoj. Oni parolas pri '''hiperpoliglotoj''', se iuj libervole lernas fluparoli ses aŭ pli da lingvoj<ref>[http://www.latg.org/2016/07/the-cult-polyglot.html/?utm_source=Languages+Around+the+Globe&utm_campaign=0ce7328616-No_Opens_Last_5_August_20168_26_2016&utm_medium=email&utm_term=0_70a204d490-0ce7328616-284055721 "The Cult of the Polyglot - LATG"]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. 2016-07-19. Konsultita la 28-an de aŭgusto 2016.</ref>, dum multlingvuloj akiris ilian scion pro la ĉirkaŭa medio. == Teorioj pri poligloteco == Ekzistas kelkaj teorioj, kiuj klarigas formiĝon de poligloteco. Oni konfesas, ke por tiu, kiu interesiĝas pri lingvoj kaj scias kelkajn diversajn lingvojn, pli facila estas lernado de la nova fremda lingvo. Tiu lernanto povas pli rapide atingi bezonatan nivelon de lingvokono. Tiam la ĉefaj faktoroj de poligloteco estas serioza laboro kaj strebo ellerni la lingvon. Ekzistas ankaŭ teorio, ke al poligloteco influas plejparte fizikaj procedoj en la cerbo. Tamen necesas rimarki, ke la nivelo de lingvokono estas tre relativa kaj ke ne ekzistas unueca mezurmetodo pri lingvokono. Ankaŭ necesas distingi inter lego-, skribo- kaj parol-kapabloj<ref>(eo) Roberto Pigro, ''Vojaĝu tra vortoj kaj kulturoj'', [[Monato (gazeto)|Monato]], novembro 2024 paĝoj 19-20</ref>. == Poliglotaj renkontiĝoj == Unu el la plej vizitataj renkontiĝoj estas ''Polyglot Gathering'' ([[plurlingvula kunveno]]), sed ekzistas pliaj eblecoj kiel ''Polyglot Conference'', ''LangFest'' (Kanado), [[Lingva Festivalo|LinguaFest]] (Berlino), ''Lang Jam'' aŭ ''Language Hunters Gathering''<ref>(eo) Roberto Pigro, Vojaĝu tra vortoj kaj kulturoj, [[Monato (gazeto)|Monato]], novembro 2024, paĝoj 19-20.</ref>. == Esperanto kaj poliglotoj == [[Dosiero:1909 proks Polyglott Kunze - Esperanto 1.jpg|alternative=Librokovrilo "Polyglott Kunze - Esperanto", 1909|eta|Librokovrilo "''Polyglott Kunze - Esperanto''", 1909]] Probable [[Francisko Valdomiro Lorenz]], brazila, ĉeĥdevena esperantisto, estis la plej granda poligloto en la historio de la homaro – laŭ malsamaj pritaksoj li sciintus inter 50 ĝis 104 lingvojn<ref name=":3">Halina Gorecka, ''Neordinara vivo de la ĉeĥdevena brazila esperantisto'', p. 80, [[Esperanto (revuo)|revuo Esperanto]], n-ro 1334(4), Aprilo 2019.</ref>'''.''' Li verkis kaj tradukis pli ol 80 librojn, 56 el ili eldoniĝis, sed multaj restis manuskriptoj. Precipe populara estis lia ''Iniciação Linguistica'' (enkonduko en lingvistikon) el la jaro 1929, en kiu li traktas ankaŭ [[Planlingvo|planlingvojn]]. Li ankaŭ verkis [[Gramatiko|gramatikojn]] de diversaj [[Indiĝenaj lingvoj de Ameriko|indiĝenaj]] ([[Indiĝenaj lingvoj de Ameriko|indianaj) lingvoj]]<ref name=":3" />. [[Ludwik Zamenhof]], parolis 11 lingvojn krom lia propra : aramea, angla, franca, germana, greka, hebrea, latina, pola, lia denaska lingvo la rusa, volapük, kaj la jida<ref>[[Adolf Holzhaus]], "Doktoro kaj lingvo Esperanto". [[Esperanto-Asocio de Finnlando]], 1972</ref>. Li ankaŭ interesiĝis pri la araba, la itala kaj la litova, kvankam li neniam pretendis fluecon en tiuj lingvoj. [citation bezonata]. Same parolis 11 lingvojn dr. Henri Dor kiu same estis fama svisa okulkuracisto kiel dr. Zamenhof kaj esperantisto<ref>(angla) (PDF), [https://lab.arstubiedriba.lv/WMJ/vol64/august-2018/#page=32 World Medical Esperanto Association] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190404130122/https://lab.arstubiedriba.lv/WMJ/vol64/august-2018/#page=32 |date=2019-04-04 }}, p. 31, World Medical Journal, n-ro 2, aŭgusto 2018, vol. 64</ref>. Kiel [[Umberto Eco]] iam skribis : "la vivo de Zamenhof povas esti inspiro al ni. Li parolis plurajn lingvojn flue kaj estis tiel bona ekzemplo de plurlingvismo en praktiko, al kiu la [[Eŭropa Unio]] aspiras"<ref>[http://www.esperantio.net/index.php?id=2898 EU-komisionano pri esperanto en Eŭropa Unio] </ref>. Ekzistas tri grandaj poliglotaj eventoj: ''[[LangFest]]'' en [[Montrealo]], ''Polyglot Conference'' (ĉiujare en alia lando) kaj ''Polyglot Gathering''. En la organizado de ĉiuj tri eventoj estas envolvitaj esperantistoj<ref name=":0">Nicolas Viau : «[http://www.esperanto.qc.ca/wp-content/uploads/2018/01/Riverego128-129.pdf Ni estu realismaj idealistoj !]», p. 8-9, [[La Riverego]], (pdf), vintro 2017-18, Esperanto-Societo Kebekia, Jaro 34, n-ro 128-129.</ref> dum kiuj okazas ekzemple interesaj prelegoj, eblas ludi poliglotajn ludojn, aŭskulti multlingvajn koncertojn, disponeblas multkulturaj kuirejoj kaj kie troveblas zono por [[Bookcrossing|librokruciĝo]] por forigi viajn malnovajn librojn kaj akiri iujn novajn senpage<ref>(en) [https://www.polyglotbratislava.com/before/ Polyglot gathering 2019]</ref>. Esperantistoj kunorganizas la internacian [[Plurlingvula kunveno|plurlingvulan kunvenon]] ([[Polyglot Gathering]]) kiu okazas ĉiujare en Eŭropo<ref>[https://www.polyglotbratislava.com/organizers/ Organizantoj de la Polyglot Gathering 2019]</ref><ref name=":0" />. Ankaŭ inter la partoprenantaro estas multaj kiuj scipovas paroli en Esperanto, ekzemple dum la 5-a ''Polyglot Gathering'' pli ol duono estis esperantistoj<ref name=":0" />. Ankaŭ alian poliglotan aranĝon iniciatis esperantistoj, nome la ''Polyglot Conference.'' Ĉar ne ekzistis regula aranĝo por lingvemuloj en Nordameriko, la ĉeforganizantoj de la nordamerika lingva festivalo ''LangFest'', Joey Perugino kaj Tetsu Yung, starigis ĝin. La ''Polyglot Conference'' estas disa evento organizita nuntempe de [[Richard Simcott]] kaj [[Alex Rawlings]]. Ĝi okazas ĉiujare en alia lando, ĉefe en Eŭropo, kvankam ĝi jam okazis en la jaro [[2015]] en [[Novjorko]]<ref name=":0" /> kaj fine de [[2019]] okazos en [[Japanio]]<ref>[https://www.polyglotbratislava.com/faq/ Polyglot Gathering 2019, FAQ]</ref>. Kelkaj poliglotoj kiuj scipovas ankaŭ paroli en Esperanto : [[Jolanta van Holstein]], Jessie Ann de Angelo<ref>[https://www.jessieann.com/ Jessie Ann de Angelo]</ref><ref>[http://polyglotconference.com/ljubljana-2018/speakers-agenda/ Speakers & Agenda] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190125020410/http://polyglotconference.com/ljubljana-2018/speakers-agenda/ |date=2019-01-25 }}, Jessie Ann de Angelo (multlingva kantistino), Polyglot Conference 2018,</ref>, Lýdia Machová<ref>[https://www.youtube.com/watch?time_continue=1163&v=eT7dx52wIC8 Lýdia Machová] – The Power of Setting Priorities in Language Learning [CC English/Español].</ref>, Teddy Nee<ref name=":2">(en) ''[https://www.middleburyinteractive.com/blog/language-learning 24 polyglot experts reveal] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191125055901/http://www.middleburyinteractive.com/blog/language-learning |date=2019-11-25 }}'', Middelbury interactive languages.</ref>, Simon Egger<ref name=":2" />, Kris Broholm<ref name=":2" /> Mark Kinsella<ref name=":2" />, Lindsay Williams<ref name=":2" />'','' [[Richard Simcott]], Tony Harris, [[Vytenis Andriukaitis]]. [[Brazila Poliglota Klubo]] funkcias en [[Brazilo]]. == Aŭskulti la lingvojn de la mondo == David Ding, iama softvara programisto ĉe [[Microsoft]], kreis ''Localingual'', retejo kun alklakebla mondmapo kie iu ajn povas surbendigi frazojn en iu ajn lingvo, por reliefigi la lingvan diversecon en la mondo<ref>(de, pl, it, en, es ) Alfonsina Scarinzi, ''[https://cafebabel.com/de/article/sprach-wiki-localingual-der-klang-des-reisens-5ae00bd8f723b35a145e7fc1/ Wiki Localingual: Der Klang des Reisens]'', [https://cafebabel.com/en/article/about-us-5ae00487f723b35a145da7bd/ Babel-Café], la 25-an de julio 2017.</ref><ref>(en) Matt Burgess, ''[https://www.wired.co.uk/article/localingual-map-voices-around-world Listen to the beautiful diversity of voices around the world on this interactive map]'', WIRED, la 6-an de januaro 2017.</ref>. == Famaj poliglotoj == <br /><gallery widths="100" heights="100"> Dosiero:Iranian_Farabi.jpg|[[Al-Farabi]] Dosiero:JohannesPaul2-portrait.jpg|[[Johano Paŭlo la 2-a]] Dosiero:Zamenhof-1879.jpg|[[Ludwik Lejzer Zamenhof]] Dosiero:JMSchleyer1888.png|[[Johann Martin Schleyer]] Dosiero:Jan Niecisław Ignacy Baudouin de Courtenay.jpg|[[Jan Niecisław Baudouin de Courtenay]] Dosiero:Oxford Tolkien.JPG|[[John Ronald Reuel Tolkien]] Dosiero:Sir_John_Bowring_by_John_King.jpg|[[John Bowring]] Dosiero:Leon Cogniet - Jean-Francois Champollion.jpg|[[Jean-François Champollion]] Dosiero:Zuckermann.jpg|[[Ghil'ad Zuckermann]] </gallery>Kelkaj konataj poliglotoj :[[Dante]]<ref name=":1">Dante Poliglotta - [https://www.dantepoliglotta.it/premessa-eo-3/?lang=eo/?lang=en Dante poliglota]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} pri Esperanto</ref>, [[Richard Simcott]], [[Benny Lewis]]<ref name=":2"/>, [[Heinrich Schliemann]], [[Aleksandra Miĥailovna Kolontaj]], [[Rainer Maria Rilke]], [[Lesja Ukrajinka]], [[Ioannis Ikonomou]], [[Ken Hale]], [[Kató Lomb|Lomb Kató]], [[Emil Krebs]], [[Daniel Tammet]], Cesco Reale, [[Timothy Doner]]. == Filmoj == En la filmo ''[[Wonder Woman]]'' estas poliglotaj interparoloj<ref>(angla) Sarah Sloat, ''[https://www.inverse.com/article/32953-bilingual-time-perception-wonder-woman-languages?refresh=17 Wonder Woman Speaks All Languages, Bends Perception of Time]'', Inverse.com, la 14-an de junio 2017.</ref>. En la jutuba filmeto ''Skype me maybe'' [CC English | Español | Esperanto] kunkantas 17 poliglotoj en pli ol 30 lingvoj, inter ili kelkaj esperantisto<ref name=":1" />. (ru, fr, en, de, it, es, eo, pt, kun interpretado en la rusan) Cesco Reale, [https://www.youtube.com/watch?v=5g116cpN1uU&feature=youtu.be Kiel ellerni multajn lingvojn?] (en, fr, rus, la, eo) [https://www.youtube.com/watch?v=YNYEtuYdRoE Cesco Reale dum intervjuo kun la juna rusa poligloto Petron Fedosov], 12-jaran esperantiston (2017). Petro interalie rakontas kial kaj kiel li lernis Esperanton. (fr) [https://vimeo.com/98628433 Ava Carrère]<ref>[http://sophielapalu.blogspot.com/2012/10/ava-carrere-fait-tout-ce-qui-lui-passe.html Ava Carrère] kantas en jenaj lingvoj : franca, angla, germana, ĉina kaj greka. </ref> [https://vimeo.com/98628433 & Sophie Lapalu], akrobatoj kun polifoniaj kaj poliglotaj kantoj. (eo) [https://www.youtube.com/watch?v=Pl67qlPFf2g Ana Pana] kies patrino ŝatas lerni lingvojn kaj jam parolas sep lingvojn. (en) YouTube, [https://www.youtube.com/watch?v=bppUq5IKZrM Word Play : Hyperpolyglots speak so many languages]. (23 lingvoj) [https://www.youtube.com/watch?v=FOiXtWcQ8GI American polyglot speaking 20 languages] (Timothy Doner en tiu ĉi jutuba filmeto parolas 20 lingvojn kiam li estis 17-jara) == Literaturo == (angla) Erard, Michael (2012). ''Babel No More: The Search for the World's Most Extraordinary Language Learners''. New York: Free Press<ref>(en) [http://www.economist.com/node/21542170 Recenzo] en [[The Economist]], la 31-an de decembro 2011.</ref><ref>(angla) [https://www.nytimes.com/2012/01/22/books/review/babel-no-more-the-search-for-the-worlds-most-extraordinary-language-learners-by-michael-erard-book-review.html?pagewanted=all&_r=0 Recenzo] en [[The New York Times]], la 20-an de januaro 2012.</ref>. (angla) Benny Lewis, [https://www.academia.edu/31249587/Fluent_in_3_Months_How_Anyone_at_Any_Age_Can_Learn_to_Speak_Any_Language?email_work_card=view-paper Flue en 3 monatoj. Kiel iu ajn je iu ajn aĝo povas lerni paroli iun ajn lingvon] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210214003151/https://www.academia.edu/31249587/Fluent_in_3_Months_How_Anyone_at_Any_Age_Can_Learn_to_Speak_Any_Language?email_work_card=view-paper |date=2021-02-14 }} (ankaŭ kun konsiloj rilate al la lernado de Esperanto). (angla) [[Kató Lomb|Kató LOMB]], ''[https://www.academia.edu/21589292/How_i_learned_languages?email_work_card=view-paper Polyglot. How I learned languages] (PDF).'' == Vidu ankaŭ == * [[Plurlingvula kunveno]] * [[Lingva kafejo|Lingva (poliglota) kafejo]] * [[Poliglota vortaro]] * [[Listo de lingvoj]] * [[Lingvogeografio#Geolingvistikaj asocioj|''Amici Linguarum'']] * [[Plurlingveco]] * [[Lingva Festivalo]] * [[Multfakulo]] * [[Multlingveco en muziko]] * [[Lýdia Machová]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=poligl}} * (eo) [https://polyglotclub.com/index/translate-esperanto Polyglot Club] - senpaga multlingva interkona retejo por praktiki lingvojn * [http://www.amikumu.com Amikumu] - senpaga multlingva interkona retejo por praktiki lingvojn (ĉefe Esperanton, sed ne nur). * (eo) [http://www.ilei.info/dok/varbiloj.php Plurlingvaj informiloj pri Esperanto] ([[Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj|ILEI]]) * (en) [https://www.polyglotgathering.com/2020/ Polyglot Gathering 2020] * (en) [http://polyglotconference.com/ Polyglot Conference 2019] * (en) [https://montreal.langfest.org/en/ LangFest] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190125073338/https://montreal.langfest.org/en/ |date=2019-01-25 }} - (fr) [https://montreal.langfest.org/fr/ LangFest] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190125073340/https://montreal.langfest.org/fr/ |date=2019-01-25 }} * (en) [[:en:List_of_polyglots|Listo de poliglotoj]] * (en) [https://localingual.com/ Lacalingual] * (fr) [[:fr:Hyperpolyglotte|Hyperpolyglottes]], listo de superpoligltoj. * (eo kun anglaj subtekstoj) ''[https://www.youtube.com/watch?v=SxnVC4v53pY&fbclid=IwAR0o8yb229ahNsZHFobuaQJ0v5lEPaOtpfFZhu7u5OmlnbRWrCt003NE6iY Azerbaijani polyglot speaks esperanto after 3 days!] (filmeto)'' [[Kategorio:Poliglotoj| ]] [[Kategorio:Lingva festivalo]] 87h00l2yeumxa0xpcu8785oij6jlj7i Viktoria Akvofalo 0 116071 9400462 8934225 2026-06-12T17:49:52Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400462 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Viktoria}} {{Informkesto geografiaĵo|akvofalo |priskribo de bildo= |regiono-ISO=ZM/ZW |mapo lokumilo = Zambio |mapo1 lokumilo = Zimbabvo |mapo2 lokumilo = Afriko |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 12 |unesko_tipo = natura |unesko_kriterioj = vii, viii |unesko_jaro = 1989 |unesko_numero = 509 |unesko_regiono = [[Listo de mondaj heredaĵoj en Afriko|Afriko]] }} La '''Viktoria Akvofalo''' (aŭ en [[Makolola lingvo]]: '''Mosi-oa-Tunya''') estas unu el la plej mirindaj akvofaloj en la mondo. Ĝi situas laŭlonge de la rivero [[Zambezi (rivero)|Zambezi]] sur la limo de [[Zambio]] kaj [[Zimbabvo]] ({{Koordinato|NS=17/55/28/S|EW=25/51/18/E|type=landmark|region=ZM/ZW|text=/|name=Viktoria Akvofalo}}) kaj estas proksimume 1,7 km larĝa kaj 128 m alta. Oni konsideras ĝin kiel mirindan vidindaĵon pro la vasta iomo da akvo enfluanta en mallarĝa ravino, kiun neniu povas rekte vidi. [[David Livingstone]], la skota [[esploristo]], vojaĝis al la akvofalo en [[1855]] kaj renomis ĝin laŭ [[Reĝino Viktoria]], kvankam ĝi estis konata loke kiel "Mosi-oa-Tunya", la "fumo kiu tondras". La akvofalo estas parto de du naciaj parkoj: [[Nacia Parko Mosi-oa-Tunya]] en Zambio, kaj [[Nacia Parko Viktoria Akvofalo]] en Zimbabvo, kaj estas unu el la plej grandaj turismaj vidindaĵoj de [[suda Afriko]]. Ĝi ankaŭ estas [[Monda Naturheredaĵo de UNESKO|Monda Naturheredaĵo]] de [[Unesko]]. La Viktoria-akvofalo estas ege pli granda ol la [[Niagara Akvofalo]] en [[Norda Ameriko]]. Sole la [[Suda Ameriko|sudamerika]] [[Igŭacuo|Igŭacua Akvofalo]] povas rivali kun ĝi. Kvankam Igŭacuo estas dividita je pli ol 270 akvofaleroj, Viktoria estas la plej granda unuopa akvofalo en la mondo. == Historio == La plej fruaj konataj loĝantoj de la areo ĉirkaŭ Viktoria Akvofalo estis [[Kojsana familio|kojsanaj]] [[Ĉasistoj-kolektistoj|ĉasistoj-furaĝistoj]] ([[boŝmanoj]]). Ilin postsekvis la [[Tokalejoj]], kiu nomis la akvofalon "Ŝongwe". Poste la [[ndebeleoj]] nomis ĝin "Amanza Thunkajo" kaj la makololoj "Mosi-oa-Tunya" (la "fumo tiu tondras").<ref name="WDL">{{cite web |url = http://www.wdl.org/es/item/550/ |title = Cataratas Victoria |website = [[World Digital Library]] |date = 1890-1925 |accessdate = 2013-06-01 }}</ref> La unua eŭropano, kiu vidis la akvofalon estis [[David Livingstone]] je {{dato|17|novembro|1855}} dum sia vojaĝo de la norda Zambezi-rivero al la riverbuŝo.<ref name="WDL"/> Livingstone atingis la akvofalon de altrivero kaj remis al malgranda insulo kiu nun havas lian nomon, [[Insulo Livingston]]. Livingstone antaŭe estis impresita de la akvofalo [[Ngonjeo]], sed malkovris ke la nova akvofalo estas eĉ pli impona, kaj nomis ĝin laŭ [[Reĝino Viktoria]]<ref name="WDL"/>. Li skribis pri la akvofalo: "Neniu povas imagi la belecon de ĉi tiu vido de iu ajn viditaj en Anglio. Ĝi neniam estis vidita de eŭropanaj okuloj; sed scenoj ja belaj estu rigardita de anĝeloj flugantaj." En [[1860]], Livingstone revenis al la areo kaj faris detalan studon de la akvofalo kun [[John Kirk]]. Aliaj fruaj eŭropaj vojaĝantoj estis la portugala esploristo [[Serpa Pinto]] kaj la brita artisto [[Thomas Baines]], kiu pentris kelkajn el la plej fruaj pentraĵoj de la akvofalo. Ĝis [[1905]], kiam la areo estis malfermita per la konstruo de la fervojo, eŭropanoj malofte vizitis la akvofalon. == La akvofalo == [[Dosiero:Victoria Falls Waterfall-West.jpg|eta]] [[Dosiero:Victoriafälle.jpg|eta]] La akvofalo situas proksime al la mezo de la rivero Zambezi, ĉe 17.925° S 25.855° E. Antaŭ la falo, la akvo fluas sur plato da [[bazalto]] en valo ĉirkaŭ malaltaj kaj foraj montetoj da [[grejso]]. El la rivero jen kaj jen elstaras arbaraj insuloj. Ili plimultiĝas proksime al la akvofalo. Kie Zambezi falas en abismon, kies larĝo mezuras nur 120 m, la rivera akvo skulptis la akvofalon laŭ frakcizono en la [[terŝelo]]. Pluraj insuletoj ĉe la pinto de la akvofalo dividas la akvon por formi serion de akvofaleroj. Dum longa tempo la akvofalo malrapide retroiris en direkto al la fonto. Tiel ĝi formis serion da akre zigzagaj valoj post. La akvofalo estas 1,7 kilometrojn larĝa. Ĝia alteco varias de 80 m ĉe la dekstra riverbordo ĝis 108 m en la centro. Tiel Viktoria havas proksime duoble la altecon de Niagara Akvofalo kaj pli ol duoble la larĝecon de la ĉefa parto de Niagara, nomata "Hufofero". La falanta akvo kaŭzas nebulon kiu povas altiĝi al alteco da preskaŭ 400 m, kaj estas videbla de ĝis 40 km fore. Dum kaj tago kaj plena luno, en la nebulo estas videbla [[ĉielarko]]. Dum la pluvsezono, la akvofalon ĉiuminute pasas 500 milionoj da litroj da akvo kaj nebulo altiĝas je plurcent metroj en la aeron pro la nekredebla forto de la falanta akvo. Dum [[1958]] okazis inundo de la rivero Zambezi kaj la akvofalo atingis rekordajn 770 milionojn da litroj je minuto. Ĉi flunivelo estas tre pli granda ol Niagara, kun iomete pli ol 170.000 litroj dum plej granda fluo. Nur la grandioza Iguacu-akvofalo rivalas Viktorian flu-grandece, po 750 milionoj da litroj je minuto. La akvofalo apartigis kvaropon da insuloj ĉe la limo de la klifo. Apude de la dekstra riverbordo estas kliniĝanta kaskado je 35 metrojn larĝa, nomata "Saltanta Akvo". Preter la 300 metrojn larĝa [[insulo Boaruka]] estas la ĉefa akvofalo, proksime 460 metrojn larĝa. [[Insulo Livingstone]] dividas la ĉefan akvofalon de alia larĝa kanalo proksime 530 metrojn larĝa, kaj apude de la maldekstra riverbordo estas la Orienta Kaskado. == Sub la akvofalo == [[Dosiero:Victoria Falls aerial view September 2003.jpg|maldekstra|240ra]] La rivero falas en abismon, kies ununura elfluejo estas mallarĝa kanalo skulptita en la rokomuron. La kanalo estas proksimume 30 metrojn larĝa, kaj la tuta volumeno de la rivero troŝutas ĝin je 120 metroj ĝis ĝi eliras en serio da zigzagaj valegoj je 80 km, kiuj kondukas la riveron preter la bazalta [[altebenaĵo]]. Ĉe la fino de la unua valego, la rivero kavigis profundan basenon nomatan la "Bolpoto". Ĝi mezuriĝas je proksime 150 metroj transe. Ĝia surfaco estas glata kiam la akvo malprofundas, sed kiam alta la akvo kirliĝas kaj ŝaŭmas kvazaŭ bolanta. Kiel la rivero eliras la Bolpoton, la kanalo abrupte turniĝas okcidenten kaj eniras la postan zigzagan valon. == Variado de la fluo == La akvofalo estas duoble pli alta kaj larĝa ol la Niagar-akvofalo. Ĝi subenfalas je 108 m-ojn larĝa tereno. Tie la jara averaĝa akvolivero estas ĉ. 935 m³/s, sed tio varias de 350 m³/s ĝis 9.100 m³/s. La fluo de la Zambezi-rivero ne akceliĝas ĉe la akvofalo. Nur la rulbruego de la falanta rivero kaj la karakteriza nubovualo signas proksimon de la akvofalo. La tie vivanta kalolo-lozi-popolo nomas ĝin pro tio ''Tondranta Fulmo'' (Mosi-oa-tunja). La falintan akvon dividas sube insuletoj, rokoj, kavoj je multaj branĉoj. La akvo alvenas ne al malfermita baseno, sed en abismon kun larĝo de 25–75 m. La tuta akvokvanto trafluas kanalon larĝan de 65 m kaj longan de 120 m kaj atingas la basenon ''Bolanta Kaldrono'', en kiu kirliĝas kaj ŝaŭmas la akvo dum inundoj. Post la "kaldrono" arkas ravinon la Akvofalo-ponto, sur kiu trafikas fervojo, aŭto- kaj promenvojo. Poste la rivero plufluas en la Batoka-ravino, kiu longas 100 km kaj profundas (la ravino en la bazalta altebenaĵo) 120–240 m. == La fervoja ponto == Tuj preter la Bolanta Kaldrono, kaj orte de la akvofalo, la [[Viktoria Akvofalo Ponto]] transigas la [[ravino]]n, unu el nur kvin trans la Zambezi. Ĝi estis finita en [[1905]] kaj originale estis celata kiel ligo en la [[Kapurbo]] al [[Kairo]] planita fervoja sistemo de [[Cecil Rhodes]]. La ponto estas 250 metroj transe, kaj la ĉefa arko transiĝis je 150 metroj. La supro de la ponto estas 125 metroj super la malalta nivelo de la akvo. Hodiaŭ regulara servo ligas la urbojn de [[Viktoria Akvofalo (Zimbabvo)|Viktoria Akvofalo]] kaj [[Livingstone (Zambio)|Livingstone]] kun [[Bulawayo]]. Alia linio ligas Livingstone al [[Lusaka]]. == Turismo == Antaŭ ol la fervoja ligo al Bulawayo estis preta en 1905, oni ne ofte vojaĝis al la akvofalo. Ĝi estis pli kaj pli populara vidindaĵo dum la brita kontrolo de la areo kaj la turisma urbo [[Viktoria Akvofalo]] estis starigita en la Zimbabvo-flanko. Ekde la malfruaj [[1960-aj jaroj]], la nombro da turistoj malgrandiĝis, pro tio ke la milito de [[gerilo]]j kontraŭ fremduloj plioftiĝis. Zimbabva sendependeco en [[1980]] portis iom da paco, kaj dum la [[1980-aj jaroj]] turismo renove pligrandiĝis, kaj la disvolviĝo de la regiono kiel centro por [[ekstrema sporto|ekstremaj sportoj]] ludas gravan rolon tiurilate. Je la fino de la [[1990-aj jaroj]], preskaŭ 300.000 homoj vojaĝis al la akvofalo ĉiujare, kaj oni taksas ke pli ol miliono da homoj vojaĝos en la posta jardeko. Pro la pli alta evolunivelo al la zimbabva flanko de la akvofalo historie venis multe pli da vizitantoj ol al la zambia flanko. Tamen la nombro da turistoj vizitantaj la zimbabvan flankon malpligrandiĝis en la fruaj [[2000-aj jaroj]] pro la politika maltrankvileco. Ambaŭ landoj permesas al turistoj fari tagajn ekskursojn de unu flanko al la alia sen la bezono ekhavi vizon. == Aliaj projektoj == {{Projektoj|commons=Victoria Falls}} == Vidu ankaŭ == * [[Iguacuo]] == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.zambiatourism.com/travel/places/victoria.htm Informo kaj mapo (angla)] * [http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16309 Bildoj de NASA (angla)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20031004081558/http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16309 |date=2003-10-04 }} [[Kategorio:Akvofaloj]] [[Kategorio:Geografio de Zambio]] [[Kategorio:Geografio de Zimbabvo]] [[Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Zimbabvo]] nl1nu0xmjgdqzr9cz2wgfe4kpasbaqb Jan De Cooman 0 123332 9400326 9271766 2026-06-12T13:05:39Z Sj1mor 12103 9400326 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jan DE COOMAN''' (1893-1949) estis [[Flandrio|flandra]] [[pentristo]]. Li naskiĝis en [[Zandbergen (Geraardsbergen)]] la 4-an de aŭgusto 1893 kiel la kvara kaj lasta filo de Leopold kaj Louise Heylemans. == Biografio == Patro Leopold estis lernejestro en la komunuma lernejo de [[Zandbergen (Geraardsbergen)]]. La familio De Cooman, parenca de la Ninove-a branĉo, apartenis al la bonhava katolika burĝaro. Jan vizitadis la komunuman lernejon de [[Zandbergen (Geraardsbergen)]] kaj poste iris al la ŝtata mezlernejo de Ninove. "La infanaĝo de Jan De Cooman pasis inter la horizontoj de bonodoraj herbejoj, la spegula akvo de Dender, la vasta ĉielo, la susuraj kanoj kaj la blekado de bovoj en la verda kamparo de Zandbergen. La skizoj kaj pentraĵoj el tiu epoko ankoraŭ hodiaŭ estas ege ŝatataj". La talento al desegnado de la knabo ja estis rimarkinda kaj liajn unuajn skizojn li certe faris laŭ la naturo, arboj, dometoj, paŝtejoj kaj kampoj de tiu bela pejzaĝo de la rivero [[Dender]], kiu plu interesados lin dum lia tuta vivo. Onklo Jan Heylemans, artpentristo kaj instruisto en la akademio de Sint-Gillis-Bruselo, sukcesis persvadi patron De Cooman, ke li sendu sian filon al la Akademio pri Belartoj en Bruselo. Dum kvin jaroj, de 1908 ĝis 1914, li tie vizitadis la kursaron. Ege influis lin instruisto [[Constant Montald]] (1862-1944), meritplena pentristo de pejzaĝoj, interioroj, senvivaj naturaĵoj kaj portretoj - la ĝenroj ankaŭ pentrotaj de Jan De Cooman. La aliaj plej konataj studentoj de Montald inkludas [[René Magritte]], [[Paul Delvaux]] kaj [[Edgard Tytgat]]. Ĉiujare De Cooman gajnis la ĉefajn premiojn por laŭnaturaj desegnado kaj pentrado. Ankaŭ por portretado li iĝis laŭreato. En 1910 li projektis la flagon de la Katolika Laborista Rondo de Overboelare. Li apenaŭ aĝis 17 jarojn. Ĵus finiĝis lia artista klerigado kiam eksplodis la milito. Liaj unuaj verkoj estas precipe portretoj kaj interioroj, sed li dum sia tuta vivo precipe pentradis pejzaĝojn. En 1920 li edziĝis kun fraŭlino Clara Flamée, filino de Richard, komercisto apud la Kajo en [[Geraardsbergen]], kaj de Anna Van Damme. La novgeedzoj ekloĝis en malgranda vilao kun granda ĝardeno, je la okcidenta flanko de Oudenberg ('Olda Monto'). De tie li havis belegan vidon super la valo de Dender en la profundo, super la urbo laŭlonge de la bordoj de la rivero, super herbejoj kaj kampoj kaj arbaretoj sur la flankoj de Oudenberg, kun en la malproksimo vilaĝoj, montetoj, vicoj da arboj. Tiuj vidoj estas vizio por artama animo, kaj Jan De Cooman neniam satiĝos esprimi sian ravon sur tolon, sur paperon kaj sur kupran platon. Sed tie ni ankoraŭ ne alvenintas. La juna artisto estis nekonata kaj devis gajni sian porvivon. Li kandidatiĝis por posteno de desegnoinstruisto kaj ricevis tiun taskon en du liberaj institucioj en la urbo: la Kolegio Sankta Katarina kaj la Instituto Sankta Jozefo. Tiujn taskojn li plenumis de 1922 ĝis 1930. Dume li pentris sed intertempe li konstruis sian propran presilon por presi gravuraĵojn (la unua tia presilo propulsata de elektromotoro). Li eksperimentis kaj praktike tagon kaj nokton provis plibonigi siajn gravuradajn teknikojn. Liaj unuaj gravuraĵoj venis de lia presilo en 1925. Li daŭre perfektigis sian procedon. En 1927 li presis 10 gravuraĵojn pri [[Geraardsbergen]], po 25 ekzemplerojn: belega rezulto kaj finance neesperita sukceso. En la sama jaro li projektis la flagon de la Katolika Flandra Studenta gildo. La nomo De Cooman ekde tiam estas porĉiame konata kiel tiu de gravuristo. Dua serio da gravuraĵoj, precipe vidaĵoj de la pejzaĝoj de Oudenberg, pretiĝis en 1929, po 50 ekzempleroj. Tiuj belegaj gravuraĵoj kompreneble atentigis kelkajn kompetentulojn pri arto kaj unu bonhavan industriiston (A. Maquestiau). Tiu ĉi aĉetis ĉiujn gravuraĵojn kaj multajn pentraĵojn. Li kontaktigis la pentriston kun amikoj-artamantoj kaj montris la vojon al la ĉefurbo. Jan De Cooman, tro humila, malakceptis ĉiujn proponojn, restis sur sia Oudenberg kaj senripoze verkadis. Lia famo kreskis kaj komisioj venis de tie kaj tie. Por doktoro Arthur Van Der Schueren li pentris sur la murojn de la granda salono ilustraĵojn de kelkaj fabeloj de [[Jean de La Fontaine|Lafonteno]] kaj la kabineto de la doktoro estis laŭnature dekoraciita de kuracaj plantoj (1926). Jaron poste li pentris la dekkvar Kalvariajn staciojn en la paroĥa preĝejo de [[Zandbergen (Geraardsbergen)]]. En 1930 li eksiĝis kiel desegnoinstruisto. Preskaŭ ĉiutage li iris pentri en la libera naturo. Ankaŭ vintre li eliris serĉi pitoreskajn anguletojn ĉirkaŭ Geraardsbergen. Li sidiĝis en sia aŭtomobilo, en kiu troviĝis hejtilo de propra eltrovo kaj konstruo. Ne malofte lin akompanis fotografisto kaj amatoro-artpentristo Th. L'Haire. En 1931 aperis ĉe V. Van Nieuwenhove la libreto "Puntistinoj kaj punta industrio en Geraardsbergen", verkita de Augusta De Clercq. Felix Timmermans ĝin iam nomis juvela libreto. Tiu laŭdo de la laŭvide sentema Timmermans ja grandparte dankindas al la enesto de dudekkvino da reproduktaĵoj, je malpligrandigita skalo, de verkoj de De Cooman: deko da plumdesegnaĵoj, deko da gravuraĵoj kaj kvino da pentraĵoj, ĉiuj pri la urbo Geraardsbergen, pejzaĝoj sur aŭ ĉirkaŭ Oudenberg. Ĉe unu el siaj vintraj ekskursoj tra la Flandraj Ardenoj en la komenco de la tridekaj jaroj De Cooman certe renkontiĝis kun la tiam jam fama Valerius De Saedeleer (Aalst, 1867), kiu loĝis en Leupegem. De Cooman tre admiris la vintrajn pejzaĝojn de De Saedeleer: la vastaj, ondantaj, neĝkovritaj [[Flandraj Ardenoj]] ĉirkaŭ Tiegem kaj Leupegem, kun kelkaj malhelaj harfajne desegnitaj siluetoj de poploj kaj salikoj aŭ dormantaj fruktarboj je la unua plano kaj kelkaj subneĝaj kamparanaj loĝejoj. Komisiite de la majstro, De Cooman faris ses nigre-blankajn kaj tri kolorajn gravuraĵojn laŭ tiuj vintraj scenoj. La ses belegaj gravuraĵoj pri la preĝejo kaj la abatejo de [[Averbode]] estiĝis en 1933, same kiel "Mater Dolorosa". Kompreneble De Cooman ankaŭ daŭrigis la pentradon: Kalvariajn vojojn en la paroĥaj preĝejoj de la Ĉieliro en Steenhuize (1935) kaj de Sankta Marteno en Sint-Lievens-Esse (1936) kaj en la instituto por spiritmalsanuloj en Eeklo (1939). Pluraj pentraĵoj pri senvivaj naturaĵoj, portretoj, interioroj kaj pejzaĝoj (i.a. la tre sukcesinta "floranta pirarbo" el 1939) forlasis lian laborejon antaŭ 1940. Lia unua neriproĉebla kolora gravuraĵo "Printempo" aperis en 1939. Menciinda estas la naturgranda portreto de Dom Benedictus de Schepdaal, abato de Affligem, ofertita al li okaze de la 25-jara jubileo de lia enoficiĝo je la 9-a de aprilo 1937. De Cooman de nun estis plene agnoskata en la arta mondo. Materie ne plu estis zorgoj kaj li estis la feliĉa patro de multnombra familio. La fato tamen frapis lin en 1937: lia edzino mortis post la nasko de naŭa infano, naŭa filo, Leo De Cooman<ref>Leo De Cooman estas Esperantisto kiu interalie kunlaboris en [[PIV]] pri botaniko</ref>. La frapo trafis lin kaj la artisto nur malrapide malkonsterniĝis el la letargio de senkonsola malĝojo. Iom post iom li denove eklaboris sed lia energio estis rompita. Lia sanstato tute ne estis bona. Dum la vintro de 1939-1940 li pentris neĝajn pejzaĝojn, kiuj kvazaŭ atestas la silentan rezignacion kaj la plendan malĝojon de la kreinto. En 1941 li reedziĝis kun Rachel Geenens el Oudenaarde. Baldaŭ li forlasis Geraardsbergen kaj ekloĝis en sia naskiĝa vilaĝo en la domo, kie li grandiĝis. Li alkonstruigis laborejon kaj kuraĝe denove eklaboris: pejzaĝojn (Parike, Onkerzele, Grimminge), arbojn, kaj precipe gravuraĵojn, kiujn li tiom ŝatis: "Gravurado estas por la plastika arto tio, kio orgeno estas por la muziko: la procedo de la perfekteco. Gravuraĵo atingas la purecon kaj plenecon, kiu estas atingebla per neniu alia procedo, nek per nura pentrado, nek per nura desegnado". (De Cooman en intervjuo kun G. De Knibber). La neekvilibrecaj militaj porcioj, la peza familia ŝarĝo kaj la laboro per acidoj malutilis al lia sano tiel, ke li verkis plue nur preskaŭ ekskluzive en sia laborejo. Por la unua granda internacia agnosko li devis pacienci ĝis 1947. Mallonge poste li ege malsaniĝis. Li ne plu resaniĝis kaj mortis en sia domo en [[Zandbergen (Geraardsbergen)]] je la 11-a de junio 1949. == Premio == . Per sia gravuraĵo "En Majo" li gajnis la unuan premion en la Trienalo de Milano. == Literaturo == (nl) Paul de Pessemier 's Gravendries, ''Jan De Cooman. De herontdekking van een kunstenaar'', Biografie. Bola Editions, Gent, 2013. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == [http://jan.de-cooman.be Jan De Cooman] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060902161806/http://jan.de-cooman.be/ |date=2006-09-02 }} {{Bibliotekoj}} {{Unua}} {{Vivtempo|De Cooman, Jan}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] epwvxvgmtxw2kznuqu9f096ovtip8q6 Tabernaklo de Unueco 0 124523 9401045 8471739 2026-06-13T09:42:02Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401045 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}}La '''''Tabernaklo de Unueco''''' estas malgranda kolekto de kvin epistoloj verkitaj de ''[[Bahá'u'lláh]]'', la Fondinto de la [[Bahaa Kredo]] dum la 'Akka periodo kaj eldonitaj en oficiala angla traduko en [[Julio]] [[2006]]. Kiel skribaĵo de ''Bahá'u'lláh'', bahaanoj konsideras la verkon la Vorto de Dio. {{Ort-Bahaa}} == Enhavo == === ''Lawh&#803;-i-Mánik<u>ch</u>í S&#803;áh&#803;ib'' === La unua epistolo estas respondo al demandoj faritaj al ''Bahá'u'lláh'' de [[Manikchi Sahib|''Mánik<u>ch</u>í S&#803;áh&#803;ib'']], elstara zoroastrano, kaj nomiĝas ''Lawh&#803;-i-Mánik<u>ch</u>í S&#803;áh&#803;ib'' (Epistolo al ''Mánik<u>ch</u>í S&#803;áh&#803;ib''). Laŭ la enkonduko al la kolekto (p. ii-iii): "La unua Epistolo, konata kiel ''Lawh&#803;-i-Mánik<u>ch</u>í S&#803;áh&#803;ib'', estas laŭdata pro siaj imponaj kaj bone-konataj pecoj epitomigantaj la universalecon de la profeta pretendo de ''Bahá'u'lláh''. Rivelita, je la aŭdaca peto de ''Mánik<u>ch</u>í S&#803;áh&#803;ib'', en pura persa, la Epistolo respondas al la demandoj, kiujn li faris, kaj proklamas kelkajn el la centrajn doktrinojn de la Kredo de ''Bahá'u'lláh''... "Vi estas la fruktoj de unu arbo, kaj la folioj de unu branĉo." === Respondoj al demandoj de ''Mánik<u>ch</u>í S&#803;áh&#803;ib'' el Epistolo al ''Mírzá Abu'l-Fad&#803;l'' === Laŭ la enkonduko (p iii-iv): "Kiel induktita de la enhavo de la dua Epistolo, ''Mánik<u>ch</u>í S&#803;áh&#803;ib'' ne estis tute kontenita kun tiu ĉi respondo, anticipinte pli vastan diskutadon pri siaj specifaj demandoj. La plia respondo de ''Bahá'u'lláh'' enhavas longan Epistolon, verkitan la 14an de ''<u>Sh</u>a'bán'' 1299 p.H. (je la [[1-a de julio]] [[1882]]) en la voĉo de Sia sekretario [[Mirza Aqa Jan|''Mírzá Áqá Ján'']]. La Epistolo estas adresita al [[Mirza Abu'l-Fadl|''Mírzá Abu'l-Fad&#803;l'']], sed longa porcio el ĝi respondas al la demandoj de ''Mánik<u>ch</u>í S&#803;áh&#803;ib''. ''Bahá'u'lláh'' deklaras, je la komenco, ke li "malsukcesis konsideri la aferon pli atente, ĉar alie li plenvole agnoskintus ke eĉ ne unu demando estis preterlasita", kaj klarigas ke pro saĝeco liaj demandoj ne estis rekte responditaj, sed eĉ tiam, "la respondoj estis provizitaj per lingvo de mirinda koncizo kaj klareco". Tra la restaĵo de la Epistolo, la teksto de ĉiuj el la demandoj de ''Mánik<u>ch</u>í S&#803;áh&#803;ib'' estas sinsekve cititaj kaj detalaj respondoj estas donitaj al ĉiu, kelkfoje rilatigantaj la demandojn al la universal principoj deklaritaj en la unua Epistolo." === ''Lawh&#803;-i-Haft Pursi<u>sh</u>'' kaj du nenomitaj epistoloj === La tria epistolo estis skribita al bahaanoj el zoroastrana diveno, ''Ustád Javán-Mard''. Laŭ la enkonduko (p. iv-v): "Inkludita ĉi tie ankaŭ kun tiuj ĉi du ĉefverkoj estas la ''Lawh&#803;-i-Haft Pursi<u>sh</u>'' (Epistolo de la Sep Demandoj), adresita al ''Ustád Javán-Mard'', elstara malfrua bahaano el zoroastrana fono kaj antaŭa studento de ''Mánik<u>ch</u>í S&#803;áh&#803;ib'', kaj du aliaj Epistoloj ankaŭ rivelitaj al kredantoj de la sama origino. Kune, tiuj ĉi kvin Epistoloj ofertas ekvidon de la amo de ''Bahá'u'lláh'' por, kaj speciala rilato al, la sekvantoj de religio kiu estis levita, multajn centjarojn antaŭe, en la sama lando kiu vidis la naskiĝon de Sia propra Kredo." == Kelkaj Citaĵoj == La jenaj estas kelkaj citaĵoj jam tradukitaj en Esperanton: <blockquote> "Ni povas tre bone rimarki, kiel la tuta homaro estas ĉirkaŭata de grandaj, nekalkuleblaj afliktoj. Ni vidas, kiel ĝi malviglas sur sia malsanula lito, plena de ĉagrenoj kaj elrevigita. Tiuj, kiuj sin venenis per aroganteco, trudis sin inter la homojn kaj la Dian, neerareman Kuraciston. Vidu, kiel ili implikis ĉiujn homojn inkluzive de si mem en la maŝoj de siaj intrigoj. Ili povas nek malkovri la kaŭzon de la malsano nek ili havas ian ideon pri kuracilo. Ili imagas la rektan kiel malrektan kaj sian amikon kiel malamikon."[http://www.bahai.de/bahaaeligo/U-tekstoj/bahaullah-U.htm#Progresanta%20Civilizacio...]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</blockquote> <blockquote> "Mi estas la reĝa Falko sur la brako de l' Ĉiopova. Mi rektigas la feblajn flugilojn de ĉiu lama birdo kaj ekigas ĝin al flugo."[http://www.bahai.de/bahaaeligo/U-tekstoj/bahaullah-U.htm#Ne%20el%20Mia%20Propra%20Volo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} </blockquote> == Referencoj == * ''Bahá'u'lláh'' (2006). ''The Tabernacle of Unity - Bahá'u'lláh's Responses to Mánik<u>ch</u>í S&#803;áh&#803;ib and Other Writings'', Bahá'í World Centre, Haifa, Israel. ISBN 0-85398-969-9. * ''Bahá'u'lláh'' - Deklaro preparita de la Bahaa Internacia Komunumo, Oficejo por Publika Informado, Novjorko. (1992)[http://www.bahai.de/bahaaeligo/U-tekstoj/bahaullah-U.htm]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Eksteraj ligiloj == * [http://reference.bahai.org/en/t/b/GWB/gwb-106.html Gleanings From the Writings of Bahá’u’lláh, Section CVI], aŭtoritata traduko de sekcio de la Tabuleto al Mánik<u>ch</u>í S&#803;áh&#803;ib. {{en}} * [http://bahai-library.com/?file=bahaullah_lawh_manikchi_neshati.html Tabuleto al Mánik<u>ch</u>í S&#803;áh&#803;ib], provizora traduko kun enkonduko kaj mallonga skizo. {{en}} [[Kategorio:Religio]] [[Kategorio:Abrahamaj religioj]] [[Kategorio:Sanktaj libroj]] [[Kategorio:Bahaismo]] [[Kategorio:Biblioteko Bahaa]] <gallery> Dosiero:Wikisource-logo.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180ra|neniu|_Wikisource_ --> </gallery> {{-}} ---- ''Noto: Ĉiuj Esperanto-tradukoj de citaĵoj kaj tekstoj ĉi tie donitaj estas provizoraj.'' k0x1kwriluvl185lihb656khuhm25sn Wörgl 0 124716 9400445 9064088 2026-06-12T17:38:26Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400445 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=AT-7|situo sur mapo2=Aŭstrio|tipo1=reliefo|tipo2=reliefo|zomo=11}} {|class="infobox" border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" style="float: right;margin-left:1em; background:#e3e3e3;" ! Blazono ! Mapo |- bgcolor="#FFFFFF" align="center" | [[Dosiero:Wappen_at_woergl.png|100ra]] | [[Dosiero:Map at woergl.png|180 px|situo en Aŭstrio]] |- ! colspan="2" | Bazaj faktoj |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Federacia lando]]: || [[Tirolo]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Distrikto]]: || [[Distrikto Kufstein|Kufstein]] (aŭtokodo: <tt>KU</tt>) |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Areo]]: || 19,68 [[kvadratkilometro|km²]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Loĝantoj]]: || 12.536 <small>(7a de januaro [[2008]])</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Alteco]]: || 511 m [[marnivelo|super marnivelo]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Poŝtkodoj]]: || 6300-6302 |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Telefonkodo]]: || 05332 |---- bgcolor="#FFFFFF" valign="top" | [[Geografia situo]]: || {{koordinatoj gm|47|29|N|12|04|E}} |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Oficiala Municipokodo]]: || 7 05 31s |---- bgcolor="#FFFFFF" valign="top" | Administrado: ||<small>Bahnhofstraße 15a<br />6300 Wörgl |---- bgcolor="#FFFFFF" valign="top" | Oficiala retpaĝo: || [http://www.woergl.at www.woergl.at] |---- bgcolor="#FFFFFF" |- ! colspan="2" | Politiko |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Urbestro]]: || LA Arno Abler ([[ÖVP]]) |} La [[Aŭstrio|aŭstra]] [[urbo]] '''Wörgl''' [vergl] situas en la [[Federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Tirolo]] en la [[Alpoj|alpa]] valo de rivero [[Inn]]. == Geografio == Ĉe Wörgl preterpasas la Inn-valaj [[aŭtovojo]] kaj [[fervojo]], gravaj ligiloj trans-alpaj. De ili tie debranĉiĝas orienten la vojoj al la valo de [[Brixen im Thale|Brixen]] kaj al [[Kitzbühel]]; tiu fervojo konsistigas la solan en-aŭstrian fervojan ligon inter la okcidentaj kaj la orientaj provincoj de Aŭstrio. [[Dosiero:Wörgl hennersberg.jpg|dekstra|400ra]] == Historio == Ankoraŭ ne verkita === Blazono === La ruĝaj tegmenteroj memorigas pri la detruita defendo-[[burgo]] kaj pri la samnoma [[nobelo|nobel]]-familio. La orkoloraj ringoj montras ke Wörgl estiĝis el du [[komunumo]]j nome Wörgl-Kufstein kaj Wörgl-Rattenberg. La flugiloj simbolas la ekprosperon ekonomian. === La mono-eksperimento de Wörgl === Ĉirkau la jaro [[1932]] la loka [[cemento|cement]]- kaj [[celulozo|celulozfabrikado]] en Wörgl grave malmultiĝis kaj la nombro de [[senlaboreco|senlaboruloj]] minace altiĝis. Unuflanke la komunumo ricevis konsiderinde malpli da [[imposto]]j, aliflanke ĝi havis altan ŝarĝon per la subvencioj al la senlaboruloj. La kaso estis malplena kaj fino de tiu evoluo ne esperebla. Ekde de la komenco de Julio [[1932]] la komunuma administrado sub la gvido de la [[urbestro]] Michael Unterguggenberger [MIĥael UNTERgugenberger] donis al la komunumaj dungitoj kiel salajron tielnomatajn laborvalorpaperojn, la [[ŝilingo]]n de Wörgl. Tiuj paperoj ekzistis kun nominala valoro de 1, 2 kaj 5 ŝilingoj. Ĝis la fino de la kampanjo en Aŭgusto [[1933]] eldoniĝis entute paperoj en la valoro de proksimume 34000 ŝilingoj. Maksimume oni eldonis 12000 ŝilingojn samtempe. La laborvalorpaperoj estis cirkulcertigita libera mono. La ideon liveris la teorio pri libera ekonomio de [[Silvio Gesell]]. Monate oni devis aĉeti markon je unu elcento de la nominala valoro de la papero kaj glui ĝin sur kampeton sur la antaŭa flanko de la monbileto, por ke ĝi restu valida. La monsumo estis kovrita per depono de ŝilingoj de la komunumo ĉe la loka [[Raiffeisen]]-kaso kaj samvalore kunligita al ŝilingoj. Per tiuj biletoj oni povis pagi komunumajn impostojn. Lokaj komercistoj akceptis la biletojn kiel pagon. La eksperimento sukcesis. La moncirkulado kaj la ekonomia agado reviviĝis – helpis ja ankaŭ la ĝenerala tendenco en la lando. Ĉie en Wörgl oni konstruis kaj investis. Ankoraŭ hodiaŭ atestas pri tio ekzemple stratponto kun la surskribo “konstruita per libera mono”. En la dek kvar monatoj de la eksperimento la elcentaĵo de senlaboruloj en Wörgl falis de 21 al 15, dum ĝi ankoraŭ kreskis en la ceteraj landpartoj. Pro la pozitivaj efikoj tiu modelprovo baldaŭ estis laŭdata en la gazetaro kiel „miraklo de Wörgl“. La intereso tiel altiĝis, ke pli ol cent aliaj komunumoj en Aŭstrio volis sekvi la ekzemplon. Ankaŭ eksterlande kaj transmare la iniciato rimarkiĝis kaj trovis imitantojn. El [[Francio]] la financministro kaj posta [[ĉefministro]] [[Edouard Daladier]] vojaĝis al Wörgl, kaj en [[Usono]] la ekonomi-sciencisto [[Irving Fisher]] proponis – vane - al la amerika registaro enkonduki simile al la mono de Wörgl “Stamp Scrip” por venki la [[Granda depresio|ekonomian krizon]]. Tamen la Aŭstra Nacia Banko ([[Oesterreichische Nationalbank AG]]) protestis sukcese en la kortumo kontraŭ la mon-iniciato de Wörgl, ĉar ĝi sola havis la rajton eldoni monon. Oni malpermesis la eksperimenton de Wörgl kaj ĉiujn tiurilatojn pliajn planojn. Pro la minaco de [[armeo|arme]]-invado Wörgl finis la eksperimenton en Septembro [[1933]]. Ĉar baldaŭ poste eksplodis la [[dua mondmilito]], la modelo kaj ĝia sukceso grandparte forgesiĝis. La asocio “Instituto Guggenberger” altestimas la heredaĵon de la mon-eksperimento de Wörgl kaj kunigas historiajn spertojn kaj aktualajn projektojn. Kune kun la hejmregiona muzeo kaj la urba arkivo estis aranĝita ekspozicio. Oni kolektas nuntempajn solvojn pri la temo komplementa valuto kaj disponigas ilin al larĝa publiko. La urbo Wörgl oficiale deklaris la jaron [[2007]] “jaro de la libera mono de Wörgl”. En multnombraj aranĝoj kaj iniciatoj oni prezentis al la urbanoj kaj aliaj interesituloj la eksperimenton pri la libera mono. En persona kaj tre skeptika pritaksado la nuna urbestro de Wörgl deklaris, ke nuntempe tiu moneksperimento nur funkcius laŭ tre precise difinitaj kondiĉoj: Nepre la administrado de la libera mono (inkluzive de la interezpagado je ĉiu monatfino) okazu nur virtuale sur certaj kontoj kaj sub fiksita etendiĝo de la valideco de la “eksperimento” por malebligi valutfuĝon. == [[Ĝemelurbo]] == {{Ĉeĥio}}: [[Albrechtice nad Orlicí]] ([[germane]]: ''Albrechtshof an der Adler''), tiu ĉi [[komunumo]] havas ĉirkaŭ 1000 loĝantojn kaj situas oriente de [[Hradec Králové]] ([[germane]]: ''Königgrätz'') proksime de [[Pollando|pola]] limo. == Ekonomio == La esenca punkto de la urba ekonomio troviĝas en la kampo de komerco individua, en kiu montriĝas ĉiuj gravaj branĉoj kaj naciaj kaj internaciaj entreprenoj. La ''Bahnhofsstraße'' (stacidomstrato [BANhofs-ŜTRAse]) de Wörgl estas en Tirolo la duaranga laŭ la longo. Wörgl estas rigardata kiel la plej grava komerca centro de la regiono ''Tiroler Unterland'' [TIroler UNterland]. La antaŭurba komerca kaj metia areo troviĝas rekte ĉe la [[aŭtovojo]] kaj disponigos en la lasta evoluo-stadio 35-[[hektaro]]n grandan placon al entreprenoj produktadaj, teknologiaj kaj [[loĝistiko|loĝistikaj]]. Wörgl ankaŭ estas la centro de [[ligno]]-[[industrio]]; unu el la plej grandaj produktantoj de [[lignera plato|ligneraj platoj]] fondigis [[uzino]]n [[filio|filian]] en la urbo. La plej granda tirola [[lakto]]-produktanto translokigis la produktejon de la landa ĉef-urbo [[Innsbruck]] al Wörgl. == Trafiko == Ankoraŭ ne verkita == Famaj personoj == Elstaruloj el Wörgl estis respektive estas:<br /> * Reinhard Furrer - [[germanio|germana]] [[astronaŭto]] kadre de la [[D1-Missio]] [[1985]] * Gerhard Berger - sukcesa [[Formulo Unu]]-kondukisto * Hans Hömberg - germana film-kreinto, [[dramo|dramverkisto]], aŭtoro de [[sondramo]]j kaj [[romano|romanverkisto]]. * Stefan Horngacher - sukcesa skisaltisto * Heinz Zak - montogrimpulo kaj [[fotisto]] * Hans-Peter Haselsteiner - konstru-entreprenisto * Michael Unterguggenberger - [[urbestro]] kaj iniciatoro de la mondkonata mono-eksperimento de Wörgl * Josef Lackner - [[arkitekto]] == Vidindaĵoj == Ekde [[2003]] troviĝas en Wörgl la plej granda Tirola banejo kun saŭno, la ''Wörgler Wasserwelt'' (''WAVE'', [[angle]] por ''ondo''). En [[2006]] la ''Wörgler Meilensteine'' [VERgler MEJLENŝtajne] (mejlŝtonoj de Wörgl) estis malfermitaj. Enmetitaj en la irvojoj la mejlŝtonoj ebligas enrigardi la plej gravajn okazintaĵojn de 2000-jara historio. La start- kaj la fin-punktoj troviĝas rekte ĉe la stacidomo; la historia informvojo longas ekzakte unu [[Antikvo|antikvan]] [[Romio|romian]] [[mejlo]]n . == Esperanto == [[Dosiero:Zamenhof-monumento-Woergl.jpg|dekstra|eta]] En la urbo troviĝas [[Zamenhof]]-monumento sur la stacidoma placo (''Bahnhofsplatz'' [BANhofsplac]). La inaŭguro de tiu ĉi unua Zamenhof-monumento en Aŭstrio okazis la 27-an de julio [[1952]]. La iniciatinto de la monumento estis [[Hans Steiner]]; ankaŭ partoprenis la senvualigon de la blankmarmora busto [[Hugo Steiner]], fondinto de la [[Internacia Esperanto-Muzeo]] ([[Vieno]]). En ''informletero'' raportis Hans Steiner pri la fascinaj tagoj de la inaŭguro en lingvo bunta kaj viveca <ref>Raporto de Hans Steiner el 1952</ref>. Sekvajare en la urbo okazis la [[IJK 1953|9-a Internacia Junulara Kongreso]] de [[TEJO]]. La komunumo komencis projekton kun la Esperanta nomo "'''Vivomondo'''" (ankoraŭ ne finfarita) kiu funkciu simile kiel [[vikio]] por regionaj celgrupoj. Ĉiuj loĝantoj, entreprenoj, asocioj kaj komunumaj instancoj havu la eblecon tie mem publikigi proprajn informojn per simplaj rimedoj. La [[Aŭstria Esperanto Federacio]] okaze de sia ĝenerala asembleo organizis inter la 11-a kaj 13-a de julio [[2008]] Esperanto-renkontiĝon en Wörgl, enkadrigota interalie de koncertoj, prelegoj kaj gvidado tra la urbo. == Kuriozaĵo == Inter la aŭstraj urboj [[Innsbruck]] kaj [[Salzburg]] estas du fervojaj ligoj, kiuj disbranĉiĝas ĉe Wörgl. Unu kondukas tra [[Germanio]], la alia restas en Aŭstrio, sed estas pli longa. Tamen la fervoja tarifo de la malpli longa vojo estas kalkulata laŭ la pli longa.<!-- kvankam ne grafike elstara, indas ne forpreni la raporton el la paĝo, ĉar sekve iu roboto (eble neesperantista) povus entute forviŝi la dosieron, kiu tamen estas utila informfonto --> == Fontoj kaj ligiloj == * [http://www.woergl.at Retejo de la urbo, germane] * [http://www.meilensteine.woergl.at Mejlŝtonoj historiaj, germane] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200926174542/http://www.meilensteine.woergl.at/ |date=2020-09-26 }} * [http://vivomondo.com Vivomondo, germane] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211221160440/https://www.vivomondo.com/ |date=2021-12-21 }} == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : Informletero 07 19520001.pdf/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> {{Commons|Wörgl}} [[Kategorio:Urboj de Aŭstrio]] [[Kategorio:Komunumoj de Tirolo]] r7ifxijt3z71tz5cy2agnh7b0irlz2v Tiranosaŭredoj 0 128914 9400975 9169193 2026-06-13T09:08:00Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400975 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Tiranosaŭredoj |koloro = pink |regno = [[Animalo]]j ''Animalia'' |filumo = [[Ĥordulo]]j ''Chordata'' |klaso = [[Reptilioj]] ''Sauropsida'' |ordo = [[Saŭriskioj]] ''Saurischia'' |subordo = [[Teropodoj]] ''Theropoda'' |superfamilio = [[Tiranosaŭroideoj]] ''Tyrannosauroidea'' |familio = '''Tiranosaŭredoj''' ''Tyrannosauridae'' |familio aŭtoritato = [[Henry Fairfield Osborn|Osborn]], 1906 |statuso = {{StatusFosilia}} |specioj de subdivizio = [[Genro]]j |subdivizio2 = Vidu tekston |vikispecio = |komunejo = }} '''Tyrannosaŭredoj''' (''Tyrannosauridae'') estas familio de [[karnomanĝuloj|karnomanĝantaj]] [[dinosaŭro]]j, kies nomo venas de la [[malnovgreka lingvo|malnovgrekaj]] vortoj ''tyrannos'' = 'tirano' kaj ''sauros'' = 'lacerto'. Oni iam klasis tiranosaŭredojn kiel [[karnosaŭroj]]n kune kun la [[teropodoj]], sed lastatempaj [[filogenetiko|filogenetikaj]] studoj montris ke la tiranosaŭredoj estis [[celurosaŭroj]], same kiel la [[ornitomimedoj]] kaj [[maniraptoroj]]. Sekve ili estas pli parencaj al la [[dromeosaŭredoj]] ol al aliaj grandaj dinosaŭraj rabobestoj kiel la [[alosaŭredoj]]. Malkovrado de bazaj '[[celuredoj|celored]]'-similaj [[tiranosaŭroideoj]] helpis firmigi ĉi tiun ligon. La trajtoj tipaj de tiranosaŭroj estas la larĝaj, masivaj kranioj, mallongaj, potencaj koloj, kaj reduktitaj 'brakoj' kun nur du fingroj. Inter lastaj malkovroj estas [[Jane (dinosaŭro)|Jane]], la plej kompleta juna T.Rex de la mondo. * '''Pezo:''' ĝis 6,4 [[tono]]j * '''Longeco:''' ĝis 14 [[metro]]j * '''Situo:''' [[Okcidenta Eŭropo|Okcidenta]] [[Eŭropo]], [[Nordameriko]], [[Centra Azio|Centra]] kaj [[Orienta Azio|Orienta]] [[Azio]] * '''Periodo:''' [[Malfrua Kretaceo]] == Listo de Specioj == Inter la tiranosaŭredoj estas pluraj [[genro]]j kaj [[specio]]j, de kiuj ''Tyrannosaurus rex'' estas sendube la plej bone konata. Sekvas listo de ĉiuj konataj tiranosaŭraj genroj: * '''Superfamilio [[Tiranosaŭroideoj]]''' ** (primitivaj tiranosaŭroj) ** '''Familio Tiranosaŭredoj''' *** [[Aublisodonto]] ''Aublysodon'' *** [[Deinodonto]] ''Deinodon'' *** '''Subfamilio Albertosaŭrenoj (''Albertosaurinae'')''' **** [[Gorgosaŭro]] ''Gorgosaurus'' **** [[Albertosaŭro]] ''Albertosaurus'' *** '''Subfamilio Tiranosaŭrenoj (''Tyrannosaurinae'')''' **** [[Alioramo]] ''Alioramus'' **** '''Tribo Tyrannosaurini''' ***** [[Daspletosaŭro]] ''Daspletosaurus'' ***** [[Tarbosaŭro]] ''Tarbosaurus'' ***** [[Nanotirano]] ''Nanotyrannus'' ***** [[Tiranosaŭro]] ''Tyrannosaurus'' {{Portalo|Dinosaŭroj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Tiranosaŭroj| ]] ogr7r7ld75h0v8me6n94e56ejtl9ze2 Édouard Detaille 0 128973 9400872 9268483 2026-06-13T08:36:40Z Sj1mor 12103 9400872 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} Jean Baptiste '''Edouard DETAILLE''' (naskiĝis la [[5-an de oktobro]] [[1874]] en [[Parizo]]; mortis la [[23-an de decembro]] [[1912]] en [[Parizo]]) estis [[Francio|franca]] [[pentristo]]. [[Dosiero:Detaille Le Rêve.jpg|eta|maldekstra|300ra|''La Revo'' ([[1888]]), far Detaille ([[Musée d'Orsay]])]] El familio de militistoj Edouard Detaille deziris iĝi pentristo kaj studi kun [[Alexandre Cabanel]], sed li fine studis en la [[ateliero]] de [[Jean-Louis-Ernest Meissonier|Meissonier]] kaj ekspoziciis sian unuan [[pentraĵo]]n en [[1867]]. La postan jaron li ekspoziciis militistan pentraĵon pri la [[Franca Revolucio]], ''Le Repos du Tambour'' (ripozo de la tamburisto). Tiu verko estis la unua el multaj kreitaj dum longa kaj brila [[kariero]] de [[historia pentristo]] pri prefere militistaj scenoj. [[Dosiero:Edouard Detaille - Vive L'Empereur - Google Art Project.jpg|300ra|eta|maldekstra|4a Husara Regimento ĉe la [[Batalo de Friedland]]. "Vive l'Empereur!" de Édouard Detaille, 1891.]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|franco}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Detaille, Edouard}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1847]] [[Kategorio:Mortintoj en 1912]] 2tc1zi4olb2m4n05jjlqa75zd3uf2mi Testamentoj de Lenin 0 136110 9400948 8477664 2026-06-13T08:58:34Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + vidu ankaŭ 9400948 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Testamento de Lenin}} '''Testamentoj de Lenin''' ({{Lang-ru|Заветы Ленина}}) aŭ '''Testamentoj de Iljiĉ''' (ruse ''Заветы Ильича'') estis populara en [[Sovetunio]] frazo, kiu celis montri, ke la ŝtato post la morto de [[Lenin]] evoluas laŭ la vojo, kiun antaŭvidis li, la unua ĝia gvidanto. Kiel testamentoj oni konsideris jen la lastajn verkojn de Lenin (post [[1920]]), jen eĉ pli vastan aron de liaj verkoj. Kelkaj citaĵoj el Lenin ricevis ekstreman popularecon, kiel la frapfrazo "Lernu, lernu kaj lernu!" («Учиться, учиться и учиться!»). Tiu lasta estis gravurita sur la muroj de multaj mezlernejoj kaj estis citata en diversaj verkoj. Alia tre konata frazo iĝis "Komunismo estas soveta potenco plus elektrifiko de la tuta lando", kiun Lenin eldiris en konferenco en 1920. En la jaroj de [[Perestrojko]] aparte populariĝis ideoj pri testamentoj de Lenin, kiuj estis perverse komprenitaj. I. a. en unu el siaj lastaj leteroj Lenin skribis pri la bezono depostenigi [[Stalin]]on de la posteno de ĝenerala sekretario kaj signife pligrandigi konsiston de la Centra Komitato de la partio — la testamento, kiu estis ignorita post lia morto, kio kondukis al epoko de [[stalinismo]]. Multaj decidoj, faritaj en stalinisma epoko, estis pravigataj per "testamentoj de Lenin", kvankam el la verkoj de Lenin ne ĉiam rekte sekvas ĝuste tia decido. Ekzemple la deviga kaj tuteca kolektivigo en agrikulturo estis efektivigita nur post la morto de Lenin, eble ne laŭ lia imago. Same la tre streĉa industriigo de Sovetunio okazis en [[1930-aj jaroj|30-aj jaroj]] "laŭ testamentoj", kiuj eble estis nur mistraktoj. La vortkombino "testamentoj de Lenin" — kaj speciale la sinonima "Testamentoj de Iljiĉ" — estis tre populara por nomi loĝlokojn kaj instituciojn. Ekzistis pluraj [[kolĥozo]]j kaj fabrikoj, tiel nomitaj. Ĝis nun sur la mapo de [[Rusio]] eblas trovi jenajn loĝlokojn: # Urbeto Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en [[Moskva provinco]]. # Urbeto Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en [[Saratova provinco]]. # Urbeto Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en [[Altaja regiono]]. # Urbeto Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en [[Ĥabarovska regiono]]. # Urbeto Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en [[Saĥalena provinco]]. # Vilaĝo Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en [[Baŝkirio]]. # Vilaĝo Zaveti Iljiĉa (Testamentoj de Iljiĉ) en [[Smolenska provinco]]. [[Kategorio:Verkoj de Lenin]] [[Kategorio:1922]] md8xauwhl28bnd21i8s9adnspl9rr55 Georgia O'Keeffe 0 136278 9400930 9393906 2026-06-13T08:52:49Z Sj1mor 12103 9400930 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Georgia O'Keeffe UVa.jpg|eta|O'Keeffe dum ŝia tempo ĉe la Universitato de Virginio, julio 1915]] '''Georgia Totto O'KEEFFE''' (prononcita ''Ĝorĝa Okiif'') (naskiĝinta [[15-a de novembro|15-an de novembro]], [[1887]] - mortinta [[6-a de marto|6-an de marto]], [[1986]]) estis [[Usono|Usona]] [[artisto|artistino]]. O'Keeffe estas ĉefa gravulino en Amerika [[arto]] ekde la [[1920-aj jaroj]]. Ŝi estas precipe konata por pentraĵoj en kiuj ŝi sintezis [[abstraktismo|abstraktaĵon]] kaj reprezentaĵon en pentraĵoj de floroj, ŝtonoj, obusoj, bestaj ostoj, kaj pejzaĝoj. Ŝiaj pentraĵoj prezentas krakete konturitajn formojn, kiuj estas plenplena je subtilaj tonaj movoj de variantaj koloroj, kaj ŝi ofte aliformigis sian subjektaĵon en potencajn abstraktajn bildojn. [[Dosiero:Georgia O'Keeffe MET DP234506 retouch.jpg|maldekstra|eta|200px|Foto per Alfred Stieglitz de O'Keeffe. Novjorko, 1918.]] == Frua Vivo == O'Keeffe naskiĝis en [[Sun Prairie (Viskonsino)|Sun Prairie]], [[Viskonsino]]. Ŝiaj gepatroj Francis Calyxtus O'Keeffe kaj Ida Totto O'Keeffe estis farmistoj laktobovaj. La patro de Ida Totto O'Keeffe, George, pro kiu Georgia nomiĝis, estis [[Hungario|hungara]] enmigrinto. Ŝi estis la unua knabino kaj la dua de sep infanoj O'Keeffe. Ŝi ĉeestis la lernejon Town Hall School en Viskonsino kaj ricevis artinstruadon de loka akvarelisto, Sarah Mann. Ŝi ĉeestis gimnazion ĉe Sacred Heart Academy en [[Madisono, Viskonsino]] kiel tieloĝanto inter 1901 kaj 1902. En aŭtuno de 1902 la familio O'Keeffe transloĝiĝis de Viskonsino al [[Williamsburg (Virginio)|Williamsburg]], [[Virginio (ŝtato)|Virginio]]. Georgia restis en Vinskonsino kun sia onklino kaj ĉeestis la Gimnazion de Madisono. Ŝi kuniĝis kun ŝia familio en Ŭiliamsburgo en 1903. Ŝi kompletigis gimnaziumadon kiel tieloĝanto ĉe Episkopa Instituto Chatham en Virginio (nun Chatham Hall), kaj diplomiĝis en 1905. En 1905, O'Keeffe ekstudis ĉe la [[Arta Instituto de Ĉikago]]. En 1907 ŝi ĉeestis la [[Ligon de Artstudentoj]] en [[Novjorko]], kie ŝi studis kun [[William Merritt Chase]]. En 1908, ŝi gajnis la William Merrit Chase nemovant-vivantan premon por ŝia olea pentraĵo ''Sentitola'' (Morta Kuniklo kun Kupra Poto). Ŝia premo estis stipendio ĉeesti la subĉielan somerlernejon de la Ligo ĉe [[Lago George]], Novjorko. Dum en la urbo en 1908, ŝi estis ĉeestinta ekspozicion de akvareloj de Rodin ĉe la 291 posedita per ŝia estonteca edzo, fotisto [[Alfred Stieglitz]]. En aŭtuno 1908 O'Keeffe reiris al Ĉikago, kie ŝi laboris kiel ilustristo, kaj oni pensas, ke en 1910 ŝi malsaniĝis kun [[morbilo]] kaj transloĝiĝis hejmen al Virginio. Ŝi estis ĉesinta pentradi en 1908 kiam sia familio havis financajn problemojn kaj ŝi konsciiĝis, ke ŝi ne povis subteni sin finance per pentrado. Ĉar ŝi ne povis tute dediĉi sin al ĝi, ŝi ne pentris ajn. Sed ŝi estis inspirita ekpentri denove en 1912, kiam ŝi ĉeestis klason ĉe la Somerlernejo de la Universitato de Virginio, kie ŝi estis enplektita al la novegaj ideoj de [[Arthur Wesley Dow]] per Alon Bement. La instruaĵoj de Dow instigis artistojn esprimi ilin mem per harmoniaj desegnoj de linio, koloro, kaj formo, kaj ili forte influis la pensumadon de O'Keeffe pri la proceso de artfarado. [[Dosiero:Blue-green.jpg|dekstra|300px|eta|''Bluo-verdo'', 1921]] == Novjorko == Stieglitz aranĝis, por ke O'Keeffe povis loĝi en la senloĝanta atelierapartamento, kaj ne post julio, li kaj O'Keeffe estis profunde enamiĝintaj, kaj li forlasis sian edzinon Emmeline Obermeyer Stieglitz por vivi kun O'Keeffe. En 1924, O'Keeffe kaj Stieglitz geedziĝis, post la netigo de lia divorco, kaj ili pasis vintron kaj printempon en [[Manhatano]] kaj someron kaj aŭtunon ĉe la domo de la familio Stieglitz ĉe Lago George en Supra Ŝtato [[Nov-Jorkio]]. Li estis ekkreinta fotojn de O'Keeffe kiam ŝi vizitis lin en Novjorko por vidi ŝian ekspozicio de 1917. Li daŭre fotadis ŝin, kaj en februaro, 1921, kvardek-kvin da liaj fotoj, enhavante multe de O'Keeffe, iuj el tiuj kiuj prezentis ŝin nude, estis ekspoziciita en retrospektiva ekspozicio de liaj verkoj, okazinta ĉe la Galerioj Anderson. La fotoj de O'Keeffe kreis publikan interesegon. Dum la fruaj jaroj de O'Keeffe en Novjorko ŝi konatiĝis kun multaj Amerikaj modernistoj, kiuj apartenis al la amika rondo de Stieglitz, ekzemple Charles Demuth, Arthur Dove, Marsden Hartley, Paul Strand kaj Edward Steichen. La fotado de Strand, kaj ankaŭ tiu de Stieglitz kaj liaj multaj fotistaj amikoj, inspiris la verkon de O'Keeffe. Baldaŭ post ŝi transloĝiĝis al Novjorko, ŝi eklaboris ĉefe kun oleo, kiu reprezentis forŝoviĝo for de ŝia ĉefe akvarela laboro en la jaroj 1910-aj, kaj ne post la jaroj 1920-aj, ŝi ekfaris grandskalajn pentraĵojn de naturaj formoj en unua plano, kiel vidita per lupeo. Dum la [[1920-aj jaroj]], O'Keeffe faris ambaŭ naturajn kaj arkitekturajn formojn de la subjekto de ŝia verko. Ŝi pentris sian unuan grandskalan floran pentraĵon en 1924, ''Petunio, N-ro 2'', kiu estis unue ekspoziciita en 1925, kaj kompletigis signifoplenan pentraĵaron de Novjorkaj konstruaĵoj, kiel ''Urba Nokto'', ''Novjorko--Nokto'', 1926, kaj ''Radiatorkonstruaĵo--Nokto, Novjorko'', 1927. Komenciĝinte en 1923, Stieglitz organizis epsoziciojn de la verko de O'Keeffe ĉiujare, kaj ne post la mez-1920-aj jaroj, ŝi fariĝis konata kiel unu el la plej gravaj artistoj de Usono. Ŝia verko komandis altajn prezojn; en 1928 ses el ŝiaj ''calla''-liliaj pentraĵoj vendiĝis por 25,000 Usonaj dolaroj, kiu tiam estis la plej granda sumo iam pagita por grupo de pentraĵo de vivanta Amerika artisto. == Nov-Meksiko == [[Dosiero:O'Keeffe Home3.jpg|eta|300px|Hejmo de O'Keeffe en [[Nov-Meksiko]].]] Dum la somero de 1929 O'Keeffe iris al [[Nov-Meksiko]] kun Rebecca Strand, edzino de Paul Strand. Ili iris al [[Santa Fe]], poste al Albuquerque. O'Keeffe estis unue vizitinta Nov-Meksikon en 1917, kie ŝi pasis kelkajn tagojn revenante al [[Teksaso]] de ferioj en [[Kolorado]]. Inter 1929 kaj 1949 ŝi pasis parton de preskaŭ ĉiu jaro laborante en Nov-Meksiko. Dum ŝia dua somero tie, ŝi ekkolektis kaj ekpentris ostojn, kaj ŝi ekpentris la distingan arkitekturan kaj pejzaĝajn formojn de la regiono, reirinte al Novjorko ĉiuaŭtune. O'Keeffe malsaniĝis malfrue en 1932 kaj estis enmalsanulejigita por psikoneŭrozo en frua 1933. Ŝi ne denove pentris ĝis januaro 1934. Ŝi refortiĝis en Bermudoj dum la printempo de 1933 kaj 1934, kaj reiris al Nov-Meksiko dum la somero de 1934. Tiun aŭtunon, ŝi malkovris Fantoman Ranĉon, regionon norde de Abiquiu, kies pentrita dezerto kaj drame kolorigitaj, enormaj krutaĵoj kaj montetoj inspiris iujn el ŝiaj plej famaj pejzaĝoj. Dum la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj, la reputacio kaj populareco de O'Keeffe daŭre kreskis, kaj ŝi ricevis nombrajn komisionojn. Ŝia verko estis inkluzivita en ekspozicioj en kaj ĉirkaŭ Nov-Jorkio, kaj en la 1940-aj jaroj, kaj du unuvirinaj retrospektivoj estis donitaj al ŝi, la unua ĉe la Artinstituto de Ĉikago en 1943 kaj alia en 1946 ĉe la Muzeo de Moderna Arto en Nov-Jorkio, la unua iam donita per tiu muzeo al virino. Ŝi ankaŭ estis premiita honoraj titoloj per nombraj universitatoj, la unua per la Koleĝo de William kaj Mary en 1938, kaj dum la mez-1940-aj jaroj, la Muzeo Whitney de Amerika Arto monsubtenis projekton establi la unua katalogon de ŝiaj verkoj. Post la morto de Stiegitz en 1946, O'Keeffe pasis la venintajn tri somerojn plejparte en Nov-Jorkio finaranĝinte lian postlasaĵon, kaj en 1949 ŝi transloĝiĝis al Nov-Meksiko konstante. Dum la 1950-aj jaroj, O'Keeffe produktis serion de petranxoj trajtante arkitekturajn formojn. Unu distinga pentraĵo de tiu jardeko estas ''Ŝupetaro al la Luno'', 1958, kaj kiel rezulto de ŝia unuaj mondvojaĝoj en la malfruaj 1950-aj jaroj, ŝi produktis vastan serion de pentraĵoj de nuboj: ''Super La Nuboj 1'', 1962/1963, inspirita per tion, kion ŝi vidis el la fenestroj de aviadiloj. En 1962, ŝi elektiĝis al la 50-membra Amerika Akademio de Artoj kaj Literoj, sed ne post la fruaj 1970-aj jaroj, la okulpovo de O'Keeffe ekestis kompromisita per okulmalsaniĝo. O'Keeffe renkontis potiston Juan Hamilton en 1973, kiu ekfaris [[hejmtasko]]jn por la artisto kaj baldaŭ fariĝis ŝia amiko kaj proksima kamarado. Li instruis al ŝi kiel labori kun argilo kaj helpis ŝin kompletigi sian libron, ''Georgia O'Keeffe'', eldonitan en 1976, kaj ankaŭ la videoprojekton Perry miller Adato, ''Georgia O'Keeffe'', kiu aperis sur nacia televido en 1977. Ŝi kompletigis sian lastan nekunfarita verko en oleo en 1972, ''La Pretereco'', kaj laboris senhelpe en akvarelo kaj braĝo ĝis 1978 kaj en grafito ĝis 1984. En 1984 O'Keeffe transloĝiĝis al Santa Fe por esti pli proksima ol medicinejoj. Ŝi mortis ĉe Malsanulejo Sanktulo Vincent, Santa Fe la 6-an de marto, 1986 je la aĝo de 98. Ŝi estis kremaciita kaj ŝiaj cindroj verŝitaj ĉirkaŭ la Pedernal, la monto, kiun ŝi povis vidi el la korto de sia domo ĉe Fantomo Ranĉo. Ŝi pentris ĝin multajn fojojn kaj konsideris ĝin ŝia propra afero. == Postmorta Reputo == Post la morto de O'Keeffe, ŝia familio kontestis ŝian testamenton ĉar aldonoj faritaj al ĝi en la 1980-aj jaroj estis lasitaj ŝian tutan postlasaĵon al Hamilton. Ĝiaj akiroj estis translokigitaj la Muzeo Georgia O'Keeffe, establita en Santa Fe en 1997 por daŭrigi la bonegan artumadon de O'Keeffe. Tiuj akiroj enhavis grandan karoserion de ŝia verko, fotoj, arkivaj materialoj, kaj ŝia domo en Abiquiu, biblioteko, kaj posedaĵoj. == Vidu ankaŭ == * [[Floroj en arto]] == Referencoj == Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio la 16-an de novembro 2006. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj|O'Keeffe, Georgia]] 8gzu4abp9lbwey89k01dnq6qujg99u5 Vladimír Vašíček 0 137525 9400961 8573777 2026-06-13T09:01:55Z Sj1mor 12103 9400961 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Vladimír Vašíček''' ([[29-a de septembro]] [[1919]] – [[29-a de aŭgusto]] [[2003]]) estis [[Ĉeĥio|ĉeĥa]] [[pentristo]], unu el la ĉefaj fondintoj de la moderna kaj abstrakta ĉeĥa pentrado post la [[Dua mondmilito]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://vladimirvasicek.cz vladimirvasicek.cz] * [https://vladimirvasicek.cz/V.V.Videopalette.htm videos] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20231212164256/https://vladimirvasicek.cz/V.V.Videopalette.htm |date=2023-12-12 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj|Vasicek, Vladimir]] bpkn9yfmjkyvi9s0tr7mlvgtiwv3hfv Quinten Matsijs 0 138404 9400924 9105319 2026-06-13T08:51:40Z Sj1mor 12103 9400924 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Massysm Quentin — The Moneylender and his Wife — 1514.jpg|eta|maldekstra|300ra|<center>La ole-pentraĵo ''La oropesisto kaj lia edzino'' 71 x 68 cm, Muzeo ''Louvre'' ([[Luvro]]), Parizo]] '''Quinten MATSIJS''' (naskiĝis en [[Loveno]] en [[1466]], mortis en [[Antverpeno (urbo)|Antverpeno]] en [[1530]]) estis konata [[Flandrio|flandra]] forĝisto kaj pentristo. Lia propra nomo estas plej ofte ortografiita kiel Quinten, sed ankaŭ fojfoje kiel Kwinten aŭ Quentin. Por la familia nomo ekzistas preskaŭ deko da variaĵoj: Matsijs, Matsys, Massijs, Massys, Metsijs, Metsys, Messijs kaj Messys. La pentristo [[Jan Massijs]] estis filo de Quinten. == Vivo == [[Dosiero:Políptico_das_Sete_Dores_de_Maria.jpg|eta|230x230px|Poliptiko de la Sep Doloroj de Maria]] Arthistoriistoj ne samopinias, pri la eduko de Matsijs, ĉar oni ĝis nun ne retrovis dokumentojn. Povus esti, ke li estis lernanto de [[Dirk Bouts]]. Li ja loĝis en Loveno. Sed laŭ aliaj li lernis pentroarton en [[Bruĝo]] de [[Hans Memling]]. Ankoraŭ aliaj opinias, ke li tute ne ricevis instruadon pri pentroarto, sed ke li instruis sin mem, aŭtodidakte. La sola afero, kiu certas, estas, ke en 1491 li estis profesia pentristo en Antverpeno, ĉar la nomo Quinten Matsys tie aperas en la registroj de la [[gildo de Sankta-Luko]] ''(Sint-Lucasgilde)''. La tezon, ke li estas aŭtodidakto, plifortigas la legendo, laŭ kiu li unue estis artforĝisto. Li konatiĝis kun junulino, sed ties patro, kiu estis pentristo, ne permesis la edziniĝon, ĉar Quinten estis "nur" artforĝisto. Li devus minimume esti artpentristo, por rajti geedziĝi. Tiam li komencis lerni la pentradon, kaj iun tagon li pentre aldonis muŝon al pentraĵo en la domo de la amatino. Kiam la patro ĝin rimarkis, li provis per la mano forflugi ĝin. Kiam li konstatis. ke tio ne eblas, kaj ke temas pri pentrita muŝo, li diris: "Iu, kiu povas tiel bone pentri, rajtas edziĝi al mia filino". Kaj tiel okazis. En la placo ''Handschoenmarkt'' en la centro de la malnova Antverpeno, ankoraŭ estas videbla akvoputo, super kiu estas forĝaĵo (datumanta de 1490), kiu reprezentas la legendon pri la deveno de la nomo Antverpeno, kaj sub la forĝaĵo estas la jena teksto: ''"De liefde maakte van de smid een schilder"'' (Amo igis la forĝiston pentristo). == Verkoj == Quinten Matsys ĉefe pentris religiajn verkojn. Liajn kreaĵojn karakterizas tre bela kolor-uzo kaj kompono. Li estas konsiderata la unua pentristo de la Antverpena Skolo. Ankaŭ liaj filoj Jan kaj Cornelis iĝis artpentristo. Fama verko estas ''[[La malbela dukino]]''. ;Kelkaj verkoj: <gallery> Image:1520 Portrait of a woman (Q. Massys).jpg| Image:Quentin Massys- Carpenters' Guild Altarpiece in Antwerp Cathedral - Lamentation; central panel.JPG| Image:Quentin Massys- Erasmus of Rotterdam.JPG| Image:Portrait of a humanist mg 0132.jpg| Dosiero:Massys-Brunnen.JPG|Puto, Antverpeno Image:Quentin Massys - Ill-Matched Lovers, c. 1520-25.jpg| Image:Quentin Matsys - A Grotesque old woman.jpg|''[[La malbela dukino]]'' Image:Quentin Massys-Portrait of an Old Man,1517,Musée Jacquemart-André,Paris.jpg| Image:Massysm Quentin — The Moneylender and his Wife — 1514.jpg| Image:Détail Metsys miroir convexe.jpg|Detalo </gallery> == Rekono == En Antverpeno 4 stratoj kaj placoj portas lian nomon kaj li tie havas statuon en la ''Baron Dhanislaan''. [[Asteroido]] portas lian nomon: 9569 Quintenmatsijs. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Matsijs, Quinten}} [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] 5fkytxk16adirzysyuhpmvwq87g0aso Julian Fałat 0 138674 9400887 8257913 2026-06-13T08:40:49Z Sj1mor 12103 9400887 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Julian FAŁAT''' (naskiĝis la 30-an de julio [[1853]] en vilaĝo Tuligłowy apud [[Lwów]], mortis la 9-an de julio [[1929]] en Bystra, [[distrikto Bielski]]) - pola [[pentristo]], unu el la plej eminentaj [[akvarelo|akvarelisto]]j kaj la plej gravaj [[pejzaĝisto]]j. Reprezentanto de realismo kaj [[impresionismo|impresionisma]] pejzaĝo. Fałat studis kun Władyslaw Łuszczkiewicz ĉe la [[Krakovo|Krakova]] Lernejo de Belartoj, kaj poste ĉe la Arta Akademio de [[Munkeno]]. Post kelkaj vojaĝoj tra [[Eŭropo]] kaj [[Azio]] en [[1885]], Fałat evoluigis raporton pri impresoj de siaj vojaĝoj, kiu estis utiligita pli malfrue en liaj artaĵoj. Tipaj temoj de la pentrado de Fałat estas polaj pejzaĝoj, ĉaso-scenoj, [[portreto]]j, kaj skizoj de la vojaĝoj. En [[1886]] Fałat akceptis la inviton de [[Vilhelmo la 2-a (Germana Imperiestro)|Vilhelmo la 2-a]], imperiestro de [[Prusio]], servi lin en [[Berlino]] kiel kortuma pentristo. Fałat mortis en Bystra [[Silezio|Śląska]], kie troviĝas "Fałatówka" - muzeo dediĉita al li. Li ofte ripetis: ''Pola arto devus porti en si niajn historiojn, niajn konvinkojn, niajn kvalitojn kaj malkvalitojn; devus esti kvintesenco de nia tero, ĉielo, kaj de niaj idealoj''. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.julian-falat.bystra.pl/biografia-01.html Ampleksa biografio de J. Fałat (pollingve)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080408232927/http://www.julian-falat.bystra.pl/biografia-01.html |date=2008-04-08 }} * [http://www.muzeum.bielsko.pl/www/strona.php?jezyk=pl&tresc=str_falatowka&foto= Vilao de Julian Fałat en Bystra Śląska] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070808065312/http://www.muzeum.bielsko.pl/www/strona.php?jezyk=pl&tresc=str_falatowka&foto= |date=2007-08-08 }} * [http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Falat/Index.htm Kreado de Julian Fałat (kun fotoj)] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Fałat, Julian}} [[Kategorio:Polaj impresionismaj pentristoj‎]] [[Kategorio:Polaj pejzaĝistoj]] [[Kategorio:Kortegaj pentristoj]] 92lecgkt9bqopmsjz1h25zrq598kymd Monrovio 0 140975 9400665 9383952 2026-06-12T23:02:47Z ThomasPusch 1869 9400665 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | Urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Monrovio | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Monrovia''}} | alia_nomo1 = | kategorio = urbo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = MonroviaLB14.png | dosiero_grandeco = 300px | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = | moto = | kromnomo = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Liberio | lando_flago = 1 | regiono_tipo = | regiono = Margibi | distrikto_tipo = | distrikto = | municipo = | histregiono = | histregiono1 = <!-- *** Familio *** --> | parto = | rivero = Mesurado | rivero1 = [[Saint Paul (rivero)|Saint Paul]] | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | memorindaĵo = | orogenezo = Atlantiko | orogenezo_tipo = Oceano | geologio = Kabo Mesurado | geologio_tipo = Kabo | ŝoseo = | ŝoseo_tipo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Monrovio | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 25 | lat_d = 06 | lat_m = 18 | lat_s = 48 | lat_NS = N | long_d = 10 | long_m = 48 | long_s = 05 | long_EW = W | koordinatoj_tipo = | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = 60 | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = 0 | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 1010970 | loĝantaro_dato = 2008 | loĝantaro_denseco = <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1882 | establita_tipo = Fondo | urbestro =Paul Plesse | ĉefulo_tipo = | ĉefulo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[GMT]] | utc_offset =+0 | horzono_DST = | poŝtkodo = | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera_noto = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situo enkadre de Liberio | mapo_lokumilo = Liberio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = | mapo2 = | mapo2_priskribo = Situo enkadre de Afriko | mapo2_lokumilo = Afriko <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Monrovia <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center |frame-lat={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |frame-long={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |frame-width=260}} }} [[Dosiero:Benson Street - panoramio.jpg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|strato Benson en 2010}}]] [[Dosiero:Monrovia Plan Map 1830.jpg|eta|250px|maldekstra|{{centre|historia mapo de Monrovio}}]] '''Monrovio''' ({{lang-en|Monrovia}}) estas [[milionurbo]], la [[ĉefurbo]], [[banloko]], [[haveno]] kaj la plej granda [[urbo]] de [[Liberio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². == Historio == Monrovio estas fondita en [[1822]] de "Usona Koloniigo-Societo" por liberigitaj [[sklavo]]j.<ref name="WDL">{{cite web |url = http://www.wdl.org/es/item/446/ |title = Mapa de Liberia, África Occidental |website = [[World Digital Library]] |date = 1830 |accessdate = 2013-06-02 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20131224120600/http://www.wdl.org/es/item/446/ |archivedate = 2013-12-24 }}</ref> Ĝian nomon oni donis en [[1824]] por omaĝi la usonan prezidenton [[James Monroe]] ([[1758]]-[[1831]]). Oficiale Liberio sendependiĝis en [[1847]], ekde tiam Monrovio estas la ĉefurbo. La urbo kelkfoje suferis pro internaj konfliktoj. == Vidindaĵoj == * Nacia Muzeo * [[bestoĝardeno]] * stadiono kun 40&nbsp;000 lokoj == Servoj == * [[Universitato de Liberio]] == Ĝemelurboj == * {{Flago|Usono}} [[Dayton]], [[Ohio]], [[Usono]] * {{Flago|Tajvano}} [[Tajpejo]], [[Tajvano]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=monrovi}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Liberio]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Afriko]] [[Kategorio:Marhavenaj urboj]] [[Kategorio:Banlokoj]] [[Kategorio:Milionurboj]] 1itpsucfpo0fi1uwht4dpz98u193gvg 9400667 9400665 2026-06-12T23:06:08Z ThomasPusch 1869 9400667 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | Urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Monrovio | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Monrovia''}} | alia_nomo1 = | kategorio = urbo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = MonroviaLB14.png | dosiero_grandeco = 300px | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = | moto = | kromnomo = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Liberio | lando_flago = 1 | regiono_tipo = | regiono = Margibi | distrikto_tipo = | distrikto = | municipo = | histregiono = | histregiono1 = <!-- *** Familio *** --> | parto = | rivero = Mesurado | rivero1 = [[Saint Paul (rivero)|Saint Paul]] | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | memorindaĵo = | orogenezo = Atlantiko | orogenezo_tipo = Oceano | geologio = Kabo Mesurado | geologio_tipo = Kabo | ŝoseo = | ŝoseo_tipo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Monrovio | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 25 | lat_d = 06 | lat_m = 18 | lat_s = 48 | lat_NS = N | long_d = 10 | long_m = 48 | long_s = 05 | long_EW = W | koordinatoj_tipo = | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = 60 | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = 0 | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 1761032 | loĝantaro_dato = 2020 | loĝantaro_denseco = <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1882 | establita_tipo = Fondo | urbestro =Paul Plesse | ĉefulo_tipo = | ĉefulo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[GMT]] | utc_offset =+0 | horzono_DST = | poŝtkodo = | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera_noto = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situo enkadre de Liberio | mapo_lokumilo = Liberio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = | mapo2 = | mapo2_priskribo = Situo enkadre de Afriko | mapo2_lokumilo = Afriko <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Monrovia <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center |frame-lat={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |frame-long={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |frame-width=260}} }} [[Dosiero:Benson Street - panoramio.jpg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|strato Benson en 2010}}]] [[Dosiero:Monrovia Plan Map 1830.jpg|eta|250px|maldekstra|{{centre|historia mapo de Monrovio}}]] '''Monrovio''' ({{lang-en|Monrovia}}) estas [[milionurbo]], la [[ĉefurbo]], [[banloko]], [[haveno]] kaj la plej granda [[urbo]] de [[Liberio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². == Historio == Monrovio estas fondita en [[1822]] de "Usona Koloniigo-Societo" por liberigitaj [[sklavo]]j.<ref name="WDL">{{cite web |url = http://www.wdl.org/es/item/446/ |title = Mapa de Liberia, África Occidental |website = [[World Digital Library]] |date = 1830 |accessdate = 2013-06-02 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20131224120600/http://www.wdl.org/es/item/446/ |archivedate = 2013-12-24 }}</ref> Ĝian nomon oni donis en [[1824]] por omaĝi la usonan prezidenton [[James Monroe]] ([[1758]]-[[1831]]). Oficiale Liberio sendependiĝis en [[1847]], ekde tiam Monrovio estas la ĉefurbo. La urbo kelkfoje suferis pro internaj konfliktoj. == Vidindaĵoj == * Nacia Muzeo * [[bestoĝardeno]] * stadiono kun 40&nbsp;000 lokoj == Servoj == * [[Universitato de Liberio]] == Ĝemelurboj == * {{Flago|Usono}} [[Dayton]], [[Ohio]], [[Usono]] * {{Flago|Tajvano}} [[Tajpejo]], [[Tajvano]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=monrovi}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Liberio]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Afriko]] [[Kategorio:Marhavenaj urboj]] [[Kategorio:Banlokoj]] [[Kategorio:Milionurboj]] 1im3eokfjm4yeezwuwt2h8syeb45o5g 9400668 9400667 2026-06-12T23:06:39Z ThomasPusch 1869 9400668 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | Urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Monrovio | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-en|''Monrovia''}} | alia_nomo1 = | kategorio = urbo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = MonroviaLB14.png | dosiero_grandeco = 300px | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = | moto = | kromnomo = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Liberio | lando_flago = 1 | regiono_tipo = | regiono = Margibi | distrikto_tipo = | distrikto = | municipo = | histregiono = | histregiono1 = <!-- *** Familio *** --> | parto = | rivero = Mesurado | rivero1 = [[Saint Paul (rivero)|Saint Paul]] | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | memorindaĵo = | orogenezo = Atlantiko | orogenezo_tipo = Oceano | geologio = Kabo Mesurado | geologio_tipo = Kabo | ŝoseo = | ŝoseo_tipo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Monrovio | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 25 | lat_d = 06 | lat_m = 18 | lat_s = 48 | lat_NS = N | long_d = 10 | long_m = 48 | long_s = 05 | long_EW = W | koordinatoj_tipo = | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = 60 | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = 0 | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 1761032 | loĝantaro_dato = censo de 2022 | loĝantaro_denseco = <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1882 | establita_tipo = Fondo | urbestro =Paul Plesse | ĉefulo_tipo = | ĉefulo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[GMT]] | utc_offset =+0 | horzono_DST = | poŝtkodo = | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera_noto = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situo enkadre de Liberio | mapo_lokumilo = Liberio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = | mapo2 = | mapo2_priskribo = Situo enkadre de Afriko | mapo2_lokumilo = Afriko <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | commons = Monrovia <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center |frame-lat={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |frame-long={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |frame-width=260}} }} [[Dosiero:Benson Street - panoramio.jpg|eta|maldekstra|250ra|{{centre|strato Benson en 2010}}]] [[Dosiero:Monrovia Plan Map 1830.jpg|eta|250px|maldekstra|{{centre|historia mapo de Monrovio}}]] '''Monrovio''' ({{lang-en|Monrovia}}) estas [[milionurbo]], la [[ĉefurbo]], [[banloko]], [[haveno]] kaj la plej granda [[urbo]] de [[Liberio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². == Historio == Monrovio estas fondita en [[1822]] de "Usona Koloniigo-Societo" por liberigitaj [[sklavo]]j.<ref name="WDL">{{cite web |url = http://www.wdl.org/es/item/446/ |title = Mapa de Liberia, África Occidental |website = [[World Digital Library]] |date = 1830 |accessdate = 2013-06-02 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20131224120600/http://www.wdl.org/es/item/446/ |archivedate = 2013-12-24 }}</ref> Ĝian nomon oni donis en [[1824]] por omaĝi la usonan prezidenton [[James Monroe]] ([[1758]]-[[1831]]). Oficiale Liberio sendependiĝis en [[1847]], ekde tiam Monrovio estas la ĉefurbo. La urbo kelkfoje suferis pro internaj konfliktoj. == Vidindaĵoj == * Nacia Muzeo * [[bestoĝardeno]] * stadiono kun 40&nbsp;000 lokoj == Servoj == * [[Universitato de Liberio]] == Ĝemelurboj == * {{Flago|Usono}} [[Dayton]], [[Ohio]], [[Usono]] * {{Flago|Tajvano}} [[Tajpejo]], [[Tajvano]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=monrovi}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Liberio]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Afriko]] [[Kategorio:Marhavenaj urboj]] [[Kategorio:Banlokoj]] [[Kategorio:Milionurboj]] h35ru83ocak14j0xmhe7dsvc5gfqylh Asger Jorn 0 141799 9400906 7845857 2026-06-13T08:45:33Z Sj1mor 12103 9400906 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Asger JORN''' (naskiĝis la [[3-an de marto]] [[1914]], mortis la [[1-an de majo]] [[1973]]) estis [[danio|dana]] [[artisto]]. Li naskiĝis en [[Verjum]], en dana [[Jutlando]], kun la nomo '''Oluf Jørgensen'''. Li estas frato de [[Jørgen Nash]], same artisto. En [[1936]], li alvenis en [[Parizo|Parizon]] por aliĝi al la akademio de [[Fernand Léger]]. Dum la nazia okupado de Danio, Jorn estis aktiva [[komunismo|komunisto]] en la rezistomovado kaj partoprenis en la artista grupo Høst. Post la milito, la liberaj kritikeblecoj estis limigitaj en la komunista medio, pro pli centralizema politika aŭtoritato. Juĝante ĝin malakceptinda, Jorn disiĝis el la dana komunista Partio sed restis komunisto sian tutan vivon. Li estis unu el la fondintoj de [[KOBRA]], en 1948. Li estis motoro por la kunfandiĝo de [[Literista Internacio]] kaj Londona Psikogeografia Komitato, kiuj formis [[Situaciista Internacio|Situaciistan Internacion]] en 1958. En [[1961]], li forlasis Situaciistan Internacion por fondi Skandinavan Instituton pri Komparata Vandalismo. Lia filozofia sistemo naskis, kiel praktikan realigon, la disvolviĝon de la [[triflanka futbalo]]. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jorn, Asger}} [[Kategorio:Situaciismo]] [[Kategorio:Danaj artistoj]] [[Kategorio:Danaj skulptistoj]] [[Kategorio:Artistnomoj]] 8d8q0fy1ppnvq5eux5vdi5dpojpykgd Giuseppe Arcimboldo 0 161553 9400851 9311914 2026-06-13T08:30:06Z Sj1mor 12103 9400851 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Giuseppe Arcimboldo''' ({{prononco|d͡ʒuˈzɛppe art͡ʃimˈbɔldo}}; Esperantigite '''Ĝuzeppe Arĉimboldo''' [[1527]] en [[Milano]] - [[11-a de julio]] [[1593]]), estis [[italio|itala]] [[manierismo|manierisma]] [[pentristo]]. Li estis aŭtoro de multaj [[portreto]]j sugestitaj de [[frukto]]j, [[plantoj]] aŭ [[bestoj]] malice disponitaj aŭ [[pejzaĝo]]j evokitaj kun homaj formoj. == Historio == En 1562 Arcimboldo estis nomumita ko == Memoro == Lia tiutempa stilo estis nekutima, kaj fakte hodiaŭ liaj pentraĵoj povas esti karakterizitaj kiel apartenantaj al la stilo de [[Superrealismo]], kvankam ili antaŭis la naskiĝon de ĉi tiu stilo ĉirkaŭ 350 jarojn. Liaj verkoj ekspoziciiĝas ĉe la [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Muzeo pri Arthistorio de Vieno]], la [[Luvra Muzeo]] en [[Parizo]], la [[Galerio Uffizi]] en [[Florenco]] kaj aliaj muzeoj. Multaj el la verkoj de Arcimboldo estis malkovritaj de la superreala [[Salvador Dalí]]. <gallery> Dosiero:Giuseppe Arcimboldo.jpg|Memportreto Dosiero:Arcimboldo Earth.jpg|''Tero'' Dosiero:Arcimboldowater.jpg|''Akvo'' Dosiero:Arcimboldo Air (copy).jpg|''Aero'' Dosiero:Arcimboldo Fuego.jpg|''Fajro'' Dosiero:Bibliotekarien konserverad - Skoklosters slott - 97136.tif|''La Librejisto'' Dosiero:Vertumnus årstidernas gud målad av Giuseppe Arcimboldo 1591 - Skoklosters slott - 91503.tiff|''Vertemnus'' Dosiero:Arcimboldo - Les saisons - L'hiver.jpg|''Vintro'' (1573) Dosiero:Arcimboldo - Les saisons - Le printemps - Sans cadre.jpg|''Printempo'' (1573) Dosiero:Arcimboldo - Les saisons - L'été.jpg|''Somero'' (1573) Dosiero:Arcimboldo - Les saisons - L'automne.jpg|''Aŭtuno'' (1573) </gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artchiv.cz/GALERIE/MALIR/10108--Giuseppe-Arcimboldo.html Fotogalerio de verkoj]{{404|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} en la ĉeĥa arta datumbazo Artchiv {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj pentristoj|Arcimboldo]] 969elsde07su0psnjhi5zqqbqb1cd35 9400854 9400851 2026-06-13T08:31:14Z Sj1mor 12103 Nuligis version 8704696 de [[Uzanto:193.146.86.26|193.146.86.26]] ([[Speciala:Contributions/193.146.86.26|kontribuoj]], [[Uzanto-Diskuto:193.146.86.26|diskutpaĝo]]) 9400854 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Giuseppe Arcimboldo''' ({{prononco|d͡ʒuˈzɛppe art͡ʃimˈbɔldo}}; Esperantigite '''Ĝuzeppe Arĉimboldo''' [[1527]] en [[Milano]] - [[11-a de julio]] [[1593]]), estis [[italio|itala]] [[manierismo|manierisma]] [[pentristo]]. Li estis aŭtoro de multaj [[portreto]]j sugestitaj de [[frukto]]j, [[plantoj]] aŭ [[bestoj]] malice disponitaj aŭ [[pejzaĝo]]j evokitaj kun homaj formoj. == Historio == En 1562 Arcimboldo estis nomumita kortega pentristo de la Sankta Romia Imperiestro [[Maksimiliano la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 2-a]], kaj translokiĝis al [[Vieno]]. Arcimboldo daŭre tenis tiun pozicion dum la regado de la filo de Maksimiliano - imperiestro [[Rudolfo la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Rudolfo la 2-a]]. La du imperiestroj amis la eksterordinarajn verkojn de Arcimboldo. Arcimboldo funkciis kiel la kortega projektanto de la imperiestra [[Habsburgoj|Habsburga]] kortumo, kaj kiel parto de sia rolo li projektis detalojn de vestaĵoj kaj fonoj kaj pentris por la [[reĝa familio]]. == Memoro == Lia tiutempa stilo estis nekutima, kaj fakte hodiaŭ liaj pentraĵoj povas esti karakterizitaj kiel apartenantaj al la stilo de [[Superrealismo]], kvankam ili antaŭis la naskiĝon de ĉi tiu stilo ĉirkaŭ 350 jarojn. Liaj verkoj ekspoziciiĝas ĉe la [[Muzeo de Arthistorio de Vieno|Muzeo pri Arthistorio de Vieno]], la [[Luvra Muzeo]] en [[Parizo]], la [[Galerio Uffizi]] en [[Florenco]] kaj aliaj muzeoj. Multaj el la verkoj de Arcimboldo estis malkovritaj de la superreala [[Salvador Dalí]]. <gallery> Dosiero:Giuseppe Arcimboldo.jpg|Memportreto Dosiero:Arcimboldo Earth.jpg|''Tero'' Dosiero:Arcimboldowater.jpg|''Akvo'' Dosiero:Arcimboldo Air (copy).jpg|''Aero'' Dosiero:Arcimboldo Fuego.jpg|''Fajro'' Dosiero:Bibliotekarien konserverad - Skoklosters slott - 97136.tif|''La Librejisto'' Dosiero:Vertumnus årstidernas gud målad av Giuseppe Arcimboldo 1591 - Skoklosters slott - 91503.tiff|''Vertemnus'' Dosiero:Arcimboldo - Les saisons - L'hiver.jpg|''Vintro'' (1573) Dosiero:Arcimboldo - Les saisons - Le printemps - Sans cadre.jpg|''Printempo'' (1573) Dosiero:Arcimboldo - Les saisons - L'été.jpg|''Somero'' (1573) Dosiero:Arcimboldo - Les saisons - L'automne.jpg|''Aŭtuno'' (1573) </gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artchiv.cz/GALERIE/MALIR/10108--Giuseppe-Arcimboldo.html Fotogalerio de verkoj]{{404|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} en la ĉeĥa arta datumbazo Artchiv {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj pentristoj|Arcimboldo]] nydxt0z7ufw3evbsqvcis2tvrkg2aod Valentinois 0 165745 9400533 8504348 2026-06-12T19:38:58Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermo 9400533 wikitext text/x-wiki '''Valentinois''' estis [[duklando]] de [[Dauphiné]] en [[Francio]], kies ĉefurbo estis [[Valence]]. Nuntempe ĝi estas parto de la [[departemento]] [[Drôme]]. == Literaturo == * Christian Frachette, ''Évêques et comtes en Valentinois au Xe siècle (879-1029) : concours et concurrence pour le pouvoir'', dans Noël Coulet et Olivier Guyotjannin, La ville au Moyen Âge, éd. du CTHS, [[1998]], p.&nbsp;487-500, ISBN 2-7355-0422-0 {{Ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Historio de Francio]] 7lqi9z7vdakvrvjzgzswgbh6iipv3go Ŝablono:Uzanto scias Laŭron Palmeron 10 170525 9400593 6198480 2026-06-12T20:15:02Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + aldonis bildon 9400593 wikitext text/x-wiki <div style="float:left;border:solid #909090 1px;margin:1px"> {| cellpadding="1" cellspacing="0" style="width:238px;background-color:#FFF8DC;" |- | style="width:45px;height:45px;background-color:#fff;text-align:center;font-size:14pt" | [[Image:Sheryl_Lee.jpg|45px|Laŭro Palmero]] | style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em" align="center" |La uzanto scias, kiu mortigis Laŭron Palmeron. |} </div> <noinclude>[[Kategorio:Uzantoskatolo|Laŭron Palmeron]]</noinclude> 5cqj5pibk0px1ojiqudkngbghdyh57q Stanisław Wyspiański 0 172472 9400943 9359387 2026-06-13T08:56:43Z Sj1mor 12103 9400943 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Stanisław Mateusz Ignacy Wyspiański''' (naskiĝis la {{daton|15|januaro|1869}}, mortis la {{daton|28|novembro|1907}}) - [[Pollando|pola]] [[verkisto]], [[poeto]], [[dramisto]], [[pentristo]] kaj [[grafiko|grafikisto]] de [[Juna Pollando]], epoko de la pola [[modernismo]]. Konsiderata la kvara poeto-[[profeto]], reprezentanto de simbola dramo. [[Dosiero:Stanisław Wyspiański, Autoportret.jpg|eta|maldekstra|{{centre|memportreto}}]] == Vivo == Kiam li lernis en gimnazio de [[Sankta Anno]] en [[Krakovo]] li amikiĝis kun [[Józef Mehoffer]] - granda pentristo modernisma, [[Lucjan Rydel]] - poeto, [[Stanisław Estreicher]] - historiisto kaj aliaj. Dum loĝado en [[Parizo]] post studoj en filozofia fakultato ĉe la [[Jagelona Universitato]] li studis en Académie Colarossi. Tie li ekkonis [[Paul Gauguin]] kaj [[Nabis (artistoj)]]. Tre grava impreso estis por li la ekkono kun pentraĵoj de [[Pierre Puvis de Chavannes]]. Post reveno al Pollando li komencis pentri modernisme. Li kreis tiam [[vitralo]]jn de benita Salomeo (princino Salomeo de Krakovo, ekde la aĝo de 34 jaroj monaĥino, [[d:Q3082936|en '''vikidatumoj''']]), [[Sankta Francisko]] kaj [[Dio Patro]] - "Stań się" (esp.''Fariĝu''). Poste, pentrante per tute novaj metodoj de pentrado kreitaj de si - nova metodo de pentro-lavado kun uzo de koloroj - li komencis ĝenerale verki dramojn. Fariĝis eminenta poeto kaj dramisto. Inter ''Protesilas kaj Laodamia'', ''Klątwa'' (Malbeno) kaj ''Lelewel'' al pola kaj monda teatro tre mankus aldonitaj ''Legion'' (Legio), ''Noc Listopadowa'' (Novembra Nokto - la dramo pri la [[novembra ribelo]] kontraŭ [[Rusia Imperio]]) kaj ''Wesele'' (''[[La nupto]]'' aŭ ''[[Nuptofesto]]''). == [[La nupto]] == [[Dosiero:Kraków - Church of St. Francis - Stained glass 01.jpg|eta|maldekstra|{{centre|La [[vitralo]] Dio Patro ''Fariĝu'' en la Preĝejo de [[Sankta Francisko]], Krakovo}}]] Por "Wesele" (''[[La nupto]]'' aŭ ''[[Nuptofesto]]'') Wyspiański kunvenigis ĝeneralan avangardon de [[Krakovo]]. Tiu avangardo apogis sin sur la verkoj de [[Tadeusz Peiper]] - grava pola modernisto. "Wesele" estas mistika dramo pri nupto de pola [[nobelo]] kun kamparanino. La fenomeno de ''chłopomania'' - edziĝado de polaj aristokratoj kun kamparanoj estis tiutempe tre populara. La agado de la dramo estas do grava montro de la pola socio de tiu tempo - kamparanoj kaj aristokratoj en vere pola nupto. En dramo estas ankaŭ montritaj famaj personoj de krakova vivo de tiu tempo. La Poeto - persono de la verko - persvadas en nupto, ke kamparanino bonvenigu popolajn spiritojn de Pollando. Al la [[nupto]] do alvenas inter aliaj [[Chochoł]] - popola spirito-demono, [[Stańczyk]] - malfeliĉa bufono, [[Jakub Szela]] - popola ribelisto kiu mortigis polajn aristokratulojn dum ''rabacja''. Alvenas ankaŭ [[Vernihoro]], "la avo kun liro" kiu enportas oran kornon. Tiu [[korno]] vekigos Pollandon por sendependeco (Wyspiański ne ĝisvivis la renaskiĝon de Pollando). La dramo estas opiniata kiel genia pro bonega montro de realeco de tiu tempo en Pollando. Wyspiański mortis en [[1907]]. La entombigo estis silenta konforme kun volo de Wyspiański. La jaro [[2007]] estis en Pollando la jaro de Stanisław Wyspiański. La 2an de septembro 2017 okazis la NACIA LEGADO de ''[[La nupto]]'' (aŭ ''[[Nuptofesto]]'') en pli ol 2200 lokoj en Pollando kaj eksterlando, eĉ en [[Esperanto]] en [[Sofio]] ([[Bulgario]]) en la bela librovendejo en la centro de la urbo (<ref>http://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/czytanie-wesela-stanislawa-wyspianskiego-w-sofii</ref>) kaj en 4 polaj urboj [[Słupsk]] ([[Slupsko]]) (jen fotoj kaj video-filmo el la subĉiela publika aranĝo en la centro de la urbo kun amasa partopreno de la urbanoj kaj la lokaj politikistoj:<ref>http://www.gp24.pl/wiadomosci/slupsk/g/narodowe-czytanie-wesela-w-slupsku-wideo-zdjecia,12444152,25384926/</ref>, <ref>https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1902075906485588&set=pcb.1902082626484916&type=3&theater</ref>, <ref>https://www.facebook.com/bibliotekaslupsk/photos/a.1618172568213110.1073741998.430981826932196/1618173174879716/?type=3&theater</ref>, <ref>https://www.facebook.com/photo.php?fbid=256133854895848&set=a.153936558448912.1073741828.100014977054598&type=3&theater</ref>), [[Szczecin]] (en la Salono sub Piramido de la Pomeria Libraro: <ref>http://szczecin.wyborcza.pl/szczecin/51,137466,22314411.html?i=7</ref>, <ref>https://www.facebook.com/EsperantoSzczecin/photos/pcb.1667887923222929/1667881423223579/?type=3&theater</ref>), [[Bjalistoko]] (en la Esperanto-klubejo: <ref>https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1447602608669785&set=pcb.1447604485336264&type=3&theater</ref>, kaj en la "Kafejeto" ĉe la strato Mazowiecka 48: <ref>https://www.bialystok.pl/pl/wiadomosci/aktualnosci/wesele-w-bialymstoku.html</ref>) kaj en [[Krakovo]] (en la Vojevodia Publika Biblioteko, [[Jutubo]]-filmo 58 minuta, en la pola, angla, germana, franca, rumana kaj Esperanto, sed la legado en [[Esperanto]] estas nur la lasta duon-minuto:<ref>http://www.rajska.info/797-miedzy-narodowe-czytanie-wesela.html</ref>). == Verkoj == * Meleager (teatraĵo) 1899 * Protesilas i Laodamia 1899, "Protesilas kaj Laodamia", trad. [[Leono Zamenhof]], 1908 * Warszawianka (teatraĵo), "La Varsovia himno" aŭ "Varsovianino", 1898 * Klątwa (teatraĵo), "La malbeno", 1899 * [[Wesele (teatraĵo)]] 1901, ''[[La nupto]]'' (aŭ ''[[Nuptofesto]]''), fragmentoj trad. [[Lidia Ligęza]], 2007 kaj fragmento de la unua ĉapitro trad. Irena Łowińska, [[Jolanta van Holstein]], [[Eduardo Kozyra]] kaj [[Edward Jaśkiewicz]] por la Nacia Tago de Legado (2017). * Wyzwolenie (teatraĵo), "Liberigo", 1903 * Legion (teatraĵo), "La Legio", 1900 * Bolesław Śmiały (teatraĵo) 1903 * Noc Listopadowa (teatraĵo), "Novembra Nokto", 1904 * Skałka (teatraĵo), "Skałka" (laŭvorte "roketo", konata monaĥejo kaj tombejo en Krakovo), 1907 * Zygmunt August (teatraĵo), [[Sigismondo Aŭgusto]] (), 1907 * Akropolis (teatraĵo) 1904 * Powrót Odysa, "La Reveno de [[Odiseo]]", 1907 == Galerio == <gallery> Dosiero:Portret z zona.jpg|{{centre|''Portreto kun edzino'', 1904}} Dosiero:Macierzynstwo 1905.jpg|{{centre|''Patrineco'', 1905}} Dosiero:Kopiec 8.jpg|{{centre|''Vido el la fenestro de ateliero al la Monto de Kościuszko'', 1904}} Dosiero:Zakola Wisly 1904.jpg|{{centre|''La meandroj de [[Vistulo]]''}} Dosiero:Stas spiacy.1904.jpg|{{centre|''La dormanta Staĉjo'', 1904}} Dosiero:Dziewczynka z wazonem z kwiatami,1902.jpg|{{centre|''La knabineto kun florvazo'', 1902}} Dosiero:Ludwik Solski.jpg|{{centre|<small>''Ludwik Solski kiel la olda soldato en la dramo „Warszawianka” / La Varsovia himno'', 1904</small>}} </gallery> == En Esperanto aperis == * "Protesilas kaj Laodamia" (Protesilas i Laodamia), trad. [[Leono Zamenhof]], 1908 * Fragmentoj de ''[[La nupto]]'' (aŭ ''[[Nuptofesto]]'') (''Wesele''), trad. [[Lidia Ligęza]] (presita en "[[Pola Esperantisto]]" n-ro 6/2007) kaj fragmento de la unua ĉapitro trad. Irena Łowińska, [[Jolanta van Holstein]], [[Eduardo Kozyra]] kaj Edward Jaśkiewicz por la Nacia Tago de Legado la 2an de septembro 2017 - en pola urbo [[Słupsk]] ([[Slupsko]]) (kunorganizanto estis la Estraro de [[Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto]])<ref>http://www.gp24.pl/wiadomosci/slupsk/g/narodowe-czytanie-wesela-w-slupsku-wideo-zdjecia,12444152,25384926/</ref><ref>https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1902075906485588&set=pcb.1902082626484916&type=3&theater</ref><ref>https://www.facebook.com/bibliotekaslupsk/photos/a.1618172568213110.1073741998.430981826932196/1618173174879716/?type=3&theater</ref> == Referencoj == {{Projektoj}} {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wyspiański, Stanislaw}} [[Kategorio:Modernaj artistoj]] [[Kategorio:Krakovanoj]] [[Kategorio:Polaj arkitektoj]] [[Kategorio:Polaj poetoj]] [[Kategorio:Polaj verkistoj]] [[Kategorio:Pollingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Polaj pentristoj]] [[Kategorio:Polaj dramistoj]] [[Kategorio:Polaj ilustristoj]] [[Kategorio:Polaj tradukistoj]] [[Kategorio:Polaj artistoj]] bc3xh5v0qnxw4hsu60khjwufgh8o34e Paul Kane 0 178960 9400908 8537148 2026-06-13T08:46:14Z Sj1mor 12103 9400908 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisot | nomo = Paul Kane | dosiero = Kane_Selfportrait.jpg | priskribo = memportreto (ĉirkaŭ [[1845]]) | grandeco de dosiero = 250 | dato de naskiĝo = [[3-a de septembro]] [[1810]] | loko de naskiĝo = [[Mallow]] ([[Graflando Cork]], [[Irlando]]) | dato de morto = [[20-a de februaro]] [[1871]] | loko de morto = [[Toronto (Ontario)|Toronto]] ([[Ontario]], [[Kanado]]) }} '''Paul KANE''' (naskiĝis la [[3-a de septembro|3-an de septembro]] [[1810]] - mortis la [[20-a de februaro|20-an de februaro]] [[1871]]) estis [[Irlando|irlanda]]-[[Kanado|kanada]] [[pentristo]] de la [[19-a jarcento]]. Li restas fama pro siaj pentraĵoj de [[Indiano|indianaj triboj]], kiujn li renkontis okaze de vojaĝoj al okcidenta [[Kanado]] kaj al la [[Oregona teritorio]]. Kane, [[Aŭtodidakto|aŭtodidakta]] artisto, naskiĝis kaj trapasis sian junaĝon en [[Toronto (Ontario)|Toronto]] ([[Ontario]]), kiu tiam ankoraŭ nomiĝis York. Li ekzercadis sin per la imitado de la eŭropaj majstroj dum restado en [[Eŭropo]]. La pentristo sekve entreprenis du vojaĝojn tra la sovaĝa nordokcidento de Kanado, unue en [[1845]] kaj due de [[1846]] al [[1848]]. La unua vojaĝo forkondukis lin el Toronto al [[Sault Ste. Marie (Ontario)|Sault Ste. Marie]]. Danke al la subteno de la [[Kompanio de la Hudsona Golfo]], Paul Kane povis fari duan, multe pli longan vojaĝon tra la [[Roka Montaro]], ĝis [[Fort Vancouver]] kaj [[Viktorio (Brita Kolumbio)|Viktorio]] en [[Brita Kolumbio]]. Okaze de siaj du esplorvojaĝoj, Kane skizis kaj pentris la indiĝenajn popolojn, sed ankaŭ studadis ilian vivmanieron. Post sia reveno al Toronto, li plenumis pli ol cent [[pentraĵo|olpentraĵojn]] surbaze de siaj skizoj. La verkoj de Kane, precipe liaj vojaĝaj skizoj, ankoraŭ konsistigas hodiaŭ valorajn dokumentojn por kelkaj [[Etnologio|etnologistoj]]. La olpentraĵoj, kiujn li kreis en sia ateliero, estas rigardataj kiel nekontestebla parto de la kanada heredaĵo. Kompare kun la originalaj skizoj, la pentristo tamen plibeligis la olpentraĵojn enorme, rezigninte precizecon por obteni pli spektindajn scenojn. == Junaĝo kaj arta trejnado == Paul Kane naskiĝis la [[3-a de septembro|3-an de septembro]] [[1810]] en [[Mallow]], urbeto de la [[graflando Cork]] en [[Irlando]], kaj estis la kvina el la ok geinfanoj de Michael Kane kaj Frances Loach. Lia patro, militisto el [[Preston]] ([[Lancashire]], [[Anglio]]) apartenis al la Reĝa Ĉevala Artilerio ĝis [[1801]] : la familio tiam transloĝiĝis al Irlando. Iam inter [[1819]] kaj [[1822]], ili elmigris al la [[Brita imperio|brita kolonio]] [[Supra Kanado]] kaj enloĝiĝis en York, kiu sekve fariĝis [[Toronto (Ontario)|Toronto]] je [[marto]] [[1834]]. Tie, la patro de Paul vivtenis sian familion danke al butiko de [[brando]]j kaj [[vino]]j. [[Dosiero:Kane Mrs Clench.jpg|dekstra|eta|225px|Frutempa portreto atribuita al Paul Kane (ĉ. [[1834]]-[[1836]]), bildigante S-ino Eliza Clarke Cory Clench.]] Preskaŭ nenion oni scias pri la junaĝo de Paul Kane en York, kiu tiutempe estis nur eta kolonia urbo kun kelkaj miloj da loĝantoj. Li frekventis la lernejon ''Upper Canada College'', kie li ĉeestis ĉirkaŭ [[1830]] la kursojn pri [[pentrado]] de artinstruisto nomita Thomas Drury. Je [[julio]] [[1834]], li prezentis kelkajn el siaj pentraĵoj en la unua — kaj lasta — ekspozicio organizita de la Societo de la Artistoj kaj Amatoroj de Toronto (''Society of Artists and Amateurs in Toronto''), okaze de kiu li obtenis favoran kritikon en la loka gazeto ''The Patriot''<ref>James, M.: ''[http://collections.ic.gc.ca/heirloom_series/volume5/266-271.htm Paul Kane – Wandering Frontier Artist 1810 – 1871] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050525083442/http://collections.ic.gc.ca/heirloom_series/volume5/266-271.htm |date=2005-05-25 }}'', in ''Wayfarers: Canadian Achievers'', Canada Heirloom Series Vol. 5, pp. 266&nbsp;– 271; Heirloom Publishing Inc., North Mississauga, Ontario, 1996. ISBN 0-9694247-3-6.</ref>. Kane komencis sian karieron kiel pentristo de afiŝtabuloj kaj mebloj en York. Li sekve transloĝiĝis al [[Cobourg (Ontario)|Cobourg]], en [[Ontario]], je la jaro [[1834]]. En Cobourg, li obtenis postenon en la meblo-fabrikejo de Freeman Schermerhorn Clench, sed ankaŭ de tempo al tempo pentris la [[portreto]]jn de pluraj lokaj gravuloj, inkluzive de la ŝerifo aŭ de la edzino de sia dunganto. En [[1836]], Kane denove transloĝiĝis al [[Detrojto (Miĉigano)|Detrojto]], en [[Miĉigano]], kie cetere loĝis [[Usono|usona]] artisto nomita James Bowman. La du homoj fakte jam renkontiĝis antaŭe en York. Bowman sukcese konvinkis Kane, ke ĉiu aspiranta pentristo el [[Ameriko]] nepre devas entrepreni vojaĝon al [[Eŭropo]] por studadi arton tie : tion ili planis baldaŭ fari kune. Sed Kane devis malbonŝance prokrasti sian foriron, ĉar li ne plu havis sufiĉan monon por pagi la transatlantikan ŝipiradon. Bowman plie edziĝis iomete antaŭ, kaj do ne plu inklinis forlasi sian familion. Dum la sekvintaj kvin jaroj, Kane vagis tra la [[Usona Mez-Uesto]], vivtenante sin kiel migra portretisto, kaj li finfine alvenis al [[Nov-Orleano]] en [[Luiziano]]. En junio [[1841]], Kane eliris el [[Ameriko]] kaj travojaĝis sur [[ŝipo]] el Nov-Orleano ĝis [[Marsejlo]] en [[Francio]], kien li alvenis proksimume tri monatojn poste. Ĉar li ne povis pagi artajn studadojn en artlernejo aŭ ĉe fama majstro, Paul Kane preferis veturi tra [[Eŭropo]] dum la sekvintaj du jaroj : li vizitis [[muzeo]]jn kiel eble plej ofte, sed ankaŭ atenteme observis kaj kopiis la verkojn de la malnovaj majstroj. Li restadis en [[Italio]] ĝis la aŭtuno de [[1842]], antaŭ fari ekskurson tra la [[montpasejo Granda Sankta Bernardo]] en la [[Alpoj]]. Li transloĝiĝis al [[Parizo]], kaj sekve al [[Londono]]. Tie li renkontis [[George Catlin]], [[Usono|usona]] artisto kiu antaŭe pentris la [[Indiano]]jn de la vastaj centraj [[ebenaĵo]]j kaj ĵus publikigis sian libron, ''Leteroj kaj Notoj pri la Manieroj, Kutimoj kaj Kondiĉoj de la Nord-Amerikaj Indianoj'' ([[Angla lingvo|anglalingve]] ''Letters and Notes on the Manners, Customs and Conditions of the North American Indians''). Por reklamacii la libron, Catlin organizis prelegon en la [[Egyptian Hall]], konstruaĵo ĉe la londona strato [[Piccadilly]], kaj cetere prezentis kelkajn el siaj pentraĵoj. En sia libro, Catlin opinias ke la indiana kulturo verŝajne baldaŭ malaperos kaj, ke oni tial kolektu kiel eble plej multe dokumentojn pri tiuj popoloj. Tiun argumenton rigardis Kane kiel tute ĝustan, kaj la artisto do decidis imiti tiun ekzemplo koncerne la Indianojn de Kanado. Kane revenis je la komenco de [[1843]] al [[Mobile]] ([[Alabamo]]), kie li instalis atelieron kaj laboris kiel portretisto por repagi la monon, kiun li antaŭe pruntoprenis por sia eŭropa vojaĝo. Li do revenis al Toronto nur ĉirkaŭ la fino de [[1844]] aŭ la komenco de [[1845]], kaj tuj ekpreparis ekspedicion direkte al okcidento. == Vojaĝoj al nordokcidenta Kanado == [[Dosiero:Kane Lake Huron Sketch.jpg|dekstra|eta|200px|[[Oĝibvoj|Oĝibva]] tendaro, ĉe la bordoj de la [[Georgia Golfo]]. Tia skizo estas tipa verko de la unua vojaĝo de Kane, en [[1845]].]] Paul Kane ekiris sole je la [[17-a de junio]] [[1845]] : li vojaĝis laŭlonge de la nordaj bordoj de la [[Grandaj Lagoj (Nordameriko)|Grandaj Lagoj]], kaj unue vizitis la rezervejon de la Saugeenoj ([[Oĝibvoj|oĝibva]] tribo)<ref>Reid, D.: ''A Concise History of Canadian Painting'', 2nd ed, pp. 50&nbsp;– 58. Oxford University Press, 1988; ISBN 0-19-540664-8. (Unua eld. en 1979)</ref>. Li tie dediĉis plurajn semajnojn al skizado, kaj sekve atingis la urbeton [[Sault Ste. Marie (Ontario)|Sault Ste. Marie]], inter la [[Supra Lago]] kaj la [[Hurona Lago]], dum la somero de [[1845]]. Li intencis pluvojaĝi okcidenten, sed John Ballenden, sperta reprezentanto de la [[Kompanio de la Hudsona Golfo]] en Sault Ste. Marie, atentigis la artiston pri la multaj elprovoj aŭ danĝeroj por tiu, kiu traveturis sole la okcidentajn teritoriojn. Ballenden do proponis al Paul Kane la subtenon de la kompanio por plenumi tian grandfaron. Depost [[1821]] kaj la reaĉeto de sia konkurenculo (la [[Nord-Okcidenta Kompanio]] de [[Montrealo]]), la Kompanio de la Hudsona Golfo fakte posedis gigantan teritorion, kiu etendiĝis ekde la Grandaj Lagoj ĝis la [[Pacifika Oceano]] kaj [[Oregono]]. Tiu vasta, sovaĝa regiono entenis nur proksimume cent etajn antaŭpostenojn de la kompanio, ĉe la ĉefaj vojoj uzitaj por [[Peltindustrio|peltkomerco]]. Kane revenis al [[Toronto]] por travintri. El tio li profitis por verki olpentraĵojn el siaj vojaĝskizoj. Je la printempo de la sekvinta jaro, li prezentis sin al la sidejo de la Kompanio de la Hudsona Golfo en [[Lachine]] (hodiaŭ kvartalo de Montrealo), kie li petis al la kompania guberniestro, [[George Simpson]], materialan subtenon de siaj vojaĝplanoj. Simpson estis multe impresita de la arta talento de Paul Kane, sed ankaŭ timis, ke la pentristo eble ne havis sufiĉan forton por vojaĝadi kun la dungistoj de la kompanio. La guberniestro permesis al Kane utiligi la [[kanuo]]jn de la kompanio, sed nur ĝis la [[Vinipego (lago)|lago Vinipego]] : sian vojaĝon Kane povos tiam daŭrigi, diris Simpson, nur se li ankoraŭ fartos bone. Samtempe, Simpson komisiis al la artisto pentraĵojn de la indiana vivmaniero por sia propra kolekto, kun tre precizaj instrukcioj koncerne la temojn. === Forirante okcidenten === [[Dosiero:Kane Encampment.jpg|maldekstra|eta|200px|Kanua brigado preparante tendaron ĉe la [[Vinipego (rivero)|rivero Vinipego]], dum la vizito de kelkaj [[Oĝibvoj]].<br /><small>Vojaĝskizo fare de Kane, [[10-a de junio]] [[1846]].</small>]] Je la [[9-a de majo]] [[1846]], Kane ekiris el [[Toronto (Ontario)|Toronto]] per [[Ŝipo|vaporŝipo]] por reveni al [[Sault Ste. Marie (Ontario)|Sault Ste. Marie]], kie li intencis kunigi [[Kanuo|kanuan]] brigadon de la kompanio. Okaze de nokta halto, Kane maltrafis la starton de la ŝipo, kiu estis foririnta pli frue ol planita : li devis reatingi ĝin per kanuo. En Sault Ste. Marie, la artisto eksciis, ke la kanua brigado jam preterpasis la urbon : li do enŝipiĝis sur malgranda kargoŝipo, direkte al [[Fort William (Ontario)|Fort William]], apud [[Thunder Bay (Ontario)|Thunder Bay]]. Kane finfine kunigis la kanuojn proksimume 55 kilometrojn preter Fort William, sur la [[Kaministiquia (rivero)|rivero Kaministiquia]], je la [[24-a de majo]]. Je la [[4-a de junio]], Kane atingis [[Fort Frances]], kie jam atendis permeso de Simpson por daŭrigi la vojaĝon de la pentristo. La sekvinta haltejo estis la kolonio [[Red River (kolonio)|Red River]], proksime al hodiaŭa [[Vinipego (Manitobo)|Vinipego]]. El tie, li ekiris por perĉevala ekskurso dum tri semajnoj. Kane sukcese renkontis kaj kunigis grandan ĉastribon da [[Mestizo]]j, kiuj estis ĉasontaj [[bizono]]jn sur la terenoj de la [[Dakotoj]]. Je la [[26-a de junio]], Kane spektis kaj partoprenis unu el la lastaj grandaj bizonĉasoj en Nordameriko, iomete antaŭ la kvazaŭestingo de tiu speco. Post sia reveno, Kane pluvojaĝis per kanuo aŭ aliaj ŝipoj, kaj trapasis [[Norway House]], [[Grand Rapids (Manitobo)|Grand Rapids]] kaj [[The Pas (Manitobo)|The Pas]], ĝis la [[Saskaĉevano (rivero)|rivero Saskaĉevano]] kaj [[Fort Carlton]]. El tie, li foriris per ĉevalo al [[Fort Edmonton]], okaze de kio li ĝuis la spektaklon de bizonĉaso fare de [[Krioj|kria tribo]]. [[Dosiero:Kane Jasper House.jpg|dekstra|eta|200px|Domo en [[Jasper (Alberto)|Jasper]] ([[Alberto]]).<br /><small>Vojaĝskizo fare de Paul Kane, [[1846]].</small>]] Je la [[6-a de oktobro]] [[1846]], Kane eliris el Edmonton por atingi [[Fort Assiniboine]], kie li denove enŝipiĝis kun la kanua brigado, por ŝipveturi laŭlonge de la [[Atabasko (rivero)|rivero Atabasko]] ĝis [[Jasper (Alberto)|Jasper]] ([[Alberto]]). Tien Kane alvenis je la [[3-a de novembro]]. La artisto kunigis grandan aron da rajdistoj, kiuj intencis ekiri okcidenten. Sed la grupo devis baldaŭ resendi la [[ĉevalo]]jn al Jasper kaj daŭrigi la ekskurson piedire, kun neĝŝuoj kaj nur la plej bazaj iloj, ĉar estis jam tro da neĝo en la [[montpasejo Atabasko]]. Ili trapasis la montpasejon je la [[12-a de novembro]], kaj tri tagojn poste kunigis kanuan brigadon, kiu atendis ilin por ekiri laŭlonge de la [[Kolumbio (rivero)|rivero Kolumbio]]. === En Oregona teritorio === [[Dosiero:Kane Lodge.jpg|maldekstra|eta|200px|Interno de ceremonia loĝio en la regiono de la [[Kolumbio (rivero)|rivero Kolumbio]].<br /><small>Pentraĵo fare de Paul Kane, [[1846]].</small>]] Kane finfine alvenis je la [[8-a de decembro]] [[1846]] al [[Fort Vancouver]], tio estas la plej grava posteno kaj estrarejo de la [[Kompanio de la Hudsona Golfo]] en la [[Oregona teritorio]]. Tie li restis dum la tuta vintro, por skizadi pliajn desegnaĵojn kaj studadi la [[Ĉinukoj]]n aŭ aliajn proksimajn tribojn. Li cetere faris plurajn ekskursojn, inkluzive de longa, trisemajna vojaĝo tra la valo de la [[Willamette (rivero)|rivero Willamette]]. Al la artisto tre plaĉis la vivmaniero en Fort Vancouver, kiu tiam estis vizitata de la [[Britio|brita]] [[ŝipo]] ''Modeste''. Kane ekzemple amikiĝis kun la fama esploristo kaj peltĉasisto [[Peter Skene Ogden]]. Je la [[25-a de marto]] [[1847]], Kane ekiris per [[kanuo]] al Fort Victoria (estonta [[Viktorio (Brita Kolumbio)|Viktorio]]), freŝdate fondita por fariĝi la nova estrarejo de la kompanio, ĉar Fort Vancouver fakte situis nun en [[Usono|usona lando]] : okcidente de la [[Roka Montaro]], la [[Oregona traktato]] de [[1846]] difinis la novan landlimon inter [[Kanado]] kaj Usono laŭlonge de la [[49-a norda paralelo]]. Kane ŝipveturis sur la [[Cowlitz (rivero)|rivero Cowlitz]], kaj pasis unu semajnon inter la indianaj triboj proksimaj al la [[monto Saint Helens]], antaŭ pluvojaĝi per ĉevalo ĝis Nisqually (hodiaŭ [[Tacoma (Vaŝingtonio)|Tacoma]], [[Vaŝingtonio]]) kaj reveni al Fort Victoria. Li pasis du pliajn monatojn en tiu regiono, vizitante kaj skizante tribojn sur la [[Vankuvera Insulo]], ĉirkaŭ la [[markolo de Juan de Fuca]] aŭ ĉe la [[Georgia Markolo|Georgia markolo]]. Li reiris al Fort Vancouver je la mezo de junio, kaj decidis eki returniron al oriento je la [[1-a de julio]] [[1847]]. === Denove tra la Roka Montaro === Je la mezo de julio, Kane atingis [[Fort Nez Percé|Fort Walla Walla]]<ref>Tiu "Fort Walla Walla" estis fondita de la [[Nord-Okcidenta Kompanio]] en [[1818]] kiel "[[Fort Nez Percé]]", je la renkonto de la riveroj Walla Walla kaj [[Kolumbio (rivero)|Kolumbio]], en la regiono de hodiaŭa [[Wallula (Vaŝingtonio)|Wallula]].</ref>. La artisto decidis fari mallongan kromiron por viziti la [[Marcus Whitman|misiejon Whitman]], kie nur kelkajn monatojn poste okazis la [[Whitman-masakro]]. Kane akompanis [[Marcus Whitman]] dum vizito al najbaraj [[Kajusoj]]. Kane eĉ pentris portreton de Indiano nomita Tomahas (aŭ « To-ma-kus » laŭ la pentristo), kiun oni poste identigis kiel la murdanto de Whitman. Laŭ la vojaĝraporto de Kane, la rilatoj inter la Kajusoj kaj la kolonianoj de la misiejo jam ŝajnis streĉaj dum lia vizito. [[Dosiero:Kane Winter Scene.jpg|dekstra|eta|200px|Kane vintre trapasis la [[Roka Montaro|Rokan Montaron]] dufoje.<br /><small>Vojaĝskizo, [[1846]]</small>]] Kune kun gvidanto, Kane daŭrigis sian vojaĝoj per ĉevalo tra [[Vaŝingtonio]], ĝis [[Fort Colville]], kie li restis dum ses semajnoj : li do povis skizi kaj pentri kelkajn lokajn [[Indiĝeno]]jn, kiuj ĵus establis fiŝadbivakon apud [[Kettle Falls]] por la [[salmo]]-sezono. Je la [[22-a de septembro]] [[1847]], Kane obtenis la komandon de kanua brigado, kiu almonte iris la [[Kolumbio (rivero)|riveron Kolumbion]] kaj alvenis al loko nomita « Boat Encampment »<ref>La loko de Boat Encampment nun estas inundata depost la konstruado de [[akvobaraĵo]]</ref>. Tie la aro devis atendi dum tri semajnoj, ĝis la alveno de tre prokrastita grupo da rajdistoj el [[Jasper (Alberto)|Jasper]]. == Notoj kaj referencoj == {{referencoj}} {{projektoj}} {{bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Kane, Paul}} [[Kategorio:Kanadaj pentristoj]] [[Kategorio:Irlandaj pentristoj]] [[Kategorio:Anglaj ontarianoj]] db4zipbgvn94hkfdqiswar21muxiagz 9400909 9400908 2026-06-13T08:46:22Z Sj1mor 12103 9400909 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto | nomo = Paul Kane | dosiero = Kane_Selfportrait.jpg | priskribo = memportreto (ĉirkaŭ [[1845]]) | grandeco de dosiero = 250 | dato de naskiĝo = [[3-a de septembro]] [[1810]] | loko de naskiĝo = [[Mallow]] ([[Graflando Cork]], [[Irlando]]) | dato de morto = [[20-a de februaro]] [[1871]] | loko de morto = [[Toronto (Ontario)|Toronto]] ([[Ontario]], [[Kanado]]) }} '''Paul KANE''' (naskiĝis la [[3-a de septembro|3-an de septembro]] [[1810]] - mortis la [[20-a de februaro|20-an de februaro]] [[1871]]) estis [[Irlando|irlanda]]-[[Kanado|kanada]] [[pentristo]] de la [[19-a jarcento]]. Li restas fama pro siaj pentraĵoj de [[Indiano|indianaj triboj]], kiujn li renkontis okaze de vojaĝoj al okcidenta [[Kanado]] kaj al la [[Oregona teritorio]]. Kane, [[Aŭtodidakto|aŭtodidakta]] artisto, naskiĝis kaj trapasis sian junaĝon en [[Toronto (Ontario)|Toronto]] ([[Ontario]]), kiu tiam ankoraŭ nomiĝis York. Li ekzercadis sin per la imitado de la eŭropaj majstroj dum restado en [[Eŭropo]]. La pentristo sekve entreprenis du vojaĝojn tra la sovaĝa nordokcidento de Kanado, unue en [[1845]] kaj due de [[1846]] al [[1848]]. La unua vojaĝo forkondukis lin el Toronto al [[Sault Ste. Marie (Ontario)|Sault Ste. Marie]]. Danke al la subteno de la [[Kompanio de la Hudsona Golfo]], Paul Kane povis fari duan, multe pli longan vojaĝon tra la [[Roka Montaro]], ĝis [[Fort Vancouver]] kaj [[Viktorio (Brita Kolumbio)|Viktorio]] en [[Brita Kolumbio]]. Okaze de siaj du esplorvojaĝoj, Kane skizis kaj pentris la indiĝenajn popolojn, sed ankaŭ studadis ilian vivmanieron. Post sia reveno al Toronto, li plenumis pli ol cent [[pentraĵo|olpentraĵojn]] surbaze de siaj skizoj. La verkoj de Kane, precipe liaj vojaĝaj skizoj, ankoraŭ konsistigas hodiaŭ valorajn dokumentojn por kelkaj [[Etnologio|etnologistoj]]. La olpentraĵoj, kiujn li kreis en sia ateliero, estas rigardataj kiel nekontestebla parto de la kanada heredaĵo. Kompare kun la originalaj skizoj, la pentristo tamen plibeligis la olpentraĵojn enorme, rezigninte precizecon por obteni pli spektindajn scenojn. == Junaĝo kaj arta trejnado == Paul Kane naskiĝis la [[3-a de septembro|3-an de septembro]] [[1810]] en [[Mallow]], urbeto de la [[graflando Cork]] en [[Irlando]], kaj estis la kvina el la ok geinfanoj de Michael Kane kaj Frances Loach. Lia patro, militisto el [[Preston]] ([[Lancashire]], [[Anglio]]) apartenis al la Reĝa Ĉevala Artilerio ĝis [[1801]] : la familio tiam transloĝiĝis al Irlando. Iam inter [[1819]] kaj [[1822]], ili elmigris al la [[Brita imperio|brita kolonio]] [[Supra Kanado]] kaj enloĝiĝis en York, kiu sekve fariĝis [[Toronto (Ontario)|Toronto]] je [[marto]] [[1834]]. Tie, la patro de Paul vivtenis sian familion danke al butiko de [[brando]]j kaj [[vino]]j. [[Dosiero:Kane Mrs Clench.jpg|dekstra|eta|225px|Frutempa portreto atribuita al Paul Kane (ĉ. [[1834]]-[[1836]]), bildigante S-ino Eliza Clarke Cory Clench.]] Preskaŭ nenion oni scias pri la junaĝo de Paul Kane en York, kiu tiutempe estis nur eta kolonia urbo kun kelkaj miloj da loĝantoj. Li frekventis la lernejon ''Upper Canada College'', kie li ĉeestis ĉirkaŭ [[1830]] la kursojn pri [[pentrado]] de artinstruisto nomita Thomas Drury. Je [[julio]] [[1834]], li prezentis kelkajn el siaj pentraĵoj en la unua — kaj lasta — ekspozicio organizita de la Societo de la Artistoj kaj Amatoroj de Toronto (''Society of Artists and Amateurs in Toronto''), okaze de kiu li obtenis favoran kritikon en la loka gazeto ''The Patriot''<ref>James, M.: ''[http://collections.ic.gc.ca/heirloom_series/volume5/266-271.htm Paul Kane – Wandering Frontier Artist 1810 – 1871] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050525083442/http://collections.ic.gc.ca/heirloom_series/volume5/266-271.htm |date=2005-05-25 }}'', in ''Wayfarers: Canadian Achievers'', Canada Heirloom Series Vol. 5, pp. 266&nbsp;– 271; Heirloom Publishing Inc., North Mississauga, Ontario, 1996. ISBN 0-9694247-3-6.</ref>. Kane komencis sian karieron kiel pentristo de afiŝtabuloj kaj mebloj en York. Li sekve transloĝiĝis al [[Cobourg (Ontario)|Cobourg]], en [[Ontario]], je la jaro [[1834]]. En Cobourg, li obtenis postenon en la meblo-fabrikejo de Freeman Schermerhorn Clench, sed ankaŭ de tempo al tempo pentris la [[portreto]]jn de pluraj lokaj gravuloj, inkluzive de la ŝerifo aŭ de la edzino de sia dunganto. En [[1836]], Kane denove transloĝiĝis al [[Detrojto (Miĉigano)|Detrojto]], en [[Miĉigano]], kie cetere loĝis [[Usono|usona]] artisto nomita James Bowman. La du homoj fakte jam renkontiĝis antaŭe en York. Bowman sukcese konvinkis Kane, ke ĉiu aspiranta pentristo el [[Ameriko]] nepre devas entrepreni vojaĝon al [[Eŭropo]] por studadi arton tie : tion ili planis baldaŭ fari kune. Sed Kane devis malbonŝance prokrasti sian foriron, ĉar li ne plu havis sufiĉan monon por pagi la transatlantikan ŝipiradon. Bowman plie edziĝis iomete antaŭ, kaj do ne plu inklinis forlasi sian familion. Dum la sekvintaj kvin jaroj, Kane vagis tra la [[Usona Mez-Uesto]], vivtenante sin kiel migra portretisto, kaj li finfine alvenis al [[Nov-Orleano]] en [[Luiziano]]. En junio [[1841]], Kane eliris el [[Ameriko]] kaj travojaĝis sur [[ŝipo]] el Nov-Orleano ĝis [[Marsejlo]] en [[Francio]], kien li alvenis proksimume tri monatojn poste. Ĉar li ne povis pagi artajn studadojn en artlernejo aŭ ĉe fama majstro, Paul Kane preferis veturi tra [[Eŭropo]] dum la sekvintaj du jaroj : li vizitis [[muzeo]]jn kiel eble plej ofte, sed ankaŭ atenteme observis kaj kopiis la verkojn de la malnovaj majstroj. Li restadis en [[Italio]] ĝis la aŭtuno de [[1842]], antaŭ fari ekskurson tra la [[montpasejo Granda Sankta Bernardo]] en la [[Alpoj]]. Li transloĝiĝis al [[Parizo]], kaj sekve al [[Londono]]. Tie li renkontis [[George Catlin]], [[Usono|usona]] artisto kiu antaŭe pentris la [[Indiano]]jn de la vastaj centraj [[ebenaĵo]]j kaj ĵus publikigis sian libron, ''Leteroj kaj Notoj pri la Manieroj, Kutimoj kaj Kondiĉoj de la Nord-Amerikaj Indianoj'' ([[Angla lingvo|anglalingve]] ''Letters and Notes on the Manners, Customs and Conditions of the North American Indians''). Por reklamacii la libron, Catlin organizis prelegon en la [[Egyptian Hall]], konstruaĵo ĉe la londona strato [[Piccadilly]], kaj cetere prezentis kelkajn el siaj pentraĵoj. En sia libro, Catlin opinias ke la indiana kulturo verŝajne baldaŭ malaperos kaj, ke oni tial kolektu kiel eble plej multe dokumentojn pri tiuj popoloj. Tiun argumenton rigardis Kane kiel tute ĝustan, kaj la artisto do decidis imiti tiun ekzemplo koncerne la Indianojn de Kanado. Kane revenis je la komenco de [[1843]] al [[Mobile]] ([[Alabamo]]), kie li instalis atelieron kaj laboris kiel portretisto por repagi la monon, kiun li antaŭe pruntoprenis por sia eŭropa vojaĝo. Li do revenis al Toronto nur ĉirkaŭ la fino de [[1844]] aŭ la komenco de [[1845]], kaj tuj ekpreparis ekspedicion direkte al okcidento. == Vojaĝoj al nordokcidenta Kanado == [[Dosiero:Kane Lake Huron Sketch.jpg|dekstra|eta|200px|[[Oĝibvoj|Oĝibva]] tendaro, ĉe la bordoj de la [[Georgia Golfo]]. Tia skizo estas tipa verko de la unua vojaĝo de Kane, en [[1845]].]] Paul Kane ekiris sole je la [[17-a de junio]] [[1845]] : li vojaĝis laŭlonge de la nordaj bordoj de la [[Grandaj Lagoj (Nordameriko)|Grandaj Lagoj]], kaj unue vizitis la rezervejon de la Saugeenoj ([[Oĝibvoj|oĝibva]] tribo)<ref>Reid, D.: ''A Concise History of Canadian Painting'', 2nd ed, pp. 50&nbsp;– 58. Oxford University Press, 1988; ISBN 0-19-540664-8. (Unua eld. en 1979)</ref>. Li tie dediĉis plurajn semajnojn al skizado, kaj sekve atingis la urbeton [[Sault Ste. Marie (Ontario)|Sault Ste. Marie]], inter la [[Supra Lago]] kaj la [[Hurona Lago]], dum la somero de [[1845]]. Li intencis pluvojaĝi okcidenten, sed John Ballenden, sperta reprezentanto de la [[Kompanio de la Hudsona Golfo]] en Sault Ste. Marie, atentigis la artiston pri la multaj elprovoj aŭ danĝeroj por tiu, kiu traveturis sole la okcidentajn teritoriojn. Ballenden do proponis al Paul Kane la subtenon de la kompanio por plenumi tian grandfaron. Depost [[1821]] kaj la reaĉeto de sia konkurenculo (la [[Nord-Okcidenta Kompanio]] de [[Montrealo]]), la Kompanio de la Hudsona Golfo fakte posedis gigantan teritorion, kiu etendiĝis ekde la Grandaj Lagoj ĝis la [[Pacifika Oceano]] kaj [[Oregono]]. Tiu vasta, sovaĝa regiono entenis nur proksimume cent etajn antaŭpostenojn de la kompanio, ĉe la ĉefaj vojoj uzitaj por [[Peltindustrio|peltkomerco]]. Kane revenis al [[Toronto]] por travintri. El tio li profitis por verki olpentraĵojn el siaj vojaĝskizoj. Je la printempo de la sekvinta jaro, li prezentis sin al la sidejo de la Kompanio de la Hudsona Golfo en [[Lachine]] (hodiaŭ kvartalo de Montrealo), kie li petis al la kompania guberniestro, [[George Simpson]], materialan subtenon de siaj vojaĝplanoj. Simpson estis multe impresita de la arta talento de Paul Kane, sed ankaŭ timis, ke la pentristo eble ne havis sufiĉan forton por vojaĝadi kun la dungistoj de la kompanio. La guberniestro permesis al Kane utiligi la [[kanuo]]jn de la kompanio, sed nur ĝis la [[Vinipego (lago)|lago Vinipego]] : sian vojaĝon Kane povos tiam daŭrigi, diris Simpson, nur se li ankoraŭ fartos bone. Samtempe, Simpson komisiis al la artisto pentraĵojn de la indiana vivmaniero por sia propra kolekto, kun tre precizaj instrukcioj koncerne la temojn. === Forirante okcidenten === [[Dosiero:Kane Encampment.jpg|maldekstra|eta|200px|Kanua brigado preparante tendaron ĉe la [[Vinipego (rivero)|rivero Vinipego]], dum la vizito de kelkaj [[Oĝibvoj]].<br /><small>Vojaĝskizo fare de Kane, [[10-a de junio]] [[1846]].</small>]] Je la [[9-a de majo]] [[1846]], Kane ekiris el [[Toronto (Ontario)|Toronto]] per [[Ŝipo|vaporŝipo]] por reveni al [[Sault Ste. Marie (Ontario)|Sault Ste. Marie]], kie li intencis kunigi [[Kanuo|kanuan]] brigadon de la kompanio. Okaze de nokta halto, Kane maltrafis la starton de la ŝipo, kiu estis foririnta pli frue ol planita : li devis reatingi ĝin per kanuo. En Sault Ste. Marie, la artisto eksciis, ke la kanua brigado jam preterpasis la urbon : li do enŝipiĝis sur malgranda kargoŝipo, direkte al [[Fort William (Ontario)|Fort William]], apud [[Thunder Bay (Ontario)|Thunder Bay]]. Kane finfine kunigis la kanuojn proksimume 55 kilometrojn preter Fort William, sur la [[Kaministiquia (rivero)|rivero Kaministiquia]], je la [[24-a de majo]]. Je la [[4-a de junio]], Kane atingis [[Fort Frances]], kie jam atendis permeso de Simpson por daŭrigi la vojaĝon de la pentristo. La sekvinta haltejo estis la kolonio [[Red River (kolonio)|Red River]], proksime al hodiaŭa [[Vinipego (Manitobo)|Vinipego]]. El tie, li ekiris por perĉevala ekskurso dum tri semajnoj. Kane sukcese renkontis kaj kunigis grandan ĉastribon da [[Mestizo]]j, kiuj estis ĉasontaj [[bizono]]jn sur la terenoj de la [[Dakotoj]]. Je la [[26-a de junio]], Kane spektis kaj partoprenis unu el la lastaj grandaj bizonĉasoj en Nordameriko, iomete antaŭ la kvazaŭestingo de tiu speco. Post sia reveno, Kane pluvojaĝis per kanuo aŭ aliaj ŝipoj, kaj trapasis [[Norway House]], [[Grand Rapids (Manitobo)|Grand Rapids]] kaj [[The Pas (Manitobo)|The Pas]], ĝis la [[Saskaĉevano (rivero)|rivero Saskaĉevano]] kaj [[Fort Carlton]]. El tie, li foriris per ĉevalo al [[Fort Edmonton]], okaze de kio li ĝuis la spektaklon de bizonĉaso fare de [[Krioj|kria tribo]]. [[Dosiero:Kane Jasper House.jpg|dekstra|eta|200px|Domo en [[Jasper (Alberto)|Jasper]] ([[Alberto]]).<br /><small>Vojaĝskizo fare de Paul Kane, [[1846]].</small>]] Je la [[6-a de oktobro]] [[1846]], Kane eliris el Edmonton por atingi [[Fort Assiniboine]], kie li denove enŝipiĝis kun la kanua brigado, por ŝipveturi laŭlonge de la [[Atabasko (rivero)|rivero Atabasko]] ĝis [[Jasper (Alberto)|Jasper]] ([[Alberto]]). Tien Kane alvenis je la [[3-a de novembro]]. La artisto kunigis grandan aron da rajdistoj, kiuj intencis ekiri okcidenten. Sed la grupo devis baldaŭ resendi la [[ĉevalo]]jn al Jasper kaj daŭrigi la ekskurson piedire, kun neĝŝuoj kaj nur la plej bazaj iloj, ĉar estis jam tro da neĝo en la [[montpasejo Atabasko]]. Ili trapasis la montpasejon je la [[12-a de novembro]], kaj tri tagojn poste kunigis kanuan brigadon, kiu atendis ilin por ekiri laŭlonge de la [[Kolumbio (rivero)|rivero Kolumbio]]. === En Oregona teritorio === [[Dosiero:Kane Lodge.jpg|maldekstra|eta|200px|Interno de ceremonia loĝio en la regiono de la [[Kolumbio (rivero)|rivero Kolumbio]].<br /><small>Pentraĵo fare de Paul Kane, [[1846]].</small>]] Kane finfine alvenis je la [[8-a de decembro]] [[1846]] al [[Fort Vancouver]], tio estas la plej grava posteno kaj estrarejo de la [[Kompanio de la Hudsona Golfo]] en la [[Oregona teritorio]]. Tie li restis dum la tuta vintro, por skizadi pliajn desegnaĵojn kaj studadi la [[Ĉinukoj]]n aŭ aliajn proksimajn tribojn. Li cetere faris plurajn ekskursojn, inkluzive de longa, trisemajna vojaĝo tra la valo de la [[Willamette (rivero)|rivero Willamette]]. Al la artisto tre plaĉis la vivmaniero en Fort Vancouver, kiu tiam estis vizitata de la [[Britio|brita]] [[ŝipo]] ''Modeste''. Kane ekzemple amikiĝis kun la fama esploristo kaj peltĉasisto [[Peter Skene Ogden]]. Je la [[25-a de marto]] [[1847]], Kane ekiris per [[kanuo]] al Fort Victoria (estonta [[Viktorio (Brita Kolumbio)|Viktorio]]), freŝdate fondita por fariĝi la nova estrarejo de la kompanio, ĉar Fort Vancouver fakte situis nun en [[Usono|usona lando]] : okcidente de la [[Roka Montaro]], la [[Oregona traktato]] de [[1846]] difinis la novan landlimon inter [[Kanado]] kaj Usono laŭlonge de la [[49-a norda paralelo]]. Kane ŝipveturis sur la [[Cowlitz (rivero)|rivero Cowlitz]], kaj pasis unu semajnon inter la indianaj triboj proksimaj al la [[monto Saint Helens]], antaŭ pluvojaĝi per ĉevalo ĝis Nisqually (hodiaŭ [[Tacoma (Vaŝingtonio)|Tacoma]], [[Vaŝingtonio]]) kaj reveni al Fort Victoria. Li pasis du pliajn monatojn en tiu regiono, vizitante kaj skizante tribojn sur la [[Vankuvera Insulo]], ĉirkaŭ la [[markolo de Juan de Fuca]] aŭ ĉe la [[Georgia Markolo|Georgia markolo]]. Li reiris al Fort Vancouver je la mezo de junio, kaj decidis eki returniron al oriento je la [[1-a de julio]] [[1847]]. === Denove tra la Roka Montaro === Je la mezo de julio, Kane atingis [[Fort Nez Percé|Fort Walla Walla]]<ref>Tiu "Fort Walla Walla" estis fondita de la [[Nord-Okcidenta Kompanio]] en [[1818]] kiel "[[Fort Nez Percé]]", je la renkonto de la riveroj Walla Walla kaj [[Kolumbio (rivero)|Kolumbio]], en la regiono de hodiaŭa [[Wallula (Vaŝingtonio)|Wallula]].</ref>. La artisto decidis fari mallongan kromiron por viziti la [[Marcus Whitman|misiejon Whitman]], kie nur kelkajn monatojn poste okazis la [[Whitman-masakro]]. Kane akompanis [[Marcus Whitman]] dum vizito al najbaraj [[Kajusoj]]. Kane eĉ pentris portreton de Indiano nomita Tomahas (aŭ « To-ma-kus » laŭ la pentristo), kiun oni poste identigis kiel la murdanto de Whitman. Laŭ la vojaĝraporto de Kane, la rilatoj inter la Kajusoj kaj la kolonianoj de la misiejo jam ŝajnis streĉaj dum lia vizito. [[Dosiero:Kane Winter Scene.jpg|dekstra|eta|200px|Kane vintre trapasis la [[Roka Montaro|Rokan Montaron]] dufoje.<br /><small>Vojaĝskizo, [[1846]]</small>]] Kune kun gvidanto, Kane daŭrigis sian vojaĝoj per ĉevalo tra [[Vaŝingtonio]], ĝis [[Fort Colville]], kie li restis dum ses semajnoj : li do povis skizi kaj pentri kelkajn lokajn [[Indiĝeno]]jn, kiuj ĵus establis fiŝadbivakon apud [[Kettle Falls]] por la [[salmo]]-sezono. Je la [[22-a de septembro]] [[1847]], Kane obtenis la komandon de kanua brigado, kiu almonte iris la [[Kolumbio (rivero)|riveron Kolumbion]] kaj alvenis al loko nomita « Boat Encampment »<ref>La loko de Boat Encampment nun estas inundata depost la konstruado de [[akvobaraĵo]]</ref>. Tie la aro devis atendi dum tri semajnoj, ĝis la alveno de tre prokrastita grupo da rajdistoj el [[Jasper (Alberto)|Jasper]]. == Notoj kaj referencoj == {{referencoj}} {{projektoj}} {{bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Kane, Paul}} [[Kategorio:Kanadaj pentristoj]] [[Kategorio:Irlandaj pentristoj]] [[Kategorio:Anglaj ontarianoj]] gbr86yvp8zgbgzdakkqqid9g35wio0k Ŝablono:Uzanto ne scias Laŭron Palmeron 10 179765 9400591 6198465 2026-06-12T20:13:56Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + aldonis bildon 9400591 wikitext text/x-wiki <div style="float:left;border:solid #909090 1px;margin:1px"> {| cellpadding="1" cellspacing="0" style="width:238px;background-color:#FFF8DC;" |- | style="width:45px;height:45px;background-color:#fff;text-align:center;font-size:14pt" | [[Image:Sheryl_Lee.jpg|45px|Laŭro Palmero]] | style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em" align="center" |La uzanto '''NE''' scias, kiu mortigis Laŭron Palmeron, '''KVANKAM''' vidis la tutan serion. |} </div> <noinclude>[[Kategorio:Uzantoskatolo|Laŭron Palmeron]]</noinclude> i8d1a7mkte020boxpwkl4qz4o6e1mxb Jan Theuninck 0 180479 9400333 9257302 2026-06-12T13:07:40Z Sj1mor 12103 9400333 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jan THEUNINCK''' estas [[Flandrio|flandra]]/[[Belgio|belga]] [[pentristo]] kaj [[poeto]]. Jan Theuninck naskiĝis je la [[7-a de junio]] [[1954]] en [[Zonnebeke]], [[Belgio]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.boekgrrls.nl/BgDiversen/Onderwerpen/gedichten_over_schilderijen.htm La holokaŭsto] * [http://www.moosburg.org/info/stalag/stalag10b.html Stalag XB] * [http://www.trinity.wa.edu.au/plduffyrc/subjects/english/poetry/jan.htm La Unua Mondmilito : Poezio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070713232813/http://www.trinity.wa.edu.au/plduffyrc/subjects/english/poetry/jan.htm |date=2007-07-13 }} {{Ĝermo|belgo}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Theuninck, Jan}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Belgaj poetoj]] 2lpazth49p7e1b1ygtzdxxu1fbpco5f Thesenvitz 0 186090 9400967 8478416 2026-06-13T09:03:31Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400967 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |zomo = 10 |federacia_lando = [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]] |distrikto = [[Distrikto Antaŭpomerio-Rügen]] |komunumaro = [[Amt Bergen auf Rügen]] |alto = 30 |areo = 9,65 |poŝtkodo = 18528 |tel_antaŭkodo = 03838 |aŭtokodo = RÜG |oficiala_kodo = 13 0 61 039 |adreso-komunumestraro = Industriestraße 10<br />18528 Bergen auf Rügen |retpaĝaro = [http://www.amt-bergen-land.de/ www.amt-bergen-land.de] |komunumestro = Burkhard Bartel }} '''Thesenvitz''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Antaŭpomerio-Rügen]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]] kaj estas parto de la insulo [[Rügen]] en la [[Balta Maro]]. Fine de la jaro [[2009]] la komunumo havis 399 loĝantojn. {{Projektoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Antaŭpomerio-Rügen]] [[Kategorio:Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio]] 0jx4kmxqpilo0vwdcqzeuqkbk08ggik Tilleda (Kyffhäuser) 0 186177 9400972 8480930 2026-06-13T09:06:28Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400972 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |zomo = 10 |federacia_lando = [[Saksio-Anhalto]] |distrikto = [[Distrikto Mansfeld-Suda Harco]] |alto = 169 |areo = 14,7 |poŝtkodo = 06537 |tel_antaŭkodo = 034651 |aŭtokodo = MSH }} '''Tilleda''' estas eksa komunumo kaj ekde la 1-a de julio 2009 parto de la komunumo [[Kelbra (Kyffhäuser)]] en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la nuna [[distrikto Mansfeld-Suda Harco]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Saksio-Anhalto]], en la sudorienta parto de la mezalta montaro [[Harco]], kaj ĝis junio 2007 apartenis al la antaŭa, pli malgranda [[distrikto Sangerhausen]]. Fine de 2007 la tiam ankoraŭ memstara komunumo havis 894 loĝantojn. [[Dosiero:View of Tilleda.JPG|eta|maldekstra|500ra|<center>panoramo]] {{Projektoj}} {{Distrikto Mansfeld-Suda Harco}} {{Ĝermo|Germanio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Distrikto Mansfeld-Suda Harco]] [[Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto]] 6x6l2xeh712xsnfqfino9fskr2a4gxw Welschneudorf 0 187349 9400438 7596028 2026-06-12T17:32:08Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400438 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono =DEU Welschneudorf COA.svg |zomo = 10 |federacia_lando = [[Rejnlando-Palatinato]] |distrikto = [[Distrikto Westerwald]] |komunumaro = [[Verbandsgemeinde Montabaur]] |alto = 415 |areo = 7,77 <!-- loĝantaro el metadatuma listo --> |poŝtkodo = 56412 |tel_antaŭkodo = 02608 |aŭtokodo = WW |oficiala_kodo = 07143079 |adreso-komunumestraro = Konrad-Adenauer-Platz 8<br />56410 Montabaur |retpaĝaro = [http://www.vg-montabaur.de/haupt/gemeinden/inhalt/gemeinde_welschneudorf www.vg-montabaur.de/haupt/gemeinden/inhalt/gemeinde_welschneudorf] |komunumestro = Thomas Schmidt |komunumestro-titolo = Ortsbürgermeister |komunumestro-partio = Nepartia }} '''Welschneudorf''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Westerwald]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Rejnlando-Palatinato]]. Fine de la jaro [[{{#time: Y|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Rejnlando-Palatinato||STATO}}}}]] la komunumo havis {{formatnum:{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Rejnlando-Palatinato|{{#property:p439}}}}}} loĝantojn. {{Projektoj}} {{ {{Distriktonomo}}}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Westerwald]] [[Kategorio:Urboj de Rejnlando-Palatinato]] bty42a9kbto54ur0x7zbjtqblqx5a77 Listo de kantonoj de Vaŝingtonio 0 194218 9401114 9181382 2026-06-13T11:20:35Z ThomasPusch 1869 /* Malaperintaj kantonoj */ 9401114 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:County map of Washington state horizontal latitudes.jpg|400px|dekstra|La kantonoj de Vaŝingtonio]] La 39 '''kantonoj de Vaŝingtonio''' (angle: ''Counties'') estas ĉefaj administraj unuoj sub la rango de la [[usona subŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. __TOC__ == Listo de la kantonoj == Listo de la 39 [[Kantono|kantonoj]] en Vaŝingtonio: {{-}} {|class="wikitable" cellpadding="1" align="center" style="border: 1px solid #88a; background: #f7f8ff; padding: 5px; font-size: 95%; text-align: center;" |- style="background-color: #ccf; border: 1px solid #88a;" | style="vertical-align: bottom;" |Nomo&nbsp;de&nbsp;la&nbsp;kantono<br />Kantona kodo laŭ ''[[FIPS (Usona)|FIPS]]'' | style="vertical-align: bottom;" |Kantona sidejo<br />'''''Plej granda urbo''''' | style="vertical-align: bottom;" |Areo de la kantono<br />(sektera/akva surfaco) | style="vertical-align: bottom;" |Nombro de loĝantoj<br />laŭ la censo en [[2000]] | style="vertical-align: bottom;" |Dato de kreiĝo<br />(antaŭe parto de) |- || [[Kantono Adams (Vaŝingtonio)|Adams]]<br />001||[[Ritzville (Vaŝingtonio)|Ritzville]]<br />'''''[[Othello (Vaŝingtonio)|Othello]]'''''||4 998 km²<br /><small>(4 986 km² / 12 km²)</small>||16 428||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]] |- || [[Kantono Asotin (Vaŝingtonio)|Asotin]]<br />003||[[Asotin (Vaŝingtonio)|Asotin]]<br />'''''[[Clarkston (Vaŝingtonio)|Clarkston]]'''''||1 659 km²<br /><small>(1 646 km² / 14 km²)</small>||20 551||[[27-a de oktobro|27 okt.]] [[1883]]<br />[[Kantono Garfield (Vaŝingtonio)|Garfield]] |- || [[Kantono Benton (Vaŝingtonio)|Benton]]<br />005||[[Prosser (Vaŝingtonio)|Prosser]]<br />'''''[[Kennewick (Vaŝingtonio)|Kennewick]]||4 559 km²<br /><small>(4 411 km² / 148 km²)</small>||142 475||[[8-a de marto|8 mar.]] [[1905]]<br />[[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Klickitat]] |- || [[Kantono Chelan (Vaŝingtonio)|Chelan]]<br />007||'''[[Wenatchee (Vaŝingtonio)|Wenatchee]]'''||7 753 km²<br /><small>(7 566 km² / 187 km²)</small>||66 616||[[13-a de marto|13 mar.]] [[1899]]<br />[[Kantono Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]] k [[Kantono Kittitas (Vaŝingtonio)|Kittitas]] |- || [[Kantono Clallam (Vaŝingtonio)|Clallam]]<br />009||'''[[Port Angeles (Vaŝingtonio)|Portanĝeleso]]'''||6 916 km²<br /><small>(4 505 km² / 2 411 km²)</small>||64 525||[[26-a de aprilo|26 apr.]] [[1854]] |- || [[Kantono Clark (Vaŝingtonio)|Clark]]<br />011||'''[[Vancouver (Vaŝingtonio)|Vankuvero]]'''||1,700 km²<br /><small>(1 627 km² / 72 km²)</small>||345 238||[[3-a de septembro|3 sep.]] [[1849]]<br />[[Oregona Teritorio]] |- || [[Kantono Columbia (Vaŝingtonio)|Columbia]]<br />013||'''[[Dayton (Vaŝingtonio)|Dayton]]'''||2 262 km²<br /><small>(2 250 km² / 12 km²)</small>||4 064||[[11-a de novembro|11 nov.]] [[1875]]<br />[[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]] |- || [[Kantono Cowlitz (Vaŝingtonio)|Cowlitz]]<br />015||[[Kelso (Vaŝingtonio)|Kelso]]<br />'''''[[Longview (Vaŝingtonio)|Longview]]'''''||3 021 km²<br /><small>(2 949 km² / 72 km²)</small>||92 948||[[21-a de aprilo|21 apr.]] [[1854]] |- || [[Kantono Douglas (Vaŝingtonio)|Douglas]]<br />017||[[Waterville (Vaŝingtonio)|Waterville]]<br />'''''[[East Wenatchee (Vaŝingtonio)|East Wenatchee]]'''''||4 788 km²<br /><small>(4 715 km² / 73 km²)</small>||32 603||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Lincoln (Vaŝingtonio)|Lincoln]] |- || [[Kantono Ferry (Vaŝingtonio)|Ferry]]<br />019||'''[[Republic (Vaŝingtonio)|Republic]]'''||5 847 km²<br /><small>(5 708 km² / 139 km²)</small>||7 260||[[21-a de februaro|21 feb.]] [[1899]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Franklin (Vaŝingtonio)|Franklin]]<br />021||'''[[Pasco (Vaŝingtonio)|Pasco]]'''||3 277 km²<br /><small>(3,218 km² / 59 km²)</small>||49 347||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]] |- || [[Kantono Garfield (Vaŝingtonio)|Garfield]]<br />023||'''[[Pomeroy (Vaŝingtonio)|Pomeroy]]'''||1 860 km²<br /><small>(1 840 km² / 20 km²)</small>||2 397||[[29-a de novembro|29 nov.]] [[1881]]<br />[[Kantono Columbia (Vaŝingtonio)|Columbia]] |- || [[Kantono Grant (Vaŝingtonio)|Grant]]<br />025||[[Ephrata (Vaŝingtonio)|Ephrata]]<br />'''''[[Moses Lake (Vaŝingtonio)|Moses Lake]]'''''||7,229 km²<br /><small>(6 944 km² / 285 km²)</small>||74 698||[[24-a de februaro|24 feb.]] [[1909]]<br />[[Kantono Douglas (Vaŝingtonio)|Douglas]] |- || [[Kantono Grays Harbor (Vaŝingtonio)|Grays Harbor]]<br />027||[[Montesano (Vaŝingtonio)|Montesano]]<br />'''''[[Aberdeen (Vaŝingtonio)|Aberdeen]]'''''||5 761 km²<br /><small>(4 965 km²&nbsp;/&nbsp;797 km²)</small>||67 194||[[14-a de aprilo|14 apr.]] [[1854]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono Island (Vaŝingtonio)|Island]]<br />029||[[Coupeville (Vaŝingtonio)|Coupeville]]<br />'''''[[Oak Harbor (Vaŝingtonio)|Oak Harbor]]'''''||1 340 km²<br /><small>(540 km² / 800 km²)</small>||71 558||[[6-a de januaro|6 jan.]] [[1853]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Jefferson]]<br />031||'''[[Port Townsend (Vaŝingtonio)|Port Townsend]]'''||5 655 km²<br /><small>(4 699 km² / 956 km²)</small>||25 953||[[22-a de decembro|22 dec.]] [[1852]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono King (Vaŝingtonio)|King]]<br />033||'''[[Seattle (Vaŝingtonio)|Seatlo]]'''||5 974 km²<br /><small>(5 506 km² / 467 km²)</small>||1 737 034||[[22-a de decembro|22 dec.]] [[1852]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono Kitsap (Vaŝingtonio)|Kitsap]]<br />035||[[Port Orchard (Vaŝingtonio)|Port Orchard]]<br />'''''[[Bremerton (Vaŝingtonio)|Bremertono]]'''''||1 466 km²<br /><small>(1 026 km² / 440 km²)</small>||231 969||[[16-a de januaro|16 jan.]] [[1857]]<br /><small>(kiel "K. Slaughter")</small><br />[[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Jefferson]] k [[Kantono King (Vaŝingtonio)|King]] |- || [[Kantono Kittitas (Vaŝingtonio)|Kittitas]]<br />037||'''[[Ellensburg (Vaŝingtonio)|Ellensburg]]'''||6 043 km²<br /><small>(5 950 km² / 93 km²)</small>||33 362||[[24-a de novembro|24 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Klickitat]] |- || [[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Klickitat]]<br />039||'''[[Goldendale (Vaŝingtonio)|Goldendale]]'''||4 932 km²<br /><small>(4 849 km² / 82 km²)</small>||19 161||[[20-a de decembro|20 dec.]] [[1859]]<br />[[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]] |- || [[Kantono Lewis (Vaŝingtonio)|Lewis]]<br />041||[[Chehalis (Vaŝingtonio)|Chehalis]]<br />'''''[[Centralia (Vaŝingtonio)|Centralia]]'''''||6 310 km²<br /><small>(6 236 km² / 74 km²)</small>||68 600||[[19-a de decembro|19 dec.]] [[1845]] |- || [[Kantono Lincoln (Vaŝingtonio)|Lincoln]]<br />043||'''[[Davenport (Vaŝingtonio)|Davenport]]'''||6,060 km²<br /><small>(5,986 km² / 74 km²)</small>||10 184||[[24-a de novembro|24 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]] |- || [[Kantono Mason (Vaŝingtonio)|Mason]]<br />045||'''[[Shelton (Vaŝingtonio)|Shelton]]'''||2 722 km²<br /><small>(2 489 km² / 233 km²)</small>||49 405||[[13-a de marto|13 mar.]] [[1854]]<br /><small>(kiel K. Sawamish)</small><br />[[Kantono King (Vaŝingtonio)|King]] |- || [[Kantono Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]]<br />047||[[Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]]<br />'''''[[Omak (Vaŝingtonio)|Omak]]'''''||13 766 km²<br /><small>(13 644 km² / 122 km²)</small>||39,564||[[2-a de februaro|2 feb.]] [[1888]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Pacific (Vaŝingtonio)|Pacific]]<br />049||[[South Bend (Vaŝingtonio)|South Bend]]<br />'''''[[Raymond (Vaŝingtonio)|Raymond]]'''''||3 169 km²<br /><small>(2 417 km² / 752 km²)</small>||20 984||[[4-a de februaro|4 feb.]] [[1851]] |- || [[Kantono Pend Oreille (Vaŝingtonio)|Pend Oreille]]<br />051||'''[[Newport (Vaŝingtonio)|Newport]]'''||3 692 km²<br /><small>(3 627 km² / 65 km²)</small>||11 732||[[1-a de marto|1 mar.]] [[1911]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Pierce (Vaŝingtonio)|Pierce]]<br />053||'''[[Tacoma (Vaŝingtonio)|Takomo]]'''||4 679 km²<br />4 348 km² / 330 km²)</small>||700 820||[[22-a de decembro|22 dec.]] [[1852]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono San Juan (Vaŝingtonio)|San Juan]]<br />055||'''[[Friday Harbor (Vaŝingtonio)|Friday Harbor]]'''||1 609 km²<br /><small>(453 km² / 1 156 km²)</small>||14 077||[[31-a de oktobro|31 okt.]] [[1873]]<br />[[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]] |- || [[Kantono Skagit (Vaŝingtonio)|Skagit]]<br />057||'''[[Mount Vernon (Vaŝingtonio)|Mount Vernon]]'''||4 974 km²<br /><small>(4 494 km² / 480 km²)</small>||102 979||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]] |- || [[Kantono Skamania (Vaŝingtonio)|Skamania]]<br />059||'''[[Stevenson (Vaŝingtonio)|Stevenson]]'''||4 361 km²<br /><small>(4 290 km² / 71 km²)</small>||9 872||[[9-a de marto|1 mar.]] [[1854]] |- || [[Kantono Snohomish (Vaŝingtonio)|Snohomish]]<br />061||'''[[Everett (Vaŝingtonio)|Evereto]]'''||5 689 km²<br /><small>(5 411 km² / 278 km²)</small>||606 024||[[14-a de januaro|14 jan.]] [[1852]]<br />[[Kantono Island (Vaŝingtonio)|Island]] |- || [[Kantono Spokane (Vaŝingtonio)|Spokane]]<br />063||'''[[Spokane (Vaŝingtonio)|Spokeno]]'''||4 612 km²<br /><small>(4 568 km² / 44 km²)</small>||446 714||[[29-a de januaro|29 jan.]] [[1858]]<br /><small>aneksita de [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]]<br />[[19-a de januaro|19 jan.]] [[1864]]<br />rekreita [[30-a de oktobro|30 okt.]] [[1879]]</small> |- || [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]]<br />065||'''[[Colville (Vaŝingtonio)|Colville]]'''||6 580 km²<br /><small>(6 419 km² / 161 km²)</small>||40 066||[[20-a de januaro|20 jan.]] [[1863]] |- || [[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]]<br />067||'''[[Olympia (Vaŝingtonio)|Olimpio]]'''||2 004 km²<br /><small>(1 883 km² / 121 km²)</small>||234 670||[[12-a de januaro|12 jan.]] [[1852]]<br />[[Kantono Lewis (Vaŝingtonio)|Lewis]] |- || [[Kantono Wahkiakum (Vaŝingtonio)|Wahkiakum]]<br />069||'''[[Cathlamet (Vaŝingtonio)|Cathlamet]]'''||743 km²<br /><small>(684 km² / 58 km²)</small>||3 824||[[25-a de aprilo|25 apr.]] [[1854]]<br />[[Kantono Cowlitz (Vaŝingtonio)|Cowlitz]] |- || [[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]]<br />071||'''[[Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]]'''||3 365 km²<br /><small>(3 291 km² / 74 km²)</small>||55 180||[[25-a de aprilo|25 apr.]] [[1854]] |- || [[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]]<br />073||'''[[Bellingham (Vaŝingtonio)|Bellingham]]'''||6 484 km²<br /><small>(5 490 km² / 995 km²)</small>||166 814||[[9-a de marto|9 mar.]] [[1854]] |- || [[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]]<br />075||[[Colfax (Vaŝingtonio)|Colfax]]<br />'''''[[Pullman (Vaŝingtonio)|Pullman]]'''''||5 640 km²<br /><small>(5 593 km² / 47 km²)</small>||40 740||[[29-a de novembro|29 nov.]] [[1871]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Yakima (Vaŝingtonio)|Yakima]]<br />077||'''[[Yakima (Vaŝingtonio)|Yakima]]'''||11 167 km²<br /><small>(11 127 km² / 40 km²)</small>||222 581||[[21-a de januaro]] [[1865]]<br />[[Kantono Ferguson (Vaŝingtona Teritorio)|Ferguson]] |} Rim.: Laŭ iuj loĝantoj ekzistas ankaŭ [[Kantono Freedom (Vaŝingtonio)|Freedom County]], t.e. ''Kantono Libereca'', parto de Kantono Snohomish kiu iam provis secesii el tiu kantono. Nek Kantono Snohomish, nek Vaŝingtonio, nek Usono agnoskis tiun secesion; tamen, iuj loĝantoj daŭre rigardas sin aparta kantono, kaj subtenas alternativan registaron. Oni notu, ke la ŝtato Vaŝingtonio kreiĝis la {{daton|11|novembro|1889}}. Vaŝingtoniaj kantonoj kreitaj antaŭ tiu dato kreiĝis per la jura forto de la [[Oregona Teritorio]] (de 1848.08.14 ĝis 1853.02.08; antaŭ 1848 funkciis ĉi ties provizora registaro) resp. la [[Vaŝingtona Teritorio]] (de 1853.02.08 ĝis ŝtatiĝo). == Malaperintaj kantonoj == Inter la ne plu ekzistantaj iamaj kantonoj de la nuna areo de Vaŝingtonio, do en la historia Vaŝingtona Teritorio aŭ la nun vaŝingtonia parto de la Teritorio, mencieblas * '''kantono Ferguson de la historia Vaŝingtona Teritorio, nomita laŭ la tiutempa vaŝingtonia politikisto James L. Ferguson, estis establita la 23-an de januaro 1863, el [[kantono Walla Walla]] kaj malfondita la 18-an de januaro 1865; [[kantono Yakima]] estis establita anstataŭe. * [[Kantono Vancouver (Oregona Teritorio)]] === Nomoj ŝanĝiĝintaj === * '''Sawamish''' ⇒ '''Mason''': Oni ŝanĝis la nomon de la kantono en 1864. * '''Slaughter''' ⇒ '''Kitsap''': Komence oni nomis la nunan Kantonon Kitsap "Kantono Slaughter", sed baldaŭ ĝin ŝanĝis al la nuna nomo. (En la angla "Slaughter" estas relative ofta familia nomo, sed ankaŭ signifas "amasmortigi, buĉegi"...) {{Projektoj}} [[Kategorio:Geografio de Vaŝingtonio]] [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|*]] [[Kategorio:Listoj de usonaj kantonoj laŭ subŝtato|Vaŝingtonio]] d8twllsvs9ptnnlypy8iveoyyc0cea1 9401116 9401114 2026-06-13T11:21:00Z ThomasPusch 1869 /* Malaperintaj kantonoj */ 9401116 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:County map of Washington state horizontal latitudes.jpg|400px|dekstra|La kantonoj de Vaŝingtonio]] La 39 '''kantonoj de Vaŝingtonio''' (angle: ''Counties'') estas ĉefaj administraj unuoj sub la rango de la [[usona subŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. __TOC__ == Listo de la kantonoj == Listo de la 39 [[Kantono|kantonoj]] en Vaŝingtonio: {{-}} {|class="wikitable" cellpadding="1" align="center" style="border: 1px solid #88a; background: #f7f8ff; padding: 5px; font-size: 95%; text-align: center;" |- style="background-color: #ccf; border: 1px solid #88a;" | style="vertical-align: bottom;" |Nomo&nbsp;de&nbsp;la&nbsp;kantono<br />Kantona kodo laŭ ''[[FIPS (Usona)|FIPS]]'' | style="vertical-align: bottom;" |Kantona sidejo<br />'''''Plej granda urbo''''' | style="vertical-align: bottom;" |Areo de la kantono<br />(sektera/akva surfaco) | style="vertical-align: bottom;" |Nombro de loĝantoj<br />laŭ la censo en [[2000]] | style="vertical-align: bottom;" |Dato de kreiĝo<br />(antaŭe parto de) |- || [[Kantono Adams (Vaŝingtonio)|Adams]]<br />001||[[Ritzville (Vaŝingtonio)|Ritzville]]<br />'''''[[Othello (Vaŝingtonio)|Othello]]'''''||4 998 km²<br /><small>(4 986 km² / 12 km²)</small>||16 428||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]] |- || [[Kantono Asotin (Vaŝingtonio)|Asotin]]<br />003||[[Asotin (Vaŝingtonio)|Asotin]]<br />'''''[[Clarkston (Vaŝingtonio)|Clarkston]]'''''||1 659 km²<br /><small>(1 646 km² / 14 km²)</small>||20 551||[[27-a de oktobro|27 okt.]] [[1883]]<br />[[Kantono Garfield (Vaŝingtonio)|Garfield]] |- || [[Kantono Benton (Vaŝingtonio)|Benton]]<br />005||[[Prosser (Vaŝingtonio)|Prosser]]<br />'''''[[Kennewick (Vaŝingtonio)|Kennewick]]||4 559 km²<br /><small>(4 411 km² / 148 km²)</small>||142 475||[[8-a de marto|8 mar.]] [[1905]]<br />[[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Klickitat]] |- || [[Kantono Chelan (Vaŝingtonio)|Chelan]]<br />007||'''[[Wenatchee (Vaŝingtonio)|Wenatchee]]'''||7 753 km²<br /><small>(7 566 km² / 187 km²)</small>||66 616||[[13-a de marto|13 mar.]] [[1899]]<br />[[Kantono Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]] k [[Kantono Kittitas (Vaŝingtonio)|Kittitas]] |- || [[Kantono Clallam (Vaŝingtonio)|Clallam]]<br />009||'''[[Port Angeles (Vaŝingtonio)|Portanĝeleso]]'''||6 916 km²<br /><small>(4 505 km² / 2 411 km²)</small>||64 525||[[26-a de aprilo|26 apr.]] [[1854]] |- || [[Kantono Clark (Vaŝingtonio)|Clark]]<br />011||'''[[Vancouver (Vaŝingtonio)|Vankuvero]]'''||1,700 km²<br /><small>(1 627 km² / 72 km²)</small>||345 238||[[3-a de septembro|3 sep.]] [[1849]]<br />[[Oregona Teritorio]] |- || [[Kantono Columbia (Vaŝingtonio)|Columbia]]<br />013||'''[[Dayton (Vaŝingtonio)|Dayton]]'''||2 262 km²<br /><small>(2 250 km² / 12 km²)</small>||4 064||[[11-a de novembro|11 nov.]] [[1875]]<br />[[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]] |- || [[Kantono Cowlitz (Vaŝingtonio)|Cowlitz]]<br />015||[[Kelso (Vaŝingtonio)|Kelso]]<br />'''''[[Longview (Vaŝingtonio)|Longview]]'''''||3 021 km²<br /><small>(2 949 km² / 72 km²)</small>||92 948||[[21-a de aprilo|21 apr.]] [[1854]] |- || [[Kantono Douglas (Vaŝingtonio)|Douglas]]<br />017||[[Waterville (Vaŝingtonio)|Waterville]]<br />'''''[[East Wenatchee (Vaŝingtonio)|East Wenatchee]]'''''||4 788 km²<br /><small>(4 715 km² / 73 km²)</small>||32 603||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Lincoln (Vaŝingtonio)|Lincoln]] |- || [[Kantono Ferry (Vaŝingtonio)|Ferry]]<br />019||'''[[Republic (Vaŝingtonio)|Republic]]'''||5 847 km²<br /><small>(5 708 km² / 139 km²)</small>||7 260||[[21-a de februaro|21 feb.]] [[1899]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Franklin (Vaŝingtonio)|Franklin]]<br />021||'''[[Pasco (Vaŝingtonio)|Pasco]]'''||3 277 km²<br /><small>(3,218 km² / 59 km²)</small>||49 347||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]] |- || [[Kantono Garfield (Vaŝingtonio)|Garfield]]<br />023||'''[[Pomeroy (Vaŝingtonio)|Pomeroy]]'''||1 860 km²<br /><small>(1 840 km² / 20 km²)</small>||2 397||[[29-a de novembro|29 nov.]] [[1881]]<br />[[Kantono Columbia (Vaŝingtonio)|Columbia]] |- || [[Kantono Grant (Vaŝingtonio)|Grant]]<br />025||[[Ephrata (Vaŝingtonio)|Ephrata]]<br />'''''[[Moses Lake (Vaŝingtonio)|Moses Lake]]'''''||7,229 km²<br /><small>(6 944 km² / 285 km²)</small>||74 698||[[24-a de februaro|24 feb.]] [[1909]]<br />[[Kantono Douglas (Vaŝingtonio)|Douglas]] |- || [[Kantono Grays Harbor (Vaŝingtonio)|Grays Harbor]]<br />027||[[Montesano (Vaŝingtonio)|Montesano]]<br />'''''[[Aberdeen (Vaŝingtonio)|Aberdeen]]'''''||5 761 km²<br /><small>(4 965 km²&nbsp;/&nbsp;797 km²)</small>||67 194||[[14-a de aprilo|14 apr.]] [[1854]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono Island (Vaŝingtonio)|Island]]<br />029||[[Coupeville (Vaŝingtonio)|Coupeville]]<br />'''''[[Oak Harbor (Vaŝingtonio)|Oak Harbor]]'''''||1 340 km²<br /><small>(540 km² / 800 km²)</small>||71 558||[[6-a de januaro|6 jan.]] [[1853]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Jefferson]]<br />031||'''[[Port Townsend (Vaŝingtonio)|Port Townsend]]'''||5 655 km²<br /><small>(4 699 km² / 956 km²)</small>||25 953||[[22-a de decembro|22 dec.]] [[1852]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono King (Vaŝingtonio)|King]]<br />033||'''[[Seattle (Vaŝingtonio)|Seatlo]]'''||5 974 km²<br /><small>(5 506 km² / 467 km²)</small>||1 737 034||[[22-a de decembro|22 dec.]] [[1852]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono Kitsap (Vaŝingtonio)|Kitsap]]<br />035||[[Port Orchard (Vaŝingtonio)|Port Orchard]]<br />'''''[[Bremerton (Vaŝingtonio)|Bremertono]]'''''||1 466 km²<br /><small>(1 026 km² / 440 km²)</small>||231 969||[[16-a de januaro|16 jan.]] [[1857]]<br /><small>(kiel "K. Slaughter")</small><br />[[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Jefferson]] k [[Kantono King (Vaŝingtonio)|King]] |- || [[Kantono Kittitas (Vaŝingtonio)|Kittitas]]<br />037||'''[[Ellensburg (Vaŝingtonio)|Ellensburg]]'''||6 043 km²<br /><small>(5 950 km² / 93 km²)</small>||33 362||[[24-a de novembro|24 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Klickitat]] |- || [[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Klickitat]]<br />039||'''[[Goldendale (Vaŝingtonio)|Goldendale]]'''||4 932 km²<br /><small>(4 849 km² / 82 km²)</small>||19 161||[[20-a de decembro|20 dec.]] [[1859]]<br />[[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]] |- || [[Kantono Lewis (Vaŝingtonio)|Lewis]]<br />041||[[Chehalis (Vaŝingtonio)|Chehalis]]<br />'''''[[Centralia (Vaŝingtonio)|Centralia]]'''''||6 310 km²<br /><small>(6 236 km² / 74 km²)</small>||68 600||[[19-a de decembro|19 dec.]] [[1845]] |- || [[Kantono Lincoln (Vaŝingtonio)|Lincoln]]<br />043||'''[[Davenport (Vaŝingtonio)|Davenport]]'''||6,060 km²<br /><small>(5,986 km² / 74 km²)</small>||10 184||[[24-a de novembro|24 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]] |- || [[Kantono Mason (Vaŝingtonio)|Mason]]<br />045||'''[[Shelton (Vaŝingtonio)|Shelton]]'''||2 722 km²<br /><small>(2 489 km² / 233 km²)</small>||49 405||[[13-a de marto|13 mar.]] [[1854]]<br /><small>(kiel K. Sawamish)</small><br />[[Kantono King (Vaŝingtonio)|King]] |- || [[Kantono Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]]<br />047||[[Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]]<br />'''''[[Omak (Vaŝingtonio)|Omak]]'''''||13 766 km²<br /><small>(13 644 km² / 122 km²)</small>||39,564||[[2-a de februaro|2 feb.]] [[1888]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Pacific (Vaŝingtonio)|Pacific]]<br />049||[[South Bend (Vaŝingtonio)|South Bend]]<br />'''''[[Raymond (Vaŝingtonio)|Raymond]]'''''||3 169 km²<br /><small>(2 417 km² / 752 km²)</small>||20 984||[[4-a de februaro|4 feb.]] [[1851]] |- || [[Kantono Pend Oreille (Vaŝingtonio)|Pend Oreille]]<br />051||'''[[Newport (Vaŝingtonio)|Newport]]'''||3 692 km²<br /><small>(3 627 km² / 65 km²)</small>||11 732||[[1-a de marto|1 mar.]] [[1911]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Pierce (Vaŝingtonio)|Pierce]]<br />053||'''[[Tacoma (Vaŝingtonio)|Takomo]]'''||4 679 km²<br />4 348 km² / 330 km²)</small>||700 820||[[22-a de decembro|22 dec.]] [[1852]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono San Juan (Vaŝingtonio)|San Juan]]<br />055||'''[[Friday Harbor (Vaŝingtonio)|Friday Harbor]]'''||1 609 km²<br /><small>(453 km² / 1 156 km²)</small>||14 077||[[31-a de oktobro|31 okt.]] [[1873]]<br />[[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]] |- || [[Kantono Skagit (Vaŝingtonio)|Skagit]]<br />057||'''[[Mount Vernon (Vaŝingtonio)|Mount Vernon]]'''||4 974 km²<br /><small>(4 494 km² / 480 km²)</small>||102 979||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]] |- || [[Kantono Skamania (Vaŝingtonio)|Skamania]]<br />059||'''[[Stevenson (Vaŝingtonio)|Stevenson]]'''||4 361 km²<br /><small>(4 290 km² / 71 km²)</small>||9 872||[[9-a de marto|1 mar.]] [[1854]] |- || [[Kantono Snohomish (Vaŝingtonio)|Snohomish]]<br />061||'''[[Everett (Vaŝingtonio)|Evereto]]'''||5 689 km²<br /><small>(5 411 km² / 278 km²)</small>||606 024||[[14-a de januaro|14 jan.]] [[1852]]<br />[[Kantono Island (Vaŝingtonio)|Island]] |- || [[Kantono Spokane (Vaŝingtonio)|Spokane]]<br />063||'''[[Spokane (Vaŝingtonio)|Spokeno]]'''||4 612 km²<br /><small>(4 568 km² / 44 km²)</small>||446 714||[[29-a de januaro|29 jan.]] [[1858]]<br /><small>aneksita de [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]]<br />[[19-a de januaro|19 jan.]] [[1864]]<br />rekreita [[30-a de oktobro|30 okt.]] [[1879]]</small> |- || [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]]<br />065||'''[[Colville (Vaŝingtonio)|Colville]]'''||6 580 km²<br /><small>(6 419 km² / 161 km²)</small>||40 066||[[20-a de januaro|20 jan.]] [[1863]] |- || [[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]]<br />067||'''[[Olympia (Vaŝingtonio)|Olimpio]]'''||2 004 km²<br /><small>(1 883 km² / 121 km²)</small>||234 670||[[12-a de januaro|12 jan.]] [[1852]]<br />[[Kantono Lewis (Vaŝingtonio)|Lewis]] |- || [[Kantono Wahkiakum (Vaŝingtonio)|Wahkiakum]]<br />069||'''[[Cathlamet (Vaŝingtonio)|Cathlamet]]'''||743 km²<br /><small>(684 km² / 58 km²)</small>||3 824||[[25-a de aprilo|25 apr.]] [[1854]]<br />[[Kantono Cowlitz (Vaŝingtonio)|Cowlitz]] |- || [[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]]<br />071||'''[[Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]]'''||3 365 km²<br /><small>(3 291 km² / 74 km²)</small>||55 180||[[25-a de aprilo|25 apr.]] [[1854]] |- || [[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]]<br />073||'''[[Bellingham (Vaŝingtonio)|Bellingham]]'''||6 484 km²<br /><small>(5 490 km² / 995 km²)</small>||166 814||[[9-a de marto|9 mar.]] [[1854]] |- || [[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]]<br />075||[[Colfax (Vaŝingtonio)|Colfax]]<br />'''''[[Pullman (Vaŝingtonio)|Pullman]]'''''||5 640 km²<br /><small>(5 593 km² / 47 km²)</small>||40 740||[[29-a de novembro|29 nov.]] [[1871]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Yakima (Vaŝingtonio)|Yakima]]<br />077||'''[[Yakima (Vaŝingtonio)|Yakima]]'''||11 167 km²<br /><small>(11 127 km² / 40 km²)</small>||222 581||[[21-a de januaro]] [[1865]]<br />[[Kantono Ferguson (Vaŝingtona Teritorio)|Ferguson]] |} Rim.: Laŭ iuj loĝantoj ekzistas ankaŭ [[Kantono Freedom (Vaŝingtonio)|Freedom County]], t.e. ''Kantono Libereca'', parto de Kantono Snohomish kiu iam provis secesii el tiu kantono. Nek Kantono Snohomish, nek Vaŝingtonio, nek Usono agnoskis tiun secesion; tamen, iuj loĝantoj daŭre rigardas sin aparta kantono, kaj subtenas alternativan registaron. Oni notu, ke la ŝtato Vaŝingtonio kreiĝis la {{daton|11|novembro|1889}}. Vaŝingtoniaj kantonoj kreitaj antaŭ tiu dato kreiĝis per la jura forto de la [[Oregona Teritorio]] (de 1848.08.14 ĝis 1853.02.08; antaŭ 1848 funkciis ĉi ties provizora registaro) resp. la [[Vaŝingtona Teritorio]] (de 1853.02.08 ĝis ŝtatiĝo). == Malaperintaj kantonoj == Inter la ne plu ekzistantaj iamaj kantonoj de la nuna areo de Vaŝingtonio, do en la historia Vaŝingtona Teritorio aŭ la nun vaŝingtonia parto de la Teritorio, mencieblas * kantono Ferguson de la historia Vaŝingtona Teritorio, nomita laŭ la tiutempa vaŝingtonia politikisto James L. Ferguson, estis establita la 23-an de januaro 1863, el [[kantono Walla Walla]] kaj malfondita la 18-an de januaro 1865; [[kantono Yakima]] estis establita anstataŭe. * [[kantono Vancouver (Oregona Teritorio)]] === Nomoj ŝanĝiĝintaj === * '''Sawamish''' ⇒ '''Mason''': Oni ŝanĝis la nomon de la kantono en 1864. * '''Slaughter''' ⇒ '''Kitsap''': Komence oni nomis la nunan Kantonon Kitsap "Kantono Slaughter", sed baldaŭ ĝin ŝanĝis al la nuna nomo. (En la angla "Slaughter" estas relative ofta familia nomo, sed ankaŭ signifas "amasmortigi, buĉegi"...) {{Projektoj}} [[Kategorio:Geografio de Vaŝingtonio]] [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|*]] [[Kategorio:Listoj de usonaj kantonoj laŭ subŝtato|Vaŝingtonio]] aw1wcmc4nlj7p8tyumw3j86j78hsu5z 9401130 9401116 2026-06-13T11:30:10Z ThomasPusch 1869 /* Listo de la kantonoj */ 9401130 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:County map of Washington state horizontal latitudes.jpg|400px|dekstra|La kantonoj de Vaŝingtonio]] La 39 '''kantonoj de Vaŝingtonio''' (angle: ''Counties'') estas ĉefaj administraj unuoj sub la rango de la [[usona subŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. __TOC__ == Listo de la kantonoj == Listo de la 39 [[Kantono|kantonoj]] en Vaŝingtonio: {|class="wikitable" cellpadding="1" align="center" style="border: 1px solid #88a; background: #f7f8ff; padding: 5px; font-size: 95%; text-align: center;" |- style="background-color: #ccf; border: 1px solid #88a;" | style="vertical-align: bottom;" |Nomo&nbsp;de&nbsp;la&nbsp;kantono<br />Kantona kodo laŭ ''[[FIPS (Usona)|FIPS]]'' | style="vertical-align: bottom;" |Kantona sidejo<br />'''''Plej granda urbo''''' | style="vertical-align: bottom;" |Areo de la kantono<br />(sektera/akva surfaco) | style="vertical-align: bottom;" |Nombro de loĝantoj<br />laŭ la censo en [[2000]] | style="vertical-align: bottom;" |Dato de kreiĝo<br />(antaŭe parto de) |- || [[Kantono Adams (Vaŝingtonio)|Adams]]<br />001||[[Ritzville (Vaŝingtonio)|Ritzville]]<br />'''''[[Othello (Vaŝingtonio)|Othello]]'''''||4 998 km²<br /><small>(4 986 km² / 12 km²)</small>||16 428||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]] |- || [[Kantono Asotin (Vaŝingtonio)|Asotin]]<br />003||[[Asotin (Vaŝingtonio)|Asotin]]<br />'''''[[Clarkston (Vaŝingtonio)|Clarkston]]'''''||1 659 km²<br /><small>(1 646 km² / 14 km²)</small>||20 551||[[27-a de oktobro|27 okt.]] [[1883]]<br />[[Kantono Garfield (Vaŝingtonio)|Garfield]] |- || [[Kantono Benton (Vaŝingtonio)|Benton]]<br />005||[[Prosser (Vaŝingtonio)|Prosser]]<br />'''''[[Kennewick (Vaŝingtonio)|Kennewick]]||4 559 km²<br /><small>(4 411 km² / 148 km²)</small>||142 475||[[8-a de marto|8 mar.]] [[1905]]<br />[[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Klickitat]] |- || [[Kantono Chelan (Vaŝingtonio)|Chelan]]<br />007||'''[[Wenatchee (Vaŝingtonio)|Wenatchee]]'''||7 753 km²<br /><small>(7 566 km² / 187 km²)</small>||66 616||[[13-a de marto|13 mar.]] [[1899]]<br />[[Kantono Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]] k [[Kantono Kittitas (Vaŝingtonio)|Kittitas]] |- || [[Kantono Clallam (Vaŝingtonio)|Clallam]]<br />009||'''[[Port Angeles (Vaŝingtonio)|Portanĝeleso]]'''||6 916 km²<br /><small>(4 505 km² / 2 411 km²)</small>||64 525||[[26-a de aprilo|26 apr.]] [[1854]] |- || [[Kantono Clark (Vaŝingtonio)|Clark]]<br />011||'''[[Vancouver (Vaŝingtonio)|Vankuvero]]'''||1,700 km²<br /><small>(1 627 km² / 72 km²)</small>||345 238||[[3-a de septembro|3 sep.]] [[1849]]<br />[[Oregona Teritorio]] |- || [[Kantono Columbia (Vaŝingtonio)|Columbia]]<br />013||'''[[Dayton (Vaŝingtonio)|Dayton]]'''||2 262 km²<br /><small>(2 250 km² / 12 km²)</small>||4 064||[[11-a de novembro|11 nov.]] [[1875]]<br />[[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]] |- || [[Kantono Cowlitz (Vaŝingtonio)|Cowlitz]]<br />015||[[Kelso (Vaŝingtonio)|Kelso]]<br />'''''[[Longview (Vaŝingtonio)|Longview]]'''''||3 021 km²<br /><small>(2 949 km² / 72 km²)</small>||92 948||[[21-a de aprilo|21 apr.]] [[1854]] |- || [[Kantono Douglas (Vaŝingtonio)|Douglas]]<br />017||[[Waterville (Vaŝingtonio)|Waterville]]<br />'''''[[East Wenatchee (Vaŝingtonio)|East Wenatchee]]'''''||4 788 km²<br /><small>(4 715 km² / 73 km²)</small>||32 603||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Lincoln (Vaŝingtonio)|Lincoln]] |- || [[Kantono Ferry (Vaŝingtonio)|Ferry]]<br />019||'''[[Republic (Vaŝingtonio)|Republic]]'''||5 847 km²<br /><small>(5 708 km² / 139 km²)</small>||7 260||[[21-a de februaro|21 feb.]] [[1899]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Franklin (Vaŝingtonio)|Franklin]]<br />021||'''[[Pasco (Vaŝingtonio)|Pasco]]'''||3 277 km²<br /><small>(3,218 km² / 59 km²)</small>||49 347||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]] |- || [[Kantono Garfield (Vaŝingtonio)|Garfield]]<br />023||'''[[Pomeroy (Vaŝingtonio)|Pomeroy]]'''||1 860 km²<br /><small>(1 840 km² / 20 km²)</small>||2 397||[[29-a de novembro|29 nov.]] [[1881]]<br />[[Kantono Columbia (Vaŝingtonio)|Columbia]] |- || [[Kantono Grant (Vaŝingtonio)|Grant]]<br />025||[[Ephrata (Vaŝingtonio)|Ephrata]]<br />'''''[[Moses Lake (Vaŝingtonio)|Moses Lake]]'''''||7,229 km²<br /><small>(6 944 km² / 285 km²)</small>||74 698||[[24-a de februaro|24 feb.]] [[1909]]<br />[[Kantono Douglas (Vaŝingtonio)|Douglas]] |- || [[Kantono Grays Harbor (Vaŝingtonio)|Grays Harbor]]<br />027||[[Montesano (Vaŝingtonio)|Montesano]]<br />'''''[[Aberdeen (Vaŝingtonio)|Aberdeen]]'''''||5 761 km²<br /><small>(4 965 km²&nbsp;/&nbsp;797 km²)</small>||67 194||[[14-a de aprilo|14 apr.]] [[1854]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono Island (Vaŝingtonio)|Island]]<br />029||[[Coupeville (Vaŝingtonio)|Coupeville]]<br />'''''[[Oak Harbor (Vaŝingtonio)|Oak Harbor]]'''''||1 340 km²<br /><small>(540 km² / 800 km²)</small>||71 558||[[6-a de januaro|6 jan.]] [[1853]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Jefferson]]<br />031||'''[[Port Townsend (Vaŝingtonio)|Port Townsend]]'''||5 655 km²<br /><small>(4 699 km² / 956 km²)</small>||25 953||[[22-a de decembro|22 dec.]] [[1852]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono King (Vaŝingtonio)|King]]<br />033||'''[[Seattle (Vaŝingtonio)|Seatlo]]'''||5 974 km²<br /><small>(5 506 km² / 467 km²)</small>||1 737 034||[[22-a de decembro|22 dec.]] [[1852]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono Kitsap (Vaŝingtonio)|Kitsap]]<br />035||[[Port Orchard (Vaŝingtonio)|Port Orchard]]<br />'''''[[Bremerton (Vaŝingtonio)|Bremertono]]'''''||1 466 km²<br /><small>(1 026 km² / 440 km²)</small>||231 969||[[16-a de januaro|16 jan.]] [[1857]]<br /><small>(kiel "K. Slaughter")</small><br />[[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Jefferson]] k [[Kantono King (Vaŝingtonio)|King]] |- || [[Kantono Kittitas (Vaŝingtonio)|Kittitas]]<br />037||'''[[Ellensburg (Vaŝingtonio)|Ellensburg]]'''||6 043 km²<br /><small>(5 950 km² / 93 km²)</small>||33 362||[[24-a de novembro|24 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Klickitat]] |- || [[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Klickitat]]<br />039||'''[[Goldendale (Vaŝingtonio)|Goldendale]]'''||4 932 km²<br /><small>(4 849 km² / 82 km²)</small>||19 161||[[20-a de decembro|20 dec.]] [[1859]]<br />[[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]] |- || [[Kantono Lewis (Vaŝingtonio)|Lewis]]<br />041||[[Chehalis (Vaŝingtonio)|Chehalis]]<br />'''''[[Centralia (Vaŝingtonio)|Centralia]]'''''||6 310 km²<br /><small>(6 236 km² / 74 km²)</small>||68 600||[[19-a de decembro|19 dec.]] [[1845]] |- || [[Kantono Lincoln (Vaŝingtonio)|Lincoln]]<br />043||'''[[Davenport (Vaŝingtonio)|Davenport]]'''||6,060 km²<br /><small>(5,986 km² / 74 km²)</small>||10 184||[[24-a de novembro|24 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]] |- || [[Kantono Mason (Vaŝingtonio)|Mason]]<br />045||'''[[Shelton (Vaŝingtonio)|Shelton]]'''||2 722 km²<br /><small>(2 489 km² / 233 km²)</small>||49 405||[[13-a de marto|13 mar.]] [[1854]]<br /><small>(kiel K. Sawamish)</small><br />[[Kantono King (Vaŝingtonio)|King]] |- || [[Kantono Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]]<br />047||[[Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]]<br />'''''[[Omak (Vaŝingtonio)|Omak]]'''''||13 766 km²<br /><small>(13 644 km² / 122 km²)</small>||39,564||[[2-a de februaro|2 feb.]] [[1888]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Pacific (Vaŝingtonio)|Pacific]]<br />049||[[South Bend (Vaŝingtonio)|South Bend]]<br />'''''[[Raymond (Vaŝingtonio)|Raymond]]'''''||3 169 km²<br /><small>(2 417 km² / 752 km²)</small>||20 984||[[4-a de februaro|4 feb.]] [[1851]] |- || [[Kantono Pend Oreille (Vaŝingtonio)|Pend Oreille]]<br />051||'''[[Newport (Vaŝingtonio)|Newport]]'''||3 692 km²<br /><small>(3 627 km² / 65 km²)</small>||11 732||[[1-a de marto|1 mar.]] [[1911]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Pierce (Vaŝingtonio)|Pierce]]<br />053||'''[[Tacoma (Vaŝingtonio)|Takomo]]'''||4 679 km²<br />4 348 km² / 330 km²)</small>||700 820||[[22-a de decembro|22 dec.]] [[1852]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono San Juan (Vaŝingtonio)|San Juan]]<br />055||'''[[Friday Harbor (Vaŝingtonio)|Friday Harbor]]'''||1 609 km²<br /><small>(453 km² / 1 156 km²)</small>||14 077||[[31-a de oktobro|31 okt.]] [[1873]]<br />[[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]] |- || [[Kantono Skagit (Vaŝingtonio)|Skagit]]<br />057||'''[[Mount Vernon (Vaŝingtonio)|Mount Vernon]]'''||4 974 km²<br /><small>(4 494 km² / 480 km²)</small>||102 979||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]] |- || [[Kantono Skamania (Vaŝingtonio)|Skamania]]<br />059||'''[[Stevenson (Vaŝingtonio)|Stevenson]]'''||4 361 km²<br /><small>(4 290 km² / 71 km²)</small>||9 872||[[9-a de marto|1 mar.]] [[1854]] |- || [[Kantono Snohomish (Vaŝingtonio)|Snohomish]]<br />061||'''[[Everett (Vaŝingtonio)|Evereto]]'''||5 689 km²<br /><small>(5 411 km² / 278 km²)</small>||606 024||[[14-a de januaro|14 jan.]] [[1852]]<br />[[Kantono Island (Vaŝingtonio)|Island]] |- || [[Kantono Spokane (Vaŝingtonio)|Spokane]]<br />063||'''[[Spokane (Vaŝingtonio)|Spokeno]]'''||4 612 km²<br /><small>(4 568 km² / 44 km²)</small>||446 714||[[29-a de januaro|29 jan.]] [[1858]]<br /><small>aneksita de [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]]<br />[[19-a de januaro|19 jan.]] [[1864]]<br />rekreita [[30-a de oktobro|30 okt.]] [[1879]]</small> |- || [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]]<br />065||'''[[Colville (Vaŝingtonio)|Colville]]'''||6 580 km²<br /><small>(6 419 km² / 161 km²)</small>||40 066||[[20-a de januaro|20 jan.]] [[1863]] |- || [[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]]<br />067||'''[[Olympia (Vaŝingtonio)|Olimpio]]'''||2 004 km²<br /><small>(1 883 km² / 121 km²)</small>||234 670||[[12-a de januaro|12 jan.]] [[1852]]<br />[[Kantono Lewis (Vaŝingtonio)|Lewis]] |- || [[Kantono Wahkiakum (Vaŝingtonio)|Wahkiakum]]<br />069||'''[[Cathlamet (Vaŝingtonio)|Cathlamet]]'''||743 km²<br /><small>(684 km² / 58 km²)</small>||3 824||[[25-a de aprilo|25 apr.]] [[1854]]<br />[[Kantono Cowlitz (Vaŝingtonio)|Cowlitz]] |- || [[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]]<br />071||'''[[Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]]'''||3 365 km²<br /><small>(3 291 km² / 74 km²)</small>||55 180||[[25-a de aprilo|25 apr.]] [[1854]] |- || [[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]]<br />073||'''[[Bellingham (Vaŝingtonio)|Bellingham]]'''||6 484 km²<br /><small>(5 490 km² / 995 km²)</small>||166 814||[[9-a de marto|9 mar.]] [[1854]] |- || [[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]]<br />075||[[Colfax (Vaŝingtonio)|Colfax]]<br />'''''[[Pullman (Vaŝingtonio)|Pullman]]'''''||5 640 km²<br /><small>(5 593 km² / 47 km²)</small>||40 740||[[29-a de novembro|29 nov.]] [[1871]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Yakima (Vaŝingtonio)|Yakima]]<br />077||'''[[Yakima (Vaŝingtonio)|Yakima]]'''||11 167 km²<br /><small>(11 127 km² / 40 km²)</small>||222 581||[[21-a de januaro]] [[1865]]<br />[[Kantono Ferguson (Vaŝingtona Teritorio)|Ferguson]] |} Rimarko: Laŭ iuj loĝantoj ekzistas ankaŭ ''Freedom County'', t.e. ''Kantono Libereca'', parto de [[kantono Snohomish]] kiu iam provis secesii el tiu kantono. Nek [[kantono Snohomish]] nek la registaroj de [[Vaŝingtonio]] kaj [[registaro de Usono|Usono]] agnoskis tiun secesion; tamen, iuj loĝantoj daŭre rigardas sin aparta kantono, kaj subtenas alternativan registaron.{{mankas fonto}} Oni notu, ke la ŝtato resp. [[subŝtatoj de Usono|subŝtato]] Vaŝingtonio kreiĝis la {{daton|11|novembro|1889}}. Vaŝingtoniaj kantonoj kreitaj antaŭ tiu dato kreiĝis per la jura forto de la [[Oregona Teritorio]] (de la {{dato|14|08|1848}} ĝis la {{dato|08|02|1853}}; antaŭ 1848 funkciis ĉi ties provizora registaro) resp. la [[Vaŝingtona Teritorio]] (de la {{dato|08|02|1853}} ĝis ŝtatiĝo). == Malaperintaj kantonoj == Inter la ne plu ekzistantaj iamaj kantonoj de la nuna areo de Vaŝingtonio, do en la historia Vaŝingtona Teritorio aŭ la nun vaŝingtonia parto de la Teritorio, mencieblas * kantono Ferguson de la historia Vaŝingtona Teritorio, nomita laŭ la tiutempa vaŝingtonia politikisto James L. Ferguson, estis establita la 23-an de januaro 1863, el [[kantono Walla Walla]] kaj malfondita la 18-an de januaro 1865; [[kantono Yakima]] estis establita anstataŭe. * [[kantono Vancouver (Oregona Teritorio)]] === Nomoj ŝanĝiĝintaj === * '''Sawamish''' ⇒ '''Mason''': Oni ŝanĝis la nomon de la kantono en 1864. * '''Slaughter''' ⇒ '''Kitsap''': Komence oni nomis la nunan Kantonon Kitsap "Kantono Slaughter", sed baldaŭ ĝin ŝanĝis al la nuna nomo. (En la angla "Slaughter" estas relative ofta familia nomo, sed ankaŭ signifas "amasmortigi, buĉegi"...) {{Projektoj}} [[Kategorio:Geografio de Vaŝingtonio]] [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|*]] [[Kategorio:Listoj de usonaj kantonoj laŭ subŝtato|Vaŝingtonio]] c7auw577fbhph14nph7wqrur06ywgi6 9401134 9401130 2026-06-13T11:35:21Z ThomasPusch 1869 /* Malaperintaj kantonoj */ 9401134 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:County map of Washington state horizontal latitudes.jpg|400px|dekstra|La kantonoj de Vaŝingtonio]] La 39 '''kantonoj de Vaŝingtonio''' (angle: ''Counties'') estas ĉefaj administraj unuoj sub la rango de la [[usona subŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. __TOC__ == Listo de la kantonoj == Listo de la 39 [[Kantono|kantonoj]] en Vaŝingtonio: {|class="wikitable" cellpadding="1" align="center" style="border: 1px solid #88a; background: #f7f8ff; padding: 5px; font-size: 95%; text-align: center;" |- style="background-color: #ccf; border: 1px solid #88a;" | style="vertical-align: bottom;" |Nomo&nbsp;de&nbsp;la&nbsp;kantono<br />Kantona kodo laŭ ''[[FIPS (Usona)|FIPS]]'' | style="vertical-align: bottom;" |Kantona sidejo<br />'''''Plej granda urbo''''' | style="vertical-align: bottom;" |Areo de la kantono<br />(sektera/akva surfaco) | style="vertical-align: bottom;" |Nombro de loĝantoj<br />laŭ la censo en [[2000]] | style="vertical-align: bottom;" |Dato de kreiĝo<br />(antaŭe parto de) |- || [[Kantono Adams (Vaŝingtonio)|Adams]]<br />001||[[Ritzville (Vaŝingtonio)|Ritzville]]<br />'''''[[Othello (Vaŝingtonio)|Othello]]'''''||4 998 km²<br /><small>(4 986 km² / 12 km²)</small>||16 428||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]] |- || [[Kantono Asotin (Vaŝingtonio)|Asotin]]<br />003||[[Asotin (Vaŝingtonio)|Asotin]]<br />'''''[[Clarkston (Vaŝingtonio)|Clarkston]]'''''||1 659 km²<br /><small>(1 646 km² / 14 km²)</small>||20 551||[[27-a de oktobro|27 okt.]] [[1883]]<br />[[Kantono Garfield (Vaŝingtonio)|Garfield]] |- || [[Kantono Benton (Vaŝingtonio)|Benton]]<br />005||[[Prosser (Vaŝingtonio)|Prosser]]<br />'''''[[Kennewick (Vaŝingtonio)|Kennewick]]||4 559 km²<br /><small>(4 411 km² / 148 km²)</small>||142 475||[[8-a de marto|8 mar.]] [[1905]]<br />[[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Klickitat]] |- || [[Kantono Chelan (Vaŝingtonio)|Chelan]]<br />007||'''[[Wenatchee (Vaŝingtonio)|Wenatchee]]'''||7 753 km²<br /><small>(7 566 km² / 187 km²)</small>||66 616||[[13-a de marto|13 mar.]] [[1899]]<br />[[Kantono Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]] k [[Kantono Kittitas (Vaŝingtonio)|Kittitas]] |- || [[Kantono Clallam (Vaŝingtonio)|Clallam]]<br />009||'''[[Port Angeles (Vaŝingtonio)|Portanĝeleso]]'''||6 916 km²<br /><small>(4 505 km² / 2 411 km²)</small>||64 525||[[26-a de aprilo|26 apr.]] [[1854]] |- || [[Kantono Clark (Vaŝingtonio)|Clark]]<br />011||'''[[Vancouver (Vaŝingtonio)|Vankuvero]]'''||1,700 km²<br /><small>(1 627 km² / 72 km²)</small>||345 238||[[3-a de septembro|3 sep.]] [[1849]]<br />[[Oregona Teritorio]] |- || [[Kantono Columbia (Vaŝingtonio)|Columbia]]<br />013||'''[[Dayton (Vaŝingtonio)|Dayton]]'''||2 262 km²<br /><small>(2 250 km² / 12 km²)</small>||4 064||[[11-a de novembro|11 nov.]] [[1875]]<br />[[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]] |- || [[Kantono Cowlitz (Vaŝingtonio)|Cowlitz]]<br />015||[[Kelso (Vaŝingtonio)|Kelso]]<br />'''''[[Longview (Vaŝingtonio)|Longview]]'''''||3 021 km²<br /><small>(2 949 km² / 72 km²)</small>||92 948||[[21-a de aprilo|21 apr.]] [[1854]] |- || [[Kantono Douglas (Vaŝingtonio)|Douglas]]<br />017||[[Waterville (Vaŝingtonio)|Waterville]]<br />'''''[[East Wenatchee (Vaŝingtonio)|East Wenatchee]]'''''||4 788 km²<br /><small>(4 715 km² / 73 km²)</small>||32 603||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Lincoln (Vaŝingtonio)|Lincoln]] |- || [[Kantono Ferry (Vaŝingtonio)|Ferry]]<br />019||'''[[Republic (Vaŝingtonio)|Republic]]'''||5 847 km²<br /><small>(5 708 km² / 139 km²)</small>||7 260||[[21-a de februaro|21 feb.]] [[1899]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Franklin (Vaŝingtonio)|Franklin]]<br />021||'''[[Pasco (Vaŝingtonio)|Pasco]]'''||3 277 km²<br /><small>(3,218 km² / 59 km²)</small>||49 347||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]] |- || [[Kantono Garfield (Vaŝingtonio)|Garfield]]<br />023||'''[[Pomeroy (Vaŝingtonio)|Pomeroy]]'''||1 860 km²<br /><small>(1 840 km² / 20 km²)</small>||2 397||[[29-a de novembro|29 nov.]] [[1881]]<br />[[Kantono Columbia (Vaŝingtonio)|Columbia]] |- || [[Kantono Grant (Vaŝingtonio)|Grant]]<br />025||[[Ephrata (Vaŝingtonio)|Ephrata]]<br />'''''[[Moses Lake (Vaŝingtonio)|Moses Lake]]'''''||7,229 km²<br /><small>(6 944 km² / 285 km²)</small>||74 698||[[24-a de februaro|24 feb.]] [[1909]]<br />[[Kantono Douglas (Vaŝingtonio)|Douglas]] |- || [[Kantono Grays Harbor (Vaŝingtonio)|Grays Harbor]]<br />027||[[Montesano (Vaŝingtonio)|Montesano]]<br />'''''[[Aberdeen (Vaŝingtonio)|Aberdeen]]'''''||5 761 km²<br /><small>(4 965 km²&nbsp;/&nbsp;797 km²)</small>||67 194||[[14-a de aprilo|14 apr.]] [[1854]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono Island (Vaŝingtonio)|Island]]<br />029||[[Coupeville (Vaŝingtonio)|Coupeville]]<br />'''''[[Oak Harbor (Vaŝingtonio)|Oak Harbor]]'''''||1 340 km²<br /><small>(540 km² / 800 km²)</small>||71 558||[[6-a de januaro|6 jan.]] [[1853]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Jefferson]]<br />031||'''[[Port Townsend (Vaŝingtonio)|Port Townsend]]'''||5 655 km²<br /><small>(4 699 km² / 956 km²)</small>||25 953||[[22-a de decembro|22 dec.]] [[1852]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono King (Vaŝingtonio)|King]]<br />033||'''[[Seattle (Vaŝingtonio)|Seatlo]]'''||5 974 km²<br /><small>(5 506 km² / 467 km²)</small>||1 737 034||[[22-a de decembro|22 dec.]] [[1852]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono Kitsap (Vaŝingtonio)|Kitsap]]<br />035||[[Port Orchard (Vaŝingtonio)|Port Orchard]]<br />'''''[[Bremerton (Vaŝingtonio)|Bremertono]]'''''||1 466 km²<br /><small>(1 026 km² / 440 km²)</small>||231 969||[[16-a de januaro|16 jan.]] [[1857]]<br /><small>(kiel "K. Slaughter")</small><br />[[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Jefferson]] k [[Kantono King (Vaŝingtonio)|King]] |- || [[Kantono Kittitas (Vaŝingtonio)|Kittitas]]<br />037||'''[[Ellensburg (Vaŝingtonio)|Ellensburg]]'''||6 043 km²<br /><small>(5 950 km² / 93 km²)</small>||33 362||[[24-a de novembro|24 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Klickitat]] |- || [[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Klickitat]]<br />039||'''[[Goldendale (Vaŝingtonio)|Goldendale]]'''||4 932 km²<br /><small>(4 849 km² / 82 km²)</small>||19 161||[[20-a de decembro|20 dec.]] [[1859]]<br />[[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]] |- || [[Kantono Lewis (Vaŝingtonio)|Lewis]]<br />041||[[Chehalis (Vaŝingtonio)|Chehalis]]<br />'''''[[Centralia (Vaŝingtonio)|Centralia]]'''''||6 310 km²<br /><small>(6 236 km² / 74 km²)</small>||68 600||[[19-a de decembro|19 dec.]] [[1845]] |- || [[Kantono Lincoln (Vaŝingtonio)|Lincoln]]<br />043||'''[[Davenport (Vaŝingtonio)|Davenport]]'''||6,060 km²<br /><small>(5,986 km² / 74 km²)</small>||10 184||[[24-a de novembro|24 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]] |- || [[Kantono Mason (Vaŝingtonio)|Mason]]<br />045||'''[[Shelton (Vaŝingtonio)|Shelton]]'''||2 722 km²<br /><small>(2 489 km² / 233 km²)</small>||49 405||[[13-a de marto|13 mar.]] [[1854]]<br /><small>(kiel K. Sawamish)</small><br />[[Kantono King (Vaŝingtonio)|King]] |- || [[Kantono Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]]<br />047||[[Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]]<br />'''''[[Omak (Vaŝingtonio)|Omak]]'''''||13 766 km²<br /><small>(13 644 km² / 122 km²)</small>||39,564||[[2-a de februaro|2 feb.]] [[1888]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Pacific (Vaŝingtonio)|Pacific]]<br />049||[[South Bend (Vaŝingtonio)|South Bend]]<br />'''''[[Raymond (Vaŝingtonio)|Raymond]]'''''||3 169 km²<br /><small>(2 417 km² / 752 km²)</small>||20 984||[[4-a de februaro|4 feb.]] [[1851]] |- || [[Kantono Pend Oreille (Vaŝingtonio)|Pend Oreille]]<br />051||'''[[Newport (Vaŝingtonio)|Newport]]'''||3 692 km²<br /><small>(3 627 km² / 65 km²)</small>||11 732||[[1-a de marto|1 mar.]] [[1911]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Pierce (Vaŝingtonio)|Pierce]]<br />053||'''[[Tacoma (Vaŝingtonio)|Takomo]]'''||4 679 km²<br />4 348 km² / 330 km²)</small>||700 820||[[22-a de decembro|22 dec.]] [[1852]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono San Juan (Vaŝingtonio)|San Juan]]<br />055||'''[[Friday Harbor (Vaŝingtonio)|Friday Harbor]]'''||1 609 km²<br /><small>(453 km² / 1 156 km²)</small>||14 077||[[31-a de oktobro|31 okt.]] [[1873]]<br />[[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]] |- || [[Kantono Skagit (Vaŝingtonio)|Skagit]]<br />057||'''[[Mount Vernon (Vaŝingtonio)|Mount Vernon]]'''||4 974 km²<br /><small>(4 494 km² / 480 km²)</small>||102 979||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]] |- || [[Kantono Skamania (Vaŝingtonio)|Skamania]]<br />059||'''[[Stevenson (Vaŝingtonio)|Stevenson]]'''||4 361 km²<br /><small>(4 290 km² / 71 km²)</small>||9 872||[[9-a de marto|1 mar.]] [[1854]] |- || [[Kantono Snohomish (Vaŝingtonio)|Snohomish]]<br />061||'''[[Everett (Vaŝingtonio)|Evereto]]'''||5 689 km²<br /><small>(5 411 km² / 278 km²)</small>||606 024||[[14-a de januaro|14 jan.]] [[1852]]<br />[[Kantono Island (Vaŝingtonio)|Island]] |- || [[Kantono Spokane (Vaŝingtonio)|Spokane]]<br />063||'''[[Spokane (Vaŝingtonio)|Spokeno]]'''||4 612 km²<br /><small>(4 568 km² / 44 km²)</small>||446 714||[[29-a de januaro|29 jan.]] [[1858]]<br /><small>aneksita de [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]]<br />[[19-a de januaro|19 jan.]] [[1864]]<br />rekreita [[30-a de oktobro|30 okt.]] [[1879]]</small> |- || [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]]<br />065||'''[[Colville (Vaŝingtonio)|Colville]]'''||6 580 km²<br /><small>(6 419 km² / 161 km²)</small>||40 066||[[20-a de januaro|20 jan.]] [[1863]] |- || [[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]]<br />067||'''[[Olympia (Vaŝingtonio)|Olimpio]]'''||2 004 km²<br /><small>(1 883 km² / 121 km²)</small>||234 670||[[12-a de januaro|12 jan.]] [[1852]]<br />[[Kantono Lewis (Vaŝingtonio)|Lewis]] |- || [[Kantono Wahkiakum (Vaŝingtonio)|Wahkiakum]]<br />069||'''[[Cathlamet (Vaŝingtonio)|Cathlamet]]'''||743 km²<br /><small>(684 km² / 58 km²)</small>||3 824||[[25-a de aprilo|25 apr.]] [[1854]]<br />[[Kantono Cowlitz (Vaŝingtonio)|Cowlitz]] |- || [[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]]<br />071||'''[[Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]]'''||3 365 km²<br /><small>(3 291 km² / 74 km²)</small>||55 180||[[25-a de aprilo|25 apr.]] [[1854]] |- || [[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]]<br />073||'''[[Bellingham (Vaŝingtonio)|Bellingham]]'''||6 484 km²<br /><small>(5 490 km² / 995 km²)</small>||166 814||[[9-a de marto|9 mar.]] [[1854]] |- || [[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]]<br />075||[[Colfax (Vaŝingtonio)|Colfax]]<br />'''''[[Pullman (Vaŝingtonio)|Pullman]]'''''||5 640 km²<br /><small>(5 593 km² / 47 km²)</small>||40 740||[[29-a de novembro|29 nov.]] [[1871]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Yakima (Vaŝingtonio)|Yakima]]<br />077||'''[[Yakima (Vaŝingtonio)|Yakima]]'''||11 167 km²<br /><small>(11 127 km² / 40 km²)</small>||222 581||[[21-a de januaro]] [[1865]]<br />[[Kantono Ferguson (Vaŝingtona Teritorio)|Ferguson]] |} Rimarko: Laŭ iuj loĝantoj ekzistas ankaŭ ''Freedom County'', t.e. ''Kantono Libereca'', parto de [[kantono Snohomish]] kiu iam provis secesii el tiu kantono. Nek [[kantono Snohomish]] nek la registaroj de [[Vaŝingtonio]] kaj [[registaro de Usono|Usono]] agnoskis tiun secesion; tamen, iuj loĝantoj daŭre rigardas sin aparta kantono, kaj subtenas alternativan registaron.{{mankas fonto}} Oni notu, ke la ŝtato resp. [[subŝtatoj de Usono|subŝtato]] Vaŝingtonio kreiĝis la {{daton|11|novembro|1889}}. Vaŝingtoniaj kantonoj kreitaj antaŭ tiu dato kreiĝis per la jura forto de la [[Oregona Teritorio]] (de la {{dato|14|08|1848}} ĝis la {{dato|08|02|1853}}; antaŭ 1848 funkciis ĉi ties provizora registaro) resp. la [[Vaŝingtona Teritorio]] (de la {{dato|08|02|1853}} ĝis ŝtatiĝo). == Malaperintaj kantonoj == Inter la ne plu ekzistantaj iamaj kantonoj de la nuna areo de Vaŝingtonio, do en la historia Vaŝingtona Teritorio aŭ la nun vaŝingtonia parto de la Teritorio, mencieblas * "kantono Ferguson" de la historia Vaŝingtona Teritorio, nomita laŭ la tiutempa vaŝingtonia politikisto James L. Ferguson, estis establita la 23-an de januaro 1863, el [[kantono Walla Walla]] kaj malfondita la 18-an de januaro 1865; [[kantono Yakima]] estis establita anstataŭe. * "kantono Vancouver" de la historia [[Oregona Teritorio]], origine nomita laŭ ''[[George Vancouver]]'', estis renomita "kantono Clarke" en 1849 kaj korektita al mono [[kantono Clark (Vaŝingtonio)|kantono Clark]] en 1925. === Nomoj ŝanĝiĝintaj === * '''Sawamish''' ⇒ '''Mason''': Oni ŝanĝis la nomon de la kantono en 1864. * '''Slaughter''' ⇒ '''Kitsap''': Komence oni nomis la nunan Kantonon Kitsap "Kantono Slaughter", sed baldaŭ ĝin ŝanĝis al la nuna nomo. (En la angla "Slaughter" estas relative ofta familia nomo, sed ankaŭ signifas "amasmortigi, buĉegi"...) {{Projektoj}} [[Kategorio:Geografio de Vaŝingtonio]] [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|*]] [[Kategorio:Listoj de usonaj kantonoj laŭ subŝtato|Vaŝingtonio]] ctf87o5uc09cu3glzhps444sozdsqhj 9401136 9401134 2026-06-13T11:36:10Z ThomasPusch 1869 /* Malaperintaj kantonoj */ 9401136 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:County map of Washington state horizontal latitudes.jpg|400px|dekstra|La kantonoj de Vaŝingtonio]] La 39 '''kantonoj de Vaŝingtonio''' (angle: ''Counties'') estas ĉefaj administraj unuoj sub la rango de la [[usona subŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. __TOC__ == Listo de la kantonoj == Listo de la 39 [[Kantono|kantonoj]] en Vaŝingtonio: {|class="wikitable" cellpadding="1" align="center" style="border: 1px solid #88a; background: #f7f8ff; padding: 5px; font-size: 95%; text-align: center;" |- style="background-color: #ccf; border: 1px solid #88a;" | style="vertical-align: bottom;" |Nomo&nbsp;de&nbsp;la&nbsp;kantono<br />Kantona kodo laŭ ''[[FIPS (Usona)|FIPS]]'' | style="vertical-align: bottom;" |Kantona sidejo<br />'''''Plej granda urbo''''' | style="vertical-align: bottom;" |Areo de la kantono<br />(sektera/akva surfaco) | style="vertical-align: bottom;" |Nombro de loĝantoj<br />laŭ la censo en [[2000]] | style="vertical-align: bottom;" |Dato de kreiĝo<br />(antaŭe parto de) |- || [[Kantono Adams (Vaŝingtonio)|Adams]]<br />001||[[Ritzville (Vaŝingtonio)|Ritzville]]<br />'''''[[Othello (Vaŝingtonio)|Othello]]'''''||4 998 km²<br /><small>(4 986 km² / 12 km²)</small>||16 428||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]] |- || [[Kantono Asotin (Vaŝingtonio)|Asotin]]<br />003||[[Asotin (Vaŝingtonio)|Asotin]]<br />'''''[[Clarkston (Vaŝingtonio)|Clarkston]]'''''||1 659 km²<br /><small>(1 646 km² / 14 km²)</small>||20 551||[[27-a de oktobro|27 okt.]] [[1883]]<br />[[Kantono Garfield (Vaŝingtonio)|Garfield]] |- || [[Kantono Benton (Vaŝingtonio)|Benton]]<br />005||[[Prosser (Vaŝingtonio)|Prosser]]<br />'''''[[Kennewick (Vaŝingtonio)|Kennewick]]||4 559 km²<br /><small>(4 411 km² / 148 km²)</small>||142 475||[[8-a de marto|8 mar.]] [[1905]]<br />[[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Klickitat]] |- || [[Kantono Chelan (Vaŝingtonio)|Chelan]]<br />007||'''[[Wenatchee (Vaŝingtonio)|Wenatchee]]'''||7 753 km²<br /><small>(7 566 km² / 187 km²)</small>||66 616||[[13-a de marto|13 mar.]] [[1899]]<br />[[Kantono Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]] k [[Kantono Kittitas (Vaŝingtonio)|Kittitas]] |- || [[Kantono Clallam (Vaŝingtonio)|Clallam]]<br />009||'''[[Port Angeles (Vaŝingtonio)|Portanĝeleso]]'''||6 916 km²<br /><small>(4 505 km² / 2 411 km²)</small>||64 525||[[26-a de aprilo|26 apr.]] [[1854]] |- || [[Kantono Clark (Vaŝingtonio)|Clark]]<br />011||'''[[Vancouver (Vaŝingtonio)|Vankuvero]]'''||1,700 km²<br /><small>(1 627 km² / 72 km²)</small>||345 238||[[3-a de septembro|3 sep.]] [[1849]]<br />[[Oregona Teritorio]] |- || [[Kantono Columbia (Vaŝingtonio)|Columbia]]<br />013||'''[[Dayton (Vaŝingtonio)|Dayton]]'''||2 262 km²<br /><small>(2 250 km² / 12 km²)</small>||4 064||[[11-a de novembro|11 nov.]] [[1875]]<br />[[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]] |- || [[Kantono Cowlitz (Vaŝingtonio)|Cowlitz]]<br />015||[[Kelso (Vaŝingtonio)|Kelso]]<br />'''''[[Longview (Vaŝingtonio)|Longview]]'''''||3 021 km²<br /><small>(2 949 km² / 72 km²)</small>||92 948||[[21-a de aprilo|21 apr.]] [[1854]] |- || [[Kantono Douglas (Vaŝingtonio)|Douglas]]<br />017||[[Waterville (Vaŝingtonio)|Waterville]]<br />'''''[[East Wenatchee (Vaŝingtonio)|East Wenatchee]]'''''||4 788 km²<br /><small>(4 715 km² / 73 km²)</small>||32 603||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Lincoln (Vaŝingtonio)|Lincoln]] |- || [[Kantono Ferry (Vaŝingtonio)|Ferry]]<br />019||'''[[Republic (Vaŝingtonio)|Republic]]'''||5 847 km²<br /><small>(5 708 km² / 139 km²)</small>||7 260||[[21-a de februaro|21 feb.]] [[1899]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Franklin (Vaŝingtonio)|Franklin]]<br />021||'''[[Pasco (Vaŝingtonio)|Pasco]]'''||3 277 km²<br /><small>(3,218 km² / 59 km²)</small>||49 347||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]] |- || [[Kantono Garfield (Vaŝingtonio)|Garfield]]<br />023||'''[[Pomeroy (Vaŝingtonio)|Pomeroy]]'''||1 860 km²<br /><small>(1 840 km² / 20 km²)</small>||2 397||[[29-a de novembro|29 nov.]] [[1881]]<br />[[Kantono Columbia (Vaŝingtonio)|Columbia]] |- || [[Kantono Grant (Vaŝingtonio)|Grant]]<br />025||[[Ephrata (Vaŝingtonio)|Ephrata]]<br />'''''[[Moses Lake (Vaŝingtonio)|Moses Lake]]'''''||7,229 km²<br /><small>(6 944 km² / 285 km²)</small>||74 698||[[24-a de februaro|24 feb.]] [[1909]]<br />[[Kantono Douglas (Vaŝingtonio)|Douglas]] |- || [[Kantono Grays Harbor (Vaŝingtonio)|Grays Harbor]]<br />027||[[Montesano (Vaŝingtonio)|Montesano]]<br />'''''[[Aberdeen (Vaŝingtonio)|Aberdeen]]'''''||5 761 km²<br /><small>(4 965 km²&nbsp;/&nbsp;797 km²)</small>||67 194||[[14-a de aprilo|14 apr.]] [[1854]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono Island (Vaŝingtonio)|Island]]<br />029||[[Coupeville (Vaŝingtonio)|Coupeville]]<br />'''''[[Oak Harbor (Vaŝingtonio)|Oak Harbor]]'''''||1 340 km²<br /><small>(540 km² / 800 km²)</small>||71 558||[[6-a de januaro|6 jan.]] [[1853]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Jefferson]]<br />031||'''[[Port Townsend (Vaŝingtonio)|Port Townsend]]'''||5 655 km²<br /><small>(4 699 km² / 956 km²)</small>||25 953||[[22-a de decembro|22 dec.]] [[1852]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono King (Vaŝingtonio)|King]]<br />033||'''[[Seattle (Vaŝingtonio)|Seatlo]]'''||5 974 km²<br /><small>(5 506 km² / 467 km²)</small>||1 737 034||[[22-a de decembro|22 dec.]] [[1852]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono Kitsap (Vaŝingtonio)|Kitsap]]<br />035||[[Port Orchard (Vaŝingtonio)|Port Orchard]]<br />'''''[[Bremerton (Vaŝingtonio)|Bremertono]]'''''||1 466 km²<br /><small>(1 026 km² / 440 km²)</small>||231 969||[[16-a de januaro|16 jan.]] [[1857]]<br /><small>(kiel "K. Slaughter")</small><br />[[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Jefferson]] k [[Kantono King (Vaŝingtonio)|King]] |- || [[Kantono Kittitas (Vaŝingtonio)|Kittitas]]<br />037||'''[[Ellensburg (Vaŝingtonio)|Ellensburg]]'''||6 043 km²<br /><small>(5 950 km² / 93 km²)</small>||33 362||[[24-a de novembro|24 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Klickitat]] |- || [[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Klickitat]]<br />039||'''[[Goldendale (Vaŝingtonio)|Goldendale]]'''||4 932 km²<br /><small>(4 849 km² / 82 km²)</small>||19 161||[[20-a de decembro|20 dec.]] [[1859]]<br />[[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]] |- || [[Kantono Lewis (Vaŝingtonio)|Lewis]]<br />041||[[Chehalis (Vaŝingtonio)|Chehalis]]<br />'''''[[Centralia (Vaŝingtonio)|Centralia]]'''''||6 310 km²<br /><small>(6 236 km² / 74 km²)</small>||68 600||[[19-a de decembro|19 dec.]] [[1845]] |- || [[Kantono Lincoln (Vaŝingtonio)|Lincoln]]<br />043||'''[[Davenport (Vaŝingtonio)|Davenport]]'''||6,060 km²<br /><small>(5,986 km² / 74 km²)</small>||10 184||[[24-a de novembro|24 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]] |- || [[Kantono Mason (Vaŝingtonio)|Mason]]<br />045||'''[[Shelton (Vaŝingtonio)|Shelton]]'''||2 722 km²<br /><small>(2 489 km² / 233 km²)</small>||49 405||[[13-a de marto|13 mar.]] [[1854]]<br /><small>(kiel K. Sawamish)</small><br />[[Kantono King (Vaŝingtonio)|King]] |- || [[Kantono Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]]<br />047||[[Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]]<br />'''''[[Omak (Vaŝingtonio)|Omak]]'''''||13 766 km²<br /><small>(13 644 km² / 122 km²)</small>||39,564||[[2-a de februaro|2 feb.]] [[1888]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Pacific (Vaŝingtonio)|Pacific]]<br />049||[[South Bend (Vaŝingtonio)|South Bend]]<br />'''''[[Raymond (Vaŝingtonio)|Raymond]]'''''||3 169 km²<br /><small>(2 417 km² / 752 km²)</small>||20 984||[[4-a de februaro|4 feb.]] [[1851]] |- || [[Kantono Pend Oreille (Vaŝingtonio)|Pend Oreille]]<br />051||'''[[Newport (Vaŝingtonio)|Newport]]'''||3 692 km²<br /><small>(3 627 km² / 65 km²)</small>||11 732||[[1-a de marto|1 mar.]] [[1911]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Pierce (Vaŝingtonio)|Pierce]]<br />053||'''[[Tacoma (Vaŝingtonio)|Takomo]]'''||4 679 km²<br />4 348 km² / 330 km²)</small>||700 820||[[22-a de decembro|22 dec.]] [[1852]]<br />[[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]] |- || [[Kantono San Juan (Vaŝingtonio)|San Juan]]<br />055||'''[[Friday Harbor (Vaŝingtonio)|Friday Harbor]]'''||1 609 km²<br /><small>(453 km² / 1 156 km²)</small>||14 077||[[31-a de oktobro|31 okt.]] [[1873]]<br />[[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]] |- || [[Kantono Skagit (Vaŝingtonio)|Skagit]]<br />057||'''[[Mount Vernon (Vaŝingtonio)|Mount Vernon]]'''||4 974 km²<br /><small>(4 494 km² / 480 km²)</small>||102 979||[[28-a de novembro|28 nov.]] [[1883]]<br />[[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]] |- || [[Kantono Skamania (Vaŝingtonio)|Skamania]]<br />059||'''[[Stevenson (Vaŝingtonio)|Stevenson]]'''||4 361 km²<br /><small>(4 290 km² / 71 km²)</small>||9 872||[[9-a de marto|1 mar.]] [[1854]] |- || [[Kantono Snohomish (Vaŝingtonio)|Snohomish]]<br />061||'''[[Everett (Vaŝingtonio)|Evereto]]'''||5 689 km²<br /><small>(5 411 km² / 278 km²)</small>||606 024||[[14-a de januaro|14 jan.]] [[1852]]<br />[[Kantono Island (Vaŝingtonio)|Island]] |- || [[Kantono Spokane (Vaŝingtonio)|Spokane]]<br />063||'''[[Spokane (Vaŝingtonio)|Spokeno]]'''||4 612 km²<br /><small>(4 568 km² / 44 km²)</small>||446 714||[[29-a de januaro|29 jan.]] [[1858]]<br /><small>aneksita de [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]]<br />[[19-a de januaro|19 jan.]] [[1864]]<br />rekreita [[30-a de oktobro|30 okt.]] [[1879]]</small> |- || [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]]<br />065||'''[[Colville (Vaŝingtonio)|Colville]]'''||6 580 km²<br /><small>(6 419 km² / 161 km²)</small>||40 066||[[20-a de januaro|20 jan.]] [[1863]] |- || [[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Thurston]]<br />067||'''[[Olympia (Vaŝingtonio)|Olimpio]]'''||2 004 km²<br /><small>(1 883 km² / 121 km²)</small>||234 670||[[12-a de januaro|12 jan.]] [[1852]]<br />[[Kantono Lewis (Vaŝingtonio)|Lewis]] |- || [[Kantono Wahkiakum (Vaŝingtonio)|Wahkiakum]]<br />069||'''[[Cathlamet (Vaŝingtonio)|Cathlamet]]'''||743 km²<br /><small>(684 km² / 58 km²)</small>||3 824||[[25-a de aprilo|25 apr.]] [[1854]]<br />[[Kantono Cowlitz (Vaŝingtonio)|Cowlitz]] |- || [[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]]<br />071||'''[[Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]]'''||3 365 km²<br /><small>(3 291 km² / 74 km²)</small>||55 180||[[25-a de aprilo|25 apr.]] [[1854]] |- || [[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]]<br />073||'''[[Bellingham (Vaŝingtonio)|Bellingham]]'''||6 484 km²<br /><small>(5 490 km² / 995 km²)</small>||166 814||[[9-a de marto|9 mar.]] [[1854]] |- || [[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Whitman]]<br />075||[[Colfax (Vaŝingtonio)|Colfax]]<br />'''''[[Pullman (Vaŝingtonio)|Pullman]]'''''||5 640 km²<br /><small>(5 593 km² / 47 km²)</small>||40 740||[[29-a de novembro|29 nov.]] [[1871]]<br />[[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Stevens]] |- || [[Kantono Yakima (Vaŝingtonio)|Yakima]]<br />077||'''[[Yakima (Vaŝingtonio)|Yakima]]'''||11 167 km²<br /><small>(11 127 km² / 40 km²)</small>||222 581||[[21-a de januaro]] [[1865]]<br />[[Kantono Ferguson (Vaŝingtona Teritorio)|Ferguson]] |} Rimarko: Laŭ iuj loĝantoj ekzistas ankaŭ ''Freedom County'', t.e. ''Kantono Libereca'', parto de [[kantono Snohomish]] kiu iam provis secesii el tiu kantono. Nek [[kantono Snohomish]] nek la registaroj de [[Vaŝingtonio]] kaj [[registaro de Usono|Usono]] agnoskis tiun secesion; tamen, iuj loĝantoj daŭre rigardas sin aparta kantono, kaj subtenas alternativan registaron.{{mankas fonto}} Oni notu, ke la ŝtato resp. [[subŝtatoj de Usono|subŝtato]] Vaŝingtonio kreiĝis la {{daton|11|novembro|1889}}. Vaŝingtoniaj kantonoj kreitaj antaŭ tiu dato kreiĝis per la jura forto de la [[Oregona Teritorio]] (de la {{dato|14|08|1848}} ĝis la {{dato|08|02|1853}}; antaŭ 1848 funkciis ĉi ties provizora registaro) resp. la [[Vaŝingtona Teritorio]] (de la {{dato|08|02|1853}} ĝis ŝtatiĝo). == Malaperintaj kantonoj == Inter la ne plu ekzistantaj iamaj kantonoj de la nuna areo de Vaŝingtonio, do en la historia Vaŝingtona Teritorio aŭ la nun vaŝingtonia parto de la Teritorio, mencieblas * "kantono Ferguson" de la historia Vaŝingtona Teritorio, nomita laŭ la tiutempa vaŝingtonia politikisto James L. Ferguson, estis establita la 23-an de januaro 1863, el [[kantono Walla Walla]] kaj malfondita la 18-an de januaro 1865; [[kantono Yakima]] estis establita anstataŭe. * "kantono Vancouver" de la historia [[Oregona Teritorio]], origine nomita laŭ ''[[George Vancouver]]'', estis renomita "kantono Clarke" en 1849 kaj ĝustigita al la nomo [[kantono Clark (Vaŝingtonio)|kantono Clark]] (sen fina "e") en 1925. === Nomoj ŝanĝiĝintaj === * '''Sawamish''' ⇒ '''Mason''': Oni ŝanĝis la nomon de la kantono en 1864. * '''Slaughter''' ⇒ '''Kitsap''': Komence oni nomis la nunan Kantonon Kitsap "Kantono Slaughter", sed baldaŭ ĝin ŝanĝis al la nuna nomo. (En la angla "Slaughter" estas relative ofta familia nomo, sed ankaŭ signifas "amasmortigi, buĉegi"...) {{Projektoj}} [[Kategorio:Geografio de Vaŝingtonio]] [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|*]] [[Kategorio:Listoj de usonaj kantonoj laŭ subŝtato|Vaŝingtonio]] 2vq87bfoauwpt7cms6yczdi65pq70bc Kantono Whitman (Vaŝingtonio) 0 196881 9401165 8658254 2026-06-13T11:47:47Z ThomasPusch 1869 /* Vidu ankaŭ */ 9401165 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Whitman''' (angle: ''Whitman County'') estas kantono (''county'': subŝtata administra distrikto) situanta en la orienta parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝia nomo honoras la memoron de [[Marcus Whitman]], [[kristano|kristana]] [[misiisto]] mortigita (kun lia edzino) en [[1847]] de membroj de la [[Kajusa popolo|kajusa]] indiĝena popolo. En 2000 oni nombris 40 740 loĝantojn en la kantono, el kiuj proksimume 60% loĝas en la plej granda urbo de la kantono, [[Pullman (Vaŝingtonio)|Pullman]]. La administra sidejo de la kantono estas en [[Colfax (Vaŝingtonio)|Colfax]]. Pullman estas la hejmo de [[Vaŝingtonia Ŝtata Universitato]] kaj de la [[Inĝenieraj Laboratorioj Schweitzer]]. Kantono Whitman formiĝis el parto de [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Kantono Stevens]] la {{daton|29|novembro|1871}}. == Agrokulturo == Laŭ la retejo [http://www.heartofwashington.com/growerparticipation.shtml Heart of Washington], Kantono Whitman [[Agrokulturo|produktas]] pli da [[hordeo]], [[tritiko]], sekaj [[pizo (legomo)|pizoj]] kaj [[lento]]j ol iu ajn alia kantono en Usono. == Geografio == Laŭ la usona Buroo Censa, la kantono ampleksas entute areon de 5 640 [[km²]]. El tio, 5 593 km² estas seka tero kaj 47 km² estas akvo. La kantono estas parto de [[Paluso (Vaŝingtonio)|Paluso]], vasta kaj onduma stepeca regiono meze de la [[Kolumbio (rivero)|Kolumbia Baseno]]. <!-- === Geografiaj trajtoj === '''Riveroj''' *[[Snake River]] *[[Palouse Rivero]] ** [[Union Flat Creek]] ** [[Rock Creek (Whitman)|Rock Creek]] ** [[Pine Creek (Whitman)|Pine Creek]] '''Lagoj kaj rezervujegoj''' * [[Lago Bryan (Vaŝingtonio)|Lake Bryan]], nomita por d-ro Enoch A. Bryan, malantaŭ la kluzo kaj digo [[Little Goose (kluzo kaj digo)|Little Goose]] * [[Lake Herbert West]], formed from [[Lower Monumental Lock and Dam]] * [[Lower Granite Lake (Washington|Lower Granite Lake]], behind the [[Lower Granite Lock and Dam]] * [[Rock Lake (Washington)|Rock Lake]] '''Altaj pintoj''' * [[Steptoe Butte]] (47°01'56"N 117°17'49"W ; Elevation: 3612; highest point) * [[Kamiak Butte]] (46°51'44"N 117°10'00"W ; Elevation: 3471) * [[Bald Butte (Whitman)|Bald Butte]] (46°38'00"N 117°05'16"W ; Elevation: 3369) '''Rimarkindaj parkoj''' * [[Steptoe Butte|Steptoe Butte State Park]] (47°01'56"N 117°17'54"W ; Elevation: 3573) * [[Kamiak Butte County Park]] (46°51'55"N 117°09'48"W ; Elevation: 3150) * [[Palouse Falls|Palouse Falls State Park]] (46°40'00"N 118°13'25"W ; Elevation: 925) * [[Central Ferry State Park]] (46°37'46"N 117°48'32"W ; Elevation: 650) --> === Ĉefaj ŝoseoj === * [[Usona ŝoseo US-195]] * [[Vaŝingtonia ŝoseo SR-23]] * [[Vaŝingtonia ŝoseo SR-26]] * [[Vaŝingtonia ŝoseo SR-27]] * [[Vaŝingtonia ŝoseo SR-270]] * [[Vaŝingtonia ŝoseo SR-271]] * [[Vaŝingtonia ŝoseo SR-272]] * [[Vaŝingtonia ŝoseo SR-127]] === Cense-agnoskitaj komunumoj === * [[Albion (Vaŝingtonio)|Albion]] * [[Colfax (Vaŝingtonio)|Colfax]] * [[Colton (Vaŝingtonio)|Colton]] * [[Endicott (Vaŝingtonio)|Endicott]] * [[Farmington (Vaŝingtonio)|Farmington]] * [[Garfield (Vaŝingtonio)|Garfield]] * [[La Crosse (Vaŝingtonio)|La Crosse]] * [[Lamont (Vaŝingtonio)|Lamont]] * [[Malden (Vaŝingtonio)|Malden]] * [[Oakesdale (Vaŝingtonio)|Oakesdale]] * [[Palouse (Vaŝingtonio)|Palouse]] * [[Pullman (Vaŝingtonio)|Pullman]] * [[Rosalia (Vaŝingtonio)|Rosalia]] * [[St. John (Vaŝingtonio)|St. John]] * [[Tekoa (Vaŝingtonio)|Tekoa]] * [[Uniontown (Vaŝingtonio)|Uniontown]] === Aliaj komunumoj === * [[Belmont (Vaŝingtonio)|Belmont]] * [[Diamond (Vaŝingtonio)|Diamond]] * [[Ewan (Vaŝingtonio)|Ewan]] * [[Hay (Vaŝingtonio)|Hay]] * [[Hooper (Vaŝingtonio)|Hooper]] * [[Steptoe (Vaŝingtonio)|Steptoe]] * [[Thornton (Vaŝingtonio)|Thornton]] * [[Winona (Vaŝingtonio)|Winona]] === Apudaj kantonoj === * [[Kantono Spokane (Vaŝingtonio)]] norde (de Whitman) * [[Kantono Benewah County, Idaho]] nordoriente " " * [[Kantono Latah County (Idaho)]] oriente " " * [[Kantono Nez Perce (Idaho)]] sudoriente " " * [[Kantono Asotin County (Vaŝingtonio)]] sude/sudoriente " " * [[Kantono Garfield County (Vaŝingtonio)]] sude " " * [[Kantono Columbia County (Vaŝingtonio)]] sude " " * [[Kantono Franklin County (Vaŝingtonio)]] sudokcidente " " * [[Kantono Adams County (Vaŝingtonio)]] okcidente " " * [[Kantono Lincoln County (Vaŝingtonio)]] nordokcidente " " <!-- == Demographics == [[Dosiero:WhitmanCountyWA.jpg|frame|A farm in Whitman County, Washington]] As of the [[census]][[Geographic references#2|²]] of 2000, there were 40,740 people, 15,257 households, and 8,055 families residing in the county. The [[population density]] was 7/km² (19/mi²). There were 16,676 housing units at an average density of 3/km² (8/mi²). The racial makeup of the county was 88.07% [[Race (United States Census)|White]], 1.53% [[Race (United States Census)|Black]] or [[Race (United States Census)|African American]], 0.73% [[Race (United States Census)|Native American]], 5.55% [[Race (United States Census)|Asian]], 0.27% [[Race (United States Census)|Pacific Islander]], 1.22% from [[Race (United States Census)|other races]], and 2.63% from two or more races. 2.99% of the population were [[Race (United States Census)|Hispanic]] or [[Race (United States Census)|Latino]] of any race. There were 15,257 households out of which 24.60% had children under the age of 18 living with them, 44.20% were [[Marriage|married couples]] living together, 6.20% had a female householder with no husband present, and 47.20% were non-families. 29.40% of all households were made up of individuals and 7.10% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.31 and the average family size was 2.91. In the county, the population was spread out with 18.10% under the age of 18, 32.60% from 18 to 24, 24.00% from 25 to 44, 16.00% from 45 to 64, and 9.20% who were 65 years of age or older. The median age was 25 years. For every 100 females there were 102.50 males. For every 100 females age 18 and over, there were 101.90 males. The median income for a household in the county was $28,584, and the median income for a family was $44,830. Males had a median income of $33,381 versus $27,046 for females. The [[per capita income]] for the county was $15,298. About 11.00% of families and 25.60% of the population were below the [[poverty line]], including 16.50% of those under age 18 and 5.50% of those age 65 or over. --> == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] (por tabela komparado al la ceteraj) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} :''(ĉiuj anglalingvaj)'' * [http://www.whitmancounty.org/ Oficiala retejo de Kantono Whitman] * [http://www.rootsweb.com/~wawcgs/ Genealogia Societo de Kantono Whitman] * [http://www.wsu.edu/%7esarek/wchs.html Historia Societo de Kantono Whitman] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110513233851/http://www.wsu.edu/%7esarek/wchs.html |date=2011-05-13 }} * [http://www.historylink.org/essays/output.cfm?file_id=5380 Historylink.org] * [http://www.ofm.wa.gov/localdata/whit.htm Datenaro ĉe la Vaŝingtonia Oficejo de Financa Administrado] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050902204058/http://www.ofm.wa.gov/localdata/whit.htm |date=2005-09-02 }} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Whitman]] liztbai1s6t46f0b1n4xzurz7hz91ol 9401166 9401165 2026-06-13T11:50:16Z ThomasPusch 1869 9401166 wikitext text/x-wiki {{polurinda|la teksto havas staton de 2000, kaj jam estas 2026. Per enpreno el vikidatumoj eblas senprobleme havi aktualan tekston}} {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Whitman''' (angle: ''Whitman County'') estas kantono (''county'': subŝtata administra distrikto) situanta en la orienta parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝia nomo honoras la memoron de [[Marcus Whitman]], [[kristano|kristana]] [[misiisto]] mortigita (kun lia edzino) en [[1847]] de membroj de la [[Kajusa popolo|kajusa]] indiĝena popolo. En 2000 oni nombris 40 740 loĝantojn en la kantono, el kiuj proksimume 60% loĝas en la plej granda urbo de la kantono, [[Pullman (Vaŝingtonio)|Pullman]]. La administra sidejo de la kantono estas en [[Colfax (Vaŝingtonio)|Colfax]]. Pullman estas la hejmo de [[Vaŝingtonia Ŝtata Universitato]] kaj de la [[Inĝenieraj Laboratorioj Schweitzer]]. Kantono Whitman formiĝis el parto de [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Kantono Stevens]] la {{daton|29|novembro|1871}}. == Agrokulturo == Laŭ la retejo [http://www.heartofwashington.com/growerparticipation.shtml Heart of Washington], Kantono Whitman [[Agrokulturo|produktas]] pli da [[hordeo]], [[tritiko]], sekaj [[pizo (legomo)|pizoj]] kaj [[lento]]j ol iu ajn alia kantono en Usono. == Geografio == Laŭ la usona Buroo Censa, la kantono ampleksas entute areon de 5 640 [[km²]]. El tio, 5 593 km² estas seka tero kaj 47 km² estas akvo. La kantono estas parto de [[Paluso (Vaŝingtonio)|Paluso]], vasta kaj onduma stepeca regiono meze de la [[Kolumbio (rivero)|Kolumbia Baseno]]. === Ĉefaj ŝoseoj === * [[Usona ŝoseo US-195]] * [[Vaŝingtonia ŝoseo SR-23]] * [[Vaŝingtonia ŝoseo SR-26]] * [[Vaŝingtonia ŝoseo SR-27]] * [[Vaŝingtonia ŝoseo SR-270]] * [[Vaŝingtonia ŝoseo SR-271]] * [[Vaŝingtonia ŝoseo SR-272]] * [[Vaŝingtonia ŝoseo SR-127]] === Cense-agnoskitaj komunumoj === * [[Albion (Vaŝingtonio)|Albion]] * [[Colfax (Vaŝingtonio)|Colfax]] * [[Colton (Vaŝingtonio)|Colton]] * [[Endicott (Vaŝingtonio)|Endicott]] * [[Farmington (Vaŝingtonio)|Farmington]] * [[Garfield (Vaŝingtonio)|Garfield]] * [[La Crosse (Vaŝingtonio)|La Crosse]] * [[Lamont (Vaŝingtonio)|Lamont]] * [[Malden (Vaŝingtonio)|Malden]] * [[Oakesdale (Vaŝingtonio)|Oakesdale]] * [[Palouse (Vaŝingtonio)|Palouse]] * [[Pullman (Vaŝingtonio)|Pullman]] * [[Rosalia (Vaŝingtonio)|Rosalia]] * [[St. John (Vaŝingtonio)|St. John]] * [[Tekoa (Vaŝingtonio)|Tekoa]] * [[Uniontown (Vaŝingtonio)|Uniontown]] === Aliaj komunumoj === * [[Belmont (Vaŝingtonio)|Belmont]] * [[Diamond (Vaŝingtonio)|Diamond]] * [[Ewan (Vaŝingtonio)|Ewan]] * [[Hay (Vaŝingtonio)|Hay]] * [[Hooper (Vaŝingtonio)|Hooper]] * [[Steptoe (Vaŝingtonio)|Steptoe]] * [[Thornton (Vaŝingtonio)|Thornton]] * [[Winona (Vaŝingtonio)|Winona]] === Apudaj kantonoj === * [[Kantono Spokane (Vaŝingtonio)]] norde (de Whitman) * [[Kantono Benewah County, Idaho]] nordoriente " " * [[Kantono Latah County (Idaho)]] oriente " " * [[Kantono Nez Perce (Idaho)]] sudoriente " " * [[Kantono Asotin County (Vaŝingtonio)]] sude/sudoriente " " * [[Kantono Garfield County (Vaŝingtonio)]] sude " " * [[Kantono Columbia County (Vaŝingtonio)]] sude " " * [[Kantono Franklin County (Vaŝingtonio)]] sudokcidente " " * [[Kantono Adams County (Vaŝingtonio)]] okcidente " " * [[Kantono Lincoln County (Vaŝingtonio)]] nordokcidente " " == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] (por tabela komparado al la ceteraj) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} :''(ĉiuj anglalingvaj)'' * [http://www.whitmancounty.org/ Oficiala retejo de Kantono Whitman] * [http://www.rootsweb.com/~wawcgs/ Genealogia Societo de Kantono Whitman] * [http://www.wsu.edu/%7esarek/wchs.html Historia Societo de Kantono Whitman] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110513233851/http://www.wsu.edu/%7esarek/wchs.html |date=2011-05-13 }} * [http://www.historylink.org/essays/output.cfm?file_id=5380 Historylink.org] * [http://www.ofm.wa.gov/localdata/whit.htm Datenaro ĉe la Vaŝingtonia Oficejo de Financa Administrado] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050902204058/http://www.ofm.wa.gov/localdata/whit.htm |date=2005-09-02 }} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Whitman]] 2y4ny2qn4vv5wkiczkfiu4fz6f34xfj Kantono Garfield (Vaŝingtonio) 0 196940 9400831 8658251 2026-06-13T08:19:13Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400831 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Garfield''' (angle ''Garfield County'') estas subŝtata administra unuo en la sudorienta parto de [[Vaŝingtonio]], [[Usono]]. En ĝi loĝis 2 397 homoj laŭ la censo de 2000. La administra sidejo (kaj la sola municipo) de la kantono estas [[Pomeroy (Vaŝingtonio)|Pomeroy]]. Kantono Garfield ampleksas 1 860 km², el kio 20 km² estas akvo kaj la cetero seka tero. Kantono Garfield kreiĝis la {{daton|29|novembro|1881}} el parto de [[Kantono Columbia (Vaŝingtonio)|Kantono Columbia]]. En [[1889]] la kantono jam havis 3 879 loĝantojn, sed en postaj jardekoj la nombro malpliiĝis, ĉefe pro la <!--[[maŝinigo de agrokulturo]] -- Kiu vikidatuma ero estas tio??? --> maŝiniĝo de [[agrokulturo|terkultivado]]. == Vidu ankaŭ == [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Garfield]] ry7x8n2e0ru8ipfsq2wwaks7leso9tt 2026 0 197054 9400423 9394623 2026-06-12T16:35:52Z ~2026-34467-80 258538 /* Mortoj */ 9400423 wikitext text/x-wiki {{Futuro}} {{Jaroj}} {{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=2026}} '''2026''' estas [[normala jaro komenciĝanta ĵaŭde|normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (vidu ĉi tie kalendaron)]]. Dum la jaro 2026 post Kristo okazis, interalie: == Eventoj == === Januaro === * [[1-a de januaro]]: [[Bulgario]] ekuzis [[eŭro|eŭron]] * [[3-a de januaro]]: [[Usono]] lanĉis plurajn aviadilajn atakojn sur pluraj lokoj tra norda [[Venezuelo]], kaptante la venezuelan prezidanton [[Nicolás Maduro]] kaj la prezidentedzinon [[Cilia Flores]] === Februaro === * [[28-a de februaro]]: Israelo kaj Usono atakis Iranon === Marto === * [[6-a de marto|6-a]] ĝis [[15-a de marto]]: La [[Vintra Paralimpiko 2026|Vintraj Paralimpiko 2026]] okazis en [[Milano]] kaj [[Cortina d'Ampezzo]], [[Italio]] === Aprilo === * [[1-a de aprilo]]: [[NASA]] lanĉis la mision Artemis II, markante la unuan lunan preterflugon kun pilotata kosmoŝipo ekde [[Apollo 17]] en 1972 * [[10-a de aprilo]]: Artemis II sukcese revenis al la [[Tero]], ŝprucigante sekure en la [[Pacifiko|Pacifika Oceano]] proksime de [[San-Diego]] * [[12-a de aprilo]] ** [[Hungario|hungara]] parlamenta elekto ** [[Peruo|Perua]] ĝenerala elekto ** [[Benino|benina]] prezidanta elekto *[[13-a de aprilo]]: Blokado de [[Irano|iranaj]] havenoj fare de [[Usono]] ekvalidas, kaj prezidanto [[Donald Trump|Trump]] avertas, ke ĉiuj iranaj ŝipoj provantaj defii ĝin estos "tuj eliminitaj". Maraj aŭtoritatoj konsilas ŝipojn en la regiono atendi pliigitan militan agadon kaj eblajn interkaptoprocedurojn == Naskiĝoj == Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj... == Mortoj == {{Projektoj}} * [[1-a de januaro]]: [[Mohamed Harbi]], alĝeria historiisto (n. [[1933]]) * [[5-a de januaro]]: [[Ĵak Lepŭil']], franca esperantisto (n. [[1940]]) * [[6-a de januaro]]: [[Béla Tarr]], hungara reĝisoro (n. [[1955]]) * [[10-a de januaro]]: [[Erich von Däniken]], svisa aŭtoro (n. [[1935]]) * [[13-a de januaro]]: [[Scott Adams]], usona bildstriisto (n. [[1957]]) * [[19-a de januaro]]: [[Valentino Garavani]], itala mododesegnisto (n. [[1932]]) * [[24-a de januaro]]: [[Michael Parenti]], usona historiisto kaj politikologo (n. [[1933]]) * [[25-a de januaro]]: [[Lee Hae-chan]], ĉefministro de Sud-Koreio 2004-2006 (n. [[1952]]) * [[26-a de januaro]]: [[Richard Beirach]], usona ĵazpianisto (n. [[1947]]) * [[30-a de januaro]]: [[Catherine O'Hara]], usona aktorino kaj scenaristino (n. [[1954]]) * [[31-a de januaro]]: [[Wolfgang Schwanzer]], germana esperantisto (n. [[1953]]) * [[11-a de februaro]]: [[Cees Nooteboom]], nederlanda verkisto (n. [[1933]]) * [[11-a de februaro]]: [[James Van Der Beek]], usona aktoro (n. [[1977]]) * [[15-a de februaro]]: [[Robert Duvall]], usona aktoro (n. [[1941]]) * [[16-a de februaro]]: [[Frederick Wiseman]], usona filmreĝisoro (n. [[1930]]) * [[17-a de februaro]]: [[Jesse Jackson]], usona politika aktivulo (n. [[1941]]) * [[25-a de februaro]]: [[Antonio Tejero]], hispana puĉisto (n. [[1932]]) * [[28-a de februaro]]: [[Ali Ĥamenei]], prezidanto kaj plej Supera Gvidanto de Irano (n. [[1939]]) * [[5-a de marto]]: [[António Lobo Antunes]], portugala verkisto (n. [[1942]]) * [[8-a de marto]]: [[Anthony Leggett]], brit-usona fizikisto Nobelpremiita (n. [[1938]]) * [[8-a de marto]]: [[Radojica Petrović]], serba esperantisto (n. [[1949]]) * [[10-a de marto]]: [[Susan Haack]], usona filozofino (n. [[1945]]) * [[13-a de marto]]: [[Paul R. Ehrlich]], usona biologo kaj demografo (n. [[1932]]) * [[14-a de marto]]: [[Jürgen Habermas]]: germana filozofo (n. [[1929]]) * [[15-a de marto]]: [[Len Deighton]], brita verkisto (n. [[1929]]) * [[17-a de marto]]: [[Ilia la 2-a]], patriarko de Kartvelio (n. [[1933]]) * [[19-a de marto]]: [[Umberto Bossi]], itala politikisto (n. [[1941]]) * [[19-a de marto]]: [[Chuck Norris]], usona lukt-artisto kaj aktoro (n. [[1940]]) * [[23-a de marto]]: [[Lionel Jospin]], ĉefministro de Francio 1997-2002 (n. [[1937]]) * [[24-a de marto]]: [[Birutė Galdikas]], kanada primatologo (n. [[1946]]) * [[25-a de marto]]: [[Alexander Kluge]], germana kinoreĝisoro (n. [[1932]]) * [[9-a de aprilo]]: [[Afrika Bambaataa]], usona repisto (n. [[1957]]) * [[9-a de aprilo]]: [[Stephen M. Schwebel]], usona juristo, prezidanto de la Internacia Kortumo (n. [[1929]]) * [[11-a de aprilo]]: [[Sonja Barend]], nederlanda televidoprezentistino (n. [[1940]]) * [[12-a de aprilo]]: [[Aŝa Bhosle]], barata kantistino (n. [[1933]]) * [[17-a de aprilo]]: [[Nathalie Baye]], franca aktorino (n. [[1948]]) * [[19-a de aprilo]]: [[Desmond Morris]], brita zoologo kaj etologo (n. [[1928]]) * [[29-a de aprilo]]: [[Craig Venter]], usona biologo (n. [[1946]]) * [[30-a de aprilo]]: [[Georg Baselitz]], germana pentristo (n. [[1938]]) * [[6-a de majo]]: [[Ted Turner]], usona amaskomunikila entreprenisto (n. [[1938]]) * [[8-a de majo]]: [[Festus Mogae]], prezidanto de Bocvano 1998-2008 (n. [[1939]]) * [[15-a de majo]]: [[Edmund S. Phelps]], usona ekonomikisto (n. [[1933]]) * [[25-a de majo]]: [[Sonny Rollins]], usona saksofonisto (n. [[1930]]) * [[29-a de majo]]: [[Edgar Morin]], franca filozofo (n. [[1921]]) * [[4-a de junio]]: [[Marjane Satrapi]], iran-franca bildliteraturistino (n. [[1969]]) * [[11-a de junio]]: [[David Hockney]], brita pentristo (n. [[1937]]) sopc2w06w8gk33z5gf98rbswsgsy3c4 Kantono Klickitat (Vaŝingtonio) 0 197085 9400835 8658236 2026-06-13T08:20:33Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400835 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Klickitat''' (angle ''Klickitat County'') estas administra unuo en la suda parto de la [[usona ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo estas en la urbo [[Goldendale (Vaŝingtonio)|Goldendale]]. La kantono ampleksas 4 932&nbsp;km² da areo, el kio 82&nbsp;km² estas akva surfaco. Laŭ la usona censo de 2000, 19 161 homoj loĝis en Kantono Klickitat. La kantonon oni kreis la {{daton|20|decembro|1859}} el parto de Kantono Walla Walla. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Klickitat]] ft0t9p3g5h7gsmittvg7fzbn5uyehsv Kantono Chelan (Vaŝingtonio) 0 197091 9400809 9298333 2026-06-13T08:03:20Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400809 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Chelan''' (angle: ''Chelan County'', [[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]]: [ʃəˈlæn]) estas administra unuo en la norda parto de la [[usona ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo situas en ĝia plej granda urbo, [[Wenatchee (Vaŝingtonio)|Wenatchee]]. La areo de la kantono estas 7 753&nbsp;km², el kio 187&nbsp;km² estas akva surfaco, ĉefe de la longa kaj profundega sed mallarĝa [[Chelan (lago)|Lago Chelan]], de kiu la kantono prenis sian nomon. La kantono havis 66 616 laŭ la usona Buroo Censa en 2000. Oni kreis la kantonon la {{daton|13|marto|1899}} el partoj de kantonoj [[Kantono Okanogan (Vaŝingtonio)|Okanogan]] kaj [[Kantono Kittitas (Vaŝingtonio)|Kittitas]]. == Vidu ankaŭ == [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Chelan]] 5nitmcve7pqavwwd6mgenfxjzdz10zk Kantono Okanogan (Vaŝingtonio) 0 197154 9400840 9298306 2026-06-13T08:22:05Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400840 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Okanogan''' (angle ''Okanogan County'') estas administra unuo en la norda parto de la [[usona ŝtato]] [[Vaŝingtonio]], apud la [[Kanado|kanada]] landlimo. Ĝia administra sidejo lokiĝas en [[Okanogan (Vaŝingtonio)|la samnoma urbo]], sed la plej granda urbo en la kantono estas [[Omak (Vaŝingtonio)|Omak]]. La kantono ampleksas areon de 13 766 km², el kio 122 km² estas akvo. En 2000 la loĝantaron oni nombris 39 564. La kantonon oni kreis la {{daton|2|februaro|1888}} el parto de [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Kantono Stevens]]. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantono Okanogan (Vaŝingtonio)| ]] [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Okanogan]] j45ftrtutkfp7olww9q6m493luz48sj Kantono Kittitas 0 197155 9400834 9298409 2026-06-13T08:20:08Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400834 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Kittitas''' (angle: ''Kittitas County'') estas administra unuo en la centra parto de la [[usona ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo estas en la plej granda urbo, [[Ellensburg (Vaŝingtonio)|Ellensburg]]. La kantono havis 33 362 loĝantojn laŭ la usona censo en 2000. La surfaca areo de la kantono estas 6 043 km², el kio 93 km² estas akvo. La kantono formiĝis la {{daton|24|novembro|1883}} el parto de [[Kantono Klickitat (Vaŝingtonio)|Kantono Klickitat]]. (Laŭ la angla vikipedio<ref>[[:en:Kittitas County, Washington]]</ref> ĝi kreiĝis el parto de [[Kantono Yakima (Vaŝingtonio)|Kantono Yakima]], kiu fakte nun estas najbara.) Ĝia nomo deriviĝas el la nomo de samnoma [[indianoj|indiana tribo]]. == Komunumoj == * [[Snoqualmie Pass (Vaŝingtonio)|Snoqualmie Pass]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Kittitas]] qp3imd37uyvsnuvtzekvjsxv0thjinh Kantono Yakima 0 197158 9401147 9298305 2026-06-13T11:39:57Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Kantono Yakima (Vaŝingtonio)]] al [[Kantono Yakima]] anstataŭigante alidirektilon: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio ne necesas 9298305 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Yakima''' estas administra unuo en la sudmeza parto de la [[usona ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo situas en la plej granda urbo, [[Yakima (Vaŝingtonio)|Yakima]]. La kantono, la dua plej granda en la ŝtato, ampleksas areon de 11 167 km², el kio nur 40 km² estas akvo. La usona censo de 2000 nombris 222 581 loĝantojn en la kantono. Kantono Yakima kreiĝis la {{daton|21|januaro|1865}} el la nun ne plu ekzistanta [[Kantono Ferguson (Vaŝingtona Teritorio)|Kantono Ferguson]]. == Urboj == * [[Union Gap (Vaŝingtonio)|Union Gap]] * [[Zillah (Vaŝingtonio)|Zillah]] == Vidu ankaŭ == [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Yakima]] tfltr57u8f10zla97b2ec8ykpam5rzy 9401168 9401147 2026-06-13T11:50:57Z ThomasPusch 1869 9401168 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Yakima''' estas administra unuo en la sudmeza parto de la [[usona ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo situas en la plej granda urbo, [[Yakima (Vaŝingtonio)|Yakima]]. La kantono, la dua plej granda en la ŝtato, ampleksas areon de 11 167 km², el kio nur 40 km² estas akvo. La usona censo de 2000 nombris 222 581 loĝantojn en la kantono. Kantono Yakima kreiĝis la {{daton|21|januaro|1865}} el la nun ne plu ekzistanta [[Kantono Ferguson (Vaŝingtona Teritorio)|Kantono Ferguson]]. == Urboj == * [[Union Gap (Vaŝingtonio)|Union Gap]] * [[Zillah (Vaŝingtonio)|Zillah]] == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Yakima]] jsmhvu5uby9zozgxmke4rteus7lvfov Kantono Stevens (Vaŝingtonio) 0 197236 9401161 9298304 2026-06-13T11:46:04Z ThomasPusch 1869 + retejo 9401161 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Stevens''' [stIvenz] (angle: ''Stevens County'') estas administra unuo en la nordorienta parto de la [[usona ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo situas en la plej larĝa urbo, [[Colville (Vaŝingtonio)|Colville]]. La kantono ampleksas areon de 6 580 km² (el kio 161 km² estas akvo), kaj havis 40 066 loĝantojn en 2000. Oni kreis la kantonon la {{daton|20|januaro|1863}}. == Setlejoj == * [[Northport (Vaŝingtonio)|Northport]] == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Stevens]] f2vj7cm8u81b6wppk5il2kasbky5x45 Kantono Wahkiakum (Vaŝingtonio) 0 197248 9400805 8658297 2026-06-13T08:00:45Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400805 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Wahkiakum''' [ŭakAjakam] (angle: ''Wahkiakum County'') estas administra unuo en sudokcidenta [[Vaŝingtonio]], laŭ la norda bordo de [[Kolumbio (rivero)|Kolumbio]]. Ĝia administra sidejo situas en ĝia plej granda urbo, [[Cathlamet (Vaŝingtonio)|Cathlamet]]. La relative malgranda kantono ampleksas areon de 743 km² (el kio 58 km² estas akvo). En 2000 oni nombris 3 824 loĝantojn, kaj laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La kantonon oni kreis el parto de [[Kantono Cowlitz (Vaŝingtonio)|Kantono Cowlitz]] la {{daton|25|aprilo|1854}}. == Vidu ankaŭ == [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Wahkiakum]] 32u1mvwlggqw28uv9dqx9oc8ujyvs6z Kantono Spokane 0 198121 9401160 9198259 2026-06-13T11:45:49Z ThomasPusch 1869 + retejo 9401160 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |bildo = Spokane County Courthouse, Spokane, Washington (50082799648).jpg |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Spokane''' (eventuale esperantigebla ''Kantono Spokena'';<ref>Se estus iuj konvinkaj pruvoj pri efektiva uzo de tiu esperanta vorto ekster la paĝaro de Vikipedio, kio ĝis nun mankas</ref> angle ''Spokane County'') estas administra unuo en la orienta parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝia administra sidejo estas en la plej granda urbo, [[Spokane (Vaŝingtonio)|Spokane (eventuale esperante ''Spokeno'')]]. [[Spokane Valley (Vaŝingtonio)|Spokane Valley]] estas [[antaŭurbo]] de Spokane mem, situante oriente de la metropoleto. La kantono ampleksas areon de 4 612&nbsp;km², el kio 44&nbsp;km² estas akvo. En 2000 la usona censo nombris 446 714 loĝantojn. Kantonon Spokenan oni kreis la {{daton|29|januaro|1858}}. La {{daton|19|januaro|1864}} ĝin aneksis [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Kantono Stevens]]. Ĝi rekreiĝis la {{daton|30|oktobro|1879}}. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Spokane]] bn2zcvgeb57d9wnrh0vpr65dzak527c Kantono Clallam (Vaŝingtonio) 0 198163 9400810 9298329 2026-06-13T08:03:44Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400810 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Clallam''' [klElam] (angle: ''Clallam County'') estas administra unuo en okcidenta parto de la [[usona ŝtato]] [[Vaŝingtonio]], ampleksanta la plejparton de la norda triono de la [[Olimpia Duoninsulo]]. Ĝia administra sidejo estas lokita en la plej granda urbo de la kantono, [[Port Angeles (Vaŝingtonio)|Portanĝeleso]]. La surfaca areo de la kantono estas 6 916 km², el kio pli ol triono (2 411 km²) estas akvo, ĉefe la usona parto de la [[Markolo Juandefuka]], kiu formas la nordan bordon de la kantona tero. En 2000 la usona censo trovis 64 525 loĝantojn en la kantono. == Historio == Oni jure kreis la kantonon la {{daton|26|aprilo|1854}}. == Setlejoj == * [[Neah Bay (Vaŝingtonio)|Neah Bay]] == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Clallam]] pax4xbe7my5v7jqzb2pbjomv5pz8wwy Kantono Cowlitz (Vaŝingtonio) 0 198391 9400827 8658320 2026-06-13T08:17:04Z ThomasPusch 1869 9400827 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Cowlitz''' [kAŭlec] (angle: ''Cowlitz County'') estas administra unuo en sudokcidenta [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo estas en la urbo [[Kelso (Vaŝingtonio)|Kelso]], kaj la plej granda urbo en la kantono estas [[Longview (Vaŝingtonio)|Longview]]. La surfaca areo de la kantono estas 3 021 km², el kio 72 km² estas akvo. En 2000 loĝis 92 948 homoj en la kantono laŭ la tiujara usona censo. == Historio == La parlamento de [[Vaŝingtona Teritorio]] kreis la kantonon la {{daton|21|aprilo|1854}}. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Cowlitz]] 3mjjp9qdcfn4mek57yms4rnv3gvz1m0 9400829 9400827 2026-06-13T08:17:36Z ThomasPusch 1869 ĝermo 9400829 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Cowlitz''' [kAŭlec] (angle: ''Cowlitz County'') estas administra unuo en sudokcidenta [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo estas en la urbo [[Kelso (Vaŝingtonio)|Kelso]], kaj la plej granda urbo en la kantono estas [[Longview (Vaŝingtonio)|Longview]]. La surfaca areo de la kantono estas 3 021 km², el kio 72 km² estas akvo. En 2000 loĝis 92 948 homoj en la kantono laŭ la tiujara usona censo. == Historio == La parlamento de [[Vaŝingtona Teritorio]] kreis la kantonon la {{daton|21|aprilo|1854}}. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{ĝermo|Vaŝingtonio}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Cowlitz]] lcvsoi0dzss3n36b0zadbpmf70eozj3 Kantono Columbia (Vaŝingtonio) 0 198396 9400811 8658321 2026-06-13T08:04:14Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400811 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Kantono Columbia}} {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Columbia''' [Kalambiə kAŭnti] (angle: ''Columbia County'') estas administra unuo en la suda parto de [[Vaŝingtonio]]. La nomo de la kantono venis de la rivero [[Kolumbio (rivero)|Kolumbio]]. Ĝia administra sidejo situas en la plej granda urbo de la kantono, [[Dayton (Vaŝingtonio)|Dayton]]. La surfaca areo de la kantono estas 2 262 km², el kio nur 12 km² estas akvo. La loĝantaro, laŭ la usona censo de 2000, konsistis el 4 064 homoj. == Historio == La parlamento de Vaŝingtona Teritorio kreis Kantonon Columbia la {{daton|11|novembro|1875}} el parto de [[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Kantono Walla Walla]]. == Vidu ankaŭ == [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Columbia]] fcnyh2hlxftpj502ytwlgwaomed0hcs 9400826 9400811 2026-06-13T08:16:35Z ThomasPusch 1869 9400826 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Kantono Columbia}} {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Columbia''' [Kalambiə kAŭnti] (angle: ''Columbia County'') estas administra unuo en la suda parto de [[Vaŝingtonio]]. La nomo de la kantono venis de la rivero [[Kolumbio (rivero)|Kolumbio]]. Ĝia administra sidejo situas en la plej granda urbo de la kantono, [[Dayton (Vaŝingtonio)|Dayton]]. La surfaca areo de la kantono estas 2 262 km², el kio nur 12 km² estas akvo. La loĝantaro, laŭ la usona censo de 2000, konsistis el 4 064 homoj. == Historio == La parlamento de Vaŝingtona Teritorio kreis Kantonon Columbia la {{daton|11|novembro|1875}} el parto de [[Kantono Walla Walla (Vaŝingtonio)|Kantono Walla Walla]]. == Vidu ankaŭ == [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Columbia]] 3g6jqumzbifuhatmisga7e5o8640qbd Kantono Whatcom (Vaŝingtonio) 0 198402 9401164 9298407 2026-06-13T11:47:11Z ThomasPusch 1869 + retejo 9401164 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Whatcom''' [hŭAtkam] (angle: ''Whatcom County'') estas administra unuo en la nordokcidenta parto de la [[usona ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. La administra sidejo estas en la plej granda urbo, [[Bellingham (Vaŝingtonio)|Bellingham.]] La surfaca areo de la kantono estas 6 484 km², el kio 995 km² estas akvo. Laŭ la usona censo, en 2000 la kantono havis 166 814 loĝantojn. == Historio == La parlamento de Vaŝingtona Teritorio kreis Kantonon Whatcom la {{daton|9|marto|1854}}. == Lokoj == * [[Blaine (Vaŝingtonio)]] == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Usono}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Whatcom]] 8sn6gs9gzj3tvit10kfkcxlyn85okaz Kantono Walla Walla 0 198410 9401163 9298324 2026-06-13T11:46:53Z ThomasPusch 1869 9401163 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Walla Walla''' [ŭalaŭAla] (angle: ''Walla Walla County'') estas administra unuo en la sudorienta parto de la [[usona ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. La kantona administra sidejo situas en la plej granda urbo, la samnoma [[Walla Walla (Vaŝingtonio)|Walla Walla]]. La kantono havas surfacan areon de 3 365 km², el kiu 74 km² estas akvo. En 2000, laŭ la usona censo, la kantonon enloĝis entute 55 180 homoj. == Historio == La parlamento de [[Vaŝingtona Teritorio]] kreis la kantonon la {{daton|25|aprilo|1854}}. == Urboj == * [[Waitsburg (Vaŝingtonio)|Waitsburg]] == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Walla Walla]] 3onzj34yftn1er7x2aopoty4iw7pist Kantono Thurston (Vaŝingtonio) 0 198502 9401150 9298301 2026-06-13T11:41:49Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)]] al [[Kantono Thurston]] anstataŭigante alidirektilon: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio (almenaŭ laŭ la nuna stato) ne necesas 9298301 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Thurston''' (angle: ''Thurston County'') estas administra unuo en mezokcidenta parto de la [[usona ŝtato]] [[Vaŝingtonio]], situanta sude de la suda ekstremaĵo de [[Puĝeta Fjordo]]. Ĝia administra sidejo estas en [[Olympia (Vaŝingtonio)|Olimpio]], kiu estas la plej granda urbo en la kantono kaj ankaŭ la politika ĉefurbo de la tuta ŝtato. La kantono ampleksas surfacan areon de 2 004&nbsp;km², el kio 121&nbsp;km² estas akvo. La loĝantaro de la kantono nombris 234 670 laŭ la usona censo en 2000. La parlamento de [[Oregona Teritorio]] kreis Kantonon Thurston, el parto de [[Kantono Lewis (Vaŝingtonio)|Kantono Lewis]], la {{daton|12|januaro|1852}}. == Komunumoj == * [[Yelm (Vaŝingtonio)]] == Vidu ankaŭ == [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Thurston]] iw1gmxsjjidd6ew1btjj2sczfn0ihum 9401153 9401150 2026-06-13T11:43:31Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Kantono Thurston]] al [[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)]] anstataŭigante alidirektilon: Tamen, iam necesos 9298301 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Thurston''' (angle: ''Thurston County'') estas administra unuo en mezokcidenta parto de la [[usona ŝtato]] [[Vaŝingtonio]], situanta sude de la suda ekstremaĵo de [[Puĝeta Fjordo]]. Ĝia administra sidejo estas en [[Olympia (Vaŝingtonio)|Olimpio]], kiu estas la plej granda urbo en la kantono kaj ankaŭ la politika ĉefurbo de la tuta ŝtato. La kantono ampleksas surfacan areon de 2 004&nbsp;km², el kio 121&nbsp;km² estas akvo. La loĝantaro de la kantono nombris 234 670 laŭ la usona censo en 2000. La parlamento de [[Oregona Teritorio]] kreis Kantonon Thurston, el parto de [[Kantono Lewis (Vaŝingtonio)|Kantono Lewis]], la {{daton|12|januaro|1852}}. == Komunumoj == * [[Yelm (Vaŝingtonio)]] == Vidu ankaŭ == [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Thurston]] iw1gmxsjjidd6ew1btjj2sczfn0ihum 9401162 9401153 2026-06-13T11:46:23Z ThomasPusch 1869 + retejo 9401162 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Thurston''' (angle: ''Thurston County'') estas administra unuo en mezokcidenta parto de la [[usona ŝtato]] [[Vaŝingtonio]], situanta sude de la suda ekstremaĵo de [[Puĝeta Fjordo]]. Ĝia administra sidejo estas en [[Olympia (Vaŝingtonio)|Olimpio]], kiu estas la plej granda urbo en la kantono kaj ankaŭ la politika ĉefurbo de la tuta ŝtato. La kantono ampleksas surfacan areon de 2 004&nbsp;km², el kio 121&nbsp;km² estas akvo. La loĝantaro de la kantono nombris 234 670 laŭ la usona censo en 2000. La parlamento de [[Oregona Teritorio]] kreis Kantonon Thurston, el parto de [[Kantono Lewis (Vaŝingtonio)|Kantono Lewis]], la {{daton|12|januaro|1852}}. == Komunumoj == * [[Yelm (Vaŝingtonio)]] == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Thurston]] 7zeh1mkid5fp0hswskoc22o82tk8ilc Kantono Douglas (Vaŝingtonio) 0 198598 9400812 8658326 2026-06-13T08:04:54Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400812 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|kantono Douglas|Kantono Douglas (Viskonsino)}} {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} {{Informkesto usona kantono |kantono= kantono Douglas |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Vaŝingtonio |mapo= Map of Washington highlighting Douglas County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= |retejo= <!-- prefere en la teksto --> }} '''Kantono Douglas''' [dAgles] (angle: ''Douglas County'') estas administra unuo en la meza parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝia administra sidejo estas en la urbeto [[Waterville (Vaŝingtonio)|Waterville]], kaj la plej granda urbo en la kantono estas [[East Wenatchee (Vaŝingtonio)|East Wenatchee]]. La surfaca areo de la kantono estas 4 788 km², el kio 73 km² estas akvo, kaj en 2000 oni trovis 32 603 loĝantojn en la kantono, laŭ la tiujara usona censo. La kantono apartenas al la statistika aglomeraĵo de [[Wenatchee (Vaŝingtonio)|Venaĉio]]. La kantonon oni formis la {{daton|28|novembro|1883}} el parto de [[Kantono Lincoln (Vaŝingtonio)|Kantono Lincoln]]. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Douglas]] [[Kategorio:Kantono Douglas (Vaŝingtonio)| ]] rrjs90gmdu8q8394hubuu50do8v7xys Kantono Ferry (Vaŝingtonio) 0 198602 9400830 9298332 2026-06-13T08:17:51Z ThomasPusch 1869 9400830 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Ferry''' [fEri] (angle: ''Ferry County'') estas administra unuo en la [[usona ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo estas en la urbeto [[Republic (Vaŝingtonio)|Republic]]. Laŭ la usona Buroo Censa, la kantono ampleksas areon de 5 847 km², el kio 139 km² estas akvo; oni trovis tie en 2000 entute 7 260 loĝantojn. == Historio == La ŝtata parlamento kreis la kantonon la {{daton|21|februaro|1899}} el parto de [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Kantono Stevens]]. Oni ne esperantigu ĝian nomon "Pramŝipa Kantono" aŭ simile, ĉar la nomo venis de [[Elisha P. Ferry]], la unua ŝtatestro de Vaŝingtonio. == Vidu ankaŭ == [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Ferry]] ctauqne2q845takyuz7uld21sf769yy Kantono Pierce (Vaŝingtonio) 0 199167 9400843 9298291 2026-06-13T08:23:16Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400843 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} {{Informkesto usona kantono |kantono=Pierce |subŝtato=Vaŝingtonio |latitudo_g=47 |latitudo_m=3 |longituto_g=122 |longitudo_m=7 |sigelo= |sigela_larĝo= |mapo=Map_of_Washington_highlighting_Pierce_County.svg |mapa_larĝo= 150px |fondodato={{dato|22|decembro|1852}} |ĉefurbo=[[Tacoma]] |plej_granda_urbo= |areo_suma_km2=4 768 |areo_tera_km2=4 349 |areo_akva_km2=332 |loĝantaro=796 836 |censa_jaro= |taksa_jaro=2009 |denso_km2=170 |horzono=UTC-8 |retejo= |nomo_laŭ=Franklin Pierce |flago= |emblemo= }} '''Kantono Pierce''' [pIrs] (angle: ''Pierce County'') estas administra unuo en la meza parto de la [[usona ŝtato]] [[Vaŝingtonio]], situanta ambaŭborde de [[Puĝeta Fjordo]] kaj etendiĝanta orienten ĝis la kresto de la [[Kaskada Montaro]]. Sudokcidenta najbaro estas la ŝtata ĉefurbo [[Olympia (Vaŝingtonio)|Olimpio]], kaj norde situas la plej granda urbo de la ŝtato, [[Seattle (Vaŝingtonio)|Seatlo]]. La administra sidejo de la kantono situas en ĝia plej granda urbo, [[Tacoma (Vaŝingtonio)|Takomo]]. La kantono entenas areon de 4 679&nbsp;km², el kio 330&nbsp;km² estas akvo. En 2000, laŭ la tiujara usona censo, la kantono havis 700 820 loĝantojn. == Historio == La parlamento de [[Oregona Teritorio]] kreis la kantonon la {{daton|22|decembro|1852}} el parto de [[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Kantono Thurston]], kaj donis al ĝi la nomon de la usona prezidento [[Franklin Pierce]]. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] * [[Kicapa Duoninsulo]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{DEFAŬLTORDIGO:Pierce, Kantono}} [[Kategorio:Kantono Pierce (Vaŝingtonio)| ]] smslwzzxa0394mu6yxvr1nf1qilexay Kantono Mason (Vaŝingtonio) 0 199168 9400839 8658332 2026-06-13T08:21:51Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400839 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} [[Dosiero:Mason County Courthouse - Shelton Washington.jpg|eta|Kortumejo de Kantono Mason - [[Shelton (Vaŝingtonio)]]]] [[Dosiero:Map of Washington highlighting Mason County.svg|eta|Situo de Kantono Mason inter la [[kantonoj de Vaŝingtonio]]]] '''Kantono Mason''' [mEjsen] (angle: ''Mason County'') estas administra unuo en la okcidenta parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝia administra sidejo situas en ĝia sola urbo, [[Shelton (Vaŝingtonio)|Shelton]]. Laŭ la usona Buroo Censa, la kantono ampleksas 2 722 km², el kio 233 km² estas akvo. En 2014 la kantono havis 60 711 loĝantojn. == Historio == La ŝtata parlamento kreis la kantonon la {{daton|23|marto|1854}} el parto de [[Kantono King (Vaŝingtonio)|Kantono King]], nomante ĝin ''Sawamish County''; en 1864 oni ŝanĝis la nomon al ''Mason County''. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] * [[Kicapa Duoninsulo]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Mason]] f2jf59fnavz676cf8heg11lifj5hxmq Kantono Island (Vaŝingtonio) 0 199325 9400832 8658336 2026-06-13T08:19:40Z ThomasPusch 1869 9400832 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 8 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Island''' [Ajlend] (angle: ''Island County''; esperantigite: ''Insula Kantono'') estas administra unuo en la [[usona]] [[Usona ŝtato|ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo situas en la urbeto [[Coupeville (Vaŝingtonio)|Coupeville]], kaj ĝia plej granda urbo estas [[Oak Harbor (Vaŝingtonio)|Oak Harbor]]. La kantono konsistas el du insuloj, la pli granda [[Whidbey (insulo)|Whidbey]] kaj la malpli granda [[Camano (insulo)|Camano]] (plus sep insuletoj: Baby, Ben Ure, Deception, Kalamut, Minor, Smith, kaj Strawberry). La surfaca areo de la kantono estas 1 340 km², el kio 800 km² estas akvo kaj nur 540 km² estas seka tero. La usona Buroo Censa raportis, ke la loĝantaro de la kantono estis 71 558 homoj en la jaro 2000. ''Whidbey Island'' (kutime [[Vidbejo (Vaŝingtonio)|Vidbejo]] en Esperanto) estas insulo en Vaŝingtonio, ĉe la norda ekstremaĵo de [[Puĝeta Fjordo]]. Ĝi estas la plej granda insulo en Vaŝingtonio, kaj formas la plej grandan parton de sia kantono, [[Kantono Island (Vaŝingtonio)|Island County]]. == Historio == La parlamento de [[Oregona teritorio]] kreis Insulan Kantonon la {{daton|6|januaro|1853}} el parto de [[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)|Kantono Thurston]]. Komence ĝi ampleksis la tutan areon de la nuna kantonoj [[Kantono Snohomish (Vaŝingtonio)|Snohomish]], [[Kantono Skagit (Vaŝingtonio)|Skagit]], [[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Whatcom]], kaj [[Kantono San Juan (Vaŝingtonio)|San Juan]]. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} :''(anglalingvaj)'' * [http://www.islandcounty.net/ Oficiala kantona retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070119085950/http://www.islandcounty.net/ |date=2007-01-19 }} * [http://www.islandcountyguide.com Island County Guide - Reta komerca kaj komunuma rimedaro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090504233320/http://www.islandcountyguide.com/ |date=2009-05-04 }} * [http://www.islandtransit.org/ Island Transit] (senpaga kantona aŭtobussistemo) [[Kategorio:Kantono Island (Vaŝingtonio)| ]] [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Island]] bmuemzr4dyx5211q2sdw1yjbowanx7z Kantono Skamania 0 199366 9401123 8658338 2026-06-13T11:23:01Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Kantono Skamania (Vaŝingtonio)]] al [[Kantono Skamania]] anstataŭigante alidirektilon: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio ne necesas 8658338 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Skamania''' [skamEjnja] (angle: ''Skamania County'') estas administra unuo en suda parto de la [[usona]] [[Usona ŝtato|ŝtato]] [[Vaŝintonio]]. Ĝia administra sidejo situas en la plej granda urbo en la kantono, [[Stevenson (Vaŝingtonio)|Stevenson]]. La kantono kovras surfacan areon de 4 361 km², el kio 71 km² estas akvo. == Historio == La parlamento de [[Vaŝingtona Teritorio]] kreis la kantonon la {{daton|1|marto|1854}}. Ĝia nomo devenas de [[Ĉinukaj lingvoj|ĉinuklingva]] <!-- Rim.: ne temas pri ĉinuka piĝino --> vorto kun la signifo "rapida akvo", aludanta [[Kolumbio (rivero)|Kolumbion]], kiu formas ĝian sudan limon. == Vidu ankaŭ == [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Skamania]] pxts92ft1u2mpim6583ez6jy4b5y22v 9401157 9401123 2026-06-13T11:45:12Z ThomasPusch 1869 + retejo 9401157 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Skamania''' [skamEjnja] (angle: ''Skamania County'') estas administra unuo en suda parto de la [[usona]] [[Usona ŝtato|ŝtato]] [[Vaŝintonio]]. Ĝia administra sidejo situas en la plej granda urbo en la kantono, [[Stevenson (Vaŝingtonio)|Stevenson]]. La kantono kovras surfacan areon de 4 361 km², el kio 71 km² estas akvo. == Historio == La parlamento de [[Vaŝingtona Teritorio]] kreis la kantonon la {{daton|1|marto|1854}}. Ĝia nomo devenas de [[Ĉinukaj lingvoj|ĉinuklingva]] <!-- Rim.: ne temas pri ĉinuka piĝino --> vorto kun la signifo "rapida akvo", aludanta [[Kolumbio (rivero)|Kolumbion]], kiu formas ĝian sudan limon. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Skamania]] 6r1fdetjuigzbse19y0clvzgw27kjvu Kantono Lewis (Vaŝingtonio) 0 199376 9400836 9184896 2026-06-13T08:20:57Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400836 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|kantono Lewis}} {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Lewis''' [lUis] (angle: ''Lewis County'') estas administra unuo en la [[usona]] [[Usona ŝtato|ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo situas en la urbo [[Chehalis (Vaŝingtonio)|Chehalis]], kaj ĝia plej granda urbo estas [[Centralia (Vaŝingtonio)|Centralia]]. Alia urbo estas [[Vader (Vaŝingtonio)|Vader]]. Pli malgrava [[Morton (Vaŝingtonio)|Morton]]. == Geografio == Kantono Lewis enhavas surfacan areon de 6 310&nbsp;km², el kio nur 74&nbsp;km² estas akvo. Entute 68 600 homoj enloĝis la kantonon en 2000, laŭ la usona censo. == Historio == La provizora registaro de [[Oregona teritorio]] kreis la kantonon la {{daton|19|decembro|1845}}. Ĝi ricevis la nomon Lewis honore al la usona esploristo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P138|parameter=link}}''<!--Meriwether Lewis-->. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Lewis]] 041va9i1as6zro9a9chbzp56ic9ezom Kantono Lincoln (Vaŝingtonio) 0 199517 9400838 8853398 2026-06-13T08:21:20Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400838 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|kantono Lincoln}} {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} [[Dosiero:Map of Washington highlighting Lincoln County.svg|eta|dekstra|Situo de Kantono Lincoln en Vaŝingtonio]] '''Kantono Lincoln''' (angle: ''Lincoln County'', prononco {{prononco|LINken KAŬNti}}, laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|lˈɪŋkən kˈa͡ʊnti}}]) estas administra unuo en la [[usona]] [[Usona ŝtato|ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo situas en la plej granda urbo de la kantono, [[Davenport (Vaŝingtonio)|Davenport]]. == Geografio == Laŭ la usona Buroo Censa, la kantono kovras surfacan areon de 6 060&nbsp;km², el kio 74&nbsp;km² estas akvo. La loĝantaro laŭ la censo de aprilo 2000 konsistis el 10 184 homoj. En aprilo 2010 estis 10 570 homoj kaj en aprilo 2020 estis 10 876, do la loĝantaro restas pli-malpli konstanta kaj nur minimume kreskas. == Historio == La kantono kreiĝis la {{daton|24|novembro|1883}} el parto de [[Kantono Whitman (Vaŝingtonio)|Kantono Whitman]]; oni nomis ĝin laŭ la eksa usona prezidento [[Abraham Lincoln]]. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantono Lincoln (Vaŝingtonio)]] [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Lincoln]] a02oddbgupg51h9rcg14yuq3p9g1lvh Kantono Pacific (Vaŝingtonio) 0 199661 9400806 8658345 2026-06-13T08:01:13Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400806 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} [[Dosiero:Map of Washington highlighting Pacific County.svg|eta|dekstra|Situo de Kantono Pacific en [[Vaŝingtonio]]]] '''Kantono Pacific''' [pasIfik] (angle: ''Pacific County'') estas administra unuo en la sudokcidenta angulo de la [[usona]] [[Usona ŝtato|ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo situas en la urbo [[South Bend (Vaŝingtonio)|South Bend]], kaj la plej granda urbo en la kantono estas [[Raymond (Vaŝingtonio)|Raymond]]. == Geografio == La kantono kovras areon de 3 169&nbsp;km², el kio 752&nbsp;km² estas akvo. En la kantono loĝis 20 984 homoj en 2000, laŭ la tiujara usona censo. == Historio == La parlamento de Oregona teritorio kreis la kantonon la {{daton|4|februaro|1851}}. Ĝia nomo venis de la oceano, kiu formas ĝian okcidentan limon. == Vidu ankaŭ == [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Pacific]] 62z0kxwv4zepkh139t3qz15xy2acpw7 9400808 9400806 2026-06-13T08:01:48Z ThomasPusch 1869 sama mapo ne estu dufoje 9400808 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Pacific''' [pasIfik] (angle: ''Pacific County'') estas administra unuo en la sudokcidenta angulo de la [[usona]] [[Usona ŝtato|ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo situas en la urbo [[South Bend (Vaŝingtonio)|South Bend]], kaj la plej granda urbo en la kantono estas [[Raymond (Vaŝingtonio)|Raymond]]. == Geografio == La kantono kovras areon de 3 169&nbsp;km², el kio 752&nbsp;km² estas akvo. En la kantono loĝis 20 984 homoj en 2000, laŭ la tiujara usona censo. == Historio == La parlamento de Oregona teritorio kreis la kantonon la {{daton|4|februaro|1851}}. Ĝia nomo venis de la oceano, kiu formas ĝian okcidentan limon. == Vidu ankaŭ == [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Pacific]] kgwukfn7mh02wgkp53nfc4010zqrl56 9400841 9400808 2026-06-13T08:22:17Z ThomasPusch 1869 /* Vidu ankaŭ */ 9400841 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Pacific''' [pasIfik] (angle: ''Pacific County'') estas administra unuo en la sudokcidenta angulo de la [[usona]] [[Usona ŝtato|ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo situas en la urbo [[South Bend (Vaŝingtonio)|South Bend]], kaj la plej granda urbo en la kantono estas [[Raymond (Vaŝingtonio)|Raymond]]. == Geografio == La kantono kovras areon de 3 169&nbsp;km², el kio 752&nbsp;km² estas akvo. En la kantono loĝis 20 984 homoj en 2000, laŭ la tiujara usona censo. == Historio == La parlamento de Oregona teritorio kreis la kantonon la {{daton|4|februaro|1851}}. Ĝia nomo venis de la oceano, kiu formas ĝian okcidentan limon. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Pacific]] bpqjyati2njd3mkp8q5erxtr8etta9w Kantono Pend Oreille (Vaŝingtonio) 0 199702 9400842 8658346 2026-06-13T08:22:42Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400842 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Kantono Pend Oreille''' [pandorEj] (angle: ''Pend Oreille County'') estas administra unuo en la nordorienta angulo de la [[usona]] [[Usona ŝtato|ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo situas en ĝia plej granda urbo, [[Newport (Vaŝingtonio)|Newport]]. == Geografio == Kantono Pend Oreille entenas surfacan areon de 3 692 km², el kio nur 65 km² estas akvo. Ĝin enloĝis 11 732 homoj en 2000, laŭ la tiujara usona censo. == Historio == La ŝtata parlamento kreis la kantonon la {{Daton|1|marto|1911}} el parto de [[Kantono Stevens (Vaŝingtonio)|Kantono Stevens]]. La nomo de la kantono devenas de tiea indiĝena popolo, la tribo kalispela, aŭ "Pend d'Oreilles", kiu signifas en la franca lingvo "orelringoj", tiel nomataj pro la tradiciaj orelaj ornamaĵoj de tiu popolo. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantono Pend Oreille (Vaŝingtonio)| ]] [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Pend Oreille]] os018hvopfg231ob7jxd1arruanttxg Kantono San Juan (Vaŝingtonio) 0 199703 9401092 9172034 2026-06-13T10:59:38Z ThomasPusch 1869 + retejo 9401092 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|kantono San Juan}} {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} [[Dosiero:Map of Washington highlighting San Juan County.svg|eta|dekstra|Situo de Kantono San Juan en Vaŝingtonio]] '''Kantono San Juan''' [senŭAn] (angle: ''San Juan County'', esperantigita kiel '''Kantono Sanjuana''') estas administra unuo en la nordokcidenta parto de la [[usona]] [[Usona ŝtato|ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo situas en ĝia plej granda urbo, [[Friday Harbor (Vaŝingtonio)|Friday Harbor]]. == Geografio == La kantono konsistas el multaj insuloj de la [[Insularo Sanjuana]], el kiuj la plej grandaj estas * [[San Juan Island (Vaŝingtonio)|Insulo San Juan]] * [[Orcas Island (Vaŝingtonio)|Insulo Orcas]] * [[Lopez Island (Vaŝingtonio)|Insulo Lopez]] * [[Shaw Island (Vaŝingtonio)|Insulo Shaw]] La surfaca areo de la kantono estas 1 609&nbsp;km², el kio 1 156&nbsp;km² estas akvo kaj nur 453&nbsp;km² estas seka tero. La usona censo trovis 14 077 loĝantojn en la kantono en 2000. == Historio == La ŝtata parlamento kreis la kantonon la {{daton|31|oktobro|1873}} el parto de [[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Kantono Whatcom]]. Ĝi prenis la nomon de la plej granda insulo, siavice nomita en [[1791]] de la hispana esploristo [[Francisco de Eliza]], la unua eŭropano ĝin vidinta, honore al la biblia sanktulo [[Johano la Baptisto]]. Insularo Sanjuana estis disputata teritorio inter Usono kaj Britio, 1846-1872, dum kio okazis la komika [[Porka Milito]] en [[1859]]. == Vidu ankaŭ == * [[kantonoj de Vaŝingtonio]] == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantono San Juan (Vaŝingtonio)| ]] [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|San Juan]] 5tfl4dje4thnaq3lep931g5bsz7r449 9401096 9401092 2026-06-13T11:00:50Z ThomasPusch 1869 9401096 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|kantono San Juan}} {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} [[Dosiero:Map of Washington highlighting San Juan County.svg|eta|dekstra|Situo de Kantono San Juan en Vaŝingtonio]] '''Kantono San Juan''' [senŭAn] (angle: ''San Juan County'', esperantigita kiel '''Kantono Sanjuana''') estas administra unuo en la nordokcidenta parto de la [[usona]] [[Usona ŝtato|ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo situas en ĝia plej granda urbo, [[Friday Harbor (Vaŝingtonio)|Friday Harbor]]. == Geografio == La kantono konsistas el multaj insuloj de la [[Insularo Sanjuana]], el kiuj la plej grandaj estas * [[San Juan Island (Vaŝingtonio)|Insulo San Juan]] * [[Orcas Island (Vaŝingtonio)|Insulo Orcas]] * [[Lopez Island (Vaŝingtonio)|Insulo Lopez]] * [[Shaw Island (Vaŝingtonio)|Insulo Shaw]] La surfaca areo de la kantono estas 1 609&nbsp;km², el kio 1 156&nbsp;km² estas akvo kaj nur 453&nbsp;km² estas seka tero. La usona censo trovis 14 077 loĝantojn en la kantono en 2000. == Historio == La ŝtata parlamento kreis la kantonon la {{daton|31|oktobro|1873}} el parto de [[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Kantono Whatcom]]. Ĝi prenis la nomon de la plej granda insulo, siavice nomita en [[1791]] de la hispana esploristo [[Francisco de Eliza]], la unua eŭropano ĝin vidinta, honore al la biblia sanktulo [[Johano la Baptisto]]. Insularo Sanjuana estis disputata teritorio inter Usono kaj Britio, 1846-1872, dum kio okazis la komika [[Porka Milito]] en [[1859]]. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} [[Kategorio:Kantono San Juan (Vaŝingtonio)| ]] [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|San Juan]] mf05nck9n51l471yxyznkurzh67pkvf Kantono Skagit 0 200596 9401126 8658354 2026-06-13T11:23:39Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Kantono Skagit (Vaŝingtonio)]] al [[Kantono Skagit]] anstataŭigante alidirektilon: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio ne necesas 8658354 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} [[Dosiero:Map of Washington highlighting Skagit County.svg|eta|dekstra|Situo de Kantono Skagit en Vaŝingtonio]] '''Kantono Skagit''' [skEĝet] (angle: ''Skagit County'') estas administra unuo en norda parto de la [[usona]] [[Usona ŝtato|ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo situas en la plej granda urbo de la kantono, nome [[Mount Vernon (Vaŝingtonio)|Mount Vernon]]. == Geografio == La kantono kovras 4 974 km² da surfaca areo, el kio 480 km² estas akvo. Laŭ la usona Buroo Censa, en 2000 oni trovis 102 979 loĝantojn en Kantono Skagit. === Urboj kaj vilaĝoj === * [[Anacortes (Vaŝingtonio)|Anacortes]] * [[Bow (Vaŝingtonio)|Bow]] * [[Mount Vernon (Vaŝingtonio)|Mount Vernon]] == Historio == La parlamento de Vaŝingtonio kreis la kantonon la {{daton|28|novembro|1883}} el parto de [[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Kantono Whatcom]]. Oni nomis ĝin laŭ la rivero Skagit, kiu fluas tra la kantonon al la maro. == Vidu ankaŭ == [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Skagit]] a7xw5kkf7w099735wd7jywrnx347zvk 9401155 9401126 2026-06-13T11:44:40Z ThomasPusch 1869 + retejo 9401155 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} [[Dosiero:Map of Washington highlighting Skagit County.svg|eta|dekstra|Situo de Kantono Skagit en Vaŝingtonio]] '''Kantono Skagit''' [skEĝet] (angle: ''Skagit County'') estas administra unuo en norda parto de la [[usona]] [[Usona ŝtato|ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia administra sidejo situas en la plej granda urbo de la kantono, nome [[Mount Vernon (Vaŝingtonio)|Mount Vernon]]. == Geografio == La kantono kovras 4 974 km² da surfaca areo, el kio 480 km² estas akvo. Laŭ la usona Buroo Censa, en 2000 oni trovis 102 979 loĝantojn en Kantono Skagit. === Urboj kaj vilaĝoj === * [[Anacortes (Vaŝingtonio)|Anacortes]] * [[Bow (Vaŝingtonio)|Bow]] * [[Mount Vernon (Vaŝingtonio)|Mount Vernon]] == Historio == La parlamento de Vaŝingtonio kreis la kantonon la {{daton|28|novembro|1883}} el parto de [[Kantono Whatcom (Vaŝingtonio)|Kantono Whatcom]]. Oni nomis ĝin laŭ la rivero Skagit, kiu fluas tra la kantonon al la maro. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Skagit]] a7i0w3ivsemvdtseozamqp5jzytfgfn Kantono Snohomish 0 200645 9401119 8658387 2026-06-13T11:22:16Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Kantono Snohomish (Vaŝingtonio)]] al [[Kantono Snohomish]] anstataŭigante alidirektilon: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio ne necesas 8658387 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} [[Dosiero:Map of Washington highlighting Snohomish County.svg|eta|dekstra|Situo de Kantono Snohomish en Vaŝingtonio]] '''Kantono Snohomish''' [snohOŭmiŝ] (angle: ''Snohomish County'') estas administra unuo en la [[usona]] [[Usona ŝtato|ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia plej granda urbo, kie situas ĝia administra sidejo, estas [[Everett (Vaŝingtonio)|Evereto]]. == Geografio == La surfaca areo de la kantono estas 5 689 km², el kio 278 km² estas akvo. En 2000, laŭ la tiujara usona censo, 606 024 homoj loĝis en Kantono Snohomish. Urboj estas [[Arlington (Vaŝingtonio)|Arlington]]. === Komunumoj === * [[Bothell (Vaŝingtonio)]] * [[Woodway (Vaŝingtonio)]] == Historio == La parlamento de [[Oregona teritorio]] kreis la kantonon la {{daton|14|januaro|1852}} el parto de [[Kantono Island (Vaŝingtonio)|Kantono Island]]. La nomo venis de samnomaj [[Snohomiŝa rivero|rivero]] kaj [[Snohomiŝa popolo|indiĝena bando]], [[Laŝucida lingvo|laŝucide]] "sduhubš". == Vidu ankaŭ == [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Snohomish]] ppca43jpjn5qvy8ac4vzb11pw2j1c3v 9401159 9401119 2026-06-13T11:45:29Z ThomasPusch 1869 + retejo 9401159 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=kantono |lando = Usono |regiono = Vaŝingtonio |regiono tipo = Subŝtato |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |situo sur mapo2=Vaŝingtonio |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = US-WA |kodo = |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |mapligilo = jes |zomo = 7 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} [[Dosiero:Map of Washington highlighting Snohomish County.svg|eta|dekstra|Situo de Kantono Snohomish en Vaŝingtonio]] '''Kantono Snohomish''' [snohOŭmiŝ] (angle: ''Snohomish County'') estas administra unuo en la [[usona]] [[Usona ŝtato|ŝtato]] [[Vaŝingtonio]]. Ĝia plej granda urbo, kie situas ĝia administra sidejo, estas [[Everett (Vaŝingtonio)|Evereto]]. == Geografio == La surfaca areo de la kantono estas 5 689 km², el kio 278 km² estas akvo. En 2000, laŭ la tiujara usona censo, 606 024 homoj loĝis en Kantono Snohomish. Urboj estas [[Arlington (Vaŝingtonio)|Arlington]]. === Komunumoj === * [[Bothell (Vaŝingtonio)]] * [[Woodway (Vaŝingtonio)]] == Historio == La parlamento de [[Oregona teritorio]] kreis la kantonon la {{daton|14|januaro|1852}} el parto de [[Kantono Island (Vaŝingtonio)|Kantono Island]]. La nomo venis de samnomaj [[Snohomiŝa rivero|rivero]] kaj [[Snohomiŝa popolo|indiĝena bando]], [[Laŝucida lingvo|laŝucide]] "sduhubš". == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio|Snohomish]] jqh5j0zekewz7wawovn117oi3f7ckoo Uzanto:Viktoro 2 200918 9401037 8349978 2026-06-13T09:38:25Z Viktoro 3108 ĝisdatigoj 9401037 wikitext text/x-wiki Mia familia nomo estas SIMONNET (Simone'). Mi naskiĝis je la [[9-a de novembro|9-an de novembro]] [[1984]] en [[Francujo]], filo de [[Francisko Simonnet]]. Mi loĝis: * dum kvar jaroj en [[Mayenne]] en la urbo [[Laval (Mayenne)|Lavalo]]. * dum ok jaroj en [[Haute-Savoie]] apud la [[lemano|lemana]] lago. * dum pli ol jaro en [[Yonne|Ikaŭno]] en la urbo [[Sens]]. * dum pli ol kvin jaroj en [[Vosges|Vogezoj]] en la urbeto [[Mirecourt|Mirekurto]]. Mi estas nun apud [[Parizo]]. Mi estas precipe aktiva en la '''franclingva''' Vikipedioj. Mi estas membro de: * [[UEA]], * [[Franca Katolika Esperanto-Asocio]], komitatano inter [[2012]] kaj [[2026]], * [[IKUE]], * [[Francilia_Esperanto-Federacio]], estrarano ekde [[2025]], * [[Espéranto-France]], estrarano ekde 2025. {| border="0" |+ Uzantoskatoloj |{{Uzanto UTC|+1|jes}}{{Uzantoskatolo|Viro|vegetarismo|vino|klasika muziko|GMO ne|lingvoj|ekologiaenergioj}} |{{Uzantoskatolo|Tero|Loĝas1|Eŭropa Unio loĝanto|Francio|Netabako|Kristano|kristano-2|Siesto|nenia narkotaĵo}} |{{Uzantoskatolo|Komputilisto|Linukso|Ubuntu|GNOME|OpenOffice|Mozilo|Uzantajŝablonoj}} {{BabelLando|lingvonombro=5| l1=fr-D| l2=eo-D| l3=en-1| l4=vi-0| l5=hu-0| lando=Francio| loko=Vincennes| lokospeco=u| nomo=Victor Simonnet }} |} [[fr:Utilisateur:Victor_Simonnet]] szqu0qqu5t2bh7qj8arztgz21xvo2iw Ivo Osibov 0 211647 9400994 6426256 2026-06-13T09:18:46Z Viktoro 3108 forpaso 9400994 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo = Ivo Osibov | dosiero = [[Dosiero:Ivo Osibov en aprilo 2004.jpg|140px]] | priskribo = Ivo Osibov en aprilo 2004 | pseŭdonomo = | dato de naskiĝo = | loko de naskiĝo = | nacieco = kroata | tradukis = | dato de morto = | loko de morto = | verkis = | aliaj aktivaĵoj = vidu tekste | akademiano = | denaska esperantisto = | esperantistiĝis en = }} '''Ivo OSIBOV''' (naskiĝis [[1937]], mortis la [[11-a de junio|11-an de junio]] [[2026]] en [[Split]]) estas [[kroata esperantisto]], kiu lernis Esperanton en [[1952]]. Li estas magistro pri juro, kaj laboras kiel supera lekciisto pri Komerca Juro kaj Kompania Juro en Jura Fakultato kaj Ekonomia Fakultato de la [[Universitato de Split]]. Inter la jaroj 1959 kaj 1968 li estis estrarano de [[TEJO]], de 1964 ĝis 1968 estis prezidanto de TEJO, en la periodoj 1968-1974, 1990-1995 kaj 2001-2004 estis [[Komitato de UEA|komitatano]] de [[UEA]] kaj inter la jaroj 2001 kaj 2004 funkciis kiel ĝenerala sekretario en la [[estraro de UEA 2001-2004|estraro de UEA]]. {{ĝermo|esperantisto}} {{Vivtempo|Osibov, Ivo}} [[Kategorio:Kroataj esperantistoj]] [[Kategorio:Estraranoj de UEA]] [[Kategorio:Prezidantoj de TEJO]] 0uywwtcv4cfwahkules60e6bjcmwlux 9401121 9400994 2026-06-13T11:22:21Z Viktoro 3108 ĝisdatigoj informkesto 9401121 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo = Ivo Osibov | dosiero = [[Dosiero:Ivo Osibov en aprilo 2004.jpg|140px]] | priskribo = Ivo Osibov en aprilo 2004 | pseŭdonomo = | dato de naskiĝo = [[1937]] | loko de naskiĝo = | nacieco = kroata | tradukis = | dato de morto = [[11-a de junio]] [[2026]] | loko de morto = [[Split]], [[Kroatio]] | verkis = | aliaj aktivaĵoj = vidu tekste | akademiano = | denaska esperantisto = | esperantistiĝis en = }} '''Ivo OSIBOV''' (naskiĝis [[1937]], mortis la [[11-a de junio|11-an de junio]] [[2026]] en [[Split]]) estas [[kroata esperantisto]], kiu lernis Esperanton en [[1952]]. Li estas magistro pri juro, kaj laboras kiel supera lekciisto pri Komerca Juro kaj Kompania Juro en Jura Fakultato kaj Ekonomia Fakultato de la [[Universitato de Split]]. Inter la jaroj 1959 kaj 1968 li estis estrarano de [[TEJO]], de 1964 ĝis 1968 estis prezidanto de TEJO, en la periodoj 1968-1974, 1990-1995 kaj 2001-2004 estis [[Komitato de UEA|komitatano]] de [[UEA]] kaj inter la jaroj 2001 kaj 2004 funkciis kiel ĝenerala sekretario en la [[estraro de UEA 2001-2004|estraro de UEA]]. {{ĝermo|esperantisto}} {{Vivtempo|Osibov, Ivo}} [[Kategorio:Kroataj esperantistoj]] [[Kategorio:Estraranoj de UEA]] [[Kategorio:Prezidantoj de TEJO]] ey1xiiv76foem6dbtlpq2hkwdi6y0sx Takeda Katsuyori 0 212518 9401048 8473047 2026-06-13T09:42:48Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401048 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''TAKEDA Katsuyori''' ([[japana|japane]]: 武田勝頼; naskiĝis en [[1546]]; mortis la [[3-an de aprilo]] [[1582]]) estis [[japanio|japana]] [[samurajo]] el la [[Sengoku-epoko]]. Li famiĝis kiel estro de la [[Takeda]]-klano kaj sukcedinto de la fama [[daimio]] [[Takeda Shingen]]. Li estis filo de [[Takeda Shingen]] kaj ''[[Suwa goryonin]]'' (諏訪御料人; la vera nomo estas nekonata), la filino de [[Suwa Yorishige]]. Inter liaj gefiloj estis [[Takeda Nobukatsu]] kaj [[Takeda Katsuchika]].<ref>http://www2.harimaya.com/sengoku/html/takeda.html</ref> == Bibliografio == * Shibatsuji Shunroku 柴辻俊六 kaj Hirayama Masaru 平山優. ''Takeda Katsuyori no Subete'' 武田勝頼のすべて. Tokyo: Shin Jinbutsu Ōraisha 新人物往来社, 2007. * Shibatsuji Shunroku 柴辻俊六, ''Takeda Katsuyori'' 武田勝頼. Tokyo: Shin Jinbutsu Ōraisha 新人物往来社, 2003. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.interq.or.jp/pure/miyatate/takeda-katsuyori.htm Takeda Katsuyori no Saiki (japane)] * [http://www.city.kofu.yamanashi.jp/kanko/history/0103.htm Yamanashi Prefecture page on Takeda Katsuyori (japane)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070614061236/http://www.city.kofu.yamanashi.jp/kanko/history/0103.htm |date=2007-06-14 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Daimioj]] 1cbccc93zqx4qu06flz8yd06g7jrgav Traktatoj de Romo 0 217057 9401010 8485112 2026-06-13T09:26:42Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401010 wikitext text/x-wiki {{Tiu-ĉi artikolo|temas pri la Traktatoj de Romo subskribitaj dum la jaro [[1957]]. Pri samnomaj traktatoj el la jaroj [[1924]] kaj [[1983]] vidu la paĝon [[Traktato de Romo]]}} <div style="float:right;margin-left:1em">[[Dosiero:Flago-de-la-Eŭropa-Unio.svg|150ra]]</div> La '''Traktatoj de Romo''' interkonsentiĝis la [[25-a de marto|25-an de marto]] [[1957]] en la italia ĉefurbo [[Romo]]. Subskribintaj membroŝtatoj estis [[Dosiero:Flag_of_Belgium.svg|20ra]] [[Belgio]], [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|20ra]] [[Francio]], [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra]] [[Germanio]] (FRG), [[Dosiero:Flag of the Netherlands.svg|20ra]] [[Nederlando]], [[Dosiero:Flago-de-Italio.svg|20ra]] [[Italio]] kaj [[Dosiero:Flago-de-Luksemburgio.svg|20ra]] [[Luksemburgio]]. Temis pri # la [[Traktato pri la fondo de la Eŭropa Komunumo|traktato pri la fondo de la]] [[Eŭropa Ekonomia Komunumo]] (EEK), renomita traktato de [[Eŭropa Komunumo]] (EK) en [[1992]], kaj # la traktato pri la fondo de la [[Eŭropa Komunumo pri Atomenergio]] (EKAE, aŭ Eŭratomo). La du komunumoj estis du esencaj eroj de la poste fondita [[Eŭropa Komunumaro]]. Kune kun la [[Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo]] el la du komunumoj fine ekde la sekva [[Traktato de Mastriĥto]] de [[1992]] ekestis la [[Eŭropa Unio]]. == Celoj de la fonditaj komunumoj == [[Dosiero:EGKS.png|eta|160ra|<center>la fondaj membroŝtatoj de la EEK kaj EKAE]] === EEK === * sekurigo de la socia kaj ekonomia progreso en ĉiuj membroŝtatoj * forigo de bariloj inter la membroŝtatoj, forigo de [[dogano]]j * plibonigo de la viva kaj labora leĝaro * disvastiĝo de la komuna ekonomio, balancita komerco, justa konkurenco * komuna komerca, agrikultura kaj trafika politikoj * konservo kaj stabiligo de paco kaj libereco * garantio pri libera trafiko de personoj, servoj, kapitalo kaj varoj * pliproksimigo de enŝtataj leĝoj * ena kaj ekstera financa stabileco === EKAE === * sekura kaj efika utiligo de [[atomenergio]] * subteno de la esploro pri la teknologio * disvastiĝo de konoj, la protekto de la sano de la kunlaborantoj de la atomenergia industrio samkiel la tuta enloĝantaro * kreo de komunaj atomenergiaj interŝtataj entreprenoj * havigo de materialoj necesaj por utiligo de la atomenergio * kontrolo de la sekureco de la atomenergiaj entreprenoj kaj la atomenergiaj rilatoj kun entreprenoj kaj registaroj de nemembraj ŝtatoj La interpliproskimiĝo de la ekonomiaj politikoj (unuecigo de [[imposto]]j, leĝoj pri [[medioprotekto]], lukto kontraŭ [[senlaboreco]], minimumaj [[salajro]]j kaj multo pli) okazu en etaj paŝoj ene de 12 jaroj. Okaze de la 50-jariĝo de la Traktatoj de Romo dum la jaro [[2007]] ĉiu ŝtato de la [[Eŭrozono]] eldonis specialan moneron je 2 [[eŭro]]j kun pli-malpli la sama motivo. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.ena.lu?lang=3&doc=26705 historio de la Traktatoj de Romo (animacio)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930181717/http://www.ena.lu/?lang=3&doc=26705 |date=2007-09-30 }} * {{Dokumentado de Eŭropa Unio|Eŭropaj Traktatoj}} [[Kategorio:Eŭropa Unio]] 3ithz2eg7d958pajca6jafyul6jv2q0 Vatikanaj eŭro-moneroj 0 218132 9400552 9272331 2026-06-12T19:48:59Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400552 wikitext text/x-wiki Kvankam Vatikanurbo ne estas membroŝtato de la Eŭropa Unio, en duflanka interkonsento inter la ŝtato Italio nome de la Unio kaj la papa administrejo en Vatikanurbo de la jaro 2001 estis decidite, ke Vatikanurbo rajtas uzi la komunan eŭropan valuton en sia lando kaj rajtas produkti proprajn eŭro-monerojn ĝis la kvanto de difinita ono de la monkvanto, kiun rajtas produkti la ŝtato Italio. Similaj duflankaj interkonsentoj ankaŭ estis subskribitaj inter la Eŭropa Unio kaj la etaj ŝtatoj [[San-Marino]] kaj [[Monako]]. Tiuj valutaj interkonsentoj konsideriĝis necesaj, ĉar la tri ŝtatoj antaŭ la enkonduko de la komuna eŭropa valuto estis parto de valuta unio kun [[Italio]] (San-Marino kaj Vatikano) respektive [[Francio]] (Monako). La vatikanaj eŭro-moneroj - Vatikano origine rajtis produkti monerojn en suma valoro de ĉiujare 670.000 Eŭroj, ekde la jaro 2004 temas pri ĉiujare unu miliono da Eŭroj - havas la plej malgrandan eldonkvanton de ĉiuj eŭro-moneroj kaj tial inter kolektistoj aparte deziratas. La ĝisnunaj eldonoj jam antaŭ la oficialaj datoj de eldono estis elaĉetitaj kaj tial neniam estis uzitaj kiel [[ĉiutaga pagilo]], kvankam ili teorie estas valida tia ĉiutaga pagilo. Pli altaj eldonoj nur estas permesataj dum tiel nomata "Sankta Jaro" (la venonta estos [[2025]], en la kazo de specialaj jubileoj (ekzemple dum [[2003]] la 25-jara jubileo de la papiĝo de [[Johano Paŭlo la 2-a]]) aŭ en la kazo de morto de papo (ekzemple la 2-an de aprilo [[2005]] - morto de papo [[Johano Paŭlo la 2-a]]). Tiam Vatikanurbo rajtas laŭ la origina interkonsento de 2001 aldone produkti monerojn en valoro de 250.000 Eŭroj, ekde la jaro 2004 en aldona valoro de 300.000 Eŭroj. {{Eŭro-moneroj|Vatikano|vatikanurbaj|itala ŝtata stampejo ''Istituto Poligrafico e Zecca Dello Stato'' en Romo|1}} Ĉiu serio de la vatikanaj eŭro-moneroj havas la saman motivon por ĉiuj ok moneroj: portreton de la papo, la vortojn ''CITTÀ DEL VATICANO'' (do [[Vatikano]]), la 12 steloj de la Eŭropa Unio kaj la produktojaron. Kaze ke post morto de papo ne jam elektiĝis nova papo, la bildo de papo anstataŭiĝas pere de la blazono de la tiel nomata "Apostola Ĉambro". Pro la bildigo de la papo antaŭ la enkonduko de la Eŭro estis protestoj ĉefe en Skandinavio kaj Francio: La kontraŭantoj argumentis, ke la bildigo de religia gvidanto estas kontraŭ la postulenda religia kaj ideologia neŭtraleco de la Eŭropa Unio. La administrejo Vatikanurbo tamen kontraŭargumentis, ke la bildigo de sia ŝtatestro same permeseblas kiel la bildigoj de aliaj ŝtatestroj sur aliaj naciaj eŭro-moneroj, kaj sukcesis per sia argumentado. === Unua serio (2002 ĝis 2005) === La unua serio montris sur la nacia flanko profilon de la papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] Ĉar la eŭro-moneroj de la jaro 2005 dum la momento de la papa morto (dum aprilo 2005) jam estis produktitaj, ili malgraŭ tiu evento eldoniĝis dum majo 2005 eldoniĝis. {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ '''Bildoj de la naciaj flankoj de la vatikanurbaj eŭro-moneroj (2002-2005)''' |- style="background:#CCCCCC" ! 0,01 € ! 0,02 € ! 0,05 € |- | <center></center> | <center></center> | <center></center> |- | colspan=3 | <div align="center"><small>[[Johano Paŭlo la 2-a|papo Johano Paŭlo la 2-a]]</small></div> |- style="background:#CCCCCC" ! 0,10 € ! 0,20 € ! 0,50 € |- | <center></center> | <center></center> | <center></center> |- | colspan=3 | <div align="center"><small>[[Johano Paŭlo la 2-a|papo Johano Paŭlo la 2-a]]</small></div> |- style="background:#CCCCCC" ! 1,00 € ! 2,00 € ! randoteksto de 2 € |- |<center></center> |<center></center> | rowspan=2 | <center>alterne * kaj cifero "2", <br />po ses-foje, do <br /> entute 6 steloj</center></center> |- | colspan=2 | <div align="center"><small>[[Johano Paŭlo la 2-a|papo Johano Paŭlo la 2-a]]</small></div> |} === Dua serio (2005) === Post la morto de Johano Paŭlo la 2-a produktiĝis serio de eŭro-moneroj, kiu sur la nacia flanko montris la signojn de la "Apostola Ĉambro", la blazonon de la administra kardinalo "Camerlengo" kaj la vortojn "Sede Vacante". La alia flanko montras kolombon, la simbolon de la kristana "Sankta Spirito" kaj la vortojn „Veni Sancte Spiritus“ („venu [[Sankta Spirito]]“) {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ '''Bildoj de la naciaj flankoj de la vatikanurbaj eŭro-moneroj (2005)''' |- style="background:#CCCCCC" ! 0,01 € ! 0,02 € ! 0,05 € |- | <center></center> | <center></center> | <center></center> |- | colspan=3 | <div align="center"><small>blazono de la Apostola Ĉambro kaj de la administra kardinalo "Camerlongo"</small></div> |- style="background:#CCCCCC" ! 0,10 € ! 0,20 € ! 0,50 € |- | <center></center> | <center></center> | <center></center> |- | colspan=3 | <div align="center"><small>blazono de la Apostola Ĉambro kaj de la administra kardinalo "Camerlongo"</small></div> |- style="background:#CCCCCC" ! 1,00 € ! 2,00 € ! randoteksto de 2 € |- |<center></center> |<center></center> | rowspan=2 | <center>alterne * kaj cifero "2", <br />po ses-foje, do <br /> entute 6 steloj</center></center> |- | colspan=2 | <div align="center"><small>blazono de la Apostola Ĉambro kaj de la administra kardinalo "Camerlongo"</small></div> |} === Tria serio (ekde 2006) === La 27-an de aprilo 2006 unuafoje eldoniĝis vatikanaj eŭro-moneroj kun la portreto de la nova papo [[Benedikto la 16-a]]. {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ '''Bildoj de la naciaj flankoj de la vatikanurbaj eŭro-moneroj (ekde 2006)''' |- style="background:#CCCCCC" ! 0,01 € ! 0,02 € ! 0,05 € |- | <center></center> | <center></center> | <center></center> |- | colspan=3 | <div align="center"><small> papo [[Benedikto la 16-a]]</small></div> |- style="background:#CCCCCC" ! 0,10 € ! 0,20 € ! 0,50 € |- | <center></center> | <center></center> | <center></center> |- | colspan=3 | <div align="center"><small>papo [[Benedikto la 16-a]]</small></div> |- style="background:#CCCCCC" ! 1,00 € ! 2,00 € ! randoteksto de 2 € |- |<center></center> |<center></center> | rowspan=2 | <center>alterne * kaj cifero "2", <br />po ses-foje, do <br /> entute 6 steloj</center> |- | colspan=2 | <div align="center"><small>papo [[Benedikto la 16-a]]</small></div> |} == Specialaj 2-eŭraj moneroj == De 2004 ĉiu eŭro-lando rajtas unufoje jare eldoni specialan moneron de du eŭroj. Tia specialaj eldonoj estas validaj pagiloj en la tuta eŭro-zono. Vatikano ĝis nun eldonis specialajn monerojn pri jenaj temoj: * 2004: 75-jara jubileo de la [[Lateranaj Traktatoj]] (bildigo de la ŝtata teritorio kaj de la vatikana katedralo de Sankta Petro) * 2005: 20-a katolika monda junulara tagaro en [[Kolonjo]], Germanio (bildigo de la katedralo de Kolonjo) * 2006: 500-jara jubileo de la svisa gvardio de la papo * 2007: 80-a naskiĝtago de la papo Benedikto la 16-a <center></center> == Vidu ankaŭ la paĝojn pri == * [[Eŭro-moneroj|bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj]] * la komuna eŭropa valuto [[Eŭro]] * la antaŭa valuto [[itala liro]], kiu validis ankaŭ en Vatikano == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.euro.ecb.int paĝoj de la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto-ĉe-Majno] * Oficiala komunikilo de la Eŭropa Unio: [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2005/c_308/c_30820051206en00170017.pdf bildigoj kaj priskriboj de la dua serio (en la angla)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110812100734/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2005/c_308/c_30820051206en00170017.pdf |date=2011-08-12 }} (formato pdf) * Oficiala komunikilo de la Eŭropa Unio: [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/c_186/c_18620060809en00020002.pdf bildigoj kaj priskriboj de la tria serio (en la angla)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110812093855/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/c_186/c_18620060809en00020002.pdf |date=2011-08-12 }} (formato pdf) [[Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj]] [[Kategorio:Vatikano]] a30pekfozf6p1v0tjraqx5mwm56uhq0 VAIO C1VJ 0 218661 9400527 8493007 2026-06-12T19:34:47Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + portalo 9400527 wikitext text/x-wiki {{Portalo Komputiko}} '''VAIO C1VJ''' - [[tekokomputilo]] far firmao [[Sony]]. La tekokomputilo estis unua kie, estis uzita [[procesoro]] [[Transmeta]] [[Crusoe]] [[TM5600]]. Produktado de la tekokomputilo estis lanĉita en fino de oktobro de [[2000]]. La tekokomputilo havis procesoron [[Crusoe]] [[TM5600]] kun frekvenco 600 M[[Hz]], [[durdisko]]n 12 G[[B]], [[ĉefmemoro]]n 128 M[[B]], kaj enmuntitan videokameron. La tekokomputilo havis dikecon 2,5 [[cm]] kaj pezis nur 900 g. Pro uzo de [[Crusoe]] la tekokomptilo povis funkcii ĝis 5,5 horoj. Kosto - 2300 [[$]] [[Kategorio:Aparataro]] [[Kategorio:Komputiko]] 5qca82yc7pd400i9caplort10re1jpq Stanisław Ignacy Witkiewicz 0 219315 9400966 8755112 2026-06-13T09:03:14Z Sj1mor 12103 9400966 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Stanisław Ignacy WITKIEWICZ''' [vitKJEviĉ], konata sub la pseŭdonimo '''Witkacy''' (naskiĝis la [[24-an de februaro]] [[1885]] en [[Varsovio]], mortis la [[18-an de septembro]] [[1939]] en [[Jeziory]], [[Pollando]]) estis [[Pollando|pola]] [[filozofo]], [[verkisto]], [[pentristo]], [[fotisto]] kaj [[poeto]]. == Vivo == Li estis filo de [[Stanisław Witkiewicz]] kaj Maria Pietrzkiewicz, naskiĝis en Varsovio en nobelara familio. La dato de lia naskiĝo estas duba - laŭ oficialaj dokumentoj li naskiĝis la 24-an de marto, la saman daton oni enskribis en dokumentojn dum la [[bapto]]. Tamen la familio kaj Witkiewicz mem festis sian naskiĝdatrevenon la 24-an de februaro. Li neniam vizitadis lernejon, pri lia klerigo okupiĝis la patro, invitanta hejmen la plej bonajn instruistojn. Danke al la patro, la juna Stanisław Ignacy tre interesiĝis pri arto kaj literaturo, estis homo sendependema kaj ofte ribelema kontraŭ patraj konsiloj. Liaj amikoj estis interalie [[Leon Chwistek]] - fama pentristo kaj matematikisto de [[Lviva Universitato]], [[Tadeusz Szymberski]] - intermilita poeto kaj [[Bronisław Malinowski]] - mondfama antropologo kun kiu Witkiewicz vojaĝis al Trobriand-insuloj kiel fotisto. Per la vojaĝo Malinowski volis lin konsoli post la [[sinmortigo]] de [[Jadwiga Janczewska]], la fianĉino de Witkiewicz. Post la reveno de [[Aŭstralio]], Witkiewicz servis en la [[Caro|cara]] armeo, en regimento, kiu antaŭe subpremis polajn ribelojn en la jaroj 1830 kaj 1863. Li batalis dum la [[1-a mondmilito]] kaj estis vundita dum sturma atako al [[Aŭstrio|aŭstraj]] trupoj. Post la [[Oktobra Revolucio]], kiun li travivis en [[Peterburgo]], li revenis al Pollando. Spertoj de la revolucio profunde influis liajn verkojn - pesimismajn respegulojn de la [[bolŝevikoj|bolŝevika]] revolucio kaj de naskiĝo de [[naziismo]] en [[Germanio]]. Forton kaj sorton de "blinda popolamaso", gvidatan de lertaj demagogoj, Witkacy priskribis en siaj [[dramo]]j (ekz. en ''Ŝuistoj''). == Witkiewicz en Esperanto == * en Esperanto aperis, en la traduko de Lidia Ligęza, Tomasz Chmielik kaj Walter Żelazny, la dramo ''Ŝuistoj''. Bjalistoka Esperanto-Societo, Bjalistoko, 2021. {{Projektoj}} {{Ĝermo|polo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Witkiewicz, Stanisław Ignacy}} [[Kategorio:Polaj pentristoj]] [[Kategorio:Polaj verkistoj]] [[Kategorio:Pollingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Polaj filozofoj]] [[Kategorio:Sinmortigintoj]] 88dms9hkn3tz1gj7s7r1yr0pl2bj2vk Josef Navrátil 0 222453 9400928 8256664 2026-06-13T08:52:38Z Sj1mor 12103 9400928 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Navratil 1830.jpg|eta|Josef Navrátil: ''Montara pejzaĝo ĉe la monaĥejo Vyšší Brod (Suda Bohemio)''. Ĉirkaŭ 1830]] [[Dosiero:Slany KL CZ mestansky dum cp 12 Vinarickeho ul 163.jpg|eta|La naskodomo de Josef Navrátil en Slaný]] '''Josef Navrátil''' (naskiĝis la [[17-an de februaro]] [[1798]] en [[Slaný]] – mortis la [[21-an de aprilo]] [[1865]] en [[Prago]]) estis [[ĉeĥa]] [[pentristo]]. == Biografio == Navrátil lernis ĉe sia patro metion de ĉambrofarbisto kaj post sekva studado en la Figurarta Altlernejo en [[Prago]] li fariĝis pentristo-dekoristo kaj plu kleriĝadis, i.a. dum pluraj vojaĝoj eksterlanden, precipe al [[Svislando]]. Liaj surmuraj pentraĵoj el tiu ĉi frua epoko ĝis nun ornamas diversajn konstruaĵojn en [[Prago]] (inkluzive la [[Praga burgo|Pragan burgon]], kastelojn en [[Liběchov (kastelo)|Liběchov]], [[Ploskovice]], [[Zákupy]], [[Jirny]] kaj aliloke. Lia bonfamo grandiĝis kaj en la jaro [[1850]] li fariĝis prezidanto de la Unuiĝo de ĉeĥaj artistoj. 11 jarojn pli poste li devis lasi sian aktivan pentristan agadon sekve de parta paralizo kiel postsekvo de [[apopleksio]]. Li ĝisvivis en malriĉeco. La unua kompleksa ekspozicio pri lia verkaro okazis post lia morto en la jaro [[1909]] en praga [[Rudolfinum]]. == Verkaro == [[Dosiero:Navrátil.Krajina.se.zříceninou.jpg|300px|maldekstra]] Navrátil estis eminenta [[pejzaĝo|pejzaĝisto]], sed plej multe li elstaris pro siaj [[mortpejzaĝo]]j kaj figuraj pentraĵoj kaj iliaj skizoj. En liaj bildoj okazas intermiksiĝo de plej diversaj stiloj, en skizoj li atingas eĉ la randon de [[impresionismo]]. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Navratil, Josef}} [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] ks587e4zklypdhl41z55k7blrgzc92w František Ženíšek 0 222621 9400899 8182479 2026-06-13T08:44:13Z Sj1mor 12103 9400899 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''František ŽENÍŠEK''' (naskiĝis la [[25-an de majo]] [[1849]] en [[Prago]] – mortis la [[15-an de novembro]] [[1916]] en [[Prago]]) estis [[ĉeĥa]] akademia [[pentristo]] kaj desegnisto, profesoro en Akademio de figuraj artoj en Prago. Naskiĝinte en riĉa komercista familio, li festis siajn unuajn artajn sukcesojn jam dum studentaj jaroj. Krome lia stilo, influita de [[novrenesanco]] (kaj de liaj studvojaĝoj al [[Belgio]], [[Nederlando]] kaj [[Parizo]]) kaj havanta ankaŭ fortan akcenton al la enlanda arta tradicio (precipe al [[Josef Mánes]]) plene kongruis kun tiam disvastigita oficiala gusto. Li estas unu el ĉefaj reprezentantoj de la lasta generacio de artistoj de la [[ĉeĥa nacia renaskiĝo]] kaj de tn. [[Generacio de Nacia teatro]], al kies nove konstruata konstruaĵo en [[Prago]] li grave kontribuis per siaj ornamoj (koridoroj kaj 8 alegorioj de la arto surplafone en la ĉefxa salono). Lia kurteno bedaŭrinde forbrulis dum la incendio en [[1881]] kaj post rekonstruo estis anstataŭigita per la verko de Vojtěch Hynais. Al liaj pluaj gravaj verkoj apartenas fenestropentraĵoj de la preĝejo de Sankta Kirilo kaj Metodo en Prago-Karlín, surmuraj ornamaĵoj en Nacia muzeo en Prago, surmuraj pentraĵoj en la salono de Grégr en la Municipa domo en Prago, kaj verkoj kun historiaj temoj ([[Oldřich]] kaj Božena kaj Pereigo de adamanoj). Li laboris ankaŭ kiel oficiala portretisto. Pentraĵoj kaj precipe desegnaĵoj de Ženíšek ĝis nun estas aprezataj pro alta teknika nivelo. Li tre admiris [[Ingres]] kaj laŭ lia modela li altigis desegnaĵojn je ĉefa esprimmaniero, dum koloro havis nur duarangan rolon. == Literaturo == Blažíčková-Horová, Naděžda: František Ženíšek 1849-1916. Národní galerie v Praze, Valdštejnská jízdárna, Praha 2005. 251 p.&nbsp;ISBN 80-7035-315-5 EAN: 9788070353158. Riĉe fotodokumentita publikaĵo al la samnoma ekspozicio okazinta en la Ĉevalrajdejo de Valdštejn en Prago en [[2005]]. <gallery> Dosiero:Ženíšek.opona.ND.jpg Dosiero:Ženíšek.Oldřich.a.Božena.jpg Dosiero:Ženíšek.portreto.de.Descartes.jpg </gallery> {{Projektoj}} {{Ĝermo|biografio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zenisek, Frantisek}} [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] 9ovjtpdx3j4dks97jzhhu12hx8ttfw6 TM5500EL 0 226894 9400978 8471680 2026-06-13T09:09:33Z Stefangrotz 91903 rompitan 9400978 wikitext text/x-wiki '''TM5500EL''' - [[procesoro]] far firmao [[Transmeta]]. La procesoro estas parto de familio [[Crusoe]]. La ico estas destinata por enkonstruitaj komputosistemoj. '''TM5500EL''' havas malgrandan varmoeligon kaj povas esti uzata kun pasivaj sistemoj de malvarmigo. Ĝi estas pli ŝpara specimeno de Crusoe [[TM5500EX]]. Bazo de la procesoro estas kerno Crusoe [[TM5500]], kiu siavice estas energiŝpara versio de Crusoe [[TM5400]]. En la procesoro estas enkonstruita [[norda ponto]]. * korpo - 474-pingla [[BGA]]; * kongrueco - [[x86]]; * [[staplo]] de unua nivelo - 128 K[[b]]; * [[staplo]] de dua nivelo - 256 K[[b]]; * frekvenco - 667 M[[Hz]]; * uzata tensio - 0,9-1,3 [[V]]; * maksimuma povumo - 5,1 [[W]]; {{Portalo komputilo}} [[Kategorio:Transmeta-procesoroj]] t430krdcrp6vwqpw7ni6uzbycukd7k0 TM5800EL 933 MHz 0 226900 9400979 8471682 2026-06-13T09:09:47Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400979 wikitext text/x-wiki '''TM5800EL''' - [[procesoro]] far firmao [[Transmeta]]. La procesoro estas parto de familio [[Crusoe]]. La ico estas destinata por enkonstruitaj komputosistemoj. '''TM5800EL''' havas malgrandan varmoeligon kaj povas esti uzata kun pasivaj sistemoj de malvarmigo. Ĝi estas pli komputopova varianto de Crusoe [[TM5800EX]] Bazo de la procesoro estas kerno Crusoe [[TM5800]]. En la procesoro estas enkonstruita [[norda ponto]]. * korpo - 474-pingla [[BGA]]; * kongrueco - [[x86]]; * [[staplo]] de unua nivelo - 128 K[[b]]; * [[staplo]] de dua nivelo - 512 K[[b]]; * frekvenco - 933 M[[Hz]]; * uzata tensio - 0,8-1,3 [[V]]; * maksimuma povumo - 9,0 [[W]]; {{Portalo komputilo}} [[Kategorio:Transmeta-procesoroj]] n84y478jxceixp8vq9xi4oad2aulrcf Volketswil 0 230887 9400502 8653279 2026-06-12T18:40:26Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9400502 wikitext text/x-wiki {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Volketswil |blazono=[[Dosiero:Volketswil-blazon.svg|eta|120ra|centre|<small>Blazono de Volketswil</small>]] |bildo=[[Dosiero:Hegnau(Volketswil)-Preghejo 835.jpg|eta|285ra|centre|<small>Preĝejo de Hegnau</small>]] |kantono=Zuriko |distrikto=[[Uster (distrikto)|Uster]] |koord={{Koordinatoj gms|47|23|27|N|8|41|44|E}} |loĝantoj=17412 |areo=14,0 |alteco=475 |poŝtkodo=8604 |kodo=0199 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Volketswil 2007.png|eta|285ra|centre|<small>Mapo de Volketswil</small>]] }} '''Volketswil''' estas industria urbo en la [[Uster (distrikto)|distrikto Uster]], [[Kantono Zuriko]], [[Svislando]]. Ĝi estas forte kreskanta kaj havis 15'804 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis ĝis la 31-a de decembro 2010 je pli ol 10% al 17412. == Geografio == [[Dosiero:Flag of Hegnau.jpg|eta|80ra|maldekstra|<center><small>Blazono de Hegnau</small></center>]] Volketswil situas en la [[Glatt (Rejno)|Glattvalo]] norde de la urboj [[Uster]] kaj [[Greifensee (urbo)|Greifensee]]. La urbo konsistas el la kvin municipoj Volketswil, [[Gutenswil]], [[Hegnau]], [[Kindhausen]] kaj [[Zimikon]]. La vilaĝo Volketswil mem situas en la centro de la kvar aliaj vilaĝoj kaj kunkreskis kun Hegnaŭ. En la nordo iomete izolita kaj kun pli kampara karaktero troviĝas Kindhausen. Ankaŭ ankonrau kampareca tute en la oriento de la komunumo situas Gutenswil. Zimikon estas la sola vilaĝo de la komunumo, kiu situas okcidente de la [[aŭtovojo]] [[CH-A53|A53]]. Zimikon estas kvazaŭ urba loĝkvartalo kaj komplete kunkreskis kun la najbara urbo [[Schwerzenbach]], kies stacidomo situas en kvinminuta pieddistanco de Zimikon. == Trafiko == Volketswil estas buse bone ligita la [[Zurika Trafik-Unio]] kaj ankaŭ konektita al la nacia aŭtovojreto per propra alveturejo al la [[CH-A53|kantona aŭtovojo A53]]. Stacidomo ne troviĝas sur la teritorio de la komunumo, sed la stacidomoj de la najbaraj komunumoj [[Schwerzenbach]], [[Uster]] kaj [[Effretikon]] buse estas en malmultaj minutoj atingeblaj. == Historio == Unua dokumenta mencio de Volketswil okazis en la jaro [[904]] en donacletero al la [[Monaĥejo Sankt-Galo]]. En la jaro [[1402]] la urbo [[Zuriko]] aĉetas la regnejon Greifensee kune kun Volketswil. Post la [[Helveta Respubliko|helveta revolucio]] en la jaro [[1798]] Volketswil estis aligita al la distrikto Uster. Ĝi refalis ankoraŭ-foje al la regnejo Greifensee por poste en [[1831]] definitive fariĝi parto de la distrikto Uster. En la jaro [[1932]] la vilaĝoj Volketswil, Gutenswil, Hegnau, Kindhausen kaj Zimikon estis kunigita al unu komunumo. == Partnera komunumo == Volketswil havas komunuman partnerecon kun la montara komunumo [[Gadmen]] en la [[administra distrikto Interlaken-Oberhasli]] en [[Kantono Berno]] en [[Svislando]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.volketswil.ch/ Oficiala retejo de la urbo Volketswil] {{Projektoj}} <br /> {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Uster}} [[Kategorio:Urboj de Svislando]] n9apiomk48ru7c385v6zh0rna651ue5 Péter Balogh 0 232760 9400646 8728085 2026-06-12T22:11:13Z ~2026-34495-80 258577 /* Biografio */ 9400646 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''BALOGH Péter''' (balog) estis rumanuja hungara skulptisto naskita en [[Mişca (Chişlaz)]] la [[30-an de julio]] [[1920]] kaj mortinta en [[Bukareŝto]] la [[4-an de marto]] [[1994]]. == Biografio == En [[1941]] Péter Balogh laboris en porpentrista lernejo de [[Nagybánya]]; inter 1941-1943 li studis en [[Budapeŝto]] en Industriarta lernejo, kie lia majstro estis Ohmann Béla. Inter 1948-1953 li studis en ''Belarta Altlernejo Nicolae Grigorescu'' de [[Bukareŝto]], kie lia majstro estis [[Boris Caragea]]. Li definitive loksidiĝis en Bukareŝto kaj inter [[1953]]-[[1956]] li estis profesoro en la katedro de skulptado de sia iama altlernejo. == Fonto == * [http://artportal.hu/ Artportalo.hu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110902012046/http://artportal.hu/ |date=2011-09-02 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj|Balogh P]] 6qjiaestrek0bm71jtbwibmgnn9sakh Antonio da Correggio 0 232940 9400869 6911857 2026-06-13T08:35:40Z Sj1mor 12103 9400869 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Antonio Allegri da CORREGGIO''' (n. en [[aŭgusto]] [[1489]] - m. la [[5-an de marto]] [[1534]]) estis la plej eminenta [[Italio|itala]] [[pentristo]] de la [[Parmo|parma]] skolo dum la itala [[Renesanco]]. Al li oni ŝuldas kelkaj el la plej viglaj kaj sentemaj verkoj de la [[16-a jarcento]]. Per sia uzado de dinamika komponado, iluzia perspektivo kaj dramaj teknikoj, Correggio antaŭanoncis la [[Rokoko|rokokan arton]] de la [[18-a jarcento]]. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Correggio, Antonio Allegri da}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] 05qd0t6m9x7vz9ryw6ned2ua3jmj846 Patro Goriot 0 233126 9400299 9306803 2026-06-12T12:44:35Z Sj1mor 12103 9400299 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} [[Dosiero:BalzacOldGoriot01.jpg|eta|250px|dekstra|Titolpaĝa gravuraĵo el [[1897]]-eldono de ''Patro Goriot'', fare de nekonata artisto. Eldonita de George Barrie & Filo en [[Filadelfio]].]] '''''Patro Goriot''''' (aŭ [[Franca lingvo|franclingve]] '''''Le Père Goriot''''') estas fama [[romano]] verkita de la [[Francio|franca]] romanisto kaj dramisto [[Honoré de Balzac]] en [[1835]]. Ĝi apartenas al la sekcio ''Scenoj de la pariza vivo'' de lia vasta romanserio ''[[La Homa Komedio]]''. La romano, kies intrigo situas en la [[Parizo]] de [[1819]], temas pri la miksitaj destinoj de tri ĉefpersonoj : la maljuna kaj senila Goriot, la mistera kaj maskita krimulo Vautrin, kaj naiva jurstudento nomita Eugène de Rastignac. Unue eldonita en pluraj epizodoj dum la vintro de [[1834]]-[[1835|35]], ''Patro Goriot'' restas rigardata de plejmultaj komentistoj kiel la plej grava romano de Balzac<ref name="finest">Hunt, p.95 ; Brooks (1998), p. ix; Kanes, p. 9.</ref></small>. En tiu verko kaj por la unua fojo, Balzac provis reuzi personojn jam aperintajn en siaj antaŭaj verkoj, kaj tiel inventis la teknikon, kiu poste famigis kaj diferencigis ''La Homan Komedion'' kompare kun aliaj verkaroj. La romano estas cetere rimarkinda pro sia [[Realismo|realisma]] stilo, kiu emas baziĝi sur etetaj detaloj por vortpentri la personojn aŭ krei [[subteksto]]n. La intrigo de la romano okazas dum la [[Dua Burbona Resurtronigo|Burbona Resurtronigo]], kiu profunde ŝanĝis kaj reformis la francan reĝlandon : la teksto estas plena je personoj, kiuj senĉese kaj senkompate klopodas por akiri pli altan socian statuson. Ankaŭ Parizo mem faras fortan impreson sur kelkaj personoj, precipe sur la juna Rastignac, kiu estis simplanime edukita en la provincoj de suda Francio. Per Goriot kaj aliaj personoj, Balzac analizas la naturon de [[familio]] kaj [[Edziĝo|edzeco]], esprimante tre pesimistan vidpunkton pri tiuj sociaj fundamentoj. La romano unue ricevis variajn komentojn. Kelkaj kritikistoj laŭdis la aŭtoron pro la kompleksaj personoj kaj la detalemeco de ''Patro Goriot''. Aliaj kondamnis lin pro la kruda priskribo de korupto kaj monavideco. La libro rapide fariĝis populara legindaĵo de la [[franca literaturo]], kaj estis multfoje adaptita kiel filmo aŭ teatraĵo. La verko cetere naskis la franclingvan esprimon "Rastignac", tio estas ambicia junulo preta je io ajn por rangaltiĝi. == Resumo == La romano komencas aŭtone de [[1819]] en [[Parizo]], en senluksa gastejo estrita de S-ino Vauquer kaj lokita ĉe la strato Neuve-Sainte-Geneviève. En ĝi loĝas aŭ nur vespermanĝas multaj diversaj gastoj, interalie F-ino Michonneau, Victorine Taillefer, S-ino Couture, S-ro Poiret, Bianchon, Vautrin, Eugène de Rastignac kaj la tiel nomata patro Goriot. El tiu senkaraktera grupo elstaras du personoj. La unua estas Vautrin, mistera pensionano proksimume kvardekjara kaj — liadire — eksa komercisto. La dua, Eugène de Rastignac, estas la filo de nobela sed senhava familio de [[Ĉarento]] : li ĵus alvenis al Parizo por studadi [[juro]]n. Ankaŭ menciindas la patro Goriot, kompatinda 69-jara rentisto kaj eksa negocisto, kiu laŭaspekte ĝuas enigman noktan ekzistadon. Li estas la plej aĝa, sed ankaŭ la plej malnova pensionano de la gastejo Vauquer : Goriot alvenis tien en [[1813]], tuj post kiam li emeritiĝis. Ĉar li estis unue tre riĉa, li enloĝiĝis en la unuan etaĝon kaj en la plej komfortan apartamenton de la gastejo. La rentoj de Goriot sekve kaj mistere malpliiĝis : la maljunulo devis supreniri unu etaĝon post la alia, transloĝiĝante al pli kaj pli modestaj loĝejoj. Li nun loĝas en subtegmenta mansardo, kaj kvazaŭe fariĝis la [[propeka kapro]] de la gastejo : la aliaj gastoj malelegante komentas lian malfeliĉon kaj suspektas, ke li senhavigis sin pro virinoj. Eugène de Rastignac, juna ambiciulo, fervore sopiras penetri la parizan [[aristokratio]]n. Danke al rekomenda letero de sia onklino, Rastignac estas invitata al unu el la baloj, kiujn organizas la vicgrafino de Bauséant, unu el la plej influaj virinoj de Parizo. La junulo estas ravita de tiu festo, okaze de kiu li enamiĝas en la grafinon Anastasie de Restaud. Ŝin li vizitas ekde la sekva mateno, sed li estas abrupte forpelita de la grafo kaj de la grafino pro mallertaĵo. Li tiam ĝene revenas al la domo de S-ino de Beauséant, kie cetere troviĝas la dukino de Langeais. Ankaŭ tie la junulo montriĝas amuze mallerta, sed danke al tiu vizito kaj al la du aristokratinoj li finfine malkovras la sekreton de patro Goriot. Tiu eksa negocisto riĉiĝis dum la [[Franca revolucio de 1789|franca revolucio]], kaj fakte dediĉis sian tutan monon al la bonhaveco de siaj du filinoj, la plej aĝa Anastasie kaj la duenaskita Delphine. Post kiel eble plej bona edukado, Goriot cetere donis al ili grandegajn [[doto]]jn, cele al la edziniĝo de Anastasie kun la grafo de Restaud kaj al tiu de Delphine kun la bankisto Nucingen. Kiam patro Goriot volonte disponigis sian riĉecon al siaj du filinoj, liaj bofiloj restis indulgaj. Sed ĉar li nun spertas gravajn monproblemojn, ili kondutas indiferente kaj malestime pri tiu ĝena, nenobela bopatro. Ili ne hezitas reĵeti lin, kio malesperas la kompatindan maljunulon, ĉar li dediĉis sian tutan vivon al siaj filinoj. Rastignac estas kortuŝita de tiu rakonto tiel multe, ke larmoj aperas en liaj okuloj. Sed S-ino de Bauséant pretekstas tiun rakonton por doni la jenan konsilon al Rastignac : sukcesi per virinoj. Ŝi eĉ sugestas, ke li provu logi la baroninon Delphine de Nucingen, la duan filinon de patro Goriot. [[Dosiero:BalzacOldGoriot02.jpg|eta|dekstra|250px|Rastignac kaj Vautrin diskutante en la ĝardeno de la gastejo Vauquer. Eldono de George Barrie & Filo en [[Filadelfio]].]] Revenante al la gastejo Vauquer, Rastignac decidas helpi kaj subteni patron Goriot. Ĉar li bezonas plian monon por eniri altklasan socion, li cetere sendas leteron al siaj patrino kaj fratinoj, en kiu li egoiste petas iliajn lastajn ŝparaĵojn. Vautrin, kiu divenas la ardan ambicion de la junulo, proponas al li la jenan, tre cinikan interkonsenton : Rastignac logu kaj fianĉiĝu kun la modesta pensionano Victorine Taillefer, dum Vautrin ŝarĝas sin per la murdo de ŝia frato, pro kio Victorine tiam ricevos gigantan heredaĵon. Rastignac tiam edziĝus kun Victorine, obtenus doton da unu miliono da frankoj kaj donacus al Vautrin komisiopagon da ducentmil frankoj. Fascinita sed naŭzita de tia skandala plano, Rastignac rifuzas la diablan pakton. Vautrin tamen konsentas al la junulo du pliajn semajnojn por pripensi ĝin. La juna studento preferas konformi sin al la konsiloj de la vicgrafino de Bauséant. Ŝin li akompanas al la [[itala teatrejo de Parizo]], kie li estas prezentita al Delphine de Nucingen. Rastignac tuj amindumas la junan baroninon sufiĉe aŭdace. Reveninte al la gastejo, Rastignac vizitas patron Goriot kaj detaleme rakontas al li sian renkonton kun Delphine. La kortuŝita maljunulo, kiu ankoraŭ tutkore fidas siajn filinojn, kuraĝigas Rastignac plufrekventi la belan baroninon. Aŭtenta kompliceco ekde tiam aperas inter Goriot kaj Rastignac. Eugène de Rastignac fariĝas la amanto de Delphine de Nucingen, kaj rapide malkovras ŝiajn gravajn monproblemojn. Ŝi konfidas al li, ke ŝia edzo akaparis ŝian tutan monon, tiel ke ŝi ne plu disponas iun ajn riĉfonton. Delphine cetere petas, ke Rastignac ludu [[ruleto]]n en ŝia nomo : per la cent frankoj, kiujn ŝi donas al li, Rastignac mirakle gajnas sep mil frankojn en pariza [[kazino]]. "''Vi savis min''", ŝi konfidas al li, samtempe konfesante al li la fiaskon de sia edziniĝo kun la barono kaj la multajn sinoferojn, kiujn ŝi kaj sia fratino imponis al ilia patro. En la gastejo Vauquer, Eugène de Rastignac rakontas sian aventuron al la patro Goriot. La maljunulo desperiĝas pro la financaj problemoj de sia filino, kaj konsideras iniciati [[proceso]]n en tribunalo por reakiri siajn antaŭajn riĉaĵojn. Al Rastignac pli kaj pli plaĉas la parizaj vesperfestoj : li elspezas multan monon sed bedaŭrinde montriĝas multe malpli bonŝanca en kazinoj. La junulo tial komprenas, kiom fundamenta estas mono por imponi sin en la plej alta pariza socio, kion Vautrin senĉese kaj cinike rememorigas al li. En la pariza [[Ĝardeno de la Plantoj (Parizo)|ĝardeno de la plantoj]], S-ro Poiret kaj F-ino Michonneau, du pensionanoj de la gastejo, diskrete renkontas la [[Polico|policinspektoron]] Gondureau, kiu malkaŝas al ili la veran identecon de Vautrin : li fakte estas eksa malliberulo, kiu eskapis el la punlaborejo de [[Tulono]], kie li havis la kromnomon "''trompe-la-mort''" (esperante "tromp'-la-morton"). La inspektoro petas, ke F-ino Michonneau donu dormigilon al Vautrin kaj iamaniere kontrolu, ke ja estas [[tatuo]] sur lia ŝultro. Victorine Taillefer samtempe eksignas al Rastignac la amon, kiun ŝi sentas por li, dum Vautrin sekrete entreprenas la preparadon de la murdo de ŝia riĉa frato. S-ino Michonneau sukcese dormigas Vautrin kaj per la malkovro de la tatuo certigas, ke li ja estas la eskapita malliberulo : ŝi avertas la policinspektoron, kiu alvenas al la gastejo kaj arestas Vautrin en ĉeesto de ĉiuj pensionanoj. Sed la saman tagon murdas la fraton de Victorine komplico de Vautrin. [[Dosiero:BalzacDuchessLangeais01.jpg|eta|maldekstra|250px|Gravuraĵo por ''La Dukino de Langeais'' de [[Honoré de Balzac]]. Eldono de George Barrie & Filo en [[Filadelfio]].]] Dum la pensionanoj de la gastejo Vauquer nur malfacile kvietiĝas post tiuj strangaj okazaĵoj, ridetanta patro Goriot alvenas ene de [[fiakro]]. Li anoncas al Rastignac, ke li ĵus luis novan apartamenton por Delphine kaj Rastignac per siaj lastaj sparaĵoj, ĉe la strato Artois, kaj li invitas la junulon tie por vespermanĝo. Goriot mem planas transloĝiĝi al ĉambreto lokita super la apartamento de la du amantoj. Tiu nova anonco kaŭzas grandan aflikton en la gastejo Vauquer, kaj la pensionanoj foriras unu post la alia. Malgraŭ la penoj de patro Goriot, la financaj problemoj de liaj du filinoj pli kaj pli malboniĝas. La barono de Nucingen informas sian edzinon, ke ne eblas redoni al ŝi la monon de ilia edziĝo sen tute ruinigi ilin. Koncerne Anastasie, ŝi ne plu kapablas repagi la ŝuldojn kaŭzitajn de sia amanto Maxime de Trailles, kaj devas eĉ vendi la [[diamanto]]jn de sia familio. Kiam li lernas la duoblan financan katastrofon, patro Goriot spertas gravan sveneton. Bianchon, amiko de Rastignac kaj studento pri [[medicino]], ekzamenas la simptomojn ĉe la maljunulo kaj diagnozas danĝeran [[Apopleksio|apopleksian krizon]]. Rastignac tamen decidas resti en la itala teatrejo de Parizo kun Delphine dum la tuta vespero. La postan tagon, li revenas al la gastejo Vauquer, kie patro Goriot videble senfortiĝas. La junulo tiam anoncas al Delphine, ke ŝia patro estas mortanta, sed la juna virino montriĝas senĉagrena pri la sorto de sia patro. Goriot agonias en sia ĉambreto : li deziras vidi siajn du filinojn por la lasta fojo, sed ili bedaŭrinde restas forestaj. Nur Rastignac kaj sia amiko Bianchon akompanas la maljunulon dum la lastaj momentoj de lia vivo. Rastignac ŝarĝas sin per la flegado de la kadavro kaj per la entombigo de Goriot. Li poste ĉeestas la religian ceremonion akompanate nur de Bianchon, kaj sekvas la funebrantaron ĝis la [[tombejo Père-Lachaise]] : {{-}} <center> {| class="toccolours" style="float: center; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 100%; background:#FFFFCC; color:black; width:55em; max-width: 100%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | {{Cquote|''Je la sesa posttagmeze, la korpo de patro Goriot malsupreniris en sian fosaĵon, ĉirkaŭ kiu ĉeestis la uloj de liaj filinoj, kiuj foriris kun la klerikaro tuj post la fino de la preĝo, kiun oni ŝuldis al la viro pro la mono de la studento. Post kiam la du fosistoj ĵetis kelkajn ŝovelaĵojn da tero sur la ĉerkon por kaŝi ĝin, ili releviĝis kaj unu el ili, turnante sin al Rastignac, petis ilian trinkmonon. Eugène serĉfosis en sia poŝo kaj trovis nenion ; li devis prunti dudek soldojn el Christophe. Tiu faro, kvankam tute sengrava, determinis ĉe Rastignac hororan atakon de tristeco. La tago estis falanta, malseka krepusko agacis la nervojn, li rigardis la sepultejon kaj tien entombigis sian lastan larmon de junulo, tiun larmon eltiritan de la sanktaj emocioj de pura koro, unu el tiuj larmoj, kiuj el la grundo respruĉegas ĝis la ĉieloj. Li krucis siajn brakojn, kontemplis la nubojn : Christophe, tiele vidante lin, lin forlasis. ''Rastignac, nun sola, faris kelkajn paŝojn al la supra parto de la tombejo, kaj vidis Parizon tordiĝeme kusantan laŭlonge la du bordojn de la Sejno, kie ekbrilis la lumoj. Liaj okuloj fiksiĝis preskaŭ avide inter la kolono de la placo Vendôme kaj la kupolo de la Invalidoj, kie vivis tiu bela mondo, kiun li antaŭe intencis penetri. Li lanĉis al tiu zumanta abelujo rigardon, kiu ŝajne antaŭpumpis ĝian mielon, kaj diris tiujn grandiozajn vortojn : ''- Ni nun interbatalu !'' [À nous deux maintenant !] ''Kaj kiel unua ago de la defio, kiun li faris al Socio, Rastignac iris vespermanĝi ĉe S-ino de Nucingen.''}} |- | style="text-align: center;" | <small>[[Honoré de Balzac]], ''Patro Goriot'', 4-a ĉapitro : La morto de la patro ([[1835]]) |}</center> == Kunteksto == === Historia kunteksto === La intrigo de ''Patro Goriot'' komencas en [[1819]], kvar jarojn post la malvenko de [[Napoléon Bonaparte]] en la [[batalo de Waterloo]] kaj post la reveno de la [[Burbonoj|burbona dinastio]] sur la tronon de [[Francio]]. Malharmonio tiam pligrandiĝis inter [[aristokratio]] - kiu revenis al Francio kune kun [[Ludoviko la 18-a (Francio)|Ludoviko la 18-a]] - kaj la nova burĝa klaso generita de la [[industria revolucio]]<ref>Kanes, pp. 3–7.</ref></small>. Dum tiu epoko, la variaj sociaj klasoj de Francio emis malproksimiĝi unu el la alia : precipe la vivkondiĉoj de la plej modestaj loĝantoj de Parizo iĝis pli kaj pli mizeraj. Laŭ tiama takso, proksimume tri kvaronoj el la parizanoj ne perlaboris la 500 aŭ 600 [[franko]]jn, kiujn necesigis minimume deca vivo<ref>Kanes, p.38.</ref></small>. Dume, tia socia malordigo ankaŭ ebligis kelkajn eksterordinarajn rangaltigojn, kiuj estis tute neeblaj en la antaŭaj jarcentoj. La malmultaj homoj, kiuj pretis kaj kapablis adapti sin al la novaj sociaj reguloj, kelkfoje atingis prestiĝajn funkciojn malgraŭ modesta familia deveno, kio malplaĉis al la pli maljunaj, jam firme establitaj aristokratoj<ref>Brooks (1998), p. xi.</ref></small>. === Literatura kunteksto === Kiam [[Honoré de Balzac]] komencis la redaktadon de ''Patro Goriot'' en [[1834]], li estis jam verkinta plurajn dekojn da libroj, inkluzive de longa serio da kaŝnome eldonitaj romanetoj. Li verkis en [[1829]] romanon titolitan ''Les Chouans'', kiun li por la unua fojo subskribis per sia vera nomo. Ĝin sekvis ''La Kolonelo Chabert'' ([[1832]]) kaj ''Ŝagrena ledpeco'' ([[1831]])<ref>Robb, pp. 425–429.</ref></small>. Ĉirkaŭ tiu periodo komencis Balzac aliformi sian verkaron en koheran sagaon da romanoj, kiu fariĝis la vasta ''[[La Homa Komedio|Homa Komedio]]''. Tiu aro da romanoj dividiĝas en sekcioj, kiuj temas pri la variaj aspektoj de vivo en [[Francio]] dum la frua [[19-a jarcento]]<ref>Saintsbury, p. ix.</ref></small>. [[Dosiero:Vidocq.jpg|eta|dekstra|La franca krimulo [[Eugène François Vidocq]] estis la modelo de la fikcia persono Vautrin en ''Patro Goriot''.]] Unu el tiuj aspektoj, kiuj plej fascinis Balzac, estis la vivmaniero de [[Krimo|krimuloj]]. Dum la vintro de [[1828]]-[[1829|29]], la franca rabisto (kaj poste policisto) [[Eugène François Vidocq]] eldonis siajn memuarojn kaj rakontis siajn krimajn grandfarojn. Balzac renkontis Vidocq en [[aprilo]] [[1834]], kaj tuj uzis lin kiel modelon por la romanpersono Vautrin, kiun la verkisto estis imaganta por estonta verko<ref>Hunt, p. 91; Oliver, p. 149.</ref></small>. == Redaktado kaj eldono == [[Honoré de Balzac|Balzac]] komencis verki la romanon en [[septembro]] [[1834]], okaze de restado en la [[kastelo de Saché]], proksime al [[Tours]]. Li unue intencis redakti nur mallongan [[novelo]]n pri patro reĵetita de liaj filinoj. En lia taglibro estas pluraj, nedatitaj notoj pri la intrigo : "''Temo de Patro Goriot - Bona viro - mezklasa gastejo - rento da 600 frankoj - senhavigante sin por siaj filinoj, kiuj ambaŭ havas rentojn da 50 mil frankoj - mortante samkiel mizera hundo''"<ref>Citita en Bellos, p. 16.</ref></small>. La verkisto bezonis nur kvardek aŭtuntagojn por verki la unuan skizon de ''Patro Goriot'', laborante kelkfoje po dudek horoj tage. La romano estis eldonita kiel plurepizoda rakonto en la periodaĵo ''[[Revue de Paris]]'' inter [[decembro]] [[1834]] kaj [[februaro]] [[1835]] : la [[26-an de januaro]] finfine anoncis Balzac, ke "''hodiaŭ finiĝas Patro Goriot''". La teksto estis eldonita entute en [[marto]] de la eldonentrepreno Werdet, kiu ankaŭ publikigis la duan eldonon en [[majo]] post la rapidega vendo de la 1200 unuaj ekzempleroj. Multe reviziita tria eldono aperis en [[1839]] fare de la eldonejo Charpentier<ref>Oliver, p. 102; Brooks (1998), p. viii; Kanes, p. 7; Bellos, p. 15.</ref></small>. Kiel ĉiam, Balzac skribis abundajn notojn sur la prov-ekzempleroj senditaj de siaj eldonistoj, tiel ke la pli postaj eldonoj de liaj romanoj estis ofte malsamaj ol la unuaj. Koncerne ''Patro Goriot'', li interalie anstataŭigis plurajn protagonistojn per personoj jam aperintaj en romanoj, kiujn li antaŭe verkis. Li cetere aldonis novajn paragrafojn plenajn je detaloj<ref>Bellos, pp. 23–24.</ref></small>. La persono Eugène de Rastignac jam aperis kiel maljunulo en la pli frua, fantazia kaj filozofia romano ''Ŝagrena ladpeco'' ([[Franca lingvo|franclingve]] ''La Peau de chagrin''). Kiam li redaktis la unuan skizon de ''Patro Goriot'', Balzac nomis la personon "Massiac", kaj tiam subite decidis reuzi la saman personon el ''Ŝagrena ladpeco''. Aliaj personoj de la romano ŝanĝiĝis laŭ la sama metodo. ''Patro Goriot'' estas do la unua romano de Balzac, en kiu la uzado de reaperintaj personoj fariĝas rigora, organizita kutimo de la verkisto. Tiu tekniko progrese imponis sin kiel unu el la ĉefaj proprecoj de la verkaro de Balzac<ref>Bellos, pp. 16–17; vidu pli ĝenerale Pugh.</ref></small>. En [[1843]], Balzac klasifikis ''Patro Goriot'' en la sekcion "Scenoj de la pariza vivo" (''Scènes de la vie parisienne'') de ''La Homa Komedio''. Iom poste, li reklasifikis ĝin en la sekcion "Scenoj de privata vivo" (''Scènes de la vie privée'') pro tio, ke la romano multe emfazas la privatajn vivojn de siaj personoj<ref>Dedinsky, pp. 147–148.</ref></small>. La enkategoriigo de la romanoj, laŭ Balzac, celis krei aron da verkoj, kiuj "''vortpentras la tutan socion, kaj skizas la gigantecon de ĝia tumulto''"<ref name="Balzac 1842">Balzac (1842).</ref></small>. Balzac zorgeme konsideris la plej konvenan sekcion por ĉiu romano, kaj ofte reordigis la strukturon de ''La Homa Komedio''<ref>Robb, p. 234; Dedinsky, pp. 129–131.</ref></small>. == Stilo == La stilo de [[Honoré de Balzac]] en ''Patro Goriot'' estas klare influita de la [[Usono|usona]] romanisto [[James Fenimore Cooper]] kaj de la [[Skotlando|skota]] verkisto [[Walter Scott]]. Konforme al la vidpunkto de Cooper, Balzac ekzemple konsideris la [[Indianoj]]n de [[Nord-Ameriko]] kiel homa barbarismo, kiu postvivis provojn de civilizado. En prefaco por la dua eldono de ''Patro Goriot'' skribis Balzac, ke la ĉefpersono Goriot - kiu pliriĉiĝis per la komerco de [[nudelo]]j dum malsatega epoko - estis rigardebla kiel "''[[Ilinojoj|ilinojo]] de la farunkomerco''" aŭ kiel "''[[Huronoj|hurono]] de la gren-merkato''"<ref name="kan4-5">Kanes, pp. 4–5.</ref></small>. La romanpersono Vautrin cetere priskribas [[Parizo]]n kiel "''forsto de la Nova Mondo, kie dudek specoj de sovaĝaj triboj kontraŭas unu la alian''" - alia indico de la influo de Cooper<ref>Hunt, p. 92.</ref></small>. Ankaŭ Scott profunde influis Balzac, precipe koncerne la uzadon de realaj historiaj okazaĵoj kiel realistaj fonoj por liaj romanoj. Kvankam [[historio]] ne estas fundamenta elemento en ''Patro Goriot'', la postnapoleona epoko ludas tre gravan rolon por la kunteksto de la romano. La influo de Scott estas plie videbla pro la multnombraj detaloj en la teksto<ref name="kan4-5"/></small>. En sia enkonduka teksto de [[1842]] pri ''La Homa Komedio'', Balzac laŭdas Scott kiel "''moderna trubadoro''", kiu "''vivigis ''[literaturon]'' per spirito estinta''"<ref name="Balzac 1842"/></small>. Sed Balzac samtempe riproĉis la skotan verkiston pro lia ekscesa romantikigo de historio, kaj li tial provis esprimi en siaj propraj verkoj pli moderan vidpunkton pri homa naturo<ref name="kan4-5"/><ref>Kanes, pp. 31–32.</ref></small>. [[Dosiero:Balzac1901.jpg|eta|maldekstra|200px|[[1901]]-eldono en la angla lingvo de la verkoj de Honoré de Balzac, inkluzive de ''Patro Goriot''.]] Kvankam la romano estis ofte rigardita kiel "''mistero''"<ref>Barbéris, p. 306; Kanes, pp. 26–27.</ref></small>, ĝi ne vere apartenas al la [[Krimliteraturo|krimliteratura ĝenro]]. ''Patro Goriot'' plivole temas pri la deveno de sufero kaj pri la kialoj de nekutimaj {{J|homa konduto}}. Videblas nur fragmentoj de la personeco de ĉiu protagonisto pro la mallongeco de plejmultaj scenoj : la legantoj disponas do nekompletajn informojn pri la proprecoj de la personoj. Vautrin, ekzemple, regule aperas aŭ forestas el la intrigo - proponante konsilojn al Rastignac, ridindigante Goriot, subaĉetante la serviston Christophe por eniri la gastejon nokte - antaŭ ol esti senmaskigita kiel majstra krimulo. La ofta apero kaj malapero de personoj estas tipa tekniko tra la tuta ''Homa Komedio''<ref>Kanes, pp. 27–28.</ref></small>. Oni povas ankaŭ difini ''Patro Goriot'' kiel [[formadromano]] aŭ "[[bildungsroman]]", en kiu naiva junulo plenkreskiĝas kaj lernas la manierojn de la mondo<ref>Kanes, pp. 30–31; Brooks (1998), p. ix; Stowe, pp. 24–25; vidu ankaŭ Ginsberg, pp. 32–44.</ref></small>. Pluraj personoj kiel S-ino de Bauséant aŭ Goriot iasence fariĝas la kuratoroj de Rastignac, malkaŝante al li la krudan verecon de la pariza socia vivo kaj la vojon al sukceso. Samkiel ĉiu ordinara homo, Rastignac estas unue naŭzita de la malbelega realeco sub la glata aspekto de sociaj manieroj. Tamen, li finfine akceptas kaj partoprenas tion<ref>Kanes, p. 30.</ref></small> : rezignante modestan sed honestan juran karieron, Rastignac ekstrebas al socia prestiĝo per mono kaj virinoj. Tio iasence spegulas la vivon de Balzac mem, kiu studadis juron dum tri jaroj sed poste senapetitiĝis pri tiu fako<ref>Robb, p. 44.</ref></small>. === Reaperantaj personoj === ''Patro Goriot'' estas grava, frua etapo koncerne la uzadon fare de [[Honoré de Balzac|Balzac]] de reaperantaj personoj : personoj el antaŭaj romanoj reaperas en pli malfruaj verkoj, ofte dum malsamaj periodoj de siaj vivoj<ref><Pugh, p. 57; Hunt, pp. 93–94.</ref></small>. Kontenta pri la efekto farita de la reapero de Rastignac, Balzac inkludis entute 23 reaperantajn personojn en la unua eldono de ''Patro Goriot''. Okaze de la revizioj por postaj eldonoj, la verkistoj eĉ aldonis 25 pliajn reaperantajn personojn<ref>Robb, p. 253; Hunt, p. 94; Pugh, pp. 73–81.</ref></small>. Kvankam Balzac jam antaŭe uzis tiun teknikon, la koncernitaj personoj ĝis tiam nur ludis malgravajn rolojn, kaj restis sufiĉe identaj tra la variaj romanoj. Tute kontraŭe, la reapero de Rastignac kreas por la unua fojo en la verkaro de Balzac romanlongan subintrigon, kiu klarigas kaj maturigas reaperantan personon<ref>Pugh, pp. 78–79; Brooks (1998), pp. vii–ix.</ref></small>. [[Dosiero:BalzacHouseNucingen01.jpg|eta|dekstra|250px|Gravuraĵo por ''La Domo Nucingen'' ([[1837]]). Tiu posta romano entenas gravajn elementojn por pli bona kompreno de la intrigo de ''Patro Goriot''.]] Balzac plueksperimentis tiun metodon tra la tridek jaroj, dum kiuj li ellaboris ''[[La Homa Komedio|La Homan Komedion]]''. Ĝi ebligis tute novan, profundegan karakterigon de la personoj, preter la kapableco de klasikaj priskriboj aŭ dialogoj. "''Kiam reaperas la personoj''", rimarkas la kritikisto [[Samuel Rogers]], "''ili ne alpaŝas el nenie ; ili aperas el la privateco de siaj propraj vivoj, de kiuj ni ne rajtis vidi unu intertempon''"<ref>Rogers, 182. Bellos samopinias ĉe p. 21.</ref></small>. La komplekseco de la vivoj de la personoj neeviteble igis Balzac fari kelkajn erarojn pri kronologio kaj kohereco, sed la kelkaj malĝustaĵoj montriĝas malgravaj kompare kun la vasteco de la projekto<ref>Robb, p. 254.</ref></small>. La legantoj plejofte timas pri la grandega nombro da personoj en la universo de Balzac, kaj sentas sin senigitajn je gravaj informoj pri ili. La krimliteratura verkisto [[Arthur Conan Doyle]] ekzemple konfesis, ke li neniam provis legi Balzac, ĉar li "''ne sciis, kie komenci''"<ref>Citita en Robb, p. 254; vidu pli ĝenerale Pugh.</ref></small>. La reaperado de personoj havis neatenditajn konsekvencojn por la intrigo de ''Patro Goriot''. La reapero de la barono de Nucingen en ''La Domo Nucingen'' ([[1837]]) ekzemple malkaŝas, ke la amrilaton inter lia edzino kaj Rastignac li mem zorgeme planis kaj favoris. Tia nova detalo ege lumigas la agadojn de la tri koncernitaj personoj en ''Patro Goriot'', tiel kompletigante la intrigon per posta romano<ref>McCarthy, p. 96; Pugh, pp. 177–178.</ref></small>. === Realismo === Balzac uzadas zorgemajn, abundajn detalojn por priskribi la gastejon Vauquer, ĝiajn loĝantojn kaj la ĉirkaŭan mondon. Li pro tiu tekniko estas ofte konsiderita kiel la fondinto de [[Realismo|realistaj]] [[romano]]j<ref>Brooks (2005), p. 16; Auerbach, p. 280.</ref></small>. La detaloj plejparte emfazas la senhavecon de la pensionanoj de la gastejo Vauquer. Multe malpli akurataj montriĝas la priskriboj de pli riĉaj domoj : la ĉambroj de la loĝejo de S-ino de Bauséant ricevas nur maldiligentan atenton, dum la familio Nucingen vivas en domo skizita kiel eble plej minimume<ref>Mozet, pp. 348–349; Kanes, p. 37.</ref></small>. Komence de la romano, Balzac deklaras (en la [[Angla lingvo|angla]]) : "''Ĉio veras''"<ref>Tiu frazo estas fakte aludo al [[William Shakespeare]], ĉar ĝi estis tiam uzita kiel titolo por franca adapto de ''Henriko la 8-a''. Bellos, p. 14.</ref></small>. Kvankam la personoj kaj peripetioj estas fikciaj, la uzitaj detaloj ja fidele spegulas la realecon de la pariza vivmaniero tiutempe kaj la mondon ĉirkaŭ la gastejo Vauquer<ref>Auerbach, p. 282.</ref></small>. La strato Neuve-Sainte-Geneviève (kie situas la gastejo) prezentas "''malhelan mienon pro la domoj, kaj sugestas karceron pro la altaj ĝardenmuroj''"<ref>Balzac (1901), p. 3.</ref></small>. La internaĵo de la gastejo estas penige priskribita, el la fava salono ("''Pli deprima estas nenio''") ĝis la tegaĵoj de la muroj bildigantaj feston ("''paperoj, kiujn malgranda ĉirkaŭurba taverno disdegnus''") — jen sufiĉe ironia dekoracio ene de domo renomita pro ĝiaj aĉaj manĝoj<ref>Balzac (1901), respektive p. 5 kaj 18 ; Mozet, p. 351.</ref></small>. La detalon pri la tegaĵo ŝuldas Balzac al la eksperteco de sia amiko Hyacinthe de Latouche, kiu estis lerta tapetisto<ref>Robb, 152.</ref></small>. La verkisto eĉ difinas la gastejon per ĝia fia odoro, liadire ekskluzive flarebla en tiu malriĉa domo<ref>Kanes, p. 52.</ref></small>. == Analizo laŭ temoj == === Socia statuso === [[Dosiero:Gérard - Louis XVIII of France in Coronation Robes.jpg|eta|dekstra|200px|La [[ĉarto de 1814]] konsentita de la [[Listo de francaj reĝoj|reĝo]] [[Ludoviko la 18-a (Francio)|Ludoviko la 18-a]] kreis leĝan strukturon regitan de riĉeco, kaj servas kiel fono por la manovroj de Rastignac en ''Patro Goriot''.]] Unu el la ĉefaj temoj de ''Patro Goriot'' estas la senĉesa klopodo penetri kaj supreniri la sociajn rangojn. La [[ĉarto de 1814]], konsentita de la [[Listo de francaj reĝoj|reĝo]] [[Ludoviko la 18-a (Francio)|Ludoviko la 18-a]], establis leĝan sistemon, laŭ kiu rajtis [[Voĉdono|voĉdoni]] nur la plej riĉaj homoj de la reĝlando. La granda persona ambicio de Rastignac do celas ne nur pliriĉiĝon, sed ankaŭ pli simbole partoprenon al la politika vivo. Samkiel la personoj de [[Walter Scott]], Rastignac esprimas per siaj agoj kaj paroloj la etoson de la epoko, en kiu li vivas<ref>Kanes, p. 38.</ref></small>. Per siaj personoj kaj romanoj, [[Honoré de Balzac|Balzac]] krude eksponas la kruelan [[Charles Darwin|darvinismon]] de la tiama socio. En precipe verdirema parolado, S-ino de Bauséant ekzemple donas al Rastignac la jenajn konsilojn : <br /> {| class="toccolours" style="float: left; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 100%; background:#FFFFCC; color:black; width:40em; max-width: 40%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | "''Ju pli senpasiaj viaj kalkuloj, des pli foren vi iros. Frapu senkompate ; vi estos timata. Viroj kaj virinoj estu por vi nenio pli ol poŝtĉevaloj ; prenu freŝan rajdbeston, kaj lasu la antaŭan ĉe la flanko de la ŝoseo ; tiumaniere vi atingos la celojn de via ambicio. Nu vidu, vi estos nenio tie ĉi, krom se virino interesiĝas pri vi ; kaj ŝi estu juna kaj riĉa, kaj monduma virino. Se vi tamen havas koron, enŝlosigu ĝin singardeme samkiel trezoro ; ne lasu iun ajn suspekti tion, aŭ vi estus perdita ; vi ne plu estus la ekzekutisto, sed anstataŭe fariĝus la viktimo. Kaj se vi iam enamiĝus, neniam lasu vian sekreton eskapi el vi !''" |- | style="text-align: center;" | <small>[[Honoré de Balzac]], ''Patro Goriot'', 4-a ĉapitro : La morto de la patro ([[1835]]) |} {{-}} Tiu senkompata konduto estas ankaŭ konsilita de Vautrin, kiu diras al Rastignac : "''La sekreto de grandaj riĉecoj sen videblaj kaŭzoj estas forgesita krimo, kiu estis taŭge plenumita''"<ref>Balzac (1901), p. 115.</ref></small>. Tiu frazo estis ekde tiam multfoje parafrazita kiel : "''Malantaŭ ĉiu granda riĉeco estas granda krimo''"<ref>Vidu ekzemple Porter, Eduardo. [http://www.nytimes.com/2007/08/27/opinion/27mon4.html "Mexico’s Plutocracy Thrives on Robber-Baron Concessions"]. ''[[The New York Times]]'', [[27-a de aŭgusto]] [[2007]].</ref></small>. === Influo de Parizo === [[Dosiero:Révolution de 1830 - Combat de la Porte Saint-Denis - 28.07.1830.jpg|eta|maldekstra|250px|''Batalo antaŭ la pordo Saint-Denis''<br /><small>[[Hippolyte Lecomte]], [[1830]]<br />[[Muzeo Carnavalet]], [[Parizo]]</small>]] La priskribo de sociaj rangoj fare de la romano estas tipa de tiutempa [[Parizo]], kiu tiam estis unu el la plej dense loĝataj urboj de [[Eŭropo]]<ref>Kanes, p. 41; Bellos, pp. 58–59.</ref></small>. Trairante nur kelkajn stratojn, Rastignac alkondukas la leganton al ege malsamaj kvartaloj, plejofte klasifikitaj laŭ la rango de iliaj loĝantoj. La Parizo de la [[Dua Resurtronigo (Francio)|Burbona Resurtronigo]] nature dividiĝis en apartajn kvartalojn, kaj tri el ili precipe elstariĝas en ''Patro Goriot'' : la aristokrata areo ĉirkaŭ la [[Bulvardo Saint-Germain (Parizo)|Bulvardo Saint-Germain]], la nove altklasa distrikto ĉirkaŭ la strato Chaussée-d'Antin, kaj la orienta deklivo de la [[monteto Sainte-Geneviève]]<ref>Kanes, p. 36.</ref></small>. Tiuj kvartaloj de la urbo estas kvazaŭe mikrokosmoj, kiujn Rastignac klopodas mastrumi. Vautrin, dume, agadas kamufle, moviĝante tra ili tute silenteme<ref>Kanes, p. 44.</ref></small>. Rastignac, kiel naiva junulo el la franca kamparo, serĉadas novan hejmon en tiu mondo. Parizo proponas al li oportunon por forlasi lian malproksiman familion kaj renovigi sin pli konforme al la malglata aspekto de la urbo<ref>Barbéris, pp. 310–311.</ref></small>. Lia elmigro urben similas al tiuj de multaj homoj, kiuj tiam transloĝiĝis al la franca ĉefurbo, duobligante ĝian loĝantaron inter [[1800]] kaj [[1830]]. La intrigo de la romano estas do labirinte kunligita al la urbo, en kiu ĝi okazas. "''Parizo''", klarigas la kritikisto [[Peter Brooks]], "''estas la nuba ĉeesto, kiu donas al la romano ĝian apartan tonon''"<ref>Brooks (1998), p. x.</ref></small>. === Korupto === Ambaŭ Rastignac kaj Goriot reprezentas individuojn koruptitajn de iliaj deziroj. Pro sia avideco je socia prestiĝo, Rastignac estas ofte komparita al [[Faŭsto]], dum Vautrin iasence similas al Mefistofelo<ref>Kanes, p.45.</ref></small>. Laŭ la kritikisto Pierre Barbéris, la longa parolado de Vautrin al Rastignac estas "''unu el la plej gravaj momentoj de la Homa Komedio, kaj sendube de la tuta monda literaturo''"<ref>Barbéris, p. 307.</ref></small>. La socia tumulto tiam spertita de Francio konsistigas la fonon, sur kiu baziĝas la egoista kaj ambicia ideologio de Vautrin, kiu kuraĝigas Rastignac imiti lin<ref>Barbéris, p. 309.</ref></small>. Pri la fina korupto de la animo de Rastignac tamen kulpas la tuta socia strukturo, ne nur Vautrin, kiu simple instruas al la junulo ĝeneralan metodon. Kvankam li reĵetas la proponon de Vautrin koncerne la murdon de la frato de Victorine, Rastignac cedas al la brutalaj principoj, sur kiuj prosperas alta socio. Fine de la romano, li konfidas al Bianchon : "''Mi estas en Infero, kaj tie mi devas resti''"<ref>Citita en Barbéris, p. 312.</ref></small>. Dum Rastignac deziras riĉecon kaj prestiĝan statuson, Goriot sopiras al la amo de siaj filinoj tiel fervore, ke lia pasio preskaŭ ŝajnas kiel religia kulto<ref>Hunt, p. 89; Crawford, p. 13.</ref></small>. Ĉar li simbolas tipan burĝon, kiu pliriĉiĝis per komerco (kaj ne pro denaska aristokrata privilegio), liaj nobele edzinitaj filinoj ja akceptas preni lian monon, sed nur malvolonte kaj diskrete vizitas lin. Eĉ kiam li estas agonianta fine de la romano, li vendas siajn lastajn bienojn por siaj filinoj<ref>Petrey, p. 329.</ref></small>. === Familiaj rilatoj === [[Dosiero:Goneril and Regan from King Lear.jpg|eta|maldekstra|200px|Balzac estis akuzita pri la plagiato de la ''[[La Tragedio de Reĝo Lear|Reĝo Lear]]'' de [[William Shakespeare|Shakespeare]], pro la simileco inter la filinoj de Goriot (Anastasie kaj Delphine) kaj la filinoj de Lear (Goneril kaj Regan), tie pentritaj de [[Edwin Austin Abbey]] en [[1902]].]] En la romano, la rilatoj inter familimembroj konformas al du leĝoj : geedzeco ĉefe servas kiel [[Makiavelo|makiavela]] helpilo por atingi financan sukceson, dum la devoj de la malpli juna generacio por la pli juna aliformiĝas en [[oferado]]n kaj senhavigon. Delphine estas enkaptita en senama edziniĝo kun la barono de Nucingen, monavida bankisto. La barono ja scias pri la adultoj de sia edzino, kaj uzas tion kiel konvenan pretekston por eltiri plian monon el ŝi. Anastasie, dume, estas edzinita al la grafo de Restaud, kiu ne zorgas pri ŝiaj [[nelegitimaj gefiloj]] sed koleriĝas pri la [[juvelo]]j, kiujn ŝi vendas por vivteni sian amanton. Tia bildigo de edziĝo kiel ilo por potenco spegulas la malmolkorajn, nestabilajn sociajn strukturojn de tiu tempo<ref>Kanes, pp. 46–49; Auerbach, p. 285; Bellos, pp. 46–51.</ref></small>. Parencoj, male, senĉese dediĉas sin al siaj infanoj : Goriot laŭvorte oferas ĉion por siaj filinoj. En la romano, Balzac difinas lin kiel la "''Kriston de patreco''" pro lia konstanta suferado en la nomo de liaj infanoj<ref>Kanes, p. 47; Bellos, pp. 81–82.</ref></small>. Ĉar Delphine kaj Anastasie, obseditaj pri socia prestiĝo, finfine ignoras kaj forlasas lin, la situacio de Goriot ŝajnas despli indigninda. La fino de la verko emfazas la kontraston inter la lastaj minutoj de Goriot en lia mortlito kaj la festa balo organizita de S-ino de Bauséant, kiun ĉeestis liaj filinoj sed ankaŭ Rastignac, tiel sugestante fundamentan skismon inter socio kaj familio<ref>Petrey, p. 337.</ref></small>. La perfido de la filinoj de patro Goriot estas ofte komparita al tiu de la personoj de ''[[La Tragedio de Reĝo Lear|La Reĝo Lear]]'', fare de [[William Shakespeare]]<ref>Hunt, pp. 87–89; Robb, p. 257; Bellos, pp. 34–35.</ref></small>. Analizante tiun komparon, la kritikisto [[George Saintsbury]] asertas, ke la filinoj de Goriot estas "''tiel certe la murdantinoj de sia patro, kiel ''[la filinoj de Lear]'' Goneril kaj Regan''"<ref>Saintsbury, p. x.</ref></small>. Kiel montras Herbert J. Hunt en sia libro ''Balzac's Comédie humaine'', la sorto de Goriot estas iasence pli tragika, ĉar la maljunulo "''havas unu Regan kaj unu Goneril, sed neniun Cordelia''"<ref>Hunt, p. 87.</ref></small>. Ankaŭ la familio de Rastignac ofereme dediĉas sin al li. Ĉar li estas konvinkita, ke li ne kapablos atingi decan statuson en Parizo sen konsiderinda riĉeco, li sendas leteron al sia familio por peti plian monon : "''Vendu kelkajn el viaj malnovaj juveloj, afabla patrino mia ; aliajn juvelojn mi donos al vi tre baldaŭ''"<ref>Balzac (1901), p. 85.</ref></small>. Ili ja sendas la petitan monon kaj (kvankam tio ne rekte legeblas en la romano) konsekvence spertas penigajn vivkondiĉojn. Lia familio, foresta dum lia restado en Parizo, pli kaj pli malproksimiĝas malgraŭ tiu oferado. Goriot kaj Vautrin ja kvazaŭe ludas la rolon de patroj por la junulo, sed ili forestas kaj Rastignac restas tute sola fine de la romano<ref>Barbéris, pp. 310–314.</ref></small>. == Kritikoj kaj adaptoj == ''Patro Goriot'' estas plejofte rigardita kiel la plej esenca romano de [[Honoré de Balzac|Balzac]]<ref name="finest"/></small>. La verko havis konsiderindan influon sur la [[franca literaturo]], kiel montras la fama rimarko de la romanisto [[Félicien Marceau]] : "''Ni ĉiuj estas gefiloj de Patro Goriot''"<ref>Citita en Oliver, p. 149.</ref></small>. Martin Kanes, en sia libro ''Le Pére Goriot: Anatomy of a Troubled World'', difinas la romanon kiel "''la kernŝtonon de la Homa Komedio''"<ref>Kanes, p. 9.</ref></small>. Ĝi cetere estas la centre studita verko fare de Anthony Pugh en lia volumena libro pri la reaperantaj personoj de Balzac (''Balzac's Recurring Characters''). Oni verkis kompletajn ĉapitrojn nur pri detaloj koncerne la gastejon Vauquer<ref>Vidu Mozet kaj Downing, George E. "A Famous Boarding-House". ''Studies in Balzac's Realism''. E. P. Dargan, ed. New York: Russell & Russell.</ref></small>. Ĉar ĝi montriĝas precipe grava por la studado de franca literaturo, ''Patro Goriot'' estis tradukita multfoje kaj multlingve. [[Dosiero:Patro Goriot.jpg|eta|dekstra|250px|''Le Père Goriot'' : filmadapto fare de [[Robert Vernay]] en [[1945]].]] La unuaj komentoj pri la libro montriĝis sufiĉe variaj. Kelkaj kritikistoj akuzis Balzac pri plagiato, pri la troa kaj teda detalemeco de kelkaj paĝoj kaj pri la ekscesa karikaturigo de la pariza altsocio<ref name="Kan13">Kanes, p. 13.</ref></small>. Aliaj legantoj mallaŭdis la dubindan moralecon de la personoj kaj suspektis, ke Balzac provis pravigi tiajn kondutojn. Oni riproĉis al li, ke ne estis en la libro pli multaj honorindaj homoj<ref>Kanes, pp. 14–15.</ref></small>. Al tiuj riproĉoj respondis Balzac disdegne en la dua prefaco de [[1835]], skribante pri Goriot : "''Kompatindulo ! Liaj filinoj rifuzis agnoski lin pro tio, ke li senriĉiĝis ; nun la kritikistoj reĵetas lin pro tio, ke li estas malmorala''"<ref>Citita en Kanes, p. 53.</ref></small>. Multaj tiutempaj komentistoj estis tamen entuziasmaj : recenzo en ''Le Journal des femmes'' proklamis, ke la okulo de Balzac "''penetras ĉien, samkiel ruza serpento, por sondi la plej intimajn sekretojn de virinoj''"<ref name="QKan15">Citita en Kanes, p. 15.</ref></small>. Alia recenzo en ''La Revue du théâtre'' laŭdis lian "''admirindan teknikon pri detaloj''"<ref name="QKan15"/></small>. Multaj similaj recenzoj pruvas la tujan sukceson kaj popularecon de la libro. Balzac mem ege fieris pri sia verko, deklarante eĉ antaŭ la eldono de la fina versio : "''Patro Goriot estas furioza sukceso ; miaj plej persistegaj malamikoj devis kurbiĝi. Mi triumfis super ĉio, super amikoj samkiel enviuloj''"<ref>Citita en Kanes, p. 12.</ref></small>. Tra la jaroj post sia eldono, la romano estis ofte adaptita kiel [[Teatro|teatraĵo]]. Du teatraj spektakloj organizitaj en [[1835]], nur kelkajn monatojn post la eldono de la romano, kontribuis al ĝia populareco kaj pligrandigis la prestiĝon de Balzac<ref>Kanes, pp. 15–16.</ref></small>. En la [[20-a jarcento]] produktiĝis diversegaj [[Kino|kinaj versioj]] de ''Patro Goriot'', inkluzive de adaptoj reĝisoritaj de [[Jacques de Baroncelli]], [[Robert Vernay]] kaj [[Travers Vale]]. Pli moderna adapto estis filmita en [[2004]] de [[Jean-Daniel Verhaeghe]], kun la aktoro [[Charles Aznavour]] kiel patro Goriot. La nomo "Rastignac", dume, iĝis ironia vorto en la [[franca lingvo]] : ĝi aludas al persono, kiu pretas je io ajn por rangaltiĝi. == Esperanta traduko == Ekzistas ankoraŭ neniu traduko de ''Patro Goriot'' al [[Esperanto]]. == Notoj == {{Referencoj|2}} == Bibliografio == * '''Franclingvaj fontoj :''' ** R. F. Allen, « Le Sens de l’honnêteté dans ''Le Père Goriot'' », ''Cahiers de Lexicologie'', 1986, n° 48, p.&nbsp;111-5. ** H. Backvall, « Quelques particularités de prononciation dans ''Le Père Goriot'' », ''Moderna Sprak'', 1972, n° 66, p.&nbsp;162-75. ** Pierre Barberis, « ''Le Père Goriot de Balzac : Écriture, structures, significations'', Paris, Larousse; 1972. ** Maurice Bardèche, ''Balzac romancier : la Formation de l’art du roman chez Balzac jusqu’à la publication du ''Père Goriot'', 1820-1835'', Genève, Slatkine Rpts., 1967. ** Anne-Marie Baron, « Statut et fonctions de l’observateur », ''L'Année balzacienne'', 1989, n° 10, p. 301-316. ** Olivier Bonard, ''La Peinture dans la création balzacienne : Invention et vision picturales de La maison du Chat-qui-pelote au Père Goriot'', Genève, Droz, 1969. ** Sylvie Boulard-Bezat, « Les Adaptations du ''Père Goriot'' », ''L’Année balzacienne'', 1987, n° 8, p. 167-178. ** Pierre Brunel, « Le Sublime et le grotesque chez Balzac : l’Exemple du ''Père Goriot'' », ''Année balzacienne, 2001, n° 2, p. 31-56. ** Wei-ling Chen, « ''Le Père Goriot'', autodestructeur », ''NTU Studies in Language and Literature'', Dec 2002, n° 11, p. 45-69. ** Évelyne Datta, « ''Le Père Goriot'', alchimiste », ''L’Année balzacienne'', 1988, n° 9, p. 335-345. ** Jean-Hervé Donnard, « Balzac inspiré par Senancour », ''L’Année balzacienne'', 1987, n° 8, p. 187-200. ** Rose Fortassier, « Balzac et le démon du double dans ''Le Père Goriot'' », ''L’Année balzacienne'', 1986, n° 7, p. 155-167. ** Jean Gaudon, « Sur la chronologie du Père Goriot », ''L’Année balzacienne'', Paris, Garnier Frères, 1967, p. 147-156. ** Jeannine Guichardet, « Un Jeu de l’oie maléfique : l’espace parisien du ''Père Goriot'' », ''L’Année balzacienne'', 1986, n° 7, p. 169-189. ** Léon-Francois Hoffmann, « Les Métaphores animales dans ''Le Père Goriot'' », ''L’Année balzacienne'', Paris, Garnier, 1963, p. 91-105. ** Angela Ion, « ''Le Père Goriot'' dans l’espace culturel », ''L’Année balzacienne'', 1986, n° 7, p. 379-392. ** Anne-Marie Lefebvre, « Visages de Bianchon », ''L’Année balzacienne'', 1988, n° 9, p. 125-140. ** Michel Lichtlé, « La Vie posthume du ''Père Goriot'' en France », ''L’Année balzacienne'', 1987, n° 8, p. 131-165. ** Anne-Marie Meininger, « Sur ''Adieu'', sur ''Le Père Goriot'', sur ''Le cabinet des antiques'' », ''L’Année balzacienne'', 1973, p. 380-85. ** Yoshie Oshita, « De l’entrée à la sortie de Vautrin dans ''Le Père Goriot'' », ''L’Année balzacienne'', 1989, n° 10, p. 233-243. ** Jean-Marie Paisse, « Un Portrait du Père Goriot », ''Bulletin de l’Association Guillaume Budé'', 1968, 125-130. ** Anthony R. Pugh, « ''Le Père Goriot'' et l’unité de La Comédie humaine », ''Balzac : une Poétique du roman'', Stéphane Vachon, Éd. et préf. Montréal ; Saint-Denis, PU de Vincennes, 1996, p. 123-32. ** Anthony R. Pugh, « Personnages reparaissants avant ''Le Père Goriot'' », ''L’Année balzacienne'', Paris, Garnier, 1964, p. 215-237. ** Renée de Smirnoff, « Du ''Père Goriot'' à ''L’Initié'' : analogies et prolongements », ''L’Année balzacienne'', 1989, n° 10, p. 245-260. ** Claudine Vercollier, « Fonctions du temps dans ''Le Père Goriot'' », ''L’Année balzacienne'', 1978, p. 137-47. * '''Anglalingvaj fontoj :''' ** Auerbach, Erich. "[''Père Goriot'']". ''Père Goriot''. New York: W. W. Norton & Company, 1998. ISBN 0-393-97166-X. pp. 279–289. ** Balzac, Honoré de. "Author's Introduction". ''La Comédie humaine''. ''[http://www.gutenberg.org/etext/1968 The Human Comedy: Introductions and Appendix]'' ** Balzac, Honoré de. ''Father Goriot''. ''The Works of Honoré de Balzac.'' Vol. XIII. Philadelphia: Avil Publishing Company, 1901. ** Balzac, Honoré de. ''Père Goriot''. New York: W. W. Norton and Company, 1998. ISBN 0-393-97166-X. ** Baran, J. H. "Predators and parasites in Le Père Goriot". ''Symposium''. 47.1 (1993): 3–15. ** Barbéris, Pierre. "The Discovery of Solitude". ''Père Goriot''. New York: W. W. Norton and Company, 1998. ISBN 0-393-97166-X. pp.&nbsp;304–314. ** Bellos, David. ''Honoré de Balzac: Old Goriot (Landmarks of World Literature)''. Cambridge: Cambridge University Press, 1987. ISBN 0-521-31634-0. ** Berrong, Richard M. "Vautrin and Same-Sex Desire in ''Le Père Goriot''", ''Nineteenth-Century French Studies'', Fall 2002-Winter 2003, n° 31 (1-2), p.&nbsp;53-65. ** Brooks, Peter. "Editor's Introduction". ''Père Goriot''. New York: W. W. Norton and Company, 1998. ISBN 0-393-97166-X. pp. vii–xiii. ** Brooks, Peter. ''Realist Vision''. New Haven: Yale University Press, 2005. ISBN 0-300-10680-7. ** Crawford, Marion Ayton. "Translator's Introduction". ''Old Goriot''. Harmondsworth: Penguin Classics, 1951. ISBN 0-14-044017-8. ** Dedinsky, Brucia L. "Development of the Scheme of the Comédie humaine: Distribution of the Stories". ''The Evolution of Balzac's Comédie humaine''. Ed. E. Preston Dargan and Bernard Weinberg. Chicago: University of Chicago Press, 1942. ** Ginsberg, Michal Peled, ed. ''Approaches to Teaching Balzac's Old Goriot''. New York: The [[Modern Language Association of America]], 2000. ISBN 0-87352-760-7. ** Hunt, Herbert J. ''Balzac's Comédie Humaine''. London: University of London Athlone Press, 1959. ** Kanes, Martin. ''Père Goriot: Anatomy of a Troubled World''. New York: Twayne Publishers, 1993. ISBN 0-8057-8363-6. ** McCarthy, Mary Susan. ''Balzac and His Reader: A Study in the Creation of Meaning in La Comédie humaine''. Columbia: University of Missouri Press, 1982. ISBN 0-8262-0378-7. ** Mozet, Nicole. "Description and Deciphering: The Maison Vauquer". ''Père Goriot''. New York: W. W. Norton and Company, 1998. ISBN 0-393-97166-X. pp.&nbsp;338–353. ** Oliver, E. J. ''Balzac the European''. London: Sheed and Ward, 1959. ** Petrey, Sandy. "The Father Loses a Name: Constative Identity in ''Le Père Goriot''". ''Père Goriot''. New York: W. W. Norton and Company, 1998. ISBN 0-393-97166-X. pp.&nbsp;328–338. ** Pugh, Anthony R. ''Balzac's Returning Characters''. Toronto: University of Toronto Press, 1974. ISBN 0-8020-5275-4. ** Robb, Graham. ''Balzac: A Biography''. New York: W. W. Norton & Company, 1994. ISBN 0-393-03679-0. ** Rogers, Samuel (1953). ''Balzac & The Novel''. New York: Octagon Books. ** Saintsbury, George. "Introduction". ''The Works of Honoré de Balzac.'' Vol. XIII. Philadelphia: Avil Publishing Company, 1901. ** Stowe, William W. ''Balzac, James, and the Realistic Novel''. Princeton: Princeton University Press, 1983. ISBN 0-691-06567-5. == Vidu ankaŭ == {| border="0" width="35%" cellpadding="5" class="noprint" style="float:right; border:solid #008 2px; margin:0em 0em 0.5em 0.5em; width:35%;" | [[Dosiero:Wikisource-logo.svg|35px|none|Vikifonto]] | '''Sur Vikifonto legeblas la franclingva versio de<br />[http://fr.wikisource.org/wiki/Le_P%C3%A8re_Goriot Patro Goriot]''' |} * '''[[Honoré de Balzac]]''' * ''[[La Homa Komedio]]'' {{Portalo literaturo}} {{Elstara}} {{ADLS|2008|10}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Verkoj el la franclingva literaturo]] [[Kategorio:Romanoj de la Homa Komedio]] [[Kategorio:Romanoj de Honoré de Balzac]] [[Kategorio:Franclingvaj romanoj]] a50t2nm7lkdupott0zwep1yqbzbkofa Wasterkingen 0 233721 9400435 9284678 2026-06-12T17:30:11Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400435 wikitext text/x-wiki {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Wasterkingen |blazono=[[Dosiero:CHE Wasterkingen COA.svg|eta|120ra|centre|<small>Blazono de Wasterkingen</small>]] |bildo=[[Dosiero:Wasterkingen vilagheniro 086.JPG|eta|285ra|centre|<small>Vilaĝeniro de Wasterkingen</small>]] |kantono=Zuriko |distrikto=[[Bülach (distrikto)|Bülach]] |koord={{Koordinatoj gms|47|35|31|N|8|28|27|E}} |enloĝantoj=557 |areo=3,94 |alteco=393 |poŝtkodo=8195 |kodo=0070 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Wasterkingen 2007.png|eta|centre|285ra|<small>Mapo de Wasterkingen</small>]] }} '''Wasterkingen''' estas komunumo en la [[Bülach (distrikto)|distrikto Bülach]], [[Kantono Zuriko]], [[Svislando]]. Ĝi havis 557 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. == Geografio == Wasterkingen situas norde de la [[Rejno]] en la orienta angulo de la ''Kampo de Rafz'' (germane ''Rafzer Feld'') sur la deklivo de la monteto ''Kaltwang'' je tri flankoj ĉirkaŭita de germana teritorio, nur je la orienta flanko kun limo al svisa teritorio nome al la komunumoj [[Hüntwangen]] kaj [[Wil ZH]]. La najbaraj komunumoj germanaj estas sude kaj oriente [[Hohentengen am Hochrhein]] kaj norde [[Klettgau]]. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo mem la setlejoj [[Büel]], [[Büelbrunnen]], [[Lengg]] kaj [[Wannenloch]]. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areko de 3,94 km², de kiuj 43,1% estas kovritaj de [[arbaro]], 49,2% servas por [[agrikulturo]] kaj 5,3% por [[setlado]]; 2,0% estas trafiksurfaco kaj 0,3% akvejoj. <ref>Fonto: [http://www.statistik.zh.ch/gpzh/zh/index.php?p=gp&gem=58 Statistikaj informoj pri la komunumo Wasterkingen en la retejo de la kantono]</ref> == Trafiko == La komunumo per [[poŝtaŭto|poŝtaŭtobuso]] estas konektita al la reto de la [[Zurika Trafik-Unio]]. == Historio == La unua dokumenta mencio de la vilaĝo datiĝas de la jaro [[1102]]. En la jaro [[1701]] en Wasterkingen okazis la lasta sorĉista proceso en la [[Kantono Zuriko]], okaze de kiu estis 12 personoj akuzitaj pro sorĉado kaj 8 el ili (7 virinoj kaj 1 viro) kondamnitaj al morto pro ''kontrakto kun la diablo'', kiel la juĝo diris, kaj murditaj. En la jaro [[1478]] la [[vokto|voktrajtoj]] pri Wasterkingen kaj la cetera Kampo de Rafz transiris al la libersinjoroj Gradner de [[Eglisaŭ]]. Kiam la urbo [[Zuriko]] en la jaro [[1496]] akiris Eglisaŭon ankaŭ la Kampo de Rafz fariĝis zurika kiel parto de la [[vokto|voktdistrikto]] Eglisaŭ ĝis la jaro [[1798]]. Per la franca invado dum la [[Helveta Respubliko]] Hüntwangen transiris al la nova [[Bülach (distrikto)|distrikto Bülach]], al kiu ĝi ankoraŭ hodiaŭ apartenas. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * [http://www.wasterkingen.ch/ Oficiala retejo de la komunumo Wasterkingen] {{Projektoj}} == Bildoj == <gallery> Dosiero:Wasterkingen preghejo 091.JPG|<small>Preĝejo de Wasterkingen</small> Dosiero:Wasterkingen restoracio Traube 092.JPG|<small>Restoracio Traube en Wasterkingen</small> Dosiero:Wasterkingen-eo.jpg|<small>Vilaĝa puto</small> Dosiero:Wasterkingen faktrabdomo 093.JPG|<small>Faktrabdomo en Wasterkingen</small> Dosiero:Wasterkingen Volg-supermerkato 095.JPG|Volg-supermerkato en Wasterkingen Dosiero:Wasterkingen preghejo kaj faktrabdomoj 098.JPG|<small>Vilaĝocentro kun preĝejo kaj faktrabdomoj</small> Dosiero:Wasterkingen faktrabdomo 099.JPG|<small>Faktrabdomo en la vilaĝocentro de Wasterkingen</small> </gallery> Dosiero:Wasterkingen preghejo 101.JPG|<small>Preĝejo de Wasterkingen</small> <br /> {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Bülach}} {{Bibliotekoj}} qdmujt5cd5k4gpd9f7l603y33iwmqj4 Wildberg ZH 0 234378 9400441 9138188 2026-06-12T17:34:20Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400441 wikitext text/x-wiki {{AliajSignifoj|teksto=La mallongigo [[ZH]] en Wildberg ZH staras por la svisa [[Kantono Zuriko]]. Por aliaj signifoj de la nomo vidu sub '''[[Wildberg]]'''}} {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Wildberg ZH |blazono=[[Dosiero:Wildberg-blazon.svg|eta|120ra|centre|Blazono de Wildberg ZH]] |kantono=Zuriko |distrikto=[[Pfäffikon (distrikto)|Pfäffikon]] |koord={{Koordinatoj gms|47|25|44|N|8|49|0|E}} |loĝantoj=898 |areo=10,83 |alteco=650 |poŝtkodo=8489 |kodo=0182 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Wildberg ZH 2007.png|eta|centre|285ra|<small>Mapo de Wildberg</small>]] }} '''Wildberg ZH''' estas komunumo en la [[Pfäffikon (distrikto)|distrikto Pfäffikon]], [[Kantono Zuriko]], [[Svislando]]. Ĝi havis 898 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. La komunumo konsistas el la vilaĝoj ''Wildberg'', ''[[Schalchen]]'' kaj ''[[Ehrikon]]''. == Geografio == Weisslingen situas en la [[Töss|Tössvalo]]. Ĝi limas norde al la komunumoj [[Zell ZH]] kaj [[Turbenthal]] en la [[Vinterturo (distrikto)|distrikto Vinterturo]], oriente al [[Wila]], sude al [[Bauma]] kaj [[Pfäffikon ZH]] kaj okcidenta al [[Russikon]] kaj [[Weisslingen]]. == Najbaraj komunumoj == La komunumo Wildberg limas en nordo al [[Zell ZH|Zell]], en nordoriento al [[Turbenthal]], en oriento al [[Wila]], en sudoriento al [[Bauma]], en sudo al [[Pfäffikon ZH|Pfäffikon]], en okcidento al [[Russikon]], kaj en nordokcidento al [[Weisslingen]]. == Trafiko == Wildberg estas konektita per aŭtobusoj al la reto de la [[Zurika Trafik-Unio]]. La veturado al [[Vinterturo]] per buso kaj trajno daŭras proksimume duonan horon. == Historio == La komunumo estiĝis en la 30-aj jaroj de la 20-a jarcento per la kuniĝo de la municipoj ''Wildberg'', ''Schalchen'' kaj ''Ehrikon'', kiuj ĝis tiam estis sendependaj komunumoj. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.wildberg.ch Oficiala retejo de la komunumo Wildberg] <br /> {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Pfäffikon}} 5cg0wmso5fa32i9nlp01fbwygcxxr6u Ĥalabĝo 0 235603 9400374 9400144 2026-06-12T14:15:21Z Filozofo 3592 /* Post 1988 */ Lingva plibonigo 9400374 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=IQ}} '''Ĥalabĝo''' ([[kurda lingvo|kurde]] ''Helebce'', [[arabe]]: حلبجة, en DIN-transskribo ''ḥalabǧah'') estas urbo en la [[Kurdio|Aŭtonoma regiono Kurdio]] en [[Irako]] kun ĉirkaŭ 57.000 loĝantoj. Ĝi situas ĉ. 240&nbsp;km nordoriente de [[Bagdado]] kaj 15&nbsp;km for de la limo al Irano. Ĝi estas ĉefe loĝata de [[kurdoj]]. La lokaj lingvoj estas gorana (''Gorani'') kaj la [[Sorana lingvo|sorana]] (''Sorani''), du lingvovariantoj de la [[kurda lingvaro]]. Ĥalabĝo fariĝis internacie konata, kiam ĝi la {{daton|16|marto|1988}}, fine de la [[Iraka-irana milito]] estis bombita per [[ĥemia armilo|ĥemiaj armiloj]] (''vidu: '' [[Ĥemia atako kontraŭ Ĥalabĝo]]) postulante 5.000 mortintojn. [[Sarino]], [[iperito]] kaj venengaso VX estis uzataj. La atako estis parto de [[operaco Anfal]]. La tiam respondeca [[guberniestro]] de provinco Kurdistan, generalo [[Ali Hasan al-Maĝid]] pro tio estis kondamnita al morto en junio 2007. ==1988== {{Ĉefartikolo|Ĥemia atako kontraŭ Ĥalabĝo}} Ĥalabĝo estis okupita de kurdaj ''[[peŝmergo]]j'', kiuj ricevis subtenon de Irano dum la lasta fazo de la [[Iraka-irana milito]]. La {{daton|16|marto|1988}}, post du tagoj da konvencia artileria atako [[Ĥemia atako kontraŭ Ĥalabĝo|Irakaj aviadiloj faligis kanistrojn da venenaj gasoj]] sur la urbon.<ref>http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm</ref> La urbo kaj ĉirkaŭaĵo estis atakitaj per bomboj, [[mitrajlo|obuso]]j kaj - plej perige - [[ĥemia armilo|venenaj gasoj]]. Minimume 5.000 homoj mortis pro la rekta efiko de la ĥemia atako kaj oni taksas, ke pliaj 7.000 homoj estis vunditaj aŭ suferis daŭran damaĝon de sano.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1877161.stm|titolo=Iraqi Kurds recall chemical attack|alirdato=2006-08-05|aŭtoro=Osman, Hiwa|jaro=March 17th, 2002|verko=BBC News}}</ref> En la atako estis uzitaj la ''nervogasojn'' [[tabuno]], [[sarino]], [[VX]] kaj [[iperito|mustardgaso]]. [http://www.bt.cdc.gov/agent/cyanide/basics/facts.asp Malofte oni asertas] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100415140426/http://www.bt.cdc.gov/agent/cyanide/basics/facts.asp |date=2010-04-15 }}, ke [[cianido]] ankaŭ estis uzata, kvankam oni povas pridubi tion, ĉar cianido estas natura kromprodukto de malpura tabuno.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.terrorismcentral.com/Library/Teasers/ChemIraq.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110716211709/http://www.terrorismcentral.com/Library/Teasers/ChemIraq.html |arkivdato=2011-07-16 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mitretek.org/ChemistryOfGATabun.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060225163753/http://www.mitretek.org/ChemistryOfGATabun.htm |arkivdato=2006-02-25 }}</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/middle_east/02/iraq_events/html/chemical_warfare.stm</ref> La atako kontraŭ Ĥalabĝa okazis dum la fifama ''[[operaco Anfal]]'', per kiu [[Saddam Hussein|Hussein]] akre subpremigis kurdajn ribelojn dum la Iraka-irana milito. En aprilo 1987 jam okazis venengasaj atakoj kontraŭ 24 kurdaj vilaĝoj. Antaŭ la fino de la milito la iraka armeo okupis Ĥalabĝon kaj komplete detruis ĝin.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.guardian.co.uk/Iraq/Story/0,2763,1251881,00.html|titolo=The Kurdish victims caught unaware by cyanide|alirdato=2006-06-09|aŭtoro=Hirst, David|jaro=March 22nd, 1988|verko=The Guardian}}</ref> ==Post 1988== [[Dosiero:Halabja cemetery.jpg|maldekstra|eta|<small>Ĥalabĝa, tombejo por la viktimoj</small>]] De 2000 ĝis 2003 batalema [[islamismo|islamista]] grupo [[Ansar al-Islam]] okupis malgrandan [[enklavo]]n en la montaro oriente de Ĥalabĝo, kiu estis rekonkerita de la ''peŝmergoj''<ref>''La peŝmergoj estas anoj de la armitaj fortoj de la Aŭtonoma Regiono Kurdio en norda Irako. Ili originis kiel gerilanoj en la 20-a jarcento, defendante la rajtojn de la kurda popolo kontraŭ diversaj registaroj. Post 2003 ili oficilaliĝis kaj estis agnoskitaj kadre de la iraka konstitucio. Dum la milito kontraŭ [[Islama Ŝtato]] la peŝmergoj ludis ŝlosilan rolon en la protektado de lokaj komunumoj kaj la rekonkeronde teritorioj. Kvankam dividitaj laŭ politikaj linioj, ili ofte kunlaboras por komunaj defendo-celoj.''</ref> el la [[Patriota Unio de Kurdistano]] (PUK), helpite de [[usona]]j aviadiloj dum la [[2003 invado de Irako]]. Frans van Anraat, la komercisto kiu vendis la venengasojn al la Hussein-reĝimo estis kondamnita en 2005 de nederlanda [[kortumo]], la puno: 15 jaroj da prizono. En la pravigo de la verdikto la kortumo argumentis, ke Hussein efektivigis "[[genocido]]n kontraŭ la loĝantoj de Ĥalabĝo", la unua fojo, ke la incidento de Ĥalabĝo estis tiel pritaksita de iu kortumo. En la memortago 2006 de la gas-atako, okazis manifestacio en Ĥalabĝo kontraŭ la kurda registaro. Ĉirkaŭ 7.000 manifestaciantoj postulis prioritatan helpon por la viktimoj anstataŭ rekonstrulaboroj. Dum la violenta [[eskaliĝo]] la polico pafis kontraŭ la manifestaciantoj, mortigis 14-jarulon kaj vundis multajn aliajn. ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Vidu ankaŭ== *[[Dujail]] *[[Ĥemia atako kontraŭ Ĥalabĝo]] * [[Homaj rajtoj sub reĝimo Hussein en Irako]] * [[Tribunalo de Saddam Hussein]] ==Eksteraj ligiloj== *[http://bevoelkerungsstatistik.de/wg.php?x=1133476348&men=gcis&lng=de&gln=xx&dat=32&geo=-105&srt=npan&col=aohdq&pt=c&va=&geo=-1900 Fonto por la loĝantnombroj, stato: 2005] * [http://thekurdistani.com/news/content/view/2018/2/ Gazeto ''"The Kurdistani"'' pri la ribeloj en 2006] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110521085501/http://thekurdistani.com/news/content/view/2018/2/ |date=2011-05-21 }} * http://www.informationclearinghouse.info/article2098.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080225161320/http://www.informationclearinghouse.info/article2098.htm |date=2008-02-25 }} Retired Army War College prof. and CIA analyst Stephen Pelletiere disputing the accusation that Iraq has used chemical weapons against its citizens. * http://www.9neesan.com/halapja/ Pictures of poison gas victims. [[Kategorio:Aperis en 1650]] [[Kategorio:Urboj de Irako]] [[Kategorio:Kurdio]] pkpbcfaulq4hk3nvoishiinn9wjnnad Ĥemia atako kontraŭ Ĥalabĝo 0 235738 9400370 9400153 2026-06-12T14:07:16Z Filozofo 3592 /* La masakro */ Forigis artikolon antaŭ la propra nomo 9400370 wikitext text/x-wiki La '''ĥemia atako kontraŭ Ĥalabĝo''' estis atako de la ŝtata armeo kontraŭ la iraka urbo [[:en:Halabja|Ĥalabĝo]], kie loĝas plejparte [[kurdoj]]. La atako okazis la [[16-a de marto|16-an kaj 17-an de marto]] [[1988]], ĉe la fino de la [[Iraka-irana milito]]. Pruviĝis, ke en la atako estis uzitaj la [[ĥemia armilo|ĥemiaj armiloj]] [[:en:VX (nerve agent)|VX]] (nervagento), [[sarino]] kaj [[iperito|iperito (mustarda gaso)]]. [[Ĥalabĝo]] ([[kurda lingvo|kurde]] ''Helepçe'', [[arabe]]: حلبجة) estas urbo de 57.000 loĝantoj en la iraka parto de [[Kurdio]] proksime al la [[Irano|irana]] limo. == La masakro == Dum la lasta fazo de [[Iraka-irana milito]] Ĥalabĝo estis okupita de kurdaj ''peŝmergoj''<ref>''La peŝmergoj estas anoj de la armitaj fortoj de la Aŭtonoma Regiono Kurdio en norda Irako. Ili originis kiel gerilanoj en la 20-a jarcento, defendante la rajtojn de la kurda popolo kontraŭ diversaj registaroj. Post 2003 ili oficilaliĝis kaj estis agnoskitaj kadre de la iraka konstitucio. Dum la milito kontraŭ [[Islama Ŝtato]] la peŝmergoj ludis ŝlosilan rolon en la protektado de lokaj komunumoj kaj la rekonkeronde teritorioj. Kvankam dividitaj laŭ politikaj linioj, ili ofte kunlaboras por komunaj defendo-celoj.''</ref>, kiuj ricevis subtenon de Irano. La {{daton|16|marto|1988}}, post du tagoj da konvencia artileria atako Irakaj arme-aviadiloj faligis kanistrojn da venenaj gasoj sur la urbon.<ref>http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm</ref> La urbo kaj ĉirkaŭaĵo estis atakitaj per bomboj, [[mitrajlo|obuso]]j kaj - plej perige - [[ĥemia armilo|venenaj gasoj]]. Ĉirkaŭ 5.000 homoj, plejparte virinoj, infanoj kaj maljunaj viroj, mortis pro la rekta efiko de la ĥemia atako. Pliaj 7.000 homoj, eble eĉ 10.000, estis tiom grave vunditaj, ke ili sekve mortis aŭ suferis daŭran sanodamaĝon, nome [[blindeco]]n, paralizon, haŭtmalsanojn, [[tumoro]]jn aŭ pulmo-difektiĝon.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1877161.stm|titolo=Iraqi Kurds recall chemical attack|alirdato=2006/08/05|aŭtoro=Osman, Hiwa|jaro=March 17th, 2002|verko=BBC News}}</ref> Estas hazardo, ke la [[masakro]] iĝis konata en la internacia gazetaro, ĉar eksterlandaj ĵurnalistoj kaj sciencistoj venis en la regionon mallonge post la bombado, inter ili la irana [[fotisto]] [[Kaveh Golestan]], kiu publikigis la unuajn foto-dokumentojn pri la sekvoj de la atako. - Iom antaŭ la atako kontraŭ Ĥalabĝo jam okazis tutsimila ĥemia atako kontraŭ la [[Irano|irana]] urbo [[Serdeŝt]], kiu ricevis atenton de la amaskomunikilaro nur post kaj sekve de la malkovro de la atako kontraŭ Ĥalabĝo. La atako kontraŭ Ĥalabĝa okazis dum la fifama ''[[operaco Anfal]]'', per kiu [[Saddam Hussein]] akre subpremigis kurdajn ribelojn dum la Iraka-irana milito. En aprilo 1987 jam estis okazintaj gas-atakoj kontraŭ 24 kurdaj vilaĝoj. Antaŭ la fino de la milito la iraka armeo okupis Ĥalabĝon kaj komplete detruis ĝin.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.guardian.co.uk/Iraq/Story/0,2763,1251881,00.html|titolo=The Kurdish victims caught unaware by cyanide|alirdato=2006.06.09|aŭtoro=Hirst, David|jaro=March 22nd, 1988|verko=The Guardian}}</ref> == La ĥemiaj armiloj == En la atako estis uzitaj la ''nervogasojn'' [[:en:Tabun (nerve agent)|tabuno]], [[sarino]], [[:en:VX|VX]] kaj [[iperito|mustardgaso]]. [http://www.bt.cdc.gov/agent/cyanide/basics/facts.asp Foje iuj asertis] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100415140426/http://www.bt.cdc.gov/agent/cyanide/basics/facts.asp |date=2010-04-15 }}, ke ankaŭ [[cianido]] estis uzata, kvankam aparta uzo de cianido pridubeblas, ĉar malpura tabuno jam enhavas certan kvanton da cianido aŭtomate kiel kromprodukton.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.terrorismcentral.com/Library/Teasers/ChemIraq.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110716211709/http://www.terrorismcentral.com/Library/Teasers/ChemIraq.html |arkivdato=2011-07-16 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mitretek.org/ChemistryOfGATabun.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060225163753/http://www.mitretek.org/ChemistryOfGATabun.htm |arkivdato=2006-02-25 }}</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/middle_east/02/iraq_events/html/chemical_warfare.stm</ref> Laŭ la UN-raporto pri Irako<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://foi.missouri.edu/terrorbkgd/uscorpsiniraq.html |titolo=U.S. Corps In Iraq |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080101114057/http://foi.missouri.edu/terrorbkgd/uscorpsiniraq.html |arkivdato=2008-01-01 }}</ref> kaj la tekniko kaj la bazaj ĥemiaĵoj por produktado de ĥemiaj armiloj estis importita: la plej grandaj liverantoj de ĥemiaĵoj estis en [[Singapuro]] (4.515 [[tuno]]j), [[Nederlando]] (4.261 [[tuno|t]]), [[Egiptio]] (2.400 t), [[Barato]] (2.343 t), and [[Okcidenta Germanio]] (1.027 t). Unusola barata kompanio, Exomet Plastics (nun parto de EPC Industrie Ltd.), sendis 2.292 tunojn da antaŭproduktoj al Irako. Alia firmao, Kim Al-Khaleej, el [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj|UAE]] kun sidejo en Singapuro, proviziis la produktad-aparataron kaj pli ol 4,500 t da antaŭproduktoj por VX, sarin, and mustard gas.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.iraqwatch.org/suppliers/nyt-041303.gif |titolo=What Iraq Admitted About its Chemical Weapons Program |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060504214128/http://www.iraqwatch.org/suppliers/nyt-041303.gif |arkivdato=2006-05-04 }}</ref> [[:en:Frans van Anraat|Frans van Anraat]], nederlanda ĥemiisto-komercisto kiu vendis la venengasojn al la Hussein-reĝimo estis kondamnita en 2005 de la [[Internacia Kortumo]], la puno: 15 jaroj da prizono. En la pravigo de la verdikto la kortumo argumentis, ke Hussein faris "[[genocido]]n kontraŭ la loĝantoj de Ĥalabĝo". Estis la unua fojo, ke iu kortumo deklaris la incidenton de Ĥalabĝo ''genocido''. - En majo 2007 la [[apelacio|apelacia]] kortumo fiksis la [[verdikto]]n kontraŭ Frans van Anraat al 17 jaroj da prizono. Ankaŭ Usono mem eksportis bezonatajn ĥemiaĵojn al Irako, kvankam pli malgrandskale. La eksporto estis ebligita nur en 1982, kiam la administrado de [[Ronald Reagan]] forigis Irakon el la listo de [[Ŝtatoj subtenantaj terorismon]] (Irako reenlistiĝis en 1990 post la invado en [[Kuvajto]]n, kaj denove ellistiĝis en 2004). Laŭ likitaj informoj el sekretaj paperoj montriĝis, ke usonaj firmaoj (Alcolac International kaj Phillips) liveris [[diglikolsulfido]]n, <!-- angle: thiodiglycol --> baza substanco por la produktado de [[iperito|mustardgaso]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.laweekly.com/general/features/made-in-the-usa/3025/ |titolo=Made in the USA: A guide to Iraq’s weapons of mass destruction (en) |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140111220902/http://www.laweekly.com/general/features/made-in-the-usa/3025/ |arkivdato=2014-01-11 }}</ref> == Respondeco == === Riproĉoj kontraŭ Irano === Usonaj [[sekreta servo|sekretservoj]] unue riproĉis Iranon pro la atako, poste ili deklaris, ke la civilaj viktimoj de Ĥalabĝo estis "[[akompana damaĝo]]" en intermilitista batalo. Tio restis la pozicio de la usona registaro tiom longe, kiom [[Saddam Hussein]] estis rigardata kiel alianculo de Usono. Kvazaŭoficialan starpunkton prenis Stephen C. Pelletiere, kiu estis la ĉefa politik-analisto por [[CIA]] dum la Irak-irana milito. La 31-an de januaro 2003, do malpli ol du monatojn antaŭ la [[2003 invado en Irakon]], aperis artikolo de Pelletiere en [[New York Times]],<ref>[http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60816FC3D5C0C728FDDA80894DB404482 ''A War Crime Or an Act of War?'']</ref> kiu argumentas, ke ne eblas sendube pruvi la kulpon de unu aŭ la alia de la kontraŭaj militpartioj, ĉar la viktimoj mortis per cianideca veneno, kiun tiutempe ja posedis la irananoj, sed ne la irakanoj. Sed la strategio de argumentado ŝanĝiĝis: la usona armea [[sekretservo]] ''[[Defense Intelligence Agency]]'' preparis finan version de la studo pri Ĥalabĝo post la invado en Irakon kaj uzis la incidenton kiel „pruvon“ por la danĝero de irakaj [[Armilo de amasa detruo|Armiloj de amasa detruo]]. <!-- Fonto? --> Pro la raportoj de [[vidatestanto]]j kaj pro la analizo de irakaj dokumentoj intertempe certas, de estis atako de la iraka armeo kaj ke ĝi okazis intence por trafi gravan centron de kurda ribelo. Ĥalabĝo estis elektita, ĉar ĝi mallonge antaŭe estis konkerita de [[:en:Peshmerga|peŝmergo]]j subtenataj de Irano. Se eminentulo de la Hussein-reĝimo kiel [[Tarik Asis]] en la jaro 2007 denove riproĉas Iranon pro la masakro de Ĥalabĝo, sen doni novajn, ne jam refutitajn argumentojn, oni rajtas supozi, ke tio rilatas al la fakto, ke li mem atendas akuzon pro sia rolo dum la sanga subpremo de la [[ŝijaismo|ŝijaista]] ribelo en 1991. === Ali Hasan al-Maĝid === En tiu tempo generalo [[Ali Hasan al-Maĝid]], kuzo de [[Saddam Hussein]], estis ĝenerala sekretario de [[Baazo|partio Baazo]] por Nordirako (iraka [[Kurdio]]) kaj fakte la respondeca kunordiganto de la armeo. Li estis en tiu funkcio de marto 1987 ĝis aprilo 1989 kaj gvidis la [[operaco Anfal|operacon Anfal]], genocidan operacon, kiu inkluzivis terurajn bombadojn per ĥemiaj kaj ordinaraj armiloj kontraŭ Kurdaj vilaĝoj. Laŭ sendependaj fontoj mortis inter 100.000 kaj 200.000 homoj en la operaco kaj eble unu miliono el tuta loĝantaro de 3,5 milionoj da irakaj Kurdoj estis [[deportado|deportitaj]]. La unua ĥemi-atako kontraŭ kurda vilaĝo okazis jam en aprilo 1987, sekvis tuta serio kulminanta en la masakro de Ĥalabĝo. Ĉio alportis al al-Maĝid la moknomon "Ĥemia Ali" ("Ali Kimyawi"). La kurdaj viktimoj neniam pridubis, ke Ali Hasan al-Maĝid fakte mem ordonis la gas-atakojn. == Tribunaloj == Nek Saddam Hussein nek Ali Hasan al-Maĝid estis akuzitaj de la [[Iraka supra kortumo]] <!-- Supreme Iraqi Criminal Tribunal --> pro [[krimo kontraŭ homeco]] rilate al la incidento de Ĥalabĝo. Kvankam la irakaj [[prokuroro]]j disponis pri pli ol "500 korboj da dokumentitaj dosieraroj pri krimoj dum Hussein-reĝimo'', Saddam Hussein estis kondamnita pro nur unu kazo.<ref>[http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/12/29/hussein/index.html Hussein executed with 'fear in his face']</ref> La {{daton|18|decembro|2006}} Hussein diris al la tribunalo: <blockquote> ''Se — rilate al Irano — iu militista aŭ civila oficisto asertas, ke Saddam ordonis uzi aŭ konvencian aŭ specialan municion — signife ĥemian, kiel mi jam klarigis — mi akceptas la respondecon kun honoro. Sed mi pridisputos iun ajn agadon kontraŭ nia popolo kaj iu iraka civitano, ĉu araba, ĉu kurda. Mi ne akceptos iun insulton kontraŭ miaj principoj, nek kontraŭ mi persone.''<ref>[http://www.theage.com.au/news/World/Saddam-admits-Iran-gas-attacks/2006/12/19/1166290507910.html Saddam admits Iran gas attacks]</ref> </blockquote> Pluraj dokumentoj estis prezentitaj dum la tribunalo. Unu estis noto de la iraka armea [[sekretservo]] pri peto al la prezidenta oficejo por permesi la uzon de [[mustarda gaso]] kaj [[sarino]] kontraŭ kurdoj. Dua dokumento estis la respondo, ke la prezidento ordonis al la armea sekretservo, priesplori la eblecon de "subita bato" per tiaj armilojn kontraŭ iranaj kaj kurdaj militfortoj. Interna noteto skribita de la sekretservo konfirmas, ke ĝi ricevis aprobon de la prezidenta oficejo por bato per "speciala municio" kaj emfazis, ke neniu bato estus farita sen unue informi la prezidenton.<ref>[http://www.boston.com/news/world/middleeast/articles/2006/12/18/saddam_trial_shown_govt_memos_about_gas_attacks/ Saddam says responsible for any Iran gas attacks]</ref> [[Dosiero:Halabja cemetery.jpg|maldekstra|eta|<small>Ĥalabĝa, tombejo por la viktimoj</small>]] En la memortago 2006 de la gas-atako, okazis manifestacio en Ĥalabĝo kontraŭ la kurda registaro. Ĉirkaŭ 7000 manifestaciantoj postulis prioritatan helpon por la viktimoj anstataŭ rekonstrulaboroj. Dum la violenta [[eskaliĝo]] la polico pafis kontraŭ la manifestaciantoj, mortigis 14-jarulon kaj vundis multajn aliajn. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://newssearch.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm Samtaga raporto de BBC pri la ĥemia atako (en)] * [http://www.dissentmagazine.org/article/?article=487 Leo Casey, Questioning Halabja] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120803161251/http://www.dissentmagazine.org/article/?article=487 |date=2012-08-03 }} ("Dissent Magazine", somero 2003) (en) * [http://www.kdp.nu/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=71 La irak-kurda partio KDP pri la incidento] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051217231044/http://www.kdp.nu/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=71 |date=2005-12-17 }} (en) * [http://www.halabja.de.vu halabja.de.vu Privata ttt-ejo kun bildoj el Ĥalabĝo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160422083335/http://www.halabja.de.vu/ |date=2016-04-22 }} (en/de/tr/kurda) (''Atentigo'': entenas malfacile elteneblajn bildojn) * [http://www.netkurd.org/nuce.asp?id=1094 Fotoj pri la brulanta monumento] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928041217/http://www.netkurd.org/nuce.asp?id=1094 |date=2007-09-28 }} ''(en la kurda lingvo)'' * [http://thekurdistani.com/news/content/view/2018/2/ Gazeto ''"The Kurdistani"'' pri la ribeloj en 2006] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110521085501/http://thekurdistani.com/news/content/view/2018/2/ |date=2011-05-21 }} {{Koordinatoj gm|35|11|N|45|59|E|montru=titolo}} == Noto kaj referencoj {{Referencoj}}8. http://www.informationclearinghouse.info/article2098.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080225161320/http://www.informationclearinghouse.info/article2098.htm |date=2008-02-25 }} Stephen Pelletiere, emerita Arme-universitata profesoro kaj [[CIA]]-analisto disputas la akuzon, ke Irako uzis ĥemiajn armilojn kontraŭ siaj civitanoj - EN - == 9. http://www.9neesan.com/halapja/ Bildoj de viktimoj. </small> == Vidu ankaŭ == * [[Dujail]] * [[Homaj rajtoj sub reĝimo Hussein en Irako]] * [[Tribunalo kontraŭ Saddam Hussein]] <!-- {{Positionskarte |Irak |label= Halabdscha |lat_deg = 35 |lat_min = 10 |lon_deg = 45 |lon_min = 59 |position=right |background = |width=210 |float=right |caption=Lage der Stadt Halabdscha im Irak }} --> [[Kategorio:Milita historio de Irako]] [[Kategorio:Militkrimoj]] [[Kategorio:Historio de Kurdistano]] [[Kategorio:Saddam Hussein]] [[Kategorio:Aŭtonoma Regiono Kurdistano]] [[Kategorio:Masakroj de la 20-a jarcento|Ĥalabĝo]] [[Kategorio:Kemiaj armiloj]] [[Kategorio:Iraka-irana milito]] [[Kategorio:1988]] 5wvwl9dh9opbhy61a3lzgrb7fs3ch9d 9400373 9400370 2026-06-12T14:11:46Z Filozofo 3592 /* La masakro */ Lingvaj plibonigoj 9400373 wikitext text/x-wiki La '''ĥemia atako kontraŭ Ĥalabĝo''' estis atako de la ŝtata armeo kontraŭ la iraka urbo [[:en:Halabja|Ĥalabĝo]], kie loĝas plejparte [[kurdoj]]. La atako okazis la [[16-a de marto|16-an kaj 17-an de marto]] [[1988]], ĉe la fino de la [[Iraka-irana milito]]. Pruviĝis, ke en la atako estis uzitaj la [[ĥemia armilo|ĥemiaj armiloj]] [[:en:VX (nerve agent)|VX]] (nervagento), [[sarino]] kaj [[iperito|iperito (mustarda gaso)]]. [[Ĥalabĝo]] ([[kurda lingvo|kurde]] ''Helepçe'', [[arabe]]: حلبجة) estas urbo de 57.000 loĝantoj en la iraka parto de [[Kurdio]] proksime al la [[Irano|irana]] limo. == La masakro == Dum la lasta fazo de [[Iraka-irana milito]] Ĥalabĝo estis okupita de kurdaj ''peŝmergoj''<ref>''La peŝmergoj estas anoj de la armitaj fortoj de la Aŭtonoma Regiono Kurdio en norda Irako. Ili originis kiel gerilanoj en la 20-a jarcento, defendante la rajtojn de la kurda popolo kontraŭ diversaj registaroj. Post 2003 ili oficilaliĝis kaj estis agnoskitaj kadre de la iraka konstitucio. Dum la milito kontraŭ [[Islama Ŝtato]] la peŝmergoj ludis ŝlosilan rolon en la protektado de lokaj komunumoj kaj la rekonkeronde teritorioj. Kvankam dividitaj laŭ politikaj linioj, ili ofte kunlaboras por komunaj defendo-celoj.''</ref>, kiuj ricevis subtenon de Irano. La {{daton|16|marto|1988}}, post du tagoj da konvencia artileria atako, irakaj arme-aviadiloj ellasis venenajn gasojn sur la urbon.<ref>http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm</ref> La urbo kaj ĉirkaŭaĵo estis atakitaj per bomboj, [[mitrajlo|obuso]]j kaj - plej perige - [[ĥemia armilo|venenaj gasoj]]. Ĉirkaŭ 5.000 homoj, plejparte virinoj, infanoj kaj maljunaj viroj, mortis pro la rekta efiko de la ĥemia atako. Pliaj 7.000 homoj, eble eĉ 10.000, estis tiom grave vunditaj, ke ili sekve mortis aŭ suferis daŭran sanodamaĝon, nome [[blindeco]]n, paralizon, haŭtmalsanojn, [[tumoro]]jn aŭ pulmo-difektiĝon.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1877161.stm|titolo=Iraqi Kurds recall chemical attack|alirdato=2006/08/05|aŭtoro=Osman, Hiwa|jaro=March 17th, 2002|verko=BBC News}}</ref> Estas hazardo, ke la [[masakro]] iĝis konata en la internacia gazetaro, ĉar eksterlandaj ĵurnalistoj kaj sciencistoj venis en la regionon mallonge post la bombado, inter ili la irana [[fotisto]] [[Kaveh Golestan]], kiu publikigis la unuajn foto-dokumentojn pri la sekvoj de la atako. - Iom antaŭ la atako kontraŭ Ĥalabĝo jam okazis tutsimila ĥemia atako kontraŭ la [[Irano|irana]] urbo [[Serdeŝt]], kiu ricevis atenton de la amaskomunikilaro nur post kaj sekve de la malkovro de la atako kontraŭ Ĥalabĝo. La atako kontraŭ Ĥalabĝa okazis dum la fifama ''[[operaco Anfal]]'', per kiu [[Saddam Hussein]] akre subpremigis kurdajn ribelojn dum la Iraka-irana milito. En aprilo 1987 jam estis okazintaj gas-atakoj kontraŭ 24 kurdaj vilaĝoj. Antaŭ la fino de la milito la iraka armeo okupis Ĥalabĝon kaj komplete detruis ĝin.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.guardian.co.uk/Iraq/Story/0,2763,1251881,00.html|titolo=The Kurdish victims caught unaware by cyanide|alirdato=2006.06.09|aŭtoro=Hirst, David|jaro=March 22nd, 1988|verko=The Guardian}}</ref> == La ĥemiaj armiloj == En la atako estis uzitaj la ''nervogasojn'' [[:en:Tabun (nerve agent)|tabuno]], [[sarino]], [[:en:VX|VX]] kaj [[iperito|mustardgaso]]. [http://www.bt.cdc.gov/agent/cyanide/basics/facts.asp Foje iuj asertis] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100415140426/http://www.bt.cdc.gov/agent/cyanide/basics/facts.asp |date=2010-04-15 }}, ke ankaŭ [[cianido]] estis uzata, kvankam aparta uzo de cianido pridubeblas, ĉar malpura tabuno jam enhavas certan kvanton da cianido aŭtomate kiel kromprodukton.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.terrorismcentral.com/Library/Teasers/ChemIraq.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110716211709/http://www.terrorismcentral.com/Library/Teasers/ChemIraq.html |arkivdato=2011-07-16 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mitretek.org/ChemistryOfGATabun.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060225163753/http://www.mitretek.org/ChemistryOfGATabun.htm |arkivdato=2006-02-25 }}</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/middle_east/02/iraq_events/html/chemical_warfare.stm</ref> Laŭ la UN-raporto pri Irako<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://foi.missouri.edu/terrorbkgd/uscorpsiniraq.html |titolo=U.S. Corps In Iraq |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080101114057/http://foi.missouri.edu/terrorbkgd/uscorpsiniraq.html |arkivdato=2008-01-01 }}</ref> kaj la tekniko kaj la bazaj ĥemiaĵoj por produktado de ĥemiaj armiloj estis importita: la plej grandaj liverantoj de ĥemiaĵoj estis en [[Singapuro]] (4.515 [[tuno]]j), [[Nederlando]] (4.261 [[tuno|t]]), [[Egiptio]] (2.400 t), [[Barato]] (2.343 t), and [[Okcidenta Germanio]] (1.027 t). Unusola barata kompanio, Exomet Plastics (nun parto de EPC Industrie Ltd.), sendis 2.292 tunojn da antaŭproduktoj al Irako. Alia firmao, Kim Al-Khaleej, el [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj|UAE]] kun sidejo en Singapuro, proviziis la produktad-aparataron kaj pli ol 4,500 t da antaŭproduktoj por VX, sarin, and mustard gas.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.iraqwatch.org/suppliers/nyt-041303.gif |titolo=What Iraq Admitted About its Chemical Weapons Program |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060504214128/http://www.iraqwatch.org/suppliers/nyt-041303.gif |arkivdato=2006-05-04 }}</ref> [[:en:Frans van Anraat|Frans van Anraat]], nederlanda ĥemiisto-komercisto kiu vendis la venengasojn al la Hussein-reĝimo estis kondamnita en 2005 de la [[Internacia Kortumo]], la puno: 15 jaroj da prizono. En la pravigo de la verdikto la kortumo argumentis, ke Hussein faris "[[genocido]]n kontraŭ la loĝantoj de Ĥalabĝo". Estis la unua fojo, ke iu kortumo deklaris la incidenton de Ĥalabĝo ''genocido''. - En majo 2007 la [[apelacio|apelacia]] kortumo fiksis la [[verdikto]]n kontraŭ Frans van Anraat al 17 jaroj da prizono. Ankaŭ Usono mem eksportis bezonatajn ĥemiaĵojn al Irako, kvankam pli malgrandskale. La eksporto estis ebligita nur en 1982, kiam la administrado de [[Ronald Reagan]] forigis Irakon el la listo de [[Ŝtatoj subtenantaj terorismon]] (Irako reenlistiĝis en 1990 post la invado en [[Kuvajto]]n, kaj denove ellistiĝis en 2004). Laŭ likitaj informoj el sekretaj paperoj montriĝis, ke usonaj firmaoj (Alcolac International kaj Phillips) liveris [[diglikolsulfido]]n, <!-- angle: thiodiglycol --> baza substanco por la produktado de [[iperito|mustardgaso]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.laweekly.com/general/features/made-in-the-usa/3025/ |titolo=Made in the USA: A guide to Iraq’s weapons of mass destruction (en) |alirdato=2008-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140111220902/http://www.laweekly.com/general/features/made-in-the-usa/3025/ |arkivdato=2014-01-11 }}</ref> == Respondeco == === Riproĉoj kontraŭ Irano === Usonaj [[sekreta servo|sekretservoj]] unue riproĉis Iranon pro la atako, poste ili deklaris, ke la civilaj viktimoj de Ĥalabĝo estis "[[akompana damaĝo]]" en intermilitista batalo. Tio restis la pozicio de la usona registaro tiom longe, kiom [[Saddam Hussein]] estis rigardata kiel alianculo de Usono. Kvazaŭoficialan starpunkton prenis Stephen C. Pelletiere, kiu estis la ĉefa politik-analisto por [[CIA]] dum la Irak-irana milito. La 31-an de januaro 2003, do malpli ol du monatojn antaŭ la [[2003 invado en Irakon]], aperis artikolo de Pelletiere en [[New York Times]],<ref>[http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60816FC3D5C0C728FDDA80894DB404482 ''A War Crime Or an Act of War?'']</ref> kiu argumentas, ke ne eblas sendube pruvi la kulpon de unu aŭ la alia de la kontraŭaj militpartioj, ĉar la viktimoj mortis per cianideca veneno, kiun tiutempe ja posedis la irananoj, sed ne la irakanoj. Sed la strategio de argumentado ŝanĝiĝis: la usona armea [[sekretservo]] ''[[Defense Intelligence Agency]]'' preparis finan version de la studo pri Ĥalabĝo post la invado en Irakon kaj uzis la incidenton kiel „pruvon“ por la danĝero de irakaj [[Armilo de amasa detruo|Armiloj de amasa detruo]]. <!-- Fonto? --> Pro la raportoj de [[vidatestanto]]j kaj pro la analizo de irakaj dokumentoj intertempe certas, de estis atako de la iraka armeo kaj ke ĝi okazis intence por trafi gravan centron de kurda ribelo. Ĥalabĝo estis elektita, ĉar ĝi mallonge antaŭe estis konkerita de [[:en:Peshmerga|peŝmergo]]j subtenataj de Irano. Se eminentulo de la Hussein-reĝimo kiel [[Tarik Asis]] en la jaro 2007 denove riproĉas Iranon pro la masakro de Ĥalabĝo, sen doni novajn, ne jam refutitajn argumentojn, oni rajtas supozi, ke tio rilatas al la fakto, ke li mem atendas akuzon pro sia rolo dum la sanga subpremo de la [[ŝijaismo|ŝijaista]] ribelo en 1991. === Ali Hasan al-Maĝid === En tiu tempo generalo [[Ali Hasan al-Maĝid]], kuzo de [[Saddam Hussein]], estis ĝenerala sekretario de [[Baazo|partio Baazo]] por Nordirako (iraka [[Kurdio]]) kaj fakte la respondeca kunordiganto de la armeo. Li estis en tiu funkcio de marto 1987 ĝis aprilo 1989 kaj gvidis la [[operaco Anfal|operacon Anfal]], genocidan operacon, kiu inkluzivis terurajn bombadojn per ĥemiaj kaj ordinaraj armiloj kontraŭ Kurdaj vilaĝoj. Laŭ sendependaj fontoj mortis inter 100.000 kaj 200.000 homoj en la operaco kaj eble unu miliono el tuta loĝantaro de 3,5 milionoj da irakaj Kurdoj estis [[deportado|deportitaj]]. La unua ĥemi-atako kontraŭ kurda vilaĝo okazis jam en aprilo 1987, sekvis tuta serio kulminanta en la masakro de Ĥalabĝo. Ĉio alportis al al-Maĝid la moknomon "Ĥemia Ali" ("Ali Kimyawi"). La kurdaj viktimoj neniam pridubis, ke Ali Hasan al-Maĝid fakte mem ordonis la gas-atakojn. == Tribunaloj == Nek Saddam Hussein nek Ali Hasan al-Maĝid estis akuzitaj de la [[Iraka supra kortumo]] <!-- Supreme Iraqi Criminal Tribunal --> pro [[krimo kontraŭ homeco]] rilate al la incidento de Ĥalabĝo. Kvankam la irakaj [[prokuroro]]j disponis pri pli ol "500 korboj da dokumentitaj dosieraroj pri krimoj dum Hussein-reĝimo'', Saddam Hussein estis kondamnita pro nur unu kazo.<ref>[http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/12/29/hussein/index.html Hussein executed with 'fear in his face']</ref> La {{daton|18|decembro|2006}} Hussein diris al la tribunalo: <blockquote> ''Se — rilate al Irano — iu militista aŭ civila oficisto asertas, ke Saddam ordonis uzi aŭ konvencian aŭ specialan municion — signife ĥemian, kiel mi jam klarigis — mi akceptas la respondecon kun honoro. Sed mi pridisputos iun ajn agadon kontraŭ nia popolo kaj iu iraka civitano, ĉu araba, ĉu kurda. Mi ne akceptos iun insulton kontraŭ miaj principoj, nek kontraŭ mi persone.''<ref>[http://www.theage.com.au/news/World/Saddam-admits-Iran-gas-attacks/2006/12/19/1166290507910.html Saddam admits Iran gas attacks]</ref> </blockquote> Pluraj dokumentoj estis prezentitaj dum la tribunalo. Unu estis noto de la iraka armea [[sekretservo]] pri peto al la prezidenta oficejo por permesi la uzon de [[mustarda gaso]] kaj [[sarino]] kontraŭ kurdoj. Dua dokumento estis la respondo, ke la prezidento ordonis al la armea sekretservo, priesplori la eblecon de "subita bato" per tiaj armilojn kontraŭ iranaj kaj kurdaj militfortoj. Interna noteto skribita de la sekretservo konfirmas, ke ĝi ricevis aprobon de la prezidenta oficejo por bato per "speciala municio" kaj emfazis, ke neniu bato estus farita sen unue informi la prezidenton.<ref>[http://www.boston.com/news/world/middleeast/articles/2006/12/18/saddam_trial_shown_govt_memos_about_gas_attacks/ Saddam says responsible for any Iran gas attacks]</ref> [[Dosiero:Halabja cemetery.jpg|maldekstra|eta|<small>Ĥalabĝa, tombejo por la viktimoj</small>]] En la memortago 2006 de la gas-atako, okazis manifestacio en Ĥalabĝo kontraŭ la kurda registaro. Ĉirkaŭ 7000 manifestaciantoj postulis prioritatan helpon por la viktimoj anstataŭ rekonstrulaboroj. Dum la violenta [[eskaliĝo]] la polico pafis kontraŭ la manifestaciantoj, mortigis 14-jarulon kaj vundis multajn aliajn. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://newssearch.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm Samtaga raporto de BBC pri la ĥemia atako (en)] * [http://www.dissentmagazine.org/article/?article=487 Leo Casey, Questioning Halabja] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120803161251/http://www.dissentmagazine.org/article/?article=487 |date=2012-08-03 }} ("Dissent Magazine", somero 2003) (en) * [http://www.kdp.nu/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=71 La irak-kurda partio KDP pri la incidento] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051217231044/http://www.kdp.nu/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=71 |date=2005-12-17 }} (en) * [http://www.halabja.de.vu halabja.de.vu Privata ttt-ejo kun bildoj el Ĥalabĝo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160422083335/http://www.halabja.de.vu/ |date=2016-04-22 }} (en/de/tr/kurda) (''Atentigo'': entenas malfacile elteneblajn bildojn) * [http://www.netkurd.org/nuce.asp?id=1094 Fotoj pri la brulanta monumento] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928041217/http://www.netkurd.org/nuce.asp?id=1094 |date=2007-09-28 }} ''(en la kurda lingvo)'' * [http://thekurdistani.com/news/content/view/2018/2/ Gazeto ''"The Kurdistani"'' pri la ribeloj en 2006] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110521085501/http://thekurdistani.com/news/content/view/2018/2/ |date=2011-05-21 }} {{Koordinatoj gm|35|11|N|45|59|E|montru=titolo}} == Noto kaj referencoj {{Referencoj}}8. http://www.informationclearinghouse.info/article2098.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080225161320/http://www.informationclearinghouse.info/article2098.htm |date=2008-02-25 }} Stephen Pelletiere, emerita Arme-universitata profesoro kaj [[CIA]]-analisto disputas la akuzon, ke Irako uzis ĥemiajn armilojn kontraŭ siaj civitanoj - EN - == 9. http://www.9neesan.com/halapja/ Bildoj de viktimoj. </small> == Vidu ankaŭ == * [[Dujail]] * [[Homaj rajtoj sub reĝimo Hussein en Irako]] * [[Tribunalo kontraŭ Saddam Hussein]] <!-- {{Positionskarte |Irak |label= Halabdscha |lat_deg = 35 |lat_min = 10 |lon_deg = 45 |lon_min = 59 |position=right |background = |width=210 |float=right |caption=Lage der Stadt Halabdscha im Irak }} --> [[Kategorio:Milita historio de Irako]] [[Kategorio:Militkrimoj]] [[Kategorio:Historio de Kurdistano]] [[Kategorio:Saddam Hussein]] [[Kategorio:Aŭtonoma Regiono Kurdistano]] [[Kategorio:Masakroj de la 20-a jarcento|Ĥalabĝo]] [[Kategorio:Kemiaj armiloj]] [[Kategorio:Iraka-irana milito]] [[Kategorio:1988]] ennkeqd9kyo05cq14hr695hd8g7c2cy Václav Švejcar 0 236144 9400868 9262071 2026-06-13T08:35:25Z Sj1mor 12103 9400868 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |priskribo = Václav Švejcar (2006) }} '''Václav Švejcar''' (naskiĝis la [[12-an de julio]] [[1962]] en [[Písek]] - mortis la [[25-an de decembro]] [[2008]] samloke) estas [[ĉeĥa]] [[pentristo]], aŭtoro de [[meditado|meditaj]] bildoj. Kvankam estante figurarta [[aŭtodidakto]], en la sfero de medita pentroarto li apartenas al la plej konataj kaj plej popularaj artistoj en [[Ĉeĥio]]. == Biografio == Li lernis metion de ŝipmekanikisto ([[1980]]), faris abiturientan ekzamenon en maŝinindustria mezlernejo en [[Strakonice]] ([[1983]]) kaj finstudis en maŝinindustria fakultato de Teknika altlernejo en [[Prago]] ([[1990]]). Laborante kiel mar[[kapitano]], en [[1991]] dum akuta [[apendicito]]oinflamo ĉe bordoj de [[Liberio]] ([[Afriko]]) li ekhavis travivaĵojn de [[klinika morto]], kiuj profunde ŝanĝis lian vivkoncepton kaj vidmanieron. Por esprimi siajn viziojn li ekpentris meditajn bildojn, samjare forlasis sian profesion kaj komencis okupiĝi plene pri pentroarto, celante transdoni al la spektantoj trankviligan kaj harmoniigan energion kaj laŭeble inspiri ilin dum ilia propra spirita serĉado. == Verkaro == [[Dosiero:Švejcar.Světlo.kříže.gif|eta|150ra|dekstra]] Ekde [[1991]] Václav Švejcar realigis multajn apartajn ekspoziciojn en tuta [[Ĉeĥio]], en 1991 ankaŭ en [[Novjorko]], kaj partoprenis en pluraj komunaj ekspozicioj, krom Ĉeĥio ankaŭ en [[Germanio]] ([[1990]]), [[Aŭstrio]] ([[1996]], [[1997]] kaj [[2004]]) kaj [[Florido]], [[Usono]] ([[2006]]). Detalan liston vidu en la oficiala retpaĝo de la aŭtoro (''vidu sube''). Liaj bildoj aperas krome en diversaj magazinoj, libroj kaj kovertoj por kompaktdiskoj pri spirita muziko. == Literaturo == [[Karel Funk|Funk, Karel]]: ''Tři duše naboso. Meditace nad duchovní cestou.(Táňa Fišerová, Dana Majdová, Václav Švejcar).'' [[Olomouc]]: Fontána, 2002. 254p. ISBN 80-86177-89-3. <gallery> Dosiero:Švejcar.Brana strazce svetla.jpg Dosiero:Švejcar.Svetlo upokojeni.jpg Dosiero:Švejcar.Pocta davnym plavcum.jpg </gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.vaclavsvejcar.cz/ Oficiala retpaĝo de la aŭtoro] ĉeĥe, angle, kun bildgalerio * [http://spiritofinternationalart.zoomshare.com/2.shtml/7d03ee8e1e669fd55b71266483bb52ce_44396de4.writeback Spirit of International Art Blog] {{Bibliotekoj}} {{Unua}} {{Vivtempo|Švejcar, Vaclav}} [[Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj]] qcc5p21cagoqe1w5r94vcqh59rrzv55 Samuel Taylor Coleridge 0 241760 9400278 8966202 2026-06-12T12:17:56Z Sj1mor 12103 9400278 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Samuel Taylor COLERIDGE''' (la 21-an de oktobro 1772 - la 25-an de julio 1834), angla [[poeto]] kaj [[literatura kritiko|kritikisto]] kies plej fama verkoj estas ''[[The Rime of the Ancient Mariner]]'' kaj ''Kubla Khan''. [[Dosiero:SamuelTaylorColeridge.jpg|eta|maldekstra|Portreto de Samuel Taylor Coleridge]] [[Dosiero:Lost Plaque LCC Samuel Taylor Coleridge 71 Berners Street 1905.png|eta|maldekstra|Memortabulo]] == Biografio == Li naskiĝis en la malgranda urbo Ottery St Mary, [[Devon]] kaj estis la plej juna inter dek infanoj de la paroĥestro, John Coleridge.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Samuel-Taylor-Coleridge Samuel Taylor Coleridge, Encyclopaedia Britannica.]</ref> Dum sia infaneco li akiris amon de poezio kaj literaturo. Post la morto de sia patro en 1781 li eniris la lernejon Christ's Hospital. De 1791 al 1794 li studis ĉe [[Jesus College (Kembriĝo)]]. En 1792 li premiiĝis pro poemo pri la [[Sklavkomerco|sklav-komerco]]. Ĉe la [[Universitato de Kembriĝo]] li amikiĝis kun [[Robert Southey]]. La du poetoj edziĝis kun du fratinoj, Sara kaj Edith Fricker, sed la edzeco de Coleridge kaj lia edzino Sarah estis nekontenta, kaj ili disiĝis kaj fine eksedziĝis. En 1795 Coleridge renkontis [[William Wordsworth]] kaj lian fratinon [[Dorothy Wordsworth|Dorothy]]. Pro pluraj doloraj malsanoj, ĉ. 1795 li komencis uzi laŭdanon (''Laudanum''), de kiu li post iom da tempo dependis. Dum 1797 kaj 1798 li loĝis en [[Somerset]] (William Wordsworth loĝis apude). La du poetoj eldonis en 1798 gravan poemaron, ''Lyrical Ballads''<ref>[https://www.britannica.com/topic/Lyrical-Ballads Encyclopaedia Britannica.]</ref>, kiu multe influis la evoluon de la angla poezio. La plejparto de la poemoj estis de Wordsworth, sed la libro enhavis ''The Rime of the Ancient Mariner''. Tiun aŭtunon Coleridge kaj Wordsworth vojaĝis en Germanion, kie Coleridge lasis sian kolegon kaj vizitis universitatajn urbojn: tie li ekkonis germanajn filozofiajn verkojn, inkl. tiujn de [[Immanuel Kant]]. Post lia reveno en Anglion li loĝis ĉe Keswick en [[Cumberland]], ne malproksime de la hejmo de Wordsworth ĉe Grasmere. Li faris kelkajn vojaĝojn al [[Italio]], [[Sicilio]] kaj [[Malto]]. Parte pro trouzado de laŭdano, li grave malsanis kaj en 1817 li translokiĝis al la hejmo de sia kuracisto, James Gillman, en [[Highgate]], [[Londono]]. Tie li mortis en 1834. == Verkado == Krom poemoj li verkis pri la fakoj [[filozofio]] kaj [[literatura kritiko]]. Lia ĉefa [[Prozo|proz-verko]] estas ''Biographia Literaria'' kiu pritraktas tiujn temojn kaj estas grava verko de la angla [[Romantikismo|romantika movado]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Coleridge, Samuel Taylor}} [[Kategorio:Anglaj poetoj]] mbg4yj6n5nhv4ap8ng1swgqx9f3scfd Lazura alciono 0 243882 9400640 8929693 2026-06-12T22:00:39Z Kani 670 9400640 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Lazura alciono |regno2 = bestoj |koloro = pink |dosiero = Alcedo azurea - Julatten.jpg |priskribo de dosiero = Lazura alciono | dosiero larĝo=220px |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcedinedoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''''Ceyx azureus''''' |statuso = LC |dunomo = ''Ceyx azureus'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Latham|Latham]], 1802) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = * ''C. a. azureus'' <br /><small>Suda Aŭstralio</small> * ''C. a. ruficollaris'' <br /><small>Norda Aŭstralio</small> * ''C. a. dienemensis'' <br /><small>Tasmanio</small> * ''C. a. lessonii'' <br /><small>Suda Novgvineo</small> * ''C. a. affinis'' <br /><small>Norda Maluku</small> * ''C. a. yamdenae'' <br /><small>Suda Banda Maro</small> * ''C. a. ochrogaster'' <br /><small>Norda Novgvineo</small> |vikispecio = Ceyx azureus |komunejo = Ceyx azureus }} '''Lazura alciono''' (''Ceyx azureus'') estas eta [[alcededo]] (17-19 cm), tio estas birdo de la familio de [[riveralcionoj]] aŭ [[Alcedinedoj]]. Ĝi troviĝas en Norda kaj Orienta [[Aŭstralio]] kaj [[Tasmanio]], krom la malaltaj teroj de [[Novgvineo]] kaj najbaraj insuloj, kaj ĝis [[Nordaj Malukoj]] kaj Romang en [[Indonezio]]. == Aspekto == Temas pri tre kolorplena kaj bela birdo, kun bluega al lazura dorso, rimarkindaj blankaj makuloj en gorĝo kaj ambaŭflanke de kolo, oranĝbrunaj brusto kaj ventro (pli malhela) kun kelkaj bluviolaj strinuancoj en brusto kaj flankoj. La kruroj estas ruĝegaj kun nur du antaŭaj fingroj. La [[brido]]j inter la okuloj kaj la supra bekobazo estas blankaj kaj malvideblaj escepte en fronta rigardo, kiam ili staras, kaj aspektas kvazaŭ blankaj okuloj. == Subspecioj == * ''Ceyx azureus affinis'' (G.R. Gray, 1861) * ''Ceyx azureus azureus'' Latham, 1802 * ''Ceyx azureus diemenensis'' (Gould, 1846) * ''Ceyx azureus lessonii'' (Cassin, 1850) * ''Ceyx azureus ochrogaster'' (Reichenow, 1903) * ''Ceyx azureus ruficollaris'' (Bankier, 1841) * ''Ceyx azureus yamdenae'' La [[subspecio]]j diferencas nur pri etaj detaloj. ''ruficollaris'' estas pli eta, pli brila, kaj havas pli da bluo en la flankoj. ''diemenensis'' estas iom pli granda, mallongbeka kaj havas distingan pli malhelan kronon. ''lessoni'' estas pli kontrasta, kun malpli da bluo en flankoj. ''affinis'' havas ruĝan bekopinton, kiel la pli eta ''yamdenae'', kaj ''ochrogaster'' estas tre pala sube. Krome, estas tre malmulta interreproduktado en la areoj kie subspecioj koincidas. Komparante la subspecian variadon kun la datumoj pri klimato, la antaŭe menciitaj bildoj ne sekvas post kaj foje eĉ iras kontraŭ la [[Regulo de Bergmann]] kaj la [[Regulo de Gloger]].<ref>(Schodde & Mason 1976, Woodall 2001)</ref> La kontakta zono inter la subspecioj de kontinenta Aŭstralio okazas laŭ la orienta marbordo de plej norda [[Kvinslando]], inter [[Cairns]] kaj la golfeto Princess Charlotte (Schodde & Mason 1976), tiu de Novgvineo inter la provinco [[Simbu]] kaj la norda duoninsulo Huon kaj sude de la golfeto Cenderawasih.<ref>(Woodall 2001)</ref> == Kutimoj == La vivejo de tiu ĉi [[Aŭstralazia ekozono|aŭstralazia]] specio inkludas la striojn de vegetalloĝataj rojoj, lagoj, marĉoj, tajdaj estuaroj kaj manglejoj. Ofte malfacile videbla ĝis kiam subite sagosaltas akven el gvatejo. Ili manĝas salikokojn, etajn [[kankro]]jn kaj [[fiŝo]]jn. Nestas en nestotruo 1 metre longa elfosita en sabla roja flanko. La ino demetas 5-7 blankajn, rondoformajn, brilajn ovojn. La voĉo estas altatona kaj strida 'psiit-psiit'. {{-}} == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="200"> Image:Alcedo azurea.jpg|''Alcedo azurea ruficollaris'', [[Cooktown]]. Notu fortan bluan koloron, ĉefe ĉe flankoj. Image:Azure Kingfisher - front view.jpg|Fronta vidaĵo de Lazura alciono montranta grandajn blankajn [[brido]]jn</gallery> == Referencoj == * {{IUCN2006|assessors='''BirdLife International'''|year=2004|id=47693|title=Alcedo azurea|downloaded=11a de Majo 2006}} Ne minacata * '''Morcombe''', Michael K. (2000): ''Field Guide to Australian Birds''. Steve Parish Publishing, Archerfield, Australia. <small>ISBN 1-876282-10-X</small> * '''Slater''', Peter; Slater, Pat & Slater, Raoul (1989): ''The Slater Field Guide to Australian Birds'' (Revised Edition). Weldon, Sydney, Chicago. <small>ISBN 0-947116-99-0</small> * '''Pizzey''', Graham (1980): ''A field guide to the birds of Australia''. Collins, Sydney. <small>ISBN 0-00-219201-2</small> * '''Schodde''', R. & '''Mason''' I.J. (1976): Infra-specific variation in ''Alcedo azurea'' Latham (Alcedinidae). ''[[Emu (journal)|Emu]]'' '''76'''(1): 161-166. <small>{{doi|10.1071/MU9760161}}</small> (HTML resumo) * '''Woodall''', Peter: (2001): 77. Azure Kingfisher. ''In:'' del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew & Sargatal, Jordi (editors): ''[[Handbook of Birds of the World]], Volume 6'' (Mousebirds to Hornbills): 237, plate 19. Lynx Edicions, Barcelona. <small>ISBN 84-87334-30-X</small> == Vidu ankaŭ == * [[Lofti-montaraj duonarbaroj]] == Eksteraj ligiloj == {{Portalo Birdoj}} <!--{{commons|Alcedo azurea}}--> * [http://www.birdphotos.com.au/azurekingfisherweb/ Fotaro kaj priskribo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060313214938/http://www.birdphotos.com.au/azurekingfisherweb/ |date=2006-03-13 }} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] [[Kategorio:Birdoj de Tasmanio]] fghhzgpmz6dhzle7v8qboh70fm6t9a9 Riveralcionoj 0 243883 9400670 8838849 2026-06-12T23:15:44Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9400670 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Riveralcionoj |regno2 = bestoj |koloro = pink |dosiero = Alcedo atthis 2 (Marek Szczepanek).jpg |priskribo de dosiero = [[Eŭropa alciono]] (''Alcedo atthis'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = '''Riveralcionoj''' ''Alcedinidae'' |subfamilio aŭtoritato = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]], 1815 |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = *''[[Alcedo]]'' *''[[Corythornis]]'' *''[[Ceyx]]'' *''[[Ispidina]]'' |vikispecio = |komunejo = }} '''Riveralcionoj''' (''Alcedininae'') estas unu el la tri [[subfamilio|subfamilioj]] de [[birdoj]] de la [[familio (biologio)|familio]] de [[alcededoj]]. Tiu ĉi subfamilio estas disvastigita tra [[Afriko]], tra orienta kaj suda [[Azio]] tiom malproksime kiom ĝis [[Aŭstralio]], kun unu specio, la [[Komuna alciono]] aŭ [[Eŭropa alciono]] (''Alcedo atthis'') kiu loĝas ankaŭ en [[Eŭropo]] kaj norda [[Azio]]. Oni supozas, ke la origino de la subfamilio okazis en Azio. ==Taksonomio== En 2007 aperis [[molekula filogenetiko|molekulfilogenia]] esploro kiu montris, ke tiame difinitaj [[genro (biologio)|genroj]] de riveralcionoj ne estis [[monofiletika]]j.<ref name=moyle2007>{{ cite journal | last1=Moyle | first1=R.G. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pasquet | first3=E. | last4=Marks | first4=B.D. | year=2007 | title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae) | journal=Journal of Avian Biology | volume=38 | issue=3 | pages=317–326 | doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x }}</ref> Post ĝi dum multaj jaroj esploristoj rearanĝis la taksonomion por monofiletikigi ĉiujn grupojn. Kvar [[specio]]j estis metitaj al rekreita genro ''Corythornis'', kaj kvar specioj el ''Alcedo'' (nome [[malgranda alciono]], [[lazura alciono]], [[Bismarka alciono]], [[indigobrusta alciono]] kaj arĝenta alciono) movigitaj al genro ''Ceyx''.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=17 May 2017 }}</ref> La arĝenta alciono poste estis plue disigita je [[norda arĝenta alciono]] kaj [[suda arĝenta alciono]]. En nuna stato de sistematiko preskaŭ ĉiuj birdoj en genro ''Ceyx'' havas nur tri fingroj anstataŭ kutimaj por birdoj kvar. La sola escepto estas [[Sulavesa nanalciono]], kiu konservas rudimentan kvaran fingron.<ref name=moyle2007/><ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 }}</ref> La subfamilio enhavas 35 speciojn dividitajn je kvar genroj. La [[Afrika nanalciono]] iam estas metita en plia aparta [[monotipa]] genro ''Myioceyx'', kaj iam kun aliaj nanalcionoj en genron ''[[Ispidina]]''. Laŭ molekulfilogenetika esploro de 2006, [[Madagaskara nanalciono]] pli parencas al [[malaĥitkresta alciono]] ol al aliaj nanalcionoj, kaj nun estas movigita al ''Corythornis''.<ref name="Moyle2006">{{ cite journal | last=Moyle | first=Robert G. | year=2006 | title=A molecular phylogeny of kingfishers (Alcedinidae) with insights into early biogeographic history | journal=Auk | volume=123 | issue=2 | pages=487–499 | doi=10.1642/0004-8038(2006)123[487:AMPOKA]2.0.CO;2| hdl=1808/16596 | s2cid=84824051 | hdl-access=free }} [https://archive.is/20120525175659/www.highbeam.com/library/docfree.asp?DOCID=1Y1:93480914&ctrlInfo=Round20:Mode20a:DocG:Result&ao= HTML plena teksto (sen bildoj)]</ref> {| class="wikitable" | colspan="45%" align="center" style="background-color: #D3D3A4;"|'''Nune rekonataj specioj de riveralcionoj'''<ref name=ioc/> |- !Genro !Kutima nomo !Scienca nomo |- !rowspan="2"|''[[Ispidina]]'' | [[Nana alciono]] | ''Ispidina lecontei'' |- | [[Pigmea alciono]] | ''Ispidina picta'' |- !rowspan="4"| ''[[Corythornis]]'' | [[Madagaskara alciono]] | ''Corythornis madagascariensis'' |- | [[Blankventra alciono]] | ''Corythornis leucogaster'' |- | [[Malaĥitkresta alciono]] aŭ Malakita alciono | ''Corythornis cristatus'' |- | [[Malagasa alciono]] | ''Corythornis vintsioides'' |- !rowspan="8"| ''[[Alcedo]]'' | [[Ĉielblua alciono]] | ''Alcedo coerulescens'' |- | [[Blubrusta alciono]] | ''Alcedo euryzona'' |- | [[Duoninsula alciono]] | ''Alcedo peninsulae'' |- | [[Brilblua alciono]] | ''Alcedo quadribrachys'' |- | [[Bluorela alciono]] | ''Alcedo meninting'' |- | [[Eŭropa alciono]] | ''Alcedo atthis'' |- | [[Duonkoluma alciono]] | ''Alcedo semitorquata'' |- | [[Herkula alciono]] | ''Alcedo hercules'' |- !rowspan="25"|''[[Ceyx]]'' | [[Nigradorsa nanalciono]] | ''Ceyx erithaca'' |- | [[Nigravosta nanalciono]] | ''Ceyx melanurus'' |- | [[Sulavesa nanalciono]] | ''Ceyx fallax'' |- | [[Sangihea nanalciono]] | ''Ceyx sangirensis'' |- | [[Varia nanalciono]] | ''Ceyx lepidus'' |- | [[Duforma nanalciono]] | ''Ceyx margarethae'' |- | [[Sula-insula nanalciono]] | ''Ceyx wallacii'' |- | [[Burua nanalciono]] | ''Ceyx cajeli'' |- | [[Papua nanalciono]] | ''Ceyx solitarius'' |- | [[Manus-insula nanalciono]] | ''Ceyx dispar'' |- | [[Novirlanda nanalciono]] | ''Ceyx mulcatus'' |- | [[Novbritia nanalciono]] | ''Ceyx sacerdotis'' |- | [[Nordsalomona nanalciono]] | ''Ceyx meeki'' |- | [[Novĝorĝia nanalciono]] | ''Ceyx collectoris'' |- | [[Gvadalkanala nanalciono]] | ''Ceyx nigromaxilla'' |- | [[Makira-insula nanalciono]] | ''Ceyx gentianus'' |- | [[Indigobrusta alciono]] | ''Ceyx cyanopecta'' |- | [[Suda arĝenta alciono]] | ''Ceyx argentatus'' |- | [[Norda arĝenta alciono]] | ''Ceyx flumenicola'' |- | [[Lazura alciono]] | ''Ceyx azureus'' |- | [[Bismarka alciono]] | ''Ceyx websteri'' |- | [[Malgranda alciono]] | ''Ceyx pusillus'' |} == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/familia.phtml?idFamilia=88 Filmoj de alciono] ĉe Interreta Birdokolekto * [http://www.xeno-canto.org/browse.php?query=alcedinidae Sonoj de alciono] ĉe xeno-canto kolekto {{Portalo Biologio}} [[Kategorio:Alcedinedoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] pjtmjuyeooz93srgmoufs6q3xvqid7e 9400736 9400670 2026-06-12T23:58:29Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9400736 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Riveralcionoj |regno2 = bestoj |koloro = pink |dosiero = Alcedo atthis 2 (Marek Szczepanek).jpg |priskribo de dosiero = [[Eŭropa alciono]] (''Alcedo atthis'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = '''Riveralcionoj''' ''Alcedinidae'' |subfamilio aŭtoritato = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]], 1815 |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = *''[[Alcedo]]'' *''[[Corythornis]]'' *''[[Ceyx]]'' *''[[Ispidina]]'' |vikispecio = |komunejo = }} '''Riveralcionoj''' (''Alcedininae'') estas unu el la tri [[subfamilio|subfamilioj]] de [[birdoj]] de la [[familio (biologio)|familio]] de [[alcededoj]]. Tiu ĉi subfamilio estas disvastigita tra [[Afriko]], tra orienta kaj suda [[Azio]] tiom malproksime kiom ĝis [[Aŭstralio]], kun unu specio, la [[Komuna alciono]] aŭ [[Eŭropa alciono]] (''Alcedo atthis'') kiu loĝas ankaŭ en [[Eŭropo]] kaj norda [[Azio]]. Oni supozas, ke la origino de la subfamilio okazis en Azio. ==Taksonomio== En 2007 aperis [[molekula filogenetiko|molekulfilogenia]] esploro kiu montris, ke tiame difinitaj [[genro (biologio)|genroj]] de riveralcionoj ne estis [[monofiletika]]j.<ref name=moyle2007>{{ cite journal | last1=Moyle | first1=R.G. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pasquet | first3=E. | last4=Marks | first4=B.D. | year=2007 | title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae) | journal=Journal of Avian Biology | volume=38 | issue=3 | pages=317–326 | doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x }}</ref> Post ĝi dum multaj jaroj esploristoj rearanĝis la taksonomion por monofiletikigi ĉiujn grupojn. Kvar [[specio]]j estis metitaj al rekreita genro ''Corythornis'', kaj kvar specioj el ''Alcedo'' (nome [[malgranda alciono]], [[lazura alciono]], [[Bismarka alciono]], [[indigobrusta alciono]] kaj arĝenta alciono) movigitaj al genro ''Ceyx''.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=17 May 2017 }}</ref> La arĝenta alciono poste estis plue disigita je [[norda arĝenta alciono]] kaj [[suda arĝenta alciono]]. En nuna stato de sistematiko preskaŭ ĉiuj birdoj en genro ''Ceyx'' havas nur tri fingroj anstataŭ kutimaj por birdoj kvar. La sola escepto estas [[Sulavesa nanalciono]], kiu konservas rudimentan kvaran fingron.<ref name=moyle2007/><ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 }}</ref> La subfamilio enhavas 35 speciojn dividitajn je kvar genroj. La Afrika [[nana alciono]] iam estas metita en plia aparta [[monotipa]] genro ''Myioceyx'', kaj iam kun aliaj nanalcionoj en genron ''[[Ispidina]]''. Laŭ molekulfilogenetika esploro de 2006, [[Madagaskara nanalciono]] pli parencas al [[malaĥitkresta alciono]] ol al aliaj nanalcionoj, kaj nun estas movigita al ''Corythornis''.<ref name="Moyle2006">{{ cite journal | last=Moyle | first=Robert G. | year=2006 | title=A molecular phylogeny of kingfishers (Alcedinidae) with insights into early biogeographic history | journal=Auk | volume=123 | issue=2 | pages=487–499 | doi=10.1642/0004-8038(2006)123[487:AMPOKA]2.0.CO;2| hdl=1808/16596 | s2cid=84824051 | hdl-access=free }} [https://archive.is/20120525175659/www.highbeam.com/library/docfree.asp?DOCID=1Y1:93480914&ctrlInfo=Round20:Mode20a:DocG:Result&ao= HTML plena teksto (sen bildoj)]</ref> {| class="wikitable" | colspan="45%" align="center" style="background-color: #D3D3A4;"|'''Nune rekonataj specioj de riveralcionoj'''<ref name=ioc/> |- !Genro !Kutima nomo !Scienca nomo |- !rowspan="2"|''[[Ispidina]]'' | [[Nana alciono]] | ''Ispidina lecontei'' |- | [[Pigmea alciono]] | ''Ispidina picta'' |- !rowspan="4"| ''[[Corythornis]]'' | [[Madagaskara alciono]] | ''Corythornis madagascariensis'' |- | [[Blankventra alciono]] | ''Corythornis leucogaster'' |- | [[Malaĥitkresta alciono]] aŭ Malakita alciono | ''Corythornis cristatus'' |- | [[Malagasa alciono]] | ''Corythornis vintsioides'' |- !rowspan="8"| ''[[Alcedo]]'' | [[Ĉielblua alciono]] | ''Alcedo coerulescens'' |- | [[Blubrusta alciono]] | ''Alcedo euryzona'' |- | [[Duoninsula alciono]] | ''Alcedo peninsulae'' |- | [[Brilblua alciono]] | ''Alcedo quadribrachys'' |- | [[Bluorela alciono]] | ''Alcedo meninting'' |- | [[Eŭropa alciono]] | ''Alcedo atthis'' |- | [[Duonkoluma alciono]] | ''Alcedo semitorquata'' |- | [[Herkula alciono]] | ''Alcedo hercules'' |- !rowspan="25"|''[[Ceyx]]'' | [[Nigradorsa nanalciono]] | ''Ceyx erithaca'' |- | [[Nigravosta nanalciono]] | ''Ceyx melanurus'' |- | [[Sulavesa nanalciono]] | ''Ceyx fallax'' |- | [[Sangihea nanalciono]] | ''Ceyx sangirensis'' |- | [[Varia nanalciono]] | ''Ceyx lepidus'' |- | [[Duforma nanalciono]] | ''Ceyx margarethae'' |- | [[Sula-insula nanalciono]] | ''Ceyx wallacii'' |- | [[Burua nanalciono]] | ''Ceyx cajeli'' |- | [[Papua nanalciono]] | ''Ceyx solitarius'' |- | [[Manus-insula nanalciono]] | ''Ceyx dispar'' |- | [[Novirlanda nanalciono]] | ''Ceyx mulcatus'' |- | [[Novbritia nanalciono]] | ''Ceyx sacerdotis'' |- | [[Nordsalomona nanalciono]] | ''Ceyx meeki'' |- | [[Novĝorĝia nanalciono]] | ''Ceyx collectoris'' |- | [[Gvadalkanala nanalciono]] | ''Ceyx nigromaxilla'' |- | [[Makira-insula nanalciono]] | ''Ceyx gentianus'' |- | [[Indigobrusta alciono]] | ''Ceyx cyanopecta'' |- | [[Suda arĝenta alciono]] | ''Ceyx argentatus'' |- | [[Norda arĝenta alciono]] | ''Ceyx flumenicola'' |- | [[Lazura alciono]] | ''Ceyx azureus'' |- | [[Bismarka alciono]] | ''Ceyx websteri'' |- | [[Malgranda alciono]] | ''Ceyx pusillus'' |} == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/familia.phtml?idFamilia=88 Filmoj de alciono] ĉe Interreta Birdokolekto * [http://www.xeno-canto.org/browse.php?query=alcedinidae Sonoj de alciono] ĉe xeno-canto kolekto {{Portalo Biologio}} [[Kategorio:Alcedinedoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] fn3037yan4apua8bl86jt2iqlzgggp3 9401053 9400736 2026-06-13T09:48:49Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9401053 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Riveralcionoj |regno2 = bestoj |koloro = pink |dosiero = Alcedo atthis 2 (Marek Szczepanek).jpg |priskribo de dosiero = [[Eŭropa alciono]] (''Alcedo atthis'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = '''Riveralcionoj''' ''Alcedinidae'' |subfamilio aŭtoritato = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]], 1815 |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = *''[[Alcedo]]'' *''[[Corythornis]]'' *''[[Ceyx]]'' *''[[Ispidina]]'' |vikispecio = |komunejo = }} '''Riveralcionoj''' (''Alcedininae'') estas unu el la tri [[subfamilio|subfamilioj]] de [[birdoj]] de la [[familio (biologio)|familio]] de [[alcededoj]]. Tiu ĉi subfamilio estas disvastigita tra [[Afriko]], tra orienta kaj suda [[Azio]] tiom malproksime kiom ĝis [[Aŭstralio]], kun unu specio, la [[Komuna alciono]] aŭ [[Eŭropa alciono]] (''Alcedo atthis'') kiu loĝas ankaŭ en [[Eŭropo]] kaj norda [[Azio]]. Oni supozas, ke la origino de la subfamilio okazis en Azio. ==Taksonomio== En 2007 aperis [[molekula filogenetiko|molekulfilogenia]] esploro kiu montris, ke tiame difinitaj [[genro (biologio)|genroj]] de riveralcionoj ne estis [[monofiletika]]j.<ref name=moyle2007>{{ cite journal | last1=Moyle | first1=R.G. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pasquet | first3=E. | last4=Marks | first4=B.D. | year=2007 | title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae) | journal=Journal of Avian Biology | volume=38 | issue=3 | pages=317–326 | doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x }}</ref> Post ĝi dum multaj jaroj esploristoj rearanĝis la taksonomion por monofiletikigi ĉiujn grupojn. Kvar [[specio]]j estis metitaj al rekreita genro ''Corythornis'', kaj kvar specioj el ''Alcedo'' (nome [[malgranda alciono]], [[lazura alciono]], [[Bismarka alciono]], [[indigobrusta alciono]] kaj arĝenta alciono) movigitaj al genro ''Ceyx''.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=17 May 2017 }}</ref> La arĝenta alciono poste estis plue disigita je [[norda arĝenta alciono]] kaj [[suda arĝenta alciono]]. En nuna stato de sistematiko preskaŭ ĉiuj birdoj en genro ''Ceyx'' havas nur tri fingroj anstataŭ kutimaj por birdoj kvar. La sola escepto estas [[Sulavesa nanalciono]], kiu konservas rudimentan kvaran fingron.<ref name=moyle2007/><ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 }}</ref> La subfamilio enhavas 35 speciojn dividitajn je kvar genroj. La Afrika [[nana alciono]] iam estas metita en plia aparta [[monotipa]] genro ''Myioceyx'', kaj iam kun aliaj nanalcionoj en genron ''[[Ispidina]]''. Laŭ molekulfilogenetika esploro de 2006, [[Madagaskara nanalciono]] pli parencas al [[malaĥitkresta alciono]] ol al aliaj nanalcionoj, kaj nun estas movigita al ''Corythornis''.<ref name="Moyle2006">{{ cite journal | last=Moyle | first=Robert G. | year=2006 | title=A molecular phylogeny of kingfishers (Alcedinidae) with insights into early biogeographic history | journal=Auk | volume=123 | issue=2 | pages=487–499 | doi=10.1642/0004-8038(2006)123[487:AMPOKA]2.0.CO;2| hdl=1808/16596 | s2cid=84824051 | hdl-access=free }} [https://archive.is/20120525175659/www.highbeam.com/library/docfree.asp?DOCID=1Y1:93480914&ctrlInfo=Round20:Mode20a:DocG:Result&ao= HTML plena teksto (sen bildoj)]</ref> {| class="wikitable" | colspan="45%" align="center" style="background-color: #D3D3A4;"|'''Nune rekonataj specioj de riveralcionoj'''<ref name=ioc/> |- !Genro !Ordinara nomo !Scienca nomo |- !rowspan="2"|''[[Ispidina]]'' | [[Nana alciono]] | ''Ispidina lecontei'' |- | [[Pigmea alciono]] | ''Ispidina picta'' |- !rowspan="4"| ''[[Corythornis]]'' | [[Madagaskara alciono]] | ''Corythornis madagascariensis'' |- | [[Blankventra alciono]] | ''Corythornis leucogaster'' |- | [[Malakita alciono]] | ''Corythornis cristatus'' |- | [[Malagasa alciono]] | ''Corythornis vintsioides'' |- !rowspan="8"| ''[[Alcedo]]'' | [[Ĉielblua alciono]] | ''Alcedo coerulescens'' |- | [[Blubrusta alciono]] | ''Alcedo euryzona'' |- | [[Duoninsula alciono]] | ''Alcedo peninsulae'' |- | [[Brilblua alciono]] | ''Alcedo quadribrachys'' |- | [[Bluorela alciono]] | ''Alcedo meninting'' |- | [[Eŭropa alciono]] | ''Alcedo atthis'' |- | [[Duonkoluma alciono]] | ''Alcedo semitorquata'' |- | [[Herkula alciono]] | ''Alcedo hercules'' |- !rowspan="25"|''[[Ceyx]]'' | [[Nigradorsa nanalciono]] | ''Ceyx erithaca'' |- | [[Nigravosta nanalciono]] | ''Ceyx melanurus'' |- | [[Sulavesa nanalciono]] | ''Ceyx fallax'' |- | [[Sangihea nanalciono]] | ''Ceyx sangirensis'' |- | [[Varia nanalciono]] | ''Ceyx lepidus'' |- | [[Duforma nanalciono]] | ''Ceyx margarethae'' |- | [[Sula-insula nanalciono]] | ''Ceyx wallacii'' |- | [[Burua nanalciono]] | ''Ceyx cajeli'' |- | [[Papua nanalciono]] | ''Ceyx solitarius'' |- | [[Manus-insula nanalciono]] | ''Ceyx dispar'' |- | [[Novirlanda nanalciono]] | ''Ceyx mulcatus'' |- | [[Novbritia nanalciono]] | ''Ceyx sacerdotis'' |- | [[Nordsalomona nanalciono]] | ''Ceyx meeki'' |- | [[Novĝorĝia nanalciono]] | ''Ceyx collectoris'' |- | [[Gvadalkanala nanalciono]] | ''Ceyx nigromaxilla'' |- | [[Makira-insula nanalciono]] | ''Ceyx gentianus'' |- | [[Indigobrusta alciono]] | ''Ceyx cyanopecta'' |- | [[Suda arĝenta alciono]] | ''Ceyx argentatus'' |- | [[Norda arĝenta alciono]] | ''Ceyx flumenicola'' |- | [[Lazura alciono]] | ''Ceyx azureus'' |- | [[Bismarka alciono]] | ''Ceyx websteri'' |- | [[Malgranda alciono]] | ''Ceyx pusillus'' |} == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/familia.phtml?idFamilia=88 Filmoj de alciono] ĉe Interreta Birdokolekto * [http://www.xeno-canto.org/browse.php?query=alcedinidae Sonoj de alciono] ĉe xeno-canto kolekto {{Portalo Biologio}} [[Kategorio:Alcedinedoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] dwg8c7mrzxjgjgdn6n0qvoanwypoq1i Malakita alciono 0 243953 9401038 8903202 2026-06-13T09:38:47Z Kani 670 Kani movis paĝon [[Malakitkresta alciono]] al [[Malakita alciono]]: Laŭ Ornitologia taksonomio 8903202 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Malaĥitkresta alciono |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Corythornis cristatus 1.jpg |priskribo de dosiero = Malaĥiitkresta alciono | dosiero larĝo=300px |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedininae'' |genro = ''[[Corythornis]]'' |specio = '''''Corythornis cristatus''''' |statuso = LC |dunomo = ''Alcedo cristata'' |dunomo aŭtoritato = ([[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1764) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = * ''Corythornis cristatus cristatus'' * ''C. c. galerita'' * ''C. c. robertsi'' * ''C. c. stuartkeithi'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Malaĥitkresta alciono''' (''Corythornis cristatus'') estas [[riveralciono]], tio estas birdo de la familio de [[Alcedinedoj]], kiu estas amplekse distribuita en [[Afriko]] sude de [[Saharo]]. Ĝi estas tre loĝanta escepte pro movoj rilataj al sezona klimato. Tiu estas eta alciono, 13 cm longa. La ĝenerala koloro de la supraj partoj de plenkreskulo estas '''brilmetala bluo'''. La kapo havas mallongan '''kreston de nigraj kaj pli brilverdaj bluaj''' plumoj (tre kontrastaj kaj lumaj), de kio venas kaj la scienca specifa nomo kaj la esperanta. La vizaĝo, vangoj kaj subaj partoj estas oranĝbrunaj kaj estas blankaj makuloj en gorĝo kaj flankoj de malantaŭa kolo. La beko estas nigra en junuloj kaj ruĝa en plenkreskuloj; la kruroj estas brilruĝaj. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas iom pli senkolora versio de plenkreskulo. Tiu estas komuna specio de kanejoj kaj riverborda vegetalaro ĉe malrapidaj akvofluoj aŭ lagetoj. La flugo de la Malakitkresta alciono estas rapida, kun la mallongaj rondoformaj flugiloj vibrantaj ĝis kiam aperas subitege kaj rapide, kiel blua sago. Ĝi kutime flugas malalte super akvo. Tiu birdo havas kutimajn regular gvatejojn el kiuj fiŝkaptas. Tiuj estas kutime malalte super la akvo. Ĝi ripozas rektostare kun la eta vosto indikante malsupren. Ĝi falsaltas subite kun plaŭdo kaj kutime revenas al la sama loko kun baraktanta predo en beko. Plej grandaj predoj estas frapata kontraŭ branĉo; etaj fiŝoj kaj insektoj estas tuj englutitaj. La fiŝo estas kutime kaptita kaj elprenita meze, sed la alciono ŝanĝas ties sintenon, foje lanĉinte ĝin al aero, antaŭ esti englutita kun kapo antaŭen. Tiu specio manĝas [[fiŝo]]jn, akvajn [[insekto]]jn kaj [[krustulo]]jn. La nesto estas '''tunelo en sabla riverbordo''', kutime, kvankam ne ĉiam, super akvo. Ambaŭ gepatroj elfosas. Plej parto de nestotruoj inkliniĝas supren antaŭ atingi la ĉambroneston. Ene ili ne konstruas neston, sed la ino faras 3 au 4 demetadojn de 3 ĝis 6 rondofromajn blankajn ovojn, kiuj estas lokitaj sur rubejo de fiŝostoj kaj vomitaj buloj. La voĉalvoko de tiu ĉi specio estas mallonga strida ''siik''. La reprodukta kanto estas rideca ''li-ĉa-ĉa-ĉui-ĉui''. Estas tre proksima parenca specio en [[Madagaskaro]], la '''Malagasa alciono''', (''Alcedo vintsiodes''). Tiu havas nigran bekon kaj pli verdecan kreston, kaj ne estas tiom dependa de akvo kiel la Afrika specio. Krome ĝi estas sufiĉe simila laŭ plumaro kaj kutimaro al la pli disvastigita specio. {{-}} == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="200"> Image:Malachitekingfisher.jpg|Plenkreskulo Lago Mburo, Ugando Image:Malachitekingfisherjuv.jpg|Junulo Lago Mburo, Ugando </gallery> <gallery mode="packed" heights="250"> Malachite kingfisher (Corythornis cristatus cristatus) Namibia.jpg|''C. c. cristatus''<br />[[Namibia]] Malachite kingfisher (Corythornis cristatus galerita).jpg|''C. c. galerita''<br />[[Gambia]] Príncipe malachite kingfisher (Corythornis cristatus nais).jpg|''C. c. nais'', <br />Principe island<br />[[São Tomé e Príncipe]] São Tomé malachite kingfisher (Corythornis cristatus thomensis).jpg|''C. c. thomensis'', <br />São Tomé island<br />[[São Tomé e Príncipe]] Malachite kingfisher (Corythornis cristatus stuartkeithi).jpg|''C. c. stuartkeithi''<br />[[Etiopia]] </gallery> == Referencoj == * {{IUCN2006|assessors=BirdLife International|year=2004|id=47694|title=Alcedo cristata|downloaded=11 Majo 2006}} Ne minacata * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 {{Projektoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] h9erezq7vu0f5l9zy489pcgrwz8uwne 9401051 9401038 2026-06-13T09:46:54Z Kani 670 9401051 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Malakita alciono |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Corythornis cristatus 1.jpg |priskribo de dosiero = Malakita alciono | dosiero larĝo=220px |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedininae'' |genro = ''[[Corythornis]]'' |specio = '''Malakita alciono''' ''C. cristatus'' |statuso = LC |dunomo = ''Corythornis cristatus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1764) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = * ''Corythornis cristatus cristatus'' * ''C. c. galerita'' * ''C. c. robertsi'' * ''C. c. stuartkeithi'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Malakita alciono''', '''Malakitkresta alciono''' aŭ '''Malaĥitkresta alciono''' (''Corythornis cristatus'') estas [[riveralciono]], tio estas birdo de la familio de [[Alcedinedoj]], kiu estas amplekse distribuita en [[Afriko]] sude de [[Saharo]]. Ĝi estas tre loĝanta (nemigranta) escepte pro movoj rilataj al sezona klimato. Tiu estas eta alciono, 13 cm longa. La ĝenerala koloro de la supraj partoj de plenkreskulo estas brilmetala blua. La kapo havas mallongan kreston de nigraj kaj pli brilverdaj bluaj plumoj (tre kontrastaj kaj helaj), de kio venas kaj la scienca specifa nomo kaj la esperanta. La vizaĝo, vangoj kaj subaj partoj estas oranĝbrunaj kaj estas blankaj makuloj en gorĝo kaj flankoj de malantaŭa kolo. La beko estas nigra en junuloj kaj ruĝa en plenkreskuloj; la kruroj estas brilruĝaj. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas iom pli senkolora versio de plenkreskulo. Tiu estas ofta specio de kanejoj kaj riverborda vegetalaro ĉe malrapidaj akvofluoj aŭ lagetoj. La flugo de la Malakitkresta alciono estas rapida, kun la mallongaj rondoformaj flugiloj vibrantaj ĝis kiam aperas subitege kaj rapide, kiel blua sago. Ĝi kutime flugas malalte super akvo. Tiu birdo havas kutimajn gvatejojn el kiuj fiŝkaptas. Tiuj estas kutime malalte super la akvo. Ĝi ripozas rektostare kun la eta vosto indikante malsupren. Ĝi falsaltas subite kun plaŭdo kaj kutime revenas al la sama loko kun baraktanta predo en beko. Plej grandaj predoj estas frapata kontraŭ branĉo; etaj fiŝoj kaj insektoj estas tuj englutitaj. La fiŝo estas kutime kaptita kaj elprenita meze, sed la alciono ŝanĝas ties sintenon, foje lanĉinte ĝin al aero, antaŭ esti englutita kun kapo antaŭen. Tiu specio manĝas [[fiŝo]]jn, akvajn [[insekto]]jn kaj [[krustulo]]jn. La nesto estas tunelo en sabla riverbordo, kutime, kvankam ne ĉiam, super akvo. Ambaŭ gepatroj elfosas. Plej parto de nestotruoj kliniĝas supren antaŭ atingi la ĉambroneston. Ene ili ne konstruas neston, sed la ino faras 3 au 4 demetadojn de 3 ĝis 6 rondoformajn blankajn ovojn, kiuj estas lokitaj sur rubejo de fiŝostoj kaj vomitaj buloj. La voĉalvoko de tiu ĉi specio estas mallonga strida ''siik''. La reprodukta kanto estas rideca ''li-ĉa-ĉa-ĉui-ĉui''. Estas tre proksima parenca specio en [[Madagaskaro]], nome la [[Malagasa alciono]] (''Corythornis vintsioides''). Tiu havas nigran bekon kaj pli verdecan kreston, kaj ne estas tiom dependa de akvo kiel la Afrika specio. Krome ĝi estas sufiĉe simila laŭ plumaro kaj kutimaro al la pli disvastigita specio. {{-}} == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="150"> Image:Malachitekingfisher.jpg|Plenkreskulo Lago Mburo, Ugando Image:Malachitekingfisherjuv.jpg|Junulo Lago Mburo, Ugando </gallery> <gallery mode="packed" heights="150"> Malachite kingfisher (Corythornis cristatus cristatus) Namibia.jpg|''C. c. cristatus''<br />[[Namibio]] Malachite kingfisher (Corythornis cristatus galerita).jpg|''C. c. galerita''<br />[[Gambio]] Príncipe malachite kingfisher (Corythornis cristatus nais).jpg|''C. c. nais'', <br />Principe insulo<br />[[São Tomé e Príncipe]] São Tomé malachite kingfisher (Corythornis cristatus thomensis).jpg|''C. c. thomensis'', <br />Santomea insulo<br />[[São Tomé e Príncipe]] Malachite kingfisher (Corythornis cristatus stuartkeithi).jpg|''C. c. stuartkeithi''<br />[[Etiopio]] </gallery> == Referencoj == * {{IUCN2006|assessors=BirdLife International|year=2004|id=47694|title=Alcedo cristata|downloaded=11a de Majo 2006}} Ne minacata * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] scv68gkvh9kdomd4znxptzu9ua9o4bi 9401052 9401051 2026-06-13T09:47:28Z Kani 670 9401052 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Malakita alciono |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Corythornis cristatus 1.jpg |priskribo de dosiero = Malakita alciono | dosiero larĝo=220px |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedininae'' |genro = ''[[Corythornis]]'' |specio = '''Malakita alciono''' ''C. cristatus'' |statuso = LC |dunomo = ''Corythornis cristatus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1764) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = * ''Corythornis cristatus cristatus'' * ''C. c. galerita'' * ''C. c. robertsi'' * ''C. c. stuartkeithi'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''Malakita alciono''', '''Malakitkresta alciono''' aŭ '''Malaĥitkresta alciono''' (''Corythornis cristatus'') estas [[riveralciono]], tio estas birdo de la familio de [[Alcedinedoj]], kiu estas amplekse distribuita en [[Afriko]] sude de [[Saharo]]. Ĝi estas tre loĝanta (nemigranta) escepte pro movoj rilataj al sezona klimato. Tiu estas eta alciono, 13 cm longa. La ĝenerala koloro de la supraj partoj de plenkreskulo estas brilmetala blua. La kapo havas mallongan kreston de nigraj kaj pli brilverdaj bluaj plumoj (tre kontrastaj kaj helaj), de kio venas kaj la scienca specifa nomo kaj la esperanta. La vizaĝo, vangoj kaj subaj partoj estas oranĝbrunaj kaj estas blankaj makuloj en gorĝo kaj flankoj de malantaŭa kolo. La beko estas nigra en junuloj kaj ruĝa en plenkreskuloj; la kruroj estas brilruĝaj. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas iom pli senkolora versio de plenkreskulo. Tiu estas ofta specio de kanejoj kaj riverborda vegetalaro ĉe malrapidaj akvofluoj aŭ lagetoj. La flugo de la Malakitkresta alciono estas rapida, kun la mallongaj rondoformaj flugiloj vibrantaj ĝis kiam aperas subitege kaj rapide, kiel blua sago. Ĝi kutime flugas malalte super akvo. Tiu birdo havas kutimajn gvatejojn el kiuj fiŝkaptas. Tiuj estas kutime malalte super la akvo. Ĝi ripozas rektostare kun la eta vosto indikante malsupren. Ĝi falsaltas subite kun plaŭdo kaj kutime revenas al la sama loko kun baraktanta predo en beko. Plej grandaj predoj estas frapata kontraŭ branĉo; etaj fiŝoj kaj insektoj estas tuj englutitaj. La fiŝo estas kutime kaptita kaj elprenita meze, sed la alciono ŝanĝas ties sintenon, foje lanĉinte ĝin al aero, antaŭ esti englutita kun kapo antaŭen. Tiu specio manĝas [[fiŝo]]jn, akvajn [[insekto]]jn kaj [[krustulo]]jn. La nesto estas tunelo en sabla riverbordo, kutime, kvankam ne ĉiam, super akvo. Ambaŭ gepatroj elfosas. Plej parto de nestotruoj kliniĝas supren antaŭ atingi la ĉambroneston. Ene ili ne konstruas neston, sed la ino faras 3 au 4 demetadojn de 3 ĝis 6 rondoformajn blankajn ovojn, kiuj estas lokitaj sur rubejo de fiŝostoj kaj vomitaj buloj. La voĉalvoko de tiu ĉi specio estas mallonga strida ''siik''. La reprodukta kanto estas rideca ''li-ĉa-ĉa-ĉui-ĉui''. Estas tre proksima parenca specio en [[Madagaskaro]], nome la [[Malagasa alciono]] (''Corythornis vintsioides''). Tiu havas nigran bekon kaj pli verdecan kreston, kaj ne estas tiom dependa de akvo kiel la Afrika specio. Krome ĝi estas sufiĉe simila laŭ plumaro kaj kutimaro al la pli disvastigita specio. == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="150"> Image:Malachitekingfisher.jpg|Plenkreskulo Lago Mburo, Ugando Image:Malachitekingfisherjuv.jpg|Junulo Lago Mburo, Ugando </gallery> <gallery mode="packed" heights="150"> Malachite kingfisher (Corythornis cristatus cristatus) Namibia.jpg|''C. c. cristatus''<br />[[Namibio]] Malachite kingfisher (Corythornis cristatus galerita).jpg|''C. c. galerita''<br />[[Gambio]] Príncipe malachite kingfisher (Corythornis cristatus nais).jpg|''C. c. nais'', <br />Principe insulo<br />[[São Tomé e Príncipe]] São Tomé malachite kingfisher (Corythornis cristatus thomensis).jpg|''C. c. thomensis'', <br />Santomea insulo<br />[[São Tomé e Príncipe]] Malachite kingfisher (Corythornis cristatus stuartkeithi).jpg|''C. c. stuartkeithi''<br />[[Etiopio]] </gallery> == Referencoj == * {{IUCN2006|assessors=BirdLife International|year=2004|id=47694|title=Alcedo cristata|downloaded=11a de Majo 2006}} Ne minacata * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 2owvxfd83pv3wztqy61g9zgya06dh5n Arbalcionoj 0 244026 9400704 8958169 2026-06-12T23:41:33Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9400704 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Arbalcionoj |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = WoodlandKingfisher.jpg |priskribo de dosiero = [[Senegala arbalciono]] (''Halcyon senegalensis'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = '''Arbalcionoj''' ''Halcyoninae'' |subfamilio aŭtoritato = [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1825 |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = * ''[[Actenoides]]'' * ''[[Carydonax]]'' * ''[[Cittura]]'' * ''[[Clytoceyx]]'' * ''[[Halcyon (genro)|Halcyon]]'' * ''[[Lacedo]]'' * ''[[Melidora]]'' * ''[[Pelargopsis]]'' * ''[[Tanysiptera]]'' * ''[[Dacelo (genro)]]'' * ''[[Syma]]'' * ''[[Todirhamphus]]'' |vikispecio = |komunejo = }} '''Arbalcionoj''' (''Halcyoninae'') estas la plej multnombra el la tri [[subfamilio]]j de [[birdoj]] de la [[familio (biologio)|familio]] [[Alcededoj]]. Estas inter 56 kaj 61 specioj de arbalcionoj en ĉirkaŭ 12 genroj. La alcionoj estas tre konataj: la malcerto de la kalkuloj respegulas kontraŭdirojn en la [[taksonomio]] de tiu subfamilio pli ol vera nekono de informoj pri la birdoj mem; la nuntempa ordigo de genroj ŝajnas garantiita de molekulaj analizoj, kvankam la rilato de multaj genroj unu kun aliaj estas ankoraŭ nesolvita (Moyle, 2006) <ref>Moyle, Robert G. (2006): A Molecular Phylogeny of Kingfishers (Alcedinidae) With Insights into Early Biogeographic History. ''[[Auk (journal)|Auk]]'' '''123'''(2): 487–499. [https://archive.is/20120525175659/www.highbeam.com/library/docfree.asp?DOCID=1Y1:93480914&ctrlInfo=Round20:Mode20a:DocG:Result&ao= HTML plena teksto (sen bildoj)]</ref> La subfamilio ŝajne aperis en [[Hindoĉinio]] kaj la [[Malaja Insularo]] kaj poste disvastiĝis al multaj areoj tutmonde. La arbalcionoj estas disvastigitaj tra [[Azio]] kaj [[Aŭstralazio]], sed ankaŭ loĝas en [[Afriko]] kaj la insuloj de la [[Pacifiko]] kaj [[Hinda Oceano]]. == Taksonomio == {{cladogram|title=Filogenio de ''Halcyoninae'' |caption=[[Kladogramo]] de genroj de arbalcionoj surbaze de molekulfilogenetika esploro far Andersen k. al., publikigita en 2017.<ref name=andersen2017>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access= }}</ref> | style=width:300px; |clades={{clade| style=font-size:85%;line-height:85%; |label1=Halcyoninae |1={{clade |1={{clade |1=''[[Lacedo]]'' |2={{clade |1=''[[Pelargopsis]]'' |2=''[[Halcyon (genus)|Halcyon]]'' }} }} |2={{clade |1={{clade |1=''[[Cittura]]'' |2=''[[Tanysiptera]]'' }} |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1=''[[Melidora]]'' |2=''[[Dacelo]]'' }} |2=''[[Actenoides]]'' }} |2={{clade |1=''[[Syma]]'' |2=''[[Todiramphus]]'' }} }} }} }} }} }} Sinonima nomo por arbalciona subfamilio estas ''Daceloninae'', laŭ la genro ''[[Dacelo]]'' ([[kukabaraoj]]). Tiun ĉi nomon proponis [[Charles Lucien Bonaparte]] en 1841, send la nomo ''Halcyoninae'', enkondukita far [[Nicholas Aylward Vigors]] en 1825, estas pli frua kaj havas prioritaton.<ref>{{cite book | last=Bock | first=Walter J. | year=1994 | title=History and Nomenclature of Avian Family-Group Names | series=Bulletin of the American Museum of Natural History | volume= Number 222 | publisher=American Museum of Natural History | place=New York | page=118 | hdl=2246/830 | url=http://digitallibrary.amnh.org/handle/2246/830 }}<!--Linked page allows download of the 48MB pdf--></ref> Laŭ nune plej akceptata sistematiko, ''Halcyoninae'' estas unu el tri [[subfamilio]]j de familio ''[[Alcedinidae]]'' ([[alcionoj]]). La aliaj du estas ''[[Alcedininae]]'' kaj ''[[Cerylinae]]''.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=28 May 2017 }}</ref> La subfamilio mem enhavas 70 [[specio]]jn en 12 [[genro (biologio)|genroj]].<ref name=ioc/> [[Molekula filogenetiko|Molekulfilogenetika]] esploro el jaro 2017 montris, ke laŭ nuna sistematiko genroj ''[[Dacelo]]'' kaj ''[[Actenoides]]'' estas [[parafiletika]]. Rezulte oni movis {{N|larĝbeka kukabarao}} al monotipa genro ''[[Clytoceyx]]'' kaj {{N|stripuga arbalcion}} al monotipa genro ''[[Caridonax]]''.<ref name=andersen2017/> {| class="wikitable" | colspan="45%" align="center" style="background-color: #D3D3A4;"|'''Nune rekonataj specioj de arbalcionoj'''<ref name=ioc/> |- !Genro !Ordinara nomo !Scienca nomo |- !rowspan="6"|''[[Actenoides]]'' | [[Verddorsa arbalciono]] | ''Actenoides monachus'' |- | [[Skvama arbalciono]] | ''Actenoides princeps'' |- | [[Liphara arbalciono]] | ''Actenoides bougainvillei'' <ref>{{en}} [http://www.amnh.org/explore/news-blogs/from-the-field-posts/field-journal-finding-ghosts Field Journal: Finding Ghosts]</ref> |- | [[Punktita arbalciono]] | ''Actenoides lindsayi'' |- | [[Blukapa arbalciono]] | ''Actenoides hombroni'' |- | [[Ruĝkola arbalciono]] | ''Actenoides concretus'' |- !rowspan="1"| ''[[Melidora]]'' | [[Hokbeka alciono]] | ''Melidora macrorrhina'' |- !rowspan="1"| ''[[Lacedo]]'' | [[Stria arbalciono]] aŭ Tigrostria alciono | ''Lacedo pulchella'' |- !rowspan="9"| ''[[Tanysiptera]]''<br/>(Paradizalcionoj) | [[Ordinara paradizalciono]] | ''Tanysiptera galatea'' |- | [[Kofiaŭa paradizalciono]] | ''Tanysiptera ellioti'' |- | [[Biaka paradizalciono]] | ''Tanysiptera riedelii'' |- | [[Numfora paradizalciono]] | ''Tanysiptera carolinae'' |- | [[Eta paradizalciono]] | ''Tanysiptera hydrocharis'' |- | [[Okrabrusta paradizalciono]] | ''Tanysiptera sylvia'' |- | [[Nigraĉapa paradizalciono]] | ''Tanysiptera nigriceps'' |- | [[Ruĝbrusta paradizalciono]] | ''Tanysiptera nympha'' |- | [[Brunkapa paradizalciono]] | ''Tanysiptera danae'' |- !rowspan="2"| ''[[Cittura]]''<br/>(Lilarbalcionoj) | [[Sulavesa lilarbalciono]] | ''Cittura cyanotis'' |- | [[Sangihea lilarbalciono]] | ''Cittura sanghirensis'' |- !rowspan="4"| ''[[Dacelo (genro)|Dacelo]]''<br/>(Kukabaraoj) | [[Ridema kukabarao]] | ''Dacelo novaeguineae'' |- | [[Bluflugila kukabarao]] | ''Dacelo leachii'' |- | [[Punktita kukabarao]] | ''Dacelo tyro'' |- | [[Ruĝventra kukabarao]] | ''Dacelo gaudichaud'' |- !rowspan="1"|''[[Clytoceyx]]'' | [[Larĝbeka kukabarao]] | ''Clytoceyx rex'' |- !rowspan="1"|''[[Caridonax]]'' | [[Stripuga arbalciono]] | ''Caridonax fulgidus'' |- !rowspan="3"|''[[Pelargopsis]]'' | [[Cikonibeka arbalciono]] | ''Pelargopsis capensis'' |- | [[Nigrabeka arbalciono]] | ''Pelargopsis melanorhyncha'' |- | [[Brunflugila arbalciono]] | ''Pelargopsis amauroptera'' |- !rowspan="12"|''[[Halcyon (genro)|Halcyon]]'' | [[Ruĝa arbalciono]] | ''Halcyon coromanda'' |- | [[Blankgorĝa arbalciono]] | ''Halcyon smyrnensis'' |- | [[Brunbrusta arbalciono]] | ''Halcyon gularis'' |- | [[Bluventra arbalciono]] | ''Halcyon cyanoventris'' |- | [[Brundorsa arbalciono]] | ''Halcyon badia'' |- | [[Nigrakapa arbalciono]] | ''Halcyon pileata'' |- | [[Grizkapa arbalciono]] | ''Halcyon leucocephala'' |- | [[Brunkapuĉa arbalciono]] | ''Halcyon albiventris'' |- | [[Okulstria arbalciono]] | ''Halcyon chelicuti'' |- | [[Nigraŝultra arbalciono]] | ''Halcyon malimbica'' |- | [[Senegala arbalciono]] | ''Halcyon senegalensis'' |- | [[Mangrova arbalciono]] | ''Halcyon senegaloides'' |- !rowspan="30"|''[[Todiramphus]]'' | [[Blunigra arbalciono]] | ''Todiramphus nigrocyaneus'' |- | [[Ruĝbrida arbalciono]] | ''Todiramphus winchelli'' |- | [[Blublanka arbalciono]] | ''Todiramphus diops'' |- | [[Lazura arbalciono]] | ''Todiramphus lazuli'' |- | [[Arbara arbalciono]] | ''Todiramphus macleayii'' |- | [[Nigrokula arbalciono]] | ''Todiramphus albonotatus'' |- | [[Blankpuga arbalciono]] | ''Todiramphus leucopygius'' |- | [[Brunventra arbalciono]] | ''Todiramphus farquhari'' |- | [[Funebra arbalciono]] | ''Todiramphus funebris'' |- | [[Koluma arbalciono]] | ''Todiramphus chloris'' |- | [[Malpura arbalciono]] | ''Todiramphus sordidus'' |- | [[Insuleta arbalciono]], | ''Todiramphus colonus'' |- | [[Mariana arbalciono]] | ''Todiramphus albicilla'' |- | [[Melanezia arbalciono]] | ''Todiramphus tristrami'' |- | [[Pacifika arbalciono]] | ''Todiramphus sacer'' |- | [[Indonezia arbalciono]] | ''Todiramphus enigma'' |- | [[Cinamakresta arbalciono]] | ''Todiramphus cinnamominus'' |- | [[Rustĉapa arbalciono]] | ''Todiramphus pelewensis'' |- | [[Ponapea arbalciono]], | ''Todiramphus reichenbachii'' |- | [[Lacertovora arbalciono]] | ''Todiramphus saurophaga'' |- | [[Sankta arbalciono]] | ''Todiramphus sanctus'' |- | [[Platbeka arbalciono]] | ''Todiramphus recurvirostris'' |- | [[Cinamastria arbalciono]] | ''Todiramphus australasia'' |- | [[Blukrona arbalciono]] | ''Todiramphus tuta'' |- | [[Kukinsula arbalciono]] | ''Todiramphus ruficollaris'' |- | [[Tahitia arbalciono]] | ''Todiramphus veneratus'' |- | [[Tuamotua arbalciono]] | ''Todiramphus gambieri'' |- | [[Niaua arbalciono]] | ''Todiramphus gertrudae'' |- | [[Markizinsula arbalciono]] | ''Todiramphus godeffroyi'' |- | [[Ruĝpuga arbalciono]] | ''Todiramphus pyrrhopygia'' |- !rowspan="2"|''[[Syma]]'' | [[Flavbeka arbalciono]] aŭ [[Torotoro]] | ''Syma torotoro'' |- | [[Montara arbalciono]] | ''Syma megarhyncha'' |- |} == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/familia.phtml?idFamilia=88 Filmoj de alcionoj] ĉe Interreta Birdokolekto {{Birdoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Birdoj de Oceanio]] [[Kategorio:Koracioformaj]] d7zb8skr294ovkrhhod8w1q9z8ofe5c Stria arbalciono 0 244221 9400685 9106699 2026-06-12T23:24:44Z Kani 670 9400685 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Stria arbalciono |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero=Lacedo pulchella, banded kingfisher - Khai Yai National Park (15434454413).jpg |dosiero2=Lacedo pulchella, female, Khao Yai, Thailand (8360430137).jpg |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Halcionedoj]] ''Halcyonidae'' |genro = ''[[Lacedo]]'' |specio = '''''L. pulchella''''' |statuso = LC |statuso ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Lacedo pulchella'' |volume=2016 |page=e.T22726905A94935347 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726905A94935347.en |access-date=13 November 2021}}</ref> |dunomo = ''Lacedo pulchella'' |dunomo aŭtoritato = ([[Thomas Horsfield|Horsfield]], 1821) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = | dosiero larĝo=300px | dosiero2 larĝo=300px |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Stria arbalciono''' aŭ Tigrostria alciono (''Lacedo pulchella'') estas [[arbalciono]], tio estas birdo de la familio de [[Halcionedoj]], kiu troviĝas en malaltaj tropikaj arbaroj de [[Birmo]], [[Tajlando]], [[Kamboĝo]], [[Vjetnamo]], [[Laoso]], [[Malajzio]], [[Sumatro]], [[Javo]] kaj [[Brunejo]]. Ĝi formortiĝis el [[Singapuro]]. Ĝi estas la ununura membro de la genro ''Lacedo''. La specio enhavas tre rimarkeblan {{N|seksa duformismo}}: iĉo havas brile bluan kronon kaj nigra-bluan striatan dorson, dum la ino estas bruna-nigra striata sen iu blua koloro. == Taksonomio == La specion unue formale priskribis Usona naturalisto [[Thomas Horsfield]] en [[1821]] sub [[dunomo]] ''Dacelo pulchella''. Ĝi estis originale metita en [[genro (biologio)|genron]] ''[[Dacelo]]'', al kiu nun apartenas nur [[kukabaraoj]].<ref name=peters5>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World. Volume 5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=189 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480200 }}</ref><ref>{{ cite journal | last=Horsfield | first=Thomas | author-link=Thomas Horsfield | year=1821 | title=Systematic arrangement and description of birds from the island of Java | journal=Transactions of the Linnean Society of London | volume=13 | issue=1 | page=175 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/754908 }}</ref> La nunan genron ''Lacedo'' sole por tiu ĉi specio enkondukis germana ornitologo [[Ludwig Reichenbach]] en [[1851]].<ref name=peters5/><ref>{{ cite book | last=Reichenbach | first=Ludwig | author-link=Ludwig Reichenbach | year=1851 | title=Handbuch der speciellen Ornithologie | publisher=Expedition der Vollständigsten Naturgeschichte | place=Dresden and Leipzig | page=41 | language=de | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/47722734 }}</ref> Samkiel ''Dacelo'', la genronomo ''Lacedo'' estas [[anagramo]] de ''Alcedo'', kiu estas [[latina]] vorto por alciono. La specia epiteto ''pulchella'' estas latina vorto, kiun eblas traduki kiel "tre ĉarma kaj beleta".<ref name=job>{{cite book | last= Jobling | first= James A. | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n217 217], 324}}</ref> Laŭ nuna sistematiko [[IOC]] agnoskas tri [[subspecio]]jn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2016 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 6.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=25 September 2016 }}</ref><ref name=fry>{{cite book |last1=Fry |first1=C. H. |last2=Fry |first2=Kathie |last3=Harris |first3=Alan |year=1999 |title=Kingfishers, Bee-eaters and Rollers |location=London |publisher=Christopher Helm |isbn=978-0-7136-5206-2 | pages=127–128 }}</ref> *''L. p. pulchella'', la baza subspecio, nestas en [[Malajzio]] sude de 7°N kaj en insuloj [[Sumatro]] kaj [[Javo]] *''L. p. amabilis'' nestas en norda Malajzio kaj pli norden. Ĝi estas iom pli granda ol ''pulchella'', ĝiaj iĉoj havas na pli da bluo sur nuko, kaj la inoj estas pli rufaj. *''L. p. melanops'' estas [[endemia]] en [[Brunejo]]. La iĉoj havas distingajn profunde nigrajn fruntojn, vangojn kaj nukojn. == Aspekto == [[Dosiero:CarcineutesPulchellusGould.jpg|maldekstra|eta|CarcineutesPulchellusGould|alt=CarcineutesPulchellusGould.jpg]] Stria arbalciono havas ĝenerale tipan aspekton por [[arbalciono]]. Ĝi estas ĉirkaŭ 20&nbsp;cm longa kun fortika ruĝa beko kaj mallonga moviva kresto, kiu leviĝas kaj malleviĝas malrapide. Tiu specio montras nekutiman por [[alcionoj]] drastan {{N|seksa duformismo}}. Plenkreska iĉo havas kaŝtankoloran frunton, vangojn kaj nukon, kaj brile bluan unukoloran ĉapon. La resto de supraj partoj de la plumaro, t.e. dorso, flugiloj kaj vosto, estas blua-nigraj striataj. La malsupraj partoj, t.e. brusto, ventro, kaj malsupraj facoj de flugiloj kaj vosto, estas rufecaj, kaj centro de la ventro blanka.<ref name=hbwalive>{{cite book| last1=Woodall | first1=P.F. | last2=Kirwan | first2=G.M. | chapter=Banded Kingfisher (''Lacedo pulchella'') | editor1-last=del Hoyo | editor1-first=J. | editor2-last=Elliott | editor2-first=A. | editor3-last=Sargatal | editor3-first=J. | editor4-last=Christie | editor4-first=D.A. | editor5-last=de Juana | editor5-first=E. | title=Handbook of the Birds of the World Alive | date=2021 | publisher=Lynx Edicions | doi=10.2173/bow.bankin1.02 | chapter-url=http://www.hbw.com/node/55738 | access-date=30 September 2016}}{{subscription required}}</ref> Plenkreskaj inoj ankaŭ havas distingan vidaspekton: iliaj supraj partoj estas rufaj-nigraj striataj, kaj la malsupraj plejparte blankaj, kun iomaj nigraj strietoj sur la brusto kaj flankoj. Junuloj havas ĝenerale saman kolorigon kiel plenkreskuloj de la sama sekso, sed pli malbrilan; iliaj bekoj estas oranĝece brunaj, kaj ili havas malhelajn strietojn sur la malsupraj partoj, kiuj ĉe la iĉoj malaperas post la unua [[mudo]].<ref name=hbwalive/> La voĉo estas longa fajfa ''gviiuu'' sekvita de 15 ripetoj de ''ĉiiuu'' en 17 sekundoj, kie la dua silabo laŭgrade svenas. Stria arbalciono respondas al imitaĵoj de ĝia voko. == Kutimoj == Tiu estas birdo de malaltaj [[pluvarbaro]]j kiu ĝis 1700 m en Brunejo, sed kutime sub 1100 m de altitudo en la resto de sia teritorio. Malkiel plej parto de alcionoj, ĝi bezonas nek akvofluon nek lageton en sia teritorio. La nesto estas truo en putrinta arbotrunko, aŭ foje en la sfera nesto de arbo[[termito]]j. La ino demetas ĝis kvin ovojn. La '''Stria arbalciono''' predas grandajn [[insekto]]jn kaj eventuale etajn [[lacerto]]jn, kutime kaptitaj en la arboj mem, sed foje el la grundo. == Statuso == Tiu specio estas nekomuna sed disvastigita en granda parto de sia teritorio. Ĝi estas rara en Javo, tre rara en Sumatro kaj malaperinta el Singapuro. == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * '''Fry, Fry''' and '''Harris''', ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' ISBN 0-7136-1410-8 * '''Robson''', Craig. ''A Field Guide to the Birds of Thailand'' ISBN 1843309211 [[Kategorio:Alcededoj]] 3awriu2qad8clx6vh300j1le38mv46m Pelargopsis 0 244426 9400687 6434223 2026-06-12T23:26:27Z Kani 670 9400687 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = ''Pelargopsis'' |dosiero = Stork-billed Kingfisher I IMG 7407.jpg |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |regno2 = animalo |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Halcionedoj]] ''Halcyonidae'' |taksono = Pelargopsis |taksono aŭtoritato = [[Constantin Wilhelm Lambert Gloger|Gloger]], [[1841]] |vikispecio = |komunejo = }} '''''Pelargopsis''''' estas genro de [[arbalcionoj]], kiuj estas loĝantoj en tropika suda [[Azio]] el [[Barato]] kaj [[Srilanko]] al [[Indonezio]]. La specioj en taksonomia ordo estas jenaj: * [[Brunflugila arbalciono]] aŭ Brunflugila alciono, ''Pelargopsis amauroptera'' * [[Cikonibeka arbalciono]] aŭ Cikonibeka alciono, ''Pelargopsis capensis'' * [[Nigrabeka alciono]], ''Pelargopsis melanorhyncha'' Tiuj tri [[arbalcionoj]] estis iam provizore lokitaj en la genro ''[[Halcyon]]''. Tiuj estas tre grandaj arbalcionoj, 35 cm longaj. Ili havas tre grandajn ruĝajn aŭ nigrajn bekojn kaj brilruĝajn krurojn. La kapo kaj subaj partoj de tiuj specioj estas blankaj aŭ sablokoloraj, kaj la flugiloj kaj dorso estas malhelaj, varikoloraj en verda kaj blua, bruna aŭ nigra depende de la specio. Ambaŭ seksoj estas similaj. La flugo de la specioj ''Pelargopsis'' estas sveba, sed rekta. La arbalcionoj ''Pelargopsis'' loĝas en vario de arbaraj habitatoj ĉe lagoj, riveroj, estuaroj aŭ marbordoj. Ili gvatas senmove dum predatendo kaj estas ofte nevidataj spite sian grandon. Ili estas tre teritoriaj kaj forigos [[aglo]]jn kaj aliajn grandajn predantojn. Tiuj specioj ĉasas [[krabo]]jn, [[fiŝo]]jn, [[rano]]jn kaj ĉe la [[Cikonibeka arbalciono]] almenaŭ, [[rodulo]]jn kaj birdidojn. La specioj ''Pelargopsis'' elfosas siajn nestojn en riverbordo, falita arbo, aŭ arba [[termito|termitejo]], kie la ino demetas rondoformajn blankaj ovojn. == Referencoj == * Fry, K & Fry, H.C.: ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers''. ISBN 0-7136-8028-8 [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Birdoj de Azio]] sv57y8hsgv6ckyx7yr260j2ju8gyr35 Halcyon (genro) 0 244427 9400693 9204884 2026-06-12T23:34:09Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9400693 wikitext text/x-wiki {{Titolo|''{{lang|la|Halcyon}}'' (genro)}} {{Taksonomio |nomo = ''Halcyon'' |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = WoodlandKingfisher.jpg |priskribo de dosiero = [[Senegala arbalciono]] |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Arbalcionoj]] ''Halcyonidae'' |genro = '''Halcyon''' |genro aŭtoritato = [[William Swainson|Swainson]], [[1821]] |specioj de subdivizio = Specioj |subdivizio2 = vidu tekston |vikispecio = |komunejo = }} '''''Halcyon''''' estas genro de la [[arbalcionoj]], tio estas [[alcededoj]] de la [[subfamilio]] ''[[Halcyoninae]]''. == Taksonomio == La genron ''Halcyon'' unue proponis angla naturalisto kaj artisto [[William John Swainson]] en 1821, kaj li deklaris [[tipo (biologio)|tipa]] specio {{N|Senegala arbalciono}} (''Halcyon senegalensis'').<ref>{{ cite book | last=Swainson | first=William John | author-link=William John Swainson | year=1821 | title=Zoological illustrations | volume=1 | place=London | publisher=Baldwin, Cradock, and Joy; and W. Wood | at=Plate 27 text | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/29156540 }}</ref> "Halcyon" estas nomo de birdo en [[helena mitologio|helenaj]] legendoj ĝenerale asociaj kun la [[alciono]]. Estis antikva kredo, ke tiu birdo nestis surmare, kiun ĝi trankviligis por ovodemeti en flosanta nesto. Oni esperis du semajnojn de trankvila vetero ĉirkaŭ la vintra solstico. Tiu mito kialas la uzon de "halcyon" kiel termino por paco aŭ trankvilo.<ref name =Halcyon>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.phrases.org.uk/meanings/168000.html|titolo=Halcyon days|alirdato=2008-01-11|verko=The Phrase finder}}</ref> Krome, ''Halcyone'' estas mislatinigo de nomo ''Alcyone'' (Alkiona) el la mito pri [[Alkiona kaj Kejkso]]. Laŭ la nune akceptata sistematiko, la genro enhavas 12 [[specio]]jn:<ref name=ioc>{{Cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=17 May 2017 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Scienca nomo!! Ordinara nomo !! Distribuo |- |[[Dosiero:Ruddy Kingfisher.jpg|120ra]]||''Halcyon coromanda'' || [[Ruĝa arbalciono]] aŭ Ruĝa alciono||eosta kaj sudeosta [[Azio]] |- |[[Dosiero:Halcyon smyrnensis - Singapore Botanic Gardens.jpg|120ra]]||''Halcyon smyrnensis''||[[Blankgorĝa arbalciono]] aŭ Blankagorĝa alciono|| de [[Sinajo]] eosten tra tuta suda Azio ĝis [[Ĉinio]] kaj [[Tajvano]] |- |[[Dosiero:Brown-breasted Kingfisher, Los Banos, Philippines 1.jpg|frameless|120x120px]]||''Halcyon gularis''|| [[Brunbrusta alciono]] || [[Filipinoj]] |- |[[Dosiero:Javan Kingfisher - Meru Bethiri NP MG 6571 (29543573702).jpg|120ra]]||''Halcyon cyanoventris''||[[Java alciono]] || [[Javo]] kaj [[Balio]] |- |[[Dosiero:Chocolate-backed Kingfisher from the Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana 14 S4E1290 (15577534033).jpg|120ra]]||''Halcyon badia''||[[Ĉokolada alciono]] || uesta [[Subsahara Afriko]] |- |[[Dosiero:Black-capped Kingfisher Sundarbans West Bengal India 30.12.2014.jpg|120ra]]||''Halcyon pileata''||[[Nigrakapa arbalciono]] aŭ Nigraĉapa alciono|| de [[Bharato]] eosten tra [[Sudeosta Azio]] ĝis Ĉinio kaj [[Koreio]] |- |[[Dosiero:Grey-headed Kingfisher (Halcyon leucocephala) (11929836715), crop.jpg|120ra]]||''Halcyon leucocephala''||[[Grizkapa arbalciono]] aŭ Grizkapa alciono|| Afriko de [[Kaboverdo]] ueste tra [[Maŭritanio]], [[Senegalo]] kaj [[Gambio]] ĝis [[Etiopio]] kaj [[Somalio]] eoste, kaj de suda [[Arabio]] norde ĝis [[Sudafrika Respubliko]] sude |- |[[Dosiero:Male Brown-hooded Kingfisher, Halcyon albiventris.jpg|120ra]]||''Halcyon albiventris''||[[Brunkapuĉa alciono]] || Subsahara Afriko |- |[[Dosiero:Striped Kingfisher - Kenya IMG 3214.jpg|120ra]]||''Halcyon chelicuti''||[[Okulstria arbalciono]] aŭ Stria alciono|| Subsahara Afriko |- |[[Dosiero:Birds 1000692 (31271406382).jpg|120ra]]||''Halcyon malimbica''||[[Nigraŝultra arbalciono]] aŭ Blubrusta alciono|| [[Ekvatora Afriko]] |- |[[Dosiero:Woodland Kingfisher (Halcyon senegalensis) South Africa.jpg|120ra]]||''Halcyon senegalensis''||[[Senegala arbalciono]] aŭ Senegala alciono|| Subsahara Afriko |- |[[Dosiero:Flickr - Rainbirder - Mangrove Kingfisher (Halcyon senegaloides) in the rain (cropped).jpg|120ra]]||''Halcyon senegaloides'' ||[[Mangrova alciono]] || de Somalio suden tra [[Kenjo]], [[Tanzanio]] kaj [[Mozambiko]] ĝis [[Sudafriko]] |- |} Iuj fakuloj, ekzemple, Fry & Fry, proponas kunigi kun ''Halcyon'' genrojn ''[[Pelargopsis]]'', ''[[Syma]]'' kaj ''[[Todirhamphus]]'' por konstrui pli grandan grupigon.<ref name=fryfry>Fry, K & Fry, H.C. (2000): ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers''. {{ISBN|0-691-08780-6}}.</ref> Nun en jaro [[2024]] tiu ĉi propono ankoraŭ ne estas ĝenerale akceptata. == Priskribo kaj ekologio == La arbalcionoj de la genro ''Halcyon'' estas ĉefe grandaj birdoj kun fortaj bekoj. Ili loĝas en variaj habitatoj, sed plejparto de la specioj preferaj iun tipon de [[arbaro]]. Ili estas gvatantaj predantoj kaj plejparte ĉasas malgrandajn terajn animalojn inklude grandajn [[insekto]]jn, [[ronĝulo]]jn, [[serpento]]jn kaj [[rano]]jn, sed ili manĝas ankaŭ akvajn senvertebrulojn kaj [[fiŝo]]jn. == Distribuo == La [[genro]] ''Halcyon'' en la nuntempa konsidero konsistas ĉefe el specioj loĝantaj en [[Sahara Dezerto|subsahara]] [[Afriko]], plus paro de reprezentantoj en suda [[Azio]], unu el kiuj, la [[blankgorĝa arbalciono]] , eventuale atingas [[Eŭropo]]n. La ĉi-lasta kaj la [[ruĝa arbalciono]] estas almenaŭ parte [[migrobirdo]]j. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Birdoj de Azio]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] [[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]] kpcu6u4mn72r9g15d12ai8a94nawef6 Akvalcionoj 0 245563 9400684 9305336 2026-06-12T23:23:19Z Kani 670 /* Sistematiko */ 9400684 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Akvalcionoj |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Ceryle_rudis.jpg |priskribo de dosiero = Blanknigra alciono |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Ceriledoj]] ''Cerylidae'' |subfamilio aŭtoritato = [[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1851 |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = ''[[Megaceryle]]''<br /> ''[[Ceryle]]''<br /> ''[[Amerikaj verdaj alcionoj|Chloroceryle]]'' |vikispecio = |komunejo = }} '''Akvalcionoj''' aŭ '''Cerilenoj''' (''Cerylinae'') estas unu el la tri [[subfamilio]]j de [[alcionoj]], kiu estas konata ankaŭ kiel '''ceriledaj alcionoj'''. Ĉiuj ses [[Ameriko|amerikaj]] specioj de alcionoj apartenas al tiu ĉi subfamilio. Distinga, sed ne definitiva, diferencila trajto de tiu ĉi subfamilio estas manko de kutima por alcionoj blua koloro en [[plumaro]]: anstataŭe, akvalcionoj havas grizajn aŭ nigrajn nuancojn. La verda koloro, ankaŭ ofta inter alcionoj, en tiu ĉi subfamilio ekzistas nur en la genro ''Chloroceryle''. ==Filogenio== {{cladogram|title=Filogenia kladogramo de ''Cerylinae'' |caption=laŭ Andersen ''et al.'' (2017)<ref name=andersen2017>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref> |align=left |clades={{clade| style=font-size:90%;line-height:90% |label1=Cerylinae |1={{clade |1=''[[Megaceryle]]'' |2={{clade |1=''[[Ceryle]]'' |2=''[[Chloroceryle]]'' }} }} }} }} Ĉiuj akvalcionoj estas specialistaj '''fiŝomanĝantaj''' specioj, malkiel multaj reprezentantoj de la aliaj du subfamilioj. Pro tio ĉi oni longe supozis, ke la subfamilio devenas de iu grupo de fiŝomanĝantaj alcionoj, kiu setlis en la [[Nova Mondo]], kaj la tuta grupo evoluis en [[Amerikoj]]. Nun, tamen, oni trovas pli probabla, ke la [[komuna praulo]] de ĉiuj vivantaj akvalcionoj vivis en la [[Malnova Mondo]], plej verŝajne en [[Afriko]], kaj la genro ''[[Chloroceryle]]'' estas la plej juna. Esploroj de [[molekula filogenetiko]] sugestas, ke ''Cerylinae'' venis al la [[Nova Mondo]] de Azio je almenaŭ du apartaj okazoj: unue antaŭ ĉirkaŭ 8 [[jarmiliono]]j Amerikon koloniigis prauloj de genro ''Chloroceryle'', kaj due, antaŭ proksimume 1.9 jarmilionoj, venis la komuna praulo de [[ruĝventra akvalciono]] kaj la [[koluma akvalciono]], la du Amerikaj specioj en genro ''[[Megaceryle]]''.<ref name=andersen2017/> == Sistematiko == Subfamilio ''Cerylinae'' enhavas 9 speciojn en 3 genroj:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=3 December 2017 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Genro !! Vivantaj specioj !! Distribuo |- |[[File:Wiki-yamasemi-mesu, crop.jpg|175px]] || ''[[Megaceryle]]'' ([[krestalcionoj]]) {{small|Kaup, 1848}} || * [[Giganta akvalciono]] aŭ Giganta alciono (''Megaceryle maxima'') * [[Kresta alciono]] (''Megaceryle lugubris'') * [[Koluma akvalciono]] aŭ Benda alciono (''Megaceryle alcyon'') * [[Ruĝventra akvalciono]] aŭ Kolringa alciono (''Megaceryle torquata'') ||Grandaj alcionoj kun rimarkebla moviva kresto, renkonteblaj tra grandaj teritorioj de Afriko, Azio kaj Amerikoj. La [[koluma akvalciono]] (''M. alcyon'') estas la sola alciono kutima en nordaj partoj de [[Nordameriko]], kvankam parenca [[ruĝventra akvalciono]] (''M. torquata'') povas vivi tiom norde kiom [[Teksaso]] kaj [[Arizono]] |- |[[File:Pied kingfisher (Ceryle rudis rudis) female 2.jpg|175px]] || ''[[Ceryle]]'' {{small|F. Boie, 1828}} || *[[Blanknigra akvalciono]] aŭ Nigrablanka alciono (''Ceryle rudis'') || La "originala" genro, kiu donis la nomon al la familio, laŭ nuna sistematiko post disigo de ''Megaceryle'' enhavas ununuran specion, disvastigitan en varmaj regionoj de [[Malnova Mondo]]. La plej nordaj limoj de ĝia distribuo estas [[Turkio]] kaj [[Ĉinio]] |- |[[File:Amazon kingfisher (Chloroceryle amazona) male.jpg|175px]] || ''[[Chloroceryle]]'' ([[Amerikaj verdaj alcionoj]]) {{small|Kaup, 1848}} || * [[Amazona akvalciono]] aŭ Amazonia alciono (''Chloroceryle amazona'') * [[Verda akvalciono]] aŭ Verda alciono (''Chloroceryle americana'') * [[Verdarufa alciono]] (''Chloroceryle inda'') * [[Nana akvalciono]] aŭ Bronza alciono (''Chloroceryle aenea'') ||Grupo de kvar Amerikaj verdaj alcionoj, [[endemia]]j en tropikaj partoj de Amerikoj |- |} == Fontoj == * Fry, K & Fry, H. C. (1999): ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'', nova eldono. Christopher Helm Publishers. ISBN 0-7136-5206-3 * Moyle, Robert G. (2006): A Molecular Phylogeny of Kingfishers (Alcedinidae) With Insights into Early Biogeographic History. ''[[Auk (journal)|Auk]]'' '''123'''(2): 487–499. [https://archive.is/20120525175659/www.highbeam.com/library/docfree.asp?DOCID=1Y1:93480914&ctrlInfo=Round20:Mode20a:DocG:Result&ao= HTML plena teksto (sen bildoj)] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] [[Kategorio:Birdoj de Azio]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]] ihz38rt71wm2ffqaqn4ud1da8p2n7a6 Krestalcionoj 0 245631 9400680 9305366 2026-06-12T23:19:03Z Kani 670 /* Specioj */ 9400680 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Krestalcionoj |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Belted Kingfisher m..jpg |priskribo de dosiero = [[Koluma akvalciono]] |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Akvalcionoj]] ''Cerylidae'' |genro = '''Krestalcionoj''' ''Megaceryle'' |genro aŭtoritato = [[Johann Jakob Kaup|Kaup]], [[1848]] |specioj de subdivizio = Specioj |subdivizio2 = ''M. maxima ''<br /> ''M. lugubris ''<br /> ''M. alcyon ''<br /> ''M. torquata '' |vikispecio = |komunejo = }} '''''Megaceryle''''' aŭ '''Krestalcionoj''' estas [[genro (biologio)|genro]] de [[alcionoj]], kiu apartenas al [[subfamilio]] [[Ceriledoj]], alinome [[akvalcionoj]]. Tiuj ĉi birdoj estas tre grandaj, la plej grandaj en sia subfamilio. La sola grupo de alcionoj kompareble aŭ pli grandaj estas la genro ''[[Dacelo]]'' ([[kukabaraoj]]) en subfamilio [[arbalcionoj]]. ==Priskribo== Kiel la kutima nomo sugestas, krestalcionoj havas distingan elstaran [[kresto (plumoj)|kreston]]. Iliaj [[plumaro]]j ne estas aparte brilkoloraj: dominantaj koloroj estas ardezgriza kaj blanka, kun ioma aldono de oĥreca aŭ rufa en certaj specioj. Kutime la grizan koloron havas supraj partoj de la plumaro, ne multe markitaj ĉe la du [[Ameriko|amerikaj]] specioj, sed tre punktitaj je blanko ĉe la [[Azio|azia]] [[Kresta akvalciono]] kaj la [[Afriko|afrika]] [[Giganta akvalciono]]. La subaj partoj povas esti blankaj aŭ ruĝecaj, kaj ĉiuj specioj havas kontrastan brustozonon krom la masklo de [[Ruĝventra akvalciono]]. Ĝuste je kolorigo de malsupraj partoj de la plumaro, aparte de brusto kaj ventro, estas rimarkebla [[seksa duformismo]] de tiuj ĉi birdoj. == Dieto kaj konduto == Kiel ĉiuj [[akvalcionoj]], krestalcionoj estas specialistaj fiŝomanĝantoj. La alcionoj de la genro ''Megaceryle'' ofte embuskas sidante vertikale sur arbobranĉoj super la akvo kaj rigardante en la akvon por ĉaso. Vidinte la taŭgan predon, la birdo plonĝas rapide en la akvon kaj kaptas ĝin per sia longa beko, post kio flugas reen al sia gvatejo por mortigi kaj manĝi ĝin. Plej ofte la predo iĝas [[fiŝo]]j, sed ankaŭ iam kaptatas [[krustulo]]j, [[rano]]j, akvaj [[insekto]]j kaj aliaj taŭgograndaj animaloj. Tiuj birdoj nestas en horizontalaj '''tuneloj''' faritaj en riverbordo aŭ sablejo. Ambaŭ gepatroj elfosas la tunelon, kovas la ovojn kaj manĝigas la idaron. == Origino kaj taksonomio == {{cladogram|title=Phylogeny |caption=[[Kladogramo]] de la genro laŭ Andersen k. al. (2017)<ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access= }}</ref> |clades={{clade| style=font-size:90%;line-height:80% |label1=''Megaceryle'' |1={{clade |1={{clade |1=[[Giganta akvalciono]] |2=[[Kresta akvalciono]] }} |2={{clade |1=[[Ruĝventra akvalciono]] |2=[[Koluma akvalciono]] }} }} }} }} Originale krestalcionoj estis konsiderata parto de genro ''[[Ceryle]]''. La apartan genron unue proponis germana naturalisto [[Johann Jakob Kaup]] en 1848.<ref>{{cite journal | last=Kaup | first=Johann Jakob | author-link=Johann Jakob Kaup | year=1848 | title=Die Familie der Eisvögel (Alcedidae) | journal=Verhandlungen des Naturhistorischen Vereins für das Großherzogthum Hessen und Umgebung | volume=2 | page=68 | oclc=183221382 | language=de }}</ref> La [[tipo (biologio)|tipa]] specio estas deklarita [[kresta akvalciono]], pli precize la [[subspecio]] ''Megaceryle lugubris guttulata''.<ref>{{cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World. Volume 5 | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=165 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/14480176 }}</ref> Post movo de la kvar krestalcionaj specioj en ĝin, ''Ceryle'' restis [[monotipa]]. Fakte, ''Ceryle'' pli proksimas al [[Amerikaj verdaj alcionoj]] ol al kolumalcionoj. La nomo ''Megaceryle'' simpla aldono de [[antikva greka]] vorto ''megas'', t.e. "granda", al la nomo ''[[Ceryle]]''.<ref name=job>{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | pages = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n245 245]}}</ref> Iam estis supozo, ke ''Megaceryle'' aperis en la [[Nova Mondo]] el specializita fiŝomanĝanta [[Alcedinidae|alcedineda]] praulo, kiu trapasis la [[Beringa Markolo|Beringan markolon]] kaj de kiu devenas ankaŭ la [[Amerikaj verdaj alcionoj]] nome ''Chloroceryle''. Tamen, plej verŝajne ĝi estis erara.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Kingfishers, Bee-eaters and Rollers|aŭtoro=C H Fry & Kathie Fry|kunaŭtoroj=illustrated by Alan Harris|jaro=2000|eldoninto=Princeton University Press|identigilo=ISBN 0691048797}}</ref> Nuntempe oni trovas pli verŝajna ke la genro aperis en la [[Malnova Mondo]], probable en [[Afriko]], kaj estis la [[komuna praulo]] de [[koluma akvalciono|koluma]] kaj [[ruĝventra akvalciono]]j kiu trapasis la oceanon.<ref>Moyle, Robert G. (2006): A Molecular Phylogeny of Kingfishers (Alcedinidae) With Insights into Early Biogeographic History. ''[[Auk (journal)|Auk]]'' '''123'''(2): 487–499. [https://archive.is/20120525175659/www.highbeam.com/library/docfree.asp?DOCID=1Y1:93480914&ctrlInfo=Round20:Mode20a:DocG:Result&ao= HTML plena teksto (sen bildoj)]</ref> === Specioj === Laŭ la nuna sistematiko la genro enhavas 4 speciojn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=17 May 2017 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Ordinara nomo !! Distribuo |- |[[File:Megaceryle lugubris, crop.jpg|120px|thumb|left|Iĉo]] [[File:Wiki-yamasemi-mesu, crop.jpg|120px|thumb|left|Ino]] || ''[[Megaceryle lugubris]]'' <br/> {{small|(Temminck, 1834)}} ||[[Kresta alciono]] ||norda [[Bharato]], [[Bangladeŝo]], norda [[Hindoĉinio]], [[Sudeosta Azio]] kaj [[Japanio]] [[File:Greater Pied Kingfisher.png|180px]] |- |[[File:Megaceryle maxima -East Africa -male-8a.jpg|120px|thumb|left|Iĉo]] [[File:Giant Kingfisher, Megaceryle maxima at Walter Sisulu National Botanical Garden, South Africa (33936852084).jpg|120px|thumb|left|Ino]] || ''[[Megaceryle maxima]]'' <br/> {{small|(Pallas, 1769)}} ||[[Giganta akvalciono]] aŭ Giganta alciono ||Afriko: de [[Liberio]] ĝis norda [[Angolo]] kaj uesta [[Tanzanio]], ankaŭ insulo [[Bioko]], [[Senegalo]], kaj de [[Gambio]] norden ĝis [[Etiopio]] kaj suden ĝis [[Sudafriko]] [[File:Giant Kingfisher.png|180px]] |- |[[File:Ringed Kingfisher (Megaceryle torquata) male (31705388506).jpg|120px|thumb|left|Iĉo]] [[File:Megaceryle torquata Martín Pescador Grande Ringed Kingfisher (female) (32405025924).jpg|120px|thumb|left|Ino]] || ''[[Megaceryle torquata]]'' <br/> {{small|(Linnaeus, 1766)}} ||[[Ruĝventra akvalciono]] aŭ Kolringa alciono ||De la plej sudeostaj partoj de [[Teksaso]] en [[Usono]], tra tuta [[Centra Ameriko|Centra]] kaj [[Suda Ameriko]] ĝis [[Tierra del Fuego]] [[File:Ringed Kingfisher distribution map.png|180px]] |- |- |[[File:BeltedKingfisherJG Male.jpg|120px|thumb|left|Iĉo]] [[File:Megaceryle alcyon femelle.jpg|120px|thumb|left|Ino]] || ''[[Megaceryle alcyon]]'' <br/> {{small|(Temminck, 1834)}} ||[[Koluma akvalciono]] aŭ Benda alciono ||[[Norda Ameriko]]: [[Kanado]], [[Alasko]], kaj [[Usono]]; vintrejoj en [[Meksiko]], Centra Ameriko kaj la plej nordaj partoj de Sudameriko [[File:Megaceryle alcyon map.svg|180px]] |- |} == Referencoj == {{referencoj}} == Literaturo == * {{Citaĵo el libro|titolo=Kingfishers, Bee-eaters and Rollers|aŭtoro=C H Fry & Kathie Fry|kunaŭtoroj=illustrated by Alan Harris|jaro=2000|eldoninto=Princeton University Press|identigilo=ISBN 0691048797}} * Hilty, Steven L. (2002): ''Birds of Venezuela''. ISBN 0-7136-6418-5 * Moyle, Robert G. (2006): A Molecular Phylogeny of Kingfishers (Alcedinidae) With Insights into Early Biogeographic History. ''[[Auk (journal)|Auk]]'' '''123'''(2): 487–499. [https://archive.is/20120525175659/www.highbeam.com/library/docfree.asp?DOCID=1Y1:93480914&ctrlInfo=Round20:Mode20a:DocG:Result&ao= HTML plena teksto (sen bildoj)] {{Projektoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] [[Kategorio:Birdoj de Azio]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]] 9dmsqiwda1vp3orh2hoxfftiq0jq22t Jennifer Lopez 0 252393 9400371 8687528 2026-06-12T14:07:51Z CommonsDelinker 2357 [[c:File:TIFF_2019_jlo_(1_of_1)-2_(48696671561)_(cropped).jpg|TIFF_2019_jlo_(1_of_1)-2_(48696671561)_(cropped).jpg]] estas anstataŭigita per [[c:File:2019_TIFF_premiere_of_Hustlers,_Jennifer_Lopez_(48696671561)_(cropped).jpg|2019_TIFF_premiere_of_Hustlers 9400371 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kantisto | nomo = Jennifer Lopez | dosiero = 2019 TIFF premiere of Hustlers, Jennifer Lopez (48696671561) (cropped).jpg | priskribo de dosiero = Jennifer Lopez [[2019]] | grandeco de dosiero = | larĝa dosiero = | fono = soloa kantisto | naskonomo = Jennifer Lynn Lopez | alie nomata = | kromnomo = J-Lo, Jenny | naskiĝo = [[24-an de julio]] [[1969]]<br />{{Flago|Usono}} [[Bronkso]], [[Novjorko]], [[Usono]] | morto = | deveno = {{Flago|Puerto-Riko}} [[Puerto-Riko]] | instrumento = | tipo de voĉo = | ĝenro = [[Popmuziko]]<br />[[Dancmuziko]]<br />[[R&B]]<br />[[Latina popmuziko]] <br /> [[Hiphopo]] <br /> [[Funkmuziko]] | profesio = [[aktorino]], [[kantistino]], [[dancistino]], [[modelo]] | aktivaj jaroj = [[1991 en muziko|1991]] | eldoninto = [[Epic Records|Epic]], [[Work Records|Work]] | parencaj temoj = [[Marc Anthony]], [[Fat Joe]], [[Sean Combs|Diddy]], [[Ja Rule]], [[Janet Jackson]], [[Big Pun]], [[Nas]], [[Selena]] | ttt = [http://www.jenniferlopez.com/ Jennifer Lopez] | nuntempaj membroj = | antaŭaj membroj = | signifa instrumento = |kesteroj= {{Informkesto homo |subŝablono=jes }} }} '''Jennifer Lynn LOPEZ''' (naskiĝis {{naskiĝtago kaj aĝo|1969|07|24}} en [[Bronkso]], [[Novjorko]]) estas [[Usono|usona]] [[aktoro|aktorino]], [[kantisto|kantistino]] kaj [[dancisto|dancistino]] konata ankaŭ sub kromnomo J-Lo. Krome ŝi estas desegnisto de [[vestfasono]] kaj [[parfumo]]j kaj entreprenisto. Ŝi atingis la ciferon de 48 milionoj da venditaj albumoj nur per siaj unuaj kvin albumoj. Jennifer Lopez naskiĝis en la [[Nov-Jorko|novjorka]] kvartalo nome [[Bronkso]] al [[Puerto-Riko|puerto-rikaj]] gepatroj Guadalupe Rodríguez infanvartistino kaj David Lopez informadikisto. Ŝi havas du pli aĝajn fratinojn. Ŝi komencis sian karieron kiel dancistino kontraŭ la opinio de la patrino. Poste ŝi eklaboris por televidaj [[produktoro]]j. En [[1995]] komencis labori por [[kino]] unue en duarangaj postenoj en la [[filmo]] ''My Family'' (Mia familio), reĝisorita de Gregory Nava, kaj poste en jam unuarangaj roloj kiel ĉe la filmo ''Money Train'' (Ŝtelado al la montrajno) kun [[Wesley Snipes]]. La sperto de ''Money Train'' havigis al ŝi pli da postenoj kaj oportunaĵoj en [[1996]] kiam eklaboris kun aktoroj kiel [[Robin Williams]] en la filmo ''[[Jack (filmo)|Jack]]'' kaj kun [[Jack Nicholson]] en la filmo ''Blood & Wine'' (Sango kaj Vino). En julio de [[1996]], dum ĉeesto en Caracas, konis faman inĝenieron Nestor Chacon, fanatikulo de metalmuziko, kiu eĉ dancis freneze kaj nuda dum koncertoj de grupoj kiel Megadeth kaj [[Iron Maiden]]. Jennifer Lopez senbride enamiĝis al Chacon, kaj dediĉis al li kantojn kiel "Nestor Papirriqueame Sin Sesar" kaj "Dale Nestor, Dale Dale, por Puerto Rico, Chavez y por mi". Chacon, malespere forfuĝis al sia lando Kebekio, Kanado, time de la tumulteco de ilia rilato kaj eniris en psikiatrejo tie. En [[1998]] sukcesis atingi la postenon de la ĉefrolulino por la filmo ''[[Selena (filmo)|Selena]]'', kie ludis la rolon de la malaperinta kantistino [[Selena]]. La filmo premieris la 21-an de marto de [[1997]]. Pro ĝi ŝi enspezis unu milionon da [[dolaro]]j, kaj iĝis tiam la plej bone pagita latinamerika aktorino ĝistiame. Krome ŝi estis nomumita por la [[Golden Globe]] pro ''Plej bona aktorino'' en [[1998]]. Krome ŝi laboris en tre bonkvalita filmo ''[[U-Turn]]'' (Al la infero), kun la famega aktoro [[Sean Penn]] kaj reĝisorita de [[Oliver Stone]], kaj en pli komerca filmo kun [[George Clooney]] en ''[[Out Of Sight]]'' (Tre danĝera amrilato), kiam Jennifer enspezis du milionojn da dolaroj. Poste ŝi, jam fama, eklaboris kiel kantistino kun la produktoro Cory Rooney kiu jam antaŭe laboris kun [[Mariah Carey]], [[Celine Dion]] kaj [[Destiny's Child]]. Laŭ la stato de [[2023]] ŝi vivas en la protektita urbeto [[Hidden Hills]], iom pli ol 40 kilometrojn nordokcidente de la urbocentro de [[Los-Anĝeleso]] kaj de [[Holivudo]], kun multaj same socie konataj najbaroj. == Diskografio == === Albumoj === * 1999: ''On the 6'' * 2001: ''J. Lo'' * 2002: ''J to tha L-O!: The Remixes'' * 2002: ''This Is Me... Then'' * 2005: ''Rebirth'' * 2007: ''Como Ama una Mujer'' * 2007: ''Brave'' * 2011: ''Love?'' * 2014: ''A.K.A.'' * 2024: ''This Is Me... Now'' === DVD === * 2000: ''Feelin' So Good'' * 2003: ''Let's Get Loud'' * 2003: ''The Reel Me'' * 2007: ''Como Ama Una Mujer'' === Unuopaĵoj === * 1999: "If You Had My Love" * 1999: "Waiting for Tonight" * 2001: "Love Don't Cost a Thing" * 2001: "Ain't It Funny" * 2001: "I'm Real" * 2001: "I'm Real (Murder Remix)" * 2002: "Ain't It Funny (Murder Remix)" * 2002: "Jenny from the Block" * 2003: "All I Have" * 2005: "Get Right" == Filmografio == === Filmoj === {| class="wikitable" |- ! Jaro || Titolo || Rolo |- | 1987 || ''[[My Little Girl]]'' || Myra |- | 1993 || ''Nurses on the Line: The Crash of Flight 7'' || Rosie Romero |- |rowspan="2"| 1995 || ''[[My Family (film)|My Family/Mi Familia]]'' || María Sánchez, en la 30-aj |- | ''[[Money Train]]'' || Grace Santiago |- | 1996 || ''[[Jack (film)|Jack]]'' || Miss Márquez |- |rowspan="4"| 1997 || ''[[Blood and Wine]]'' || Gabriela "Gabby" |- | ''[[Selena (filmo)|Selena]]'' || [[Selena|Selena Quintanilla-Pérez]] |- | ''[[Anaconda (film)|Anaconda]]'' || Terri Flores |- | ''[[U Turn]]'' || Grace McKenna |- |rowspan="2"| 1998 || ''[[Out of Sight]]'' || Karen Sisco |- | ''[[Antz]]'' || Azteca |- | 2000 || ''[[The Cell]]'' || Catherine Deane |- |rowspan="2"| 2001 || ''[[The Wedding Planner]]'' || Mary Fiore |- | ''[[Angel Eyes (film)|Angel Eyes]]'' || Sharon Pogue |- |rowspan="2"| 2002 || ''[[Enough]]'' || Slim Hiller |- | ''[[Maid in Manhattan]]'' || Marisa Ventura |- | 2003 || ''[[Gigli]]'' || Ricki |- |rowspan="2"| 2004 || ''[[Jersey Girl (2004 film)|Jersey Girl]]'' || Gertrude Steiney |- | ''[[Shall We Dance? (2004 filmo)|Shall We Dance?]]'' || Paulina |- |rowspan="2"| 2005 || ''[[Monster-in-Law]]'' || Charlotte "Charlie" Cantilini |- | ''[[An Unfinished Life]]'' || Jean Gilkyson |- |rowspan="2"| 2007 || ''[[El Cantante]]'' || Puchi |- | ''[[Feel the Noise]]'' || Ŝi mem (Cameo) |- |rowspan="3"| 2008 || ''[[Bordertown (filmo)|Bordertown]] || Lauren Adrian |- | ''The Governess'' || |- | ''[[Austin Powers 4]]''|| -Rumoro- |- |2009 || ''Love and Other Impossible Pursuits'' || Olivia Greenleaf |} === Televido === {| class="wikitable" |- ! Jaro || Titolo || Rolo || Epizodo |- |rowspan="2"| 1993 || ''[[In Living Color]]'' || "Fly Girl" || * Sezono 4, epizodo 15 * Sezono 5, epizodo 3 |- |rowspan="2"| ''Second Chances'' ||rowspan="2"| Melinda Lopez || Episodes "Pilot", "Save the Last Dance for Me",<br />"Coincidence or Conspiracy", kaj "I Can't Get<br />No Satisfaxion" |- |rowspan="3"| 1994 || Epizodoj "Swimming Through Mud"<br />kaj "Living in Between" |- | ''[[South Central (TV series)|South Central]]'' || Lucille || "Co-op" (epizodo 4) |- | ''Hotel Malibu'' || Melinda Lopez || "The Bed, the Bribe and the Body" (epizodo 1) |- | 2004 || ''[[Will & Grace]]'' || Ŝi mem || * "I Do" (sezono 6, epizodo 23) * "Oh, No, You Di-in't" (sezono 6, epizodo 24) * "[[FYI: I Hurt, Too]]" (sezono 7, epizodo 1) |- | 2007 || ''[[American Idol]]'' || Ŝi mem || * "Top 8 Perform" (sezono 6, epizodo 28) * "Top 8 Results" (sezono 6, epizodo 29) |- | 2007 || ''[[Como Ama Una Mujer]]'' || produktoro|| |- |2007 || ''[[Dancing with the Stars]]'' || Ŝi mem || |} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.jenniferlopezonline.com/default.aspx Jennifer Lopez Official Website] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121105215924/http://www.jenniferlopezonline.com/Default.aspx |date=2012-11-05 }} * [http://twitter.com/jlo J'LO Official Twitter] * [http://www.facebook.com/JenniferLopezOfficial Jennifer Lopez Official Facebook] * [http://www.lyrics.az/jennifer-lopez/ Jennifer Lopez Song Lyrics] * [http://www.imdb.com/name/nm0000182/ Jennifer Lopez on IMDB] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lopez, Jennifer}} [[Kategorio:Usonaj aktoroj]] [[Kategorio:Usonaj kantistoj]] [[Kategorio:Modernaj dancistoj]] [[Kategorio:Usonaj dancistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 24-an de julio]] 2x0q60u17w1jf9yhz4ej0pb1dhvcjtj Trdkova 0 253611 9401016 8485522 2026-06-13T09:29:04Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401016 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} [[Dosiero:Križ v Trdkovi.jpg|eta|dekstra|250ra|Kruco de Trdkova]] '''Trdkova''', [[hungare]] '''Magasfok''', [[germane]] '''Turken''' estas malgranda [[vilaĝo]] en [[Slovenio]], en [[provinco]] '''Prekmurje''', en statistika [[Regiono Pomurska|regiono '''Pomurska''']], en [[Občina Kuzma]]. La historia hungara nomo estis ''Türke''. == Bazaj informoj == * [[Areo]]: 5 &nbsp;km² * Alto super [[marnivelo]]: 369 m * [[Koordinato]]j: {{Koordinatoj gms|46|51|10.19|N|16|7|40.57|E}} * [[Loĝantaro]]: 200 * [[Poŝtkodo]]: 9263 * [[Aŭtokodo]]: MS * [[Telefonprefikso]]: == Situo == La vilaĝo situas sub [[monto]] 404 m-ojn alta, ĉe la triopa limo slovena, hungara, aŭstra, laŭ flanko[[vojo]]j. == Historio == Ĝis fine de la [[1-a mondmilito]] la vilaĝo apartenis al [[Hungara reĝlando]], al [[Vas (reĝa departemento)]], al distrikto de [[Szentgotthárd]], poste al [[Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj]], depost [[1928]] al [[Jugoslavio]]. En [[1941]] la germana [[armeo]] okupis la [[komunumo]]n kaj post 10 [[tago]]j transdonis ĝin al [[Hungario]]. Ĝis [[1945]] tio estis parto de Hungario, ekde [[1991]] de Slovenio. Depost [[2007]] la menciitaj 3 landoj apartenas al interna zono de [[Schengen]], sekve la [[limo]]j ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole ie ajn. == Vidindaĵoj == * [[kapelo]] omaĝe al [[Kirilo kaj Metodo]] * kruco 15 m-ojn alta * [[monumento]] pri la [[landlimo]]j == [[Trilanda punkto]] == * {{Flago|Hungario}} [[Felsőszölnök]]-{{Flago|Slovenio}} Trdkova-{{Flago|Aŭstrio}} [[Sankt Martin an der Raab]] [[Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio]] hnmf5aqb0n04mwp0g3xl7sfs2pnsv20 Tuba 0 253815 9401032 9206730 2026-06-13T09:36:53Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401032 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=SN|zomo=12}} '''Tuba''' ([[Volofa lingvo|Volofa]] skribo ''Tuubaa'', [[Franca lingvo|Franca]] skribo ''Touba'') estas urbo de centra [[Senegalio]] je ĉirkaŭ 150 km oriente de [[Dakaro]]. Ĝi havas ĉirkaŭ 529,176 loĝantoj kaj estas sankta urbo de [[Muridismo]] kaj la entombeja loko de ties fondinto, Ŝeiĥ [[Amadou Bamba]]. Proksime al ties tombo staras granda [[moskeo]], finita en [[1963]]. Ĝi situas en la regiono [[Diourbel (Region)|Diourbel]]. Tuba estas la centro de la [[Muridijo|Muridijanoj]] en Senegalio. Ĝin fondis dum la 19-a jarcento la religia gvidanto [[Ahmadou Bamba]], kies tombejo troviĝas ĉi tie. Ekde la [[1960-aj jaroj]] la urbo kreskegis kaj atingis en la jaro 2005 ĉ. 428.000 loĝantojn. Ekkonilo de la urbo estas la [[minareto]] de la centra moskeo, la plej granda islama preĝejo en [[Afriko]]. == Historio == Ŝeiĥ Amadu Bàmba Mbàkke, komune konata kiel Ŝeiĥ Amadou Bamba ([[1853]]-[[1927]]), estas la supozata fondinto de Tuba sub granda arbo kiam, en momento de transcendo, spertis kosman vidaĵon de lumo. En [[araba]], ''ţûbâ'' signifas "feliĉon" aŭ "ĝuon" kaj sugestas dolĉajn plezurojn de eterna vivo en la alia mondo. En [[Islam]]a tradicio, ''Ţūbâ'' estas ankaŭ la nomo de la arbo de la Paradizo. En [[Sufiismo]], tiu simbola arbo reprezentas deziron de [[Spiriteco|spirita]] perfekto kaj proksimeco al [[Dio]]. Amadou Bamba fondis Tuban en [[1887]]. La [[sankta Urbo]] restis eta, izolita loko en natura regiono ĝis liaj morto kaj entombigo en lo loko de la nuntempa Granda Moskeo, post 40 jaroj. La Granda Moskeo estis fine finita en [[1963]], kaj ekde ties inaŭguro la urbo kreskiĝis rapidege: el malpli da 5,000 loĝantoj en [[1964]], la populacio estis oficiale kalkulita kiel ĉirkaŭ 529,000 en [[2007]]. Kune kun la najbara urbo de [[Mbaké]] (fondita de la praavo de Bamba en [[1796]]), la Murida [[Kunurbejo]] estas la dua plej granda urba areo de [[Senegalio]], post la ĉefurba regiono de [[Dakaro]]. == [[Muridismo]] == Tuba estas la [[sankta urbo]] de Muridismo. Ŝeiĥ Amadu Bàmba, la plej fama [[Sufiismo|sufiista]] de Senegalio, estis pli ol [[spirita majstro]]; li opiniis, ke li havas socialan komision, nome rehavi la senegalian socion el [[Franca Okcidenta Afriko|kolonia]] alieneco kaj returni ĝin al la "Rekta vojo" de [[Islamo]]. La urbo de Tuba ludis gravan rolon en ambaŭ postuloj. Vivo en Tuba spertas la hegemonion de la islamaj practiko kaj lernosistemo. Ĉefa ĉiujara pilgrimado, nomita la ''Granda Magalo'', allogas inter 1 kaj 2 milionojn de homoj el la tuta Senegalio kaj najbaraj landoj kaj de tiom malproksime kiom de [[Eŭropo]] kaj [[Ameriko]]. Aliaj pilgrimadoj okazas laŭ la jaro. Por Muridoj, Tuba estas sankta loko, protektita de korupto de la nereligia mondo. En la urbo estas malpermesitaj [[alkoholo]] kaj [[tabako]], ludado, muziko kaj dancado. La Muridoj havas absolutan kontrolon super ilia "ĉefurbo," ĝis ekskludo de kutimaj civilaj kaj administraj servoj. La urbo konsistigas administre aŭtonoman zonon kun speciala leĝa statuso ene de [[Senegalio]]. Tio inkludas edukadon, sanon, akvoprovizo, publikaj laboroj, administrado de merkatoj, terposedo kaj disvolviĝo. == Granda Moskeo == [[Dosiero:Touba moschee2.jpg|eta|altdekstre|Interno de [[moskeo]] en Tuba.]] En la kerno de la murida sankta urbo staras la Granda Moskeo, supozata unu el la plej grandaj en [[Afriko]]. Ekde ĝis kompletiĝo en [[1963]] ĝi estis plu pligrandigita kaj plibeligita. La [[moskeo]] havas kvin minaretojn kaj tri grandajn kupolojn kaj estas la loko kie Amadu Bamba, fondinto de Muridismo, estis antombigita. La centra [[minareto]] de la moskeo (87 m alta), estas unu el la plej fama monumentoj de Senegalio. Najbare de la moskeo estas la [[Maŭzoleo]]j de la filoj de Amadu Bamba, la [[kalifo]]j de Muridismo. Aliaj gravaj institucioj en la centro de la sankta urbo inkludas [[biblioteko]]n, la Kalifejon, sanktan dankoputon kaj [[tombejo]]n. Ŝeiĥ Bara Mbaké, la nuntempa estro de la Muridoj, estas la sesa kalifo de la Muridismo kaj la unua kiu ne estas filo de Amadu Bamba. Kiel siaj antaŭuloj, li loĝas en la granda komplekso ĉe la ĉefa placo antaŭ la Moskeo. <gallery> Dosiero:Touba moschee3.jpg Dosiero:Mosquée Touba (senegal) 2006.JPG Dosiero:Touba moschee4.jpg </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Muridismo]] * [[Islamo en Senegalio]] == Referencoj == * Guèye, Cheikh. 2002. ''Touba: La capitale des Mourides''. Paris: Karthala. * Ross, Eric S. 1995. "Touba: a spiritual metropolis in the modern world," ''Canadian Journal of African Studies'' 29.2. * Ross, Eric S. 2006. ''Sufi City: Urban Design and Archetypes in Touba''. Rochester: University of Rochester Press. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Touba, Senegal}} * [http://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/senegal.pdf Mapo] * [http://www.alovelyworld.com/webseneg/htmgb/touba.htm Bildoj de Tuba] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100502090006/http://www.alovelyworld.com/webseneg/htmgb/touba.htm |date=2010-05-02 }} * [http://www.alazhartouba.org alazhartouba.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170518141922/http://alazhartouba.org/ |date=2017-05-18 }} [[Kategorio:Urboj de Senegalo]] [[Kategorio:Islamo]] [[Kategorio:Sanktaj urboj]] 9ydb9txwhxk9lidlebcjuuur2bx7b2p Teodoro (princlando) 0 254344 9400925 8476067 2026-06-13T08:51:59Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400925 wikitext text/x-wiki {{Informkesto pereinta ŝtato | nomo = Teodoro, Gotio | origina nomo = Θεοδόρο, Γοτθία | jaro de estiĝo = 1204 | jaro de pereo = 1475 | pli antaŭ = | antaŭ 1 = Bizanca imperio | antaŭ 1 flago = Byzantine imperial flag, 14th century.svg | antaŭ 2 = | antaŭ 2 flago = | pli post = | post 1 = Otomana imperio | post 1 flago = Flag of the Ottoman Empire (1453-1844).svg | post 2 = | post 2 flago = | larĝeco de la 1-a kolumno = | signo = | kadro blazono = | mapo = Krimeo_15a_jc.png | mapo grandeco = | mapo noto = Ŝtataj strukturoj sur la [[Krimeo|Krimea duoninsulo]] meze de la 15a jarcento, la princlando Teodoro montrita verde | ĉefurbo = [[Mangupo]] | areo = | areo noto = | la plej alta punkto = | la plej alta punkto noto = | la plej longa rivero = | la plej longa rivero noto = | nombro de loĝantoj = | nombro de loĝantoj noto = | lingvoj = ĉefe [[greka]] | nacieca konsisto = [[grekoj]], [[alanoj]], [[gotoj]] | religio = [[ortodoksismo|ortodoksa kristanismo]] | ŝtata formo = [[monarkio]] | patrina lando = | monunuo = | estiĝo = komence de la 13a jc. (restaĵo de la [[Bizanca imperio]] post konkero de [[Konstantinopolo]] dum la kvara [[krucmilito]]) | pereo = 1475 (konkerita fare de la [[Otomana Imperio]]) }} [[Dosiero:Stone of Funa.jpg|eta|250ra|Ŝtono el la fortreso [[Funo (fortreso)|Funo]] kun la simboloj de la princoj de Teodoro]] '''Teodoro''' ([[Greka lingvo|grek.]] Θεοδόρο), foje menciata ankaŭ kiel '''Gotio''' ([[Greka lingvo|grek.]] Γοτθία) estas negranda princlando, kiu ekzistis inter la 13a kaj 15a jarcentoj en la sud-okcidenta parto de [[Krimeo]]. La princlando eniris la historion kiel la lasta restaĵo de la [[Bizanca Imperio]]. == Geografio kaj loĝantaro == La princlando okupis la okcidentan parton de la [[Krimea montaro]] kaj la antaŭmontaron. Komence ĝi regis ankaŭ la [[Suda bordo de Krimeo|sudan bordon de Krimeo]], sed en la 14a jarcento tiu estis almilitita fare de [[Ĝenovo|ĝenovanoj]]. La ĉefurbo de la princlando estis la urbo [[Mangupo]], kies restaĵoj nun estas unu el la plej famaj mezepokaj vidindaĵoj de la [[Baĥĉisaraja distrikto]] de [[Aŭtonoma Respubliko Krimeo|Krimeo]]. La loĝantaro de la princlando konsistis ĉefe el krimeaj [[gotoj]], [[grekoj]], [[alanoj]], kiuj konfesis [[ortodoksismo|ortodoksan kristanismon]]. La ĉefaj okupoj de la loĝantaro estis terkultivado, bestobredado kaj vinber-kultivado. == Historio == La princlando formiĝis komence de la 13a jarcento post kiam [[Konstantinopolo]] falis sub la atakoj de la kruc-kavaliroj, kiuj partoprenis la kvaran [[krucmilitoj|krucmiliton]]. Sur la konkerita parto de la [[Bizanca Imperio]] estis fondita la nova t.n. Latina Imperio, tamen la bizancaj teritorioj en Krimeo ne agnoskis ĝian regadon. La iamaj bizancaj teritorioj, kiuj troviĝis sur la nordaj bordoj de la [[Nigra maro]] transiris komence al la [[Trebizonda imperio]]. La krimeajn teritoriojn ekregis la bizanca aristokrato Teodoro ''Gavras'' la 2a. Baldaŭ la Trebizonda imperio nesukcese ekmilitis kontraŭ la najbaraj ŝtatoj kaj rezulte perdis la kontrolon super la foraj teritorioj, danke al kio ĝia krimea parto sendependiĝis. En la 1220-aj jaroj sur la monto [[Mangupo]] oni fondas la ĉefurbon de la ŝtato; la ĉefurbo, same kiel la ŝtato, ricevis la nomon Teodoro<ref name="La nomo de la ĉefurbo">Oni konas ankaŭ la alian nomon de la ĉefurbo — ''Doros'', tamen ĝi daŭre estis nomata ankaŭ laŭ la nomo de la monto; tiu nomo, ''[[Mangupo]]'', restas la plej fama nomo de la ĉefurbo.</ref> omaĝe al la fondinto de la reganta dinastio martiro Teodoro ''Gavras'' (1050-1098). Post la formiĝo de la [[Ora Hordo]] meze de la 13a jarcento la Princlando Teodoro regule pagis al ĝi impostojn, sed konservis sian formalan sendependecon. En la dua duono de la 13a jarcento sur la suda bordo de Krimeo aperas ĝenovanoj, kiuj iom post iom per longaj militoj konkeris preskaŭ la tutan sudan bordon. En la lasta jardeko de la 14a jarcento Krimeo iĝas areno de akraj bataloj inter la [[Ora Hordo]] (tiam regata de la ĥano Toĥtamiŝo) kaj Transoksiano (konata ankaŭ kiel ''Maverannaĥr''), regata de [[Timur|Timuro Tamerlano]]. Pro la ordonoj de la lasta granda parto de la kristana loĝantaro de Krimeo estis ekstermita. La ĉefurbo de la princlando estis preskaŭ plene ruinigita. La unua duono de la 15a jarcento estas opiniata kiel la kulmino de la princlando. Danke al la klopodoj de la princo Aleksio Gavras la 1a la ĉefurbo estis plene riparita. En la 1420-40aj jaroj teodoranoj sukcesis milit-konkeri kelkajn gravajn ĝenovajn teritoriojn kaj danke al la haveno [[Aŭlito]] (fondita en [[1427]]), kiu situis ĉe la buŝo de la [[Nigra rivero (Krimeo)|Nigra rivero]], ili grave malutilis la ĝenovan komercadon. Meze de la 15a jarcento la Princlando Teodoro estis prospera ŝtato; ĝiaj regantoj parencis al la regantoj de [[Bizanca imperio|Bizancio]], [[Moskva ŝtato|Moskva Ŝtato]], [[Princlando Moldavio]] kaj la [[Krimea Ĥanlando]]. En la jaro [[1453]] [[Konstantinopolo]] cedas al la turkaj atakoj. Kiel restaĵoj de la [[Bizanca Imperio]] restas ankoraŭ Mistro (pereis en 1460) kaj [[Trebizonda imperio|Trebizondo]] (pereis en 1461). Tamen la Princlando Teodoro konservis sian sendependecon ĝis la jaro [[1475]], kiam post ĉirkaŭ kvinmonata sieĝo ĝi kapitulacis al la armeo de [[paŝao]] ''Gedik-Aĥmed''. Tiel la Princlando Teodoro iĝis la lasta rompaĵo de la [[Bizanca Imperio]]. == Regantoj de Teodoro == La reganta dinastio en Teodoro estis la greka familio ''Gavras'' (malgraŭ la grekeco, ĝi havis [[armenoj|armenan]] devenon). Fine de la 14a jarcento unu el la famili-branĉoj transloĝiĝis en [[Moskvo]]n kaj fondis tie la nobelan familion ''Golovin''. Sube estas prezentita la supozata listo de la regantoj de Teodoro (oni notu tamen, ke en la historio de la princlando restas multaj "blankaj makuloj" kaj enigmoj, tial la suba listo ne povas esti absolute ĝusta). * ''Demetrios'' (ne pli frue ol [[1362]] — ne pli poste ol [[1368]]) * ? * ''Basileios'' * ''Stefanos'', filo de ''Basileios'' (?—[[1402]]) * ''Aleksios la Unua'', filo de ''Stefanos'' ([[1402]]—[[1434]]) * ''Aleksios la Dua'', filo de ''Aleksios la Unua'' ([[1434]]—[[1444]]) * ''Ioannes'', filo de ''Aleksios la Unua'' ([[1444]]—[[1460]]) * ? * ''Isaakios'', filo de ''Aleksios la Unua'' ([[1471]]—[[1474]]) * ''Aleksandros'', filo de ''Aleksios la Dua'' (ĝis decembro [[1475]]) == Kultura influo == La princlando faris signifan influon sur la [[ortodoksismo|ortodoksan]] [[ikono|ikon]]-pentran tradicion. En la princlando dum certa tempo laboris kaj edukis la disĉiplojn fama ikon-pentristo Teofano la Greko. Iusence eblas diri, ke la princlando Teodoro kaj ĝiaj kultur-flegaj aktivadoj servis kiel ponto inter la [[Bizanca Imperio|Orienta Roma Imperio]] kaj la slavaj popoloj, kiuj kreeme tralaboris la bizancan heredaĵon. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.graal.org.ua Dulingva (angle kaj ruse) paĝaro, dediĉita al la historio kaj kulturo de la princlando Teodoro] == Notoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Historio de Krimeo]] [[Kategorio:Bizanca imperio]] [[Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo]] [[Kategorio:Princlandoj]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 14-a jarcento]] [[Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1470-1479]] [[Kategorio:1475]] csyh4xalw9wjd71vpse0osyfgfv4qf1 Testamento de Lenin 0 255203 9400950 7414227 2026-06-13T08:59:05Z Stefangrotz 91903 purigado 9400950 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Testamentoj de Lenin}} '''Politika testamento de Lenin''' estas la nomo de dokumento, verkita de [[Lenin]] en la lasta semajno de 1922 kaj unua semajno de 1923. En la testamento, Lenin proponas ŝanĝojn en la strukturo de la soveta registaro. Li do priskribis gvidantajn membrojn de la sovita ŝtato kaj sugestis forigon de [[Stalin]] el pozicio de ĝenerala secretario de la Centra Komitato de la Soveta Komunista Partio. ==Dokumenta historio== Lenin volis laŭtlegi la dokumenton en la 12-a Kongreso de la Rusia Komunista Partio, aranĝota en aprilo 1923. Fakte, post tria [[apopleksio]] de Lenin en marto de 1923, li paraliziĝis kaj ne kapablis paroli, la testamento estis sekrete ĉe sia edzino [[Nadeĵda Krupskaja]], en espero de pliboniĝo de Lenin. Ŝi transdonis la leteron - post morto de Lenin en januaro de 1924 - al [[Centra Komitato]] kaj petis informigi la delegitojn pri tio dum la 13-a Partia Kongreso en majo de 1924. La testamento de Lenin kritikis ĉiun membron de la t.n. [[triumviraro]] ([[Josif Stalin]], [[Grigorij Zinovjev]] kaj [[Lev Kamenev]]) tiel ili ne rapidis informiigi pri tio. La testamento same kritikis ilian aliancanon [[Nikolaj Buĥarin]] kaj iliajn oponantojn [[Lev Trockij]] kaj [[Georgij Pjatakov]]. Sola praktika propono de la testamento estis la forigo de Stalin el pozicio de ĉefsekretario. La partianoj fakte neglektis la testamenton. La plena angla teksto estis publikigita eksterlande en [[New York Times]] en 1926. Oni publikigis la testamenton en Sovetunio en 1956. ==Eksteraj ligiloj== *[http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1922/dec/testamnt/index.htm Lenin's Last Testament (teksto angle)] [[Kategorio:Dokumentoj de Sovetunio]] [[Kategorio:Verkoj de Lenin]] [[Kategorio:Testamentoj]] [[Kategorio:Verkoj de 1922]] [[Kategorio:Verkoj de 1923]] 8t4bnneeixeswojm8yc14s6fzlei0tb Tevfik Esenç 0 256964 9400953 9169601 2026-06-13T08:59:38Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400953 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo = Tevfik Esenç |background = | dato de naskiĝo = [[1904]] | loko de naskiĝo = | dato de morto = [[7-a de oktobro]], [[1992]] | loko de morto = }} '''Tevfik Esenç''' (naskiĝinta en [[1904]] - mortinta la [[7-a de oktobro|7-an de oktobro]], [[1992]]) estis [[Ĉerkesoj|ĉerkesa]] ekzilito en [[Turkujo]] kaj la lasta konata parolanto de la [[ubiĥa lingvo]]. Esenç estis vartita de siaj ubiĥparolantaj geavoj dum iom da tempo en la vilaĝo Hacı Osman en Turkujo, kaj li postenis unufoje kiel ''muhtar'' (urbestro) de tiu vilaĝo, antaŭ ol ricevi postenon en la civila servo de [[Istanbulo]]. Tie, li multe laboris kun la [[Francujo|franca]] [[Lingvoscienco|lingvosciencisto]] [[Georges Dumézil]] por helpli registri sian lingvon. Benita per bonega memorpovo, kaj rapide ekkomprenante la celojn de Dumézil kaj aliaj lingvosciencistoj venintaj por viziti lin, li estis la ĉefa informfonto ne nur de la ubiĥa lingvo, sed ankaŭ de la [[mitologio]], [[kulturo]], kaj moroj de la ubiĥoj. Li parolis ne nur la ubiĥan, sed ankaŭ la [[hakuĉa lingvo|hakuĉan]] dialekton de la [[adigea lingvo|adigea]] lingvo, tiel ebligante iom da kompara laboro inter tiuj du membroj de la Nord-orienta kaŭkaza lingvaro. Li estis ankaŭ fluparolanto de la [[Turka lingvo|turka]]. Li estis lingva puristo, kaj Dumézil konsideris lian lingvospecon la plej proksima afero al norma "literatura" ubiĥa lingvo, kiu tiam plu ekzistadis. Esenç mortis en 1992, aĝe de 88 jaroj. Jen la teksto de la gravuraĵo, kiun li deziris havi sur sia [[tomboŝtono]]: ''Jen la tombo de Tevfik Esenç. Li estis la lasta homo, kiu kapablis paroli la lingvon, kiun oni nomis la ubiĥa.'' == Eksteraj ligiloj == * [http://lacito.vjf.cnrs.fr/archivage/rechercher.php?langue=Ubykh Ekzemplaj sondosieroj de la ubiĥa lingvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070210184322/http://lacito.vjf.cnrs.fr/archivage/rechercher.php?langue=Ubykh |date=2007-02-10 }}, el la Arĥivo Lacito * [http://www.youtube.com/watch?v=vRj-8oCmnkU Tevfik Esenç rakontanta la historion de la du vojaĝantoj kaj la fiŝo en la ubiĥa], ĉe [[YouTube]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Turkoj|Esenç, Tevfik]] [[Kategorio:Lastaj konataj parolantoj de lingvoj|Esenç, Tevfik]] fz9271i4x32j2fnpb2fkvo0me8sl9t6 Verda barbulo 0 263475 9400560 7797912 2026-06-12T19:53:21Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400560 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Verda barbulo |koloro = pink |dosiero = Megalaima_viridis.JPG |dosiero larĝo=300px |priskribo de dosiero = Verda barbulo |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Megalaimedoj]] ''Megalaimidae'' |genro = ''[[Megalaima]]'' |specio = '''''M. viridis''''' |statuso = LC |dunomo = ''Megalaima viridis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Pieter Boddaert|Boddaert]], [[1783]]) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj =MegalaimaViridisMap.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Verda barbulo''' aŭ '''Blankvanga barbulo''' ''Megalaima viridis'', estas birdospecio de la familio de [[Aziaj barbuloj]] aŭ [[Megalaimedoj]]. La barbuloj estas grupo de [[preskaŭpaserinaj]] [[birdoj]] kun tutmonda tropika distribuado. Ili ricevas tiun familian nomon pro la bridoj aŭ harecplumoj kiuj ĉirkaŭas siajn fortikajn bekojn. El la du nomoj ''Blankvanga'' spegulas distingan karakteron kaj ''Verda'' ripetas la latinan specifan nomon, per karaktero komuna al kelkaj samgenranoj. [[Dosiero:BarbetRictalBristle.jpg|eta|maldekstra|Detala foto montranta la distingajn blankajn brovon kaj vangon por la specio kaj la harecbridoj por la genro.]] Ĝi estas konata en [[Barato]] ankaŭ kiel la '''Malgranda verda barbulo'''. Ĝi estas tre simila al la [[Brunkapa barbulo]] kaj al la [[Stribarbulo]], sed tiu ĉi specio estas [[endemismo]] de la arbaraj areoj de suda [[Barato]] kaj krom la ĝeneralaj karakteroj de tiuj du specioj (grizbrunaj kapo, kolo kaj brusto kaj resto verda) tiu ĉi havas ege distingajn '''blankajn brovon kaj strimakulon''' el sub la okulo al la nuko (blanka vango kiu nomigas la specion). Krome tiu ĉi specio ne havas la oranĝan okulringon de la aliaj du specioj, sed anstataŭe malhelan mallarĝan okulringon. La voĉo, monotona 'Kot-ruu ... Kotruu...' estas tre simila al tiu de la Brunkapa barbulo. Dum la varmaj posttagmezoj, ili ankaŭ alvokas per sola noto 'vut' ne tre malsimile de la voĉo de la [[Koluma orelstrigo]]. Tiuj birdoj estas ĉefe fruktomanĝantaj, sed manĝas ankaŭ [[termito]]jn kaj aliajn insektojn. Ili manĝas fruktojn de diversaj specioj ''[[Ficus]]'' inkludante la speciojn ''Ficus benjamina'' kaj ''Ficus mysorensis'', kaj aliajn enmetitajn fruktarbojn kiel la ''[[Muntingia calabura]]''. Dum manĝado ili estas iom agresemaj kaj klopodos forpeli aliajn barbulojn, [[Azia koelo|aziajn koelojn]] kaj aliajn fruktomanĝantoj. Ili nestumas kaj ripozas en arbotruoj kiuj elfosas per siaj fortikaj bekoj. Ili kutime uzas grandajn vertikalajn trunkopartojn de arboj. Preferataj nestarboj en urbaj areoj inkludas la speciojn de [[Royal Poinciana]] ''Delonix regia'' kaj [[Afrika tulipo]] ''Spathodea campanulata''. [[Dosiero:MegalaimaViridis.ogg|eta|Voĉo]] == Referencoj == * {{IUCN2006|assessors=BirdLife International|year=2004|id=47451|title=Megalaima viridis|downloaded=11a Majo 2006}} Malpli zorgiga == Bildaro == <gallery> Dosiero:White cheeked barbet 10x7.jpg|Ĉe [[IISc]], [[Bangalore]], [[Barato]] </gallery> {{Projektoj}} [[Kategorio:Pegoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Azio]] 87y6pifc0cknj00jhf9yy281vr37rha Vendée Globe 0 264245 9400394 8930547 2026-06-12T15:18:48Z DidCORN 34571 Rekordoj 9400394 wikitext text/x-wiki {{Informkesto premio}} '''Vendée Globe''' estas sporta evento, kiu konsistas en ĉirkaŭiri la mondon, velŝipe, sole, sen halto kaj sen ekstera helpo. Tiu defio okazas ĉiukvarjare. La starta kaj alvena haveno estas [[Les Sables d'Olonne]] , urbo situanta en la franca departemento [[Vendée]]. '''Vendée Globe''' estis kreita de la navigisto Philippe Jeantot kaj la unua konkurado okazis en 1989. Je la 26-a de Novembro de tiu jaro, dek tri navigistoj eliris el la vendea haveno por partopreni en tiu nova aventuro. De tiam, '''Vendée Globe''' kreskis por iĝi unu el la plej famkonataj velŝipaj konkuradoj tutmonde. Pro ĝia ekstrema malfacileco, ĝi estas ofte kromnomita '''"la Everesto de la maroj"'''. __TOC__ {{-}} == Historio == === Vendée Globe 1989-1990 === * La starto okazis la 26-an de novembro 1989 de la haveno [[Les Sables d'Olonne|Sables d'Olonne]]. Tiam estis 13 skiperoj. {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom: 2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Klasifiko de Vendee Globe 1989-1990 |-style="background: #ddffdd" ! Rango !! Nomo de la skipero !! Nomo de la ŝipo !! Nacieco !! Tempo |- |align=center| 1 || '''Titouan Lamazou''' || Ecureuil d'Aquitaine II ||{{FRA}} || 109 tagoj 08 h 48' 50 '' |- | align=center| 2 || '''Loïck Peyron'''|| Lada Poch ||{{FRA}} || 110 tagoj 01 h 18' 06 '' |- | align=center| 3 || '''Jean-Luc Van Den Heede'''|| 36.15 MET ||{{FRA}} || 112 tagoj 01 h 14' 00 '' |- | align=center| 4 || '''Philippe Jeantot'''|| Crédit Agricole IV || {{FRA}} || 113 tagoj 23 h 47' 47 '' |- | align=center| 5 || '''Pierre Follenfant''' || TBS-Charente Maritime ||{{FRA}} ||114 tagoj 21 h 09' 06 '' |- | align=center| 6 || '''Alain Gautier''' || Generali Concorde ||{{FRA}} || 132 tagoj 13 h 01' 48 '' |- | align=center| 7 || '''Jean-François Coste''' || Cacharel ([[Pen Duick|Pen Duick III]]) || {{FRA}} || 163 tagoj 01 h 19' 20 '' |- |} === Vendée Globe 1992-1993 === * Starto la 22-an de novembro 1992 * Alain Gautier venkis en Les Sables-d'Olonne la 12-an de marto 1993 je la 16-a kaj 24 minutoj. {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom: 2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Klasifiko Vendée Globe 1992-1993 |-style="background: #ddffdd" ! Rango !! Nomo de la skipero !! Nomo de la velŝipo !! Nacieco !! Tempo |- |align=center| 1 || '''Alain Gautier''' || Bagages Superior || {{FRA}} || 110 tagoj 02 h 22'35'' |- |align=center| 2 || '''Jean-Luc Van Den Heede'''|| Groupe Sofap-Helvim ||{{FRA}} || 116 tagoj 15 h 01'11'' |- |align=center| 3 || '''Philippe Poupon''' || Fleury-Michon X ||{{FRA}} || 117 tagoj 03 h 34' 24'' |- |align=center| 4 || '''Yves Parlier'''|| Cacolac d'Aquitaine ||{{FRA}} || 125 tagoj 02 h 42' 24'' |- |align=center| 5 || '''Nandor Fa''' || K&H Banque Matav || {{HUN}} || 128 tagoj 16 h 05' 04'' |- |align=center| 6 || '''José de Ugarte'''|| Euskadi Europ 93 BBK || {{ESP}} || 134 tagoj 05 h 04' 00'' |- |align=center| 7 || '''Jean-Yves Hasselin'''|| [http://www.prb.fr/voile_index.php PRB] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060622231131/http://prb.fr/voile_index.php |date=2006-06-22 }}/Solo Nantes ||{{FRA}} || 153 tagoj 05 h 14' 00'' |- |} === Vendée Globe 1996-1997 === * La starto okazis la 3-an de novembro 1996 ([[Les Sables d'Olonne|Sables d'Olonne]]). {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom: 2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Klasifiko Vendée Globe 1996-1997 |-style="background: #ddffdd" ! Rango !! Nomo de la skipero !! Nomo de la velŝipo !! Nacieco !! Tempo |- |align=center| 1 || '''Christophe Auguin''' || Geodis || {{FRA}} || 105 tagoj 20 h 31' |- |align=center| 2 ||'''Marc Thiercelin''' || Crédit Immobilier ||{{FRA}} || 113 tagoj 08 h 26' |- |align=center| 3 || '''Hervé Laurent''' || Groupe LG-Traitmat || {{FRA}} || 114 tagoj 16 h 43' |- |align=center| 4 || '''Eric Dumont''' || Café Legal-Le Goût || {{FRA}} || 116 tagoj 16 h 43' |- |align=center| 5 || '''Pete Goss''' || Aqua Quorum ||{{GBR}} || 126 tagoj 21 h 25' |- |align=center| 6 || '''Catherine Chabaud''' || Whirlpool-Europe 2 || {{FRA}} ||140 tagoj 04 h 38' |- |} === Vendée Globe 2000-2001 === * La starto okazis la 5-an de novembro 2000 kvar tagoj post la antaŭvidita dato pro ventego. {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom: 2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Klasifiko Vendée Globe 2000-2001 |-style="background: #ddffdd" ! Rango !! Nomo de la skipero !! Nomo de la velŝipo !! Nacieco !! Tempo |- | align=center| 1 || '''Michel Desjoyeaux''' || PRB ||{{FRA}} || 93 tagoj 3 h 57 ' |- | align=center| 2 ||'''Ellen MacArthur''' || Kingfisher || {{GBR}} || 94 tagoj 4 h 25 ' |- | align=center| 3 ||'''Roland Jourdain''' || Sill Matines La potagère || {{FRA}} || 96 tagoj 1 h 2 ' |- | align=center| 4 ||'''Marc Thiercelin''' || Active Wear ||{{FRA}} || 102 tagoj 20 h 37 ' |-€ | align=center| 5 ||'''Dominique Wavre''' || Union bancaire Privée ||{{SUI}} || 105 tagoj 2 h 45 ' |- | align=center| 6 ||'''Thomas Coville'''|| Sodebo || {{FRA}} || 105 tagoj 7 h 24 ' |- | align=center| 7 ||'''Mike Golding'''|| Team Group 4 || {{GBR}} || 110 tagoj 16 h 22 ' |- | align=center| 8 ||'''Bernard Gallay'''|| Voilà.fr || {{FRA}}/{{SUI}} || 111 tagoj 16 h 7 ' |- | align=center| 9 ||'''Josh Hall''' || Gartmore || {{GBR}} || 111 tagoj 19 h 48 ' |- | align=center| 10 ||'''Joé Seeten'''|| Nord-pas-de-Calais/chocolats du Monde || {{FRA}} || 115 tagoj 16 h 46 ' |- | align=center| 11 ||'''Patrice Carpentier'''|| VM Matériaux || {{FRA}} || 116 tagoj 00 h 32 ' |- | align=center| 12 ||'''Simone Bianchetti''' || Aquarelle.com ||{{ITA}} || 121 tagoj 1 h 28 ' |- | align=center| 13 ||'''Yves Parlier'''|| Aquitaine Innovations ||{{FRA}} ||126 tagoj 23 h 36 ' |- | align=center| 14 ||'''Didier Munduteguy''' || DDP/60è Sud ||{{FRA}} || 135 tagoj 15 h 17 ' |- | align=center| 15||'''Pasquale de Gregorio'''|| Wind Telecommunicazioni ||{{ITA}} || 158 tagoj 2 h 37 ' |- |} === Vendée Globe 2004-2005 === * La starto okazis la 7-an de novembro 2004, '''Vincent Riou''' venkis la 2-an de februaro 2005 je la 22-a kaj 49 minutoj 55''. {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom: 2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Klasifiko Vendée Globe 2004-2005 |-style="background: #ddffdd" ! Rango !! Nomo de la skipero !! Nomo de la velŝipo !! Nacieco !! Tempo |- | align=center| 1 || '''Vincent Riou''' ||align="center"| [http://www.prb.fr/voile_index.php PRB] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060622231131/http://prb.fr/voile_index.php |date=2006-06-22 }} || {{FRA}} || 87 tagoj 10h 47' 55s (nova rekordo) |- | align=center| 2 || '''Jean Le Cam''' ||align="center"| Bonduelle || {{FRA}} || 87 tagoj 17h 20' 8s |- | align=center| 3 || '''Mike Golding''' ||align="center"| Ecover || {{GBR}} || 88 tagoj 15h 15' 13s |- | align=center| 4 || '''Dominique Wavre''' || align="center"| Temeneos || {{SUI}} || 92 tagoj 17h 13' 20s |- | align=center| 5 || '''Sébastien Josse''' ||align="center"| VMI || {{FRA}} || 93 tagoj 0h 2' 10s |- | align=center| 6 || '''Jean-Pierre Dick''' ||align="center"| Virbac-Paprec || {{FRA}} || 98 tagoj 3h 49' 38s |- | align=center| 7 || '''Conrad Humphreys''' ||align="center"| Hellomoto || {{GBR}} || 104 tagoj 14h 32' 24s |- | align=center| 8 || '''Joe Seeten''' ||align="center"| Arcelor-Dunkerque || {{FRA}} || 104 tagoj 23h 2' 45s |- | align=center| 9 || '''Bruce Schwab''' ||align="center"| Ocean Planet || {{USA}} || 109 tagoj 19h 58' 57s |- | align=center| 10 || '''Benoît Parnaudeau''' ||align="center"| Max Havelaar / Best Western || {{FRA}} || 116 tagoj 1h 6' 54s |- | align=center| 11 || '''Anne Liardet''' ||align="center"| Roxy || {{FRA}} || 119 tagoj 5h 28' 40s |- | align=center| 12 || '''Raphaël Dinelli''' ||align="center"| Akena Verandas || {{FRA}} || 125 tagoj 4h 7' 14s |- | align=center| 13 || '''Karen Leibovici''' ||align="center"| Benefic || {{FRA}} || 126 tagoj 8h 2' 20s |} === Vendée Globe 2008-2009 === La starto okazis la 9-an de novembro 2008. Tridek skiperoj partoprenas en la defio (rekorda nombro de partoprenantoj). Je la 1-a de februaro, Michel Desjoyeaux, skipero de '''Foncia''', estas la venkinto, plenumante sian mondĉirkaŭiron en 84 tagoj,3 horoj kaj 9 minutoj.(nova rekordo) {| cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! Skipero !! Nacieco !! Nomo de la velŝipo |- |'''Roland Jourdain''' |{{FRA}} |Véolia Environnement |- |'''Jérémie Beyou''' |{{FRA}} |Delta Dore |- |'''Jean-Pierre Dick''' |{{FRA}} |Paprec-Virbac 2 |- |'''Jean Le Cam''' |{{FRA}} |VM Matériaŭ |- |'''Samantha Davies''' |{{GBR}} |Roxy |- |'''Yann Elies''' |{{FRA}} |Generali |- |'''Kito De Pavant''' |{{FRA}} |Groupe Bel |- |'''Arnaud Boissières''' |{{FRA}} |Akéna Vérandas |- |'''Marc Guillemot''' |{{FRA}} |Safran |- |'''Michel Desjoyeaux''' |{{FRA}} |Foncia |- |'''Loïck Peyron''' |{{FRA}} |Gitana Eighty |- |'''Rich Wilson''' |{{USA}} |Great American III |- |'''Bernard Stamm''' |{{SUI}} |Cheminées Poujoulat |- |'''Dominique Wavre''' |{{SUI}} |Temenos II |- |'''Derek Hatfield''' |{{CAN}} |Algimouss-Spirit of Canada |- |'''Mike Golding''' |{{GBR}} |Ecover |- |'''Jean-Baptiste Dejeanty''' |{{FRA}} |Maisonneuve |- |'''Yannick Bestaven''' |{{FRA}} |Aquarelle.com |- |'''Raphaël Dinelli''' |{{FRA}} |Fondation Océan Vital |- |'''Unai Basurko''' |{{ESP}} |Pakea Bizkaia |- |'''Armel Le Cléac’h''' |{{FRA}} |Brit Air (Imoca 60)|Brit Air |- |'''Alex Thomson''' |{{GBR}} |Hugo Boss |- |'''Sébastien Josse''' |{{FRA}} |BT |- |'''Dee Caffari''' |{{GBR}} |Aviva |- |'''Steve White''' |{{GBR}} |Spirit of Weymouth |- |'''Marc Thiercelin''' |{{FRA}} |DCNS |- |'''Jonny Malbon''' |{{GBR}} |Artemis |- |'''Vincent Riou''' |{{FRA}} |PRB |- |'''Brian Thompson''' |{{GBR}} |Bahrain Team Pindar |- |'''Norbert Sedlacek''' |{{AUT}} |Nauticsport-Kapsch |} {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom: 2px solid #999; background: #E1E8EF" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em;"| Klasifiko 2008-2009 |-style="background: #CDD8E4" ! Rango !! Nomo de la skipero !! Nomo de la velŝipo !! Nacieco !! Tempo |- | align=center| 1 || '''Michel Desjoyeaux '''|| align="center"|Foncia || align="center"|{{FRA}} || 84 tagoj 3h 9' 8'' (nova rekordo) |- | align=center| 2 || '''Armel Le Cleac'h '''||align="center"| Brit Air ||align="center"|{{FRA}} || 89 tagoj 9h 39'35'' |- | align=center| 3 || '''Marc Guillemot '''||align="center"| Safran ||align="center"|{{FRA}}|| 95 tagoj 3h 19'36'' |- | align=center| 3 || '''Vincent Riou''' ||align="center"| PRB ||align="center"|{{FRA}}|| Mastrompo la 7-an de januaro dum la savo de '''Jean Le Cam''' : kompensa reklasifiko je la 3-a rango. |- | align=center| 4 || '''Samantha Davies''' ||align="center"| Roxy || align="center"| {{GBR}} || 95 tagoj 4h 39' 1'' |- | align=center| 5 || '''Brian Thompson''' ||align="center"| Bahrain Team Pindar || align="center"|{{GBR}}|| 98 tagoj 20h 29' 55'' |- | align=center| 6 || '''Dee Caffari''' ||align="center"| Aviva || align="center"| {{GBR}} || 99 tagoj 1h 10' 57'' |- | align=center| 7 || '''Arnaud Boissières''' ||align="center"| Akena Vérandas || align="center"| {{FRA}} || 105 tagoj 2h 33' 50'' |- | align=center| 8 || '''Steve White''' ||align="center"| Toe In The Water || align="center"| {{GBR}} || 109 tagoj 36' 55'' |- | align=center| 9 || '''Rich Wilson''' ||align="center" | Great America III || align="center"| {{USA}} || 121 tagoj 41' 19'' |- | align=center| 10 || '''Raphaël Dinelli''' ||align="center" | Fondation Océan Vital || align="center"| {{FRA}} || 125 tagoj 2 h 32' 34'' |- | align=center| 11 || '''Norbert Sedlacek''' ||align="center" | Nauticsport Kapsch || align="center"| {{AUT}} || 126 tagoj 5 h 31' 56'' |} <gallery> Foncia - Brest 2008-2.jpg|Foncia, la ŝipo de '''Michel Desjoyeaux''' Dinelli-skipper.jpg|Starto de la Vendée Globe 2008/2009 Dinelli-skipper02.jpg|Raphaël Dinelli Roland Jourdain.jpg|Roland Jourdain Britair - Brest 2008-2.jpg|La velŝipo Brit Air Hommage au Vendée Globe par Raphaël Toussaint.jpg|''Omaĝo al Vendée Globe'' [[Raphaël Toussaint]] (1999) </gallery> == Kronologio de rekordoj == {| class="wikitable alternance" ! Eldono !! Jaro !! Venkinto !! Nacieco !! Ŝipnomo !! Daŭro |- | align=center| 1-a || align=center| [[Vendée Globe#Vendée Globe 1989-1990|1989-1990]] || [[Titouan Lamazou]] || {{FRA}} || ''[[Écureuil d'Aquitaine II]]'' || 109 t h 47 min 55 s |- | align=center| 3-a || align=center| [[Vendée Globe#Vendée Globe 1996-1997|1996-1997]] || [[Christophe Auguin]] || {{FRA}} || ''[[Geodis (IMOCA)|Geodis]]'' || 105 t 20 h 31 min 23 s |- | align=center| 4-a || align=center| [[Vendée Globe#Vendée Globe 2000-2001|2000-2001]] || [[Michel Desjoyeaux]] || {{FRA}} || ''[[PRB 3]]'' || 93 t 3 h 57 min 32 s |- | align=center| 5-a || align=center| [[Vendée Globe#Vendée Globe 2004-2005|2004-2005]] || [[Vincent Riou]] || {{FRA}} || ''[[PRB 3]]'' || 87 t 10 h 47 min 55 s |- | align=center| 6-a || align=center| [[Vendée Globe#Vendée Globe 2008-2009|2008-2009]] || [[Michel Desjoyeaux]]|| {{FRA}} || ''[[Foncia (IMOCA)|Foncia]]'' || 84 t {{0}}3 h {{0}}9 min {{0}}8 s |- | align=center| 7-a || align=center| [[Vendée Globe 2012-2013|2012-2013]] || [[François Gabart]] || {{FRA}} || ''[[Macif (IMOCA)|Macif]]'' || 78 t {{0}}2 h 16 min 40 s |- | align=center| 8-a || align=center| [[Vendée Globe 2016-2017|2016-2017]] ||[[Armel Le Cléac'h]]|| {{FRA}} ||''[[Banque populaire VIII|Banque Populaire VIII]]''||{{0}}74 t {{0}}3 h 35 min 46 s |- | align=center| 10-a || align=center| [[Vendée Globe 2024-2025|2024-2025]] ||[[Charlie Dalin]]|| {{FRA}} ||''[[Macif santé prévoyance|Macif Santé Prévoyance]]''||{{0}}64 t 19 h 22 min 49 s |} == Vidu ankaŭ == === Eksteraj ligiloj === {{Projektoj}} * [http://www.vendeeglobe.org/fr/ oficiala TTT-ejo] ({{fr}}) * [http://ecolecentreferte.free.fr/Vendee-globe/Les-cartes.htm Diagramo de la veletkurejo] ({{fr}}) [[Kategorio:Velado| ]] [[Kategorio:Akvaj sportoj]] nhfeebi89rqla5lf7muxxi9cesjthjd Jacopo della Quercia 0 266485 9400949 8245693 2026-06-13T08:58:46Z Sj1mor 12103 9400949 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jacopo di Pietro D'Agnolo di Guarnieri''', aŭ malpli formale '''Jacopo della Quercia''' (n. en [[1374]] en [[Sieno]] - m. en [[1438]]) estis [[Italio|itala]] [[Skulptarto|skulptisto]] de la frua [[Florenco|florenca]] [[Renesanco]].[[Dosiero:Jacopo della quercia, 10.sacrificio di isacco.jpg|eta|dekstra|Jacopo della Quercia]] Jacopo della Quercia kunlaboris interalie kun [[Nanni di Banco]] kaj [[Donatello]] koncerne la grandan pordon de la [[katedralo Santa Maria del Fiore]] de Florenco. Li partoprenis la grandan konkurson de [[1401]] por konstrui la duan pordon de la [[baptejo Sankta Johano (Florenco)|baptejo Sankta Johano]]. [[Giorgio Vasari]] inkludis biografion pri li en sia referenca verko ''[[Le Vite]]''. == Verkoj == * ''La [[Fonte Gaia]]'' en [[Sieno]] ([[1409]]-[[1419]]) * ''La Sapienza'', en la [[Palazzo Pubblico]] de Sieno ([[1409]]-[[1419]]) * ''La portalo de San Petronio'' * ''La tombo de Ilaria del Carretto'', [[1406]], en la katedralo de [[Lucca]], kune kun [[Francesco da Valdambrino]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Quercia, Jacopo della}} [[Kategorio:Italaj skulptistoj]] ksf8q4277882kh2k76ct3bf71y005z3 Adam Elsheimer 0 267998 9400885 8187546 2026-06-13T08:40:13Z Sj1mor 12103 9400885 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=memportreto}} [[Dosiero:Adam Elsheimer - Philemon and Baucis.jpg|eta|dekstra|250px|Jupitero kaj Merkuro en la domo de Filemono kaj Baŭciso.]] '''Adam ELSHEIMER''' (n. la [[18-an de marto]] [[1578]] - m. la [[11-an de decembro]] [[1610]]) estis [[Germanio|germana]] [[artisto]] kaj [[pentristo]], kiu ĉefe laboris en [[Romo]]. Li mortis frue je la aĝo 32, sed lia stilo fariĝis tre influa komence de la [[17-a jarcento]]. Liaj malmultaj pentraĵoj estis malgrandskalaj, kaj preskaŭ ĉiuj estis pentritaj sur kupraj platoj. La verkoj de Elsheimer montras multajn lumefektojn, kaj originalan traktadon de [[pejzaĝo]]j. Li influis plurajn aliajn artistojn, inkluzive de [[Rembrandt]], [[Caspar David Friedrich]] kaj [[Petro Paŭlo Rubens]]. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Elsheimer, Adam}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] ch7d3yyv6cn5ndg2gf0gsjxwaj27w1k Josef Lies 0 269252 9400320 9299230 2026-06-12T13:04:06Z Sj1mor 12103 9400320 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Josef Hendrik Hubert LIES''' (fojfoje literumita ankaŭ '''Jozef Lies''' aŭ '''Joseph Lies'''), naskiĝis en [[Antverpeno (urbo)|Antverpeno]] la {{daton|14|junio|1821}}, mortis la {{daton|3|januaro|1865}}), estis [[Flandrio|flandra]] art[[pentristo]], konata precipe pro siaj olepentraĵoj. Kvankam Lies estis respektata kaj fama persono dum sia vivo, plej multe li skuis sian urbon Antverpeno postmorte. Li estis elektinta laikan enterigon, ion kio estis tute nekutima en la 19-a jarcento. Pro tiu decido li estis enterigita en la "hunda enterigejo" de ''Stuivenberg'' apud Antverpeno. Tamen ĉeestis la ceremonion aliaj gravaj artistoj, kiel lia kolego-pentristo [[Hendrik Leys]], kiuj provis persvadi la urban registaron ŝanĝi sian kutimon pri aparta loko por ne-katolikoj. Kelkajn tagojn poste Jean-Baptist van Rijswijck, urbestrarano de Antverpeno, postulis en la urbestraro, ke ĉiu estu enterigita samrange, sendepende de la [[kredo]] aŭ [[nekredo]]. Tamen daŭris ĝis 1872, kiam oficiale la korpoj el la "hunda enterigejo" estis translokigitaj al la enterigejo de la distrikto [[Kilo (urbo)|Kiel]], kie Josef Lies ricevis pompan tombon.<ref>365 dagen Antwerpen, eldonejo Lannoo, 2008.</ref> <gallery> Jozef Hubert Lies - Scene in a Park - WGA12993.jpg Joseph Lies - Portrait of a youth.jpg Joseph Lies - The disasters of war.jpg </gallery> == Referenco == {{Referencoj}} {{Unua}} {{Projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Lies, Josef}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] f90vul99lookwy25lefn4bgnilky1wf Algernon Charles Swinburne 0 269751 9400288 9187000 2026-06-12T12:34:08Z Sj1mor 12103 9400288 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Algernon Charles SWINBURNE'''(n. la [[5-an de aprilo]] [[1837]], m. la [[10-an de aprilo]] [[1909]]) estis angla poeto. Liaj verkaĵoj traktis polemikajn temojn en la [[Viktorina epoko|viktoria socio]], precipe por respektinda sinjoro, kiel ekzemple [[Sadomasoĥismo|sadomasoĥisma]] sekso, [[samseksemo]] kaj [[lesbanismo]], [[kanibalismo]], [[alkoholismo]] kaj [[Antiteismo|aktiva opozicio al religio]] en iu ajn formo. Lin ankaŭ influis la [[greka mitologio]], la [[romantikismo]], la "[[dekadencismo]]" kaj la franca kulturo. La mesaĝo, kiun li celis transdoni al kulturo kaj poezio, estis, ke por ke verko estu bona aŭ bela, ĝi ne devas esti [[Moralo|morala]]. [[Dosiero:Algernon Charles Swinburne sketch.jpg|maldekstre|eta|Algernon Charles Swinburne, skizo de [[Dante Gabriel Rossetti]]]] == Vivo == Li naskiĝis en Londono kaj estis la filo de Kapitano (poste Admiralo) Charles Henry Swinburne kaj Damo Jane Henrietta, filino de la 3-a Grafo de Ashburnham. Dum sia infaneco li vivis en la [[Isle of Wight]] kaj studis ĉe [[Eton College]] de 1849 al 1853, kaj tie li komencis verki poemojn. La somerajn feriojn li pasis ĉe Capheaton Hall, [[Northumberland]], la granda domo de sia avo Kavaliro John Swinburne, kaj li ĉiam konsideris ke li apartenis al tiu graflando. De 1856 al 1860 li studis ĉe [[Balliol College]], [[Universitato de Oksfordo]], kvankam li mallonge ekziliĝis de la universitato en 1859. Poste li loĝis en Londono. Li amikiĝis al la antaŭ-rafaela poeto [[Dante Gabriel Rossetti]]. Liaj poemaroj inkludas: * ''Atalanta in Calydon'' (1865) * ''Poems and Ballads I'' (1866) * ''Songs before Sunrise'' (1871) * ''Poems and Ballads II'' (1878) * ''Tristram of Lyonesse'' (1882) * ''Poems and Ballads III'' (1889) * la romanon ''Lesbia Brandon'' (eldonita post lia morto). Li estis alkoholulo kaj masoĥisto. Pluraj el liaj poemoj traktas erotikajn temojn. Malgraŭ tio, liaj verkoj popularis dum lia vivo; tamen poste lia reputacio malkreskis. En 1879, kiam li havis 42 jarojn, li suferis pro mensa kaj fizika kolapso, la dum siaj restantaj jaroj Theodore Watts-Dunton prizorgis lin en [[Putney]]. Lia tombo estas en la Preĝejo de Sankta Bonifaco, Bonchurch, Insulo de Wight. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Swinburne, Algernon}} [[Kategorio:Britaj poetoj]] [[Kategorio:Anglaj poetoj]] hbnbidl0t4v8lnldbnw6uygkj7329gt 9400289 9400288 2026-06-12T12:34:20Z Sj1mor 12103 9400289 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Algernon Charles SWINBURNE'''(n. la [[5-an de aprilo]] [[1837]], m. la [[10-an de aprilo]] [[1909]]) estis angla poeto. Liaj verkaĵoj traktis polemikajn temojn en la [[Viktorina epoko|viktoria socio]], precipe por respektinda sinjoro, kiel ekzemple [[Sadomasoĥismo|sadomasoĥisma]] sekso, [[samseksemo]] kaj [[lesbanismo]], [[kanibalismo]], [[alkoholismo]] kaj [[Antiteismo|aktiva opozicio al religio]] en iu ajn formo. Lin ankaŭ influis la [[greka mitologio]], la [[romantikismo]], la "[[dekadencismo]]" kaj la franca kulturo. La mesaĝo, kiun li celis transdoni al kulturo kaj poezio, estis, ke por ke verko estu bona aŭ bela, ĝi ne devas esti [[Moralo|morala]]. [[Dosiero:Algernon Charles Swinburne sketch.jpg|maldekstre|eta|Algernon Charles Swinburne, skizo de [[Dante Gabriel Rossetti]]]] == Vivo == Li naskiĝis en Londono kaj estis la filo de Kapitano (poste Admiralo) Charles Henry Swinburne kaj Damo Jane Henrietta, filino de la 3-a Grafo de Ashburnham. Dum sia infaneco li vivis en la [[Isle of Wight]] kaj studis ĉe [[Eton College]] de 1849 al 1853, kaj tie li komencis verki poemojn. La somerajn feriojn li pasis ĉe Capheaton Hall, [[Northumberland]], la granda domo de sia avo Kavaliro John Swinburne, kaj li ĉiam konsideris ke li apartenis al tiu graflando. De 1856 al 1860 li studis ĉe [[Balliol College]], [[Universitato de Oksfordo]], kvankam li mallonge ekziliĝis de la universitato en 1859. Poste li loĝis en Londono. Li amikiĝis al la antaŭ-rafaela poeto [[Dante Gabriel Rossetti]]. Liaj poemaroj inkludas: * ''Atalanta in Calydon'' (1865) * ''Poems and Ballads I'' (1866) * ''Songs before Sunrise'' (1871) * ''Poems and Ballads II'' (1878) * ''Tristram of Lyonesse'' (1882) * ''Poems and Ballads III'' (1889) * la romanon ''Lesbia Brandon'' (eldonita post lia morto). Li estis alkoholulo kaj masoĥisto. Pluraj el liaj poemoj traktas erotikajn temojn. Malgraŭ tio, liaj verkoj popularis dum lia vivo; tamen poste lia reputacio malkreskis. En 1879, kiam li havis 42 jarojn, li suferis pro mensa kaj fizika kolapso, la dum siaj restantaj jaroj Theodore Watts-Dunton prizorgis lin en [[Putney]]. Lia tombo estas en la Preĝejo de Sankta Bonifaco, Bonchurch, Insulo de Wight. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Swinburne, Algernon}} [[Kategorio:Britaj poetoj]] [[Kategorio:Anglaj poetoj]] iu9ah9892kzkxlqtu9fdafhv6y80jm8 Primož Trubar 0 270138 9401029 8910465 2026-06-13T09:34:26Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401029 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo }} [[Dosiero:Primoz-Trubar.jpg|eta|320|Primož Trubar]] '''Primož TRUBAR''' (esperante ankaŭ ''Primuso Trubero'' laŭ la latina ''Primus Truberus''), naskiĝinta la [[8-a de junio|8-an]] aŭ la [[9-an de junio]] [[1508]], mortinta la [[28-an de junio]] [[1586]], estis [[Slovenio|slovena]] reformatoro, predikisto kaj verkisto. == Vivo == [[Dosiero:Pietro Bonomo.jpg|eta|dekstra|Pietro Bonomo]] Li naskiĝis en la slovena vilaĝo [[Raščica]], sude de [[Ljubljano|Labako]] (latine: Labacum, germane Laibach, slovene: Ljubljana, esperante ankaŭ: [[Ljubljano]]), en la bonstata familio de Mihi kaj Jera Trubar. Lia patro estis muelisto, ĉarpentisto kaj sakristiisto. Primož vizitis la malsupran porpastrajn seminariojn en [[Rijeko]] kaj [[Salcburgo]], kaj poste fariĝis persona adjunkto de la episkopo de [[Triesto]], [[Pietro Bonomo]], kiu favoris lin plue. Ĉe Bonomo li ekkonis kaj la klasikajn aŭtorojn kiel [[Vergilio]]n kaj la novajn ideojn de [[Marteno Lutero]] kaj [[Erasmo de Roterdamo]]. Li fariĝis ankaŭ estro de la katedrala koruso. En [[1527]] Bonomo sendis lin deĵori en paroĥo. Trubar deĵoris nur mallonge, ĉar li preferis plustudi en [[Vieno]]. Sed pro la turka danĝero la viena klerigejo baldaŭ devis esti fermata. En [[1530]] li ordeniĝis pastro kaj deĵoris kiel vikario en [[Laško]]. Li predikis reformeske, kaj tio malplaĉis al la paroĥanoj. Pro tio li iris al [[Ljubljano|Labako]], kie li predikis en la katedralo. [[1540]] li estis forpelata de tie pro sia reformita konvinko. Li iris denove al [[Triesto]] kaj fariĝis slovena predikisto kaj privata sekretario de episkopo Bonobo. Ĉi tiu atingis, ke Trubar jam en [[1542]] povis reiri al [[Ljubljano|Labako]] kiel katedrala predikisto kaj [[kanoniko]]. En [[1543]] venis nova episkopo, kiu montris sin tre katolikeska kaj kontraŭ la reformintoj. Pro tio Trubar en [[1547]] fuĝis al [[Germanio]]. Li estis luterana predikisto en [[Nurenbergo]] kaj [[Rothenburg ob der Tauber]] kaj paroĥestro en [[Kempten (Algovio)]], kie li ellaboris novan eklezian ordon kaj komencis traduki la biblion el la germana [[Marteno Lutero|luter-teksto]] al la slovena lingvo. [[1549]] li edziĝis kun [[Barbara Sitar]] el [[Kranj]]. Post ŝia morto, li ankoraŭ du fojojn edziĝis: kun Anastazija kaj kun Agneza. Nur tri el liaj infanoj plenkreskis: Primož, Magdalena kaj Felicijan. Ek de [[1560]] paroĥestro en [[Bad Urach|Urach]], li tie instigis fondi Biblian Seminarion. Siaj verkoj jam de [[1550]] estis eldonitaj en [[Tübingen]]. Inter [[1561]] kaj [[1564]] li du fojojn reiris al [[Slovenio]]: por ĉie fortikigi la [[Reformacio|reformacion]] kaj por deĵori kiel protestanta [[Dekanujo|dekano]] en [[Ljubljano|Labako]]. En [[1564]] li pro sia libro ''Cerkovna ordninga'' estis kondamnata al aresto. Li povis ĝusta-tempe fuĝi kaj nun definitive estas forpelita el la lando. Nur mallonge antaŭ sia morto li revenis por eta tempo. [[1567]] li fariĝis pastoro en [[Derendingen]] (hodiaŭ urbo-parto de [[Tübingen]]), kie li ankaŭ en [[1586]] mortis. Li probable estis entombigata en la tiea Sankt-Gallus-preĝejo. Lia tombo ne plu ekzistas, sed ekzistas du memor-tabuloj, unu ĉe la pordo, la alia sur la planko de la preĝejo. == Verko == Primoš Trubar predikis en la lingvoj de la aŭskultantoj, la [[Slovena lingvo|slovena]], la [[Itala lingvo|itala]] kaj la [[Germana lingvo|germana]]. Li publikigis 22 librojn en la slovena lingvo, 2 en la germana kaj kelkajn en la [[Kroata lingvo|kroata]] kaj [[Serba lingvo|serba]], uzante la gotikan, latinan, [[Cirila alfabeto|cirilan]] kaj glagolan (malnov-slavan) alfabetojn aŭ liter-formojn. Jen la plej gravaj el liaj verkoj: * Lia Katekismo kaj ABC-libro (''Katekizem, Abecednik'') el la jaro [[1550]] estis la komenco de la [[Slovena lingvo|slovena literatura norm-lingvo]] kaj de la slovena literaturo entute. Ĝi estas eldonita sub la pseŭdonimo ''Philopatridus Illyricus'' (t. e. patrioto ilira). La unu-nura origina ekzemplero troviĝas en la Nacia biblioteko en [[Vieno]]. * Li mem tradukis partojn de la [[Nova Testamento]] en la slovenan lingvon. La 1-a parto (''Ta prvi dejl tiga noviga testamenta'') aperis en [[1557]], la 2-a parto en [[1560]], la 3-parto en [[1577]]. Li instigis sian disĉiplon [[Jurij Dalmatin]] finfari la tradukon de la tuta Biblio ([[1584]]). * Per la en [[1564]] aperinta libro pri la eklezia ordo (''Cerkovna ordninga'') Trubar provis starigi propran slovenan protestantan [[Eklezio|eklezion]]. Interalie li postulis ĝeneralan devigan elementan lernejon por ĉiuj infanoj. La land-duko komprenis tion kiel enmiksiĝo kaj kvazaŭ ŝtat-fonda ago. Li konfiskis la tutan ankoraŭ haveblan eldon-kvanton. La sola ekzemplero troviĝas en la [[Vatikanurbo|Vatikana]] biblioteko. == Signifo == Trubar volis atingi ĉiujn slovenojn per la Dia vorto en ilia propra lingvo. Pro tio li fariĝis la fondinto de la slovena literatura lingvo, donante al ĝi unuan koheran strukturon. Sen li tre verŝajne ekzistus nek la hodiaŭa riĉa slovena literaturo nek la nuna slovena ŝtato. Pro lia biblio-traduko kun ĝia literatur-preganta funkcio oni nomis lin ''la slovenia [[Marteno Lutero|Lutero]]''. == Distingoj (ekzemploj) == * La lokon de lia entombigo en Tübingen-Derendingen, Germanio, ofte vizitas slovenaj grupoj. * Tie ĉi atentigas pri li memor-tabuloj en la germana kaj slovena. * Eklezia domo en Derendingen, sidejo de infan-ĝardeno, portas lian nomon: ''Primus-Truber-Haus'', same simila domo en Urach. * Ekzistas ''Primus-Truber-Straße'' (Primož-Trubar-Strato) en Tübingen. * En Kempten estas nur eta memor-tabuo. * Ekzistas Primož-Trubar-Domo kaj memor-tabuloj en Raščica. * Ekde 1952 (400 jarojn post la estiĝo de la unu slovenia presejo) en Raščica staras Trubar-monumento. * En Laško staras monumento de Primož Trubar, same en Ljubljano kaj Celje. * Lernejo en Laško estas nomita laŭ li. * La luterana komunumo en Ljubljano havas lian nomon. * Lian bildon portas la de 1991 ĝis 2006 valida monbileto de 10 tolaroj. * Hodiaŭ lia portreto estas videbla sur la slovena 1-eŭra monero. * En la jubilea jaro 2008 Slovenio eldonis 2-eŭran memor-moneron pri li. * Okazis pluraj memor-staĝoj pri Primož Trubar en la jubilea jaro 2008, ankaŭ ekspozicioj, ekzemple en la muelilo de Raščica kaj en la universitata biblioteko de Tübingen. <gallery widths="190"> Dosiero:Kip-Trubar-cutting.JPG|<center>en Labako (Ljubljano)</center> Dosiero:Si1.1eur.jpg|<center>1 €</center> </gallery> == Bibliografio == Ni scias, ke li estis aŭtoro de 22 verkoj en la slovena kaj 2 en la germana. # [[1550]]: ''Katekizem'' (katekismo),144 paĝa baza manuskripto (eldonita nur [[1551]] pro aldono de pliaj 100 paĝoj: 7 poemoj kun notoj, 2 preĝoj kaj unu prediko pri la religio), per gotikaj literoj, [[1555]] per latinaj # [[1550]]: ''Abecednik'' (ABC-libro), per gotikaj literoj, [[1555]] per latinaj, nova eldono [[1566]] # [[1555]]: ''Ta evangeli sv. Matevža'' (La evangelio laŭ Mateo) # [[1555]]: ''Ena molitov tih krščenikov, kir so zavolo te prave vere v jezusa Kristusa pregnani'' # [[1557]]: ''Ta prvi dejl tiga noviga testamenta'' (la unua parto de la Nova Testamento) # [[1557]]: ''Ta slovenski koledar'' (la slovena kalendaro), nova eldono [[1582]] # [[1558]]: ''En regišter … Ena kratka postila'' # [[1560]]: ''Ta drugi dejl tiga noviga testamenta'' (la dua parto de la Nova Testamento) # [[1561]]: ''Sv. Pavla ta dva listi'' # [[1562]]: ''Artikuli oli dejli te prave stare vere krščanske'' # [[1564]]: ''Cerkovna ordninga'' # [[1566]]: ''Ta celi psalter Davidov'' (en la nov-eldonita ''Abecedarium'') # [[1567]]: ''Ta celi katehismus'', nova eldono [[1574]] # [[1567]]: ''Sv. Pavla listuvi'' # [[1567]]: ''Ena duhovska pesem'' # [[1567]]: ''Eni psalmi'', nova eldono [[1974]] # [[1575]]: ''Tri duhovske pejsni'' # [[1577]]: ''Noviga testamenta pusledni dejl'' (la tria parto de la Nova Testamento) # [[1579]]: ''Ta prvi psalm ž nega trijemi izlagami'' # [[1582]]: ''Ta celi nov testament'' # [[1595]]: ''Hišna postila'' (‘‘Marteno Lutero|Luthers Hauspostille‘‘, post la morto publikigita de lia filo # (ne plu konata) # (ne konata verko en la germana) # (ne konata verko en la germana) Li verkis ankaŭ iom en la kroata kaj serba. == Eldonoj en Esperanto == * Primuso Trubero: Prediko pri la kredo (el lia Katekismo en la jaro 1550), tradukita de [[Vinko Oŝlak]], eldonita de Trubarjev forum, Ljubljana (Forumo de Trubero, Labako) 2008, ISBN 978-961-92432-1-3 == Literaturo en Esperanto == (Literaturon pri Trubar en aliaj lingvoj oni trovas en la divers-lingvaj versioj.) * [[Vinko Oŝlak]]: Enkonduko; en la supre menciita libro ''Primuso Trubero: Prediko pri la kredo …'' p. 3-8 * [[Vinko Oŝlak]]: Primuso Trubero, la homo por ĉiuj epokoj; en [[Dia Regno]] 6 (873) 2008, p. 131-135 == Ligiloj == * Pri Primus Truber (en la germana): [http://www.primus-truber.de/primus-truber.html] * Pri lia agado en Kempten (en la germana): [http://www.allgaeu-evangelisch.de/seiten/357.htm]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Forumo de Trubero (en la angla): [http://www.trubarforum.si/eng/index.php?area=kdo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Trubar, Primoz}} [[Kategorio:Slovenaj verkistoj]] [[Kategorio:Luteranaj teologoj]] [[Kategorio:Tradukistoj de la Biblio]] k3dgonwjgdechtknwtehpf2iaqwizjt Visconti 0 270715 9400495 9271561 2026-06-12T18:30:22Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400495 wikitext text/x-wiki {{Informkesto dinastio | dosiero de blazono = Coat of arms of the House of Visconti (1395).svg | priskribo de dosiero de blazono = Blazono de la familio Visconti, kiu montras bluan [[viverno]]n kiu manĝas [[maŭro]]n aŭ el kiu naskiĝas homo | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = Senjoroj de [[Milano]] | dosiero = Coat of arms of the House of Visconti (1277).svg | periodo = [[1277]] ĝis [[1395]] | antaŭ = | post = }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = Dukoj de [[Duklando de Milano|Milano]] | dosiero = Flag of the Duchy of Milan (1450).svg | periodo = [[1395]] ĝis [[1447]] | antaŭ = | post = Dinastio [[Sforza]] }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Ĉefepiskopo de Milano]] | periodo = 1262-1295, 1342–1354, 1681-1693 }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = Papo de la [[katolika eklezio]] | dosiero = Emblem of the Papacy SE.svg | periodo = [[1271]] ĝis [[1276]] | nomo = [[Gregorio la 10-a]] | antaŭ = | post = }} }} '''Visconti''' {{prononco|viskOnti}} estas [[Italio|itala]] familinomo, fama ekde la tempo kiam tiu familio regis [[Milano]]n dum la [[Mezepoko]] kaj la komenco de la [[Renesanco]], de [[1277]] ĝis [[1447]]. Ili estis senjoroj de Milano ĝis [[1395]], kiam la reĝo de la [[Sankta Romia Imperio]] [[Venceslao la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Venceslao de Luksemburgo]] ([[1378]] - [[1400]]) donis al [[Gian Galeazzo Visconti]] la titolon de [[duko de Milano]]. La ĉefa branĉo de la Visconti dominis la politikan scenejon de la norda Italio ĝis fino de [[1447]], je la morto sen heredontoj de [[Filippo Maria Visconti]]. Poste regis la familio [[Sforza]]. == La originoj == La familianoj Visconti dum la periodo de sia pleja hegemonio kreis fantaziajn [[Legendo|legendojn]] pri la propraj originoj. La kreado de fantaziaj genealogioj tiame estis moda, reale la originoj de la branĉo de la familio Visconti kiu dum jarcentoj regis [[Milano]]n estis multe pli prozecaj, nome la Visconti estis la senjoroj de Massino (aktuala [[Massino Visconti]]), eta vilaĝo ĉe la bordo de la [[Majora Lago]], kie je la [[12-a jarcento]] estis [[Vasalo|vasaloj]] de la arkiepiskopo. Historie temis pri unu de la familioj de kapitanoj al kiuj la [[ĉefepiskopo]] ''Landolfo'' ([[978]]-[[998]]) donis [[feŭdo]]jn, nome ''caput plebis''. La dokumentaro pruvas, ke ĉirkaŭ [[1157]] la Visconti posedis la kapitanlando de Marliano (aktuala [[Mariano Comense]]). Jam tiam, eĉ antaŭ [[1070]], ili ekhavis la publikan postenon de ''visconte'' [[vicgrafo]], kiu poste iĝos heredebla al maskloj (Biscaro, ASL, "I maggiori dei Visconti di Milano"). La vicgrafa blazono de serpento kiu englutas maŭron igos blazono de [[Milano]]. La familio subdividiĝis en diversaj branĉoj, kelkaj el kiuj havis feŭdojn malproksime de Milano, dum la milana branĉo descendis de ''Umberto'', mortinto en la dua duono de la [[12-a jarcento]]. Lia filo ''Ottone'' ''([[1207]]-[[1295]])'' en [[1262]] iĝis ĉefepiskopo kaj dumlonge luktis kontraŭ la popola partio de Della Torre, kiun li venkis en Desio en [[1277]]. La rezisto de la mala parto sendis la familion al [[ekzilo]] en [[1302]], sed en [[1310]], danke al helpo de Henriko la 7-a, la Visconti revenis en Milanon. La reago gelfa kaj papa devigis Mateon la 1-an al [[Abdiko]] favore de la filo Galeazzo la 1-a ([[1277]] - ĉ. [[1328]]) ĝis kiam tiu estis prizonulo de [[Ludoviko la 4-a (Sankta Romia Imperio)|Ludoviko la Bavaro]] ([[1327]]). La [[dinastio]] estis sekvata de la idaro de Stefano, filo de Mateo, kies tri filoj Mateo la 2-a ([[1319]]-[[1355]]), Galeazzo la 2-a ([[1320]]-[[1378]]) kaj Bernabeo ([[1323]]-[[1385]]), famigis ĝin. Al Galeazzo la 2-a sukcedis en [[1378]] la filo Gian Galeazzo ([[1351]]-[[1402]]), kiu en [[1385]] enkarcerigis la onklon Bernabeon kies filino Caterina (morta en [[1404]]) li edzinigis, kaj en [[1395]] estis farita [[duko]] de Milano de la imperiestro Venceslao. Dum lia filino [[Valentina Visconti|Valentina]] ([[1366]]-[[1408]]) edziniĝis al [[Ludoviko de Valois]], sukcedis la filo de dua geedziĝo Giovanni Maria ([[1389]]-[[1412]]). == En Milano == [[Dosiero:Biscione Visconteo1.jpg|eta|220ra|maldekstra|Viskonta blazono en la kastelo de [[Vigevano]]]] Lo fortuno de la Visconti komencis fine de la [[13-a jarcento]], precize en [[1262]] kiam [[Ottone Visconti]] iĝis iom hazarde [[ĉefepiskopo]] de Milano. Tio koincidis kun la batalo de Desio ([[1277]]) kie la trupoj de Ottone venkis tiujn popolajn de Napoleone Della Torre, al kio sekvis nova hegemonio en Milano, kie Ottone komence helpis la aristokratan partion, sed poste nur solidigis la povon de siaj parencoj. En [[1287]], post la detruo de [[Castelseprio]] kaj de la malvenko de Della Torre, Ottone sukcesis nomigi la familianon [[Mateo la 1-a Visconti|Matteo Visconti]] kiel "Capitano del popolo". Sed poste revenis Della Torre kaj Matteo Visconti ekziliiĝis. En [[1310]], profite de reamikigo fare de la imperiestro [[Henriko la 7-a]], Matteo revenis, enpoviĝis kaj komencis la unuigon de [[Lombardio]] sekvota poste de ties sukcedontoj. Komence de la 14-a jarcento la Visconti estis jam konsiderataj Senjoroj de [[Milano]]. La unuigo estis kompletata de [[Azzone Visconti]] ([[1302]] - [[1339]]), filo de [[Galeazzo I Visconti|Galeazzo]], kiu adoptis strukturoj kiu kunordigis politike la teritoriojn en la manoj de la dinastio. En [[1327]], je la morto de la patro, restis kiel unika heredonto kaj kun la titolo de ''Vicario di Milano'' kaj la asocio de liaj onkloj Luchino Visconti kaj Giovanni Visconti, regis per ia speco de [[triumviraro]]. Ĉe Giovanni Visconti, meze de la [[14-a jarcento]] okazis la unua granda etendo de la posedaĵoj de la familio post la venko sur la Senjoroj de [[Verona]] kaj la submeto de [[Ĝenovo]] kaj [[Bolonjo]]. [[Dosiero:Massima espansione Viscontea.png|eta|600ra|centre|Verde la teritorioj regataj de la familio Visconti je la morto de la Duko Gian Galeazzo Visconti]] Post la morto de Gian Galeazzo en [[1402]] la Duklando - kiu tiam havis la plej ampleksan teritorion - pasis al la filoj Giovanni Maria Visconti (mortinto en [[1412]]) kaj Filippo Maria Visconti (mortinto en [[1447]]), sed el la hegemonio, kiun Gian Galeazzo akiris perforte, tiuj apenaŭ kapablis konservi la plej malnovajn provincojn. La linio de la Dukoj de Milano finis en la maskla fadeno je la morto de Filippo Maria en [[1447]] kaj la Duklando pasis (post la mallonga sperto de la ''Aurea Repubblica Ambrosiana'' al [[Francesco Sforza]], kiu estis edzo de la [[neleĝeca filino]] de Filippo, Bianca Maria Visconti. Laŭ la leĝa ina linio, la Valois-Orleans, idaro de Valentina Visconti, fieris havi rajtojn sur Milano, kiujn ili postulis antaŭ [[Ludoviko la 12-a (Francio)|Ludoviko la 12-a de Francio]] komence de la [[16-a jarcento]]. De Uberto Visconti frato de Mateo la 1-a devenis la branĉo de la Visconti de Modrone, el kiuj devenas la [[reĝisoro]]j [[Luchino Visconti]] kaj [[Eriprando Visconti]]. == Genealogia arbo == {|align=center width=80% style="background:#48ffff; font-weight:700;text-align:center;color:navy;font-size:12pt;border:4px ridge navy;" |- |<font size=+1>Genealogio de la familio Visconti<br />&nbsp;Idaro de Uberto Visconte</font> (morto meze de 13-a jarcento)<hr width=100% bgcolor=navy /> |- |<ol style="background:#61ffff; text-align:left; font-weight:400; color:black; border-left: 1px solid navy;"> <li>&nbsp;Ottone Visconti<br />&nbsp;ĉefepiskopo de Milano ([[1262]])<br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1277]]-[[1278|78]]) e ([[1282]]-[[1285|85]]). <li>&nbsp; Andreotto Visconti (13-a jarcento) <ol style="background:#71ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp; Teobaldo Visconti ([[1251]]-[[1276]]) <ol style="background:#81ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp; Matteo Visconti <br />&nbsp;kapitano de la popolo de Milano ([[1287]]-[[1298]])<br />&nbsp; senjoro de Milano ([[1287]]-[[1302]]) kaj ([[1311]]-[[1322]]) <ol style="background:#91ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp; Galeazzo la 1-a Visconti<br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1322]]-[[1327]]) <ol style="background:#a1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp; Azzone Visconti <br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1329]]-[[1339]]) </ol> <li>&nbsp;Marco Visconti († [[1329]]) <li>&nbsp;Giovanni Visconti <br />&nbsp;ĉefepiskopo de Milano ([[1339]]) <br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1339]]-[[1354]]) <br />&nbsp;senjoro de Bolonjo kaj Ĝenovo ([[1331]]-[[1354]]). <ol style="background:#a1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp;Giovanni da Oleggio <br />&nbsp;senjoro de Bolonjo ([[1355]]-[[1360]]) </ol> <li>&nbsp;Luchino Visconti (avo)<br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1339]]-[[1349]]) <ol style="background:#a1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp;Luchino Novello († [[1399]]) </ol> <li>&nbsp;Stefano Visconti († [[1327]]) <ol style="background:#a1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp;Matteo la 2-a Visconti<br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1354]]-[[1355]]) <li>&nbsp;Galeazzo la 2-a Visconti<br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1354]]-[[1378]]) <ol style="background:#b1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp;Gian Galeazzo Visconti<br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1378]]-[[1395]])<br />&nbsp;duko de Milano ([[1395]]-[[1402]]) <ol style="background:#c1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp;Valentina Visconti<br />&nbsp;edzino de ([[1387]]) Ludoviko de Orleano <li>&nbsp;Giovanni Maria Visconti<br />&nbsp;duko de Milano ([[1402]]-[[1412]]) <li>&nbsp;Filippo Maria Visconti<br />&nbsp;duko de Milano ([[1412]]-[[1447]]) <ol style="background:#d1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp;Bianca Maria Visconti <br />&nbsp; en [[1441]] edzino de [[Francisko la 1-a Sforza]], poste duko de Milano </ol> </ol> </ol> <li>&nbsp;Bernabò Visconti<br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1354]]-[[1385]]) </ol> </ol> <li>&nbsp;Uberto Visconti ([[1280]]?-[[1315]]) <ol style="background:#91ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp;Vercellino Visconti <br />&nbsp;''podestà'' de [[Vercelli]] ([[1317]]) e di [[Novara]] ([[1318]]-[[1320]]). <ol style="background:#a1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp; .... ''linio de la Visconti de Modrone'' (markizoj ([[1694]]) poste dukoj ([[1813]]) de [[Vimodrone]]) kie apartenis [[Luchino Visconti]] kaj [[Eriprando Visconti]]. </ol> </ol> </ol> </ol> </ol> |} <gallery> Dosiero:Visconti Villa Corvini.JPG|Blazono de la Visconti en Villa Corvini en [[Parabiago]] Dosiero:IMG 7177 - Milano - Staz. C.le - Biscione visconteo usato come stemma di MI - Foto Giovanni Dall'Orto 18-Mar-2007.jpg|Blazono de la Visconti uzata kiel blazono de [[Milano]] ĉe la [[Stazione di Milano Centrale|Stazione Centrale di Milano]] </gallery> <div style="clear:both;"></div> == Bildaro == <gallery> <center> dosiero:Ottone_Visconti.jpg|<center>[[Ottone Visconti]]<br />(1207-1295) dosiero:Matteo I Visconti.jpg|<center>[[Mateo la 1-a Visconti|Mateo la 1-a]]<br />(1250-1322) dosiero:Galeazzo Visconti.png|<center>[[Galeazzo la 1-a Visconti|Galeazzo la 1-a]]<br />(1277-1328) dosiero:Lucchino Visconti.jpg|<center>[[Luchino Visconti (1287-1349)|Luchino]]<br />(1287-1349) dosiero:IMG_6009_-_Milano_-_Sant%27Eustorgio_-_Cappella_Visconti_-_Tomba_-_Foto_Giovanni_Dall%27Orto_-2-Mar-2007.jpg|<center>[[Stefano Visconti]]<br />(1287-1327) Dosiero:Giovanni Visconti.jpg|<center>[[Giovanni Visconti]]<br />(1290-1354) dosiero:Azzone Visconti.png|<center>[[Azzone Visconti]]<br />(1302-1339) dosiero:Matteo_II_Visconti.jpg|<center>[[Mateo la 2-a Visconti|Mateo la 2-a]]<br />(1319-1355) dosiero:Visconti,_Galeazzo_II.jpg|<center>[[Galeazzo la 2-a Visconti|Galeazzo la 2-a]]<br />(1320-1378) dosiero:Bernab%C3%B2_Visconti.jpg|<center>[[Bernabò Visconti]]<br />(1323-1385) Dosiero:Gian Galeazzo Visconti.jpg|<center>[[Gian Galeazzo Visconti|Gian Galeazzo]]<br />(1351-1402) Dosiero:Giovan Maria Visconti.png|<center>[[Giovanni Maria Visconti|Giovan Maria]]<br />(1388-1412) Dosiero:Filippo Maria Visconti.jpg|<center>[[Filippo Maria Visconti|Filippo Maria]]<br />(1392-1447) dosiero:Bianca Maria Visconti.jpg|<center>[[Bianka Maria Visconti|Bianka Maria]]<br />(1425-1368) dosiero:Blondeau,_Jacques_(1655-1698)_-_Il_card._Federico_Visconti,_arcivescovo_di_Milano.jpg|<center>[[Federiko Visconti]]<br />(1617–1693) </center> </gallery> <div style="clear:both;"></div> == Vidu ankaŭ == * [[Della Torre]] * [[Sforza]] * [[Historio de Milano]] * [[Listo de registoj de Milano]] * [[Batalo de Desio]] * [[Batalo de Parabiago]] * [[Luchino Visconti (1287-1349)|Luchino Visconti]] * [[Allegra Agnelli]], filantropino, filino de Anna Visconti de Modrone == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://genealogy.euweb.cz/italy/visconti1.html genealogia arbo] * [http://www.storiadimilano.it/Personaggi/Visconti/visconti.htm Visconti] [[Kategorio:Visconti| ]] [[Kategorio:Milano]] [[Kategorio:Dukoj de Milano|*]] [[Kategorio:Familiaj nomoj]] [[Kategorio:Nobelaj familioj de Italio]] [[Kategorio:Dinastioj]] [[Kategorio:Historio de Italio]] etqm5o95jmu7tw4wjx79xqk9labubx6 9400512 9400495 2026-06-12T18:51:47Z Moldur 2507 /* Genealogia arbo */ ruĝa ligilo -> blua 9400512 wikitext text/x-wiki {{Informkesto dinastio | dosiero de blazono = Coat of arms of the House of Visconti (1395).svg | priskribo de dosiero de blazono = Blazono de la familio Visconti, kiu montras bluan [[viverno]]n kiu manĝas [[maŭro]]n aŭ el kiu naskiĝas homo | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo = Senjoroj de [[Milano]] | dosiero = Coat of arms of the House of Visconti (1277).svg | periodo = [[1277]] ĝis [[1395]] | antaŭ = | post = }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = Dukoj de [[Duklando de Milano|Milano]] | dosiero = Flag of the Duchy of Milan (1450).svg | periodo = [[1395]] ĝis [[1447]] | antaŭ = | post = Dinastio [[Sforza]] }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = [[Ĉefepiskopo de Milano]] | periodo = 1262-1295, 1342–1354, 1681-1693 }} {{Informkestero sinsekvo | titolo = Papo de la [[katolika eklezio]] | dosiero = Emblem of the Papacy SE.svg | periodo = [[1271]] ĝis [[1276]] | nomo = [[Gregorio la 10-a]] | antaŭ = | post = }} }} '''Visconti''' {{prononco|viskOnti}} estas [[Italio|itala]] familinomo, fama ekde la tempo kiam tiu familio regis [[Milano]]n dum la [[Mezepoko]] kaj la komenco de la [[Renesanco]], de [[1277]] ĝis [[1447]]. Ili estis senjoroj de Milano ĝis [[1395]], kiam la reĝo de la [[Sankta Romia Imperio]] [[Venceslao la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Venceslao de Luksemburgo]] ([[1378]] - [[1400]]) donis al [[Gian Galeazzo Visconti]] la titolon de [[duko de Milano]]. La ĉefa branĉo de la Visconti dominis la politikan scenejon de la norda Italio ĝis fino de [[1447]], je la morto sen heredontoj de [[Filippo Maria Visconti]]. Poste regis la familio [[Sforza]]. == La originoj == La familianoj Visconti dum la periodo de sia pleja hegemonio kreis fantaziajn [[Legendo|legendojn]] pri la propraj originoj. La kreado de fantaziaj genealogioj tiame estis moda, reale la originoj de la branĉo de la familio Visconti kiu dum jarcentoj regis [[Milano]]n estis multe pli prozecaj, nome la Visconti estis la senjoroj de Massino (aktuala [[Massino Visconti]]), eta vilaĝo ĉe la bordo de la [[Majora Lago]], kie je la [[12-a jarcento]] estis [[Vasalo|vasaloj]] de la arkiepiskopo. Historie temis pri unu de la familioj de kapitanoj al kiuj la [[ĉefepiskopo]] ''Landolfo'' ([[978]]-[[998]]) donis [[feŭdo]]jn, nome ''caput plebis''. La dokumentaro pruvas, ke ĉirkaŭ [[1157]] la Visconti posedis la kapitanlando de Marliano (aktuala [[Mariano Comense]]). Jam tiam, eĉ antaŭ [[1070]], ili ekhavis la publikan postenon de ''visconte'' [[vicgrafo]], kiu poste iĝos heredebla al maskloj (Biscaro, ASL, "I maggiori dei Visconti di Milano"). La vicgrafa blazono de serpento kiu englutas maŭron igos blazono de [[Milano]]. La familio subdividiĝis en diversaj branĉoj, kelkaj el kiuj havis feŭdojn malproksime de Milano, dum la milana branĉo descendis de ''Umberto'', mortinto en la dua duono de la [[12-a jarcento]]. Lia filo ''Ottone'' ''([[1207]]-[[1295]])'' en [[1262]] iĝis ĉefepiskopo kaj dumlonge luktis kontraŭ la popola partio de Della Torre, kiun li venkis en Desio en [[1277]]. La rezisto de la mala parto sendis la familion al [[ekzilo]] en [[1302]], sed en [[1310]], danke al helpo de Henriko la 7-a, la Visconti revenis en Milanon. La reago gelfa kaj papa devigis Mateon la 1-an al [[Abdiko]] favore de la filo Galeazzo la 1-a ([[1277]] - ĉ. [[1328]]) ĝis kiam tiu estis prizonulo de [[Ludoviko la 4-a (Sankta Romia Imperio)|Ludoviko la Bavaro]] ([[1327]]). La [[dinastio]] estis sekvata de la idaro de Stefano, filo de Mateo, kies tri filoj Mateo la 2-a ([[1319]]-[[1355]]), Galeazzo la 2-a ([[1320]]-[[1378]]) kaj Bernabeo ([[1323]]-[[1385]]), famigis ĝin. Al Galeazzo la 2-a sukcedis en [[1378]] la filo Gian Galeazzo ([[1351]]-[[1402]]), kiu en [[1385]] enkarcerigis la onklon Bernabeon kies filino Caterina (morta en [[1404]]) li edzinigis, kaj en [[1395]] estis farita [[duko]] de Milano de la imperiestro Venceslao. Dum lia filino [[Valentina Visconti|Valentina]] ([[1366]]-[[1408]]) edziniĝis al [[Ludoviko de Valois]], sukcedis la filo de dua geedziĝo Giovanni Maria ([[1389]]-[[1412]]). == En Milano == [[Dosiero:Biscione Visconteo1.jpg|eta|220ra|maldekstra|Viskonta blazono en la kastelo de [[Vigevano]]]] Lo fortuno de la Visconti komencis fine de la [[13-a jarcento]], precize en [[1262]] kiam [[Ottone Visconti]] iĝis iom hazarde [[ĉefepiskopo]] de Milano. Tio koincidis kun la batalo de Desio ([[1277]]) kie la trupoj de Ottone venkis tiujn popolajn de Napoleone Della Torre, al kio sekvis nova hegemonio en Milano, kie Ottone komence helpis la aristokratan partion, sed poste nur solidigis la povon de siaj parencoj. En [[1287]], post la detruo de [[Castelseprio]] kaj de la malvenko de Della Torre, Ottone sukcesis nomigi la familianon [[Mateo la 1-a Visconti|Matteo Visconti]] kiel "Capitano del popolo". Sed poste revenis Della Torre kaj Matteo Visconti ekziliiĝis. En [[1310]], profite de reamikigo fare de la imperiestro [[Henriko la 7-a]], Matteo revenis, enpoviĝis kaj komencis la unuigon de [[Lombardio]] sekvota poste de ties sukcedontoj. Komence de la 14-a jarcento la Visconti estis jam konsiderataj Senjoroj de [[Milano]]. La unuigo estis kompletata de [[Azzone Visconti]] ([[1302]] - [[1339]]), filo de [[Galeazzo I Visconti|Galeazzo]], kiu adoptis strukturoj kiu kunordigis politike la teritoriojn en la manoj de la dinastio. En [[1327]], je la morto de la patro, restis kiel unika heredonto kaj kun la titolo de ''Vicario di Milano'' kaj la asocio de liaj onkloj Luchino Visconti kaj Giovanni Visconti, regis per ia speco de [[triumviraro]]. Ĉe Giovanni Visconti, meze de la [[14-a jarcento]] okazis la unua granda etendo de la posedaĵoj de la familio post la venko sur la Senjoroj de [[Verona]] kaj la submeto de [[Ĝenovo]] kaj [[Bolonjo]]. [[Dosiero:Massima espansione Viscontea.png|eta|600ra|centre|Verde la teritorioj regataj de la familio Visconti je la morto de la Duko Gian Galeazzo Visconti]] Post la morto de Gian Galeazzo en [[1402]] la Duklando - kiu tiam havis la plej ampleksan teritorion - pasis al la filoj Giovanni Maria Visconti (mortinto en [[1412]]) kaj Filippo Maria Visconti (mortinto en [[1447]]), sed el la hegemonio, kiun Gian Galeazzo akiris perforte, tiuj apenaŭ kapablis konservi la plej malnovajn provincojn. La linio de la Dukoj de Milano finis en la maskla fadeno je la morto de Filippo Maria en [[1447]] kaj la Duklando pasis (post la mallonga sperto de la ''Aurea Repubblica Ambrosiana'' al [[Francesco Sforza]], kiu estis edzo de la [[neleĝeca filino]] de Filippo, Bianca Maria Visconti. Laŭ la leĝa ina linio, la Valois-Orleans, idaro de Valentina Visconti, fieris havi rajtojn sur Milano, kiujn ili postulis antaŭ [[Ludoviko la 12-a (Francio)|Ludoviko la 12-a de Francio]] komence de la [[16-a jarcento]]. De Uberto Visconti frato de Mateo la 1-a devenis la branĉo de la Visconti de Modrone, el kiuj devenas la [[reĝisoro]]j [[Luchino Visconti]] kaj [[Eriprando Visconti]]. == Genealogia arbo == {|align=center width=80% style="background:#48ffff; font-weight:700;text-align:center;color:navy;font-size:12pt;border:4px ridge navy;" |- |<font size=+1>Genealogio de la familio Visconti<br />&nbsp;Idaro de Uberto Visconte</font> (morto meze de 13-a jarcento)<hr width=100% bgcolor=navy /> |- |<ol style="background:#61ffff; text-align:left; font-weight:400; color:black; border-left: 1px solid navy;"> <li>&nbsp;Ottone Visconti<br />&nbsp;ĉefepiskopo de Milano ([[1262]])<br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1277]]-[[1278|78]]) e ([[1282]]-[[1285|85]]). <li>&nbsp; Andreotto Visconti (13-a jarcento) <ol style="background:#71ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp; Teobaldo Visconti ([[1251]]-[[1276]]) <ol style="background:#81ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp; Matteo Visconti <br />&nbsp;kapitano de la popolo de Milano ([[1287]]-[[1298]])<br />&nbsp; senjoro de Milano ([[1287]]-[[1302]]) kaj ([[1311]]-[[1322]]) <ol style="background:#91ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp; Galeazzo la 1-a Visconti<br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1322]]-[[1327]]) <ol style="background:#a1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp; Azzone Visconti <br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1329]]-[[1339]]) </ol> <li>&nbsp;Marco Visconti († [[1329]]) <li>&nbsp;Giovanni Visconti <br />&nbsp;ĉefepiskopo de Milano ([[1339]]) <br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1339]]-[[1354]]) <br />&nbsp;senjoro de Bolonjo kaj Ĝenovo ([[1331]]-[[1354]]). <ol style="background:#a1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp;Giovanni da Oleggio <br />&nbsp;senjoro de Bolonjo ([[1355]]-[[1360]]) </ol> <li>&nbsp;Luchino Visconti (avo)<br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1339]]-[[1349]]) <ol style="background:#a1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp;Luchino Novello († [[1399]]) </ol> <li>&nbsp;Stefano Visconti († [[1327]]) <ol style="background:#a1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp;Matteo la 2-a Visconti<br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1354]]-[[1355]]) <li>&nbsp;Galeazzo la 2-a Visconti<br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1354]]-[[1378]]) <ol style="background:#b1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp;Gian Galeazzo Visconti<br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1378]]-[[1395]])<br />&nbsp;duko de Milano ([[1395]]-[[1402]]) <ol style="background:#c1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp;Valentina Visconti<br />&nbsp;edzino de ([[1387]]) Ludoviko de Orleano <li>&nbsp;Giovanni Maria Visconti<br />&nbsp;duko de Milano ([[1402]]-[[1412]]) <li>&nbsp;Filippo Maria Visconti<br />&nbsp;duko de Milano ([[1412]]-[[1447]]) <ol style="background:#d1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp;Bianca Maria Visconti <br />&nbsp; en [[1441]] edzino de [[Francisko la 1-a Sforza]], poste duko de Milano </ol> </ol> </ol> <li>&nbsp;Bernabò Visconti<br />&nbsp;senjoro de Milano ([[1354]]-[[1385]]) </ol> </ol> <li>&nbsp;Uberto Visconti ([[1280]]?-[[1315]]) <ol style="background:#91ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp;Vercellino Visconti <br />&nbsp;''podestà'' de [[Vercelli]] ([[1317]]) e di [[Novara]] ([[1318]]-[[1320]]). <ol style="background:#a1ffff; border-left: 1px solid navy"> <li>&nbsp; .... ''linio de la Visconti de Modrone'' (markizoj ([[1694]]) poste dukoj ([[1813]]) de [[Vimodrone]]) kie apartenis [[Luchino Visconti]] kaj [[Eriprando Visconti]]. </ol> </ol> </ol> </ol> </ol> |} <gallery> Dosiero:Visconti Villa Corvini.JPG|Blazono de la Visconti en Villa Corvini en [[Parabiago]] Dosiero:IMG 7177 - Milano - Staz. C.le - Biscione visconteo usato come stemma di MI - Foto Giovanni Dall'Orto 18-Mar-2007.jpg|Blazono de la Visconti uzata kiel blazono de [[Milano]] ĉe la [[Milano Centrale (stacidomo)|Stazione Centrale di Milano]] </gallery> <div style="clear:both;"></div> == Bildaro == <gallery> <center> dosiero:Ottone_Visconti.jpg|<center>[[Ottone Visconti]]<br />(1207-1295) dosiero:Matteo I Visconti.jpg|<center>[[Mateo la 1-a Visconti|Mateo la 1-a]]<br />(1250-1322) dosiero:Galeazzo Visconti.png|<center>[[Galeazzo la 1-a Visconti|Galeazzo la 1-a]]<br />(1277-1328) dosiero:Lucchino Visconti.jpg|<center>[[Luchino Visconti (1287-1349)|Luchino]]<br />(1287-1349) dosiero:IMG_6009_-_Milano_-_Sant%27Eustorgio_-_Cappella_Visconti_-_Tomba_-_Foto_Giovanni_Dall%27Orto_-2-Mar-2007.jpg|<center>[[Stefano Visconti]]<br />(1287-1327) Dosiero:Giovanni Visconti.jpg|<center>[[Giovanni Visconti]]<br />(1290-1354) dosiero:Azzone Visconti.png|<center>[[Azzone Visconti]]<br />(1302-1339) dosiero:Matteo_II_Visconti.jpg|<center>[[Mateo la 2-a Visconti|Mateo la 2-a]]<br />(1319-1355) dosiero:Visconti,_Galeazzo_II.jpg|<center>[[Galeazzo la 2-a Visconti|Galeazzo la 2-a]]<br />(1320-1378) dosiero:Bernab%C3%B2_Visconti.jpg|<center>[[Bernabò Visconti]]<br />(1323-1385) Dosiero:Gian Galeazzo Visconti.jpg|<center>[[Gian Galeazzo Visconti|Gian Galeazzo]]<br />(1351-1402) Dosiero:Giovan Maria Visconti.png|<center>[[Giovanni Maria Visconti|Giovan Maria]]<br />(1388-1412) Dosiero:Filippo Maria Visconti.jpg|<center>[[Filippo Maria Visconti|Filippo Maria]]<br />(1392-1447) dosiero:Bianca Maria Visconti.jpg|<center>[[Bianka Maria Visconti|Bianka Maria]]<br />(1425-1368) dosiero:Blondeau,_Jacques_(1655-1698)_-_Il_card._Federico_Visconti,_arcivescovo_di_Milano.jpg|<center>[[Federiko Visconti]]<br />(1617–1693) </center> </gallery> <div style="clear:both;"></div> == Vidu ankaŭ == * [[Della Torre]] * [[Sforza]] * [[Historio de Milano]] * [[Listo de registoj de Milano]] * [[Batalo de Desio]] * [[Batalo de Parabiago]] * [[Luchino Visconti (1287-1349)|Luchino Visconti]] * [[Allegra Agnelli]], filantropino, filino de Anna Visconti de Modrone == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://genealogy.euweb.cz/italy/visconti1.html genealogia arbo] * [http://www.storiadimilano.it/Personaggi/Visconti/visconti.htm Visconti] [[Kategorio:Visconti| ]] [[Kategorio:Milano]] [[Kategorio:Dukoj de Milano|*]] [[Kategorio:Familiaj nomoj]] [[Kategorio:Nobelaj familioj de Italio]] [[Kategorio:Dinastioj]] [[Kategorio:Historio de Italio]] 1dgtdsyfmribpe9603ml5mqi5ijl976 Termika motoro 0 271444 9400934 8477416 2026-06-13T08:53:54Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400934 wikitext text/x-wiki {{Informkesto ilo | nomo = | vikidata-bildo=jes | bilda priskribo = | bilda grandeco = | aliaj nomoj = | klasifiko = | tipoj = | uzata por = | inventinto = | produktanto = | modelo = | rilataj = }} [[Dosiero:Carnot_heat_engine_2.svg|300ra|eta|dekstra|Diagramo de termika motoro: la varma fonto kun temperaturo <math>T_H</math> transpasas la varmon <math>Q_H</math> al la termika maŝino, kiu allasas varmon <math>Q_C</math> al la malvarma fonto kun temperaturo <math>T_C</math>; la termika motoro liveras laboron <math>W</math>.]] '''Termika motoro''' estas [[motoro]], kiu konvertas [[varmoenergio]]n al [[mekanika energio]]. En [[termodinamiko]] ĝi estas termodinamika sistemo en kiu cikla procedo okazas, dum kiu la sistemo plenumas pozitivan kvanton da laboro: iom da varmo fluas en la sistemon, pli malgranda kvanto elfluas dum ĉiu ciklo, la diferenco permesas produkti [[laboro (fiziko)|laboro]]n al ekstera medio. == Vidu ankaŭ == * [[Termodinamika ciklo]] {{Projektoj}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Motoroj]] [[Kategorio:Termodinamiko]] nzubi6dsmbzxa2ujsgqkzp5g05bn6hp Kastelo Arenenberg 0 276109 9400580 8763922 2026-06-12T20:08:19Z Sophie Graubert 75190 /* Napoleon-muzeo */ 9400580 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|burgo |kategorio = kastelo |lando = |regiono = |situo = |nomo = |establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}} |dato_tipo=Konsekro |arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=CH-TG |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |mapo lokumilo = iso |mapligilo = jes |zomo=13 }} [[Dosiero:ArenenbergSchloss.jpg|eta|dekstra|300px|<small>Kastelo Arenenberg</small>]] [[Dosiero:Arenenberggarten.JPG|eta|dekstra|200px|<small>Parko de Kastelo Arenenberg</small>]] '''Kastelo Arenenberg''' estas kastelo en la komunumo [[Salenstein]] en [[distrikto Steckborn]], [[Kantono Turgovio]], [[Svislando]]. [[Napoleono la 3-a]] pasigis parton de sia infanaĝo en Kastelo Arenenberg. Hodiaŭ la kastelo estas posedaĵo de Kantono Turgovio. == Historio == En la [[15-a jarcento]] - la ekzakta konstrudato ne estas konata - la kastelo apartenis al la nobela [[Konstanco DE|konstanca]] familio ''Brisacher'' kaj portis la nomon ''Arnhalden''. Ekde la [[17-a jarcento]] estas uzata la nomo Arenenberg. Inter [[1546]] kaj [[1548]] la kastelo estis komplete rekonstruita de ''Sebastian Geissberg'', la tiama reganta urbestro de Konstanco. Sub la konstanca nobelulo ''Hans Konrad von Schwarzach'' la kastelo estis deklarita en la jaro [[1585]] de la ŝtatoj de la [[Svisa Ĵurkomunumo]] kiel libera sidejo, tio signifis, ke la kastelo posedis sian propran jurisdikcion kaj ne devis tributi al la Ĵurkomunumo. == Napoleona epoko == Post pluraj posedantŝangoj la kastelon akiris la familio ''von Streng'', en kies posedaĵo ĝi restis, ĝis en la jaro [[1817]] ''Johann Baptist von Streng'' ĝin vendis al la franca eksreĝino [[Hortense de Beauharnais|Hortensio de Beauharnais]], la duonfilino de [[Napoleono la 1-a]] edzino de [[Louis Bonaparte]] kaj reĝino de Nederlando kaj patrino de [[Napoleono la 3-a]]. En la jaro [[1817]] ĝis [[1820]] la postgotika kastelo estis konstrue transformita de Hortense de Beauharnais. Ĝi ricevis la [[gablo|ŝtupargablon]], la ĉirkaŭantan muron, la turon kaj la tirponton, kiujn planis la konstanca arkitekto Wehrle. En la jaro [[1832]] ŝi aldonis novgotikan kapelon, kaj modifis la kastelan tegmenton. Estiĝis kastelo en la franca kamparbienstilo. Ŝia filo [[Louis Napoleon]], la posta imperiestro [[Napoleono la 3-a]] vendis ĝin en la jaro [[1843]]. Lia edzino Eugénie reaĉetis ĝin en la jaro [[1855]]. La imperiestrino renovigis kaj transformigis la kastelon en la jaroj [[1855]] kaj [[1874]]. Post la perdita franc-germana milito la kastelo devintus duan fojon esti ekzilejo de la franca imperiestra familio, pro la morto de Napoleono [[1873]] tamen la translokiĝo ne okazis. Parton de sia junaĝo Napoleono la 3-a pasigis en [[Alemanio]]. Li parolis la alemanan. Kiam li fariĝis imperiestro, li parolis alemane en [[Parizo]] kun la svisa ambasadoro, same alemano. == Napoleon-muzeo == En la jaro [[1906]] Eugénie donacis la bienon al la [[Kantono Turgovio]], kiu en la kastelo ek de tiam funkciigas la Napoleon-muzeon, kiu memorigas al la familio [[Bonaparte]]. En la iamaj ekonomikonstruaĵoj la kantono funkciigas agrikulturan eduk- kaj konsilejon. == Esperanto en Arenenberg == La 24-an de aprilo 2026 Svisa Esperanto-societo vizitis la kastelon kune kun germanaj samideanoj. Tiu ekskurso estis la kultura parto ĉirkaŭ la Ĝenerala Kunveno, kiu okazis en Dettingen-Konstanz. {{projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.napoleonmuseum.tg.ch Oficiala retejo de la Napoleon-muzeo] * [http://www.napoleon3d.de/frames/main.php Virtuala rondiro tra la Napoleon-muzeo] * [http://www.napoleonpark.ch/index.htm Retejo de la Napoleon-parko Arenenberg] * [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D8179.php Kastelo Arenenberg en la Historia Leksikono de Svislando] [[Kategorio:Kasteloj de Kantono Turgovio|Arenenberg]] 4asjpt485i2w5my27nigkb39mtjgxok 9400582 9400580 2026-06-12T20:09:01Z Sophie Graubert 75190 /* Esperanto en Arenenberg */ 9400582 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|burgo |kategorio = kastelo |lando = |regiono = |situo = |nomo = |establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}} |dato_tipo=Konsekro |arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=CH-TG |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |mapo lokumilo = iso |mapligilo = jes |zomo=13 }} [[Dosiero:ArenenbergSchloss.jpg|eta|dekstra|300px|<small>Kastelo Arenenberg</small>]] [[Dosiero:Arenenberggarten.JPG|eta|dekstra|200px|<small>Parko de Kastelo Arenenberg</small>]] '''Kastelo Arenenberg''' estas kastelo en la komunumo [[Salenstein]] en [[distrikto Steckborn]], [[Kantono Turgovio]], [[Svislando]]. [[Napoleono la 3-a]] pasigis parton de sia infanaĝo en Kastelo Arenenberg. Hodiaŭ la kastelo estas posedaĵo de Kantono Turgovio. == Historio == En la [[15-a jarcento]] - la ekzakta konstrudato ne estas konata - la kastelo apartenis al la nobela [[Konstanco DE|konstanca]] familio ''Brisacher'' kaj portis la nomon ''Arnhalden''. Ekde la [[17-a jarcento]] estas uzata la nomo Arenenberg. Inter [[1546]] kaj [[1548]] la kastelo estis komplete rekonstruita de ''Sebastian Geissberg'', la tiama reganta urbestro de Konstanco. Sub la konstanca nobelulo ''Hans Konrad von Schwarzach'' la kastelo estis deklarita en la jaro [[1585]] de la ŝtatoj de la [[Svisa Ĵurkomunumo]] kiel libera sidejo, tio signifis, ke la kastelo posedis sian propran jurisdikcion kaj ne devis tributi al la Ĵurkomunumo. == Napoleona epoko == Post pluraj posedantŝangoj la kastelon akiris la familio ''von Streng'', en kies posedaĵo ĝi restis, ĝis en la jaro [[1817]] ''Johann Baptist von Streng'' ĝin vendis al la franca eksreĝino [[Hortense de Beauharnais|Hortensio de Beauharnais]], la duonfilino de [[Napoleono la 1-a]] edzino de [[Louis Bonaparte]] kaj reĝino de Nederlando kaj patrino de [[Napoleono la 3-a]]. En la jaro [[1817]] ĝis [[1820]] la postgotika kastelo estis konstrue transformita de Hortense de Beauharnais. Ĝi ricevis la [[gablo|ŝtupargablon]], la ĉirkaŭantan muron, la turon kaj la tirponton, kiujn planis la konstanca arkitekto Wehrle. En la jaro [[1832]] ŝi aldonis novgotikan kapelon, kaj modifis la kastelan tegmenton. Estiĝis kastelo en la franca kamparbienstilo. Ŝia filo [[Louis Napoleon]], la posta imperiestro [[Napoleono la 3-a]] vendis ĝin en la jaro [[1843]]. Lia edzino Eugénie reaĉetis ĝin en la jaro [[1855]]. La imperiestrino renovigis kaj transformigis la kastelon en la jaroj [[1855]] kaj [[1874]]. Post la perdita franc-germana milito la kastelo devintus duan fojon esti ekzilejo de la franca imperiestra familio, pro la morto de Napoleono [[1873]] tamen la translokiĝo ne okazis. Parton de sia junaĝo Napoleono la 3-a pasigis en [[Alemanio]]. Li parolis la alemanan. Kiam li fariĝis imperiestro, li parolis alemane en [[Parizo]] kun la svisa ambasadoro, same alemano. == Napoleon-muzeo == En la jaro [[1906]] Eugénie donacis la bienon al la [[Kantono Turgovio]], kiu en la kastelo ek de tiam funkciigas la Napoleon-muzeon, kiu memorigas al la familio [[Bonaparte]]. En la iamaj ekonomikonstruaĵoj la kantono funkciigas agrikulturan eduk- kaj konsilejon. == Esperanto en Arenenberg == La 24-an de aprilo 2026 [[Svisa Esperanto-societo]] vizitis la kastelon kune kun germanaj samideanoj. Tiu ekskurso estis la kultura parto ĉirkaŭ la Ĝenerala Kunveno, kiu okazis en [[Dettingen-Konstanz]]. {{projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.napoleonmuseum.tg.ch Oficiala retejo de la Napoleon-muzeo] * [http://www.napoleon3d.de/frames/main.php Virtuala rondiro tra la Napoleon-muzeo] * [http://www.napoleonpark.ch/index.htm Retejo de la Napoleon-parko Arenenberg] * [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D8179.php Kastelo Arenenberg en la Historia Leksikono de Svislando] [[Kategorio:Kasteloj de Kantono Turgovio|Arenenberg]] jbopvuk1npfvtxujmwnoetttebde0u8 9400585 9400582 2026-06-12T20:10:17Z Sophie Graubert 75190 /* Esperanto en Arenenberg */ 9400585 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|burgo |kategorio = kastelo |lando = |regiono = |situo = |nomo = |establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}} |dato_tipo=Konsekro |arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=CH-TG |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |mapo lokumilo = iso |mapligilo = jes |zomo=13 }} [[Dosiero:ArenenbergSchloss.jpg|eta|dekstra|300px|<small>Kastelo Arenenberg</small>]] [[Dosiero:Arenenberggarten.JPG|eta|dekstra|200px|<small>Parko de Kastelo Arenenberg</small>]] '''Kastelo Arenenberg''' estas kastelo en la komunumo [[Salenstein]] en [[distrikto Steckborn]], [[Kantono Turgovio]], [[Svislando]]. [[Napoleono la 3-a]] pasigis parton de sia infanaĝo en Kastelo Arenenberg. Hodiaŭ la kastelo estas posedaĵo de Kantono Turgovio. == Historio == En la [[15-a jarcento]] - la ekzakta konstrudato ne estas konata - la kastelo apartenis al la nobela [[Konstanco DE|konstanca]] familio ''Brisacher'' kaj portis la nomon ''Arnhalden''. Ekde la [[17-a jarcento]] estas uzata la nomo Arenenberg. Inter [[1546]] kaj [[1548]] la kastelo estis komplete rekonstruita de ''Sebastian Geissberg'', la tiama reganta urbestro de Konstanco. Sub la konstanca nobelulo ''Hans Konrad von Schwarzach'' la kastelo estis deklarita en la jaro [[1585]] de la ŝtatoj de la [[Svisa Ĵurkomunumo]] kiel libera sidejo, tio signifis, ke la kastelo posedis sian propran jurisdikcion kaj ne devis tributi al la Ĵurkomunumo. == Napoleona epoko == Post pluraj posedantŝangoj la kastelon akiris la familio ''von Streng'', en kies posedaĵo ĝi restis, ĝis en la jaro [[1817]] ''Johann Baptist von Streng'' ĝin vendis al la franca eksreĝino [[Hortense de Beauharnais|Hortensio de Beauharnais]], la duonfilino de [[Napoleono la 1-a]] edzino de [[Louis Bonaparte]] kaj reĝino de Nederlando kaj patrino de [[Napoleono la 3-a]]. En la jaro [[1817]] ĝis [[1820]] la postgotika kastelo estis konstrue transformita de Hortense de Beauharnais. Ĝi ricevis la [[gablo|ŝtupargablon]], la ĉirkaŭantan muron, la turon kaj la tirponton, kiujn planis la konstanca arkitekto Wehrle. En la jaro [[1832]] ŝi aldonis novgotikan kapelon, kaj modifis la kastelan tegmenton. Estiĝis kastelo en la franca kamparbienstilo. Ŝia filo [[Louis Napoleon]], la posta imperiestro [[Napoleono la 3-a]] vendis ĝin en la jaro [[1843]]. Lia edzino Eugénie reaĉetis ĝin en la jaro [[1855]]. La imperiestrino renovigis kaj transformigis la kastelon en la jaroj [[1855]] kaj [[1874]]. Post la perdita franc-germana milito la kastelo devintus duan fojon esti ekzilejo de la franca imperiestra familio, pro la morto de Napoleono [[1873]] tamen la translokiĝo ne okazis. Parton de sia junaĝo Napoleono la 3-a pasigis en [[Alemanio]]. Li parolis la alemanan. Kiam li fariĝis imperiestro, li parolis alemane en [[Parizo]] kun la svisa ambasadoro, same alemano. == Napoleon-muzeo == En la jaro [[1906]] Eugénie donacis la bienon al la [[Kantono Turgovio]], kiu en la kastelo ek de tiam funkciigas la Napoleon-muzeon, kiu memorigas al la familio [[Bonaparte]]. En la iamaj ekonomikonstruaĵoj la kantono funkciigas agrikulturan eduk- kaj konsilejon. == Esperanto en Arenenberg == La 24-an de aprilo 2026 [[Svisa Esperanto-Societo]] vizitis la kastelon kune kun germanaj samideanoj. Tiu ekskurso estis la kultura parto ĉirkaŭ la Ĝenerala Kunveno, kiu okazis en [[Dettingen-Konstanz]]. {{projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.napoleonmuseum.tg.ch Oficiala retejo de la Napoleon-muzeo] * [http://www.napoleon3d.de/frames/main.php Virtuala rondiro tra la Napoleon-muzeo] * [http://www.napoleonpark.ch/index.htm Retejo de la Napoleon-parko Arenenberg] * [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D8179.php Kastelo Arenenberg en la Historia Leksikono de Svislando] [[Kategorio:Kasteloj de Kantono Turgovio|Arenenberg]] kfjgvfandytvh07b3xzhgx7u87ijr6w Tonaya 0 284700 9400985 8965229 2026-06-13T09:13:47Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400985 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo=Tonaya | lando=Meksiko | statuso=Komunumo | | | devizo= | patrono= | mapo2 ={{Situo sur mapo|Meksiko |Teksto = Situo de {{PAĜNOMO}} en Meksiko |Lat-dir = N | Lon-dir = U |Lat-g = 19 | Lat-m = 47| Lat-s =00 |Lon-g = 103 | Lon-m = 58 | Lon-s =00 |floso=center |Larĝo=300 }} | bildo=| | longitudo-gradoj=103 | longitudo-minutoj=58 | longitudo-sekundoj= | longitudo-direkto= U | latitudo-gradoj=19 | latitudo-minutoj=47 | latitudo-direkto= N | montrukoordinatojn = entekste | ŝtato=Jalisco | regiono=Sierra de Amula | provinco= | departemento= | arondismento= | distriktaro= | kantono= | distrikto= | fondo= | registaro= | estro= | alto= 800 | areo= 491,28 km² | loĝ=5557 | dens= | HDI= | interkom= | ĝemel= | horzono=UTC -6 | pk= | tel= | aŭto= | kodo= | laŭ= | TTTejo= | }} '''Tonaya''' estas unu el la 126 komunumoj de la [[Meksiko|meksika]] subŝtato [[Jalisco]]. La ĉefurbo de la komunumo estas [[Tonaya]]. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la [[INEGI]], do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 102. == Geografio == '''Tonaya''' apartenas al la regiono [[Sierra de Amula (regiono)|Sierra de Amula]] kiu situas relative okcidente interne de la subŝtato. Al tiu regiono apartenas entute 11 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la [[INEGI]]) 5557 loĝantojn. El tiuj estis 2680 viroj kaj 2877 virinoj. La komunumo havas surfacon de 491,28 km². La meza alteco estas 800 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 18,6 C. En la komunumo estas 617,7 mm da precipitaĵo jare. [[Dosiero:Regiones de Jalisco.svg|eta|maldekstra|270ra|Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.]] == Sociogeografio == En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 2082 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1740 scipovis legi kaj skribi kaj 339 viroj estis analfabetoj. Do 16.28 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 2335 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 2080 sciis legi kaj skribi kaj 251 virinoj estis analfabetoj. Do 10,75 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Tonaya vivis 6010 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 0 indiĝenoj. Tio signifas ke 0 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj. Fontoj: Statistikoj de la [[INEGI]]: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado). == Eksteraj ligiloj == * [http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/jalisco/mpios/14102a.htm Tonaya] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070324072858/http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/jalisco/mpios/14102a.htm |date=2007-03-24 }} en ''Enciclopedia de los Municipios de México'' ({{es}}) [[Kategorio:Komunumoj de Jalisco]] fsagrevtbdyzo3xc8ycgcx3vbfvuoft Ŝvabaĥo 0 285135 9400415 9386539 2026-06-12T16:12:49Z Moldur 2507 laŭ diskutpaĝo 9400415 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Kant Alte-Schwabacher.png|eta|250ra|Montro de teksto skribita per ŝvabaĥo]] [[Dosiero:Gebrochene Schriften.png|dekstra|eta|250ra|Komparo de ŝvabaĥo kun aliaj tipoj de literoj]] '''Ŝvabaĥo''' (germane ''Schwabacher'') estas [[Gotikaj literoj|gotika rompa skribmaniero]] kun granda ornamaĵaro, devenanta el la [[16-a jarcento]], markata kiel [[kursivo]] de [[frakturo (skribo)|frakturo]]. Tiu ĉi larĝa rondigita skribmaniero estas el hodiaŭa vidpunkto por laikoj sole malfacile legebla, sed siatempe ĝi estis uzata por klara kaj legebla formo, sed kontraŭ al pli antaŭaj gotikaj skriboj ĝi seniĝis de ekz. granda kvanto de mallongigoj kaj [[ligaturo]]j. En certa senco ĝi estas por kelkaj ĉeĥaj aŭ germanaj skribaj dokumentoj transira skribo inter gotika kaj novgotika etapo. La skribo estas nomita laŭ urbo [[Schwabach]] apud [[Nurenbergo]]. En la ŝvabaĥo estas presita [[Biblio de Kralice]] el la jaroj [[1579]]–[[1594]] kaj presaĵoj de [[Jiří Melantrich]]. Al la ŝvabaĥo en [[Germanio]] ekde la [[17-a jarcento]], do proporcie baldaŭ, ligis novgotika malfrue bastarda frakturo. En la ĉeĥaj landoj la ŝatateco de ŝvabaĥo daŭrigis krom aliaj novgotikaj skriboj en presaĵoj ĝis la [[18-a jarcento]], okaze de malpli valoraj verkoj ĝis fino de la [[19-a jarcento]]. Pli malfacile legebla skribita ŝvabaĥo ne havis klare kodifikitan aspekton. == Rilataj temoj == * [[Frakturo (skribo)|Frakturo]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Skriboj]] [[Kategorio:Tiparoj]] [[Kategorio:Skribo]] [[Kategorio:Tipografio]] [[Kategorio:Kulturo de Germanio]] lrx8sahxkhbmowccsopgz9i1b6og7jf David Hockney 0 285162 9400421 9400183 2026-06-12T16:32:48Z ~2026-34467-80 258538 9400421 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''David HOCKNEY''' (naskiĝis la [[9-an de julio]] [[1937]] en [[Bradford]] - mortis la [[11-an de junio]] [[2026]] en [[Londono]]) estis [[Britio|brita]] [[pentristo]], enscenigisto kaj fotisto. Li signife kontribuis al la movado [[Poparto]] en la [[1960-aj jaroj]], kaj estas konsiderita kiel unu el la plej influaj britaj artistoj de la [[20-a jarcento]] kaj pli precize en la [[Novekspresionismo]]. Lia pliaĝa fratino, Margaret Hockney, vivas en [[Yorkshire]] kaj ankaŭ estas artisto kaj fotisto. Li nun vivas apud [[Beuvron-en-Auge]], en regiono [[Normandio]], [[Francio]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.ouest-france.fr/normandie/caen-14000/l-artiste-david-hockney-quitte-los-angeles-pour-la-normandie-6516952|titolo=L’artiste David Hockney quitte Los Angeles pour la Normandie|eldoninto:[[Ouest-France]]|dato=12/09/2019|lingvo=fr}}</ref> [[Dosiero:1995 BMW 850 CSi by David Hockney - door closeup.jpg|centra|eta|1995 [[BMW]] 850 CSi]] [[Dosiero:BMW Art Car no. 14, 850CSi David Hockney (1995).jpg|centra|eta|BMW aŭto Ilustrita fare de Hockney]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|http://www.hockney.com/}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hockney, David}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] [[Kategorio:Anglaj fotistoj]] [[Kategorio:Postmodernismaj artistoj]] [[Kategorio:Gejaj artistoj]] hkyv8iy0sfmiijydyj8b8f4x4w7cjq7 9400422 9400421 2026-06-12T16:34:35Z ~2026-34467-80 258538 9400422 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''David HOCKNEY''' (naskiĝis la [[9-an de julio]] [[1937]] en [[Bradford]] - mortis la [[11-an de junio]] [[2026]] en [[Londono]]) estis [[Britio|brita]] [[pentristo]], enscenigisto kaj fotisto. Li signife kontribuis al la movado [[Poparto]] en la [[1960-aj jaroj]], kaj estas konsiderita kiel unu el la plej influaj britaj artistoj de la [[20-a jarcento]] kaj pli precize en la [[Novekspresionismo]]. Lia pliaĝa fratino, Margaret Hockney, vivas en [[Yorkshire]] kaj ankaŭ estas artisto kaj fotisto. [[Dosiero:1995 BMW 850 CSi by David Hockney - door closeup.jpg|centra|eta|1995 [[BMW]] 850 CSi]] [[Dosiero:BMW Art Car no. 14, 850CSi David Hockney (1995).jpg|centra|eta|BMW aŭto Ilustrita fare de Hockney]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|http://www.hockney.com/}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hockney, David}} [[Kategorio:Britaj pentristoj]] [[Kategorio:Anglaj fotistoj]] [[Kategorio:Postmodernismaj artistoj]] [[Kategorio:Gejaj artistoj]] 4a7lfd4qibqh0kn5c23z6uzc7uydzxr Marcello Bacciarelli 0 290451 9400941 8347237 2026-06-13T08:56:11Z Sj1mor 12103 9400941 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Marcello Bacciarelli, [[memportreto]] ([[1793]])}} '''Marcello Bacciarelli''' (naskiĝis la {{daton|16|februaro|1731}} en [[Romo]], mortis la {{daton|5|januaro|1818}} en [[Varsovio]]) estis [[Italio|itala]] [[pentristo]] kaj reprezentanto de [[baroko]] kaj [[klasikismo]], de [[1756]] aktiva en [[Pollando]], de [[1766]] kortega pentristo de la reĝo [[Stanislao Aŭgusto Poniatowski]], profesoro de la [[Universitato de Varsovio|Reĝa Universitato de Varsovio]] kaj [[framasono]]. {{Projektoj}} {{Ĝermo|italo|pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bacciarelli, Marcello}} [[Kategorio:Polaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Framasonoj]] mw7mvsg1pue0dpqh3h0ibjalo9spmmw Arboleas 0 292236 9400270 8672565 2026-06-12T12:10:52Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9400270 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo=Arboleas | lando= | statuso=Municipo | flago=Bandera de Arboleas (Almería).svg | blazono=Escudo de Arboleas (Almería).svg | devizo= | patrono= | mapo=Map of Arboleas (Almería).png | mapo2= {{Situo sur mapo |Andaluzio |Teksto=Arboleas |Bordo=none |Lon-g=2|Lon-m=4 | Lon-dir=U |Lat-g=37|Lat-m=21 |Larĝo=280 |Titolo=Arboleas sur la municipa mapo de Andaluzio |montrukoordinatojn=ne }} | bildo-priskribo=Arboleas (Almería, Andaluzio) | bildo= | longitudo-gradoj=2 | longitudo-minutoj=4 | longitudo-sekundoj= | longitudo-direkto=U | latitudo-gradoj=37 | latitudo-minutoj=21 | latitudo-sekundoj= | latitudo-direkto=N | montrukoordinatojn = entekste,titolo | ŝtato={{ESP}} | aŭtonomio = {{Andaluzio}} | provinco = [[Dosiero:Flag Almería Province.svg|22ra]] [[Almería]] | municipo = Arboleas | regiono= | mikroregiono= | departemento= | arondismento= | distriktaro= | kantono= | distrikto= | fondo= | registaro=Ayuntamiento de Arboleas | estro= | komunumestro-titolo = Alcalde | komunumestro-partio = | alto= 278 m | areo= 65 km<sup>2</sup> | loĝ= 3904 <ref>[http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm04017.htm SIMA] 2007.</ref> | dens=60.1 | HDI= | interkom= | ĝemel= | horzono= | pk= | tel= | aŭto= | kodo= | laŭ= | TTTejo=[http://www.Arboleas.es Arboleas.es] | }} '''Arboleas''' estas [[vilaĝo]] kaj [[municipo]] de la Aŭtonoma Komunumo [[Andaluzio]], en la [[provinco]] [[Provinco de Almería|Almería]], sude de [[Hispanio]]. La areo de la municipo estas 65 km<sup>2</sup> kie loĝas 3904 geloĝantoj, do loĝdenso estas 60.1 loĝ./km<sup>2</sup>. Arboleas situas je 120 km de la provinca ĉefurbo [[Almería]]. Arboleas estas borde de la rivero Almanzora, sur la deklivaro de la montaro Filabres, en la komarko [[Valo de Almanzora]]. Ĝi estas ĉirkaŭata de [[Albox]], [[Zurgena]], [[Lubrín]], [[Albanchez]], [[Cantoria]] kaj [[Taberno]]. == Demografio == Laŭ statistikoj de la andaluza registaro ([http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm04017.htm SIMA], 2007) la 3904 geloĝantoj de la municipo '''Arboleas''' estas 1893 inoj kaj 2011 viroj. En la 65-kvadratkilometra teritorio estas 19 [[setlejo]]j, kie loĝas 2932 geloĝantoj, kaj aliaj 972 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 23, 15 inoj kaj 8 viroj, kaj mortis 21, 12 inoj kaj 9 viroj. Tiel la [[natura kresko]] estis 2 (0.1%). La laborkapabla loĝantaro estis 620 homoj (15.9%). == Vilaĝoj kaj loĝlokoj == :Arboleas: 1307 loĝ. laŭ INE 2008.<ref>[http://www.ine.es/nomen2/index.do?accion=busquedaDesdeHome&nombrePoblacion=arboleas&x=9&y=11 INE] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304111638/http://www.ine.es/nomen2/index.do?accion=busquedaDesdeHome&nombrePoblacion=arboleas&x=9&y=11 |date=2016-03-04 }} 2008.</ref> :Casablanca: 35 loĝ. :La Cinta: 158 loĝ. :El Germán: 310 loĝ. :Limaria: 369 loĝ. :La Perla: 301 loĝ. :El Prado: 371 loĝ. :El Rincón: 128 loĝ. :Los Cojos: 271 loĝ. :Los Colorados: 44 loĝ. :El Chopo: 73 loĝ. :Los Garcías: 538 loĝ. :La Hoya: 36 loĝ. :Los Huevanillas: 111 loĝ. :Los Llanos de Arboleas: 141 loĝ. :Los Blesas: 72 loĝ. :Los Peraltas: 36 loĝ. == Vidu ankaŭ == * [[Listo de municipoj de provinco Almería]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm04017.htm Arboleas] - Statistikoj en ''Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía''. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Municipoj de Provinco Almería}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Municipoj de Andaluzio]] [[Kategorio:Geografio de Andaluzio]] hjovz8ctlmy71ylz2zra1rjjfa918e5 Wohlen AG 0 298309 9400444 9314899 2026-06-12T17:37:53Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400444 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Wohlen}} {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Wohlen |blazono=[[Dosiero:CHE Wohlen AG COA.svg|eta|120ra|centre|Blazono de Wohlen]] |bildo=[[Dosiero:WohlenAG.jpg|eta|285ra|centre| Wohlen]] |kantono=Argovio |distrikto=[[Bremgarten (distrikto)|Bremgarten]] |koord={{Koordinatoj gms|47|21|3|N|8|16|40|E}} |loĝantoj=14200 |areo=12,46 |alteco=421 |poŝtkodo=5610 |kodo=4082 }} ''' Wohlen''' estas [[Listo de urboj en Svislando|urbo]] kaj komunumo en la [[distrikto Bremgarten]] de [[Kantono Argovio]], [[Svislando]]. Ĝi havis 14200 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. == Geografio == La urbo Wohlen situas ĉe la bordo de la rivero [[Bünz]] grandparte en la ebenaĵo de la Bünz-Valo kaj je proksimume triono ĉe la sudokcidenta deklivo de la montoĉeno ''Wagenrain''. Al la urbo Wohlen apartenas ek de [[1914]] ankaŭ la vilaĝo [[Anglikon]]. == Najbaraj komunumoj == La komunumo Wohlen limas en nordo al [[Hägglingen]] kaj [[Niederwil AG|Niederwil]], en nordokcidento al [[Fischbach-Göslikon]], en oriento al [[Bremgarten AG|Bremgarten]], en sudo al [[Waltenschwil]] kaj [[Büttikon]], en okcidento al [[Villmergen]], kaj en nordokcidento al [[Dottikon]]. == Trafiko == Wohlen situas ĉe la trajnlinio de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de [[Lencburgo]] al [[Rotkreuz]]. Samtempe Wohlen estas la [[Wohlen AG (stacidomo)|finhaltejo]] de la mallarĝŝpura fervojo Wohlen-[[Bremgarten AG|Bremgarten]]-[[Dietikon]]. La urbo disponas pri propra loka busreto kaj estas ankaŭ elirpunkto de diversaj [[poŝtaŭto]]linioj. == Historio == La unua dokumenta mencio de Wohlen datiĝas el la jaro [[1178]] kiel ''Wolon''. Ek de [[1185]] Wohlen formis parton de la familia havaĵo de la [[Habsburgoj]]. En la jaro [[1415]] la [[Svisa Ĵurkomunumo]] konkeris Argovion kaj atribuis Wohlen al la ''Libera Distrikto'', kiu troviĝis sub komuna servuteco de la membroj de la Jŭkomunumo. En la jaro [[1529]] la loĝantoj de Wohlen aliĝis al la [[reformacio]] sed devis post la [[2-a Milito de Kappel]] repreni la katolikan kredon. En marto [[1798]] la francaj trupoj liberigis Argovion de la ĵurkomunuma servuteco kaj deklaris la [[Helveta Respubliko|Helvetan Respublikon]]. Wohlen nun dum kvin jaroj fariĝis parto de la tiama [[Kantono Baden]]. Post la malfondo de Kantono Baden la komunumo en la jaro [[1803]] estis integrita al la [[distrikto Bremgarten]] de la nova [[Kantono Argovio]]. En la jaro [[1914]] la ĝis tiam aŭtonoma komunumo [[Anglikon]] post bankrotiĝo pro lerneja konstruo per kantona dekreto estis integrita al la komunumo Wohlen. En la [[1960-aj jaroj]] la komunumo Wohlen superis la nombron de 10000 loĝantoj kaj atingis la grandecon de urbo. == Vidu ankaŭ == * [[Wohlen]] * [[Wohlen AG (stacidomo)]] * [[Wohlen Oberdorf (stacidomo)]] * [[Erdmannlistein (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.wohlen.ch Oficiala retejo de la komunumo Wohlen] {{Navigilo:Komunumoj de la distrikto Bremgarten}} [[Kategorio:Urboj de Svislando]] t70tmgtrrg83mzjy1jy65zwjyni191c Tijuana (komunumo) 0 301807 9400971 8731432 2026-06-13T09:05:32Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400971 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo=Tijuana | lando=Meksiko | statuso=Komunumo | flago= | blazono= | devizo= | patrono= | mapo2 = | latitudo = 32/32/5/N | longitudo = 117/2/37/W | regiono-ISO = MX-BCN | situo sur mapo2 = Meksiko | zomo = 8 | bildo=Tijuana en Baja California.svg | bildo-priskribo=Situo de Tijuana en [[Malsupra Kalifornio]] | ŝtato=Baja California | regiono= | distrikto= | provinco= | departemento= | arondismento= | distriktaro= | kantono= | fondo= | registaro= | estro= | alto= 20 | areo= 879.2 | loĝ=1410700 | dens= | HDI= | interkom= | ĝemel= | horzono=UTC -8 | pk= | tel= | aŭto= | kodo= | laŭ= | TTTejo=http://www.tijuana.gob.mx | }} ''' Tijuana''' estas unu el la 5 komunumoj de la [[Meksiko|meksika]] subŝtato [[Malsupra Kalifornio]]. La ĉefurbo de la komunumo estas [[Tijuana]]. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la [[INEGI]], do laŭ la nacia geografia instituto estas 4. Norde ĝi limas al [[Usono]], sude al la komunumo [[Playas de Rosarito]] kaj [[Ensenada (komunumo)|Ensenada]], oriente al la komunumo [[Tecate (komunumo)|Tecate]] kaj oriente al la [[Pacifika Oceano]]. == Geografio == La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la [[INEGI]]) 1410700 loĝantojn. El tiuj estis 709093 viroj kaj 701607 virinoj. El tiu sumo la plej granda parto apartenas al la ĉefurbo. Tie vivas ĉirkaŭ 1.286.000 loĝantoj. La komunumo havas surfacon de 879,2 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 20 metroj super la marnivelo. == Sociogeografio == En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 13902 indiĝenoj. El tiuj 10347 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 10347 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). [[Dosiero:Playas de Tijuana.jpg|eta|300ra|Plaĝo de Tijuana]] [[Dosiero:TijuanaStreet-small.JPG|eta|300ra|Avenuo de Tijuana]] Fontoj: Statistikoj de la [[INEGI]]: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado). == Politiko == === Delegacioj === La komunumo oni povas dividi en 9 tiel nomataj delegacioj. Ĉiu delegacio havas propran administradon, kiu ofertas diversajn servojn (civila registro, publikaj laboroj, komuna evoluo, urba kontrolo k. a.). Ĝin estras la tiel nomata "delegado" (delegito). La naŭ delegacioj estas: * '''1. Centro'''. Temas pri la historia centro de Tijuana, kie troviĝas la komunuma urbodomo. En ĉi-tiu komunuma parto troviĝas gravaj kaj konataj stratoj kiel ekzemple la Avenida Revolución, kiu estas unu el la plej konataj stratoj de la urbo. Ankaŭ grava estas la "Paseo de los Héroes". En tiu strato troviĝas interesaj kaj gravaj konstruaĵoj kiel ekzemple la kultura centro de Tijuana, la placo "Rio Tijuana", la hotelo "Camino Real". * '''2. Mesa de Otay'''. En tiu delegacio troviĝas la flughaveno de la komunumo [[Abelardo L. Rodríguez (flughaveno)|Abelardo L. Rodríguez]] kaj la aŭtonoma universitato de Baja Califonia (UABC). * '''3. Playas de Tijuana'''. En tiu delegacio troviĝas la plaĝoj de la urbo. Tiu urboparto ne nur estas grava pro la turismo, sed ankaŭ, ĉar en ĝi komencas la gravaj stratoj kiuj kondukas al Rosarito, Ensenada kaj aliaj partoj de la duoninsulo. * '''4. La Mesa'''. En "La Mesa" (signifo en Esperanto: La tablo) estas la parko "Morelos", kiu estas la plej granda publika parko de la urbo. * '''5. San Antonio de los Buenos'''. Tiu parto de la urbo ĉefe estas por celoj de loĝado. * '''6. Sánchez Taboada'''. Tiu delegacio estas nur por loĝado kaj nur escepte en ĝi troviĝas iom da komercaj lokoj kaj industrio. * '''7. Centenario'''. En tiu parto de la urbo troviĝas plej multe da industrio. La plej granda parto de tiu delegacio nomiĝas "Ciudad Industrial", kio signifas "industria urbo". * '''8. Cerro Colorado'''. Tiu delegacio estas sur monteto. Temas pri la plej alta punkto de la urbo Tijuana. Sur la pinto de la monteto troviĝas antenoj por radiostacioj kaj televido. * '''9. La Presa'''. Temas pri la plej granda delegacio. Ĝi ricevis sian nomon pro artefarita lago kun la nomo Abelardo L. Rodríguez kaj ĝi situas en la plej suda parto de la komunumo. En "La Presa" estas uzita por plej diversaj celoj: loĝado, industrio kaj komcerco. === Komunumestroj === * ([[1953]] - [[1956]]): [[Gustavo Aubanel Vallejo]] * ([[1956]] - [[1959]]): [[Manuel Quiroz Labastida]] * ([[1959]] - [[1962]]): [[Xicoténcatl Leyva Alemán]] * ([[1962]] - [[1965]]): [[Ildefonso Velásquez]] * ([[1965]] - [[1968]]): [[Francisco López Gutiérrez]] * ([[1968]] - [[1970]]): [[Ernesto Pérez Rul]] * ([[1970]] - [[1971]]): [[José Manuel González (político)|José Manuel González]] * ([[1971]] - [[1974]]): [[Marco Antonio Bolaños Cacho]] * ([[1974]] - [[1977]]): [[Fernando Márquez Arce]] * ([[1977]] - [[1980]]): [[Xicoténcatl Leyva Mortera]] * ([[1980]] - [[1983]]): [[Roberto Andrade Salazar]] * ([[1983]] - [[1986]]): [[René Treviño Arredondo]] * ([[1986]] - [[1989]]): [[Federico Valdés Martínez]] * ([[1989]] - [[1992]]): [[Carlos Montejo Fabela]] * ([[1992]] - [[1995]]): [[Héctor Osuna]] * ([[1995]] - [[1998]]): [[José Guadalupe Osuna Millán]] * ([[1998]] - [[2001]]): [[Francisco Vega de Lamadrid]] * ([[2001]] - [[2004]]): [[Jesús González Reyes]] * ([[2004]] - [[2006]]): [[Jorge Hank Rhon]] * ([[2006]] - [[2007]]): [[Kurt Honold Morales]] * ([[2007]] - [[2010]]): [[Jorge Ramos Hernández]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/bajacalifornia/municipios/02004a.htm Tijuana] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930033451/http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/bajacalifornia/municipios/02004a.htm |date=2007-09-30 }} en ''Enciclopedia de los Municipios de México'' ({{es}}) [[Kategorio:Komunumoj de Baja California]] 5upi5pqkyr6duzuiajzfs3b9fodwekk Tibor Dengyel 0 306480 9400327 8480688 2026-06-12T13:05:48Z Sj1mor 12103 9400327 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''DENGYEL [[Tibor (virnomo)|Tibor]]''' [dendjel] estis rumania hungara-belga pentristo. Li estis naskita la [[8-an de novembro]] [[1913]] en [[Koloĵvaro]] kaj mortinta en [[2000]], ?). == Biografio == Tibor Dengyel inter 1931-34 studis en [[Belarta Altlernejo de Kluĵo kaj Temeŝvaro]] ĉe Aurél Ciupe, poste de 1935 ĝis 1940 en la [[Hungara Belarta Universitato|Hungara Belarta Altlernejo]] de [[Budapeŝto]]. De 1935 li vivis en [[Hungarujo]], ekde [[1948]] en [[Bruselo]], kie li establis pentristan lernejon. == Fonto == * Artportal * [http://tibor-dengyel.skynetblogs.be/ Blogo] {{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Projektoj}} {{Vivtempo|Dengyel, Tibor}} [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj]] [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio]] lyk2sqjbgpm3e7gktxcv09oskrt90iw Muzeo Thyssen-Bornemisza 0 307753 9401142 9381762 2026-06-13T11:38:42Z Sj1mor 12103 9401142 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |priskribo de bildo= |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=ES-MD |situo sur mapo = Madrido (urbo) |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= Guillermo Solana (Arta Direktoro), Evelio Acevedo (Manaĝa Direktoro) |vizitantoj= {{formatnum:1052014}} (2017) }} [[Dosiero:El Greco (Doménikos Theotokópoulos) - The Annunciation - Google Art Project.jpg|eta|dekstra|300px|''La Anonco'' de [[El Greco]], unu el la pli ol 700 verkaĵoj de la muzeo.]] La '''Muzeo Thyssen-Bornemisza''' estas [[muzeo]] pri antikva [[arto]] kaj de la [[20-a jarcento]] (en ĝia plejparto pentraĵoj) kiu troviĝas en [[Madrido]], [[Hispanio]]. Ĝia ekzistado ŝuldiĝas al la interkonsento pri luado ([[1988]]) kaj posta akirado de la Hispana Registaro en julio [[1993]], de ampleksa kolekto de la kolekto de la familio Thyssen-Bornemisza laŭlonge de du generacioj. Ĉi tiu privata kolekto kalkulis je multnombraj eksterlandaj artistoj malĉeestaj en la hispanaj pinakotekoj, ekde [[gotiko]] ([[Duccio]], [[Jan van Eyck]]) ĝis ''[[pop art]]'' kaj en la 1980-aj jaroj (Tom Wesselmann, [[Lucian Freud]]), kiu rezultigas perfektan komplementon por la du ĉefaj muzeoj de Madrido, la [[Prado-Muzeo]] kaj la [[Muzeo Reĝino Sofia]]. Ili tri formas la konatan ''[[Triangulo de la Arto]]'', eble la regiono plej grava laŭ pentrokolektoj en Eŭropo. La institucio, gvidata sub publika fondaĵo, havas sian sidejon en historia konstruaĵo, la Palaco Villahermosa, kie ĝi posedas pli ol 700 verkaĵojn. Danke al ĝia anekso poste aldonata kun aliaj pruntedonitaj objektoj de la Kolekto Carmen Thyssen-Bornemisza, kaj krom tio, ĝi havas aliajn 60 proprajn en [[Barcelono]]. La muzeo estis inaŭgurita la [[8-a de oktobro]] [[1992]], kun la ĉeesto de la reĝoj de Hispanio. En [[2004]] ampleksiĝis por la akceptado de la plej valora nukleo de la Kolekto Carmen Thyssen-Bornemisza per la prezo de du apudaj konstruaĵoj, apartenantaj al la familio Goyeneche, == Kolektoj == La Muzeo Thyssen-Bornemisza de Madrido montras pli ol 700 verkaĵoj kronologie, komencante en la [[Gotiko]] kaj finiĝante en la [[20-a jarcento]]; Ĝi ofertas panoramon de antikva kaj moderna arto en sama loko, rara kazo en la eŭropaj muzeoj. La profilo, preskaŭ enciklopedieca, povas ilustri per si mem la evoluadon de la eŭropa kaj usona pentrartoj, kvankam speciale per la artisma kunteksto en la komplementigaj sekcioj de la [[Prado-Muzeo]] kaj la [[Muzeo Reĝino Sofia]], ĉefe pri itala mezepoka pentrarto, germana renesanco, nederlanda baroko kaj internaciaj tendencoj ekde la [[realismo]]. == Galerio == <gallery mode="packed"> Dosiero:Hans Holbein, the Younger, Around 1497-1543 - Portrait of Henry VIII of England - Google Art Project.jpg|[[Hans Holbein la pli juna]]: [[Henriko la 8-a]] Dosiero:Canaletto - The Piazza San Marco in Venice - Google Art Project.jpg|[[Canaletto]]: ''Piazza San Marco'' Dosiero:Derick Baegert 001.jpg|[[Ernst Ludwig Kirchner]]: La kapitano sub la kruco Dosiero:Vittore Carpaccio - Young Knight in a Landscape - Google Art Project.jpg|[[Vittore Carpaccio]]: ''Portreto de kavaliro'' Dosiero:Lucas Cranach d. Ä. - Quellnymphe (Museo Thyssen-Bornemisza).jpg|[[Lucas Cranach la Maljuna]]: Ripozanta printempa nimfo Dosiero:Albrecht Dürer - Jesus among the Doctors - Google Art Project.jpg|[[Albrecht Dürer]]: La dekdujara Jesuo inter la skribistoj Dosiero:Domenico Ghirlandaio, 1489-1490 - Portrait of Giovanna Tornabuoni - Google Art Project.jpg|[[Domenico Ghirlandaio]]: Giovanna Tornabuon Dosiero:Paul Gauguin 077.jpg|[[Paul Gauguin]]: Venado kaj Irado (Kolekto Carmen Thyssen-Bornemisza) Dosiero:Ernst Ludwig Kirchner - Fränzi vor geschnitztem Stuhl - Google Art Project.jpg|[[Ernst Ludwig Kirchner]]: ''Fränzi antaŭ ĉizita seĝo'' Dosiero:Nicolaes Maes 002.jpg|Nicolaes Maes: ''La impertinenta tamburisto'' Dosiero:Vincent van Gogh - Les Vessenots à Auvers - Google Art Project.jpg|[[Vincent Van Gogh]]: ''Les Vessenots, Auvers'' Dosiero:Paul Cézanne - Portrait de paysan - Google Art Project.jpg|[[Paul Cézanne]]: ''Portrait du paysan'' Dosiero:0 Vénus et Cupidon - P.P. Rubens - Musée Thyssen-Bornemisza (2).JPG|[[Peter Paul Rubens]]: ''Venuso kaj Kupido kun spegulo'' Dosiero:Vincent van Gogh - Watermolen in Gennep.jpg|Vincent van Gogh: ''Wassermühle von [[Gennep]]'' (Collection Carmen Thyssen-Bornemisza) Dosiero:La carta amorosa (um 1570).jpg|François Clouet : ''La carta amorosa'' Dosiero:Francisco de Goya - Retrato de Asensio Julià.jpg|[[Francisco de Goya]]: ''Asensio Julià'' Dosiero:Francisco de Goya - El tío Paquete.jpg|Francisco de Goya: ''El Tio Paquete'' </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Pedralbes]] * [[Prado-Muzeo]] * [[Muzeo Reĝino Sofia]] * [[Triangulo de la Arto]] * Kolekto Carmen Thyssen-Bornemisza {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Muzeoj en Madrido|Thyssen-Bornemisza]] 36sdewz5481ofiwsez7fsucdlcylwmd Giganta rubandofiŝo 0 314439 9400471 9282008 2026-06-12T17:55:28Z Arbarulo 135469 9400471 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Giant Oarfish.jpg|eta|500px]] [[Dosiero:Regalecus glesne, Naturhistorisches Museum Wien.jpg|eta]] La '''giganta rubandofiŝo''' (''Regalecus glesne'') estas specio el [[familio (biologio)|familio]] [[rubandofiŝoj]] ([[regalecedoj]]). Ĝi estas [[fiŝmigrado|oceanodroma]] kaj vivas en ĉiuj oceanoj krom [[polusa regiono|polusaj regionoj]], en profundo ĝis 300 m. Ĝi povas pezi 270 kg kaj longi ĝis 11 m. La malofte vidata giganta rubandofiŝo estas la plej longa osta fiŝo de la mondo, kaj estas ekzemplo de [[abisma gigantismo]]. Ĝia formo estas rubandeca kaj maldika flank-al-flanke kun [[dorsa naĝilo]] laŭ la tuta longo, stumpaj brustaj naĝiloj, kaj longaj remformaj [[pelva naĝilo|pelvaj naĝiloj]].<ref name="Roberts-2012">{{Cite book |last=Roberts |first=Tyson R. |title=Systematics, biology, and distribution of the species of the oceanic Oarfish genus Regalecus Teleostei, Lampridiformes, Regalecidae |year=2012 |publisher=Publications Scientifiques du Muséum |isbn=978-2-85653-677-3 |oclc=835964768 }}</ref> Ĝia koloro estas arĝenta kaj blua kun malhelaj makuloj kaj intense ruĝaj naĝiloj.<ref name="Smith-1986">{{Cite book |last=Smith |first=Margaret M. |title=Smiths' Sea Fishes |publisher=Springer-Verlag Berlin Heidelberg |year=1986 |isbn=978-3-540-16851-5 |page=403}}</ref> Pro la korpaj karakteroj kaj serpentuma naĝmaniero de gigantaj rubandofiŝoj, oni spekulativas ke ili estas la kaŭzo de multaj observoj de supozataj "[[mardrako]]j".<ref>{{Cite journal |last=Helfman |first=Gene S. |date=2015-06-01 |title=Secrets of a sea serpent revealed |journal=Environmental Biology of Fishes |volume=98 |issue=6 |pages=1723–1726 |doi=10.1007/s10641-015-0380-x |bibcode=2015EnvBF..98.1723H |s2cid=17197827 |issn=1573-5133}}</ref> ==Etimologio== ''Regalecus glesne'' estis unue priskribita de [[Peter Ascanius]] en 1772. La genronomo ''Regalecus'' venas de la latina vorto ''regalis'' "reĝa", kaj la specinomo ''glesne'' venas de ''Glesnaes'', la nomo de bieno ĉe Glesvær (proksime al [[Bergen (Norvegujo)|Bergen]] en Norvegujo), kie la [[tipo (biologio)|tipa specimeno]] troviĝis. La nomo "rubandofiŝo" verŝajne aludas al la longega, maldika korpformo. ==Arealo== La gigantaj rubandofiŝoj havas tutmondan arealon kaj estas trovita ĝis [[72°N]] kaj sude ĝis [[52°S]], sed plej ofte de la [[tropikoj]] ĝis la [[mezaj latitudoj]]. Ili ne troviĝas en la polusaj regionoj.<ref name="Fischer-1987">{{cite book |last=Fischer |first=W. |year=1987 |title=Fiches FAO d'identification des especes pour les besoins de la peche: Mediterranee et mer Noire |language=fr |publisher=FAO |oclc=221565695 }}</ref> Oni kategoriis ilin kil [[fiŝmigrado|oceanodromaj]], ĉar ili migras sekvante sian ĉefan manĝaĵon.<ref>{{cite journal |last=Schmitter-Soto |first=Juan J. |date=March 2008 |title=The Oarfish, Regalecus glesne (Teleostei: Regalecidae), in the Western Caribbean |journal=[[Caribbean Journal of Science]] |volume=44 |number=1 |pages=125–128 |doi=10.18475/cjos.v44i1.a13 |issn=0008-6452 |s2cid=86124978 }}</ref> Ili loĝas pli vaste en la Atlantiko ol la Pacifiko. Oni kredas, ke gigantaj rubandofiŝoj vivas de la helluma {{Ill|lingvo=d|trad=Q579649|eo=supra pelago}} ĝis la nehela {{Ill|lingvo=d|trad=Q279640|eo=meza pelago}}. La plej profunda fidinda registro de la specio estas 463–492 m en la Golfo de Meksiko kiel parto de la projekto Gulf SERPENT.<ref>{{Cite journal |last1=Benfield |first1=M. C. |last2=Cook |first2=S. |last3=Sharuga |first3=S. |last4=Valentine |first4=M. M. |date=julio2013 |title=Five in situ observations of live oarfish Regalecus glesne (Regalecidae) by remotely operated vehicles in the oceanic waters of the northern Gulf of Mexico |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jfb.12144 |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=83 |issue=1 |pages=28–38 |doi=10.1111/jfb.12144 |pmid=23808690 |bibcode=2013JFBio..83...28B |issn=0022-1112|url-access=subscription }}</ref> ==Aspekto== [[File:King of herrings.png|left|thumb|Bildo de giganta rubandofiŝo farita en 1895]] [[File:Regalecus glesne skeleton.jpg|left|thumbnail|Skeletoo]] Ĉi tiu specio estas la plej longa osta fiŝo de la mondo, kun rekorda longo de 7-8 m, eble ĝis 11 m, kaj rekorda pezo de 272&nbsp;kg (600&nbsp;lbs).<ref name="Roberts-2012" /> Oni supozas ke malpli novaj kaj multe pli longaj taksoj, ekzemple rubandofiŝo, kiun oni kredis 17 m longa, estas "tre verŝajne malakurataj."<ref>{{Cite journal |last1=McClain |first1=Craig R. |last2=Balk |first2=Meghan A. |last3=Benfield |first3=Mark C. |last4=Branch |first4=Trevor A. |last5=Chen |first5=Catherine |last6=Cosgrove |first6=James |last7=Dove |first7=Alistair D. M. |last8=Gaskins |first8=Leo |last9=Helm |first9=Rebecca R. |last10=Hochberg |first10=Frederick G. |last11=Lee |first11=Frank B. |last12=Marshall |first12=Andrea |last13=McMurray |first13=Steven E. |last14=Schanche |first14=Caroline |last15=Stone |first15=Shane N. |display-authors=6 |date=2015 |title=Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna |journal=PeerJ |volume=3 |article-number=e715 |doi=10.7717/peerj.715 |issn=2167-8359 |pmc=4304853 |pmid=25649000 |doi-access=free |last16=Thaler |first16=Andrew D.}}</ref> Oni tre ofte mezuras gigantajn rubandofiŝojn je [[mezuroj de fiŝoj|totala longo]] de almenaŭ 3 m.<ref name="Fischer-1987" /> Malmultaj [[larvo]]j de la giganta rubandofiŝo estas identigitaj kaj priskribitaj. Tiuj havis longan korpon kun radioj elstarantaj de la okcipita kresto kaj longa pelva naĝilo, identa al tiu de la plenkreskaj fiŝoj.<ref name="Dragičević-2011">{{Cite journal |last1=Dragičević |first1=Branko |last2=Pallaoro |first2=Armin |last3=Grgičević |first3=Robert |last4=Lipej |first4=Lovrenc |last5=Dulčić |first5=Jakov |date=2011-07-01 |title=On the Occurrence of Early Life Stage of the King of Herrings, Regalecus Glesne (Actinopterygii: Lampriformes: Regalecidae), in the Adriatic Sea |url=https://aiep.pensoft.net/article/26245/download/pdf/ |journal=Acta Ichthyologica et Piscatoria |volume=41 |issue=3 |pages=251–253 |doi=10.3750/AIP2011.41.3.13 |doi-access=free}}</ref> Malsame de la plenkreskuloj, la haŭto de la larvoj estas preskaŭ tute travidebla kun disaj makuloj de malhela koloro laŭ la dorso kaj kapo.<ref name="Dragičević-2011" /> Tiu malhela pigmento kredeble estas adapto por kontraŭheleco kiam la fiŝo vertikalas en la akvo, kiel oni scias, ke la plenkreskuloj faras. Ankaŭ malsame de la plenkreskuloj, la larvoj havas vostan naĝilon kun kvar radioj. Iuj pli grandaj junuloj havis korpan koloron similan al la plenkreskula.<ref name="Dragičević-2011" /> Larvo kaptita apud la insulo [[Palagruža]] longis 103.4&nbsp;mm kun korpa alto de proksimume 7&nbsp;mm.<ref>{{citation |title=Supplemental Information 3: An excerpt from Data Downloads page, where users can download original datasets |doi=10.7717/peerj.9467/supp-3|doi-access=free}}</ref> La plenkreskuloj havas malhelan arĝentkoloran rubandoforman korpon, flanke plata kaj longega, kun dorsa naĝilo laŭ ĝia tuta longo de inter la okuloj ĝis la pinto de la vosto, kies koloro gamas de malintense rozeca ĝis brile ruĝa.<ref name="Dragičević-2011" /> Ĝi ofte surhavas malhelan ondoformajn makulecajn aŭ striecajn markojn. La membrano inter la [[operkulo (fiŝoj)|operkulo]] kaj la aliaj kraniaj ostoj nigras.<ref name="Roberts-2012" /> Serio de malintensaj horizontalaj strioj estas evidenta ĉe iuj individuoj sed mankas ĉe aliaj.<ref name="Roberts-2012" /> La haŭto estas senskvama kun abunda [[Tubereto|tuberetaro]].<ref name="Roberts-2012" /> La radioj de la dorsa naĝilo estas molaj kaj nombras inter 414 kaj 449 in total.<ref name="Smith-1986" /> Sur la kapo de la fiŝo, la komencaj 10–12 naĝilradioj estas pli longaj kaj konsistigas okulfrapan ruĝan kreston.<ref name="Smith-1986" /> La brustaj kaj pelvaj naĝiloj estas preskaŭ apudaj. La brustaj naĝiloj estas stumpaj, sed la pelvaj estas longaj, unuradiaj, kaj iom similaj al la formo de remo, plivastiĝantaj ĉe la ekstremo. Anusaj naĝiloj mankas. La vosta naĝilo kutime longas malpli ol 2 m, ĉe la plej multaj individuoj multe malpli ol 1 m,<ref name="Roberts-2012" /> kaj havas kvar radiojn. Ĉe la plej multaj specimenoj la vosta naĝilo estas severe rompita aŭ tute mankas. La kapo estas malgranda kun la eletendebla makzelo kutima ĉe ''{{Ill|lingvo=d|trad=Q547507|eo=Lampriformes}}''.<ref name="Roberts-2012" /> La speco havas 33-47 [[branka filtrilo|brankajn filtrilojn]] sur la unua brankarko, neniujn dentojn, kaj ene nigran buŝon.<ref name="Roberts-2012" /> La okuloj grandas kaj situas tuj super la buŝo. La organoj de giganta rubandofiŝo koncentriĝas al la antaŭa parto de la korpo, kio eble ebligas, ke la besto pluvivu post perdo de granda parto de la vosto. Mankas naĝoveziko.<ref>{{Cite book |last1=Burton |first1=Maurice |title=International wildlife encyclopedia |last2=Burton |first2=Robert |date=2002 |publisher=Marshall Cavendish |isbn=978-0-7614-7266-7 |edition=3rd |location=New York}}</ref> La hepato estas oranĝokolora aŭ ruĝa, verŝajne pro [[astaksantino]] en la dieto.<ref>{{Cite book |last=Fox |first=Denis Llewellyn |title=Animal biochromes and structural colours: physical, chemical, distributional & physiological features of coloured bodies in the animal world |date=1976 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-02347-5 |edition=2a |location=Berkeley}}</ref> La [[flanka linio]] komenciĝas super kaj malantaŭ la okulo, sed tuj malaltiĝas ĝis la plej malalta triono de la korpo, kaj longas ĝis la vostpinto.<ref>{{cite journal |last1=Ruiz |first1=Ana E. |last2=Gosztonyi |first2=Atila E. |date=junio 2010 |title=Records of regalecid fishes in Argentine waters |journal=[[Zootaxa]] |volume=2509 |number=1 |pages=62–66 |doi=10.11646/zootaxa.2509.1.5 |doi-access=free |issn=1175-5334 |s2cid=16545315 }} Alirita 15-an de marto 2013.</ref> Estas postabdomena stomaka [[cekumo]], t.e. tubo etendita de la fino de la stomako ĝis la fino de la korpo. La funkcio de tiu struktoro estas nekonata, kaj oni observis neniun manĝaĵon en ĝi. Ĝi ne necesas por vivo, ĉar individuoj de ''Regalecus'' perdis duonon de la cekumo aŭ la tutan cekumon kaj tamen pluvivis sen ĝi.<ref name="Roberts-2012" /> La giganta rubandofiŝo estas konfuzebla kun la {{Ill|lingvo=d|trad=Q5300744|eo=Russell-a rubandofiŝo}} (''Regalecus russelii''). Ili estas distingeblaj per la nombro da dorsaj naĝiloj kaj dorsnaĝilaj radioj: ''R. glesne'' havas du naĝilojn kun 11-radioj en la dua, dum ĉe ''R. russelii'' la unua naĝilo mankas kaj la alia havas nur un radion). Krome, ''R. glesne'' havas proporcie malpli grandan longon de nazpinto ĝis kloako, t.e. proksimume trionon de la norma korpa longo, kompare al triono de la norma korpa longo por ''R. russelii''. ''R. glense'' havas pli longan abdomenon ol ''R. russelii.'' ''R. russelii'' havas pli da brankaj filtriloj (47–60), kaj ''R. glesne'' nur 33–47.<ref name="Roberts-2012" /> Ankaŭ la nombro da antaŭanusaj dorsnaĝilaj radioj malsamas, estanta malpli ol 82 ĉe ''R''. ''russellii'' kaj pli ol 90 ĉe ''R''. ''glesne''.<ref>{{cite journal |last=Lee |first=Yu-Jin |display-authors=etal |title=Taxonomic review of the rare oarfish regalecus russellii (Regalecidae: Lampriformes) from Korea using morphological and molecular methods |journal=Journal of Asia-Pacific Biodiversity |volume=16 |number=4 |date=December 2023 |pages=465–471 |doi=10.1016/j.japb.2023.03.003 |doi-access=free }}</ref> == Vivociklo == [[File:Regalecus glesne juvenile.png|thumb|left|Juna giganta rubandofiŝo]] [[File:R. glesne egg.png|thumb|Ovo de giganta rubandofiŝo<ref name="Kawakami-2010" />]] La sola fidinda registro de la plej fruaj etapoj de ''Regalecus'' estas raporto de ovoj de la okcidenta Pacifiko, kiujn oni identigis per DNA-a strekkodado,<ref name="Fischer-1987" /> kaj junulo (norma longo 13.7&nbsp;mm) identigita laŭ morfologiaj trajtoj. La ovoj estis rondaj kun multaj dornetoj (ĉ. 0.04&nbsp;mm longaj) situantaj dise sur la tuta {{Ill|lingvo=d|trad=Q22328086|eo=korio}}.<ref name="Kawakami-2010">{{cite journal |last1=Kawakami |first1=T. |last2=Aoyama |first2=J. |last3=Tsukamoto |first3=K. |title=Morphology of pelagic fish eggs identified using mitochondrial DNA and their distribution in waters west of the Mariana Islands |journal=[[Environmental Biology of Fishes]] |volume=87 |issue=3 |pages=221–235 |date=March 2010 |doi=10.1007/s10641-010-9592-2 |bibcode=2010EnvBF..87..221K}}</ref> La nombro da krestoj pliiĝas dum la besto kreskas. Junuloj komence havas unu dorsnaĝilan radion. Post kiam la larvo kreskas ĝis proksimume 50&nbsp;mm, la radioj post la unua fariĝas ĉiam pli ornamecaj kaj longaj. ==Kutimoj== Oni scias malmulte pri la kutimoj de gigantaj rubandofiŝoj. Oni observis ilin naĝantajn per ondado de la dorsa naĝilo, kaj ankaŭ naĝantajn en vertikala pozicio per ondado kaj de la korpo kaj de la dorsa naĝilo.<ref>{{Cite journal |last1=Benfield |first1=M. C. |last2=Cook |first2=S. |last3=Sharuga |first3=S. |last4=Valentine |first4=M. M. |date=2013 |title=Five in situ observations of live oarfish Regalecus glesne (Regalecidae) by remotely operated vehicles in the oceanic waters of the northern Gulf of Mexico: in situ observations of ''Fegalecus glesne'' |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jfb.12144 |journal=Journal of Fish Biology |volume=83 |issue=1 |pages=28–38 |doi=10.1111/jfb.12144 |pmid=23808690|bibcode=2013JFBio..83...28B |url-access=subscription }}</ref> En 2010, sciencistoj filmis gigantan rubandofiŝon en la [[Golfo de Meksiko]], kiu estis naĝanta en la [[meza pelago|mezapelaga]] tavolo en kolona pozicio, kun la vosto malsupre. Tio estis la unua filmo de fidinde identigita giganta rubandofiŝo en natura medio, kaj fariĝis dum esploro per [[defore direktata subakva veturilo]] proksime al [[Thunder Horse PDQ]].<ref name=GoMsighting/> ==Nutrado== Oni scias malmulte pri la manĝaj kutimeoj de ''Regalecus''. La stomako kaj intesto de mortintaj individuoj kutime estis malplenaj aŭ enhavis koloran likvon. Unu giganta rubandofiŝo havis milojn da kriluloj en sia intesto.<ref name="Roberts-2012" /> Alia raporto pri la stomaka enhavo de du plenkreskaj gigantaj rubandofiŝoj konstatis 43 kapojn kaj 7 individuojn de mediteraneaj kriluloj.<ref name="Kawakami-2010" /> ==Parazitoj== Rubandofiŝoj havas malmultajn konatajn parazitojn. Plenkreska giganta rubandofiŝino estis parazitata de almenaŭ 63 [[plerocerkoido]]j (infektaj cestodaj larvoj) malcerte identigitaj kiel ''Clistobothrium''.<ref>{{cite journal |last1=Psomadakis |first1=Peter |last2=Bottaro|first2= Massimiliano |author3= DORIAG |last4= Garibaldi|first4= Fulvio |last5= Giustino|first5= Stefano |last6= Vacchi|first6= Marino |year=2008 |title=Notes on the Regalecidae (Pisces, Lampridiformes) occurring in the Gulf of Genova and in Liguro-Provençal waters (NW Mediterranean) |journal=Annali del Museo Civico di Storia Naturale di Genova |volume=99 |pages=549–571}}</ref> ==Sinamputado== [[File:R. glesne amputation.png|thumb|Malantaŭa korpekstremo de giganta rubandofiŝo kun indikoj de sinamputo.<ref name="Roberts-2012" />]] Gigantaj rubandofiŝoj portas indikojn de [[sinamputado]] de la postkloaka korpo. Ili povas forigi nur la vostan naĝilon kaj malmultajn vertebrojn, aŭ la tutan malantaŭan parton de la korpo. La amputo ne damaĝas gravajn organojn ĉar ili koncentriĝas en la antaŭa korpoparto. Amputoj okazas plurfoje dum la vivo de la besto, kaj ĉiuj individuoj pli ol 1.5 m estas sinamputintaj.<ref name="Roberts-2012" /> La kialo estas malklara. Rubandofiŝoj ne havas konatajn naturajn predantojn, do ĝi malverŝajne estas kontraŭpredada defendo. Malgraŭ ofta missupozo, ke ŝarkoj manĝas rubandofiŝojn, oni neniam dokumentis atakon al rubandofiŝo fare de ŝarko.<ref name="Roberts-2012" /> Unu atako de {{Ill|lingvo=d|trad=Q459616|eo=globokapulo|teksto=globokapularo}} al rubandofiŝo estas dokumentita, kvankam la globokapuloj ne manĝis la fiŝon.<ref name="Roberts-2012" /> ==Konservado== Oni neniam dokumentis takson de la nombro da gigantaj rubandofiŝoj. Almenaŭ unu populacio ekzistas en la norda Atlantiko, kaj reprodukte izolita populacio en la Mediteraneo. Tre fruaj vivetapoj troviĝis proksime al la meksikagolfa marbordo de Florido kaj la bordo de Kanado.<ref name="Roberts-2012" /> Ovoj troviĝis ankaŭ en maro apartenanta al Nov-Zelando kaj proksime al la Okcident-Mariana Kresto en la nordokcidenta Pacifiko.<ref name="Kawakami-2010" /> La specio estas "Malplej Zorgiga" laŭ la Ruĝa Listo de IUKN. ==Rilato kun homoj== La giganta rubandofiŝo ne estas komerce kaptata, sed foje estas [[aldona kaptado|kroma viktimo]] de komercaj retoj.<ref name=FishBase /><ref name=Burton_WildlifeEncyc /> La viando malplaĉas al homoj. La gusto de kuirita rubandofiŝaĵo estas priskribita "kiel papero."<ref name=AllHands/> Ses homoj, kiuj provis frititan rubandofiŝaĵon, asertis ke la gusto taŭgas, sed ke la karno estis malfirmega kaj ĝenerale maldezirinda. Ankaŭ hundo, kiu regula manĝis aliajn fiŝojn, rifuzis proponatan gigantan rubandofiŝon.<ref>{{Cite journal |last=Hutton |first=R. F. |year=1961 |title=A plerocercoid (Cestoda: Tetraphyllidea) from the oar-fish, Regalecus glesne (Ascanius), with notes on the biology of the oar-fish |journal=Bulletin of Marine Science of the Gulf and Caribbean |volume=11 |issue=2 |pages=309–317 |issn=0096-8900}}</ref> Oni supozas pro la grandeco, longeco, kaj serpentuma naĝado de gigantaj rubandofiŝoj, ke ili respondecas pri kelkaj observoj de [[mardrako]]j.<ref name=Ellis_Monsters/> Oni iam kredis ke gigantaj rubandofiŝoj estas maloftaj, sed nun suspektas ke ili estas relative oftaj, kvankam vidoj de sanaj individuoj en ilia natura habitato estas malkutimaj.<ref name="Burton_WildlifeEncyc" /> La giganta rubandofiŝo kaj la parenca [[Russell-a rubandofiŝo]] foje nomiĝas "tertremfiŝoj" tial, ke la popolo kredas, ke ili alsupriĝas antaŭ kaj post [[tertremo]].<ref>{{cite web|url=https://www.livescience.com/40628-animals-predict-earthquakes-oarfish.html|title=Can Oarfish Predict Earthquakes?| first= Marc |last= Lallanilla|date=22-a de oktobro 2013| website= Livescience.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Yamamoto |first=Daiki |date=4-a de marto 2010 |title=Sea serpents' arrival puzzling, or portentous? |url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20100306f3.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100309205318/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20100306f3.html |archive-date=2010-03-09 |access-date=6-a de marto 2010 |website=search.japantimes.co.jp |language=en|agency=Kyodo News}}</ref> Oni proponis ke bildoj de la egipta dio ''Ḥȝyšš'' baziĝis sur gigantaj rubandofiŝoj. ''Ḥȝyšš'' estas ĉevalkapa serpenta dio, pri kiuj 16 bildoj estas trovitaj sur ĉerkoj kaj sarkofagoj. La similecoj kun la giganta rubandofiŝo vidiĝas en la longaj naĝiloj kaj la koloro.<ref>{{cite journal |last=Altmann-Wendling |first=Victoria |year=2023 |title=Ḥȝyšš, the Egyptian Hippokampos – Mythical Monster or Giant Oarfish? |journal=[[Journal of Egyptian Archaeology]]|volume=109 |issue=1–2 |pages=45–54 |doi=10.1177/03075133231172792 |doi-access=free }}</ref> {{Clear}} ==Referencoj== {{Referencoj|35em|refs= <ref name=FishBase>[FishBase https://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?genusname=Regalecus&speciesname=glesne]</ref> <ref name=Burton_WildlifeEncyc>{{cite book|last=Burton|first=Maurice|title=International Wildlife Encyclopedia|year=2002|publisher=Marshall Cavendish|location=New York|isbn=0-7614-7279-7|pages=1767–1768|url=https://books.google.com/books?id=E3jeDU7KuhEC&pg=PA1768|edition=3rd|author-link=Maurice Burton|author2=Burton, Robert}}</ref> <ref name=Ellis_Monsters>{{cite book|last=Ellis|first=Richard|title=Monsters of the Sea|year=2006|publisher=Lyons Press|location=New York, NY|isbn=1-59228-967-3|page=43|edition=1st Lyons Press|author-link=Richard Ellis (biologist)}}</ref> <ref name=AllHands>{{cite magazine|last=Carstens|first=John|title=SEALS find serpent of the sea|magazine=All Hands|date=aprilo 1997|pages=20–21|url=https://media.defense.gov/2019/Apr/10/2002112778/-1/-1/1/AH199704.pdf|access-date=22-a de oktobro 2013|publisher=Naval Media Center }}</ref> <ref name=GoMsighting>{{cite web|last=Bourton|first=Jody|title=Giant bizarre deep sea fish filmed in Gulf of Mexico|url=http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_8501000/8501251.stm|publisher=BBC News|access-date=16-a de marto 2013|date=8-a de februaro 2010}}</ref>}} ==Eksteraj ligiloj== * [https://www.youtube.com/watch?v=lvRqqwBoyx8 Giant 'Sea Serpent' Caught on Camera], Discovery News ĉe YouTube. Filmo de rubandofiŝo naĝanta en la meza pelago. * [http://www.iol.co.za/scitech/science/environment/mythical-sea-creature-captured-on-film-1.1578607#.UlAMqhDissw "Mythical sea creature captured on film"], artikolo pri klopodoj malpermesi profundmaran trenretadon kun filmo de giganta rubandofiŝo. * [http://yorkshirecoastmaritimearchive.co.uk/?p=225 Recent Examinations of the Oarfish, Regalecus glesne, from the North Sea.] Yorkshire Coast Sealife, Fisheries & Maritime Archive & Museum {{Commons|Category:Regalecus glesne}} {{Commons|Regalecus glesne}} [[Kategorio:Aktinopterigoj]] 98n6rv9j4ja8n27dnsrivkalcflg3n8 Francisko Vázquez de Coronado 0 314484 9401085 8536406 2026-06-13T10:54:40Z Sj1mor 12103 9401085 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo = Francisko |Familinomo = Vázquez de Coronado |Esperantigita = | dosiero = Coronado-Remington.jpg | priskribo = La ekspedicio de Coronado, ole-pentraĵo de [[Frederic Remington]] (1861-1909) | grandeco de bildo = 230px |Fono = |dato de naskiĝo = [[1510]] | loko de naskiĝo = [[Salamanko]], [[Hispanio]] | dato de morto = [[22-an de septembro]] [[1554]] | loko de morto = [[Meksikurbo]] }} '''Francisko Vázquez de Coronado''' (n. en [[Salamanko]], [[Hispanio]] en [[1510]] - m. en [[Meksikurbo]], la [[22-an de septembro]] [[1554]]) estis [[Hispanoj|hispana]] konkeranto. Coronado [koronAdo] vojaĝis tra [[Nova Meksiko]] kaj aliaj regionoj de la nuna [[Usono]] inter [[1540]] kaj [[1542]]. Li alvenis al la vicreĝlando [[Nova Hispanio]] akompanata de la unua vicreĝo [[Don]] [[Antonio de Mendoza]]. Vázquez de Coronado elstaris pro sia lerteco pacigi la indiĝenojn kaj en 1538 estis nomumita reganto fare de la Registaro de [[Nova Galegio]] kiel anstataŭanto de la unua reganto de la provinco [[Nuño de Guzmán]]. Kiel reganto subtenis la entreprenon de la monaĥo [[Marcos de Niza]] esplori la nordon de Meksiko laŭ misio taskigita de la vicreĝo [[Antonio de Mendoza]]. Honore al Francisko Vázquez de Coronado estis nomitaj laŭ lia familinomo kelkaj insuloj, avenuoj, lernejoj, hoteloj, urbanizaĵoj, komercejoj kaj miloj da etaj entreprenoj en la sudokcidento de Usono kaj nordo de Meksiko. Lia nevo [[Juan Vázquez de Coronado]] (1523-1565) entreprenis la konkeron de la nuna [[Kostariko]] kaj elstaris pro siaj humanismaj agoj. [[Filipo la 2-a (Hispanio)|Filipo la 2-a]] koncedis al li en 1565 la heredan titolon "[[Adelantado]] de Kostariko" kiun ricevis liaj posteuloj ĝis 1823. == Vidu ankaŭ == * [[Álvar Núñez Cabeza de Vaca]] * [[Antonio de Mendoza]] * [[Arizona]] * [[Fernando de Alarcón]] * [[Nuño de Guzmán]] * [[Marcos de Niza]] * [[Pedro Almíndez Chirino]] * [[Alfonso de Aragón]] y de Estrada {{Commons|Category:Francisco Vázquez de Coronado}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vazquez de Coronado, Francisco}} [[Kategorio:Hispanaj esploristoj]] [[Kategorio:Konkistadoroj]] [[Kategorio:Historio de Meksiko]] 2i46l1vzm7pjpyymx1fel3egox8mov4 Vatikana Palaco 0 316422 9400551 8725563 2026-06-12T19:48:33Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400551 wikitext text/x-wiki {{Informkesto konstruaĵo |regiono-ISO=VA |mapo priskribo = Situo en [[Vatikanurbo]]. |zomo=15 }} [[Dosiero:0 Palazzo Apostolico - Piazza San Pietro (1).JPG|eta|240ra|Vido trans la [[placo sankta Petro (Vatikano)|placo sankta Petro]] al la apostola palaco]] La '''apostola palaco''' aŭ '''papa palaco''' aŭ '''Vatikanpalaco''' estas la oficiala loĝejo de la [[papo]] en [[Vatikanurbo]]. Krom la papaj apartamentoj ĝi entenas ankaŭ [[kapelo]]jn kaj oficejojn de la [[roma kurio]] kaj partojn de la [[vatikanaj muzeoj]]. == La konstruaĵo == [[Dosiero:Citta_del_Vaticano.svg|eta|maldekstra|Mapo de la Vatikano: la apostola palaco inter la [[placo sankta Petro (Vatikano)|placo sankta Petro]] (dekstre), la [[Baziliko de Sankta Petro de Romo|baziliko sankta Petro]] meze kaj la [[vatikanaj muzeoj]] meze supre.]] La palaco estas konstruaĵaro de ĉirkaŭ 1.400 ĉambroj kaj pro sia areo de 55.000&nbsp;m² unu el la plej grandaj konstruaĵoj de la mondo. La palacoj estis konstruitaj de [[1508]] ĝis [[1519]] de [[Antonio da Sangallo]] kaj ĉirkaŭas la centran [[Korto Belvedere|''Cortile San Damaso'']], kreita ĝis [[1519]] de [[Donato Bramante]].<ref>[http://fra.archinform.net/projekte/7589.htm ''Cortile San Damaso'']</ref> Partoj de la palaco estas eroj de la [[vatikanaj muzeoj]], kiel ekzemple la [[Siksta Kapelo]], la [[kapelo Niccolina]], la [[ĉambroj de Rafaelo]] kaj la [[apartamento Borgia]]). == Fotogalerio == <gallery> Dosiero:Giorgio Vasar retour idéalisé de Grégoire XI à Rome.jpg|Fresko de [[Giorgio Vasari]] en la ''Sala Regia'', ĉirkaŭ [[1571]]-[[1574]]. Bildigo de la reveno de la papo [[Gregorio la 11-a]] en [[1377]] el [[Avignon]]. Dosiero:MacPherson, Robert (1811-1872) - Loggia of Raphael.jpg|Loĝio de [[Rafaelo]] (antaŭ [[1872]]). Dosiero:Benedetto XVI dalla finestra.jpg|Papo [[Benedikto la 16-a]] aperas ĉe fenestro de la apostola palaco antaŭe kuniĝinta amaso sur la la placo de sankta Petro. </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Papa palaco (Avignon)]] {{Projektoj}} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Koordinatoj artikolo|NS=41/54/12.79/N |EW=12/27/22.57/E |type=landmark |region=VA}} [[Kategorio:Palacoj en Vatikano]] ncqs8hex0gsxvucal7g8dosi5q6a7eh Tryo 0 319138 9401031 7180954 2026-06-13T09:36:17Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401031 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzika artisto | nomo = Tryo | fono = | naskonomo = | alie nomata = | kromnomo = | naskiĝo = | morto = | instrumento = | tipo de voĉo = | deveno = [[francio]] | ĝenro = [[regeo]] | profesio = | aktivaj jaroj = | eldoninto = [[Columbia]], [[sony music]] | parencaj temoj = http://www.tryo.com/ | ttt = | nuntempaj membroj = [[Christophe mali]], [[Guizmo]], [[Manu Evano]], [[Daniel Bravo]] | antaŭaj membroj = | signifa instrumento = }} '''Tryo''' estas franca grupo de [[regeo]]. Ili faris multajn albumojn : [[Mamagubida]], [[Faut qu'ils s'actrivent]], [[Grain de sable]], [[Ce que l'on sème]], [[Sous les étoiles]]. == Membroj == * Christophe Mali : [[gitaro]], [[akordiono]], [[piano]] * Guizmo : gitaro * Manu Evano : gitaro, [[basgitaro]], [[ĉarango]], [[elektra gitaro]], [[transversa fluto]], [[klarneto]] * Daniel Bravo : [[drumo]], [[frapinstrumento]] {{Commons|Tryo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Francaj muzikaj grupoj]] [[Kategorio:Regeaj muzikaj grupoj]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1995]] pd84fb3lknss9e8vcw2sb6q81iuxnoj Santa Barbara (Kalifornio) 0 320266 9400310 9175648 2026-06-12T12:59:37Z ThomasPusch 1869 9400310 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Santa Barbara|Barbara}} {{Informkesto urbo|regiono-ISO=US-CA |sen banderolo=jes |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!-->|tipo1=reliefo|zomo=9}} [[Dosiero:Santa_Barbara_mission_CA1.jpg|eta|260ra|La misiejo en Santa Barbara]] [[Dosiero:Santa Barbara, California-satellite photo.jpeg|dekstra|eta|260ra|Satelitfoto de Santa Barbara]] [[Dosiero:Stearns Wharf.jpg|eta|260ra|dekstra|Santa Barbara]] '''Santa Barbara''' estas urbo en [[Kalifornio]] ([[Usono]]). Ĝi estas la [[ĉefurbo]] de la kantono Santa Barbara. En la jaro 2007 ĝi havis 89 456 loĝantojn. La urbo estas konstruita apud [[misio|misiejo]] establita je la [[4-a de decembro]] [[1786]] fare de [[Hispanio|hispanaj]] [[franciskano]]j kaj nomata laŭ [[Sankta Barbara]]. Je la [[29-a de junio]] [[1925]] la urbo estis grave damaĝita de [[tertremo]] kaj poste grandparte rekonstruita. Nuntempe Santa Barbara estas prospera urbo kiu estas populara kiel turisma celo kaj kiel loĝloko de famuloj. La [[Universitato de Kalifornio]] havas ankaŭ [[tereno]]n apud Santa Barbara. Du konstruaĵoj en Santa Barbara estas sur la nacia historia monumentolisto de Usono, nome la misiejo kaj la Rafael-Gonzales-domo. Plue estas [[botanika ĝardeno]] norde de la urbo, (''Santa Barbara Botanic Garden'') kaj [[flughaveno]], (''Santa Barbara Airpor''t) (SBA). == Topografio kaj klimato == Santa Barbara situas je 34°25'33" nordaj [[latitudo|latitudaj gradoj]], 119°42'51" okcidentaj [[longitudo|longitudaj gradoj]] (34,425804, -119,714189), ĉ. 160 [[kilometro|km]] nordokcidente de [[Losanĝeleso]], ĉe la bordo de la [[Pacifiko]]. La Santa-Ynez-montaro leviĝas malantaŭ la urbo ĝis altoj de pli ol 1300 [[metro|m]] kaj la klimato estas [[Mediteranea klimato|mediteranea]]. == Servoj == * [[ABC-CLIO]] * [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara ]] == Partnerurboj == * {{Flago|Irlando}} [[Dingle]] (Irlando), ekde 2003 == Famaj loĝantoj == Santa Barbara estas la naskiĝloko de: * [[David Woodard]], direktoro kaj verkisto * [[Sara La Fountain]] [[Finnlando|finna]] kaj [[Usono|usona]] ĉefkuiristino, kuirlibro-aŭtorino, fasonistino, kaj tv-prezentistino * [[Alex D. Linz]], aktoro * [[Katy Perry]], kantistino Santa Barbara estas la loĝloko de: <!-- * [[Henry Brant]], komponisto ĉiuj sekvaj ruĝaj ligiloj atendas tekston ekde majo 2010, antaŭ pli ol 15 jaroj. Aspektas ke nenio venos --> * [[Ray Bradbury]], verkisto <!-- * [[Sherwin Carlquist]], botanikisto kaj fotisto--> * [[John Cleese]], aktoro * [[Kirk Douglas]], aktoro <!--* [[Sue Grafton]], verkisto * [[Jack Johnson (muzikisto)|Jack Johnson]], surfisto, muzikisto kaj filmisto--> * [[Bruce Johnston]], muzikisto <!-- * [[Charles Lloyd]], ĵaza saksofonisto * [[Kenny Loggins]], muzikisto --> * [[Rob Lowe]], aktoro <!-- * [[Dennis Miller]], komikulo kaj tv-prezentisto --> * [[Oprah Winfrey]], aktorino - tv-prezentistino <!-- * [[Eddie Vedder]], muzikisto * [[Zach Gill]], muzikisto --> Mortis en Santa Barbara: * [[Ernő Dániel (pianisto)]], hungardevena pianisto-dirigento * [[Mihály Várkonyi]], hungardevena aktoro == Eksteraj ligiloj == * [http://www.santabarbaraca.gov/ Oficiala retejo] * [http://www.crustal.ucsb.edu/ics/sb_eqs/SBEQCatlog/SBEQCATINTRO.html Tertremoj en Santa Barbara] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060109160546/http://www.crustal.ucsb.edu/ics/sb_eqs/SBEQCatlog/SBEQCATINTRO.html |date=2006-01-09 }} Koordinatoj: {{koordinatoj|34_25_24.013_N_119_42_12.028_W_type:city(92325)_region:US-CA|34° 25′ 24″ N 119° 42′ 12″ W}} {{Projektoj}} {{Kantonaj ĉefurboj de Kalifornio}} [[Kategorio:Urboj de Kalifornio]] huqt1sm3tmc6t8coxzm034yxgqul3vt Targoviŝte 0 321524 9400870 9323211 2026-06-13T08:35:55Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400870 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo en Bulgario|urbo en Rumanio|Târgoviște}} {{Granda dosiero|Targovishte1panorama.jpg|1100ra|Panoramo de Targoviŝte}} {{Informkesto urbo | nomo = Targoviŝte · {{lang|bg|Търговище}} | bildo = <!-- kutime el vikidatumaro --> | bildo-larĝeco = 300ra | ŝtato = {{Bulgario}} | provinco = {{provinco Targoviŝte}} | regiono-ISO = BG-25 | zomo = 10 | tipo1 = reliefo | aŭtokodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P395}} | telefonkodo = (+359) {{#invoke:Wikidata|claim|P473}} | areo = {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} km² <!-- nur por eviti tro longan nombron --> }} '''Targoviŝte''' [Tărgoviŝte] - [[bulgare]] '''Търговище''' estas urbo en Bulgario situanta en la nordoriento de [[Bulgario]]. Ĝi estas la administra centro de [[provinco Targoviŝte|samnoma provinco]] ([[oblasto]]) kaj havas loĝantaron de ĉirkaŭ 46 700 homoj - pli-malpli 30 procentaĵoj el la sumaj loĝantoj de la provinco. Veturiloj registritaj en la urbo samkiel la ĉirkaŭaj municipoj de la provinco rekoneblas per la [[aŭtokodoj en Bulgario|regiona aŭtokodo]] T. == Partneraj urboj == * {{Flago|Germanio}} [[Cottbus]], [[Germanio]] * {{Flago|Rumanio}} [[Târgoviște]], [[Rumanio]] * {{Flago|Rusio}} [[Smolensk]], [[Rusio]] * {{Flago|Portugalio}} [[Santa Maria da Feira]], [[Portugalio]] * {{Flago|Usono}} Waterloo, [[Iovao]], [[Usono]] * {{Flago|Grekio}} [[Kozani]], [[Grekio]] * {{Flago|Francio}} [[Suresnes]], [[Francio]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{bg}}) {{Projektoj}} {{Provincaj ĉefurboj de Bulgario}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Bulgario}} [[Kategorio:Urboj de Bulgario|T]] [[Kategorio:Provinco Targoviŝte| ]] mdtxhdmwrupfi1npx0hdrkpvtq5a73z Thomas-kantoro 0 321887 9400969 8882427 2026-06-13T09:04:33Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400969 wikitext text/x-wiki La '''Thomas-kantoro ''' estas la arta estro de la [[Thomas-ĥoro]] je [[Lepsiko]]. Li estas nomumata far la urba konsilantaro de Lepsiko. La Thomas-kantoro havas la taskon de ĉiusemajna prezentado de [[moteto]] kaj la muzika formado de la diservoj en la [[Thomas-preĝejo (Lepsiko)|lepsika Thomas-preĝejo]]. Iam liaj taskoj ĉe la [[Thomas-lernejo]] transiris vaste la muzikan kampon; ekz. [[Johann Sebastian Bach|Bach]] devis instrui la [[latina lingvo|latinan]]. {| class="prettytable" style=" width:100%;" |- style="background-color:#f9f9f9;" ! bgcolor="#FFDEAD" | ! bgcolor="#FFDEAD" | Nomo (vivodatoj; * = naskiĝinta, † = mortinta) ! bgcolor="#FFDEAD" | Ofica periodo ! bgcolor="#FFDEAD" | Rimarkoj |- |align="center"|[[Dosiero:Georg Rhau.jpg|80ra]] |align="center"|[[Georg Rhau]]<br /><small>* prks. 1488 en Eisfeld<br />† 6-an de aŭgusto 1548 en Wittenberg</small> |align="center"|1518–1520 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Johannes Galliculus]]<br /><small>* prks. 1490 en Dresdeno<br />† prks. 1550 in Leipzig</small> |align="center"|1520–1525 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Valerian Hüffeler]]<br /><small><br /></small> |align="center"|1526–1530 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Johannes Hermann]]<br /><small>* 1515 en Zittau<br />† 22-an de aprilo 1593 en Freiberg</small> |align="center"|1531–1536 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Wolfgang Jünger]]<br /><small>* prks. 1517 en Sayda<br />† 4-an de marto 1564 en Großschirma</small> |align="center"|1536–1539 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Johannes Bruckner]]<br /><small><br /></small> |align="center"|1539–1540 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Ulrich Lange (kantoro)|Ulrich Lange]]<br /><small><br />† 1549 en Lepsiko</small> |align="center"|1540–1549 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Wolfgang Figulus]]<br /><small>* prks. 1525 en Naumburg (Saale)<br />† 1589 en Meißen</small> |align="center"|1549–1551 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Melchior Heger]]<br /><small>* en Brüx (nun: Most)<br /></small> |align="center"|1553–1564 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Valentin Otto]]<br /><small>* 1529 en Markkleeberg<br />† aprilon 1594</small> |align="center"|1564–1594 |align="center"| |- |align="center"|[[Dosiero:Calvisius.jpg|80ra]] |align="center"|[[Sethus Calvisius]]<br /><small>* 21-an de februaro 1556 en Gorsleben<br />† 24-an de novembro 1615 en Lepsiko</small> |align="center"|1594–1615 |align="center"| |- |align="center"|[[Dosiero:Johann Hermann Schein.png|80ra]] |align="center"|[[Johann Hermann Schein]]<br /><small>* 20-an de januaro 1586 en Grünhain<br />† 19-an de novembro 1630 en Lepsiko</small> |align="center"|1615–1630 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Tobias Michael]]<br /><small>* 13-an de junio 1592 en Dresdeno<br />† 26-an de junio 1657 en Lepsiko</small> |align="center"|1631–1657 |align="center"| |- |align="center"|[[Dosiero:Sebastian_Knüpfer.jpg|80ra]] |align="center"|[[Sebastian Knüpfer]]<br /><small>* 6-an de septembro 1633 en Asch<br />† 10-an de oktobro 1676 en Lepsiko</small> |align="center"|1657–1676 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Johann Schelle]]<br /><small>* 6-an de septembro 1648 en Geising<br />† 10-an de marto 1701 en Lepsiko</small> |align="center"|1677–1701 |align="center"| |- |align="center"|[[Dosiero:Johann Kuhnau.png|80ra]] |align="center"|[[Johann Kuhnau]]<br /><small>* 6-an de aprilo 1660 en Geising<br />† 5-an de junio 1722 en Lepsiko</small> |align="center"|1701–1722 |align="center"| |- |align="center"|[[Dosiero:Bach.jpg|80ra]] |align="center"|[[Johann Sebastian Bach]]<br /><small>* 21-an de marto 1685 en Eisenach<br />† 28-an de julio 1750 en Lepsiko</small> |align="center"|1723–1750 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Johann Gottlob Harrer]]<br /><small>* 1703 en Görlitz; † 9-an de julio 1755 e Karlsbad</small> |align="center"|1750–1755 |align="center"| |- |align="center"|[[Dosiero:Johann Friedrich Doles.JPEG|80ra]] |align="center"|[[Johann Friedrich Doles]]<br /><small>* 23-an de aprilo 1715 en Steinbach-Hallenberg<br />† 8-an de februaro 1797 en Lepsiko</small> |align="center"|1756–1789 |align="center"| |- |align="center"|[[Dosiero:Johann Adam Hiller.jpg|80ra]] |align="center"|[[Johann Adam Hiller]]<br /><small>* 25-an de decembro 1728 en Wendisch-Ossig (nun Osiek Łużycki) ĉe Görlitz<br />† 16-an de junio 1804 en Lepsiko</small> |align="center"|1789–1801 |align="center"|Hiller estis ekde 1781 ĝis 1785 [[Gewandhausorchester|Gewandhaus-kapelmajstro]] en Lepsiko. |- |align="center"|[[Dosiero:August Eberhard Müller.JPEG|80ra]] |align="center"|[[August Eberhard Müller]]<br /><small>* 13-an de decembro 1767 en Northeim<br />† 3-an de decembro 1817 en Vajmaro</small> |align="center"|1801–1810 |align="center"|Müller estis ekde 1810 ĝis 1817 Grandduka-Saksia Kortego-Kapelmajstro en Vajmaro. |- |align="center"|[[Dosiero:Johann Gottfried Schicht.jpg|80ra]] |align="center"|[[Johann Gottfried Schicht]]<br /><small>* 29-an de septembro 1753 en Reichenau (Saksio)<br />† 16-an de februaro 1823 en Lepsiko</small> |align="center"|1810–1823 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Christian Theodor Weinlig]]<br /><small>* 25-an de julio 1780 en Dresdeno<br />† 7-an de marto 1842 en Lepsiko</small> |align="center"|1823–1842 |align="center"|Weinlig estis ekde 1814 ĝis 1817 [[Kreuz-kantoro]] en Dresdeno. |- |align="center"| |align="center"|[[Moritz Hauptmann]]<br /><small>* 13-an de oktobro 1792 en Dresdeno<br />† 3-an de januaro 1868 en Lepsiko</small> |align="center"|1842–1868 |align="center"| |- |align="center"|[[Dosiero:EFE Richter.jpg|80ra]] |align="center"|[[Ernst Friedrich Richter]]<br /><small>* 24-an de oktobro 1808 en Großschönau (Lausitz)<br />† 9. April 1879 en Lepsiko</small> |align="center"|1868–1879 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Wilhelm Rust]]<br /><small>* 15-an de aŭgusto 1822 en Dessau<br />† 2-an de majo 1892 en Lepsiko</small> |align="center"|1880–1892 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Gustav Schreck]]<br /><small>* 8-an de septembro 1849 en Zeulenroda<br />† 22-an de januaro 1918 en Lepsiko</small> |align="center"|1893–1918 |align="center"| |- |align="center"|[[Dosiero:Karl straube.jpg|80ra]] |align="center"|[[Karl Straube]]<br /><small>* 6-an de januaro 1873 en Berlino<br />† 27-an de aprilo 1950 en Lepsiko</small> |align="center"|1918–1939 |align="center"| |- |align="center"|[[Dosiero:Timbre Allemagne 1998 Gunther Ramin obl.jpg|80ra]] |align="center"|[[Günther Ramin]]<br /><small>* 15-an de oktobro 1898 en Karlsruhe<br />† 27-an de februaro 1956 en Lepsiko</small> |align="center"|1939–1956 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Kurt Thomas (komponisto)|Kurt Thomas]]<br /><small>* 25-an de majo 1904 en Tönning<br />† 31-an de marto 1973 en Bad Oeynhausen</small> |align="center"|1957–1960 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Erhard Mauersberger]]<br /><small>* 29-an de decembro 1903 en Mauersberg ĉe Marienberg<br />† 11-an de decembro 1982 en Lepsiko</small> |align="center"|1961–1972 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Hans-Joachim Rotzsch]]<br /><small>* 25-an de aprilo 1929 en Lepsiko<br /></small> |align="center"|1972–1991 |align="center"| |- |align="center"| |align="center"|[[Georg Christoph Biller]]<br /><small>* 20-an de septembro 1955 en Nebra (Unstrut)<br /></small> |align="center"|ekde 1992 |align="center"| |} == Literaturo == * Stefan Altner: Das Thomaskantorat im 19. Jahrhundert. Bewerber und Kandidaten für das Leipziger Thomaskantorat in den Jahren 1842 bis 1918. Quellenstudien zur Entwicklung des Thomaskantorats und des Thomanerchors vom Wegfall der öffentlichen Singumgänge 1837 bis zur ersten Auslandsreise 1920. Passage-Verlag, Lepsiko 2006, ISBN 3-938543-15-9 * [[Johann Gottfried Stallbaum]]: Über den innern Zusammenhang musikalischer Bildung der Jugend mit dem Gesammtzwecke des Gymnasiums. Eine Inauguralrede, nebst biographischen Nachrichten über die Cantoren an der Thomasschule zu Leipzig. Eldonejo Fritzsche, Lepsiko 1842 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.bach-cantatas.com/Articles/OrdnungDeutsch.pdf Ordnung / Der Schule / zu S. Thomæ], Leipzig 1723 (PDF) [[Kategorio:Thomas-kantoroj| ]] [[Kategorio:Johann Sebastian Bach]] hiugof1mogwt00sl4u6nczjy9ypn1x1 Sporting Kansas City 0 324597 9400295 8460492 2026-06-12T12:41:55Z ThomasPusch 1869 9400295 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalteamo | nomo = Sporting Kansas City | dosiero = | bilda grandeco = | bilda teksto = | plena nomo = Sporting Kansas City | kromnomo = ''Sporting KC''<br />''SKC''<br />''The Wizards'' (La sorĉistoj) | fondita = 1995 (kiel la ''Kansas City Wiz'') | stadiono = Children's Mercy Park <br /> [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] | kapacito = 18.467 | prezidanto = OnGoal, LLC. | trejnisto = Peter Vermes | ligo = [[Granda Ligo Futbala]] | sezono = 2016 | pozicio = Okcidenta Konferenco: 5-a<br />Entute: 8-a<br />Finaloj: En progreso | modelo de maldekstra brako1=_SPORTING_11h|modelo de korpo1=_SPORTING_11h|modelo de dekstra brako1=_SPORTING_11h| maldekstra brako1=FFFFFF|korpo1=FFFFFF|dekstra brako1=FFFFFF|ŝorto1=9DBCD9|ŝtrumpoj1=9DBCD9| modelo de maldekstra brako2=_SPORTING_11a|modelo de korpo2=_SPORTING_11a|modelo de dekstra brako2=_SPORTING_11a| maldekstra brako2=FFFFFF|korpo2=FFFFFF|dekstra brako2=FFFFFF|ŝorto2=000040|ŝtrumpoj2=000040| }} '''Sporting Kansas City''' estas [[futbalteamo|futbalklubo]] en [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]], [[Usono]]. La unua vira teamo ludas en [[Granda Ligo Futbala]], la plejbona nivelo de [[futbalo]] en Usono kaj Kanado. La koloroj de la klubo estas blua, blanka, kaj negra. La teamo faras siajn publikajn [[matĉo]]jn en la [[stadiono]] ''Children's Mercy Park''. Ekde novembro la urba [[pediatrio|pediatria]] malsanulejo ''Children's Mercy Hospitalo'' por daŭro de dek jaroj estas sponsoro de la stadiono, tial la stadiona nomo ŝanĝiĝis al la nuna titolo. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) {| |[[Dosiero:Children's Mercy Park Aerial.jpg|eta|maldekstra|350ra|{{centre|la kluba stadiono ekde la fino de 2015 nomata ''Children's Mercy Park'', jen fine de decembro 2021}}]] |[[Dosiero:Livestrong Sporting Park - Sporting KC v New England Revolution.jpg|eta|maldekstra|295ra|{{centre|jen en bildo jam de 2011, en matĉo kontraŭ [[New England Revolution]]}}]] |} {{Projektoj}} {{-l}} {{ĝermo|futbalo}} [[Kategorio:Usonaj futbalteamoj|Kansas City]] [[Kategorio:Kansasurbo (Misurio)]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1995]] mifugp9qwp4l7086roegpurkoqmya1p Chad Trujillo 0 324979 9401030 9182642 2026-06-13T09:35:03Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401030 wikitext text/x-wiki {{Informkesto biografio |Antaŭnomo = Chadwick A. |Familinomo = Trujillo |PostFamilinomo =, aŭ ''Chad TRUJILLO'', |NaskiĝTago = 22 |NaskiĝMonato = novembro |NaskiĝJaro = 1973 |Okupo = astronomo |Ŝtato = Usono }} Li lernis en la [[Oak Park and River Forest High School]], en [[Oak Park (Ilinojo)]], fariĝis [[bakalaŭro]] pri sciencoj en la [[Masaĉuseca Instituto de Teknologio]] en [[1995]] kaj [[doktoro de filozofio]] en la [[Universitato de Havajo]] en [[2000]]. Li laboras en la [[Observatorio Gemini]] de [[Havajo]]. Li malkovris, kun [[Michael E. Brown|Mike Brown]] kaj [[David L. Rabinowitz]] plurajn [[Transneptuna objekto|transneptunajn objektojn]], inter kiuj [[Eriso]]n, plej granda [[nun en 2010|nun konata]] [[nanoplanedo]], kaj [[Haŭmeo]], kvankam ties malkovro estis oficiale atribuata al [[José Luis Ortiz Moreno]]<ref>[http://www.nytimes.com/2005/09/13/science/space/13plan.html Unu trovo, du astronomoj, etika batalo] {{PlurajLingvokodoj|en}}</ref>. Li ankaŭ trovis [[asteroida luno|asteroidan lunon]] : [[Paha (luno)|Paha]] (S/2001 (47171) 1), kiu orbitas ĉirkaŭ la transneptuna objekto [[47171 Lempo]] (aŭ (47171) 1999 TC<sub>36</sub>) La [[asteroido]] [[12101 Trujillo]]<ref>[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=12101+Trujillo JPL Small-Body Database Browser : 12101 Trujillo (1998 JX<sub>2</sub>)] {{PlurajLingvokodoj|en}}</ref> estis nomita en lia honoro. {| class="wikitable" ! colspan="2" | [[Transneptuna objekto|transneptunaj objektoj]] malkovrataj: 17 |- | align="left" | [[(19308) 1996 TO66|(19308) 1996 TO<sub>66</sub>]] || {{dato|12|oktobro|1996}} |- | align="left" | [[(26375) 1999 DE9|(26375) 1999 DE<sub>9</sub>]] || {{dato|20|februaro|1999}} |- | align="left" | [[(60608) 2000 EE173|(60608) 2000 EE<sub>173</sub>]] || {{dato|3|marto|2000}} |- | align="left" | [[Paha (luno)|Paha]] || {{dato|8|decembro|2001}} |- | align="left" | [[(126154) 2001 YH140|(126154) 2001 YH<sub>140</sub>]] || {{dato|18|decembro|2001}} |- | align="left" | [[(126155) 2001 YJ140|(126155) 2001 YJ<sub>140</sub>]] || {{dato|20|decembro|2001}} |- | align="left" | [[55565 Aya]] || {{dato|10|januaro|2002}} |- | align="left" | [[50000 Quaoar]] || {{dato|4|junio|2002}} |- | align="left" | [[(84719) 2002 VR128|(84719) 2002 VR<sub>128</sub>]] || {{dato|3|novembro|2002}} |- | align="left" | [[(119951) 2002 KX14|(119951) 2002 KX<sub>14</sub>]] ||{{dato|17|majo|2002}} |- | align="left" | [[(120178) 2003 OP32|(120178) 2003 OP<sub>32</sub>]] ||{{dato|26|julio|2003}} |- | align="left" | [[90377 Sedna]] || {{dato|14|novembro|2003}} |- | align="left" | [[90482 Orcus]] || {{dato|17|februaro|2004}} |- | align="left" | [[(120348) 2004 TY364|(120348) 2004 TY<sub>364</sub>]] || {{dato|3|oktobro|2004}} |- | align="left" | (''[[136108 Haumea]]'') || (''{{dato|28|decembro|2004}}'') |- | align="left" | [[136472 Makemake]] || {{dato|31|marto|2005}} |- | align="left" | [[136199 Eris]] || {{dato|8|januaro|2005}} |} == Noto kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Vidu ankaŭ == * [[:Kategorio:Malkovrita de Chad Trujillo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{en}} [http://www.chadtrujillo.com/ Persona paĝo de Chad Trujillo] [[Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj]] 68s6yb20gisqjm1lai6spb3nbl41lko Abraham Janssens 0 325817 9400330 9321759 2026-06-12T13:07:05Z Sj1mor 12103 9400330 wikitext text/x-wiki {{TemasPri|la pentristo Abraham Janssens|[[Janssens]]}}{{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Abraham JANSSENS''' (naskiĝis inter [[1567]] kaj [[1576]] en [[Antverpeno (urbo)|Antverpeno]], mortis en [[1632]] en [[Antverpeno (urbo)|la sama urbo]]) estis [[Baroko|baroka]] [[Belgio|belga]] [[pentristo]]. Li longe restadis en [[Italio]], kie li lernis la stilon de la tieaj artistoj, kaj aktive partoprenis je la falo de la [[Skolo]] de [[Bruĝo]], kiu superregis dum la [[16-a jarcento]] Li estis disĉiplo de [[Jan Snellinck]], fariĝis mastro en [[1602]] kaj plejaĝulo el la mastro-pentristoj en [[1607]]. Inter liaj disĉiploj estis [[Gerard Seghers]] kaj [[Theodoor Rombouts]] Li estas rigardita kiel plej granda [[historia pentristo]] antaŭ la alveno de [[Petro Paŭlo Rubens|Peter Paul Rubens]]. Iuj el liaj verkoj estas en la Muzeo de Antverpeno, preskaŭ ĉiuj preĝejoj de [[Belgio]] havas unu el lian pentraĵon. Liaj ĉefverkoj estas en la Preĝejo de la [[Karmelanoj]] en Antverpeno. <gallery> Dosiero:Scaldis and Antwerpia by Abraham Janssens.jpg|Scaldis kaj Antwerpia Dosiero:Janssens, Abraham - Lascivia.jpg|Lascivia Dosiero:Jupiter Rebuked by Venus c 1612-13 Abraham Janssens.jpg|Jupitero riproĉita far de Venuso Dosiero:L'adoration des mages.jpg|La adoro de la tri Reĝoj </gallery> ==Eksteraj ligiloj== *{{en}} [http://www.artcyclopedia.com/artists/janssens_abraham.html Abraham Janssens, el Artcyclopedia] * {{en}} [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/j/janssens/ Pentradoj (el Web Gallery)] {{Commons|Category:Abraham Janssens}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] je6bvzkqjnqkexkocpwlm8xvupn7p4c Tuteca ena reflekto 0 330877 9401043 8489061 2026-06-13T09:40:44Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401043 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Réflexion total.svg|eta|250ra|Ju pli granda estas la angulo al la normalo, des pli malgranda estas la frakcio de lumo elsendita, ĝis la angulo je kiu okazas la tuteca ena reflekto (blua linio). La koloro de la radioj estas nur por helpi distingi la radioj sur la bildo, kaj ne estas intencita por indiki iun koloran (ondolongan) dependecon.]] [[Dosiero:Total internal reflection.jpg|eta|250ra|Tuteca ena reflekto]] [[Dosiero:Teljes fényvisszaverődés.jpg|eat|250ra|Tuteca ena reflekto]] [[Dosiero:TIR in PMMA.jpg|eta|250ra|Plurfoja tuteca ena reflekto]] [[Dosiero:Total_internal_reflection_of_Chelonia_mydas.jpg|eta|Tuteca ena reflekto videblas je la aero-akva rando.]] En [[elektromagnetismo]], plejofte en [[optiko]], '''tuteca ena reflekto''' estas fenomeno kiu okazas kiam radio de [[lumo]] trafas randon inter mediumoj je angulo pli granda ol certa [[krita angulo]] kun respekto al la [[surfaca normalo|normalo]] al la surfaco. Se la [[refrakta indico]] estas pli malgranda trans la rando, do lumo ne povas trapasi kaj la tuta lumo estas [[reflekto|reflektita]]. La krita angulo estas la [[angulo de klino]] pli supre de kiu la tuteca ena reflekto okazas. Kiam lumo trapasas randon inter materialoj kun malsamaj refraktaj indeksoj, la luma fasko estas parte [[refrakto|refraktata]] je la randa surfaco, kaj parte reflektata. Tamen, se la angulo de klino estas pli granda (kio estas la radio estas pli proksima al estado paralela al la rando) ol la krita angulo (kiu estas la angulo de klino je kiu lumo estas refraktata tiel ke ĝi vojaĝas laŭ la rando) do la lumo ne trapasas la randon entute kaj anstataŭe estas tutece reflektata reen enen. Ĉi tio povas nur okazi kie lumo vojaĝas el mediumo kun pli granda refrakta indico al tiu kun malgranda refrakta indico. Ekzemple, ĝi estos okazas en traoasado el [[vitro]] enen de [[aero]], sed ne en trapasado el aero enen de vitro. == Demonstraciado == Tuteca ena reflekto povas esti demonstraciita uzante duone-cirklan vitran blokon. Mallarĝa fasko ([[radio]]) de lumo trafas sur la vitron. La duone-cirkla formo certigas ke radio direktiĝanta la centro de la ebena edro trafas la malrektan surfaco je orto; ĉi tio malebligas refrakto je la aero-vitra rando de la malrekta surfaco. Tio kio okazas je la vitro-aera rando de la ebena surfaco, dependas de la angulo de turniĝo de la vitra bloko, kaj povas esti tuteca ena reflekto. == Krita angulo == La krita angulo estas la angulo de klino pli supre de kiu tuteca ena reflekto okazas. La angulo de klino estas mezurata kun respekto al la [[surfaca normalo|normalo]] al la refrakta rando. La krita angulo ''θ<sub>c</sub>'' estas donita per: : <math>\theta_c = \arcsin \left( \frac{n_2}{n_1} \right) </math> kie ''n<sub>2</sub>'' estas la [[refrakta indico]] de la malpli [[optika denseco|optike densa]] mediumo, el kiu la lumo fontas; : ''n<sub>1</sub>'' estas la refrakta indico de la pli optike densa mediumo kien la lumo komence direktiĝas. Se la incida radio estas precize je la kritika angulo, la refraktis radio estas [[tanĝanto]] al la rando je la punkto de klino. Se ekzemple, videbla lumo estis vojaĝanta tra materialo kun indekso de refrakto de 1,50 en aeron kun indekso de refrakto de 1,00, do : <math>\theta_c=\arcsin \left( \frac{1,00}{1,50} \right)=41,8{}^\circ </math> Se la frakcio <math>\frac{n_2}{n_1}</math> estas pli granda ol 1, do la [[sinusarko]] estas ne difinita je reelaj nombroj, kio signifas ke tuteca ena reflekto ne okazas. {{-}} == Eksponente malpligrandiĝanta ondo == Grava flanka efiko de tuteca ena reflekto estas la disvastigo de [[eksponente malpligrandiĝanta ondo]] trans la randa surfaco. Esence, eĉ kvankam la tuta incida ondo estas reflektita reen enen de la devena mediumo, estas iu penetro en la duan mediumon je la rando. La eksponente malpligrandiĝanta ondo vojaĝas laŭ la rando inter la du materialoj, kondukante al la [[ŝovo de Goos-Hänchen]]. Se ebena ondo, limigita al la ''xz''-ebeno, estas incida sur izolon kun angulo ''θ<sub>I</sub>'' kaj ondovektoro '' '''k'''<sub>I</sub>'' tiam elsendita radio kreiĝas kun respektiva angulo de elsendado kiel estas montrite en fig. 1. La elsendita ondovektoro estas donita per: : <math>\mathbf{k}_T=k_T\sin(\theta_T)\hat{x}+k_T\cos(\theta_T)\hat{z}</math> Se ''n<sub>1</sub>>n<sub>2</sub>'', tiam ''sin(θ<sub>T</sub>)>1'' ĉar en la rilato <math>\sin(\theta_T)=\frac{n_1}{n_2}\sin(\theta_I)</math> ricevita de [[leĝo de Snell]], <math>\frac{n_1}{n_2}\sin(\theta_I)</math> estas pli granda ol 1. Sekve de ĉi tio ''cos(θ<sub>T</sub>)'' estas kompleksa: : <math>\cos(\theta_T)=\sqrt{1-\sin^2(\theta_T)}=i\sqrt{\sin^2(\theta_T)-1} </math> La elektra kampo de la elsendita ebena ondo estas donita per : <math>\mathbf{E}_T=\mathbf{E}_0e^{i(\mathbf{k}_T\cdot\mathbf{r}-\omega t)} </math> kaj do : <math>\mathbf{E}_T=\mathbf{E}_0e^{i(\mathbf{k}_T\cdot\mathbf{r}-\omega t)}=\mathbf{E_0}e^{i(xk_T\sin(\theta_T)+zk_T\cos(\theta_T)-\omega t)} </math> : <math>\mathbf{E}_T=\mathbf{E}_0e^{i(xk_T\sin(\theta_T)+zk_Ti\sqrt{\sin^2(\theta_T)-1}-\omega t)} </math> Uzante tion ke <math>k_T=\frac{\omega n_2}{c}</math> kaj de leĝo de Snell rezultas: : <math>\mathbf{E}_T=\mathbf{E}_0e^{-\kappa z}e^{i(kx-\omega t)} </math> kie <math> \kappa=\frac{\omega}{c}\sqrt{(n_1\sin(\theta_I))^2-n^2_2} </math>; : <math> k=\frac{\omega n_1}{c}\sin(\theta_I) </math> Ĉi tiu ondo en la optike malpli densa mediumo estas sciata kiel la eksponente malpligrandiĝanta ondo. Ĝia karakterizatas per disvastigo en la ''x''-direkto kaj eksponenta malpligrandiĝo en la ''z''-direkto. Alia unika trajto de eksponente malpligrandiĝanta ondo estas ke averaĝe neniu energio estas elsendita perpendikulare al la rando inter la mediumoj. == Rompita tuteca ena reflekto == [[Dosiero:Drinking glass fingerprint FTIR.jpg|eta|Fingroprintoj sur glaso kun akvo estas videblaj pro rompita tuteca ena reflekto]] Sub ordinaraj kondiĉoj la ekzisto de eksponente malpligrandiĝanta ondo ne influas la principon de konservado de energio, kio estas ke la eksponente malpligrandiĝanta ondo elsendas nulan entutan energion. Tamen, se tria mediumo kun pli alta refrakta indico ol la dua mediumo estas lokita je pli proksime ol kelkaj ondolongoj de distanco de la rando inter la unua mediumo kaj la dua mediumo, do la eksponente malpligrandiĝanta ondo malsamas de la tiu sub ordinaraj kondiĉoj kaj tiam ĝi tradonas energion tra la duan en la trian mediumon. Estu travidebla materialo kun malgranda refrakta indico, metita inter du prismoj de alia materialo. Ĉi tio permesas al la fasko tuneliĝi tra, el unu prismo en la sekvan en procezo tre simila al [[kvantuma tunelado]]. == Faza ŝovo en tuteca ena reflekto == En tuteca ena reflekto, la reflektita lumo havas [[fazo|fazan]] ŝovon inter la reflektita kaj incida lumo, dependan de la angulo. Matematike ĉi tio signifas ke la [[reflekta koeficiento de Fresnel]] iĝas kompleksan anstataŭ reela nombro. Ĉi tiu faza ŝovo estas dependa de polarizo kaj kreskas se la klina angulo dekliniĝas plu de la kritika angulo al tanĝado. La polarize dependa faza ŝovo estas longe sciata kaj estas uzata en dizajno de la [[rombo de Fresnel]] kiu permesas konverti [[cirkla polarizo|cirklan polarizon]] en [[lineara polarizo|linearan polarizon]] kaj reen por larĝa limigo de ondolongoj (koloroj), en kontrasto al la ortangula [[onda telero]]. La polariza dependeco de faza ŝovo estas ankaŭ la kaŭzo de tio ke TE kaj TM ondoj en [[ondokonduktilo (elektromagnetisom)|ondokonduktilo]] havas malsamajn [[varianco (ondo)|variancajn]] [[varianca rilatoj|rilatojn]]. == Aplikoj == * [[Optika fibro|Lumfibroj]], kiuj estas uzataj inter alio en [[telekomunikado]]. * [[Pluva sentilo]] por regi aŭtomatan [[glacoviŝilo]]n. * Spaca filtrado de lumo.<ref>{{Cito |URL=http://planck.reduaz.mx/~imoreno/Publicaciones/OptLett2005.pdf |Aranĝo=PDF |Titolo=Thin-film spatial filters - Maldiko-filmaj spacaj filtriloj |Nomo=Ivan |Familinomo=Moreno | Kunaŭtoroj=J. Jesus Araiza, Maximino Avendano-Alejo |Gazeto=Optics Letters - Optiko Leteroj |Volumo=30 |Paĝoj=pp. 914–916 |COI=10.1364/OL.30.000914 |Jaro=2005 |Numero=8}}</ref> * Prisma [[binoklo]] uzi la tutecajn enajn reflektojn por fari tre klaran bildon. * [[Tuŝo-senca ekrano]]j, kapabla konsidere plurajn tuŝojn samtempe uzas rompan tutecan enan reflekton en kombinaĵo kun fotilo kaj adekvata programaro por prilabori multajn celojn. * [[Fingrospuro|Fingroprintantaj]] aparatoj, uzas rompitan tutecan enan reflekton por ke akirado de bildo de la fingroprinto sen uzo de farbo. == Vidu ankaŭ == {{Commons|Total internal reflection}} * [[Ekvacioj de Fresnel]] * [[Leĝo de Snell]] * [[Eksponente malpligrandiĝanta ondo]] * [[Perfekta spegulo]] * [[Refrakto]] * [[Refrakta indico]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://cs.nyu.edu/~jhan/ftirsense/index.html FTIR tuŝa sensado] * [http://cs.nyu.edu/~jhan/ftirtouch/index.html Pluttuŝa interago] * http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/phyopt/totint.html * [http://demonstrations.wolfram.com/TotalInternalReflection/ Tuteca ena reflekto] de Michael Schreiber * [http://www.stmary.ws/highschool/physics/home/notes/waves/TotalInternalReflection.htm Tuteca ena reflekto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140716174520/http://www.stmary.ws/highschool/physics/home/notes/waves/TotalInternalReflection.htm |date=2014-07-16 }} en Fizikaj Surliniaj Notoj de St. Mary {{Metaŝablono en artikolo|Cito}} [[Kategorio:Optiko]] 97ehajqjk9afwzz7yz2b8gra8et111j Indoro 0 333884 9400573 9369048 2026-06-12T20:04:01Z Giridhar 299 Ampleksigis la artikolon. 9400573 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|bildo=IndoreMontage.jpg|bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=IN-MP|situo sur mapo2=Barato|montrukoordinatojn=22°43′7″N 75°51′18″E}} '''Indoro''' estas la plej granda urbo de la [[Barato|barata]] ŝtato [[Madja-Pradeŝo|Madhja-Pradeŝo]]. Ĝi estas [[Listo de milionurboj|milionurbo]]. Ĝi servas kiel la ĉefurbo kaj la administra sidejo de la distrikto Indoro. La urbo estis starigita sur la bordoj de la riveroj Kanh kaj Sarasvati. La fonto de la urbo kuŝas en la 16-a jarcento. Ĝi estis fondita kiel komerca centro inter la Deccan-[[altebenaĵo]] kaj [[Delhio]]. Nun ĝi servas kiel la financa ĉefurbo de Madhja-Pradeŝo. Indoro estas grava centro por farmacia kaj aŭtomobila fabrikado. En 2025, Indoro gajnis la titolon de "la plej pura urbo de Barato" por la sepa sinsekva jaro. La urbo estas regule laŭdata pro sia pura aero kaj ĝusta rubmastrumado.[[Dosiero:Daly College, Indore.jpg|eta|maldekstre|Studentejo de Indoro]] ==Bazaj informoj== * [[Koordinatoj]]: {{coord|22|43|7|N|75|51|18|E}} * [[Areo]]: 60 &nbsp;km² * [[Supermara alteco]]: 553 m * [[Loĝantaro]]: 1&nbsp;692&nbsp;000 en [[2004]] * [[Horzono]]: UTC + 05:30 * [[Poŝtkodo]]j: 45 20xx, 45 21xx, 45 3xxx * [[Telefonkodo]]: 073 * [[Aŭtokodo]]: MP-09 ==Edukado== Indoro estas ankaŭ unu el la plej grandaj edukaj centroj en centra Barato. Ĝi havas kaj publikajn kaj privatajn edukajn instituciojn. Publikaj edukaj institucioj inkluzivas la [[:en:IIT_Indore|Indian Institute of Technology Indore]], la [[:en:Indian_Institute_of_Management_Indore|Indian Institute of Management Indore]], [[:en:Mahatma_Gandhi_Memorial_Medical_College,_Indore|Mahatma Gandhi Memorial Medical College]], kaj plurajn esplorinstitutojn en la sektoroj de atomenergio, agrikulturo kaj bestokuraca scienco. Simile, Indoro havas plurajn privatajn instituciojn kiel ekzemple la [[:en:Sri_Aurobindo_Institute_of_Medical_Sciences|Sri Aurobindo Institute of Medical Sciences]], kaj Prestige University. ==Lingvoj== La [[Hindia lingvo|hindia]] estas la oficiala lingvo de la urbo Indoro. Ĝi estas parolata de pli ol 80% de la loĝantaro kiel ilia gepatra lingvo. Kelkaj hindiaj dialektoj kiel Malvi, Nimadi kaj Bundeli ankaŭ estas parolataj de migrantoj al la urbo el kamparaj regionoj. El ne-hindaj lingvoj, la [[Marata lingvo|maratha]] komunumo havas signifan ĉeeston (5%) pro la historia regado de la [[Marata Imperio|Marathoj]]. La urdua estas plejparte parolata de la islama komunumo. La [[Sinda lingvo|sinda]] estas parolata de Sindanoj, kiuj estas plejparte komercistoj, venis kiel rifuĝintoj dum la [[Dispartigo de Hindio|Dispartigo de Brita Hindio]]. La [[Guĝarata lingvo|guĝarataj]] parolantoj formas komercan komunumon. Ekzistas ankaŭ malgranda [[Panĝaba lingvo|panĝaba]] [[Sikismo|sikha]] komunumo. ==Transporto== Indoro estas konektita de la Internacia Flughaveno Devi Ahilyabai Holkar, ĉirkaŭ 8 km (5.0 mejloj) de la urbo. Indore Junction estas la ĉefa fervoja stacio. En la urbo estas [[aŭtobuso]]j. ==Vidindaĵoj== Indoro havas plurajn palacojn, ĝardenojn kaj religiajn pilgrimejojn. Vizitindaĵoj proksime de Indoro inkluzivas la antikvan fortikaĵon Mandu, la akvofalon Patalpani kaj la templojn Mahakal kaj Omkareshwar. == Vidu ankaŭ == * [[Listo de milionurboj]] [[Dosiero:Polluted Khan River.jpg|eta|maldekstre|Riverbordo]] [[Kategorio:Urboj de Barato]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Urboj de Madja-Pradeŝo]] ke5wfnpw7vjv4t64215fdgb1fa37s4r 9400594 9400573 2026-06-12T20:18:07Z Giridhar 299 /* Edukado */ Aldonis ligilon 9400594 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|bildo=IndoreMontage.jpg|bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=IN-MP|situo sur mapo2=Barato|montrukoordinatojn=22°43′7″N 75°51′18″E}} '''Indoro''' estas la plej granda urbo de la [[Barato|barata]] ŝtato [[Madja-Pradeŝo|Madhja-Pradeŝo]]. Ĝi estas [[Listo de milionurboj|milionurbo]]. Ĝi servas kiel la ĉefurbo kaj la administra sidejo de la distrikto Indoro. La urbo estis starigita sur la bordoj de la riveroj Kanh kaj Sarasvati. La fonto de la urbo kuŝas en la 16-a jarcento. Ĝi estis fondita kiel komerca centro inter la Deccan-[[altebenaĵo]] kaj [[Delhio]]. Nun ĝi funkcias kiel la financa ĉefurbo de Madhja-Pradeŝo. Indoro estas grava centro por farmacia kaj aŭtomobila fabrikado. En 2025, Indoro gajnis la titolon de "la plej pura urbo de Barato" por la sepa sinsekva jaro. La urbo estas ofte laŭdata pro sia pura aero kaj ĝusta rubmastrumado.[[Dosiero:Daly College, Indore.jpg|eta|maldekstre|Studentejo de Indoro]] ==Bazaj informoj== * [[Koordinatoj]]: {{coord|22|43|7|N|75|51|18|E}} * [[Areo]]: 60 &nbsp;km² * [[Supermara alteco]]: 553 m * [[Loĝantaro]]: 1&nbsp;692&nbsp;000 en [[2004]] * [[Horzono]]: UTC + 05:30 * [[Poŝtkodo]]j: 45 20xx, 45 21xx, 45 3xxx * [[Telefonkodo]]: 073 * [[Aŭtokodo]]: MP-09 ==Edukado== Indoro estas ankaŭ unu el la plej grandaj edukaj centroj en centra Barato. Ĝi havas kaj publikajn kaj privatajn edukajn instituciojn. Publikaj edukaj institucioj inkluzivas [[:en:IIT_Indore|Indian Institute of Technology Indore]], [[:en:Indian_Institute_of_Management_Indore|Indian Institute of Management Indore]], [[:en:Mahatma_Gandhi_Memorial_Medical_College,_Indore|Mahatma Gandhi Memorial Medical College]], kaj plurajn esplorinstitutojn en la sektoroj de atomenergio, agrikulturo kaj bestokuraca scienco. Simile, Indoro havas plurajn privatajn instituciojn kiel ekzemple [[:en:Sri_Aurobindo_Institute_of_Medical_Sciences|Sri Aurobindo Institute of Medical Sciences]], kaj [https://prestigeuniversity.edu.in/ Prestige University]. ==Lingvoj== La [[Hindia lingvo|hindia]] estas la oficiala lingvo de la urbo Indoro. Ĝi estas parolata de pli ol 80% de la loĝantaro kiel ilia gepatra lingvo. Kelkaj hindiaj dialektoj kiel Malvi, Nimadi kaj Bundeli ankaŭ estas parolataj de migrantoj al la urbo el kamparaj regionoj. El ne-hindaj lingvoj, la [[Marata lingvo|maratha]] komunumo havas signifan ĉeeston (5%) pro la historia regado de la [[Marata Imperio|Marathoj]]. La urdua estas plejparte parolata de la islama komunumo. La [[Sinda lingvo|sinda]] estas parolata de Sindanoj, kiuj estas plejparte komercistoj, venis kiel rifuĝintoj dum la [[Dispartigo de Hindio|Dispartigo de Brita Hindio]]. La [[Guĝarata lingvo|guĝarataj]] parolantoj formas komercan komunumon. Ekzistas ankaŭ malgranda [[Panĝaba lingvo|panĝaba]] [[Sikismo|sikha]] komunumo. ==Transporto== Indoro estas konektita de la Internacia Flughaveno Devi Ahilyabai Holkar, ĉirkaŭ 8 km (5.0 mejloj) de la urbo. Indore Junction estas la ĉefa fervoja stacio. En la urbo estas [[aŭtobuso]]j. ==Vidindaĵoj== Indoro havas plurajn palacojn, ĝardenojn kaj religiajn pilgrimejojn. Vizitindaĵoj proksime de Indoro inkluzivas la antikvan fortikaĵon Mandu, la akvofalon Patalpani kaj la templojn Mahakal kaj Omkareshwar. == Vidu ankaŭ == * [[Listo de milionurboj]] [[Dosiero:Polluted Khan River.jpg|eta|maldekstre|Riverbordo]] [[Kategorio:Urboj de Barato]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Urboj de Madja-Pradeŝo]] k6sh1xi9r58gwc8y9ouwhs9c9u2fv1f Uganda ŝilingo 0 339778 9400561 8489739 2026-06-12T19:54:23Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400561 wikitext text/x-wiki {{Informkesto valuto |Valuto = Uganda ŝilingo |Ŝtato = [[Ugando]] |Subdivido = 100 cendoj |ISO-kodo = [[UGX]] |Mallongigo = USh |Kurzo = 1 [[usona dolaro]] = 2290 UGX <br /> 1 [[eŭro]] = 3190,30 UGX |Kurza dato = la 1-an de novembro 2010 |Bildo ={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |Bildo-grandeco= |Bildo-priskribo= }} La '''Uganda [[ŝilingo]]''' estas la nacia valuto de [[Ugando]]. Unu ŝilingo estas teorie dividita je cent ''cendoj'', kvankam pro inflacia malvaloriĝo de la valuto cendoj ekde la jaro [[1987]] ne plu havas praktikan signifon. La internacia valuta kodo laŭ la normo [[ISO 4217]] estas [[UGX]]. Sian nomon la valuto dividas kun la [[kenja ŝilingo]], la [[somalia ŝilingo]], la [[tanzania ŝilingo]] kaj la eksa [[aŭstra ŝilingo]] en Eŭropo, nun anstataŭigita per la [[Eŭro]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.bou.or.ug retejo de la centra banko de Ugando] {{-|maldekstre}}{{Ĝermo|Ugando}} {{Valutoj de Afriko}} [[Kategorio:Monunuoj]] [[Kategorio:Ekonomio de Ugando]] 01uvgyzm56rgpp5so1b3nsr5za0nyp6 Tenabo 0 343349 9400922 8475972 2026-06-13T08:50:40Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400922 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo=Tenabo | lando=Meksiko | statuso=Komunumo kaj urbo | flago= | blazono=Coat of arms of Tenabo.svg | devizo= | patrono= | mapo2 = | bildo=Tenabo en Campeche.svg | regiono-ISO=MX-CAM | situo sur mapo2=Meksiko | zomo = 11 | ŝtato=Campeche | regiono= | distrikto= | provinco= | departemento= | arondismento= | distriktaro= | kantono= | fondo= | registaro= | estro= | alto= 10 | areo= 882.00 | loĝ=9050 | dens= | HDI= | interkom= | ĝemel= | horzono=UTC -6 | pk= | tel= | aŭto= | kodo=04008 | laŭ=[[INEGI]] | TTTejo= | }} '''Tenabo''' estas unu el la 11 komunumoj de la [[Meksiko|meksika]] subŝtato [[Campeche]], kiu situas sur la duoninsulo [[Jukatano]] en la centro-orienta parto de Meksiko (ofte oni diras ke temas pri la suda parto de Meksiko, sed laŭ la latidudo, la komunumo situas je preskaŭ sama nivelo kiel la ĉefurbo de Meksiko) La ĉefurbo de la komunumo ankaŭ nomiĝas '''Tenabo'''. La kodnumero de la komunumo laŭ la [[INEGI]], do laŭ la nacia geografia instituto estas 04008. == Geografio == La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la [[INEGI]]) 9.050 loĝantojn. El tiuj estis 4645 viroj kaj 4405 virinoj. La komunumo havas surfacon de 882.00 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 10 metroj super la marnivelo. {| class="wikitable" style="text-align:Left; margin-right:60px" |- ! ! Loĝloko ! Loĝantoj |- |01||[[Tenabo]] ||6,934 |- |02||[[Tinun]] ||928 |- |03||[[Emiliano Zapata (Campeche)|Emiliano Zapata]] ||382 |- |04||[[Kankí]] ||182 |- |05||[[Santa Rosa (Campeche)|Santa Rosa]] ||170 |- |06||[[Xkuncheil]] ||102 |- |} == Sociogeografio == En la jaro 1995 en la komunumo vivis 6849 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 2215 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 32,34 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La plej multaj el ili parolas la [[jukatana majaa lingvo|jukatanan majaan lingvon]] (memnomigo: Màaya t'àan (Mayathan). Fontoj: Statistikoj de la [[INEGI]]: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado). == Politiko == La komunumo Tenabo estas ankaŭ ĉefurbo de la 21a distrikto de la parlamento de Campeche kaj ĝi apartenas al la 1a elekta federala distrikto de Campeche. La komunumon estras la tiel nomata komunuma prezidanto. La sekvaj personoj estis komunuma prezidanto dum la lastaj jaroj (1916 - hodiaŭ). {| class="prettytable" | <center>Komunumaj prezidantoj</center> | <center>Periodo</center> |- | Ricardo Marentes | <center>1916-1917</center> |- | Luis P. Cervera | <center>1918</center> |- | Emiliano Barahona | <center>1919</center> |- | Ricardo Marentes | <center>1920</center> |- | José Higinio Hurtado | <center>1921</center> |- | Candelario Cervera | <center>1922</center> |- | Ricardo Marentes | <center>1923</center> |- | Dionisio Mijangos | <center>1924-1925</center> |- | Severino Chan | <center>1926-1927</center> |- | Bernabé Muñoz P. | <center>1928-1929</center> |- | Ricardo Marentes M. | <center>1930-1931</center> |- | Álvaro Muñoz Cervera | <center>1932-1933</center> |- | Ricardo Marentes C. | <center>1934-1935</center> |- | Luciano Muñoz P. | <center>1936-1937</center> |- | Manuel Concha Rosado | <center>1938-1939</center> |- | José del Carmen Pool | <center>1940-1941</center> |- | Ismael Herrera | <center>1942</center> |- | Juan Muñoz C. | <center>1942-1943</center> |- | Pedro Miranda Lira | <center>1944-1946</center> |- | José Higinio Icthe Ch. | <center>1947-1949</center> |- | Álvaro Muñoz Quero | <center>1950-1952</center> |- | Francisco Caro C. | <center>1953-1955</center> |- | Javier Caro Medina | <center>1956-1958</center> |- | Jorge Muñoz Icthe | <center>1959-1961</center> |- | Miguel López Valle | <center>1962-1964</center> |- | Renato Cuevas Pérez | <center>1965-1967</center> |- | Anastacio Perera Bojorquez | <center>1968-1970</center> |- | Pastor Villamil Pacheco | <center>1971-1973</center> |- | Israel Cortés Poot | <center>1974-1976</center> |- | Marcelino Chan Euan | <center>1977-1979</center> |- | Miguel López Valle | <center>1980-1982</center> |- | Hernán Caamal Ordoñez | <center>1983-1985</center> |- | Adriano Uc May | <center>1986-1988</center> |- | Francisco Canche Carrillo | <center>1989-1991</center> |- | Enrique Muñoz Herrera | <center>1992-1994</center> |- | Elda Eusebia Concha Chávez | <center>1995-1997</center> |- | Ponciano Narváez Moo | <center>1997-2000</center> |- | José Román Chan Poot | <center>2000-2003</center> |- | Prof. Wilbert Ariel Ruiz Poot | <center>2003-2006</center> |- | Prof. Julio César Sánchez Caamal | <center>2006-2009</center> |- | Ing. Manuel Jesús Collí Ku | <center>2009-2011</center> |} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/campeche/Mpios/04008a.htm Tenabo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071031153730/http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/campeche/Mpios/04008a.htm |date=2007-10-31 }} en ''Enciclopedia de los Municipios de México'' ({{es}}) [[Kategorio:Komunumoj de Campeche]] kvmgehi7n32t1ovzl9blf00wcb2ltpm Templo de Seulo 0 349973 9400919 8475922 2026-06-13T08:49:03Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400919 wikitext text/x-wiki {{Informkesto religia konstruaĵo | nomo de konstruaĵo =Templo de Seulo<br />{{fremdlingve|en|Seul Korea Temple}} | infobox_width = | tipo de mapo = | grandeco de mapo = | priskribo de mapo = | loko =[[Seulo]], [[Sud-Koreio]] | geo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=US-KR |zomo=13 | religia aliĝo =[[Mormonismo]] | rito = | regiono = | ŝtato = {{Flago|Sud-Koreio}} [[Sud-Koreio]] | provinco = | teritorio = | prefektujo = | sektoro = | distrikto = | cercle = | municipo = | jaro de konsekro = | statuso =[[Sanktejo]] | funkcia statuso = | hereda statuso = | gvidanto = | ttt = | arkitekturo =jes | arkitekto = | arkitektura tipo = | arkitektura stilo = | ĉefkontraktisto = | direkto de fasado = | jaro de komenco = 9 de majo 1983 | jaro de kompletigo = | konstrukosto = | karakterizaĵoj = jes | kapacito = | longo | larĝo = | larĝo de navo = | larĝo maks = | kvanto de kupoloj = | alto de eksteraj kupoloj = | alto de internaj kupoloj = | diametro de eksteraj kupoloj = | diametro de internaj kupoloj = | kvanto de minaretoj = | alto de minaretoj = | kvanto de spajroj = | alto de spajroj = | materialoj = | nrhl = | aldonita = | refnum = | destinita = }} La '''Templo de Seulo''', [[Sud-Koreio]], estas unu el la temploj konstruitaj kaj funkciantaj por La [[Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj]], la numero 37 konstruita de la Eklezio kaj la unua de Sud-Koreio, lokita en Shinchon, ene de la distrikto (''gu'') Seodaemun-gu, universitata komunumo, 5&nbsp;km-ojn nordokcidente de [[Seulo]]. {{-}} {{Temploj de La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj}} {{-}} [[Kategorio:Temploj de La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj|Seulo]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Seulo]] [[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Sud-Koreio]] p6uwo4yx0noiydu898xvjdp67tpvcsi Veľké Dravce 0 350506 9400453 8544495 2026-06-12T17:44:12Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400453 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo=Veľké Dravce | statuso=Vilaĝo | lando=Slovakio | devizo= | patrono= | mapo= | bildo= | longitudo-gradoj= 19 | longitudo-minutoj= 50 | longitudo-sekundoj=20 | longitudo-direkto= E | latitudo-gradoj= 48 | latitudo-minutoj= 20 | latitudo-sekundoj=45 | latitudo-direkto= N | ŝtato= [[Slovakio]] | regiono= [[Banská Bystrica]] | mikroregiono= | provinco= | departemento= | arondismento= | distriktaro= | kantono= | distrikto= [[Lučenec]] | fondo= | registaro= | estro= | alto= 193 m s.m. | areo= 10 km² | loĝ= &nbsp;663 (en [[2007]]) | dens= | interkom= | ĝemel= | horzono=[[UTC]]+1 (en [[somero]] +2) | pk= 985&nbsp;42 | tel=++421-47-.... | aŭto=LC | kodo= | laŭ= }} '''Veľké Dravce,''' [[hungare]] '''Nagydaróc''' [nadjdarOc] estas malgranda [[vilaĝo|vilaĝeto]] kaj [[municipo]] en [[Slovakio]]. [[Dosiero:Slovakia banskabystrica lucenec.png|300ra|eta|Veľké Dravce situas en la plej griza parto]] == [[Geografio]] == Veľké Dravce situas laŭ [[rojo]], laŭ flanko[[vojo]]j. [[Lučenec]] troviĝas je 14&nbsp;km-oj. == [[Historio]] == La loko estis loĝata jam dum la [[neolitiko]]. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en [[1350]] en formo ''"Daroch"''. Inter [[1554]]-[[1593]] la [[Osmana Imperio]] okupis la setlejon. En [[1796]] la tutlanda geografia [[libro]] taksis la lokon duaklasa. En [[1828]] loĝis tie 706 vilaĝanoj en 79 [[domo]]j. En [[1910]] laŭ la popolnombrado vivis en Nagydaróc 957 [[homo]]j, (939 [[hungaroj]], 11 [[slovakoj]], 7 aliaj). Ĝis [[Traktato de Trianon]] la [[komunumo]] apartenis al [[Hungara reĝlando]], al [[Nógrád (reĝa departemento)]], al [[distrikto]] de [[Lučenec|Losonc]], poste al [[Ĉeĥoslovaka respubliko]]. Inter [[1938]]-[[1945]] Nagydaróc rehungariĝis. La [[unua Viena Arbitracio|unua Arbitracio de Vieno]] deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al [[Hungario]]. Post la [[2-a mondmilito]] la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ [[Dekretoj de Beneš]]. Ekde [[1993]] Veľké Dravce apartenas al [[Slovakio]]. En [[2001]] vivis tie 621 homoj, (455 hungaroj, 145 slovakoj). Por la hungaraj [[infano]]j baz[[lernejo]] funkcias. == Vidindaĵoj == * romkatolika [[baroko|baroka]] [[preĝejo]] omaĝe al [[Sankta Galo]] el la [[18-a jarcento]], en [[1908]] pligrandigita * [[kastelo]] de [[1821]] == Eksteraj ligiloj == * [http://mapy.zoznam.sk/index.pl?zoom=6&pos_x=-369715&pos_y=-1275270&size=full&lang=sk&sipka=1&name=Ve%BEk%E9%20Dravce%2C%20Lu%E8enec Veľké Dravce sur mapo de Slovakio] == Fontoj == * Hungara kaj ĉeĥa Vikipedioj {{Municipoj de Regiono Banská Bystrica|Distrikto Lučenec}} [[Kategorio:Municipoj en distrikto Lučenec]] 0lzah53hbiryfw81fqwrp23okrjpjtr Testamento (Ŝevĉenko) 0 354902 9400498 8477660 2026-06-12T18:38:10Z Vocxo 258569 Deklamas Voĉo. 9400498 wikitext text/x-wiki {{AliaSignifo|Testamento}} {{Informkesto libro}} '''''Testamento''''' ({{lingvo-uk|Заповіт}}) estas unu el la plej vaste konataj versaĵoj de ukraina poeto [[Taras Ŝevĉenko]]. La versaĵo estis verkita la {{daton|25|decembro|1845}} en [[Perejaslav]]. "Testamento" havis kaj plu havas grandan influon al la ukraina kulturo. Ĝi estis tradukita al pli ol 150 lingvoj (estas konataj pli ol ok [[Esperanto|esperantaj]]) kaj ĝi fariĝis bazo por multaj muzikaĵoj. == En muziko == Plej unue la versaĵo estis muzikigita fare de Mikola Lisenko por vira [[ĥoro]], tenora soloo kaj piano (en 1868). La plej populara iĝis la melodio, kreita en la [[1870-aj jaroj]] fare de G. Hladkij (poste redaktita de Lisenko) kaj eldonita en [[Poltavo]] fare de G. Markeviĉ. La melodio estis ege proksima al la ukrainaj popol-kantoj, kaj tial dum longa tempo estis konsiderata kiel popola. Por la teksto de "Testamento" estis komponitaj ankaŭ grandformaj muzikaĵoj: [[kantato]]j de V. A. Barvinkskij (1918), S. F. Ludkeviĉ (1934, la dua redakto - 1955), B. N. Latoĉinskij (1939), L. N. Revuckij (1939); simfonia poemo de R. M. Glier (1939). La melodio de Hladkij estis uzita kiel bazo por vokal-simfonia muzikaĵo de D. B. Kabalevskij en la sceno de entombigo de V. N. Boĵenko en la filmo "Ŝĉors" (reĝisorita de [[Oleksandr Dovĵenko]]). Entute ekzistas pli ol 60 muzikaj interpretoj de "Testamento"<ref>''Testamento'' // Ukraina Sovetia Enciklopedio. 2-a eldono. Vol. 4. — [[Kievo]], 1979., p. 201</ref>. == La originala teksto kaj la Esperantaj tradukoj == {| width=100% |valign="top"|Як умру, то поховайте<br /> Мене на могилі,<br /> Серед степу широкого,<br /> На Вкраїні милій,<br /> Щоб лани широкополі,<br /> І Дніпро, і кручі<br /> Було видно, було чути,<br /> Як реве ревучий.<br /> Як понесе з України<br /> У синєє море<br /> Кров ворожу… отоді я<br /> І лани і гори —<br /> Все покину і полину<br /> До самого Бога<br /> Молитися… а до того<br /> Я не знаю Бога.<br /> Поховайте та вставайте,<br /> Кайдани порвіте<br /> І вражою злою кров’ю<br /> Волю окропіте.<br /> І мене в сім’ї великій,<br /> В сім’ї вольній, новій,<br /> Не забудьте пом’янути<br /> Незлим тихим словом. | Se mi mortos, enterigu<br /> Min en la tombo<br /> Meze de stepo larĝa<br /> En Ukrainio kara,<br /> Por ke kampoj vastegaj,<br /> Kaj [[Dnipro]], kaj krutmontoj<br /> Estu videblaj, estu aŭdeble<br /> Kiel muĝas muĝulo.<br /> Kiam oni ekportos de Ukrainio<br /> En la [[Nigra maro|bluan maron]]<br /> Sangon malamikan... tiam mi<br /> Kaj la kampojn, kaj la montojn -<br /> Ĉion lasos kaj ekflugos<br /> Al Dio mem<br /> Por preĝi... sed ĝis tiam<br /> Mi ne konas Dion.<br /> Enterigu kaj ekstaru,<br /> Ĉenarojn disŝiru,<br /> Kaj per malamika, malica sango<br /> Ŝprucu liberon.<br /> Kaj min en familio granda,<br /> La familio libera, nova,<br /> Ne forgesu rememori<br /> Per ne malbona mallaŭta vorto. ''(laŭvorta traduko)'' |Kiam ĉesos lasta spiro<br /> en la brusto mia,<br /> enterigu min en vasta<br /> step' Ukrainia,<br /> ke mi vidu kampojn, montojn -<br /> tutan karan landon,<br /> ke mi aŭdu de l' krutaĵo<br /> Dnipran hurl-muĝadon.<br /> Kiam bruaj Dnipraj ondoj<br /> portos de l' kamparo<br /> mavan sangon malamikan<br /> al la blua maro,<br /> tiam mi al dio iros,<br /> forlasinte ĉion,<br /> preĝi pie... Sed ĝis tio<br /> mi ne konas dion.<br /> Enterigu kaj leviĝu.<br /> ŝiru katenerojn<br /> kaj per sango malamika<br /> ŝprucu la liberon.<br /> Kaj en nova familio -<br /> granda kaj libera -<br /> ne forgesu rememori<br /> min per vort' sincera. ''Trad. de [[Oleksandr Koroleviĉ|O. Koroleviĉ]]''<ref>Cit. laŭ la "Libro pri Esperanto" (''Книга об эсперанто'', eld. "Naukova dumka", Kievo, 1989, ISBN 5-12-000985-9, p. 196)</ref> |} Kiam mortos mi, amikoj,<br /> Mian tombon faru<br /> En la stepo larĝe vasta<br /> De Ukrainio kara:<br /> Por ke vidu mi la valojn,<br /> Dnepron kaj montetojn,<br /> Por ke aŭdu, kiel muĝas<br /> La river impeta.<br /> Kiam sangon malamikan<br /> For de ter' Patruja<br /> Portos ĝi al blua maro,<br /> Mi ekstaros tuje.<br /> Lasos ĉion kaj mem Dion<br /> Mi atingos pie,<br /> Preĝos verve... Sed sen tio<br /> Mi ne scias Dion!<br /> Tombon faru kaj ekstaru,<br /> Ŝiru ĉenon feran,<br /> Kaj aspergu per tirana<br /> Sango la liberon!<br /> Kaj en nova familio,<br /> Granda, bela, forta,<br /> Ne forgesu rememori<br /> Min per bona vorto! ''Trad. de L. Novikova''<ref>[http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/Poezio/testamentou.html Testamento de T. Ŝevĉenko]{{404|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} ĉe la biblioteko de D. Harlow</ref> https://www.youtube.com/watch?v=4zH_ZLs7ddM == Piednotoj == {{Referencoj}} == Fontoj == * [[:uk:Шевченківський словник|La ŝevĉenka vortaro]]. Vol. 1 / Literatura instituto nomita omaĝe al T. G. Ŝevĉenko (Akademio de Sciencoj de USSR) — Kievo: La ĉefa redakcio de Ukrainia Sovetia Enciklopedio, 1978. — pp.&nbsp;230–231. {{Projektoj}} [[Kategorio:Taras Ŝevĉenko]] [[Kategorio:Ukrainlingvaj versaĵoj]] [[Kategorio:Verkoj de 1845]] [[Kategorio:Ukrainio en beletro]] f00746x2q0xoza9yrnx2nwuc021l6hx Víťazovce 0 355322 9400511 7161802 2026-06-12T18:45:52Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400511 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | municipo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Víťazovce | devena_nomo = | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|hu|hungar|''Vitézvágás''}} | alia_nomo1 = | kategorio = municipo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Víťazovce | moto = | kromnomo = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Slovakio | lando_flago = 1 | regiono = Regiono Prešov | distrikto = Distrikto Humenné | histregiono = Supra Hungarujo | histregiono1 = <!-- *** Familio *** --> | parenco = Zemplín | montaro = Malaltaj Beskidoj | ŝoseo = | limo = | parto = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | rivero = | orogenezo = Ondavská vrchovina <!-- *** Situo *** --> | situo = Víťazovce | leviĝo = 168 | lat_d = 49 | lat_m = 00 | lat_s = 33 | lat_NS = N | long_d = 21 | long_m = 48 | long_s = 12 | long_EW = E | koordinatoj_ne_en_titolo = true <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 5.57 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 322 | loĝantaro_dato = 31.12.2011 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1545 | establita_tipo = Unua skribmencio | ĉefulo = | ĉefulo_partio = | ĉefulo_tipo = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 067 24 | areo_kodo = +421-57 | areo_kodo_tipo = | kodo = HE | kodo_tipo = Aŭtokodoj | kodo1 = 520985 | kodo1_tipo = NUTS <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Slovakio | mapo_lokumilo = Slovakio | mapo1_priskribo = Situo enkadre de Regiono Prešov | mapo1_lokumilo = Regiono Prešov | mapo2 = | mapo2_priskribo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | commons = | retpaĝo = [http://www.vitazovce.ocu.sk/ www.vitazovce.ocu.sk] | portalo = Slovakio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Víťazovce''' ([[hungare]] ''Vitézvágás'' [vitEzvAgAŝ]) estas [[vilaĝo]] kaj [[municipo]] en [[Slovakio]]. == Situo == Víťazovce situas en [[valo]] de [[rojo]], laŭ traira flanko[[vojo]]. [[Humenné]] troviĝas je 13&nbsp;km. == Historio == La unua mencio okazis pri la vilaĝo en [[1451]]. En la [[17-a jarcento]] ĝi senhomiĝis. La vilaĝo en la [[18-a jarcento]] rehomiĝis. En [[1828]] 60 vilaĝanoj loĝis en 7 [[domo]]j. Ĝis [[Traktato de Trianon]] la [[komunumo]] apartenis al [[Hungara reĝlando]], al [[Zemplén]], al [[distrikto]] de [[Humenné]], poste al [[Ĉeĥoslovaka respubliko]], dum la [[2-a mondmilito]] kaj ekde [[1993]] al [[Slovakio]]. En [[2001]] vivis en Víťazovce 327 homoj (312 [[slovakoj]]). == Vidindaĵoj == * romkatolika [[preĝejo]] omaĝe al [[Cirilo kaj Metodo]] de [[1977]] {{Municipoj de Regiono Prešov|Distrikto Humenné}} [[Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné]] nwxfwueblr0c0fm6felu89b6qpqnjgb Louise Rayner 0 360525 9400951 7988914 2026-06-13T08:59:07Z Sj1mor 12103 9400951 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Louise Ingram RAYNER''' (naskiĝis la {{daton|21|junio|1832}}, [[Matlock Bath]] - mortis la {{daton|8|oktobro|1924}}, [[St Leonards-on-Sea]]) estis [[Britio|brita]] pentristino de [[akvarelo]]j. == Arta familia etoso == Louise naskiĝis en [[Matlock Bath]] en Derbyshire.<ref name="odnb">Simon Fenwick, ‘Rayner, Samuel (1806–1879)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004 [http://www.oxforddnb.com/view/article/23211]</ref> Ŝiaj gepatroj, [[Samuel Rayner]] kaj Ann Rayner (naskiĝinta Manser) ambaŭ estis konataj artistoj, Samuel estinte akceptita por ekspozicio en la Reĝa Akademio kiam li estis 15-jaraĝa. Ankaŭ kvar fratinoj de Louise - Ann ("Nancy"), Margaret, Rose kaj Frances - kaj ŝia frato Richard estis artistoj. La familio vivis en [[Matlock Bath]] kaj [[Derby]] antaŭ transloĝiĝi al [[Londono]] en 1842. == Artaj studo kaj instruo == Louise studis pentradon ekde kiam ŝi estis 15-jara, sub la gvidado de sia patro kaj poste kun establitaj artistaj amikoj de la familio, kiaj [[George Cattermole]], [[Edmund Niemann]], [[David Roberts]] kaj [[Frank Stone]]. Ŝia unua ekspoziciita verko titoliĝis ''La Interno de Haddon Chapel'', montrita en la Reĝa Akademio en 1852, la unua el serio da ole-pentraĵoj. == Akvarelo == Ekde 1860, tamen, ŝi ekpentris per akvarelo verkojn kiujn ŝi ekspoziciis dum 50 jaroj tra organizaĵoj inkluzivantaj la Societon de Artistinoj, La Reĝan Akademion, Reĝan Akvarelan Societon kaj Reĝan societon de Britaj Artistoj. == Chester == [[Dosiero:Irongate Louise Rayner Derby Museum.jpg|eta|dekstra|Irongate - de ŝia jaro de morto (nun en [[Muzeo kaj artgalerio de Derby]])]] Ŝi vivis en [[Chester]] en la Kimraj Markioj sed multe vojaĝis, pentrante britajn scenojn, dum la someroj de la 1870-aj kaj 1880-aj jaroj. Ŝiaj pentraĵoj estas tre detalitaj kaj treege pitoreskaj scenoj de popolplenaj stratoj kaptantaj la "olde worlde" karakteron de britaj urbetoj kaj urboj en la floranta viktoria epoko. Ŝiaj pentraĵoj estas tre popularaj hodiaŭ kiel reproduktoj kaj sur [[puzlo]]j. Ĉirkaŭ 1910 ŝi transloĝiĝis kun sia fratino al [[Tunbridge Wells]], kaj poste al [[St Leonards-on-Sea|St Leonards]], kie ŝi mortis en 1924. == Kolektoj de originalaj verkoj == Kolektoj de ŝiaj verkoj troviĝas en Russell-Cotes Art Gallery & Museum, [[Bournemouth]], [[Muzeo kaj artgalerio de Derby]]<ref name=ptp>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.picturethepast.org.uk/frontend.php?&pages=128&user_keywords=derby+art+gallery&operator=AND&town_village=&date_period=&database=&action=search&keywords=Ref_No_increment%2CDisk_No%2CLocal_Accession_No%2CMap_Reference%2CTown_Village%2CLocation%2CTitle%2CDate_of_Image%2CDate_Period%2COther%2CForm_completed_by%2CKey_Terms%2CThemes%2CKeywords%2CPhotographer%2CArtist%2CEngraver%2CPublisher%2CForm_of_Acknowledgment%3BCONTAINS%3B%25derby%25%3BAND%3BRef_No_increment%2CDisk_No%2CLocal_Accession_No%2CMap_Reference%2CTown_Village%2CLocation%2CTitle%2CDate_of_Image%2CDate_Period%2COther%2CForm_completed_by%2CKey_Terms%2CThemes%2CKeywords%2CPhotographer%2CArtist%2CEngraver%2CPublisher%2CForm_of_Acknowledgment%3BCONTAINS%3B%25art%25%3BAND%3BRef_No_increment%2CDisk_No%2CLocal_Accession_No%2CMap_Reference%2CTown_Village%2CLocation%2CTitle%2CDate_of_Image%2CDate_Period%2COther%2CForm_completed_by%2CKey_Terms%2CThemes%2CKeywords%2CPhotographer%2CArtist%2CEngraver%2CPublisher%2CForm_of_Acknowledgment%3BCONTAINS%3B%25gallery%25%3B&page=3|titolo=Irongate|alirdato=23a de Januaro 2011|familia nomo=Rayner|persona nomo=Louise|eldoninto=Picture the Past}}</ref> kaj Grosvenor Muzeo, [[Chester]], kiu posedas 23 el ŝiaj akvareloj, la plej grandan kvanton por publika kolekto. {{-}} == Referencoj == {{Referencoj}} * Simon Fenwick, "Rayner, Samuel (1806–1879)", ''Oxford Dictionary of National Biography'', Oxford University Press, 2004 [http://www.oxforddnb.com/view/article/23211] * [http://www.chester.gov.uk/main.asp?page=916 Louise Rayner] {{Webarchiv|url=https://archive.is/20051031085338/http://www.chester.gov.uk/main.asp?page=916 |date=2005-10-31 }}, Chester City Council == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.dudleymall.co.uk/loclhist/rayner/louise.htm Louise Rayner] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110716084959/http://www.dudleymall.co.uk/loclhist/rayner/louise.htm |date=2011-07-16 }} Paĝo de DudleyMall * [http://louiserayner.co.uk Louise Rayner Artist] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191030205149/http://www.louiserayner.co.uk/ |date=2019-10-30 }} Inform-retejo * [http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby] {{Webarchiv|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110926173300/http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm |date=2011-09-26 }} {{-}} {{Derby}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rayner, Louise}} [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] [[Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby]] 2dae6pzi70819o4bl0er06t0kvku92d William John Coffee 0 360582 9401179 7761388 2026-06-13T11:56:32Z Sj1mor 12103 9401179 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |dosiero=Darwin_cutout.png |priskribo=Ŝtonbusto de [[Erasmus Darwin]],<br> plenumita de Coffee ĉirkaŭ la jaro [[1795]] }} '''William John COFFEE''' (n. en [[1774]] - m. en [[1846]]) estis internacie renoma [[Anglio|angla]] [[artisto]] kaj [[skulptisto]], kiu ĉefe uzis [[porcelano]]n, [[gipso]]n kaj [[terakoto]]n. Li ankaŭ provis [[oleo-pentrado]]n, kvankam siajn plej famajn verkojn li ne plenumis per tiu tekniko. Li komencis sian karieron kiel modelisto en la [[fajenco|fajenca]] fabriko de Nottingham Road en [[Derby]] ([[Anglio]]). Li pasis la lastan parton de sia vivo en [[Usono]].<ref name="herit">[http://www.artsderbyshire.org.uk/find_artist/articles/derbyshire_heritage/visual_art/default.asp Derbyshire Heritage: visual artists] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180301164351/http://www.artsderbyshire.org.uk/find_artist/articles/derbyshire_heritage/visual_art/default.asp |date=2018-03-01 }} ("Heredaĵo de [[Derbyshire]]: [[vidaj artoj|vidartistoj]]"), Derbyshire Arts Partnership, aliris 5-1-2012.</ref> == Biografio == Dum la unua periodo de sia vivo en Derby, Coffee verkis [[busto]]jn de kelkaj el la lokaj oficialuloj kaj historiaj figuroj, inkluzive de realmezura busto de [[Erasmus Darwin]]. Tiu verko estas bona ekzemplo de la modelista talento de Coffee, kaj ĝi nun videblas en la [[Muzeo kaj artgalerio de Derby]]. Coffee ankaŭ kreis terakotan kopion de la ''Florenca Apro'' ([[1807]]), kaj plurajn terakotajn statuojn de [[Helena mitologio|grekaj figuroj]] por simboli [[medicino]]n kaj resanigon en la ĝardeno de [[Joseph Strutt (filantropo)|Joseph Strutt]]. La ĝardeno kun ĉiuj ĝiaj statuoj estis donita al la [[arboreto]] de Derby en [[1840]]: hodiaŭ tamen mankas aŭ perdiĝis la statuoj de la grekaj figuroj. Coffee ankaŭ plenumis 3-metrojn altan terakotan statuon de [[Asklepio]] por la Flegejo Derbyshire, inaŭgurita en [[1810]]. Coffee elmigris el Anglio al [[Novjorko]] en [[1816]]<ref>Directory of Derby Artists quotes: "Coffee, William John. 1774 - 1846. Modeller for [[Royal Crown Derby|Crown Derby]], emigrated to [[New York]] 1816"</ref>, kie li famiĝis kiel skulptisto de [[Usono|usonaj]] historiaj gravuloj kiel [[James Madison]] kaj [[Thomas Jefferson]]. Coffee ankaŭ verkis kelkajn ornamajn, gipsajn muldaĵojn en la domo de Jefferson kaj en la [[Universitato de Virginio]].<ref name="tje">"[http://www.monticello.org/site/research-and-collections/william-coffee William Coffee]", ''Thomas Jefferson Encyclopedia''. Aliris 5-1-2012.</ref> == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{en}} [http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm Muzeo kaj artgalerio de Derby] {{Derby}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Coffee, William John}} [[Kategorio:Britaj skulptistoj]] [[Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby]] mw7s16bnji2qier2zpneyotsrnkkdha Ernest Ellis Clark 0 365942 9401177 8536373 2026-06-13T11:56:15Z Sj1mor 12103 9401177 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Ernest Ellis CLARK''' (Naskiĝis en [[1869]]? en [[Derby]], mortis en [[1932]] en [[Derby]]) estis artisto kiu fariĝis artisto por [[Royal Crown Derby|Crown Derby]]. Tri el liaj pentraĵoj troviĝas en [[Muzeo kaj artgalerio de Derby]]. == Biografio == [[Dosiero:CollegeDerby.jpg|maldekstra|eta|Green Street, Derby]] Clark naskiĝis en [[Derby]] kaj post kiam li studis arton en vespera kurso li komencis labori ĉe [[Royal Crown Derby]] kaj poste fariĝis instruisto de arto kaj pli poste Mastro de arto ĉe [[Derby College of Art]]. Li gajnis multajn premiojn pro arto inkluzive fariĝante Nacia Arĝenta Medalito pri Ornamo kaj Desegno. En liaj kvardekaj jaroj li servis en la [[Royal Field Artillery]] dum la [[Unua mondmilito]]. Lia sola libro estis manlibro al siaj studentoj por desegni formojn laŭ plantoj. Li provizis desegnojn en la libro sed detenis sin montri kiel fari dekoraciojn el ili. Clark diris "... oni ne tro ofte avertas studentojn ke la sola ĝusta maniero por ili estas mem studi rekte el naturo."<ref name=book>{{Citaĵo el libro|titolo=A Handbook of Plant-Form|familia nomo=Clark|persona nomo=Ernest E.|jaro=1904|loko=Nov-Jorko|eldoninto=Batsford}}</ref> Tri el liaj pentraĵoj troviĝas en [[Muzeo kaj artgalerio de Derby]] post kiam ili estis donacitaj de [[Alfred Edward Goodey]]. La pentraĵo de Green Street montras tempon tri jarojn antaŭ la konstruo de Hippodrome Theatre maldekstre kaj dekstre troviĝas la Kolegio de arto kie Clark trejniĝis.<ref name=goodeys>{{Citaĵo el libro|titolo=Goodey's Derby|familia nomo=Allard|persona nomo=Sarah|kunaŭtoroj=Nicola Rippon|jaro=2003|eldoninto=Breedon Books|ISBN=1 85983 379 9|paĝoj=157}}</ref> Clark mortis 63-jaraĝa en [[Derby]] en 1932 kaj lia verko liberiĝis el kopirajto en 2002. {{-}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby] {{Webarchiv|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110926173300/http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm |date=2011-09-26 }} {{-}} {{Derby}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Clark, Ernest Ellis}} [[Kategorio:Britaj artistoj]] [[Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby]] 4y51kim5k8b7x8n4nw60jl1r0m61gj5 Vikipedio:Forigendaj artikoloj 4 366080 9400491 9400249 2026-06-12T18:26:45Z Kani 670 /* Metodo Castiglioni */ nova sekcio 9400491 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} ncdkppu2w6nu8t06uyfqxlepfmy79nv Ernest Townsend 0 366683 9401182 8837738 2026-06-13T11:56:54Z Sj1mor 12103 9401182 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=memportreto}} '''Ernest TOWNSEND''' (naskiĝis la {{daton|1|januaro|1880}} en [[Derby]], mortis la {{daton|22|januaro|1944}} en [[Derby]]) estis [[Anglio|angla]] portretisto.<ref name="potter">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bamfords-auctions.co.uk/BidCat/catalogues.asp?select=FAJUL07&status=A&offset=600|titolo=Ernest Townsend (1880–1944) The Potter|eldoninto=Bamfords Ltd.}}</ref><ref name=doba>{{Citaĵo el libro|titolo=Dictionary of British Artists|jaro=1977|eldoninto=Antique Collectors' Club Ltd|ISBN=978-0902028364|redaktinto=J.Johnson & A. Greutzner}}</ref> Townsend studis en la Arta Lernejo de Derby, en "Heatherley School of Fine Art" en Chelsea kaj en Reĝa Akademio. Inter liaj notindaj verkoj estis portreto en 1915 de [[Winston Churchill]] kiam tiu ĉi estis Unua Lordo de la Admiralitato. Tiu bildo nun pendas en la Nacia Liberala Klubo en Londono.<ref name="churchill">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.winstonchurchill.org/learn/speeches/speeches-about-winston-churchill/spinning-top-of-memories|titolo=Churchill's London: Spinning Top of Memories of Ungrand Places and Moments in Time|familia nomo=Gilbert|persona nomo=Martin|dato=1985-09-17|eldoninto=The Churchill Centre and Museum at the Churchill War Rooms, London}}</ref> Townsend estis komisiita por dezajni kamuflaĵon por la tegmentoj de la uzinoj de aviadilaj motoroj [[Rolls-Royce]] en Derby por ke ili aperu al germanaj bomb-aviadiloj kiel nenio alia ol vilaĝo.<ref name=goodeys>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=7ffNAAAACAAJ&dq=goodey's+derby&hl=en&ei=NBBgTaWFLcyq8AO2r7Ba&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC4Q6AEwAA|titolo=Goodey's Derby: Paintings and drawings in the collection of Derby Museum and Art Gallery|familia nomo=Allard|persona nomo=Sarah|kunaŭtoroj=Nicola Rippon|jaro=2003|eldoninto=Breedon Books|ISBN=1-85983-379-9}}{{404|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Fruaj jaroj == Ernest Townsend naskiĝis en Parliament Street en Derby, la plej juna el la kvin infanoj de James Townsend. Lia patro estis konstruisto de veturiloj ĉe Holmes de Derby (poste, Sanderson & Holmes). Konstruado de veturiloj estis la profesio de la viroj Townsend praktikita ekde minimume tri generacioj. La patro de James, William, transloĝiĝis al Derby el Bitton en [[Gloucestershire]] en la malfruaj 1850-aj jaroj. Tamen, kiam li estis okjara, la prizorgantino de Townsend estis lia pliaĝa fratino.<ref name="stanton">{{Cite journal|last=Stanton|first=Richard|title=The Search Continues: Artists of 1912|journal=Journal of Olympic History|year=2002|month=Dec-Jan|volume=10|pages=79|url=http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/JOH/JOHv10n1/JOHv10n1u.pdf|ref=stanton}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110727011704/http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/JOH/JOHv10n1/JOHv10n1u.pdf |date=2011-07-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/JOH/JOHv10n1/JOHv10n1u.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-07-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110727011704/http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/JOH/JOHv10n1/JOHv10n1u.pdf |arkivdato=2011-07-27 }}</ref> Lia frua edukado estis farita en lernejo de Abbey Street kaj kiam li estis 14-jara oni meti-lernigis lin en firmao de arĥitektoj, Wright and Thorpe (poste konataj kiel T.H. Thorpe Associates), ekzercante sin ĉe 23 St James St, Derby. Thomas Harrison Thorpe, la plijuna partnero, tuj rekonis la artan lertecon de Townsend kaj vivdaŭra amikeco kreiĝis inter ili.<ref name="stanton"/> == Heatherley kaj la Reĝa Akademio == La frua promesplena talento de Townsend estis pravigita kaj li fine entute forlasis arĥitekturon kaj li komencis plen-tempan kurson en "Heatherley School of Fine Art" en Londono.<ref name="stanton"/> Li poste transiris al kvin-jara kurso en la Reĝaj Akademiaj Lernejoj. Li estis enskribita kiel studento en la Lernejo de Pentrado en la Reĝa Akademio de la 28-a de januaro ĝis januaro 1907. Inter liaj studdirektoroj en la Akademiaj Lernejoj estis [[John Singer Sargent]] kaj [[Lawrence Alma-Tadema]].<ref name=goodeys/> Liaj geamikoj inkluzivis [[Aubrey Beardsley]], [[Alfred Munnings]], [[Augustus John]], kaj [[Laura Knight]].<ref name=goodeys/> Townsend ekspoziciis 15 pentraĵojn en la Akademio inter 1910 kaj 1937, kiel montrite malsupren. Kiel senmona art-studento, li loĝis kun sia frato, William Paulson Townsend, kiu fariĝis Mastro de Dezajno en la "Royal School of Needlework" kaj estis aŭtoro kaj redaktoro de pluraj artaj publikaĵoj. Ernest pligrandigis sian enspezon per desegna laboro por ĉi tiuj magazinoj, interalie por la ''Art Worker's Quarterly''. En 1904 li gajnis Landseer-Stipendion de Reĝa Akademio por pentraĵo de figuro kaj en 1905 li gajnis Creswick-premion de la Akademio for ''Salikoj kaj Trudherboj'', pentraĵo donacita de lia familio post lia morto al la Artgalerio de Derby.<ref>{{cite web | url=http://www.artsderbyshire.org.uk/find_artist/articles/derbyshire_heritage/visual_art/default.asp | title=Derbyshire Heritage: visual artists | publisher=Arts Derbyshire | titolo=Arkivita kopio | alirdato=2011-07-15 | arkivurl=https://web.archive.org/web/20180301164351/http://www.artsderbyshire.org.uk/find_artist/articles/derbyshire_heritage/visual_art/default.asp | arkivdato=2018-03-01 | accessdate=2011-07-15 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20180301164351/http://www.artsderbyshire.org.uk/find_artist/articles/derbyshire_heritage/visual_art/default.asp | archivedate=2018-03-01 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.artsderbyshire.org.uk/find_artist/articles/derbyshire_heritage/visual_art/default.asp |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-07-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180301164351/http://www.artsderbyshire.org.uk/find_artist/articles/derbyshire_heritage/visual_art/default.asp |arkivdato=2018-03-01 }}</ref> == Reveno al Derby == En 1907, Li forlasis Londonon. Post iom da tempo pasita en [[Parizo]] kaj [[Nederlando]], li revenis al Derby, kie li havis studion sur Full Street, vivante en apuda [[Coxbench]]. En 1912, Townsend, kiel liaj geamikoj, Alfred Munnings kaj Laura Knight, reprezentis Brition dum la [[Somera Olimpiko 1912|Olimpiaj ludoj]] en [[Stokholmo]] prezentante pentraĵon al la Olimpia Arta Ekspozicio.<ref name="stanton"/> Kiam li estis 25-jara, Townsend estis komiita por pentri sian antaŭan lernejestron en la Arta Lernejo, T.C. Simmonds. Tiu ĉi pentraĵo estis poste akceptita de la Reĝa Akademio por ĝia somera ekspozicio de 1910. Eble tiu sukceso kondukis al alia komisio el la urbo por portreto de la Direktoro de Bibliotekoj, Muzeo kaj Artgalerio, William Crowther, okaze de lia emeritiĝo en 1911. Multaj pli "oficialaj" komisioj estis venontaj el la Urbo por la resto de la vivo de Townsend; sinsekvo de portretoj de urbestroj<ref name="potter"/> estas videbla en la konsilia ĉambro hodiaŭ. === Portreto de Winston Churchill === La portreto farita de Townsend en 1915 de [[Winston Churchill]] kiam tiu ĉi estis Unua Lordo de la Admiralitato, estis anonime komisiita. Tiu ĉi bildo nun pendas en la Nacia Liberala Klubo en Londono, sed ĝi ne estis pendita antaŭ 1944. Churchill ne estis disponebla por inaŭguri ĝin en 1915, kaj kiam li estis disponebla, li ne plu estis populara en la Liberala Klubo. La portreto estis staplita kaj restarigita al publika vido nur sekve de la sukceso de Churchill en 1944, kiam oni prokraste petis lin ĝin inaŭguri.<ref name="churchill" /> === Derby Sketching Club === Same kiel la Akademiaj Lernejoj havis sian artistan eliton —Munnings, Laura Knight, kaj aliaj— ankaŭ Derby havis similan sur malpli granda skalo. La Eduarda Derby havis sian propran eliton de regionaj artistoj: [[Alfred John Keene]] (ankaŭ notita pro lia bela frua fotografado), S.H. Parkin, kaj [[Frank Gresley]].<ref name=goodeys/> Tiuj ĉi kaj nombro de malpli konataj sed kompetentaj artistoj renkontiĝis pere de [[Derby Sketching Club]], al kiu Townsend estis tuj allogita. Li estis fariĝonta membro de la klubo por la resto de sia vivo kaj li trovis patronon en [[Alfred Edward Goodey]] pere de la klubo. En Derby Sketching Club li renkontis Peter Campbell kaj lian filon Percy. Peter translokiĝis el [[Stockton-on-Tees]] por labori en Bemrose Company kiel komerca artisto, kvankam li poste fariĝis memstara. Campbell produktis multan laboron por la [[Midland Railway]]. La amikeco kondukis al tio ke Ernest estis invitita al la hejmo de Campbell sur Havelock Road en Derby, kiu tiam estis preskaŭ en la kamparo. La tri viroj partoprenis intereson ne nur pri arto, sed ankaŭ pri amatora muziko. Al tiu ĉi ili estis akompanitaj de la filino de Peter, Doris, kiu estis lerta pianistino apud la violono de sia patro kaj la baritono de Townsend. Doris estis ankaŭ membro de Derby Sketching Club.<ref name=carn>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.picturethepast.org.uk/frontend.php?keywords=Ref_No_increment;EQUALS;DMAG200156&pos=2&action=zoom|titolo=Hospital Carnival Day, Derby|eldoninto=Picture the Past}}</ref> Townsend edziĝis kun Doris Campbell la {{daton|30|decembro|1912}} en St James' Church en [[Clapham]]. == Dua Mondmilito == Kiam Townsend mortis en 1944, iuj diris ke tio ŝuldiĝis al troa laborado. Li estis okupita dum la milito kreante dezajnojn kiuj povus esti uzataj por kamufli la uzinojn de aviadilaj motoroj Rolls-Royce en Derby. Tiuj ĉi uzinoj konstruis la mortorojn "Merlin" de Rolls-Royce kiuj ekipis la ĉas-aviadilojn [[Supermarine Spitfire|Spitfire]] kaj [[Hurricane]]. Uzante sian talenton, li aspektigis la uzinon el la aero kiel nenion alian ol vilaĝo.<ref name=goodeys/> En 1944 Artgalerio de Derby aranĝis memorigan ekspozicion honore al li.<ref name="potter"/> [[Muzeo kaj artgalerio de Derby|Artgalerio de Derby]] ankoraŭ enhavas grandan kolekton de lia verkaro,<ref name=goodeys/> kvankam ne daŭre eksponata. La morto de Townsend en 1944 signifas ke liaj verkoj ne estos en la publika domajno antaŭ 2014 kaj uzo de liaj pentraĵoj postulas la permeson de la posedanto de [[kopirajto]]. Estas konstanta ekspono de reproduktoj de multaj el liaj verkoj en trinkejo ''The Standing Order''<ref>[http://www.jdwetherspoon.co.uk/home/pubs/the-standing-order The Standing Order]{{404|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en Derby. == Ĉefaj verkoj == * Exeter Bridge, Derby * Fiŝ-vendejo de Derby dumnokte * Winston Churchill, 1915 * Sceno sur Vendoplaco dum Semajno de Armado, de la {{dato|18|novembro|1918}} ĝis la {{dato|23|novembro|1918}} * Ekvido al Vendoplaco de Derby dum Karnavala Tago, 1926 * Hospitalo Karnavala Tago, 1935<ref name=carn/> == Ekspozicioj en Reĝa Akademio == Ekspozicioj de Ernest Townsend en la Reĝa Akademio 1910 - 1937 * 1910: T.C. Simmonds Esq. * 1913: Arthur Smith Esq. * 1915: "And battle, death and destiny roll-on, while loving hearts beat anxiously at home." * 1916: Denaskulo de Derbyshire & La Pordo de Studio * 1917: Subtegmenta Ŝtuparo & Dometo de Derbyshire * 1918: Klaĉo & Somera Mateno * 1919: Balon-vendisto * 1927: Balon-vendejo * 1932: Hanna * 1933: Ferio de Lernejanoj * 1934: T. Harrison Thorpe Esq. * 1937: Karnavala Tago en Derby == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby] {{Webarchiv|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110926173300/http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm |date=2011-09-26 }} {{Derby}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Townsend, Ernest}} [[Kategorio:Britaj artistoj]] [[Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby]] ei8gusv7bsxch9ue0j02uc40eegssw7 Textus Receptus 0 366723 9400955 8900552 2026-06-13T09:00:11Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400955 wikitext text/x-wiki '''Textus receptus''' (latina esprimo signifanta “teksto ricevita”, interkonsentite akceptita) estas nomo donita al sinsekvo de grekaj tekstoj de la [[Nova Testamento]] konstituinta la bazon por la ''germanlingva'' versio de la Biblio [[Marteno Lutero|efektivigita de Lutero]], por la'' anglalingva'' Nova Testamento efektivigita de [[William Tyndale]] kaj por la plej granda parto de la Novaj Testamentoj vulgarlingve presitaj post la protestanta [[reformacio]] en Eŭropo. Tiu sinsekva serio startis kune kun la preso de la Nova Testamento, okazinta en [[Bazelo]] iniciate de la katolika nederlanda klerulo kaj humanisto [[Erasmo de Roterdamo]] en [[1516]], kiu baziĝis sur ses manuskriptoj entenantaj preskaŭ la tutan Novan Testamenton. Tiuj manuskriptoj, siristile kaj antiokistile skribitaj, kiuj estas la plej granda parto de la fontaj atestaĵoj ekde la 9-a jarcento, produktis variaĵojn, kvankam doktrine ne influajn, rilate la version de la [[Vulgato]]. == Historio de la Textus Receptus == [[Dosiero:ErasmusText LastPage Rev22 8 21.jpg|eta|180ra|dekstra|La lasta paĝo de la Erasma Nova Testamento (Rev 22:8-21)]] La unua eldono de la greka Nova Testamento de Erasmo estis pretigita tuthaste, ĉar lia eldonisto, [[Johann Froben]], volis ĝin presi antaŭ ol realiĝu la greka Nova Testamento pretiĝanta en [[Hispanio]] kiel parto de la projekto de la [[Poliglota Kompluta Biblio]], volita kaj financita de la tiama ĉefepiskopo de [[Toledo]] [[Francisco Jiménez de Cisneros]]. Tiel la hasto lasis enŝteliĝi en la presitan version de Erasmo multaj presaj eraroj, ankaŭ pro tio ke al Erasmo mankis kopio de [[Apokalipso de Johano|Apokalipso]]. Tial Erasmo por fini la tradukon estis devigita rekonstrui la grekan mankan tekston profitante de la tekstoj de la latina versio [[Vulgato]] aŭ el la pribibliaj citaĵoj ĉeestaj en la [[Patristiko]]. Tial, malgraŭ la '''textus receptus''' klasifikeblas ĉe fakuloj kiel malfrua bizanca teksto, ĝi diferencas laŭ ĉirkaŭ 2000 apartaĵoj de la standarta formo de la tekstoj de tiu familio, kiel aperas en la kompara [[plimulta teksto]] (Tekstoj de la plej granda familio). Sed, bonŝance, la eldono de la erasma “textus receptus”, kiu trafis grandan komercan sukceson, fariĝis reeldono en 1519 kun preskaŭ ĉiuj presaj kaj filologiaj eraroj korektitaj. Erasmo estis studinta la grekajn tekstojn de la Nova Testamento laŭlonge de diversaj jaroj en [[Nederlando]], en [[Anglio]] kaj en [[Svisio]], notante en ili la multajn variantojn. Li, tamen, en Bazelo disponis nur pri ses grekaj manuskriptoj, datitaj je 12-a jarcento aŭ pli malfrue, kies nur unu devenante el familio malsama ol tiu bizanca. Ĝuste pro tio la plej granda parto de modernaj fakuloj hodiaŭ taksas tiun erasman tekston ne multe kvalita. Kun la tria eldono de la greka erasma Nova Testamento ([[1522]]) estas inkludita ankaŭ la [[Comma Johanneum]] (Johana subparagrafo) <ref> 1 Joh 5,7-8 "7 Ĉar tri estas la atestantoj: 8 la Spirito, kaj la akvo, kaj la sango; kaj la tri en unu konsentas. </ref> ĉar ĝi troviĝis en almenaŭ unu el la ses manuskriptoj, kvankam Erasmo jam esprimis dubojn pri ĝia aŭtentikeco en siaj notoj. De tiam preskaŭ ĉiu Novaj Testamentoj, vulgarlingvaj, permesitaj aŭ nepermesitaj, persiste inkluzivis tiun frazon, spite de aliaj ŝanĝoj. == Priteksta kritiko pri la Textus Receptus == Kvankam ĝenerale referencas al multego da grekaj eldonoj, la Textus Receptus pli specife ligiĝas al du referencoj de la [[Ekdotiko|priteksta kritiko]] de la Nova Testamento: la eldono elstarigita en Parizo de [[Robertus Stephanus]] [[1550]] kaj tiu de la fratoj [[Elsevir]] en [[Amsterdamo]] en [[1624]] (republikigita en [[1633]]). La nomo mem “textus receptus” estas unuafoje entenata en la prefaco de tiu lasta eldono. Tiuj du, tamen, modifis ĉiam pli la Textus Teceptus, kiu, ankaŭ pro aliaj paralelaj eldonoj kaj paralelaj arkeologiaj malkovroj, hodiaŭ fariĝis eklektika teksto. Hodiaŭ prikritikaj fakuloj estimas pli indaj je atento la manuskriptojn pli antikvajn ol tiujn bizancajn uzitajn por la Textus Receptus. La Textus Receptus estas hodiaŭ preferata de tiuj kiuj timas kaj kontraŭas al la interpretaj “enŝoviĝoj” de la “kritika metodo”, kiu limiĝante al pura scienco kaj ignorante la normon de la kristana tradicio, riskas ruinigi la tutan transcendan anoncon de la Biblio. Tiuj timuloj troviĝas ĉefe inter la “konservativaj”, kiuj havante kiel fonton de la kredo nur la Biblion, ekvidas sian fundamenton febligita. == Sensaca eraro == Parolante pri la Textus Receptus ne eblas rezigni evidentigi eraron (unu el la multaj) evidentajn al ĉiuj. Oni vidu: Textus Receptus 1Tim 3,16: “Sendube, granda estas la mistero de pieco: Dio manifestiĝis en la karno...” Tekstus laŭ Westcott – Hort: “Sendube, granda estas la mistero de pieco: Li manifestiĝis en la karno...” Kiu el la du tekstoj estas la ĝusta? Ne temas pri senvalora diferenco: en la unua (de la tekstus receptus) estas proklamita la dieco de la Filo, dum en la dua versio estas simple dirate ke la filo enkarniĝis (ne pensigante la problemon de la dieco) <ref>La esperanta teksto de la Brita Eldono ŝajnas intence eviti la problemon tiel tradukante: "Kaj laŭ konsento, granda estas la mistero de pieco: Tiu, kiu elmontriĝis en la karno, praviĝis en la spirito”. Tia “Tiu, kiu monstriĝis en la karno” nenion pensigas pri la dieco de Jesuo. Nun centoj da fakuloj, diverskredaj kaj diverskonfesiaj, ŝarĝite de [[Paŭlo la 6-a]], editoris la [[Nova Vulgato|Novan Vulgaton]], kiu certe fariĝos referencpunkto, kies efikoj jam vidiĝas en la novaj etnaj lingvoj (Vidu. ekzemple, tiun de la C.E.I = Itala Episkopara Konferenco). En la [[greka]] kaj, do, en la [[latina]], la pasaĵo estas juĝata tiama liturgia himno, kies signifo eble daŭre estas necerta). </ref> Ĉu eblas la solvo? Fakuloj atentigas ke la “Sanktaj Nomoj” en manuskriptoj estis kutime mallongigitaj. Ekzemple, Theos (greke ΘΕΟΣ) povis esti reduktita al la solaj konsonantoj "Teto Sigmo" (ΘΣ) kun streketo supre de la du literoj indikanta ke temas pri mallongigo. En 1715 elstara bibliisto, Johann James Wettstein, analizante la [[Codex Alexandrinus]], kiu tiam gardiĝis ĉe la British Library dum nun ĉe British Museum, ekrimarkis ke lineo superstaranta la du literojn estis markita per malsama [[inko]] ol tiu de la ĉirkaŭaj vortoj, kaj do ke tion faris alia skribisto en posta momento. Kiam tiu ĉi tion faris? Por kompreni la kaŭzon de la eraro, necesas memorigi ke Codex Alexandrinus estas skribita onciallitere (nome ĉiuj literoj majuskle). La litero "Omicrono", majuskla, skribiĝas kiel nia okcidenta “O” dum la “Teto” skribiĝas kiel majuskla O kun horizontala streketo en la ovalo, Θ. Praktike la du literoj estas preskaŭ egalaj. Plej atente plue observinte, la esploristo ekvidis ke la streketo kuŝanta meze de la ovalo reale ne estis parto de la litero sed nu filtrita el alia flanko de la malnova pergameno. Praktike tiu vorto ne estis mallongigo de “Theos” (Dio) per la literoj Teto kaj Sigmo, nome ΘΣ, ili estas, male, vorto formita de [[omikrono]] kaj [[sigmo]], nome ΟΣ, kiu signifas “kiu, tiu kiu”. Kial la posta skribisto enmetis tiun streketon? Eĉ li, sed bonafide, kredis ke la du literoj estis mallongigo de ''Theos'' (ΘΕΟΣ) en kiu estis forgesita la horizontala streketo. Lia eraro produktis la eraron en la Erasma Textus Receptus. Ktp.<ref>. Ne ĉiuj opinias laŭ la konkludoj de Johann James Wettstein. Ĉiukaze, por kredantoj tio ne estas kaŭzo de dubo pri la dieco de Jesuo, ĉar tio kredero havas multegajn fontojn, ne lastan, la [[Tradicio]]n kiu antaŭas kaj akompanas kaj helpiĝas je la Biblio (laŭ katolika tezo)</ref> == Bibliografio == * Frederick Nolan, ''An Inquiry into the Integrity of the Greek Vulgate, or Received Text of the New Testament; in which the Greek Manuscripts are newly classed; the Integrity of the Authorised Text vindicated; and the Various Readings traced to their Origin'' (London, 1815). * Kurt Aland, Barbara Aland: ''Der Text des Neuen Testaments''. 2. Aufl. Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 1989 ISBN 3-438-06011-6 - [trad. it.: ''Il testo del Nuovo Testamento'', Marietti (CSANT 2), Genova 1987]. * Kurt Aland, ''Studien zur Überlieferung des Neuen Testaments und seines Textes''. 1967. * Rudolf Ebertshäuser ''Gottes zuverlässiges Wort'', Esra Schriftendienst, 1. Auflage Mai 2004 * Rudolf Ebertshäuser ''300 wichtige Veränderungen im Test des NT'', Esra Schriftendienst, 1. Auflage April 2004 * Karl-Hermann Kauffmann ''Der Text des Neuen Testaments'', Manuskriptdruck Freie Brüdergemeinde Albstadt == Vidu ankaŭ == * [[Fontoj de la greka teksto de la Biblio]] * [[Versioj de la Biblio]] * [[Bizanca teksta tipo]] * [[Aleksandra teksta tipo]] * [[Okcidenta teksta tipo]] * [[Cezara teksta tipo]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.christianismus.it/modules.php?name=News&file=article&sid=25 Storia della critica testuale e delle edizioni del Nuovo Testamento] * [http://teopedia.wikispaces.com/Preservazione+provvidenziale+delle+Scritture La dottrina della preservazione provvidenziale delle Scritture] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090620190055/http://teopedia.wikispaces.com/Preservazione+provvidenziale+delle+Scritture |date=2009-06-20 }} * [http://www.trinitarianbiblesociety.org/site/default.asp Sito della Trinitarian Bible Society che pubblica a tutt'oggi bibbie basate sul Textus Receptus] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928001108/http://www.trinitarianbiblesociety.org/site/default.asp |date=2007-09-28 }} * [http://www.societabiblica.it/negozio/catalog/linguetrad.htm Lingue della Bibbia, dal sito della Società biblica britannica e forestiera, Roma]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/pcb_documents/rc_con_cfaith_doc_19930415_interpretazione_it.html L'interpretazione del testo biblico nella Chiesa cattolica] * [http://lagrazia.altervista.org/storia_delle_bibbie_protestanti.htm Storia delle Bibbie protestanti]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Nova Testamento]] [[Kategorio:Versioj de la Biblio]] kmky1hwfoxt6fkn20lb6aofvzkd7qix Michel Warlop 0 366844 9400434 7258540 2026-06-12T17:29:42Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400434 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Michel WARLOP''' (* [[23-an de januaro]] [[1911]] en [[Douai]]; † [[20-an de marto]] [[1947]] en Bagnères-de-Luchon, [[Haute-Garonne]]) estis franca [[svingo (muzikstilo)|sving]]-[[violono|violonisto]] kaj [[bandestro]]. Oni ĝenerale rigardas lin kiel patro de la [[ĵazviolono]] en Francujo. == Vivo kaj kariero == === Fruaj jaroj === Michel Warlop ricevis infanaĝe komence instruon pri pian-, poste pri violonludo, lernis ĉe la [[konservatorio]] je [[Lille]] kaj poste en [[Parizo]]; li ricevis multajn premiojn kaj diplomojn, rifuzis tamen klasikan koncertkarieron kaj ekinteresiĝis pri ĵazo, kian li aŭdis de sondiskoj de [[Louis Armstrong]], Earl Hines kaj [[Bix Beiderbecke]]. Warlop ludis tiam en diversaj varieteaj teatroj kaj kino-orkestroj; krome li laboris por muzikeldonejo. Fine de 1930 li membriĝis en la orkestro ''Gregor and his Gregorians''; la bandestro, armeno nome Gregor Kelekian, fakte ne estis muzikisto, sed dancisto. Li tamen ŝatis ĵazon kaj laborigis en sia bando lertajn ĵazmuzikistojn tiuepokajn, inter ili pianisto Stephane Mougin, trombonisto Guy Paquinet, la saksofonistoj Alix Combelle kaj André Ekyan samkiel la trumpetistoj Philippe Brun kaj Noël Chiboust; en ĉi tiu medio Warlop evoluis al kapabla improvizisto. Kiam Kelekian 1934 malfondis siajn ''Gregorians'' pro financaj malfacilaĵoj, Warlop formis sian propran bandon, kiu siaflanke inkluzivis aron da soloistoj de la malnovaj ''Gregorians''. La orkestro de Warlop ludis pro ekonomiaj kaŭzo ne nur ĵazon kaj reagis fleksiĝeme laŭ pokaze aktualaj modaj tendencoj. La repertuaro enhavis ankaŭ furorkantojn kun kantistoj kiel Maurice Chevalier aŭ Germaine Sablon; Warlop inkluzivis ankaŭ la ''simfonian ĵazon'' de la tiam populara [[Paul Whiteman]].<ref>La indikoj pri la fruaj jaroj de Warlop devenas el la artikolo de Ekkehard Jost: ''Le Jazz en France'', p. 318.</ref> === Django Reinhardt kaj Coleman Hawkins === Meze de la 1930-aj jaroj la orkestro de Michel Warlop validis kiel unu el la ĉefaj francaj ĵazensembloj de svingo. En lia bando laboris krom Combelle kaj Ekyan ankaŭ gitaristo [[Django Reinhardt]], antaŭ ol ĉi tiu en 1935 membriĝis ĉe ''[[Quintette du Hot Club de France]]''. Kun ''Michel Warlop et son Orchestre'' Reinhardt surdiskigis la 16-an de marto 1934 „Présentation Blues“, kiun kelkaj el liaj adeptoj rigardas kiel „lian definitive unuan ĵazregistraĵon“<ref>Komp. Alexander Schmitz/Peter Maier; Django Reinhardt, p.114.</ref>. Warlop verkis ĉi tiun titolon kaj la aranĝaĵon laŭstile de Casa Loma Orchestra, unu el la tiam plej famaj blankulaj svingbandoj. La densmaŝa aranĝaĵo antaŭvidas 16 taktojn por la solooj de Django Reinhardt, dum kiam la orkestro sin retenas. Samtage ankaŭ ekestis la titolo „La Chanson du Large“ kun kantistino Germaine Sablon. Sekvajare, la 2-an de marto 1935, Django Reinhardt renkontiĝis kun la bando de Warlop sur [[Coleman Hawkins]] gastanta en Parizo; ekestis la titoloj „Blue Moon“, „[[Avalon (kanto)|Avalon]]“ kaj „What a Difference a Day Made“. Ĝis 1937 Warlop plue kunlaboris kun Django Reinhardt kaj kun Matelo Ferret kaj surdiskigis propranome por la diskeldonejo [[Swing]]. En 1937 Warlop ludis en ''Trio des Violins'' kun Eddie South, [[Stéphane Grappelli]] kaj Django Reinhardt („Lady Be Good“), krome en la bando de Philippe Brun. Kun Grappelli kaj Joseph Reinhardt li akompanis la kantistojn André Pasdoc kaj Yvonne Louis. Krome Warlop muzikis en la dua duono de la 1930-aj jaroj en la ensemblo ''Jazz du Poste Parisien'' kaj kun akordionisto Louis Richardet. Aldone li laboris kun Garland Wilson, kun kiu li en 1938 faris duopo-sonregistraĵojn. Komence de la 1940-aj jaroj dum la tempo de la [[Dua Mondmilito|germana okupado]] li fariĝis membro de la orkestro de Raymond Legrand; Warlop krom tio direktis propran arĉsepopon ekde 1941 ĝis 1943. Li komponis ''Swing Concerto'', surdiskiĝonta en 1989, krome la titolon ''Noel du Prisonnier'', okaze je kies unua prezentado en 1942 li direktis la parizan simfoniorkestron. Michel Warlop mortis en 1947 je la aĝo de nur 36 pro [[tuberkulozo]]. Li estas entombigita en banloko Luchon ([[Pireneoj]]), ĉeflanke de violonĉelisto André Simon. == Lia stilo == Kiel ĵazviolonisto Warlop ĉiam staris en la ombro de sia kolego Stéphane Grappelli; li havis tamen viglecon kaj ritman energion, kiu kontrastis lin kontraŭ la pli elegante fraziga Grappelli. Li ludis kun preskaŭ febra vibrosono, ege multaj triloj kaj grandaj intervalsaltoj.<Ref> Komp. [http://www.jazz-geige.de/html/jazzgeiger.html Klaus Heuermann: Warlop] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090301184849/http://www.jazz-geige.de/html/jazzgeiger.html |date=2009-03-01 }} samkiel Jost, p. 318 </ref> La violono de Michel Warlop estis transdonata – kiel iaspeca prunta-premio – komence al Grappelli. Tiu ĉi transdonis ĝin al Jean-Luc Ponty, kiu siaflanke ĝin transdonis en 1979 je la pariza ''Theatre de la Ville'' al Didier Lockwood, por esprimi la rektlinianan konekton.<ref>Komp. Kunzler, Jazzlexikon, p. 714.</ref> == Diskoj == * ''Le Jazz en France, Vol. 4 - Michel Warlop'' (Pathé, 1934-38) * Coleman Hawkins: ''The Hawk In Europe'' (ASV, 1934-37) * Coleman Hawkins: ''Coleman Hawkins In Europe'' (Timeless, 1934-39) * ''Jazz in Paris - Django Reinhardt - Django et Compagnie'' (Emarcy) * Django Reinhardt: ''1935-1938'' (Classics); ''All Star Sessions'' (Blue Note, 1935-39), ''1940'' (Classics)'' * Eddie South: ''1923-1937'' (Classics) == Literaturo == * Pierre Guingamp: ''Michel Warlop (1911-1947) – Génie du violon swing''. Editions L’Harmattan, 2011. ISBN 978-2-296-56137-3 * Ekkehard Jost: ''Le Jazz en France''. En: ''That's Jazz''. Ekspozicia katalogo. Darmstadt 1988 * Wolf Kampmann: ''Reclams Jazzlexikon''. Stutgarto, Reclam 2003 * Martin Kunzler: ''Jazzlexikon'', Reinbek, Rowohlt 1993 * Bielefelder Katalog Jazz 2001 * [[Richard Cook]] & Brian Morton: ''[[The Penguin Guide to Jazz|The Penguin Guide to Jazz on CD]]'', 6-a eldono, Londono, Penguin, 2002 ISBN 0-14-017949-6. * Alexander Schmitz/Peter Maier: ''Django Reinhardt''. Oreos. === Rimarkoj === {{Referencoj}} {{Portalo Muziko}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.hotclub.co.uk/gypsyworld/index.php?title=Michel_Warlop Detala vivhistorio fare de la brita ''Hot Club'' kun bildoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Warlop, Michel}} [[Kategorio:Francaj ĵazviolonistoj]] [[Kategorio:Francaj ĵazkomponistoj]] [[Kategorio:Bandestroj]] j4dgzoeyqlo6lxrruenlmoc21miga38 Teritoria organizado de Nord-Koreio 0 367547 9400931 8477381 2026-06-13T08:53:10Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400931 wikitext text/x-wiki Ekde [[2005]], la '''teritoria organizado de [[Nord-Koreio]]''' konsistas en du urboj kun rekta regado (''Ĉikhalsi''; 직할시; 直轄市), tri specialaj regionoj kaj naŭ provincoj. (La nomoj estis latinigitaj laŭ la sistemo [[McCune-Reischauer]] oficiale uzata en Nord-Koreio; La redaktoro de la anglalingva versio de ĉi artikolo ankaŭ baziĝis sur la nomoj uzataj en 2003 en la mapo de Koreio de [[National Geographic Society|National Geographic]]). == Tabelo == {| class="wikitable" |- | colspan="2" bgcolor="#e9e9e9" | '''Urboj kun rekta regado''' |- | [[Pjongjango]] || ''P'yŏngyang Chikhalsi''; 평양 직할시; 平壤直轄市) |- | [[Rason]] || ''Chikhalsi'' (라선 (라진-선봉) 직할시; 羅先 (羅津-先鋒) 直轄市) |- | colspan="2" bgcolor="#e9e9e9" | '''Specialaj regionoj''' |- | [[Sinuiju]] || ("Sinŭiju T'ŭkpyŏl Haengjŏnggu" 신의주특별행정구; 新義州特別行政區) |- | [[Industria Regiono Kaesong]] (kuniĝis al [[Nord-Hŭanghae]] en 2003) || (''Kaesŏng Kong-ŏp Chigu;'' 개성 공업 지구; 開城工業地區) |- | [[Turisma Regiono Kumgangsan]] || (''Kŭmgangsan Kwangwang Chigu;'' 금강산 관광 지구; 金剛山觀光地區) |- | [[Speciala Administra Regiono Sinuiju]] || (''Sinŭiju T'ŭkbyŏl Haengjŏnggu''; 신의주 특별 행정구; 新義州特別行政區) |- | colspan="2" bgcolor="#e9e9e9" | '''Provincoj''' |- | [[Ĉagang]] || (''Chagang-do;'' 자강도; 慈江道) |- | [[Nord-Hamgjong]] || (''Hamgyŏng-pukto;'' 함경 북도; 咸鏡北道) |- | [[Sud-Hamgjong]] || (''Hamgyŏng-namdo;'' 함경 남도; 咸鏡南道) |- | [[Nord-Hŭanghae]] || (''Hwanghae-pukto;'' 황해 북도; 黃海北道) |- | [[Nord-Hŭanghae]] || (''Hwanghae-namdo;'' 황해 남도; 黃海南道) |- | [[Kangŭon (Nord-Koreio)|Kangŭon]] || (''Kangwŏndo;'' 강원도; 江原道) |- | [[Nord-Pjongan]] || (''P'yŏngan-pukto;'' 평안 북도; 平安北道) |- | [[Sud-Pjongan]] || (''P'yŏngan-namdo;'' 평안 남도; 平安南道) |- | [[Rjanggang]] || (''Ryanggang-do;'' 량강도; 兩江道 |} {{Projektoj}} [[Kategorio:Administraj unuoj de Nord-Koreio]] 9b49idshgri6yihycvignbdzgycaq4a Henry Lark Pratt 0 369907 9401180 9113816 2026-06-13T11:56:40Z Sj1mor 12103 9401180 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:View of the Market Place Derby about 1850.jpg|dekstra|eta|Vendo-placo en Derby en 1850]] [[Dosiero:Etrurua From Basford Bank by Henry Lark Pratt.jpg|dekstra|eta|Etruria el Basford Bank]] '''Henry Lark PRATT''' (naskiĝis la {{daton|16|februaro|1805}} en [[Derby]], mortis la {{daton|3|marto|1873}} en [[Stoke-on-Trent]]) estis [[Anglio|angla]] pentristo kiu trejniĝis en la porcelana industrio. == Biografio == Pratt naskiĝis en la paroĥo de St Peters en [[Derby]] la {{daton|16|februaro|1805}} kaj li fariĝis metilernanto en la porcelana industrio en la Manufakturo de Derby kiam li estis ĉirkaŭ 12-jara. Pratt kompletigis sian lernadon en 1824. Li restis en Derby ĝis 1830. Post tio li laboris por [[Mintons]] ekde 1831 ĝis novembro 1836 kiel pentristo. Ses monatojn antaŭ ol li forlasis Mintons li edziĝis kun Margaret Windsor de [[Stoke-on-Trent]]. Henry kaj Margaret havis infanojn, la unuan en 1837 kaj la kvin unuajn en Stoke. Filo naskiĝis en 1839 kiu konfuzeble ricevis la saman nomon ol sia patro, ĉar ankaŭ li estis fariĝonta artisto.<ref name=mancip>{{Citaĵo el libro|titolo=Artists & Craftsmen of the 19th century Derby China Factory|familia nomo=Mancip|persona nomo=David|jaro=2004|eldoninto=Landmark Publishing|ISBN=1 84306 139 2}}</ref> En 1841 Pratt priskribis sian profesion kiel artiston en la censo kaj en 1844 li ekinteresiĝis pri [[Oleo-pentrado]]. Li tiam estis dungita por desegni baronajn halojn en apudaj provincoj. Li ĝuis pentradon kaj estis lerta pri pejzaĝoj kaj specife la valo de [[Dovedale]] sur la limo de Derbyshire kaj Staffordshire. Klientoj de lia arto inkluzivis la Dukojn de Devonshire kaj [[Viktoria (Britio)|Reĝinon Viktoria]] kiu aĉetis servicon kun vidoj de [[Kastelo Windsor]] kiujn Pratt pentris.<ref name=mancip/> Li revenis al Derby en 1851 kie li ankoraŭ perlaboris sian vivon per sia artisma lerteco kio vivtenis lian edzinon kaj iliajn naŭ infanojn. En 1861 li priskribis sin kiel "Pejzaĝan pentriston sur fajenco."<ref>'Henry Lark Pratt', Mapping the Practice and Profession of Sculpture in Britain and Ireland 1851-1951, University of Glasgow History of Art and HATII, online database 2011 [http://sculpture.gla.ac.uk/view/person.php?id=msib4_1233325296] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140517151718/http://sculpture.gla.ac.uk/view/person.php?id=msib4_1233325296 |date=2014-05-17 }}</ref> Li mortis la {{daton|3|marto|1873}} en [[Stoke-on-Trent]]. La filo de Pratt, Henry Lark Pratt alinomis sin al Hinton por provi eviti konfuzon kun sia patro sed tio malmulte helpis ĉar troviĝas pentraĵoj subskribitaj “H.L.Pratt”.<ref name=mancip/> Pratt (pli juna) ekspoziciis pentraĵon en la Reĝa Akademio en 1867 kaj ses jarojn poste li havis alian pentraĵon akceptitan de la Societo de Britaj Artistoj. Li mortis en 1875, 36-jaraĝa. == Verkoj == Henry Lark Pratt havas plurajn pentraĵojn<ref name=goodeys>{{Citaĵo el libro|titolo=Goodey's Derby|familia nomo=Allard|persona nomo=Sarah|kunaŭtoroj=Nicola Rippon|jaro=2003|eldoninto=Breedon Books|ISBN=1 85983 379 9|paĝoj=157}}</ref> en [[Muzeo kaj artgalerio de Derby]]<ref name="DUK">[http://www.derbyshireuk.net/derbyshire_artists1.html Derbyshire Artists] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110516100538/http://www.derbyshireuk.net/derbyshire_artists1.html |date=2011-05-16 }} Derbyshire UK</ref> same kiel pentraĵojn en la galerio de [[Newcastle under Lyme]].<ref>[http://www.bbc.co.uk/stoke/content/image_galleries/newcastle_museum_gallery.shtml?2 Paintings from Newcastle Museum], BBC.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby] {{Webarchiv|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110926173300/http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm |date=2011-09-26 }} {{-}} {{Derby}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pratt, Henry Lark}} [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] [[Kategorio:Pejzaĝistoj]] [[Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby]] ete2m49dxzyguxgiope3ytq5gsl60xy William Richardson Linton 0 370266 9401184 8569563 2026-06-13T11:57:20Z Sj1mor 12103 9401184 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo = William Richardson Linton | dosiero = <!--Rev William Richardson Linton handwriting source.jpg--> | priskribo = Subskribo de William Richardson Linton | grandeco de dosiero = | dato de naskiĝo = {{dato|2|aprilo|1850}} | loko de naskiĝo = [[Diddington]], [[Huntingdonshire]], [[Anglio]] | dato de morto = {{dato|7|aprilo|1908}}<ref name="Peerage">{{cite web |title= Reverend William Richardson Linton | url= http://thepeerage.com/p28326.htm | publisher= thePeerage.com |year= 2011 }}</ref> | loko de morto = [[Ashbourne]], [[Derbyshire]] }} Pastro '''William Richardson LINTON''' (naskiĝis la {{daton|2|aprilo|1850}} en [[Diddington]], [[Huntingdonshire]], mortis la {{daton|7|aprilo|1908}} en [[Ashbourne]], [[Derbyshire]]), Corpus Christi College, [[Oksfordo]], M.A. ([[Oksfordo]]/[[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]] kaj [[Dublino]]),<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.archive.org/stream/honoursregistero00univuoft/honoursregistero00univuoft_djvu.txt|titolo=The honours register of the University of Oxford; a record of university honours and distinctions, complete to the end of Trinity term, 1883|eldoninto=archive.org}}</ref> estis [[Anglio|angla]] [[Plantoscienco|botanikisto]] kaj [[vikario]] de la paroĥa preĝejo de Shirley, Derbyshire de la [[Eklezio de Anglio]]. Li edziĝis kun Alice Shirley (filino de pastro Walter Waddington Shirley kaj Philippa Frances Emilia Knight Shirley) la {{daton|26|januaro|1887}}, kun kiu li havis filinon, Viola Marion Linton.<ref name="Peerage"/><ref>{{Cite web|url=http://www.tolliss.com/gedview/individual.php?pid=I7025&ged=Tolliss.ged|title=Rev William Richardson LINTON (I7025)|publisher=Tolliss.com|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-08-07|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120313091534/http://www.tolliss.com/gedview/individual.php?pid=I7025&ged=Tolliss.ged|arkivdato=2012-03-13|accessdate=2011-08-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120313091534/http://www.tolliss.com/gedview/individual.php?pid=I7025&ged=Tolliss.ged|archivedate=2012-03-13}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.tolliss.com/gedview/individual.php?pid=I7025&ged=Tolliss.ged |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-08-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120313091534/http://www.tolliss.com/gedview/individual.php?pid=I7025&ged=Tolliss.ged |arkivdato=2012-03-13 }}</ref> Linton verkis ampleksan libron pri la [[Plantaro|flaŭro]] de [[Derbyshire]], publikigita en 1903.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://openlibrary.org/books/OL23299920M/Flora_of_Derbyshire|titolo=Flora of Derbyshire|eldoninto=Open Library}}</ref> En 1969 la libro estis ĝisdatigita de A.R. Clapham kaj publikigita de [[Muzeo kaj artgalerio de Derby]].<ref name=clapham>{{Citaĵo el libro|url=http://www.abebooks.co.uk/9780950047409/Flora-Derbyshire-Clapham-A.R-Linton-0950047406/plp|titolo=Flora of Derbyshire|familia nomo=Clapham|persona nomo=A.R.|kunaŭtoroj=William Richardson Linton|jaro=1969|ISBN=9780950047409}}</ref> == Verkoj == * ''[http://ia600309.us.archive.org/11/items/floraofderbyshir00lint/floraofderbyshir00lint.pdf Flora of Derbyshire: Flowering Plants, Higher Cryptogams, Mosses and Hepatics, Characeae]''. Londono: Bemrose & Sons Ltd., 1903. {{-}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://herbariaunited.org/specimensearch/?collector=William+Richardson+Linton&colid=2704&search=search Herbario specimenoj kolektitaj de Rev. William Richardson Linton] * [https://archive.is/20110926173300/www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby] {{-}} {{Derby}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Linton, William Richardson}} [[Kategorio:Anglaj botanikistoj]] [[Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby]] splv3j8lbmljf8zoivqtn6spufiaybh 9401185 9401184 2026-06-13T11:57:33Z Sj1mor 12103 9401185 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo = William Richardson Linton | dosiero = <!--Rev William Richardson Linton handwriting source.jpg--> | priskribo = <!--Subskribo de William Richardson Linton--> | grandeco de dosiero = | dato de naskiĝo = {{dato|2|aprilo|1850}} | loko de naskiĝo = [[Diddington]], [[Huntingdonshire]], [[Anglio]] | dato de morto = {{dato|7|aprilo|1908}}<ref name="Peerage">{{cite web |title= Reverend William Richardson Linton | url= http://thepeerage.com/p28326.htm | publisher= thePeerage.com |year= 2011 }}</ref> | loko de morto = [[Ashbourne]], [[Derbyshire]] }} Pastro '''William Richardson LINTON''' (naskiĝis la {{daton|2|aprilo|1850}} en [[Diddington]], [[Huntingdonshire]], mortis la {{daton|7|aprilo|1908}} en [[Ashbourne]], [[Derbyshire]]), Corpus Christi College, [[Oksfordo]], M.A. ([[Oksfordo]]/[[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]] kaj [[Dublino]]),<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.archive.org/stream/honoursregistero00univuoft/honoursregistero00univuoft_djvu.txt|titolo=The honours register of the University of Oxford; a record of university honours and distinctions, complete to the end of Trinity term, 1883|eldoninto=archive.org}}</ref> estis [[Anglio|angla]] [[Plantoscienco|botanikisto]] kaj [[vikario]] de la paroĥa preĝejo de Shirley, Derbyshire de la [[Eklezio de Anglio]]. Li edziĝis kun Alice Shirley (filino de pastro Walter Waddington Shirley kaj Philippa Frances Emilia Knight Shirley) la {{daton|26|januaro|1887}}, kun kiu li havis filinon, Viola Marion Linton.<ref name="Peerage"/><ref>{{Cite web|url=http://www.tolliss.com/gedview/individual.php?pid=I7025&ged=Tolliss.ged|title=Rev William Richardson LINTON (I7025)|publisher=Tolliss.com|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-08-07|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120313091534/http://www.tolliss.com/gedview/individual.php?pid=I7025&ged=Tolliss.ged|arkivdato=2012-03-13|accessdate=2011-08-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120313091534/http://www.tolliss.com/gedview/individual.php?pid=I7025&ged=Tolliss.ged|archivedate=2012-03-13}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.tolliss.com/gedview/individual.php?pid=I7025&ged=Tolliss.ged |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-08-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120313091534/http://www.tolliss.com/gedview/individual.php?pid=I7025&ged=Tolliss.ged |arkivdato=2012-03-13 }}</ref> Linton verkis ampleksan libron pri la [[Plantaro|flaŭro]] de [[Derbyshire]], publikigita en 1903.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://openlibrary.org/books/OL23299920M/Flora_of_Derbyshire|titolo=Flora of Derbyshire|eldoninto=Open Library}}</ref> En 1969 la libro estis ĝisdatigita de A.R. Clapham kaj publikigita de [[Muzeo kaj artgalerio de Derby]].<ref name=clapham>{{Citaĵo el libro|url=http://www.abebooks.co.uk/9780950047409/Flora-Derbyshire-Clapham-A.R-Linton-0950047406/plp|titolo=Flora of Derbyshire|familia nomo=Clapham|persona nomo=A.R.|kunaŭtoroj=William Richardson Linton|jaro=1969|ISBN=9780950047409}}</ref> == Verkoj == * ''[http://ia600309.us.archive.org/11/items/floraofderbyshir00lint/floraofderbyshir00lint.pdf Flora of Derbyshire: Flowering Plants, Higher Cryptogams, Mosses and Hepatics, Characeae]''. Londono: Bemrose & Sons Ltd., 1903. {{-}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://herbariaunited.org/specimensearch/?collector=William+Richardson+Linton&colid=2704&search=search Herbario specimenoj kolektitaj de Rev. William Richardson Linton] * [https://archive.is/20110926173300/www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby] {{-}} {{Derby}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Linton, William Richardson}} [[Kategorio:Anglaj botanikistoj]] [[Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby]] 1b9vc9fn1key3g535lto1pt1ug7rhmg 9401186 9401185 2026-06-13T11:58:01Z Sj1mor 12103 9401186 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo = William Richardson Linton | grandeco de dosiero = | dato de naskiĝo = {{dato|2|aprilo|1850}} | loko de naskiĝo = [[Diddington]], [[Huntingdonshire]], [[Anglio]] | dato de morto = {{dato|7|aprilo|1908}}<ref name="Peerage">{{cite web |title= Reverend William Richardson Linton | url= http://thepeerage.com/p28326.htm | publisher= thePeerage.com |year= 2011 }}</ref> | loko de morto = [[Ashbourne]], [[Derbyshire]] }} Pastro '''William Richardson LINTON''' (naskiĝis la {{daton|2|aprilo|1850}} en [[Diddington]], [[Huntingdonshire]], mortis la {{daton|7|aprilo|1908}} en [[Ashbourne]], [[Derbyshire]]), Corpus Christi College, [[Oksfordo]], M.A. ([[Oksfordo]]/[[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]] kaj [[Dublino]]),<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.archive.org/stream/honoursregistero00univuoft/honoursregistero00univuoft_djvu.txt|titolo=The honours register of the University of Oxford; a record of university honours and distinctions, complete to the end of Trinity term, 1883|eldoninto=archive.org}}</ref> estis [[Anglio|angla]] [[Plantoscienco|botanikisto]] kaj [[vikario]] de la paroĥa preĝejo de Shirley, Derbyshire de la [[Eklezio de Anglio]]. Li edziĝis kun Alice Shirley (filino de pastro Walter Waddington Shirley kaj Philippa Frances Emilia Knight Shirley) la {{daton|26|januaro|1887}}, kun kiu li havis filinon, Viola Marion Linton.<ref name="Peerage"/><ref>{{Cite web|url=http://www.tolliss.com/gedview/individual.php?pid=I7025&ged=Tolliss.ged|title=Rev William Richardson LINTON (I7025)|publisher=Tolliss.com|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-08-07|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120313091534/http://www.tolliss.com/gedview/individual.php?pid=I7025&ged=Tolliss.ged|arkivdato=2012-03-13|accessdate=2011-08-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120313091534/http://www.tolliss.com/gedview/individual.php?pid=I7025&ged=Tolliss.ged|archivedate=2012-03-13}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.tolliss.com/gedview/individual.php?pid=I7025&ged=Tolliss.ged |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-08-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120313091534/http://www.tolliss.com/gedview/individual.php?pid=I7025&ged=Tolliss.ged |arkivdato=2012-03-13 }}</ref> Linton verkis ampleksan libron pri la [[Plantaro|flaŭro]] de [[Derbyshire]], publikigita en 1903.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://openlibrary.org/books/OL23299920M/Flora_of_Derbyshire|titolo=Flora of Derbyshire|eldoninto=Open Library}}</ref> En 1969 la libro estis ĝisdatigita de A.R. Clapham kaj publikigita de [[Muzeo kaj artgalerio de Derby]].<ref name=clapham>{{Citaĵo el libro|url=http://www.abebooks.co.uk/9780950047409/Flora-Derbyshire-Clapham-A.R-Linton-0950047406/plp|titolo=Flora of Derbyshire|familia nomo=Clapham|persona nomo=A.R.|kunaŭtoroj=William Richardson Linton|jaro=1969|ISBN=9780950047409}}</ref> == Verkoj == * ''[http://ia600309.us.archive.org/11/items/floraofderbyshir00lint/floraofderbyshir00lint.pdf Flora of Derbyshire: Flowering Plants, Higher Cryptogams, Mosses and Hepatics, Characeae]''. Londono: Bemrose & Sons Ltd., 1903. {{-}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://herbariaunited.org/specimensearch/?collector=William+Richardson+Linton&colid=2704&search=search Herbario specimenoj kolektitaj de Rev. William Richardson Linton] * [https://archive.is/20110926173300/www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby] {{-}} {{Derby}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Linton, William Richardson}} [[Kategorio:Anglaj botanikistoj]] [[Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby]] b0p26ws0kwjx4o55f8gm72w05p2w42a Francis Leggatt Chantrey 0 370799 9401176 8789466 2026-06-13T11:55:50Z Sj1mor 12103 9401176 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Mem-portreto de Sir Francis Legatt Chantrey, ĉ.&nbsp;1810}} [[Dosiero:SirFrancisLegattChantrey.jpg|eta|dekstra|200px|]] Siro '''Francis Legatt CHANTREY''' (naskiĝis la {{daton|7|aprilo|1781}}, mortis la {{daton|25|novembro|1841}}) estis [[Anglio|angla]] [[skulptisto]] de la Georga erao. Li postlasis la '''Heredaĵon de Chantrey''' aŭ '''Fonduson Chantrey''' por la aĉeto de artaĵoj por la nacio, kiu estis havebla ekde 1878 post la morto de lia vidvino. == Biografio == Francis Leggatt Chantrey naskiĝis en [[Norton]] apud [[Sheffield]] (kiam ĝi estis parto de [[Derbyshire]]), kie lia patro, ĉarpentisto, havis malgrandan farmon. Lia patro mortis kiam li estis 12-jaraĝa<ref name="ReferenceA">Dictionary of British sculptors,1660-151,Robert Gunnis</ref>; kaj lia patrino reedziniĝis, lasante lin sen klara entreprenota kariero. kiam li estis 15-jaraĝa, li laboris por nutraĵ-vendisto en Sheffield, kiam, vidinte iun ĉizitan lignaĵon en vitrino, li petis ke li estu metilernanto kiel ĉizisto anstataŭe, kaj li estis dungita de iu S-ro Ramsay, ligno-ĉizisto kaj orumisto, en Sheffield. Lia artisma merito estis rimarkita de [[John Raphael Smith]], eminenta desegnisto kaj gravuristo, kiu donis al li lecionojn de pentrado.<ref name=register>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.co.uk/books?id=xiVb9xx-dV8C&pg=RA1-PA232&dq=francis+chantrey+raphael+smith&hl=en&ei=GLAzTs6_BoOdOvzHnPoL&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CEUQ6AEwBg#v=onepage&q=francis%20chantrey%20raphael%20smith&f=false|titolo=Annual Register volume 83|familia nomo=Burke|persona nomo=Edmund|paĝo=232}}</ref> En 1802 Chantrey pagis 50 pundojn por liberigi sin de sia metilernado kun Ramsay (malgraŭ la fakto ke restis al li nur 6 monatoj). Li tuj instalis studion kiel portretisto en Sheffield, kio havigis al li moderan enspezon. Li kolektis sufiĉan monon por transloĝiĝi al [[Londono]]. Chantry akiris laboron kiel asistanta ligno-ĉizisto, sed samtempe dediĉis sin al portret-pentrado, bust-skulptado, kaj modlado de argilo. Pridemandita poste en la vivo, kiel atestanto en kortuma kazo, ĉu li iam laboris por iuj aliaj skulptistoj, li respondis: "Ne, kaj plie, mi neniam ricevis eĉ unu horon da instruo de iu ajn skulptisto en mia vivo".<ref>{{cite book |title=Report of the trial of the cause Carew against Burrell, Bt and another, executors of the late Earl of Egremont |url=http://books.google.co.uk/books?id=vnsDAAAAQAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false |date= |year=1841 |publisher=William Nicol |location=Londono |isbn= | |page=64 }}</ref> Li vojaĝis al [[Dublino]], kie li malsaniĝis, kaj perdis ĉiujn siajn harojn<ref name="ReferenceA"/>. Li tiam revenis al Londono kaj ekspoziciis bildojn en la Reĝa Akademio dum kelkaj jaroj ekde 1804, sed ekde 1807 antaŭen dediĉi sin ĉefe al skulptado. La skulptisto [[Joseph Nollekens]] montris agnoskon de liaj meritoj. En 1807 li edziĝis kun sia kuzino, F-ino Ann Wale,<ref name=register/> kiu havis iom da bieno siaflanke. Lia unua imaga verko en skulptado estis la modelo de la kapo de [[Satano]], kiun li ekspoziciis en la Reĝa Akademio en 1808. Li poste kreis por la Hospitalo de [[Greenwich]] kvar kolosajn bustojn de admiraloj [[Adam Duncan, 1-a Vicgrafo Duncan|Duncan]], [[Richard Howe, Grafo Howe|Howe]], [[John Jervis, 1-a Grafo de St Vincent|Vincent]] kaj [[Horatio Nelson|Nelson]]; kaj lia reputacio tiel rapide disvastiĝis ke la sekvanta busto kiun li kreis, tiu de [[John Horne Tooke]], havigis al li komisiojn por la valoro de 2,000 pundoj. Ekde tiu ĉi periodo li estis preskaŭ seninterrompe dungita por pagita laboro. En 1819 li vizitis [[Italio]]n, kaj konatiĝis kun la plej eminentaj skulptistoj de [[Florenco]] kaj [[Romo]]. Li estis elektita asociito (1815) kaj pli poste membro (1818) de la Reĝa Akademio, ricevis diplomon de M.A. el [[Universitato de Kembriĝo]], kaj tiun de D.C.L. el [[Universitato de Oksfordo]], kaj en 1835 estis nobeligita kavaliro. Li mortis post nur du-hora malsano, suferinte dum kelkaj jaroj de kor-malsano, kaj estis entombigita en tombo konstruita de li mem en la preĝejo de lia naskiĝloko, t.e. vilaĝo en Derbyshire (nun Sheffield). == Bibliografio == * D. S. MacColl, ''The Administration of the Chantrey Bequest'' (Londono, 1904), polemika publikaĵo fare de la ĉefa atakanto de la Reĝa Akademio * Arthur Fish, ''Chantrey and His Bequest'' (Londono, 1904), plena ilustrita registro de la aĉetoj, ktp. * H. J. Laidlay, ''The Royal Academy, its Uses and Abuses'' (Londono, 1898), polemika * ''Report from the Select Cornmittee of the House of Lords on the Chantrey Trust'', kune kun ''Proceedings of the Committee, Minutes of Evidence and Appendix'' (Wyman & Sons, 1904), kaj ''Index'' (aparta publikaĵo, 1904) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Citaĵo el gazeto|url=http://books.google.com/books?id=Wy0JAAAAIAAJ&pg=PA44|titolo='''CHANTREY''', <small>SIR</small> FRANCIS LEGGATT|jaro=1887|gazeto=Dictionary of national biography,|volumo=10|paĝoj=pages 44–47}} * [http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby] {{Webarchiv|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110926173300/http://www.derby.gov.uk/LeisureCulture/MuseumsGalleries/Derby_Museum_and_Art_Gallery.htm |date=2011-09-26 }} {{-}} {{Derby}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Chantrey, Francis Leggatt}} [[Kategorio:Britaj skulptistoj]] [[Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby]] 2kg6apjxgvgmtlf2h9eo65zd03j2cho Turček 0 371293 9401041 8489026 2026-06-13T09:39:53Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401041 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Turček (apartigilo)}} {{Geokesto | municipo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Turček | devena_nomo = | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|hu|hungar|''Turcsek''}} | alia_nomo1 = {{LingvoKunNomo|de|german|''Turz''}} | kategorio = municipo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Turček.JPG | dosiero_priskribo = Turček <!-- *** Simboloj *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Turček | moto = | kromnomo = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Slovakio | lando_flago = 1 | regiono = Regiono Žilina | distrikto = Distrikto Turčianske Teplice | histregiono = Supra Hungarujo | histregiono1 = Hauerlando <!-- *** Familio *** --> | parenco = Turiec | ŝoseo = | limo = Kremnické Bane | parto = Dolný Turček | parto1 = Horný Turček | rivero = [[Turiec (alfluanto de Váh)|Turiec]] | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | konstruaĵo = Akva rezervujo Turček | konstruaĵo_tipo = Rezervujo | montaro = Slovaka mezmontaro | orogenezo = Kremnické vrchy <!-- *** Situo *** --> | situo = Turček | leviĝo = 674 | lat_d = 48 | lat_m = 45 | lat_s = 25 | lat_NS = N | long_d = 18 | long_m = 55 | long_s = 33 | long_EW = E | koordinatoj_ne_en_titolo = true | koordinatoj_tipo = region:SK_type:city <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 53.0106 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 681 | loĝantaro_dato = 31.12.2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1371 | establita_tipo = Unua skribmencio | ĉefulo = | ĉefulo_partio = | ĉefulo_tipo = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 038 48 | areo_kodo = +421-43 | areo_kodo_tipo = | kodo = TR | kodo_tipo = Aŭtokodoj | kodo1 = 512699 | kodo1_tipo = NUTS <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Slovakio | mapo_lokumilo = Slovakio | mapo1_priskribo = Situo enkadre de Regiono Žilina | mapo1_lokumilo = Regiono Žilina <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.obecturcek.sk/ www.obecturcek.sk] | commons = Turček | portalo = Slovakio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Turček,''' [[hungare]] '''Turcsek''' [turĉek], [[germane]] '''Turz''' [turc] estas malgranda [[vilaĝo|vilaĝeto]] kaj [[municipo]] en [[Slovakio]]. [[Dosiero:Turcek vatra Guinness record.jpg|eta|maldekstra|250ra|Turček, la plej alta sanktjohana fajrego en la mondo (Guinness-rekordo)]] == Situo == Turček situas laŭ ĉef[[vojo]] [[Turčianske Teplice]]-[[Kremnica]], laŭ [[fervojo]] [[Martin]]-Kremnica. La lasta [[urbo]] troviĝas je 7 [[km]]. == Historio == Turček naskiĝis en tiu formo en [[1951]] pro unuiĝo de 2 vilaĝoj menciitaj pli sube. Ĝis [[Traktato de Trianon]] la ambaŭ [[komunumo]]j apartenis al [[Hungara reĝlando]], al [[Turóc]], al [[distrikto]] de [[Turčianske Teplice|Stubnyafürdő]], poste al [[Ĉeĥoslovaka respubliko]], dum la [[2-a mondmilito]] kaj ekde [[1993]] al [[Slovakio]]. En [[2001]] vivis en Turček 716 homoj, (603 [[slovakoj]], 93 [[germanoj]]). === Malsupra Turĉek (Alsóturcsek/Dolný Turček) === La unua mencio okazis pri tiu ĉi vilaĝo en [[1371]] en latina formo ''"Thurczia Inferior"''. La germana formo ''"Niderturcz"'' aperis en [[1371]]. En [[1784]] 515 vilaĝanoj loĝis en 42 [[domo]]j, en [[1828]] 550 vilaĝanoj loĝis en 49 domoj. En [[1849]] [[batalo]] okazis inter [[Habsburgoj]] kaj [[hungaroj]]. En [[1910]] laŭ la popolnombrado vivis en Alsóturcsek 765 [[homo]]j, (plejparte germanoj). === Supra Turĉek (Felsőturcsek/Horný Turček) === La unua mencio okazis pri tiu ĉi vilaĝo same en 1371 en latina formo ''"Thurczia"''. La germana formo ''"Oberturz"'' aperis en [[1552]], la hungara ''"Turcschek"'' en [[1786]]. En 1784 570 vilaĝanoj loĝis en 54 domoj, en 1828 577 vilaĝanoj loĝis en 55 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Felsőturcsek 881 homoj, (plejparte germanoj). == Vidindaĵoj == * [[kapelo]] en la iama Alsóturcsek de [[1901]] * [[akvorezervujo]] de [[1996]] {{Municipoj de Regiono Žilina|Distrikto Turčianske Teplice}} [[Kategorio:Municipoj en distrikto Turčianske Teplice]] 6a9pmbe0w70n4mypougnl6e9vpq0pck Turany 0 371630 9401040 9266985 2026-06-13T09:39:12Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9401040 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | municipo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Turany | devena_nomo = | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|hu|hungar|''Nagyturány''}} | alia_nomo1 = | kategorio = municipo <!-- *** Dosiero *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Turany | moto = | kromnomo = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Slovakio | lando_flago = 1 | regiono = Regiono Žilina | distrikto = Distrikto Martin | histregiono = Supra Hungarujo | histregiono1 = <!-- *** Familio *** --> | parenco = Turiec | montaro = Malgranda Fatro | ŝoseo = | limo = | parto = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | rivero = Váh | rivero1 = Vážský kanál <!-- *** Situo *** --> | situo = Turany | leviĝo = 406 | lat_d = 49 | lat_m = 06 | lat_s = 53 | lat_NS = N | long_d = 19 | long_m = 02 | long_s = 08 | long_EW = E | koordinatoj_ne_en_titolo = true <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 46.7473 |areo_rondumo = 3 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 4389 | loĝantaro_dato = 31.12.2011 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1319 | establita_tipo = Unua skribmencio | ĉefulo = | ĉefulo_partio = | ĉefulo_tipo = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 038 53 | areo_kodo = +421-43 | areo_kodo_tipo = | kodo = MT | kodo_tipo = Aŭtokodoj | kodo1 = 512681 | kodo1_tipo = NUTS <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Slovakio | mapo_lokumilo = Slovakio | mapo1_priskribo = Situo enkadre de Regiono Žilina | mapo1_lokumilo = Regiono Žilina | mapo2 = | mapo2_priskribo = | freemap_zoom = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | commons = Turany | portalo = Slovakio | retpaĝo = [http://www.turany.sk/ www.turany.sk] <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} [[Dosiero:Turany15.JPG|eta|250ra|maldekstra|Ĉirkaŭaĵo ĉirkaŭ Turany kaj Sučany]] [[Dosiero:Turany12.JPG|eta|250ra|maldekstra|Municipa oficejo en Turany]] [[Dosiero:Turany02.JPG|eta|250ra|maldekstra|Katolika preĝejo de Turany]] '''Turany''' ([[hungare]] ''Nagyturány'' [nadjturAnj]) estas granda [[vilaĝo]] kaj [[municipo]] en [[Slovakio]]. == Situo == Turany situas sur [[insulo]] de [[Váh]], laŭ ĉef[[vojo]] kaj [[fervojo]] [[Žilina]]-[[Ružomberok]]. [[Martin]] troviĝas je 8 [[km]]. == Historio == La unua mencio okazis pri la vilaĝo en [[1319]], poste en [[1341]] en formo ''"Turan"''. En [[1397]] ĝi ricevis privilegiojn pri muelado, fiŝado kaj arbohakado, baldaŭe pri bazarado jare po 3. Tio signifis tion, ke la vilaĝo jam iĝis [[kampurbo]]. En [[1557]] 48 [[familio]]j pagis [[imposto]]jn. En [[1610]] 350 loĝantoj loĝis en 70 [[domo]]j, en [[1715]] 540 loĝantoj loĝis en 108 domoj, en [[1784]] 1450 loĝantoj loĝis en 254 domoj, en [[1828]] 1850 loĝantoj loĝis en 161 domoj. En [[1788]] [[inundo]], en [[1796]] [[incendio]] okazis. Ĝis [[1899]] la oficiala hungara [[loknomo]] estis ''Turan'', poste aldoniĝis "nagy" (=granda) pro la hungariga [[politiko]]. En [[1910]] laŭ la popolnombrado vivis en Nagyturány 1974 [[homo]]j, (plejparte [[slovakoj]]). Ĝis [[Traktato de Trianon]] la [[komunumo]] apartenis al [[Hungara reĝlando]], al [[Turóc]], al [[distrikto]] de [[Martin]], poste al [[Ĉeĥoslovaka respubliko]], dum la [[2-a mondmilito]] kaj ekde [[1993]] al [[Slovakio]]. En [[2001]] vivis en Turany 4444 homoj, (4402 slovakoj). == Vidindaĵoj == * romkatolika [[gotiko|gotika]] [[preĝejo]] omaĝe al [[Sankta Galo]] menciite unuafoje en [[1367]], en [[1636]] ĝi renesanciĝis, en la [[18-a jarcento]] la internaĵoj barokiĝis * luterana preĝejo de [[1933]] * luterana [[klasikismo|klasikisma]] [[paroĥo]] de [[1818]] * [[sinagogo]] el la [[19-a jarcento]] {{Municipoj de Regiono Žilina|Distrikto Martin}} [[Kategorio:Municipoj en distrikto Martin]] hacehjm0zh7abg5xj4j7jqxkxv5524h Turčianske Jaseno 0 373439 9401042 7161681 2026-06-13T09:40:24Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401042 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | municipo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Turčianske Jaseno | devena_nomo = | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|hu|hungar|''Turócjeszen''}} | alia_nomo1 = | kategorio = municipo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Turčianske Jaseno2.JPG | dosiero_priskribo = Turčianske Jaseno <!-- *** Simboloj *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Turčianske Jaseno | moto = | kromnomo = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Slovakio | lando_flago = 1 | regiono = Regiono Žilina | distrikto = Distrikto Martin | histregiono = Supra Hungarujo | histregiono1 = <!-- *** Familio *** --> | parenco = Turiec | montaro = Granda Fatro | ŝoseo = | limo = | parto = Dolné Jaseno | parto1 = Horné Jaseno | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | rivero = <!-- *** Situo *** --> | situo = Turčianske Jaseno | leviĝo = 508 | lat_d = 49 | lat_m = 01 | lat_s = 25 | lat_NS = N | long_d = 18 | long_m = 59 | long_s = 38 | long_EW = E | koordinatoj_ne_en_titolo = true <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 20.4650 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 361 | loĝantaro_dato = 31.12.2011 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1249 | establita_tipo = Unua skribmencio | ĉefulo = | ĉefulo_partio = | ĉefulo_tipo = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 038 02 | areo_kodo = +421-43 | areo_kodo_tipo = | kodo = MT | kodo_tipo = Aŭtokodoj | kodo1 = 545961 | kodo1_tipo = NUTS <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Slovakio | mapo_lokumilo = Slovakio | mapo1_priskribo = Situo enkadre de Regiono Žilina | mapo1_lokumilo = Regiono Žilina | mapo2 = | mapo2_priskribo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | commons = Turčianske Jaseno | portalo = Slovakio | retpaĝo = [http://www.turcianskejaseno.sk www.turcianskejaseno.sk] <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Turčianske Jaseno''' ([[hungare]] ''Turócjeszen'' [turOcjesen]) estas unuigita [[vilaĝo]] kaj [[municipo]] en [[Slovakio]]. == Situo == Turčianske Jaseno situas sub [[montaro]] [[Granda Fatro]] ([[monto]] [[Lysec]] 1381 m alta), laŭ traira flanko[[vojo]]. [[Martin]] troviĝas je 8 [[km]]. == Historio == La vilaĝo naskiĝis en tiu formo en [[1974]], tiam 2 apudaj vilaĝoj menciitaj malsupre unuiĝis. Ĝis [[Traktato de Trianon]] la [[komunumo]]j apartenis al [[Hungara reĝlando]], al [[Turóc]], al [[distrikto]] de [[Martin]], poste al [[Ĉeĥoslovaka respubliko]], dum la [[2-a mondmilito]] kaj ekde [[1993]] al [[Slovakio]]. En [[2001]] vivis en Turčianske Jaseno 354 homoj, (349 slovakoj). === Dolné Jaseno === La unua mencio okazis pri la vilaĝo en [[1249]], poste en [[1374]] en latina formo ''"Parva Jezen"''. La hungara [[loknomo]] ''"Kysjesen"'' aperis en [[1443]]. La loĝantoj estis nur [[nobelo]]j. En [[1785]] 230 vilaĝanoj loĝis en 53 domoj, en [[1828]] 322 vilaĝanoj loĝis en 60 domoj. En [[1910]] laŭ la popolnombrado vivis en Kisjeszen 304 [[homo]]j, (plejparte [[slovakoj]]). === Horné Jaseno === La loko estis loĝata jam dum la pratempoj. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en [[1274]] en formoj ''"Jezen, Jescen"''. La hungara [[loknomo]] ''"Nagh Jezen"'' aperis en 1443. En 1785 308 vilaĝanoj loĝis en 49 domoj, en 1828 316 vilaĝanoj loĝis en 50 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagyjeszen 388 homoj, (plejparte slovakoj). == Vidindaĵoj == * romkatolika [[gotiko|gotika]] [[preĝejo]] el la [[13-a jarcento]] * luterana preĝejo de [[1783]], [[turo]] alkonstruiĝis en [[1908]] * [[skulptaĵo]] de [[Ján Jesenský]] aŭ Jeszenszky János * ligna kamparana domo el la [[19-a jarcento]] {{Municipoj de Regiono Žilina|Distrikto Martin}} [[Kategorio:Municipoj en distrikto Martin]] f7nvs8dq5grae4sgjin4xgktuokv1ov Vrícko 0 373591 9400510 7161767 2026-06-12T18:44:59Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9400510 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | municipo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Vrícko | devena_nomo = | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|hu|hungar|''Turócremete''}} | alia_nomo1 = {{LingvoKunNomo|de|german|''Münnichweis''}} | kategorio = municipo <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Vricko kirche.JPG | dosiero_priskribo = Preĝejo en Vrícko <!-- *** Simboloj *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Vrícko | moto = | kromnomo = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Slovakio | lando_flago = 1 | regiono = Regiono Žilina | distrikto = Distrikto Martin | histregiono = Supra Hungarujo | histregiono1 = Hauerlando <!-- *** Familio *** --> | parenco = Turiec | montaro = Malgranda Fatro | ŝoseo = | limo = | parto = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | rivero = Vríca | rivero1 = | rivero2 = | rivero3 = | geologio = Akvofalo de Kľak | geologio_tipo = Akvofalo <!-- *** Situo *** --> | situo = Vrícko | leviĝo = 592 | lat_d = 48 | lat_m = 58 | lat_s = 10 | lat_NS = N | long_d = 18 | long_m = 42 | long_s = 21 | long_EW = E | koordinatoj_ne_en_titolo = true <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 29.574585 |areo_rondumo = 1 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 471 | loĝantaro_dato = 31.12.2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1594 | establita_tipo = Unua skribmencio | ĉefulo = | ĉefulo_partio = | ĉefulo_tipo = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 038 31 | areo_kodo = +421-43 | areo_kodo_tipo = | kodo = MT | kodo_tipo = Aŭtokodoj | kodo1 = 512796 | kodo1_tipo = NUTS <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situo enkadre de Slovakio | mapo_lokumilo = Slovakio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo enkadre de Regiono Žilina | mapo1_lokumilo = Regiono Žilina | mapo2 = | mapo2_priskribo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | commons = Vrícko | portalo = Slovakio | retpaĝo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Vrícko''' ([[hungare]] ''Turócremete'' [[germane]] ''Münnichweis'') estas [[vilaĝo]] kaj [[municipo]] en [[Slovakio]]. == Situo == Vrícko situas fine de longa [[sakovojo]] el [[Lazany]]. [[Martin]] troviĝas je 28 [[km]]. == Historio == La unua mencio okazis pri la vilaĝo en [[1594]] en formo ''"Vriczkopole"''. En [[1715]] oni komputis tie 31 [[familio]]jn kaj [[muelejo]]n. En [[1784]] 1173 vilaĝanoj loĝis en 89 domoj, en [[1828]] 1512 vilaĝanoj loĝis en 92 domoj. Ĝis [[1907]] la oficiala hungara [[loknomo]] estis ''Vriczkó'', poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga [[politiko]]. En [[1910]] laŭ la popolnombrado vivis en Turócremete 2052 [[homo]]j, (plejparte [[germanoj]]). Ĝis [[Traktato de Trianon]] la [[komunumo]] apartenis al [[Hungara reĝlando]], al [[Turóc]], al [[distrikto]] de [[Turčianske Teplice]], poste al [[Ĉeĥoslovaka respubliko]], dum la [[2-a mondmilito]] kaj ekde [[1993]] al [[Slovakio]]. Post [[1945]] la germanoj deportiĝis al [[Germanio]]. En [[2001]] vivis en Vrícko 401 homoj, (389 [[slovakoj]]). == Vidindaĵoj == * romkatolika [[renesanco|renesanca]] [[preĝejo]] el la [[17-a jarcento]], post [[jarcento]] barokigita, en [[1788]] pligrandigita * [[sonorilo]] el la [[19-a jarcento]] * [[Akvofalo de Kľak]] == Ŝanĝoj de la loknomo == * [[1773]] – ''Vriczka, Vriszka, Minich-Wiesen, Wriczko'' * [[1786]] – ''Wriczka, Münichwiesen'' * [[1808]] – ''Vriczko, Münichwiesen, Wřícko'' * [[1863]] – ''Wricko'' * [[1873]] – ''Vrickó'' * [[1907]] – ''Turócremete'' * [[1920]] – ''Vrícko'' == Statistiko == {| | |- ! align="center" |! style="background:#ddddef;" | ! align="left" | '''Jaro''' | [[1869]] || [[1880]] || [[1890]] || [[1900]] || [[1910]] || [[1921]] || [[1930]] || [[1950]] || [[1961]] || [[1970]] || [[1980]] || [[1991]] || [[2001]] |- ! align="center" | ! style="background:#efefef;" align="left" | '''Loĝantoj''' | 1625 || 1674 || 1874 || 2084 || 2052 || 1969 || 2172 || 202 || 523 || 455 || &nbsp; || 422 || 401 |- ! align="center" |! style="background:#efefef;" align="left" | '''Domoj''' | &nbsp; || 164 || 140 || 335|| 380 || 374 || 426 || 235 || 139 || 125 || &nbsp; || 132 || 161 |} {{Municipoj de Regiono Žilina|Distrikto Martin}} [[Kategorio:Municipoj en distrikto Martin]] ju72rb3xcamoczvckujh5kshxq7c5hg Nova Prata do Iguaçu 0 374027 9400653 9344703 2026-06-12T22:35:50Z Heitor100YT 220100 Removido o Mapa de Nova Prata do Iguaçu Fora da Predefinição da Página. 9400653 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=BR}} '''Nova Prata do Iguaçu''' estas municipo de la [[brazilo|brazila]] subŝtato [[Paranao]], kiu taksis 10.369 loĝantojn en [[2010]] <ref name="ibge-loĝ">{{citaĵo el la reto|url=http://www.censo2010.ibge.gov.br/|titolo=Censo 2010|jaro=2010|alirdato=26 de aŭgusto 2011|formato=HTML|aŭtoro=IBGE|arkivurl=https://web.archive.org/web/20101126040344/http://www.censo2010.ibge.gov.br/|arkivdato=2010-11-26}}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Municipoj de Paranao]] == Eksteraj ligiloj == * {{pt}} [http://www.novapratadoiguacu.pr.gov.br/ Oficiala paĝo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{pt}} [http://www.ampr.org.br/ Asocio de Municipoj de Paranao] {{Ĝermo|Brazilo}} <!--{{Koord|-25.632778|-53.346944|formato=gms|montru=titolo}}--> [[Kategorio:Municipoj de Paranao]] 1hde91a7udiq63whykvf5ve4uenb6jx Três Barras do Paraná 0 374217 9400612 9219875 2026-06-12T20:59:09Z Heitor100YT 220100 Removido o Mapa de Três Barras do Paraná Fora da Predefinição da Página. 9400612 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=BR}} '''Três Barras do Paraná''' estas municipo de la [[brazilo|brazila]] subŝtato [[Paranao]], kiu taksis 11.824 loĝantojn en [[2010]] <ref name="ibge-loĝ">{{citaĵo el la reto|url=http://www.censo2010.ibge.gov.br/|titolo=Censo 2010|jaro=2010|alirdato=27 de aŭgusto 2011|formato=HTML|aŭtoro=IBGE|arkivurl=https://web.archive.org/web/20101126040344/http://www.censo2010.ibge.gov.br/|arkivdato=2010-11-26}}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Municipoj de Paranao]] == Eksteraj ligiloj == * {{pt}} [http://www.tresbarrasdoparana.pr.gov.br/ Oficiala paĝo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{pt}} [http://www.ampr.org.br/ Asocio de Municipoj de Paranao] {{Ĝermo|Brazilo}} {{Koord|-25.418889|-53.180833|formato=gms|montru=titolo}} [[Kategorio:Municipoj de Paranao]] 1m6rjcwdeuthy0a999zgjt6p8aogjme Heart Attack Grill 0 379279 9401063 6740352 2026-06-13T10:35:41Z ~2026-34740-36 258601 9401063 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Heart Attack Grill, Las Vegas.JPG|eta|Heart Attack Grill, Las Vegas]] La '''Heart Attack Grill''' (Korataka Kradrostadejo) estis usona [[rapidmanĝejo]] en [[Dallas (Teksaso)]] (iam [[Chandler (Arizono)]]). Ĝi kaŭzas polemikon pro vendado de grand-kaloriaj manĝaĵoj, ĉefe hamburgeroj, kun intence provokaj manĝaĵaj nomoj. Ĝi fermiĝis en 2026. La vendejo estas establita kiel hospital-tema restoracio: "flegistinoj" skribas la "receptojn" (mendojn) de la aĉetantoj ("pacientoj"). Kuracisto ekzamenas la "pacienton" kun [[stetoskopo]]. La menuo inkludas "simplajn", "duoblajn", "trioblajn", kaj "kvaroblajn bajpasajn" hamburgerojn, ĝis ĉ. 8.000 kalorioj. Oni povas manĝi ankaŭ sukerajn trinkaĵojn, lardajn manĝaĵojn. == Historio == Heart Attack Grill estis fondita en 2005 fare de Jon Basso por servi "nutradan pornografion". La 261 kg peza porparolanto de la vendejo mortis en aĝo de 29 jaroj, en marto de 2011, pro pneŭmonio. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.heartattackgrill.com Oficiala paĝo] [[Kategorio:Manĝejoj]] [[Kategorio:Usono]] 0vywdclcnrbep1lney3ydjupr1hord4 9401064 9401063 2026-06-13T10:36:37Z ~2026-34740-36 258601 9401064 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Heart Attack Grill, Las Vegas.JPG|eta|Heart Attack Grill, Las Vegas]] La '''Heart Attack Grill''' (Korataka Kradrostadejo) estis usona [[rapidmanĝejo]] en [[Dallas (Teksaso)]] (iam [[Chandler (Arizono)]]). Ĝi kaŭzas polemikon pro vendado de grand-kaloriaj manĝaĵoj, ĉefe hamburgeroj, kun intence provokaj manĝaĵaj nomoj. Ĝi fermiĝis en 2026. La vendejo estis establita kiel hospital-tema restoracio: "flegistinoj" skribas la "receptojn" (mendojn) de la aĉetantoj ("pacientoj"). Kuracisto ekzamenas la "pacienton" kun [[stetoskopo]]. La menuo inkludas "simplajn", "duoblajn", "trioblajn", kaj "kvaroblajn bajpasajn" hamburgerojn, ĝis ĉ. 8.000 kalorioj. Oni povas manĝi ankaŭ sukerajn trinkaĵojn, lardajn manĝaĵojn. == Historio == Heart Attack Grill estis fondita en 2005 fare de Jon Basso por servi "nutradan pornografion". La 261 kg peza porparolanto de la vendejo mortis en aĝo de 29 jaroj, en marto de 2011, pro pneŭmonio. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.heartattackgrill.com Oficiala paĝo] [[Kategorio:Manĝejoj]] [[Kategorio:Usono]] e1h4v2u2nbtove6tokzv4nev286thge Phumiphon Adunjadet 0 381495 9400797 8837192 2026-06-13T07:51:43Z Sj1mor 12103 9400797 wikitext text/x-wiki {{Informkesto reganto | honora titolo = | nomo = Rama la 9-a{{-}}Phumiphon Adunjadet{{-}}ภูมิพลอดุลยเดช | dosiero = King Bhumibol Adulyadej 2010-9-29.jpg | grandeco de dosiero = | priskribo de dosiero = Reĝo Phumiphon Aduljadet en 2010 | titolo = [[Reĝo]] de [[Tajlando]] | titolblazono = Flago-de-Tajlando.svg | regado = de la 9-a de junio 1946 ĝis la {{dato|13|10|2016}} | antaŭulo = | sekvanto = [[Maha Vajiralongkorn]] | dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1927|12|5}} | loko de naskiĝo = [[Kembriĝo (Masaĉuseco)|Kembriĝo]], [[Masaĉuseco]], [[Usono]] | dato de morto = {{mortotago|2016|10|13}} | loko de morto = [[Bangkoko]] }} '''Phumiphon Adunjadet''' ([[siama lingvo|taje]] ภูมิพลอดุลยเดช, prononco [{{IPA|pʰuː.mí.pʰon ʔà.dun.já.dèːt}}] ({{sono|Bhumibol Adulyadej.ogg|sono}}, laŭ [[angla]]lingva latinliterigo ''Bhumibol Adulyadej'') respektive '''Rama la 9-a''' ekde la 9-a de junio 1946 (19-jara) estis la [[reĝo]] de [[Tajlando]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1927|12|5}} en [[Kembriĝo (Masaĉuseco)|Kembriĝo]], [[Masaĉuseco]], [[Usono]] kaj mortis {{mortotago|2016|10|13}} en [[Bangkoko]]. Li estis la tutmonde plej longe reginta ŝtatestro kaj ankaŭ la plej longe reginta monarko en la historio de Tajlando. Li estas la nevo de la eksa reĝo Rama la 7-a kaj la frato de la sekva eksa reĝo Rama la 8-a. La posedon de reĝo Rama la 9-a la usona magazino [[Forbes]] taksas je 35 miliardoj da [[usona dolaro|usonaj dolaroj]] - plejparte temas pri teritoria posedo kaj partoj de entreprenoj.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.forbes.com/magazines/global/2008/0901/038.html |titolo=informo de la magazino Forbes laŭ stato de septembro 2008 |alirdato=2011-11-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20081017065955/http://www.forbes.com/magazines/global/2008/0901/038.html |arkivdato=2008-10-17 }}</ref> Sekve la reĝo Rama la 9-a ankaŭ estis la tutmonde plej riĉa monarko. Li edziĝis al [[Sirikit]]. Ilia plej aĝa infano estas la filino [[Ubol Ratana]], la dua infano kaj plej aĝa filo estas [[Maha Vajiralongkorn]], la postsekva reĝo. == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|n=Kategorio:Phumiphon Adunjadet}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Reĝoj de Tajlando]] [[Kategorio:Tajlandanoj]] o9li17sh1qsddx23b50fpsf3w9hg3b0 Teixeira de Freitas 0 383889 9400904 9194965 2026-06-13T08:44:59Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400904 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Teixeira de Freitas | kategorio = municipo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Teixeira de Freitas | kromnomo_tipo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Bandeira Teixeira de Freitas - BA.svg | blazono = Brasão Teixeira de Freitas - BA.svg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Brazilo | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = [[Bahio]] | ŝtato_tipo = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | regiono = [[Sul Baiano]] | regiono_tipo = Mezoregiono | distrikto_tipo = Mikroregiono | distrikto = [[Porto Seguro (mikroregiono)|Porto Seguro]] <!-- *** Situo *** --> | situo = urba centro | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 17 | lat_m = 32 | lat_s = 06 | lat_NS = S | long_d = 39 | long_m = 44 | long_s = 31 | long_EW = W | plej_alta_leviĝo = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 1163.871 | areo_rondumo = 3 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 138341 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = UTC-3 | kodo = | kodo_noto = | kodo_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = Bahia Municip Teixeira de Freitas.svg | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situo ene de Bahio | mapo_lokumilo = | mapo1 = Relief Map of Brazil.jpg | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo ene de Brazilo | mapo1_lokumilo = Brazilo <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = http://www.teixeiradefreitas.ba.gov.br | commons = Teixeira de Freitas (Bahia) | portalo = Brazilo }} '''Teixeira de Freitas''' estas municipo en la brazila subŝtato [[Bahio]], kiu havis 138.341 loĝantojn en 2010 <ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.ibge.gov.br/cidadesat/link.php?codmun=293135 |titolo=Teixeira de Freitas |alirdato=2011-11-25 |formato=HTML |verko=Censo 2010 |aŭtoro=IBGE }}</ref>. Ĝia nomo estas omaĝo al [[Mario Augusto Teixeira de Freitas]], pioniro de [[Statistiko]] en Brazilo kaj esperantisto. En 1957, unu jaron post lia morto, oni ŝanĝis la nomon de la vilaĝo São José de Itanhém en [[Alcobaça (Bahio)]] al "Teixeira de Freitas" kaj en 1985 tiu vilaĝo fariĝis memstara municipo. == Vidu ankaŭ == * [[Municipoj de Bahio]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Ĝermo|Brazilo}} [[Kategorio:Municipoj de Bahio]] fm6ar2g9trd4f1uajc16xqdnz1s7vp1 Walchensee 0 392737 9401122 8963488 2026-06-13T11:22:32Z Sj1mor 12103 9401122 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lago |Lago = Walchensee |Bildo_de_lago = Aerial image of the Walchensee (view from the southwest).jpg |Titolo_de_lago = |Bildo_de_profundmezuro = |Titolo_de_profundmezuro = |Situo = [[Bavario]], [[Germanio]] ([[distrikto Bad Tölz-Wolfratshausen]]) |Latitudo=47/35/38/N |Longitudo=11/20/46/E |regiono-ISO=DE-BY |zomo=11 |Speco = |Enenfluo = |Elfluo = |Areo_de_baseno = |Landoj_de_baseno = |Longo =6.690 |Referenco por longo = <ref name="datoj" /> |Larĝo =4.925 |Referenco por larĝo = <ref name="datoj" /> |Areo = 16.27 |Referenco por areo=<ref name="datoj">[https://www-docs.b-tu.de/fg-gewaesserschutz/public/projekte/uba_2/11_bayern.pdf Dokumentation von Zustand und Entwicklung der wichtigsten Seen Deutschlands: Teil 11 Bayern (PDF; 1,7 MB)]</ref> |Profundo = 80.8 |Referenco por profundo = <ref name="wwa-wm" /> |Maksimuma_profundo = 190 m |Referenco por maksimuma profundo = <ref name="wwa-wm"> [http://www.wwa-wm.bayern.de/fluesse_seen/gewaesserportraits/doc/walchensee.pdf Infoblatt des Wasserwirtschaftsamtes Weilheim] (PDF; 59&nbsp;kB) </ref> |Volumeno =1299700000 |Referenco por volumeno = <ref name="datoj" /> |Restad-tempo = |Bordo =27.0 |Referenco por bordo = <ref name="wwa-wm" /> |Alto = 800.8 |Insuloj = |Urboj = [[Kochel am See]] }} La '''Walchensee''' {{prononco|'''Val'''hnze}} estas inter la plej profundaj kaj samtempe ankaŭ inter la plej grandaj lagoj de la [[germanio|germania]] parto de la montaro [[Alpoj]]: ĝi profundas maksimume 192 metrojn kaj kovras surfacon de 16,40&nbsp;km². La lago situas 75 kilometrojn sude de la urbo [[Munkeno]] en pejzaĝo nomata ''Bayerische Voralpen'' ("bavaraj antaŭalpoj"). La tuta laga surfaco kaj ankaŭ la laga insulo ''Sassau'' apartenas al la komunumo [[Kochel am See]]. Oriente kaj sude la laga bordo tuŝas la komunumon [[Jachenau]]. Geografie proksimas la plia lago ''Kochelsee''. La lago Walchensee interalie en [[2008]] kaj [[2010]] estis filma loko de la kinejaj filmoj [[Vicke Viking|Wickie und die starken Männer]] kaj [[Vicke Viking|Wickie auf großer Fahrt]]: borde de la lago konstruiĝis vikinga vilaĝo kaj la lago rolis kiel skandinavia [[fjordo]]. Nun la filma vikinga vilaĝo borde de la lago estas turista celo. [[Dosiero:Walchensee und Kochelsee.png|eta|maldekstra|<center>la apudaj lagoj Walchensee kaj Kochelsee]] [[Dosiero:Walchensee-Kochelsee.png|eta|maldekstra|<center>satelita bildo pri la lagoj Walchensee kaj Kochelsee]] == Etimologio == La vorto ''Walche(n)'' aŭ pli norde en Germanio ''Welsche(n)'' devenas el la [[mezaltgermana lingvo]] kaj origine signifas "fremduloj". Por la loĝantoj de [[Bavario]] aparte ĉiuj parolantoj de [[romanidaj lingvoj]] kaj ankaŭ la pro la okupo fare de la [[Romia Imperio]] parte romiigitaj loĝantoj de la Alpoj estis "fremduloj". La saman etimologion ankaŭ havas la lagoj ''Walensee'' de [[Svislando]] kaj ''Wallersee'' de [[Salcburgio]]. Alia interpreto supozas ke la lago origine [[latine]] nomiĝis ''Lacus vallensis'', do "vala lago". En mapoj de la [[16-a jarcento]] la lago ankaŭ titoliĝas latine ''italico dicto'' (do "kondukanta al Italio"), kio fontas el la fakto ke tra la laga valo vojo tra la lokoj [[Mittenwald]] kaj [[Innsbruck]] gvidiĝis al [[Italio]]. === Pentrado === [[Dosiero:Lovis Corinth Walchensee-Panorama, Blick von der Kanzel 1924.jpg|eta|320ra|<center>[[Lovis Corinth]]: ''Laga panoramo'' (1924)]] Post la [[Unua Mondmilito]] la pentristo [[Lovis Corinth]] en la vilaĝeto ''Urfeld'' borde de la lago aĉetis aeron, sur kiu lia edzino [[Charlotte Berend-Corinth]] konstruigis al li domon. Inter la jaro 1919 ĝis lia morto en 1925 la [[impresionismo|impresionisma]] pentristo kun sia edzino vivis en tiu domo dum la someraj monatoj. Lia sukceso kiel pentristo de pejzaĝoj fontas aparte de liaj bildoj pri la laga panorama, kiu troveblas en pli ol 60 de siaj pentraĵoj. En [[1934]] la pentristo ''Lorenzo Quaglio'' kreis kroman olean pentraĵon pri la lago, simple nomatan „Der Walchensee“ - nun ĝi videblas en la urba muzeo de Munkeno. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Commonscat| Walchensee}} {{-}} {{Granda dosiero|Herzogstand bergpanorama.jpg|1200ra|<center>panorama bildo de la monto ''Herzogstand'' de maldekstre dekstren: lago ''Kochelsee'', monto Benediktenwand, lago Walchensee, monta stacio Herzogstandbahn, okcidenta montopinto ''Karwendel'', loko Wallgau/Mittenwald, monta masivo Wettersteinmassiv, monto [[Zugspitze]], montaro Ammergebirge}} [[Kategorio:Lagoj en Germanio]] [[Kategorio:Bavario]] 0u79d8ms2vw5eqp7z1ha4ertggpuy1t Bagelo 0 392877 9400717 6913816 2026-06-12T23:51:53Z Spenĉjo 183177 variaĵo "ringopano"; aldonis referencojn al ReVo 9400717 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Bagel.jpg|eta|Bagelo.]] [[Dosiero:Bagel01.jpg|eta|maldekstra|Bageloj]] [[Dosiero:Jaffa Gate IMG 9356.JPG|eta|Palestinstila vendejo de bageloj en [[Jafo]]]] [[Dosiero:St-Viateur Bagel.jpg|eta|maldekstra|Vendejo de bageloj en [[Montrealo]], [[Kanado]]]] '''Bagelo'''<ref>[https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2p.html#bagel.0o bagelo] en [[Reta Vortaro]]</ref> (''Bagel'' aŭ kelkfoje nomata '''beigel'''; en la [[jida lingvo]] בײגל ''beygl'') aŭ '''ringopano'''<ref>[https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2p.html#pan.ringo0o ringopano] en [[Reta Vortaro]]</ref> estas [[pano]] tradicie ellaborita el [[tritiko|tritik]][[faruno]] kaj kutime havas truon aŭ malplenon en la centro. Antaŭ la bakado oni kuiras ĝin en akvo, kies rezulto estas densa pano kun ekstera leĝera kraka ŝelo. Oni aldonas al la [[pasto]] diversajn aferojn kiel salo, cepo, ajlo, ovo, [[pumperniklo]], [[sekalo]]. Ekzistaj aliaj manieroj ne tradiciaj kun: [[tomato]], [[brano]], [[fromaĝo]], [[kumino]] kaj [[muslio]], inter aliaj. La bageloj povas esti kovrataj de semoj el [[sezamo]] aŭ [[papavo]], [[cepo]]j aŭ sekaj [[ajlo]]j, dika [[salo]], aŭ de ĉio samtempe. Bageloj venas de [[Krakovo]], [[Pollando]], faritaj por la [[Karesmo]]. Poste, ĉi manĝaĵo iĝis tre populara inter la judoj meze de la 19-a jarcento, kiam panejoj de [[Londono]] ekvendis ilin en tri urboj. Poste, la enmigrintoj de [[Nordameriko]] famigis ilin en la novaj lokoj kie ili loĝis, speciale en [[Novjorko]] kaj [[Montrealo]]. == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://esperanto.china.org.cn/2016-02/18/content_37819229.htm "La plej bela bagelo en la mondo"] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usona kuirarto]] [[Kategorio:Litova kuirarto]] [[Kategorio:Pola kuirarto]] [[Kategorio:Aŝkenaza kuirarto]] [[Kategorio:Panoj]] moplni1zh4otuc128y0e65sj42bculj Port Townsend 0 398587 9400844 8410202 2026-06-13T08:25:15Z ThomasPusch 1869 ... nur ĝermeto, nun, bedaŭrinde 9400844 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Port Townsend | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Port Townsend, Washington | moto = | kromnomo = City of Dreams (Urboj de Revoj) <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Pt. Townsend, WA shoreline 01.jpg | dosiero_priskribo = La koro de Port Townsend, rigardante ĝin de sur la akvo <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Usono | lando_tipo = Federacia ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Vaŝingtonio | ŝtato_tipo = Subŝtato | regiono = | distrikto = | municipo = [[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Kantono Jefferson]] | municipo_tipo = Kantono | histregiono_faldo = | histregiono = | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono3 = | urbo = | urbo_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parenco_tipo = | parto_tipo = | parto = | parto1 = | parto2 = | parto3 = | parto4 = | parto5 = | parto6 = | parto_faldo = | rivero = | rivero1 = | memorindaĵo_faldo = 1 | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | memorindaĵo = Viktoria-epoka arkitekturo | memorindaĵo1 = Fuorto Worden | memorindaĵo2 = Sonorila turo | memorindaĵo3 = Bloko Monto Baker | memorindaĵo4 = Historia Distrikto | memorindaĵo5 = | memorindaĵo6 = | memorindaĵo7 = | ŝoseo = | montaro = | montaro1 = <!-- *** Situo *** --> | situo = Port Townsend | leviĝo = 20 | lat_d = 48 | lat_m = 6 | lat_s = 59 | lat_NS = N | long_d = 122 | long_m = 46 | long_s = 31 | long_EW = W |latd = 48|latm = 6|lats = 59|latNS = N |longd = 122|longm = 46|longs = 31|longEW = W | plej_alta_leviĝo = 40 | plej_alta_situo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 24.50 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 9113 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = [[24-a de aprilo]] [[1851]] | establita_tipo = Fondo | dato = | urbestro = David King | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Pacifika tempo|PST]] | utc_offset =+8 | horzono_DST = [[Pacifika tempo|PDT]] | utc_offset_DST =+7 | poŝtkodo = 98368 | areo_kodo = 360 | areo_kodo_tipo = | kodo = 53-55855 | kodo_tipo = [[FIPS-kodo (Usono)|FIPS]] | kodo1 = 1524589 | kodo1_tipo = [[GNIS-kodo (Usono)|GNIS]] | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = | unesko_tipo = | unesko_jaro = | unesko_numero = | unesko_regiono = | unesko_kriterioj = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = Jefferson County Washington Incorporated and Unincorporated areas Port Townsend Highlighted.svg | mapo_priskribo = Situo enkadre de Kantono Jefferson kaj Vaŝingtonio | mapo_lokumilo = | mapo1_priskribo = Situo enkadre de Vaŝingtonio | mapo1_lokumilo = iso | mapo2_priskribo = Situo enkadre okcidenta Usono | mapo2_lokumilo = Okcidenta Usono | mapo3 priskribo = Situo enkadre de Usono | mapo3 lokumilo = Usono | regiono-ISO = US-WA | mapligilo = jes | zomo = 10 <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.cityofpt.us/ cityofpt.us] | commons = Port Townsend, Washington | portalo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Port Townsend''' estas urbo en [[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Kantono Jefferson]], Vaŝingtonio, Usono, kaj ĝia administra sidejo. === Esperanto en Port Townsend === La unua [[NOREK]] okazis en Port Townsend, ĉe la [[Palace Hotel (Port Townsend (Vaŝingtonio))|Palace Hotel]], en 1981. Poste, pluraj NOREKoj okazis ĉe la parko [[Fuorto Worden]] (1982-86, 1989-90, 1992). == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) * [http://www.palacehotelpt.com/ Palace Hotel] - situo de la unua NOREK ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Ĝermeto|Vaŝingtonio}} [[Kategorio:Port Townsend (Vaŝingtonio)| ]] [[Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio]] [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio]] [[Kategorio:Puĝetio]] [[Kategorio:NOREK]] adhmfbxxaifu9609kzgflwk6dvc51ni 9400847 9400844 2026-06-13T08:27:44Z ThomasPusch 1869 la bildo estis tre malkvalita, tre malhela, simple maltaŭga - bildo Port Townsend Waterfront Panoramic.JPG iom pli bonas, , kvankam ĝi ankaŭ ne estas ideala... 9400847 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Port Townsend | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Port Townsend, Washington | moto = | kromnomo = City of Dreams (Urboj de Revoj) <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Port Townsend Waterfront Panoramic.JPG | dosiero_priskribo = La koro de Port Townsend, rigardante ĝin de sur la akvo <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Usono | lando_tipo = Federacia ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Vaŝingtonio | ŝtato_tipo = Subŝtato | regiono = | distrikto = | municipo = [[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Kantono Jefferson]] | municipo_tipo = Kantono | histregiono_faldo = | histregiono = | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono3 = | urbo = | urbo_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parenco_tipo = | parto_tipo = | parto = | parto1 = | parto2 = | parto3 = | parto4 = | parto5 = | parto6 = | parto_faldo = | rivero = | rivero1 = | memorindaĵo_faldo = 1 | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | memorindaĵo = Viktoria-epoka arkitekturo | memorindaĵo1 = Fuorto Worden | memorindaĵo2 = Sonorila turo | memorindaĵo3 = Bloko Monto Baker | memorindaĵo4 = Historia Distrikto | memorindaĵo5 = | memorindaĵo6 = | memorindaĵo7 = | ŝoseo = | montaro = | montaro1 = <!-- *** Situo *** --> | situo = Port Townsend | leviĝo = 20 | lat_d = 48 | lat_m = 6 | lat_s = 59 | lat_NS = N | long_d = 122 | long_m = 46 | long_s = 31 | long_EW = W |latd = 48|latm = 6|lats = 59|latNS = N |longd = 122|longm = 46|longs = 31|longEW = W | plej_alta_leviĝo = 40 | plej_alta_situo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 24.50 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 9113 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = [[24-a de aprilo]] [[1851]] | establita_tipo = Fondo | dato = | urbestro = David King | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Pacifika tempo|PST]] | utc_offset =+8 | horzono_DST = [[Pacifika tempo|PDT]] | utc_offset_DST =+7 | poŝtkodo = 98368 | areo_kodo = 360 | areo_kodo_tipo = | kodo = 53-55855 | kodo_tipo = [[FIPS-kodo (Usono)|FIPS]] | kodo1 = 1524589 | kodo1_tipo = [[GNIS-kodo (Usono)|GNIS]] | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = | unesko_tipo = | unesko_jaro = | unesko_numero = | unesko_regiono = | unesko_kriterioj = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = Jefferson County Washington Incorporated and Unincorporated areas Port Townsend Highlighted.svg | mapo_priskribo = Situo enkadre de Kantono Jefferson kaj Vaŝingtonio | mapo_lokumilo = | mapo1_priskribo = Situo enkadre de Vaŝingtonio | mapo1_lokumilo = iso | mapo2_priskribo = Situo enkadre okcidenta Usono | mapo2_lokumilo = Okcidenta Usono | mapo3 priskribo = Situo enkadre de Usono | mapo3 lokumilo = Usono | regiono-ISO = US-WA | mapligilo = jes | zomo = 10 <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.cityofpt.us/ cityofpt.us] | commons = Port Townsend, Washington | portalo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Port Townsend''' estas urbo en [[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Kantono Jefferson]], Vaŝingtonio, Usono, kaj ĝia administra sidejo. === Esperanto en Port Townsend === La unua [[NOREK]] okazis en Port Townsend, ĉe la [[Palace Hotel (Port Townsend (Vaŝingtonio))|Palace Hotel]], en 1981. Poste, pluraj NOREKoj okazis ĉe la parko [[Fuorto Worden]] (1982-86, 1989-90, 1992). == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) * [http://www.palacehotelpt.com/ Palace Hotel] - situo de la unua NOREK ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Ĝermeto|Vaŝingtonio}} [[Kategorio:Port Townsend (Vaŝingtonio)| ]] [[Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio]] [[Kategorio:Kantonoj de Vaŝingtonio]] [[Kategorio:Puĝetio]] [[Kategorio:NOREK]] eyiipolhyks9asxao7q4uxgcxo6sptc 9400849 9400847 2026-06-13T08:29:25Z ThomasPusch 1869 9400849 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Port Townsend | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Port Townsend, Washington | moto = | kromnomo = City of Dreams (Urboj de Revoj) <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Port Townsend Waterfront Panoramic.JPG | dosiero_priskribo = La koro de Port Townsend, rigardante ĝin de sur la akvo <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Usono | lando_tipo = Federacia ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Vaŝingtonio | ŝtato_tipo = Subŝtato | regiono = | distrikto = | municipo = [[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Kantono Jefferson]] | municipo_tipo = Kantono | histregiono_faldo = | histregiono = | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono3 = | urbo = | urbo_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parenco_tipo = | parto_tipo = | parto = | parto1 = | parto2 = | parto3 = | parto4 = | parto5 = | parto6 = | parto_faldo = | rivero = | rivero1 = | memorindaĵo_faldo = 1 | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | memorindaĵo = Viktoria-epoka arkitekturo | memorindaĵo1 = Fuorto Worden | memorindaĵo2 = Sonorila turo | memorindaĵo3 = Bloko Monto Baker | memorindaĵo4 = Historia Distrikto | memorindaĵo5 = | memorindaĵo6 = | memorindaĵo7 = | ŝoseo = | montaro = | montaro1 = <!-- *** Situo *** --> | situo = Port Townsend | leviĝo = 20 | lat_d = 48 | lat_m = 6 | lat_s = 59 | lat_NS = N | long_d = 122 | long_m = 46 | long_s = 31 | long_EW = W |latd = 48|latm = 6|lats = 59|latNS = N |longd = 122|longm = 46|longs = 31|longEW = W | plej_alta_leviĝo = 40 | plej_alta_situo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 24.50 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 9113 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = [[24-a de aprilo]] [[1851]] | establita_tipo = Fondo | dato = | urbestro = David King | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Pacifika tempo|PST]] | utc_offset =+8 | horzono_DST = [[Pacifika tempo|PDT]] | utc_offset_DST =+7 | poŝtkodo = 98368 | areo_kodo = 360 | areo_kodo_tipo = | kodo = 53-55855 | kodo_tipo = [[FIPS-kodo (Usono)|FIPS]] | kodo1 = 1524589 | kodo1_tipo = [[GNIS-kodo (Usono)|GNIS]] | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = | unesko_tipo = | unesko_jaro = | unesko_numero = | unesko_regiono = | unesko_kriterioj = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = Jefferson County Washington Incorporated and Unincorporated areas Port Townsend Highlighted.svg | mapo_priskribo = Situo enkadre de Kantono Jefferson kaj Vaŝingtonio | mapo_lokumilo = | mapo1_priskribo = Situo enkadre de Vaŝingtonio | mapo1_lokumilo = iso | mapo2_priskribo = Situo enkadre okcidenta Usono | mapo2_lokumilo = Okcidenta Usono | mapo3 priskribo = Situo enkadre de Usono | mapo3 lokumilo = Usono | regiono-ISO = US-WA | mapligilo = jes | zomo = 10 <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.cityofpt.us/ cityofpt.us] | commons = Port Townsend, Washington | portalo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Port Townsend''' estas urbo en [[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Kantono Jefferson]], Vaŝingtonio, Usono, kaj ĝia administra sidejo. === Esperanto en Port Townsend === La unua [[NOREK]] okazis en Port Townsend, ĉe la [[Palace Hotel (Port Townsend (Vaŝingtonio))|Palace Hotel]], en 1981. Poste, pluraj NOREKoj okazis ĉe la parko [[Fuorto Worden]] (1982-86, 1989-90, 1992). == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) * [http://www.palacehotelpt.com/ Palace Hotel] - situo de la unua NOREK ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Ĝermeto|Vaŝingtonio}} [[Kategorio:Port Townsend (Vaŝingtonio)| ]] [[Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio]] [[Kategorio:NOREK]] <!-- Se oni volas havi tiun kategorion, oni devas krei ĝin!!! Ĉu ni bezonas tiun ujon?? --> 59fjut7dxdzygp827kqu4clzdhcj753 9400852 9400849 2026-06-13T08:30:13Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Port Townsend (Vaŝingtonio)]] al [[Port Townsend]]: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio ne necesas 9400849 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Port Townsend | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Port Townsend, Washington | moto = | kromnomo = City of Dreams (Urboj de Revoj) <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Port Townsend Waterfront Panoramic.JPG | dosiero_priskribo = La koro de Port Townsend, rigardante ĝin de sur la akvo <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Usono | lando_tipo = Federacia ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = Vaŝingtonio | ŝtato_tipo = Subŝtato | regiono = | distrikto = | municipo = [[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Kantono Jefferson]] | municipo_tipo = Kantono | histregiono_faldo = | histregiono = | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono3 = | urbo = | urbo_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parenco_tipo = | parto_tipo = | parto = | parto1 = | parto2 = | parto3 = | parto4 = | parto5 = | parto6 = | parto_faldo = | rivero = | rivero1 = | memorindaĵo_faldo = 1 | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | memorindaĵo = Viktoria-epoka arkitekturo | memorindaĵo1 = Fuorto Worden | memorindaĵo2 = Sonorila turo | memorindaĵo3 = Bloko Monto Baker | memorindaĵo4 = Historia Distrikto | memorindaĵo5 = | memorindaĵo6 = | memorindaĵo7 = | ŝoseo = | montaro = | montaro1 = <!-- *** Situo *** --> | situo = Port Townsend | leviĝo = 20 | lat_d = 48 | lat_m = 6 | lat_s = 59 | lat_NS = N | long_d = 122 | long_m = 46 | long_s = 31 | long_EW = W |latd = 48|latm = 6|lats = 59|latNS = N |longd = 122|longm = 46|longs = 31|longEW = W | plej_alta_leviĝo = 40 | plej_alta_situo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 24.50 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 9113 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = [[24-a de aprilo]] [[1851]] | establita_tipo = Fondo | dato = | urbestro = David King | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Pacifika tempo|PST]] | utc_offset =+8 | horzono_DST = [[Pacifika tempo|PDT]] | utc_offset_DST =+7 | poŝtkodo = 98368 | areo_kodo = 360 | areo_kodo_tipo = | kodo = 53-55855 | kodo_tipo = [[FIPS-kodo (Usono)|FIPS]] | kodo1 = 1524589 | kodo1_tipo = [[GNIS-kodo (Usono)|GNIS]] | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = | unesko_tipo = | unesko_jaro = | unesko_numero = | unesko_regiono = | unesko_kriterioj = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = Jefferson County Washington Incorporated and Unincorporated areas Port Townsend Highlighted.svg | mapo_priskribo = Situo enkadre de Kantono Jefferson kaj Vaŝingtonio | mapo_lokumilo = | mapo1_priskribo = Situo enkadre de Vaŝingtonio | mapo1_lokumilo = iso | mapo2_priskribo = Situo enkadre okcidenta Usono | mapo2_lokumilo = Okcidenta Usono | mapo3 priskribo = Situo enkadre de Usono | mapo3 lokumilo = Usono | regiono-ISO = US-WA | mapligilo = jes | zomo = 10 <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.cityofpt.us/ cityofpt.us] | commons = Port Townsend, Washington | portalo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Port Townsend''' estas urbo en [[Kantono Jefferson (Vaŝingtonio)|Kantono Jefferson]], Vaŝingtonio, Usono, kaj ĝia administra sidejo. === Esperanto en Port Townsend === La unua [[NOREK]] okazis en Port Townsend, ĉe la [[Palace Hotel (Port Townsend (Vaŝingtonio))|Palace Hotel]], en 1981. Poste, pluraj NOREKoj okazis ĉe la parko [[Fuorto Worden]] (1982-86, 1989-90, 1992). == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Vaŝingtonio]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) * [http://www.palacehotelpt.com/ Palace Hotel] - situo de la unua NOREK ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{Ĝermeto|Vaŝingtonio}} [[Kategorio:Port Townsend (Vaŝingtonio)| ]] [[Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio]] [[Kategorio:NOREK]] <!-- Se oni volas havi tiun kategorion, oni devas krei ĝin!!! Ĉu ni bezonas tiun ujon?? --> 59fjut7dxdzygp827kqu4clzdhcj753 Vikipedio:Diskutejo/Diversejo 4 407519 9400650 9398887 2026-06-12T22:30:25Z MediaWiki message delivery 89331 /* Migration to Parsoid */ nova sekcio 9400650 wikitext text/x-wiki {{DiskutejoEnkondukoSubpaĝo |nomo=Diversejo |bildo = Nuvola apps ksirc.png |bildhelpilo = Diversejo |priskribo = La sekcio de la Diskutejo por informi kaj diskuti pri ĝeneralaj temoj (<b>tamen nek lingvaj, nek teknikaj</b>) rilate al Vikipedio. Ekz. kopirajto, Vikipolitiko, regularo, reta etiketo, konkursoj, Vikiprojektoj, ktp.re |mallongigo = VP:DD }}[[Kategorio:Vikipedio:Diskutejo]] == Mi ĝisdatigas malnovajn artikolojn pri Esperanto == Saluton, dum la lastaj semajnoj mi komencis ĝisdatigi artikolojn pri Esperanto. Mi kreis etan ilon por tio, kiu donas al mi hazardan artikolon de la pli ol 10 000 artikoloj sub la kategorio "Esperanto": https://grotz.me/hazardaj-artikoloj/ Mi ĉefe volas: # aldoni fontojn. Ekzemple por gazetoj mi aldonas ligilojn al arkivoj. Por esperanto-grupoj mi aldonas ligilojn al la retejoj (kelkfoje en la intereta arkivo) # Vikiigo de artikoloj, kiuj venas el la [[Enciklopedio de Esperanto]]. Tio signifas aldoni sekciajn titolojn, korektigi mallongigojn ktp. Precipe la artikoloj pri landaj movadoj bezonas pli da amo. # Mi aldonas pli da ligiloj inter la artikoloj Por mi la artikoloj pri Esperantujo estas la kerno de tiu ĉi vikipedio, kaj mi pensas ke gravas teni ilin en bona kvalito. Aldone, se estontaj administrantoj tenos la regulojn de la vikio pli serioza, havi fontojn malhelpos forigojn de artikoloj. Se iu de vi volas helpi, mi tre ĝojus. Precipe provlegado estus utila. Eble eĉ indus krei vikiprojekton por tio. Kion vi pensas? [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 11:02, 3 jan. 2026 (UTC) == Pri nereviziita == Mi estas komencanto de esperanta Vikipidio kaj ĵus kreis novan paĝon. Ĉi tiu paĝo montras nereviziita. Ĉu mi bezonas sendi revizian peton? Aŭ ĉu mi nur bezonas atendi, ke inspektisto prilaboru ĝin? Dankon. [[Uzanto:Ayden He|Ayden He]] ([[Uzanto-Diskuto:Ayden He|diskuto]]) 23:48, 8 jan. 2026 (UTC) :Vi nur bezonas atendi, ke inspektisto prilaboru ĝin. Ofte tio bezonas iom da tempo. [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 21:30, 13 jan. 2026 (UTC) == 25a jariĝo de la esperanta vikipedio je la 5-a de Novembro 2026 == Saluton karaj, se mi ĝuste komprenas [[Vikipedio:Historio]] tiam nia vikipedio iĝos 25 jaraĝa je <s>la 11a de majo</s> la 5-a de Novembro 2026. Mi jam skribis pri tion en la telegrama grupo de Esperanto kaj libera socio. Kiel unua paŝo mi tradukis la anglajn emblemojn pri la jubileo. Uzu ilin kie ajn vi volas! [[Dosiero:WP25 Short lockup-eo.svg]] [[Dosiero:WP25 Primary lockup-eo.svg]] Ĉu vi havas ideojn kion fari ĝis majo? Jen miaj ideoj: * prepari baneron por la retejo * skribi artikolon por epseranto.wiki (mi faros tion) * skribu artikolojn por viaj lokaj Esperanto-gazetoj! * eble pli da varbmaterialo, bildoj ktp. ? [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 23:12, 14 jan. 2026 (UTC) :Mi eraris, la dato ne estas la 11a de majo, sed la 5-a de Novembro 2026. Ni do havas pli da tempo. Kvankam mi jam komencis krei pli da bildoj ĉar nun mi havas tempon. Mi kolektas ĉion ĉe [[c:Category:Wikipedia_25_Esperanto_visuals]] :[[Dosiero:WP25 Eventyay Banner eo.png|centra|eta]]] [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 21:03, 15 jan. 2026 (UTC) ::Jen koncepto por flugfolio, kiun oni eble ankaŭ povus sendi al gazetoj. ::[[Dosiero:Vikipedio 25 flugfolio.png|centra|eta]]] [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 21:34, 15 jan. 2026 (UTC) :::Bedaŭrinde mi ne disponeblas por kunlaboro, sed viaj bildoj impresas al mi bele. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:26, 18 jan. 2026 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Uzanto:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Uzanto-Diskuto:MediaWiki message delivery|diskuto]]) 13:21, 18 jan. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:01, 19 jan. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Nomoj kun diakritaj signoj == Pri [[Propra nomo|propraj nomoj]] kun [[Diakrita signo|diakritaj signoj]], ĉu estas bona kutimo havigi alidirektilon de la sama nomo sed sen diakritaj signoj? Tio por ebligi/faciligi la ligilecon al la nomo. Mi ne havas ideon kiel reale apliki tion ĉar oni jam havas multmultmilojN de tiaj nomoj, kaj personaj kaj de lokoj/setlejoj. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:59, 29 jan. 2026 (UTC) :Mi ne prioritatus kreadon de tiaj alidirektiloj, sed ili ne damaĝus kaj eble utilus. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:42, 13 feb. 2026 (UTC) :Aspektas kiel bona ideo. Por jamaj artikoloj eblas tion fari aŭtomate per roboto, kaj poste regule lanĉi ĝin denove, ekz. ĉiumonate por novaj artikoloj. [[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 12:17, 27 feb. 2026 (UTC) == Helpu organizi la konkurson VikiPrintempo de Centra kaj Orienta Eŭropo 2026 == Karaj, post certa tempo al niaj Vikipedio kaj Vikivojaĝo revenos la ŝatata artikol-verka konkurso [[Projekto:VikiPrintempo_COE|VikiPrintempo de Centra kaj Orienta Eŭropo]] 🎉 Tamen, la planita komenco estas tre baldaŭ (Marto) kaj estas bezonata certa helpo. Kaj tial mi venas al vi! Pro administraj kialoj estas bezonata iu komunumano, kiu traktos la monon por premioj. Tiu homo bezonos listiĝi kiel organizanto ĉe la centra, multlingva kunordiga paĝo, kaj post fino de la konkurso trakti distribuon de la premioj. Mi tion faris jam plurfoje, tio ne estas aparte granda laboro, ĝenerale kelkaj horoj. Kaj ĝi estas nepra paŝo por havi plenan konkurson. Mi povas helpi tra la tuta procezo. Se vi pretas servi en tiu rolo, [https://esperanto.wiki/kontakto skribu al mi] kiom eble plej frue. Dankon! [[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 12:15, 27 feb. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita" kaj "Ŝablono:Tradukitaĵo" -> "Ŝablono:Trad" == Mi reaktivigis la diagnozajn katojn en [[Ŝablono:Tradukita]]. Sekvos [[Ŝablono:Tradukitaĵo]]. Tamen ĉi-foje eblas eviti ilin per transŝalto al la nova [[Ŝablono:Trad]]. Bv uzu nur la novan ŝablonon. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:53, 28 feb. 2026 (UTC) == Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki == [Please help translate this message into your language] Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[metawiki:Talk:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|talk page]]. Additionally, I would like to translate this text: "'''Legal & safety contacts'''". The context is that I want to use it to [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=wikimedia-legal-safety-contacts&group=ext-wikimediamessages&language=eo&filter=&optional=1&action=translate translate a string on translatewiki.net] to help localise a link which will appear in the footer of this Wikipedia later. Your support will be appreciated. Thank you in advance. – [[Uzanto:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Uzanto-Diskuto:STei (WMF)|diskuto]]) 18:47, 26 mar. 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Propono por tut-Vikimedia politiko pri AI == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Uzanto:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Uzanto-Diskuto:MediaWiki message delivery|diskuto]]) 00:57, 26 apr. 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> Propono por tut-Vikimedia politiko pri artefarita intelekto estas diskutata ĉe Metavikio. Se vi volas partopreni, la diskuto okazas [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|ĉi tie]]. Ĉi-sube estas mia traduko de la propono. En la lastaj jaroj, multaj vikimediaj projektoj evoluigis proprajn politikojn kaj gvidliniojn pri la uzado de artefarita intelekto, ĉu por krei novan enhavon aŭ en diskutoj inter uzantoj (vidu [[:m:Artificial intelligence/Policies by project]]). Kvankam tiuj politikoj estas diversaj kaj adaptitaj al la bezonoj de ĉiu unuopa projekto, ili havas komunaĵojn, kiuj videbligas bazajn atendendaĵojn: ke artefarita intelekto povas utili por helpaj laboroj, sed devas uziĝi kun singardo, kaj ideale kun travideblo, rilate aferojn kiel kreon de enhavo. Formaligo de tiuj kiel komunaj celoj efikos minimume al estantaj politikoj kaj samtempe havigos al ni komunan komprenon, pri kiu ni kalkulu estontece. Kvankam multaj grandaj vikimediaj projektoj havis ŝancon evoluigi ĉi tiujn politikojn, la plejparto de la pli malgrandaj ankoraŭ ne. Tio lasas ilin aparte vundeblaj de AI-a damaĝo, kio kunefikas kun la ekzistanta manko de homfortoj en multaj projektoj. Rifuzebla politiko havigus al tiuj projektoj la politikajn ilojn, kiujn ili bezonas, tamen ebligante ke ili rafiniĝu por iliaj specifaj uzokazoj. Por respekti la elektojn de unuopaj projektoj, ĝi ne aplikiĝos al projektoj kun ekzistanta politiko aŭ gvidlinio pri AI, aŭ kiuj jam voĉdonis kontraŭ tia politiko. La baza politiko kaj la rifuzebla politiko estas sendependaj unu de la alia, kaj eblas voĉdoni pri ili unuope. La specifaĵoj pri ambaŭ, inkluzive de la uzataj difinoj, troveblas ĉe [[:m:Artificial intelligence/Draft policy]]. [[:m:User:Chaotic Enby|Chaotic Enby]] ([[:m:User talk:Chaotic Enby|talk]]) 18:13, 23-a apr. 2026 (UTC) === Baza politiko === Ĉu la sekvaĵo adoptiĝu kiel baza politiko? '''Enhavo''' La uzado de AI-a modeloj por krei aŭ reverki enhavon devas esti malkaŝe sciigata, krom tradukado kaj baza korektado. Ĉiu AI-kreita enhavo estas kontrolenda de homo antaŭ ol publikigo. Redaktantoj, kiuj uzas AI tiucele, prenas sur sin la tutan respondecon de siaj redaktoj. '''Diskutoj''' La uzado de AI-aj modeloj por krei komentojn en diskutoj devas esti malkaŝe sciigata, krom tradukado, gramatika korektado kaj rafinado de la lingvaĵo. Ĉiu AI-kreita komento estas kontrolenda de homoj antaŭ ol publikigo. Redaktantoj, kiuj uzas AI tiucele, prenas sur sin la tutan respondecon de siaj komentoj. === Rifuzebla politiko === Ĉu la sekvaĵo adoptiĝu kiel tut-Vikimedia [[:m:Artificial intelligence/Draft policy#Opt-out|rifuzebla]] politiko? '''Enhavo''' La uzado de AI-aj modeloj por krei aŭ reverki enhavon estas malpermesita, krom tradukado, ekzemploj de AI-kreita enhavo, kaj baza korektado. Paĝoj kreitaj tute de AI-aj modeloj kaj publikigitaj sen homa kontrolo povas esti (tuj)forigendaj. '''Diskutoj''' La uzado de AI-aj modeloj por krei komentojn en diskutoj estas malpermesita, krom tradukado, gramatika korektado, rafinado de lingvaĵo, kaj ekzemploj de AI-kreita enhavo. Klare AI-kreitaj komentoj povas esti trastrekataj, kaŝataj aŭ forigataj. (Traduko de) --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:13, 26 apr. 2026 (UTC) == Malfondo de la teamo Community Tech, kaj zorgoj pri la respondo de la Fondaĵo Vikimedio == La 20-an de majo de 2026, la Fondaĵo Vikimedio anoncis, ke [[:meta:Community Wishlist#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|la teamo Community Tech (CommTech) estas malfondita]], kaj ĝiaj 6 dungitoj estas maldungitaj. Anoj de la Vikimedia komunumo esprimis zorgojn pri la decido, kaj pri la fakto, ke unu de la maldungitoj estas ano de [[:meta:Wiki Workers United|Wiki Workers United]] (WWU), sindikato por dungitoj de la Fondaĵo Vikimedo. Afiŝo kun pli da informo (angle) estas [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/NEZZ25FAX3VMBERKWBLZQ4KFVMIIF5HJ/ ĉi tie], ĉe la dissendolisto. Estas pluaj diskutoj ĉe [[:meta:Talk:Community Wishlist#May 20 update|Meta-Vikio]] kaj [[:en:Wikipedia:Village pump (WMF)#WMF Community Tech team has been disbanded, engineers laid off|la angla Vikipedio]]. Krome, kelkaj anoj de la angla Vikipedio organizas [[:en:Wikipedia:Village pump (WMF)#Petition: Editors willing to join in collective labor action|petskribon por striko de redaktantoj]]. Mi invitas ĉiujn de la Esperanta Vikipedio afiŝi viajn pensojn ĉe la ligitaj fadenoj. Krome, se vi volas subteni la WWU-on, vi povas aldoni vian subskribon [[:meta:Wiki Workers United#Solidarity|ĉi tie]], aŭ ĉe la petskribon de la angla Vikipedio. (Pardonu mi se mi faris gramatikajn erarojn.) [[Uzanto:Tymewalk|Tymewalk]] ([[Uzanto-Diskuto:Tymewalk|diskuto]]) 06:24, 22 maj. 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 maj. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Migration to Parsoid == Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. It's important to notice that we've already identified a known issue in your wiki related to mixing html and wikitext table tags. In case you notice this behaviour, please follow [[mw:Parsoid/Parser_Unification/Instructions_for_editors#T417705:_Parsoid_doesn't_close_a_table_row_when_syntax_transitions_from_HTML_to_wikitext_syntax|these instructions]] to fix it. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Confidence_Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. [[Uzanto:MSantos (WMF)|MSantos (WMF)]] ([[Uzanto-Diskuto:MSantos (WMF)|diskuto]]) 08:41, 11 jun. 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 22:30, 12 jun. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-06-15_Wikipedias&oldid=30671393 --> tokcq0v3b8fgofx2hj0gb4f3aj61bzm Tupanciretã 0 408385 9401035 8487648 2026-06-13T09:37:54Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401035 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Tupanciretã | kategorio = municipo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Tupanciretã <!-- *** Dosiero *** --> | lando = Brazilo | lando_flago = 1 | ŝtato = [[Dosiero:Bandeira do Rio Grande do Sul.svg|20ra]] [[Suda Rio-Grando]] | ŝtato_tipo = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | regiono = [[Centrocidental Rio-grandense]] | regiono_tipo = Mezoregiono | distrikto_tipo = Mikroregiono | distrikto = [[Santiago (mikroregiono)|Santiago]] <!-- *** Situo *** --> | situo = urba centro | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 29 | lat_m = 04 | lat_s = 51 | lat_NS = S | long_d = 53 | long_m = 50 | long_s = 09 | long_EW = W | plej_alta_leviĝo = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 2251.869 | areo_rondumo = 3 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 22281 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = UTC-3 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = RioGrandedoSul Municip Tupancireta.svg | mapo_priskribo = Situo ene de Suda Rio-Grando | mapo1_priskribo = Situo ene de Brazilo | mapo1_lokumilo = Brazilo <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = http://www.tupancireta.rs.gov.br | commons = Tupanciretã | portalo = Brazilo }} '''Tupanciretã''' estas municipo en la brazila subŝtato [[Suda Rio-Grando]], kiu havis 22.281 loĝantojn en 2010 <ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.ibge.gov.br/cidadesat/link.php?codmun=432220 |titolo=Tupanciretã| alirdato=2012-07-11 |formato=HTML |verko=Censo 2010 |aŭtoro=IBGE }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Municipoj de Suda Rio-Grando]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Ĝermo|Brazilo}} [[Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando]] 1xbmtizvc6jms33gmj4fceijyxq5wmz Vale Real 0 411055 9400531 8504261 2026-06-12T19:37:31Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9400531 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Vale Real | kategorio = municipo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Vale Real | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | lando = Brazilo | lando_flago = 1 | ŝtato = [[Dosiero:Bandeira do Rio Grande do Sul.svg|20ra]] [[Suda Rio-Grando]] | ŝtato_tipo = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | regiono = [[Metropolitana de Porto Alegre]] | regiono_tipo = Mezoregiono | distrikto_tipo = Mikroregiono | distrikto = [[Montenegro (mikroregiono)|Montenegro]] <!-- *** Situo *** --> | situo = urba centro | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 29 | lat_m = 23 | lat_s = 52 | lat_NS = S | long_d = 51 | long_m = 15 | long_s = 14 | long_EW = W | plej_alta_leviĝo = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 45.085 | areo_rondumo = 3 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 5118 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = UTC-3 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = RioGrandedoSul Municip ValeReal.svg | mapo1_priskribo = Situo ene de Brazilo | mapo1_lokumilo = Brazilo <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = http://www.valereal.rs.gov.br | commons = Vale Real | portalo = Brazilo }} '''Vale Real''' estas municipo en la brazila subŝtato [[Suda Rio-Grando]], kiu havis 5.118 loĝantojn en 2010 <ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.ibge.gov.br/cidadesat/link.php?codmun=432254|titolo=Vale Real| alirdato=2012-08-12 |formato=HTML |verko=Censo 2010 |aŭtoro=IBGE }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Municipoj de Suda Rio-Grando]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Ĝermo|Brazilo}} [[Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando]] id20yteeye0fygoe022vdwcwu7wxdjp Tavares (Suda Rio-Grando) 0 415513 9400888 8473884 2026-06-13T08:40:56Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + ĝermeto 9400888 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Tavares | kategorio = municipo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Tavares | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = TavaresRS.jpg | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | lando = Brazilo | lando_flago = 1 | ŝtato = [[Dosiero:Bandeira do Rio Grande do Sul.svg|20ra]] [[Suda Rio-Grando]] | ŝtato_tipo = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | regiono = [[Metropolitana de Porto Alegre]] | regiono_tipo = Mezoregiono | distrikto_tipo = Mikroregiono | distrikto = [[Osório (mikroregiono)|Osório]] <!-- *** Situo *** --> | situo = urba centro | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 31 | lat_m = 17 | lat_s = 13 | lat_NS = S | long_d = 51 | long_m = 05 | long_s = 38 | long_EW = W | plej_alta_leviĝo = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 604.253 | areo_rondumo = 3 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 5351 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = UTC-3 <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = RioGrandedoSul Municip Tavares.svg | mapo1_priskribo = Situo ene de Brazilo | mapo1_lokumilo = Brazilo <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = http://www.tavares.rs.gov.br | commons = Tavares (Rio Grande do Sul) | portalo = Brazilo }} '''Tavares''' estas municipo en la brazila subŝtato [[Suda Rio-Grando]], kiu havis 5.351 loĝantojn en 2010 <ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.ibge.gov.br/cidadesat/link.php?codmun=432135|titolo=Tavares| alirdato=2012-09-27 |formato=HTML |verko=Censo 2010 |aŭtoro=IBGE }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Municipoj de Suda Rio-Grando]] == Referencoj == {{Referencoj}}{{Ĝermeto}}{{Ĝermo|Brazilo}} [[Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando]] 4th00yh1i0g3ud18gy0b5ya7mfktgci Columbus (Georgio) 0 423359 9400380 9238455 2026-06-12T14:32:42Z ThomasPusch 1869 {{apartigila paĝo|Columbus}} 9400380 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Columbus}} {{Informkesto urbo|regiono-ISO=US-GA|situo sur mapo2=Usono|zomo=9}} '''Columbus''' estas [[grandurbo]] en [[Usono]], en [[subŝtato]] [[Georgio]], en [[kantono Muscogee]]. La urbego estas ankaŭ [[universitata urbo]]. [[Dosiero:Muscogee County Georgia Incorporated and Unincorporated areas Columbus Highlighted.svg|eta|Situo de Columbus en Georgio kaj en la distrikto]] == Bazaj informoj == * [[Koordinato]]j: {{koordinatoj gm|32|29|N|84|56|W|montru=entekste}} * [[Areo]]: {{unuo|572|km²}} * [[Loĝantaro]]: {{unuo|194107}} (en [[2011]]) * [[Supermara alteco]]: m * [[Horzono]]: [[UTC]]-5h (en [[somero]] UTC-4h) * [[Poŝtkodo]]j: 31820, 31829, 31900-09, 31914, 31917, 31993-94, 31997-99 * [[Telefonkodo]]j: 706, 762 == Geografio == [[Dosiero:AFLAC Tower Columbus Georgia.jpg|eta|maldekstre|Nubskrapulo en Columbus]] Columbus situas en la sudorienta landparto de Usono, en la nordokcidenta parto de Georgio laŭ maldekstra [[bordo]] de rivero Chattahoochee (kiu estas ankaŭ la subŝtata limo). [[Atlanta (Georgio)]] troviĝas 160 [[km]]. == Historio == Columbus fondiĝis en [[1828]], ĉar tiu loko estas la plej supra loko de la rivero, kiu estas navigebla. Tiutempe oni liveris [[kotono]]jn helpe de la rivero. En la [[1850-aj jaroj]] ankaŭ la [[fervojo]] alvenis, dume tekstilmueliloj ekfunkciis laŭ la rivero. Kiam la [[Usona Enlanda Milito]] komenciĝis en [[1861]], Columbus iĝis unu el la plej gravaj centroj de industrioj (produkto de armiloj) en la Konfederacio. En [[1865]] taĉmento de Nordo atakis la urbon kaj bruligis multajn el la industriaj konstruaĵoj. La inventinto de Koka-kolao, Dr. John Stith Pemberton estis pafvundita en tiu batalo. Rekonstruo preskaŭ komenciĝis tuj kaj prospero sekvis. == Klimato == Columbus situas en humida subtropika [[klimato]]. La [[temperaturo]] averaĝe varias inter 13-{{GdC|25}}. La varmo kulminas en [[junio]] kaj [[julio]] kun rekordo {{GdC|41}}, inter [[oktobro]]-[[aprilo]] okazas eĉ frostoj. Jare pluvas po 1188&nbsp;mm, en ĉiuj [[monato]]j pluvas. Plej ofte pluvas en [[marto]], plej malofte oktobre. == Trafiko == [[Dosiero:Spring Harbor Retirement Community, Columbus Georgia.jpg|eta|Panoramo en Columbus]] Columbus havas enlandan kaj armean [[flughaveno]]jn. [[Aŭtoŝoseo]] kuras al Atlanta (Georgio), [[trajno]] kuras al [[Albany]]. En la urbego [[aŭtobuso]]j liveras la [[pasaĝero]]jn. == Vidindaĵoj == * [[muzeo]] Columbus fondita en [[1953]] prezentas la amerikan arton kaj regionan historion * muzeo pri milito malfermita en [[1962]] prezentas uniformojn, [[armilo]]jn * [[planetario]] * Infanterio-Muzeo malfermita en [[2009]] * [[teatro]] Bradley * [[stadiono]] kun 10.000 sidlokoj de [[1996]] * operejo Springer == Ĝemelurboj == [[Dosiero:Map of Georgia NA.png|eta|dekstre|Mapo pri Georgio, kie estas trovebla Columbus en la okcidenta parto de Georgio ĉe la subŝtata limo]] * {{Flago|Kartvelio}} [[Zugdidi]], [[Kartvelio]] * {{Flago|Japanio}} [[Kiryū]], [[Japanio]] * {{Flago|Rumanio}} [[Bistriţa]], [[Rumanio]] * {{Flago|Tajvano}} [[Tajĉung]], [[Tajvano]] == Fontoj == * Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2 * Anglalingva Vikipedio {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Georgio]] [[Kategorio:Setlejoj nomitaj laŭ personoj]] 2g47qsfr0c93z6t0u8vaxb5h6ez9r6u Universitato Tulane 0 424797 9400577 9030721 2026-06-12T20:06:13Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400577 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |moto = ''Non Sibi Sed Suis''<br>(Ne por si, sed por la propra) |lando = |situo = |establita = |speco = privata |gvidanto = |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = US-LA |situo sur mapo2=Nov-Orleano |zomo = 13 |retejo = }} La '''Universitato Tulane''', ({{lang-en|Tulane University}}, oficiale {{langi|en|The Tulane University of Louisiana}}<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://nces.ed.gov/collegenavigator/?id=160755|titolo=College Navigator – Tulane University of Louisiana|alirdato=2009-06-27|eldoninto=National Center for Educational Statistics, U.S. Department of Education}}</ref> aŭ simple '''TU'''<ref>{{Cite web |url=http://tulane.edu/tulane/news/style/logos/trademark.cfm |title=Tulane trademarks |publisher=Tulane University |accessdate=2009-07-01 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-01-04 |arkivurl=https://www.webcitation.org/66hLdZl9X?url=http://tulane.edu/tulane/news/style/logos/trademark.cfm |arkivdato=2012-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120504041155/http://tulane.edu/tulane/news/style/logos/trademark.cfm |archivedate=2012-05-04 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://tulane.edu/tulane/news/style/logos/trademark.cfm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-01-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120504041155/http://tulane.edu/tulane/news/style/logos/trademark.cfm |arkivdato=2012-05-04 }}</ref>) estas [[privata universitato|privata]], neideologia [[universitato]] situanta en [[Nov-Orleano]], [[Luiziano]], Usono. Fondita kiel publika medicinlernejo en 1834, la altlernejo iĝis kompleta universitato en 1847 kaj estis eventuale privatigita laŭ legacoj fare de [[Paul Tulane]] kaj [[Josephine Louise Newcomb]] en 1884. Tulane estas membro de la ''Association of American Universities'' (Asocio de Usonaj Universitatoj). == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Ĝermo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Universitatoj en Usono]] [[Kategorio:Nov-Orleano]] [[Kategorio:Luiziano]] 1kk4pfcfpigrx23a5lbyctvu7oj4nzb Józef Czapski 0 425650 9400871 8861873 2026-06-13T08:36:19Z Sj1mor 12103 9400871 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Józef Marian Franciszek CZAPSKI''' [[blazono]] ''Leliwa'' (propre [[grafo]] Hutten-Czapski, kromnomon kaj titolon ne uzis, pseŭdonomo Marek Sienny; naskiĝis la 3-an de aprilo 1896 en [[Prago]], mortis la 12-an de januaro 1993 en Maisons-Laffitte ([[Francilio|Pariza Regiono]])) – pola [[artisto]]-[[pentristo]] kaj [[verkisto]]. Frato de [[Maria Czapska]]. == Skizo de biografio == Li komencis studi [[juro]]n en [[Sankt-Peterburgo]]. Septembre 1917 soldatiĝis en la 1-a [[Regimento]] de [[Kavalerio]], estiĝanta en [[Minsk]]. Oktobre 1918 eniris al Akademio de [[Belartoj]] en [[Varsovio]], sed baldaŭ foriris kun tasko trovi perditajn kavalerianojn de la regimento. Li batalis en [[pola-bolŝevika milito]] 1919-1921 kaj ricevis Ordenon [[Virtuti Militari]]. En la jaroj 1921-1924 daŭrigis studojn en [[Akademio]] de Belartoj en [[Krakovo]], i.a. ĉe Józef Pankiewicz. De 1924 ĝis 1931 restis kun grupo de koloristoj (i.a. kun Jan Cybis kaj Zygmunt Waliszewski) en [[Parizo]]. En la 30-aj jaroj en Varsovio, kie kunlaboris i.a. kun "Głos Plastyków" kaj "Wiadomości Literackie". [[Invado en Pollandon|Septembre 1939]] soldatiĝis, la 27-an de septembro estis malliberigita en Chmielek ([[distrikto Biłgorajski]]). Dum la [[dua mondmilito]] restis en prizonoj de [[NKVD]] por polaj [[militkaptito]]j – internigita en [[Starobilsk]], Pavliŝĉev Bor kaj [[Grjazovec]] apud [[Vologda]]. Liberigita en 1941 laŭ pakto [[Władysław Sikorski|Sikorski]]-Majski, eniris al formiĝanta en Tockoje [[Pola Armeo en Sovetunio]] (Armeo de Anders), kie okupiĝis (ĝis aprilo 1942) pri senefika serĉado en [[Sovetunio]] de "perditaj" [[poloj|polaj]] [[oficiro]]j, kiel montriĝis aprile 1943 – [[viktimo]]j de la [[masakro de Katin]]. Poste li iĝis ĉefo de apudstaba Fakultato de Propagando kaj Informado, respondeca pri kulturaj-klerigaj aferoj en la armeo. Li kunredaktis unuajn numerojn de "Orzeł Biały" (Blanka Aglo). Trapasis itineron de la 2-a Korpuso tra [[Proksima Oriento]] ĝis [[Italio]], kie partoprenis italan kampanjon. Józef Czapski partoprenis, kiel delegito de pola registaro en [[ekzilo]], en internacia komisiono esploranta katinan murdon. Siajn travivaĵojn li priskribis en libroj ''Wspomnienia starobielskie'' (Rememoroj de Starobilsk) kaj ''Na nieludzkiej ziemi'' (Sur nehoma tero). Ekde 1946 en Parizo, kie kunredaktis monatrevuon [[Kultura]] (de 1947 ĝis la morto loĝis en la domo de redaktado de la revuo en Maisons-Laffitte ĉe Avenue de Poissy 91). Siajn artikolojn kaj [[eseo]]jn publikigis krome en franclingvaj revuoj kiel ''[[Le Figaro]] Littéraire'', ''Preuves'', ''[[Gavroche]]'', ''Nova et Vetera'', ''Carrefour''. Li kunaranĝis Kongreson de Libereco de Kulturo en [[Berlin]] (1950). Siajn pentraĵojn montris dum ekspozicioj en [[Francio]], [[Svislando]], [[Britio]], [[Brazilo]] kaj [[Belgio]]. En Pollando liaj verkoj estis praktike neatingeblaj – post turnopunkta oktobro 1956, en 1957 okazis ekspozicioj en Nacia Muzeo en [[Poznań]] kaj en Krakovo, sed aranĝo de la laŭvica eblis nur en 1986 en Ĉef[[diocezo|dioceza]] Muzeo en Varsovio. Lia pentrista kaj verkista kreado estis popularigita en Pollando nur post 1989. Józef Czapski estis entombigita la 15-an de januaro 1993 en tombejo najbara al [[Maisons-Laffitte]] - [[Le Mesnil-le-Roi]], apud mortinta en 1981 fratino Maria. == Libroj elpoligitaj == * ''Proust contre la déchéance. Conférences au camp de Griazowietz''; verkita en 1940/1941 kiel serio de lekcioj por militkaptitaj kamaradoj en [[NKVD]]-koncentrejoj [[Grjazovec]]; franclingva eldono: Les Éditions Noir sur Blanc, ISBN 2-88250-000-9 * ''Souvenirs de Starobielsk'', enkonduko [[Gustaw Herling-Grudziński]], Collection "Temoignages", Les Éditions Noir sur Blanc, ISBN 2-88250-001-7; itala eldono: ''Ricordi di Starobielsk'', [[Romo]] 1945 * ''Lettre ouverte à Jacques Maritain et François Mauriac'' * ''The Inhuman Land'', tradukis G. Hopkins, [[Londono]] 1951, [[Novjorko]] 1952, Londono 1987; franca traduko: ''Terre inhumaine'', tradukis Maria Adela Bohomolec, Parizo 1947, kiel ''La terre inhumaine. Adapté du pol. par M. A. Bohomolec et Joseph Czapski'', enkonduko Daniel Halévy, L'Age d'Homme, [[Laŭzano]] 1979; germana traduko ''Unmenschlsche Erde'', tradukis W. Gromek, postvorto Józef Czapski, Kolonia 1967, [[Frankfurto ĉe Majno]] 1969 * ''Tumulte et spectres'', tradukis Thérèse Douchy, Les Éditions Noir sur Blanc 1991, ISBN 2-88250-022-X == Katalogoj de ekspozicioj == * ''Catalogue de l'Exposition de la Galerie Motte'' (enkonduko Daniel Halévy; [[Ĝenevo]] 1951 * ''Catalogue de l'Exposition de la Galerie M. Bénézit'' (enkonduko Józef Czapski; Parizo 1952 * ''Catalogue de l'Exposition de la Galerie Bénézit'' (enkonduko Michel de Ghelderode; Parizo 1961 * ''Catalogue de l'Exposition de la Galerie Motte'' (enkonduko Jeanne Hersch; Ĝenevo 1966 * ''Catalogue de l'Exposition de la Galerie Motte'' (enkonduko Konstanty A. Jeleński; Ĝenevo 1966 * ''Catalogue de l'Exposition de la Galerie Motte'' (enkonduko Thierry Vernet; Ĝenevo 1971 * ''Catalogue d'Exposition de la Galerie Briance'' (enkonduko Jean Briance; Parizo 1978 * ''Joseph Czapski. Rétrospective'' (tekstoj: Jean Louis Kuffer, Michel de Ghelderode, Wojciech Karpiński, [[Jeanne Hersch]], [[Andrzej Wajda]]; Musée Jenisch, [[Vevey]], 1990 == Libroj pri Józef Czapski == * Murielle Werner-Gagnebin, ''Czapski, la main et l'espace'', L'Age d'Homme, Laŭzano 1974 * Emmanuel Dufour-Kowalski, ''Joseph Czapski, un destin polonais'', L'Age d'Homme, Laŭzano 1997 * Jil Silberstein, ''Lumières de Joseph Czapski'', Les Éditions Noir sur Blanc 2003; pola eldono: ''Józef Czapski. Tumult i olśnienia'', tradukis Anna Michalska, Les Éditions Noir sur Blanc 2004, ISBN 83-7392-046-3 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://zeszytyliterackie.pl/czapski Józef Czapski – galerio de pentraĵoj (interreta paĝo de "Zeszyty Literackie")] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160509183617/http://zeszytyliterackie.pl/czapski/ |date=2016-05-09 }} * [http://www.polskieradio.pl/katyn/czapski.aspx Surbendigaĵoj kun Józef Czapski pri Katyń] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160406063639/http://www.polskieradio.pl/katyn/czapski.aspx |date=2016-04-06 }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Czapski, Jozef}} [[Kategorio:Polaj verkistoj]] h4ac29ec81dnz7pk9r99weib1h7wbbm Insuletaj evolulandoj 0 427231 9400309 9280707 2026-06-12T12:57:05Z Alifono 114488 ref 1 9400309 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} La '''Insuletaj evolulandoj''' aŭ [[Angla lingvo|angle]] ''small island developing states'' (SIDS)<ref>(eo) Julius Hauser, ''Insuletaj evolulandoj: Novaj ambicioj por kunlaboro'', [[Monato (gazeto)|Monato]], 2024/08-09, paĝoj 3-4</ref> signas sociekonomikan ŝtatan statuson difinitan per la [[Unuiĝintaj Nacioj]], kiun havas tutmonde 51 malgrandaj [[insulaj ŝtatoj]] kaj malmontaj marbordaj ŝtatoj en [[Afriko]], [[Karibio]] kaj [[Oceanio]], kiuj dividas kompareblan sociekonomikan [[evolulando|evolulandan]] situacion kaj estas minacataj per similaj klimatoŝanĝaj danĝeroj.<ref>[http://www.un.org/esa/sustdev/sids/sidslist.htm retejo "departemento de la Unuiĝintaj Nacioj pri ekonomiaj kaj sociaj aferoj: Kiuj estas la insuletaj evolulandoj" (angle)]</ref> Ili sume havas loĝantaron de proksimume 43 milionoj da homoj. Iuj el tiuj landoj en 1990 fondis la Aliancon de Insuletaj Ŝtatoj (angle ''Alliance of Small Island States'', AOSIS). Komune kun la [[malplej evoluigitaj landoj]] (angle ''least developed countries'', LDC) kaj la [[malmaraj evolulandoj]] (angle ''landlocked developing countries'', LLDC), la insuletaj evolulandoj ekde la jaro 2001 estas reprezentataj per alta reprezentanto de la oficejo OHRLLS (''"Office of the High Representative for Least Developed Countries, Landlocked Developing Countries and Small Island Developing States"'', oficejo de la alta reprezentanto por malplej evoluigitaj landoj, malmaraj evolulandoj kaj insuletaj evolulandoj). Sekve de rezolucio de la [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]] tiu oficejo instaliĝis ĉe la sidejo de la internacia organizaĵo en [[Novjorko]], por helpi en la kunordigo de diversaj projektoj kaj programoj subtenaj al tiuj landaroj. Internacia politika temaro, en kiu la landaroj aparte atentatas, estas la internacia politiko cele al limigo de la [[tutmonda varmiĝo]]. Jam en la [[Kadra Konvencio de Unuiĝintaj Nacioj pri Klimata Ŝanĝiĝo]] (angle mallongigita ''UNFCCC'') fiksiĝis la decido ke la membroŝtatoj en financado kaj teknologia transdono aparte konsideru la bezonojn de la malplej evoluigitaj landoj, kaj tion realigas apartaj programoj kaj specifa financiga fondaĵo.<ref>[http://unfccc.int/cooperation_support/least_developed_countries_portal/items/4751.php anglalingva retejo de la kadra interkonsento pri klimatoŝanĝiĝo de la Unuiĝintaj Nacioj (angle mallongigita ''UNFCCC'') pri la aparta klimatopolitika subteno de la malplej evoluigitaj landoj]</ref> == Aktualaj insuletaj evolulandoj == {| class="prettytable" !colspan="2" style="background:#CD8500;" |<big>Afriko</big> !colspan="2" style="background:#66CD00;" |<big>Oceanio</big> !colspan="2" style="background:#00C5CD;" |<big>Karibio</big> |- |width="10" rowspan="6" style="background:#CD8500;" | |width="250"|{{GBS}}* |width="10" rowspan="15" style="background:#66cd00;" | |width="250"|{{GUM}} |width="10" rowspan="17" style="background:#00c5cd;" | |width="250"|{{BAH}} |- |{{CPV}} |{{KIR}}* |{{BAR}} |- |{{COM}}* |{{MHL}} |{{ISB}} |- |{{MRI}} |{{FSM}} |{{DMA}} |- |{{STP}} |{{NRU}} |{{DOM}} |- |{{SEY}} |{{NCL}} |{{GRN}} |- !colspan="2" style="background:#FFD700;" |<big>Azio</big> |{{NIU}} |{{HTI}}* |- |rowspan="3" style="background:#FFD700;" | |{{MDV}} |{{MNT}} |{{JAM}} |- |{{TLS}}* |{{PLW}} |{{ISV}} |- |{{SIN}} |{{PNG}} |{{CUB}} |- !colspan="2" style="background:#ee6363;" |<big>Centra kaj Suda Ameriko</big> |{{SOL}}* |{{MSR}} |- |rowspan="3" style="background:#ee6363;" | |{{BIZ}} |{{SAM}} |{{AHO}} |- |{{GUY}} |{{TGA}} |{{PUR}} |- |{{SUR}} |{{TUV}}* |{{SKN}} |- !colspan="2" style="background:#66CD00;" |<big>Oceanio</big> |{{VAN}} |{{LCA}} |- |rowspan="4" style="background:#66CD00;" | |{{ASA}} !colspan="2" style="background:#00C5CD;" |<big>Karibio</big> |{{VIN}} |- |{{COK}} |rowspan="3" style="background:#00C5CD;" | |{{AIA}} |{{TRI}} |- |{{FIJ}} |{{ATG}} |rowspan="2" colspan="2" style="background:#CCCCCC;"|*&nbsp; <small>ankaŭ en la grupo de [[malplej evoluigitaj landoj]] <ref>angle ''least developed countries'', LDC</ref></small> |- |{{PYF}} |{{ARU}} |- |} == Notoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Insuletaj evolulandoj| ]] o9hclduch41gcmdbfd2yzyz8fag5ngk Maria Czapska 0 427909 9400996 8525264 2026-06-13T09:19:15Z Sj1mor 12103 9400996 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Maria Dorota Leopoldyna CZAPSKA''' - pseŭdonomoj: ''Dorota Obuchowicz'', ''Maria Strzałkowska'', ''Dorota Thun'' - [[blazono]] ''Leliwa'' (ĝuste: [[grafo|grafino]] '''Hutten-Czapska''', alnomon aŭ titolon ne uzis; naskiĝis la 6-an de februaro 1894 en [[Prago]], mortis la 11-an de junio 1981 en Maisons-Laffitte ([[Francilio|Pariza Regiono]]) - pola historiisto pri [[pola literaturo|literaturo]], [[eseo|eseistino]], aŭtorino de rememoroj, fratino de [[Józef Czapski]]. == Vivo == Ŝi devenis de la plej potenca branĉo de sia [[gento]], kiu posedis grandajn [[bieno]]jn, hereditajn post familio Radziwiłłowie en ĉirkaŭaĵo de Litova [[Minsk]] kaj en [[Volinio]]. En la jaroj 1925–1930 Maria Czapska restis en [[Parizo]] kiel [[stipendio|stipendiistino]], kolektante materialojn por sia [[biografio]] de [[Adam Mickiewicz]]. Post reveno al [[Pollando]] ŝi verkis diversajn artikolojn kaj [[literaturo|literaturajn]] [[recenzo]]jn en pli gravaj periodaĵoj kaj [[gazeto]]j kaj kunlaboris kun Pola Biografia Vortaro, kie enmetis i.a. plurajn vivpriskribojn de sia [[familio]], ekzemple de Józef Napoleon Czapski. En 1939 ricevis literaturan [[premio]]n de "Wiadomości Literackie" (Literaturaj Sciigoj) pro la [[monografio]] ''Ludwika Śniadecka'' el 1938. Dum germana okupado ŝi aktivis i.a. en organizaĵo [[Konsilantaro por Helpo al Judoj|Żegota]], helpanta al [[judoj]]. En 1945 trairis la verdan [[landlimo]]n al [[Francio]], kie restis ĝis sia vivofino. De 1947 ĝis la fino aktivis kaj publikigis en "[[Kultura]]", loĝante en ties sidejo en Maisons-Laffitte, kie ankaŭ mortis. Membrino de Pola Scienca Societo en Eksterlando. En [[Pola Popola Respubliko]] informoj pri Maria Czapska estis [[cenzuro|cenzuritaj]]. Ŝia nomo troviĝis en speciala listo de personoj kun tuta malpermeso de publikaĵoj. Cenzurajn konsilojn pri ŝi notis Tomasz Strzyżewski, kiu en sia libro pri komunisma cenzuro publikigis informan noton n-ro 9 el 1975 de la Ĉefa Kontrol-Oficejo de Gazetaro, Publikaĵoj kaj Spektakloj. Direktivoj por cenzuristoj entenis sur la listo de malpermesitaj aŭtoroj ŝian nomon dirante: "(...) rilate al sube nomitaj verkistoj, sciencistoj kaj publicistoj restantaj inter [[migrado|elmigrantaro]] (plimulte kunlaborantoj de malamikaj eldonejoj kaj kontraŭpolaj propagandiloj) oni devas akcepti la principon de senkondiĉa elimino de iliaj nomoj kaj mencioj pri ilia verkado, ekster la kritikaj, el gazetoj, radio, televido kaj neperiodaj publikaĵoj kun eksterscienca karaktero ([[beletro]], publicistitikaĵoj, [[eseo|esearo]])". == Laboraĵoj de Maria Czapska == * ''La vie de Mickiewicz'' (Vivo de [[Adam Mickiewicz|Mickiewicz]]), Parizo 1931 * ''Ludwika Śniadecka'', Krakovo 1938 * ''Szkice mickiewiczowskie'' (Skizoj pri Mickiewicz), Londono 1963 * ''Dwugłos wspomnień'' (Duvoĉa rememoro), (verkita kun la frato), Londono 1965 * ''Europa w rodzinie'' [[Eŭropo]] en la familio), Parizo 1970 * ''Czas odmieniony'' (Ŝanĝita tempo), Parizo 1978 * ''Gwiazda Dawida'' ([[Stelo de Davido]]), London 1975 * ''Polacy w ZSRR (1939-1942)'' ([[Poloj]] en [[Sovetunio]] (1939-1942)), ([[antologio]]), Parizo 1963 * ''Ostatnie odwiedziny i inne szkice'' (La lasta vizito kaj aliaj skizoj), [[Varsovio]] 2006 == Bibliografio == * Bogdan Graf von Hutten-Czapski, ''Sechzig Jahre Politik und Gesellschaft'', 1-2, [[Berlino]] 1936 * Tomasz Strzyżewski, ''Wielka księga cenzury PRL w dokumentach'' (Granda libro de [[cenzuro]] en [[Pola Popola Respubliko]] en [[dokumento]]j). Prohibita, [[Varsovio]] 2015, p.&nbsp;91, ISBN 9788361344704. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://filmpolski.pl/fp/index.php/429467 ''Czapscy''; dokumenta filmo] surpaĝe de Interreta Bazo de Pola Filmo {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Czapska, Maria}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en Prago]] [[Kategorio:Polaj eseistoj]] [[Kategorio:Polaj historiistoj]] [[Kategorio:Polaj literaturhistoriistoj]] [[Kategorio:Polaj literaturkritikistoj]] dkcs7p7mvamzhs3l6g6hxwljjtzfwvi Bernát Ábrahám 0 434101 9400600 7437937 2026-06-12T20:33:16Z Stefangrotz 91903 informkesto 9400600 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Bernát ÁBRAHÁM''', plumnomo Pléhes estis rumania hungara politikisto, redaktoro. Li naskiĝis en [[Gábod]] la [[4-an de marto]] [[1899]], la mortodato nekonatas. ==Kariero== Bernát Ábrahám estis sekretario konsilantaro de Unuecaj Sindikatoj de [[Braŝovo]] (1924–30), de redaktoro de la fakgazeto ''[[Vasas]]'', ĉefkunlaboranto de la ''[[Munkásélet]]'' (1929-30). ==Flugfolio== *''Mit jelent a 8 órai munkaidő és az angol munkahét'' (Brassó 1927). ==Fonto== *[http://lexikon.kriterion.ro/szavak/5/ RMIL] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160415180735/http://lexikon.kriterion.ro/szavak/5/ |date=2016-04-15 }} {{Vivtempo|Abraham, B.}} [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj]] [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj]] 6w26eof35z0uou8tomtqi2xls902au6 Floris Jespers 0 438292 9400903 8099279 2026-06-13T08:44:50Z Sj1mor 12103 9400903 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Floris JESPERS''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1889|3|18}} en [[Borgerhout]], mortis {{mortodato|1965|4|16}} en [[Antverpeno (urbo)|Antverpeno]]) estis [[Flandrio|flandra]]-[[Belgio|belga]] [[Avangardo|avangarda]] pentristo. Post lia diplomitiĝo en la Antverpena Akademio de Belartoj, li amikiĝis kun la poeto [[Paul Van Ostaijen]] kaj aliĝis al la Antverpena avangarda movado de la 1920-aj jaroj. Li kontribuis al la publikaĵoj ''Ça Ira'', ''Le Centaure'' kaj ''Sélection'' kaj amikiĝis kun [[Jean Metzinger]] kaj [[Albert Gleizes]] kiam ili publikigis ''Du Cubisme''. En 1921 li havis ekspozicion eksterlande la unuan fojon (la ekspozicio de la nederlanda arta grupo ''De Branding'' kun [[Kurt Schwitters]] kaj Fokko Mees). En 1925 li iĝis membro de "Nuntempa arto" (''Kunst van Heden''). Li vojaĝis al la tiama [[Kongo Belga]] la unuan fojon en 1951. Li restis en la grandurbo [[Kamina]] kie lia filo Marko laboris kiel kuracisto. La vojaĝo estis revelacio por li. Li tradukis siajn impresojn pri afrikaj virinoj en buntajn [[Fresko|freskojn]]. La afrikaj pentraĵoj de Jespers ne estas ĝenroscenoj sed ili prezentas pli bonegan vizion de Afriko. De la misteraj rigardoj kaj la vizaĝoj de la naĝantoj pentritaj en [[Ostendo]] en 1927 kaj la kongaj virinoj de la kvindekoj la sama idealigita vizio de la netuŝebla kaj enigma afrika virino aperas. Floris Jespers renkontis ĉian favoran kaj malfavoran kritikon. Kritikisto Jan van Hove nomis lin ''pentristo, kiu kapablis ĉion, sed al kiu plorige mankis personeco.''<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.standaard.be/cnt/GTVB6BN1 |titolo= Retrospectieve Floris Jespers in Oostende|alirdato=2013-05-07 |formato= |verko= |lingvo={{nl}} }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jespers, Floris}} [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] e4gx9n0uz8u2s1lwbr72evoakh8ihku Franciszek Trąbalski 0 440110 9401008 9211628 2026-06-13T09:25:52Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401008 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Franciszek Trąbalski''' (naskiĝis la 10-an de oktobro 1870 en [[Czempiń]], mortis la 26-an de julio 1964) estis pola socialisma politikisto kaj delonga membro de Pola Partio Socialista (PPS). == Vivo == [[Dosiero:Franciszek Trąbalski grave stone.jpg|eta]] Franciszek Trąbalski, nomita Francisko, geedziĝis kun Maria, naskita Mackowiak. Li estas la patro de Stanislaw Trabalski kaj la avo de Charles Trabalski. Lia tombo situas en la tombejo de la paroĥo de Sankta Jozefo en Zabrze, la antaŭa Hindenburg de Supra Silezio. Precipe ĝentilan rilaton havis Francisko ĉiam al [[Richard Lipinski]] kiun li renkontis en Leipzig. Tio estis establita fare de la fakto ke iliaj gefiloj, nome la filino de Lipinski Margareta kaj la filo de Trabalski [[Stanislaw Trabalski]], geedziĝis en 1921. === Eduko === Francisko ekzamenis la germanan lernejon en Srem, kie li pasigis la enmatrikuladekzamenon. Post lernejo li iris al la pli alta komercolernejo. Por financi tion, li laboris en la komerca sektoro, kaj donis lecionojn. En la sama tempo li lernis la "bonordan taskon" de ŝufaristo. === Profesio === Finon de 1888, li malfermiĝis por okazigi la vivelspezon por sia familio kiel ŝuisto en Leipzig. La gildo de la ŝuistoj, kiu super la enfluo de poloj ne estis plezurigita devigis la finon de lia butiko. Poste li laboris en la kelo de sia domo en la Poniatowskistrasse. Aldone al liaj politikaj devontigoj Trąbalski laboris partatempe el 1894 al 1896 kiel instruisto de polaj bazlernejoj en Leipzig. Post la naskiĝo de lia filo Stanislaw li prenis taskon kiel urboficisto. En 1899 li publikigis en la laboristaj gazetoj apogitaj fare de la SPD, Robotnicza Gazeta, sian unuan artikolon.<ref>Quoted from: Michael Rudloff: "Stanislaw Trabalski, a biography between the political systems" Paĝo 18 - 20</ref> == Politika kariero == [[Dosiero:Rosa Luxemburg.jpg|eta|Rosa Luxemburgo]] [[Dosiero:Vladimir Lenin in July 1920 by Pavel Zhukov.jpg|eta|Wladimir Iljitsch Lenin, 1920]] Jam en lia frua junaĝo li estis interesita pri politiko. De juna [[aĝo]], li distribuis broŝuretojn kiuj vokis rezisti la prusan germanigon, kontraŭ la deviga enkonduko de la [[germana lingvo]] en [[Pollando]], nun en la prusa provinco. Liaj klopodoj estis apogitaj inter aliaj fare de Rosa Luxemburgo, Ludwik Warynski, Felix Dzerzhinsky Edmundowitsch kaj Julian Balthasar Marchlewski. Kiam li estis minacita per aresto, nur18jaraĝa fuĝis el sia indiĝena Czempin (tiam parto de la Reĝlando Prusio kaj poste Germana Imperiestra Regno kaj en 1920, Pollando)unue al Berlino, poste tra Halle al Leipzig.<ref>Sächsisches Staatsarchiv; Kaderakte der SED file Nr. 21679/5, Report for the SED with an interview conducted Stanislaw Trabalski, Paĝo 2</ref> Trąbalski faris kontakton kun germanaj socialdemokratoj, kun August Bebel, Johann Karl Pinkau, George Schoepflin, kaj precipe al Wilhelm Liebknecht, li havis ĝentilan rilaton. Francisko daŭre estis en la sama jaro (1988) en la pola koruso en Leipzig, malantaŭ kiu estis kaŝita pro la daŭre domina socialisma leĝo, kontraŭleĝa socialisma organizo. {{Polurinda}} Kiel Francisko ĝis la forigo de la socialisma leĝo por la kurierservoj en najbara Borsdorf kiun vivanta Wilhelm Liebknecht transprenis, li ankaŭ renkontis sian filon, Karl Liebknecht. En tiu organizo estis, inter alie, Rosa Luxembourg en 1900, Hugo Haase kaj Lenin, kiu, kiam li restis en Leipzig, sekvis Trabalski. Tuj post la falo de la socialisma leĝo, Franz ekvalidis la 1an de oktobro 1890 la SPD denove laŭleĝe funkciigante ĉe. Kun la komenco de 1891 li ankaŭ estis membro de la ĵus fondis en Berlino en Germany of Polish Socialist Party (TSP). En 1901 li estis persvadita fare de la kamaradoj al Katowice en Supra Silezio, por moviĝi al la angulo de la Tri Imperiestroj (Germanio, Aŭstrio-Hungario kaj Rusio). Devus ekzisti kontaktopunktoj starigitaj tiel ke la laborgrupo povus esti aktivigita por la PPS. Alia tia tuŝpunkto, kiun li starigis en Kaliningrad, estis metita en rifuĝintomonon, pasportojn kaj aliajn havebla. Tiu renkontiĝo estis nomita Koenigsberg-procezo konata en la Karl Liebknecht ekaperis kiel defendanto Trabalskis. Trabalski funkciis tie kiel partia sekretario..<ref>Sächsisches Staatsarchiv; Akte Nr. 21679/5 ''My politicel career'' von Stanislaw Trabalski, vom 15. Februar 1966</ref> == Politikaj oficoj == En 1893 li iĝis gvidanto de la polaj socialistoj en Leipzig. En la sama jaro li eniris la PPS. De 1906 ĝis 1909 li estis sekretario de la partioficulo en la prusa parto de Pollando. 1922 ĝis 1939 funkciis kiel la gvidanto de ĉiuj Trąbalski Polish Socialists en Germanio. Krome, (1922-1937) li estis ĉefredaktisto de "Głosu Ludu" (Voĉo de la homoj) kaj "Związkowiec" (Union). Post la Dua mondo Milito li estis gvidanto de la PPS (Pola Partio Socialista) en Silezio, kaj de 1945 ĝis 1948 li estis membro de la partigvidado. De 1947 ĝis 1952 li estis membro de la Sejm kaj funkciis kiel altranga marŝalo ĉe la komenco (kiel la plej maljuna parlamentano). Dum lia multjara engaĝiĝo al publika servo, li estis kondukanto de la pola socialistmovado en Germanio, parlamentano, Senior Marshal kaj funkciis la 4an de februaro 1947 por unu tago kiel intertempa kapo de la pola ŝtato, kiel provizora prezidanto de la Nacia Konsilio de Ŝtato (Kapo de Ŝtato en tiu tempo). Post la PPS kaj la PPR 1948 (de la Soveti-malantaŭenirita Komunista Partio de Alberto) estis unuigitaj, li iĝis membro de la nova Pola Unuiĝinta Laborista Partio. Havis precipe ĝentilan rilaton kun Richard Lipinski. Tio estis plifortikigita per la fakto ke kiujn ŝiaj infanoj, la filino de Lipinski Margareta kaj Trabalskis-filo, Stanislaw Trabalski, 1921 geedziĝis. Ekde Franz ĝis la forigo de la socialismaj leĝaj kurierservoj por la loĝanta en najbara Borsdorf kiun Wilhelm Liebknecht transprenis, li ankaŭ renkontis sian filon, Karl Liebknecht. Tuj post la falo da la socialisma leĝo Trąbalski ekvalidis la 1an de oktobro 1890 la SPD denove laŭleĝe funkciigante ĉe. Kun la komenco de 1891 li ankaŭ estis membro de la ĵus fondis en Berlino en federacia Pola Partio Socialista (TSP). Honoroj En la pola grandurbo de Zabrze estas strato nomita laŭ li: Prezydenta Franciszka Trąbalskiego. == Publikaĵoj == Paralela al lia ĵurnalismo, evoluigis lian verkadon. Socialopolitiko-temoj estis komence en la malfono. Trąbalski estis la verkinto da multaj politikaj kaj socipolitikaj skribaĵoj, kiel ekzemple: == Literaturo == - Mike Schmeitzner/Michael Rudloff: Geschichte der Sozialdemokratie im Sächsischen Landtag. In: Beiträge zur Geschichte der Arbeiterbewegung, trafo verlag, Berlin 40. Jahrgang 1998, ISSN 0942-3060 - Michael Rudloff: Eine Biographie-zŭiskennestaj Sistemen; En: Solche Schädlinge-Gibtes-Auch en Leipzig, Frankfurto ĉe Majno [u.a. ], 1997; ISBN 3-631-47385-0. S. 13-27. - Leksykon historii Polski z 1995 - Universala Enciklopedio PWN (malino 4) z 1976 - Zbigniew Gołasz, Franciszek Trąbalski i jego broszura " Barbarzyński mord w Katyniu ", w: "Kroniki Miasta Zabrza" nr 2/2010 - Zbigniew Gołasz, Zapomniany prezydent, "Nasze Zabrze Samorządowe" nr 10/2007 - Zbigniew Gołasz, Franciszek Trąbalski, Strażnik prawdy o Katyniu, "Nasze Zabrze Samorządowe" nr 4/2010 Eksteraj ligiloj - Gazeto: Gazeta.pl Katowice - Paĝo de Polisch kun bildo de Franz Trabalski == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://katowice.gazeta.pl/katowice/1,126076,10265606,Marszalek_z_Zabrza__co_na_Andersa_czekal.html Newspaper: Gazeta.pl Katowice - ] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150611004537/http://katowice.gazeta.pl/katowice/1,126076,10265606,Marszalek_z_Zabrza__co_na_Andersa_czekal.html |date=2015-06-11 }} kun bildo de Franz Trabalski {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Trabalski, Franciszek}} [[Kategorio:Prezidantoj de Pollando]] msvsrkdtdgmqyxsebfirjnkyjbjhe6i Iván Kováts 0 440391 9400357 8556945 2026-06-12T13:36:39Z Crosstor 3176 9400357 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Iván [[Kovács|Kováts]]''' [kova:ĉ:], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Kováts Iván''' estis rumania hungara artkritikisto. Li naskiĝis en [[Kluĵo]] la [[11-an de decembro]] [[1921]] kaj mortis en [[1983]] en [[Kolono]]. Li estis la filo de [[Benedek Kováts]]. ==Kariero== Iván Kováts studis kvar jarojn en la fakultato de medicino en [[Universitato Ferenc József]] de [[Koloĵvaro]]. Li estis de 1947 membro de [[Kemény Zsigmond Társaság]]. En la komenco de 1970-aj jaroj li translokiĝis al [[Okcidenta Germanio]], kie li verkis kaj tradukis al [[Radio Libera Eŭropo]]. Li publikigis artikolojn precipe pri teatro, muziko, arto en revuoj: Igaz Szó, Új élet, Vörös Zászló, A Hét, Korunk. ==Fonto== *[http://lexikon.kriterion.ro/szavak/2267/ RMIL] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304235600/http://lexikon.kriterion.ro/szavak/2267/ |date=2016-03-04 }} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kovats, Ivan}} [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj arthistoriistoj]] [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj]] 45r8hsamo1z91pwgwtvrikat0er50dh Archiac 0 442639 9400284 6378332 2026-06-12T12:28:16Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9400284 wikitext text/x-wiki {{Informkesto franca komunumo | nomo = Archiac | bildo = Archiac1.JPG | bildoteksto = | regiono = [[Puatuo-Ĉarentoj]] | departemento = [[Charente-Maritime]] | arondismento = [[Arondismento de Jonzac|Jonzac]] | kantono = [[Kantono de Archiac|Archiac]] | interkomunumreto = [[Communauté de communes de la Haute-Saintonge]] | insee = 17016 | poŝtkodo = 17520 | urbestro = Carole Blanchard | mandato = 2008–2014 | loĝantaro = 811 | dato = 2010 | latitudo = 45.52139 | longitudo = -0.30167 | alto mini = 48 | alto maksi = 116 | areo = 4.48 | ŝanĝebla mapo = Francio/Charente-Maritime | tipo2 = normala }} '''Archiac''' [{{IFA|aʁʃjak}}] estas [[Francio|franca]] [[Komunumo (Francio)|komunumo]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Charente-Maritime]], en la [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Puatuo-Ĉarentoj]]. Ĝi havis 811 loĝantojn en la jaro 2010<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/commune.asp?depcom=17016 | titolo = Populations légales 2010 - 17016-Archiac | alirdato = 17-an de junio 2013 | aŭtoro = [[Insee]] | lingvo = fr }}</ref>, kaj estas la ĉefloko de samnoma [[kantonoj de Francio|kantono]]. == Geografio == Archiac situas en la sudoriento de [[Charente-Maritime]], {{unuo|19|km}} sude de [[Cognac]]. {{Ĉirkaŭ loko | Centro = Archiac | Nordoriente = [[Saint-Palais-du-Né]] ([[Charente]]) | Sudoriente = [[Saint-Eugène (Charente-Maritime)|Saint-Eugène]] | Sudokcidente = [[Arthenac]] | Okcidente = [[Sainte-Lheurine]] }} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Charente-Maritime]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj|commonscat=Archiac}} * [http://www.archiac-tourisme.fr/ Turismo en la kantono de Archiac]{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime]] 9gzgtngftafadp4t2qm9v1hkj7wblap Vouvry 0 445277 9400509 8566573 2026-06-12T18:44:23Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400509 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Vouvry (stacidomo)}} {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Vouvry |blazono=[[Dosiero: Vouvry Wappen.svg|120ra|centre|<small>Blazono de Vouvry</small>]] |priskribo de blazono=Blazono de Vouvry |bildo=[[Dosiero:Vouvry from Corbeyrier.jpg|285ra|centre|Komunumo Vouvry]] |priskribo de bildo=Komunumo Vouvry |kantono=Valezo |distrikto=[[Monthey (distrikto)|Monthey]] |koord={{Koordinatoj gms|46|20|15|N|6|53|26|E}} |enloĝantoj=3706 |areo=33,50 |alteco=387 |poŝtkodo=1896 |kodo=6159 |}} '''Vouvry''' estas komunumo en la [[Monthey (distrikto)|distrikto Monthey]] en [[Kantono Valezo]], [[Svislando]]. Ĝi havis 3706 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012. == Geografio == La komunumo Vouvry situas en okcidento de Valezo kaj etendiĝas de la okcidenta bordo de [[Rodano]] en la riverdelto ĝis al la [[Alpoj]]. Al la komunumo apartenas la vilaĝoj [[Vouvry]] kaj [[Porte du Scex]] en la riverebenaĵo kaj la montaraj vilaĝoj [[Miex]] kaj [[Taney]].<ref>Fonto: [http://map.geodataviewer.admin.ch/geodatenviewer.php?x=557799&y=131938 Reta mapo 1:20000 de Swisstopo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 33,50 km², de kiuj 35,9% estas kovritaj de [[arbaro]], 37,5% servas por [[agrikulturo]] kaj 5,9% por [[setlado]]. <ref>Fonto: [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/02/03/blank/data/gemeindedaten.html Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011]</ref> == Najbaraj komunumoj == La komunumo Vouvry limas en nordo al [[Port-Valais]], en nordoriento al [[Chessel]] ([[Kantono Vaŭdo|VD]]), en oriento al [[Yvorne]] ([[Kantono Vaŭdo|VD]]), en sudoriento al [[Aigle VD|Aigle]] ([[Kantono Vaŭdo|VD]]), en sudsudoriento al [[Collombey-Muraz]], en sudo al [[Vionnaz]], en okcidento al [[La Chapelle-d'Abondance]] ([[Savojo]], [[Francio]]), kaj en nordoriento al [[Saint-Gingolph]]. == Trafiko == Tra Vouvry pasas la kantona ĉefvojo n-ro 21, kiu kondukas de [[Savojo]] al [[Valezo]]. La plej proksima alveturejo al la [[svisa aŭtovojo A9]] situas 1 kilometron oriente de la komunumo aliflanke de Rodano en [[Aigle VD|Aigle]]. Pere de la trajnlinio de [[Svisaj Federaciaj Fervojoj]] de [[Saint-Gingolph]] al [[Saint-Maurice VS|Saint-Maurice]] la komunumo estas konektita al la publika transportreto. == Historio == La unua dokumenta mencio de Vouvry datiĝas el la jaro [[1018]] kiel ''Vobreium'' kaj ''Wovregium''. En la jaro 1018 la reĝo Rudolfo la 3-a de Burgonjo koncedis la reĝan teritorion Vouvry al la Abatejo Saint-Maurice, kiu tie instalis subvoktejon. La landa suvereneco apartenis ek de [[1032]] al la [[Sankta Romia Imperio]] kaj poste al la Grafoj de Savojoj. Ĝis [[1536]], kiam Valezo ĝin konkeris ĝi apartenis al la Voktejo Chillon. Ek de 1536 ĝi apartenis al la Voktdistrikto Monthey kaj dividis ties historian sorton.<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D2745.php ''David Rey'': ''Vouvry'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2013-04-18)]</ref> == Partneraj komunumoj == Vouvry havas komunuman partnerecon kun la komunumo [[Bodnegg]] en [[Baden-Virtembergo]] en [[Germanio]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Vidu ankaŭ == * [[Vouvry (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.Vouvry.ch Oficiala retejo de la komunumo Vouvry] {{Komunejokat|Vouvry}} <!--- == Bildoj == <gallery> </gallery> ---> {{Navigilo:Komunumoj de la Distrikto Monthey}} [[Kategorio:Urboj de Svislando]] hd2g6f8vsmingf916d7l0lu2f4m3rel Mary Cassatt 0 446189 9400861 9146022 2026-06-13T08:34:24Z Sj1mor 12103 9400861 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Mary Stevenson CASSATT''' (naskiĝis en [[Pittsburgh]], la [[22-an de majo]] [[1844]]; mortis en [[Château de Beaufresne]], la [[14-an de junio]] [[1926]]) estis usona pentristino kaj presartistino. Ŝi naskiĝis en [[Pensilvanio]], sed vivis dum la plimulto de sia plenkreskula vivo en Francio, kie ŝi unue amikiĝis kun [[Edgar Degas]] kaj poste montris siajn pentraĵojn kune kun la [[Impresionismo|Impresionismuloj]]. Cassatt ofte kreis imagojn, kiuj montris la sociajn kaj privatajn vivojn de virinoj, precipe la intimajn ligojn inter patrinoj kaj infanoj. Ŝi estis unu el la gvidantoj de la impresionismo en usono, kune kun la usonanoj [[Childe Hassam]] kaj [[John Henry Tuchatman]]. [[Gustave Geffroy]] priskribis ŝin en 1894 kiel unu el "la tri grandaj sinjorinoj" de Impresionismo, kune kun [[Marie Bracquemond]] kaj [[Berthe Morisot]].<ref name="Geffroy 1894"/> == Frua vivo == [[Dosiero:Mary Cassatt-Selfportrait.jpg|eta|maldekstra|Mary Stevenson Cassatt, memportreto.]] [[Dosiero:Young Woman in a Black and Green Bonnet, Looking Down.jpg|eta|dekstra|''Juna Virino Portanta Bluan kaj Verdan Kufon, Rigardanta Malsupren'', 1890, [[Princeton University Art Museum]]]] Cassatt naskiĝis en la urbo de Allegheny, Pensilvanio, kiu nun estas parto de [[Pittsburgh (Pensilvanio)]].<ref name="Columbus Museum of Art p.36"/> Ŝi naskiĝis en alta mez-klasa familio:<ref>Pollock, Griselda (1998). "Mary Cassatt: Painter of Women and Children". In Milroy, Elizabeth; Doezema, Marianne. ''Reading American Art''. New Haven. ISBN 978-0-300-07348-5., p. 280</ref> Ŝia patro, Robert Simpson Cassat (pli malfrue Cassatt) estis sukcesa bilmakleristo kaj land-spekulaciisto. Li devenis de la Franca [[Hugenotoj|Hugenoto]] Jacques Cossart, kiu venis al [[Nov-Amsterdamo]] en 1662. <ref name=americanwoman/> Ŝia patrino, Katherine Kelso Johnston, devenis de banka familio. Katherine Cooper, edukita kaj klera, havis profundan influon sur sia filino.<ref>Pollock 1998, pp. 281–82</ref> Pri tio, [[Louisine Havemeyer]], la amiko de Cassatt dum la tuta vivo, verkis en siaj memoraĵoj: "Ĉiu, kiu havis la privilegion koni la patrinon de Marry Cassatt, tuj scius, ke estis de ŝi, kaj nur ŝi, ke [Mary] heredis sian kapablon." <ref name="Havemeyer 1961"/> La prapatra nomo estis Cossart.<ref>Mathews, Nancy Mowll (1998). ''Mary Cassatt: A Life.'' New Haven: Yale University Press. ISBN 978-0-585-36794-1, p.3</ref> Cassatt estis kuzo de artisto [[Robert Henri]].<ref name="Perlman 1991"/> Cassatt estis unu el sep infanoj, el kiuj du mortis dum frua infaneco. Unu frato, [[Alexander Cassatt|Alexander Johnston Cassatt]], poste fariĝis prezidento de la [[Pensilvania Fervojo]]. Ŝia familio transloĝiĝis orienten, unue al [[Lancaster, Pennsylvania]], poste al la [[Filadelfio|Filadelfia]] regiono, kie ŝi komencis siajn lernejajn jarojn je la aĝo de ses jaroj. Cassatt kreskiĝis en medio, kiu vidis vojaĝadon kiel nedisigeblan parton de [[Eduko|edukado]]; ŝi pasis kvin jarojn en Eŭropo, kaj vizitis multajn el la ĉefurbojn, inter ili [[Londono]]n, [[Parizo]]n, kaj [[Berlino]]n. Dum ŝia vivo en Eŭropo, ŝi lernis la Germanan kaj Francan lingvojn, kaj spertis siajn unuajn lecionojn pri desegnado kaj muziko.<ref>Mathews 1998, p. 11</ref> Verŝajne ŝi ekkonis la verkojn de la Francaj artistoj [[Jean Auguste Dominique Ingres|Ingres]], [[Eugène Delacroix|Delacroix]], [[Jean-Baptiste Camille Corot|Corot]], kaj [[Gustave Courbet|Courbet]] ĉe la Pariza [[Internacia ekspozicio|Internacia Ekspozicio]] de 1855. Ankaŭ en la ekspozicio estis bildoj de [[Edgar Degas|Degas]] kaj [[Camille Pissarro|Pissarro]]. Ambaŭ el ili poste fariĝis ŝiaj kolegoj kaj gvidantoj.<ref>McKown 1972, pp.10–12</ref> Malgraŭ ke ŝia familio kontraŭstaris ŝian profesian artistiĝon, Cassatt komencis studi pentradon ĉe la [[Pensilvania Belarta Akademio]] (Pennsylvania Academy of Fine Arts) ĉe Filadelfio je la frua aĝo de 15 jaroj.<ref>Mathews 1998, p.15</ref> Eble la kontraŭstaro de ŝiaj gepatroj temis pri la eklerno de Cassatt pri feminismaj idealoj, kaj la malkonvencia konduto de kelkaj el la viraj studentoj. Malgraŭ tio, ke ĉirkaŭ 20 procento el la studentoj estis inaj, la plejparto opiniis, ke arto estis nur socie valora kapablo; malmulte el ili volis, kiel Cassatt, fari el arto siajn karierojn.<ref>Mathews 1994, p.18</ref> Ŝi daŭrigis la studadon de 1861 ĝis 1865, la daŭro de la [[Usona Enlanda Milito]].<ref name="Columbus Museum of Art p.36" /> Inter ŝiaj kunstudentoj estis [[Thomas Eakins]], kiu poste fariĝis la polemika direktoro de la Akademio. Malpacienca pro la malrapida progreso de la instruado kaj la aroganteco de la viraj studentoj kaj instruistoj, ŝi decidis studi la Malnovajn Mastrojn sengvide. Ŝi poste diris, "Estis neniu instruado" ĉe la Akademio. Oni ne permesis, ke inaj studentoj pentru bildojn de vivaj modeloj (ĝis poste) kaj la ĉefa instruado estis precipe desegnado de muldaĵoj.<ref>McKown 1972, p.16</ref> Cassatt decidis ĉesi ŝian studadon (je tiu tempo, neniu diplomo disdoniĝis). Post kiam ŝi venkis la kontraŭan sintenon de ŝia patro, ŝi transloĝiĝis Parizen en 1866, kun ŝia patrino kaj amikoj de la familio kun ŝi por priatenti ŝian konduton.<ref>Mathews 1994,p. 29</ref> Ĉar oni ne tiam permesis, ke virinoj enregistriĝu ĉe la [[École des Beaux-Arts]] (Belarta Lernejo), ŝi petis permeson studi private kun instruistoj de la lernejo,<ref name="Mathews 1994, p. 31">Mathews 1994, p. 31</ref>, kaj akceptiĝis kiel studento de [[Jean-Léon Gérôme]], alte taksita instruisto konata pro sia tre realisma tekniko kaj lia bildigo de ekzotikaj temoj. Plurajn monatojn poste, Gérôme ankaŭ akceptis Eakins-on kiel studenton.<ref name="Mathews 1994, p. 31"/> Cassatt pliigis sian artistan edukadon kun ĉiutaga kopiado ĉe la [[Louvre]]. Ŝi akiris la bezonatan permesilon, kiu necesis por regi la "kopiistojn", ĝenerale malbone-pagataj virinoj, kiuj ĉiutage plenigis la muzeon poor pentri kopiojn por vendi. La muzeo ankaŭ servis kiel socia renkontiĝejo por francaj viroj kaj usonaj virinaj studentoj, kiel Cassatt, kiun oni ne permesis eniri la kafejojn kie la avangarduloj renkontiĝis. Tiel, artisto kaj amiko [[Elizabeth Jane Gardner]] renkontis kaj geedziĝis kun akademia pentristo [[William-Adolphe Bouguereau]].<ref name="Mathews 1994, p. 32">Mathews 1994, p. 32</ref> [[Dosiero:Mary Cassatt - The Boating Party - Google Art Project.jpg|''The Boating Party'' 1893-94|eta|dekstra|275px|''La Boato-Festo'' de Mary Cassatt, 1893–94, oleo sur kanvaso, 35½ × 46 in., [[Nacia Galerio de Arto]]]] Malfrue en 1866, ŝi aniĝis en pentrado-klaso instruata de [[Charles Joshua Chaplin|Charles Chaplin]], konata genro-artisto. En 1868, Cassatt ankaŭ studis kun artisto [[Thomas Couture]], kiu ĉefe traktis temojn romaktijan kaj urbajn.<ref>Mathews 1994, p. 54</ref> Dum vojaĝo al la kamparo, la studentoj desegnis laŭ vivo, ĉefe la kamparanojn dum la ĉiutagaj aferoj. En 1868 unu el ŝiaj pentraĵoj, ''Mandolino-Ludantoi'' unuafoje akceptiĝis de la selekta komitato por la Pariza Salono. Kun [[Elizabeth Jane Gardner]], kies pentraĵo ankaŭ akceptiĝis de la komitato en tiu jaro, Cassatt estis unu el du usonaj virinoj, kies verkoj unuafoje montriĝis ĉe la Salono.<ref name=americanwoman/> ''Mandolino-Ludanto'' estas en la Romantika stilo de [[Jean-Baptiste Camille Corot|Corot]] kaj Couture,<ref>Mathews 1998, p. 47</ref> kaj estas unu el nur du pentraĵoj de la unua jardeko de ŝia kariero, kiu povas hodiaŭ dokumentiĝi<ref>Mathews 1998, p. 54</ref> La Francaj artaj rondoj estis en proceso de ŝanĝo, dum radikalak artistoj kiel Courbet kaj [[Édouard Manet|Manet]] provis disrompiĝi de akceptata Akademia tradicio, kaj la Impresionismuloj estis en siaj formiĝaj jaroj. La amiko de Cassatt, Eliza Haldeman, leterumis hejmen, ke "artistoj lasas la Akademian stilon, kaj ĉiu serĉas novan vojon, konsekvence ĉio nun troviĝas Ĥaosa".<ref name="Mathews 1994, p. 32"/> Cassatt, tamen, daŭre la laboris laŭ la tradicia maniero, kaj submetis verkojn al la Salono dum pli ol dek jaroj, kun pliiĝanta ĉagreno. Kiam ŝi revenis al Usono malfrue en la somero de 1870, dum la komenco de la [[Francia-Prusia Milito]], Cassatt loĝis kun sia familio en Altoona, Pensilvanio. Ŝia patro daŭre kontraŭstaris la elektatan de ŝi profesion. Li pagis por ŝiaj bazaj bezonoj, sed ne por ŝiaj broŝoj, farboj, kanvaso, ktp.<ref>Mathews 1998, p. 75</ref> Ŝi trovis lokon por du el ŝiaj pentraĵoj ĉe Novjorka galerio, kaj trovis multajn ŝatantojn sed neniun aĉetanton. Ŝi konsterniĝis pro la manko de pentraĵoj por studi dum ŝi restis ĉe ŝia somera loĝejo. Cassatt eĉ konsideris forlasi arton, ĉar ŝi volis sendependiĝi. Ŝi skribis en letero dum julio 1871, "Mi rezignis pri mia laborejo, kaj disŝiris la portreton de mia patro, kaj ne tuŝis penikon dum ses semajnoj, kaj neniam plu faros ĝis kiam mi vidas iun eblecon por reveni al Eŭropon. Mi tre multe volas iri okcidenten venont-aŭtune, kaj akiri iun postenon, sed mi ne decidis, kien.<ref>Mathews 1994, p. 74</ref> Cassatt vojaĝis al [[Ĉikago]] por vidi, kion ŝi povus fari tie, sed perdis kelkajn el ŝiaj fruaj pentraĵoj dum la [[Granda Ĉikaga Fajro]] de 1871.<ref>McKown 1972, p.36</ref> Ne longe post tio, ŝiaj verkoj kaptis la atenton de la ĉefepiskopo de Pittsburgh, kiu mendis de ŝi du kopiojn de verkoj de [[Antonio da Correggio|Correggio]] en [[Parmo]], Italio, kaj antaŭpagis ŝin sufiĉan monon por pagi la vojaĝ-kostojn kaj parton el la loĝ-kostoj. Entuziasmiĝite, ŝi skribis, "Ho, kiom avidega mi estas por komenci la laboron, miaj fingroj preskaŭ jukas kaj miaj okuloj larmpleniĝas pro la volo vidi belan bildon denove. <ref>Mathews 1994, p. 76</ref> Kune kun [[Emily Sartain]], kamerada artisto de alte-respektata familio de Filadelfio, Cassatt ekvojaĝis Eŭropen denove. == Impresionismo == [[Dosiero:Mary Cassatt - The Tea - MFA Boston 42.178.jpg|eta|maldekstra|300px|''Tea (Teo-trinkado)'' de Mary Cassatt, 1880, oleo sur kanvaso, 25½ × 36¼ in., [[Belarta Muzeo (Boston)]]]] Kelkaj monatoj post ŝia reveno al eŭropo en la aŭtuno de 1871, la eblecoj por Cassatt pliboniĝis. Ŝia pentraĵo, ''Du Virinoj Ĵetantaj Florojn Dum Karnavalo'' estis bone ricevita ĉe la Salono de 1872, kaj aĉetiĝis. Ŝi ricevis multajn laŭdojn en [[Parmo]], kaj ŝin subtenis kaj kuraĝigis la arta komunumo tie. La tuto de Parmo parolas pri Fraŭlino Cassatt kaj ŝia bildo, kaj ĉiu volas ŝin ekkoni".<ref>Mathews 1994, p.79</ref> Post kiam ŝi finis la pentraĵon, komisiitan de la ĉefepiskopo, Cassatt vojaĝis al [[Madrido]]n kaj [[Sevilo]]n, kie ŝi pentris grupon da pentraĵoj pri Hispanaj temoj, inkluzive la ''Hispana Dancisto Portante Puncan Matilon'' (1873, en la [[Nacia Muzeo de Usona Arto]], [[Smithsonian Institution]]). En 1874, ŝi decidis ekloĝi en Francio. Ŝia fratino Lydia kunpartis apartamenton kun ŝi. Cassatt malfermis studion en [[Parizo]]. La fratino de [[Louisa May Alcott]], [[Abigail May Alcott Nieriker|Abigail May Alcott]], tiam estis art-studento en Parizo, kaj vizitis Cassatt-on.<ref name=americanwoman/> Cassatt daŭre esprimis kritikojn kontraŭ la politikojn de la Salono kaj la konvencia gusto, kiu regis tie. Ŝi komentis senbride, kiel raportis Sartain, kiu skribis: "ŝi estas entute tro ĝenerale mallaŭda, malakceptas ĉiun modernan arton, malestimas la Salonajn bildojn de [[Alexandre Cabanel|Cabanel]], [[Léon Bonnat|Bonnat]], ĉiujn nomojn, kiujn ni kutimas alte taksi.<ref>Mathews 1994, p. 87</ref> Cassatt vidis, ke verkojn de inaj artistoj ofte malakceptis malestime, se al la artisto mankis amiko aŭ protektanto en la juĝantaro, kaj ŝi ne flirtis kun juĝistoj por gajni favoron.<ref>Mathews 1998, pp. 104–105</ref> Ŝia cinisismo kreskis post kiam unu el la du bildoj, kiujn ŝi submetis en 1875 rifuziĝis de la juĝntarof, nur por akceptiĝi la sekvantan jaron, post kiam ŝi malheligis la fonon. Ŝi kverelis kun Sartain, kiu opiniis Cassatt-on tro senbrida kaj mem-centrigita, kaj finfine ili disiĝis. Pro ŝia angoro kaj memkritikemo, Cassatt decidis, ke ŝi bezonis fari malpli da genraj pentraĵoj, kaj pli da pentraĵoj pri laŭmodaj temoj, por altiri mendojn de portretoj de Usonaj altranguloj eksterlandaj, sed tiu provo donis malmultan frukton je la komenco.<ref>Mathews 1994, p. 96</ref> En 1877, ambaŭ el ŝiaj pentraĵoj malakceptiĝis, kaj pro la unua fojo en sep jaroj ŝi prezentis neniun verkon ĉe la Salono.<ref>Mathews 1998, p. 100</ref> Ĉe ĉi tiu malalta punkto en ŝia kariero, ŝi invitiĝis de Edgar Degas montri ŝiajn verkojn kun la [[Impresionismo|Impresionistoj]], grupo kiu komencis sian propran serion de sendependaj ekspozicioj en 1874 kun multe da fifamo. Al la Impresionistoj, (ankaŭ konataj kiel "Sendependuloj" kaj "Obstinuloj") mankis formala manifesto, utilis multajn stilojn kaj teknikojn, kaj pritraktis multajn temojn. Ili emis preferi plen-aeran pentradon kaj la almeto de vibra koloro en apartaj strekoj kun malmulta antaŭ-miksado, kiu permesas, ke la okulo merĝigu la rezultojn laŭ "impresionisma" maniero. La Impresionistoj estis ricevintaj la koleron de kritikuloj dum pluraj jaroj. Henry Bacon, amiko de la Cassatt-oj, opiniis, ke la Impresionismuloj estis tiom radikalaj, ke ili "malsaniĝis pro ia ĝis nun nekonata malsano de la okulo".<ref>Mathews 1994, p. 107</ref> Ili jam havis unu inan membron, artisto [[Berthe Morisot]], kiu iĝis la amiko kaj kolego de Cassatt. Cassatt admiris Degas-on, kies [[paŝtelo]]j faris ĉe ŝi fortan impresion kiam ŝi trovis ilin ĉe la montro-fenestro de art-komercisto en 1875. "Mi kutimis iri kaj platigi mian nazon kontraŭ tiu fenestro kaj ensorbi ĉion, kion mi povis, de lia arto," ŝi poste memoris. "Ĝi ŝanĝis mian vivon. Mi vivis arton, tiam, kiel mi volis vidi ĝin." <ref>Mathews 1998, p. 114</ref> Ŝi akceptis la inviton de Degas kun entuziasmo, kaj komencis prepari pentraĵojn por a venonta Impresionisma ekspozicio, kiun oni planis por 1878, kiu (post prokrastigo pro la Monda Ekspozicio) okazis je la 10a de Aprilo, 1879. Ŝi sentis sin komforta ĉe la Impresionistoj, kaj aliĝis ilian movadon entuziasme, deklarante: "Ni luktas senesperan batalon, kaj bezonas ĉiujn niajn fortojn".<ref>Mathews 1994, p. 118</ref> Ne povante viziti la kafejojn kun ili sen altiri malfavoran atenton, ŝi renkintis ilin private kaj ĉe ekspozicioj. Ŝi nun deziris komercan sukceson vendante pentraĵojn al la kleraj Parizanoj, kiuj preferis la avangardon. Ŝia stilo gajnis novan spontanecon dum la du jaroj, kiuj intervenis. Antaŭe laboranta ĉefe ĉe studio, ŝi adoptis la praktikon, porti desegno-libron kun ŝi eksterdome kaj ĉe la teatro, kaj desegni la vidaĵojn, kiujn ŝi vidis.<ref>Mathews 1994, p. 125</ref> [[Dosiero:Mary Cassatt - Summertime - TFAA 1988.25.jpg|eta|maldekstra|upright|''Summertime (Somertempo)'' de Mary Cassatt, c. 1894, oleo sur kanvaso, [[Terra Foundation for American Art]], [[Chicago]]]] En 1877, ŝia patro kaj patrino venis al Parizo por akompani Cassatt-on. Ili revenis kun ŝia ratino Lydia, kaj ili ĉiuj finfine kunpartis grandana apartamenton je la kvina etaĝo de 13, Avenuo Trudaine({{Koord| 48.8816| 2.3446}}). Mary estimis ilian akompanon, ĉar nek ŝi nek Lydia edziniĝis. Mary decidis frue en sia vivo, ke edziniĝo malkongruus kun ŝia kariero. Lydia, kiu ofte pentriĝis de sia fratino, suferis pro reokazantaj malsanoj, kaj ŝia morto en 1882 lasis Cassatt-on dum iom da tempo sen kapablo labori.<ref>Mathews 1998, p. 163</ref> La patro de Cassatt insistis, ke ŝia studio, farboj kaj iloj estu entute pagata el la vendo de ŝiaj pentraĵoj, kiuj estis ankoraŭ malmultaj. Ĉar ŝi timis devi pentri "potboligilojn" por gajni la vivrimedojn, Cassatt strebis produkti bonkvalitajn pentraĵojn por la venonta Impresionisma ekspozicio. Tri el ŝiaj plej sperte faritaj verkoj de 1878 estis ''Portrait of the Artist (Portreto de la Artisto - memportreto)'', ''Little Girl in a Blue Armchair ([[Infanino sur blua brakseĝo]])'', kaj ''Reading Le Figaro (Leganta Le Figaro-on)'' (portreto de ŝia patrino. [[Dosiero:Mary Cassatt - Woman Standing, Holding a Fan, 1878–79.jpg|eta|dekstra|Mary Cassatt, ''Woman Standing Holding a Fan (Virino Starante Tenante Ventumilon)'', 1878–79, ([[Amon Carter Museum of American Art]])]] Degas havis konsiderindan influon ĉe Cassatt. Ambaŭ estis ege eksperimentaj en ilia uzo de materialoj, provanta kalkfarbon kaj metalajn farbojn en pluraj verkoj, kiel ''Woman Stnding Holding a Fan (Virino Staranta Tenante Ventumilon)'', 1878-79 ([[Amon Carter Museum of American Art]]).<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Degas Cassatt|aŭtoro=Jones, Kimberly A.|jaro=2014|eldoninto=National Gallery of Art, Washington|paĝoj=122}}</ref> Ŝi fariĝis spertegaj pri la uzo de paŝteloj, kaj finfine kreis multajn el siaj plej gravaj verkoj per ĉi-tiu rimedo. Degas ankaŭ enkondukis ŝin al gravurado, pri kiu li estis konata majstro. La du laboris kune dum iom da tempo, kaj ŝia desegnado gajnis konsiderindan forton pri lia instruado. Li bildigis ŝin en serio da gravuraĵoj, kiu registris iliajn vojaĝojn al la Louvre. Ŝi alte taksis lian amikecon, sed lernis ne tro multon atendi de lia ŝanĝemo kaj facila agaciĝemo, post kiam li abrupte ĉesis prilabori projekton, pri kiu ili tiam kunlaboris, proponita ĵurnalo dediĉata al art-presaĵoj.<ref>Mathews 1994, pp. 146-50</ref> La klera kaj bone-vestita Degas, tiam kvardek kvin-jara, estis bonvena vespermanĝa gasto ĉe la loĝejo de la familio Cassatt, kaj ili estis samaj bonvenaj ĉe liaj vesperaj renkontiĝoj.<ref>Mathews pp. 128-31, 147</ref> La Impresionisma ekspozicio de 1879 estis la plej sukcesa ĝis tiam, malgraŭ la malĉeesto de [[Pierre-Auguste Renoir|Renoir]], [[Alfred Sisley|Sisley]], [[Édouard Manet|Manet]] kaj [[Paul Cézanne|Cézanne]], kiuj plian fojon klopodis gajni akcepton ĉe la Salono. Per la klopodoj de [[Gustave Caillebotte]], kiu organizis kaj finance subtenis la ekspozicion, la grupo gajnis profiton kaj vendis multajn verkojn, malgraŭ ke la kritikado daŭris sen mildiĝe. La ''Revue des Deux Mondes (Revuo de la Du Mondoj)'' skribis, "S-ro Degas and S-rino Cassatt estas, tamen, la nuraj artistoj kiuj distingigas sin ... kaj kiuj oferas iun altiron kaj iun senkulpigon en la aroga ekspozicio de fenestro-ornamo kaj infaneca pentraĉo".<ref>McKown 1972, p. 73</ref> Cassatt montris sep verkojn, inter ili ''Lydia in a Loge, Wearing a Pearl Necklace, (Woman in a Loge) (Lydia en Loĝio, Portanta Perlan Kolĉenon, (Virino En Loĝio))''. Malgraŭ tio, ke kritikuloj diris, ke la koloj de Cassat estis tro brilaj, kaj ke ŝiaj portretoj estis tro fidelaj por estis flataj al la temoj, ŝiaj verkoj ne kritikegiĝis tiel, kiel la verkoj de [[Claude Monet|Monet]], kies vivkondiĉoj estis la plej malfacilaj el ĉiuj Impresionistoj je tiu tempo. Ŝi uzis sian parton el la profitoj por aĉeti verkon de Degas kaj verkon de Monet.<ref>McKown 1972, pp. 72–73</ref> Ŝi partoprenis la sekvajn Impressionisman Ekspoziciojn en 1880 kaj 1881, kaj ŝi restis aktiva membro de la Impresionisma rondo ĝis 1886. En 1886, Cassatt provizis du pentraĵojn por la unua Impresionisma Ekspozicio en Usono, organizita de art-komercisto [[Paul Durand-Ruel]]. Ŝia amiko [[Louisine Elder]] edziniĝis kun [[H.O. Havemeyer|Harry Havemeyer]] en 1883, kaj kun Cassatt kiel konsilanto, la paro grandskale ekkolektis la verkojn de la Impresionistoj. Multo el ilia granda kolekto estas nun en la [[Metropola Muzeo de Arto]] en Novjorko.<ref>Mathews 1994, p.&nbsp;167</ref> Cassatt ankaŭ faris plurajn portretojn de familianoj dum tiu periodo, el kiuj ''Portrait of Alexander Cassatt and His Son Robert Kelso (Portreto de Aleksandro Cassatt kaj Lia Filo Robert Kelso)'' (1885) estas unu el la plej alte taksataj. La stilo de Cassatt tiam evoluis, kaj ŝi foriris de Impresionismo al pli simpla, rekta maniero. Ŝi komencis montri ŝiajan verkojn ĉe Novjorkaj galerioj ankaŭe. Post 1886, Cassatt ne plu identigis sin kun iu ajn arta movado, kaj eksperimentis kun gamo da rimedoj. == Nova Virino == [[Dosiero:Mary Cassatt, Reading “Le Figaro”, 1878, Collection Mrs. Eric de Spoelberch, Haverford, Pennsylvania.jpg|eta|''Reading “Le Figaro” (Leganta “Le Figaro-on”'' de Mary Cassatt (1878), Kolekto de S-ino. Eric de Spoelberch, Haverford, Pensilvanio]] Mary Cassatt portretis la "Novan Virinon" de la 19a jarcento de la vidpunkto de la virino. Kiel ege sukcesa, bone instruata virina artisto kiu neniam edziniĝis, virinoj similaj al Cassatt, kiel ekzemple [[Ellen Day Hale]], [[Elizabeth Coffin]], [[Elizabeth Nourse]] kaj [[Cecilia Beaux]]—konsideriĝis kiel tipaj "Novaj Virinoj".<ref>Holly Pyne Connor; Newark Museum; Frick Art & Historical Center. ''[https://books.google.com/books?id=3v_J431g_twC&pg=PA25 Off the Pedestal: New Women in the Art of Homer, Chase, and Sargent]''. Rutgers University Press; 2006. ISBN 978-0-8135-3697-2. p. 25.</ref> Ŝi "iniciatis la profundajn komencojn en la rekreado de la imago de la 'novaj' virinoj", kiuj fontis el la influo de ŝia inteligenta kaj agema patrino, Katherine Cassatt, kiu fidis je la edukado de virinoj por havi vastan scion kaj esti socie agemaj. Ŝi bildiĝis en ''Reading 'Le Figaro' (Leganta 'Le Figaro')''(1878).<ref>[http://www.nrm.org/2013/03/new-perspectives-on-illustration-gibson-and-cassatt-depicting-the-new-woman-by-seo-kim/ ''New Perspectives on Illustration: Gibson and Cassatt: Depicting the New Woman by Seo Kim''.] Norman Rockwell Museum. Retrieved March 18, 2014.</ref> == Interrilato kun Edgar Degas == [[Dosiero:Mary Stevenson Cassatt.jpg|eta|Edgar Degas, ''Mary Cassatt Seated, Holding Cards (Mary Cassatt Sidanta, Tenanta Kartojn)'', ''c.'' 1880-84, oleo sur kanvaso, 74 × 60 cm, [http://npgportraits.si.edu/emuseumCAP/code/emuseum.asp National Portrait Gallery, Washington DC. NPG.84.34] Cassatt poste abomenis ĝin kaj skribis al ŝia komercisto, Paul Druand-Ruel en 1912 aŭ 1913 ke "Mi ne volas, ke oni sciu, ke mi pozis por ĝi."]] Cassatt kaj Degas kunlaboris dum longa tempo. La du havis studiajn proksime unu al la alia, Cassatt ĉe({{Koord|48.8808|2.3384}}), Degas ĉe 4, rue Frochot, ({{Koord|48.8811|2.3377}}),<ref>Barter pp. 354-5 "Mary Cassatt's Paris" (map)</ref> distanco de malpli ol kvin minutoj da promenado, kaj Degas adoptis la kutimon, viziti la studion de Cassatt, oferi konsilojn, kaj helpi ilin akiri modelojn.<ref>Mathews, p. 125</ref> Ili kunpartis multajn aferojn: ili kunpartis similajn gustojn en arto kaj literaturo, devenis de riĉaj prauloj, studis pentradon en italio, kaj ambaŭ estis sendependemaj, kaj neniam edziniĝis. La grado de intimeco inter ili estas neeble taksi nun, ĉar neniu letero restas, sed estas neverŝajna, ke ili estis en intima rilato, pro iliaj konservemaj sociaj medioj kaj fortaj moralaj principoj. Pluraj el la leteroj de [[Vincent van Gogh]] atestas al la seksa sinreservemo de Degas.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let603/letter.html|titolo=To Theo van Gogh. Arles, Friday, 4 May 1888|verko=Vincent van Gogh: The Letters|eldoninto=[[Van Gogh Museum]]}}</ref> Degas enkondukis Cassatt-on al paŝteloj kaj gravurado, en ambaŭ el kiuj Cassatt tuj majstriĝis, dum Cassatt helpis Degas-on pri la vendado de siaj pentraĵojn kaj la promocianta lian reputacion en Usono. <ref>Bullard, p. 14</ref> Ambaŭ konsideris sin figur-pentristoj, kaj la art-historiisto George Shackleford sugestas, ke ili influiĝis de la alvoko de la art-kritikisto [[Louis Edmond Duranty]] en lia flugfolio ''La Nova Pentrado'' por revivigo de figur-pentrado: "Ni lasu la stiligita homa korpo kiu traktiĝas kiel vazo. Tio, kion ni bezonas, estas la karakteriza moderna homo en liaj vestoj, meze de liaj sociaj ĉirkaŭaĵoj, ĉehejme aŭ en ekstere en la strato. <ref>Duranty 1876</ref><ref>{{Google books|AcdBAQAAQBAJ|title= MoMA Highlights: 350 Works from The Museum of Modern Art, New York|page= 31}}</ref> [[Dosiero:Mary Stevenson Cassatt - Mary Cassatt Self-Portrait - Google Art Project.jpg|eta|maldekstra|Mary Cassatt, ''Self-Portrait (Mem-portreto)'', ''c.'' 1880, guaŝo kaj akvarelo super grafito sur papero, 32.7cm x 24.6cm, [http://npgportraits.si.edu/eMuseumNPG/code/emuseum.asp?rawsearch=ObjectID/,/is/,/22393/,/false/,/false&newprofile=CAP&newstyle=single National Portrait Gallery, Washington DC. NPG.76.33]]] Post kiam la gepatroj kaj fratino Lydia de Cassatt kuniĝis kun ŝi en Parizo en 1877, Degass, Cassatt, kaj Lydia ofte videbliĝis ĉe la Louvre, kune studantaj art-verkojn. Degas faris du presaĵojn, notindaj pro ilia teknika progresemo, kiuj bildigas Cassatt-on ĉe la Louvre rigardantaj du art-verkojn, dum Lydia legas gvidlibron. Ĉi tiuj estis destinitaj por art-presaĵa ĵurnalo planita de Degas (kune kun [[Camille Pissarro]] kaj aliaj), kiu neniam estiĝis. Cassatt ofte pozis por Degas, notinde por lia ĉapelfarista serio, provanta ĉapelojn. Ĉirkaŭ 1884 Degas faris portreton en oleoj de Cassatt, ''Mary Cassatt Seated, Holding Cards (Mary Cassatt Sidanta, Tenanta Kartojn''. La kartoj estas plej eble ''vizit-kartojn'', kiuj uziĝis de tiamaj artistoj kaj art-komercistoj por dokumenti siajn verkojn. Stephanie Strasnick sugestas, ke Degas uzis ilin kiel rimedo por montri Cassatt-on kiel kolegon kaj artiston propramerite, malgraŭ ke Cassatt poste ekabomenis la portreton kaj vendigis ĝin.<ref name= "Strasnick">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.artnews.com/2014/03/27/national-gallery-show-explores-artistic-friendship-of-degas-and-cassatt/|titolo=Degas and Cassatt: The Untold Story of Their Artistic Friendship|familia nomo=Strasnick|persona nomo=Stephanie|eldoninto=[[ARTnews]]|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160304040946/http://www.artnews.com/2014/03/27/national-gallery-show-explores-artistic-friendship-of-degas-and-cassatt/|arkivdato=2016-03-04|alirdato=2016-03-05}}</ref> ''Self-Portrait (Memportreto)'' de ĉ. 1880 de Cassatt montras ŝin portanta la saman ĉapelon kaj ĉemizon, kiu supozigas Griselda Pollock-on ke la du pentraĵoj fariĝis en kuna pentrado-sesio dum jaroj ĵus post ilia ekkono.<ref>Pollock 1998, p. 118</ref> Cassatt kaj Degas kunlaboris plej proksime dum la aŭtuno kaj vintro de 1879-80, dum Cassatt mastrumis sian art-presaĵa tekniko. Degas proprietis malgrandan presilon, kaj dum la tagoj ŝi laboris ĉe lia studio, uzante liajn ilojn kaj presilo, kaj dum la vespero ŝi faris studojn por la gravura plato de la sekva tago. Tamen, en Aprilo 1880, Degas subite sin eltiris el la presaĵa revuo, pri kiu ili kunlaboris, kaj sen lia subteno la projekto frakasiĝis. La fortiriĝo de Degas kolreigis Cassatt-on, kiu laboregis pri la preparo de presaĵo, ''In the Opera Box (En la Loĝio ĉe la Opero)'', en granda eldono de kvindek presaĵoj, sendube destinitaj al la revuo. Malgraŭ la amikaj sentoj de Cassatt por Degas daŭris ŝian tutan vivon, ŝi neniam plu kunlaboris kun li tiom proksime, kiel ŝi faris pri la presaĵ-revuo. Mathews atentigas, ke ŝi ĉesis fari teatrajn bildojn je ĉi tiu tempo. <ref>Mathews, p. 149</ref> Degas klare esprimis siajn opiniojn, same kiel Cassatt.<ref>Mathews p. 149</ref> Ili malkunsentis pri la [[Dreyfus-skandalo]] (frue en ŝia kariero, ŝi faris portreton de la art-kolektanto Moyse Dreyfus, parenco de la prijuĝata leŭtenanto ĉe la centro de la afero).<ref>Mathhews 1994, p. 275</ref><ref name="Shackelford, p. 137">Shackelford, p. 137</ref> Inter la subtenantoj de Dreyfus estis Camille Pissarro, Claude Monet, Paul Signac kaj Mary Cassatt. Inter la kontraŭantoj de Dreyfus estis Edgar Degas, Paul Cézanne, Auguste Rodin kaj Pierre-Auguste Renoir.<<ref>{{Cite web|last=Meiseler|first=Stanley|title=History's new verdict on the Dreyfus case|url=http://articles.latimes.com/2006/jul/09/opinion/op-meisler9|publisher=[[Los Angeles Times]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307100349/http://articles.latimes.com/2006/jul/09/opinion/op-meisler9|archivedate=2016-03-07|date=9 July 2006|deadurl=no|accessdate=2016-03-05}}</ref> La kuna ekspozicio de Lousine Havermeyer en 1915 de la verkoj de Cassatt kaj Degas por subteni la virinan voĉdonrajton, kaj Cassatt esprimis kontenton pri la ironio de tio. Ŝi povis kaj amike ripeti la kontraŭvirinajn komentojn de Degas kaj forpuŝiĝi de ili. Dum li rigardis ŝian ''Two Women Picking Fruit (Du Virinoj Plukanta Frukton)'' je la unua fojo, li komentis, "Neniu virino rajtas desegni tiel".<ref>Mathews, pp. 303, 308</ref> Ekde la 1890, ilia interrilato notinde komerciĝis, kiel ĝenerale la rilatoj inter Cassatt kaj la Impresionisma Rondo; <ref name="Shackelford, p. 137"/><ref>Mathews, pp. 189-90</ref> tamen ili daŭre vizitis unu la alian ĝis la morto de Degas en 1917.<ref>Mathews, pp. 312-3</ref> == Pli Malfrua Vivo == [[Dosiero:Mary Cassatt - The Child's Bath - Google Art Project.jpg|eta|upright=1.1|''[[La Bano de la Infano]] (La Bano)'' de Mary Cassatt, 1893, oleo sur kanvaso, 39½ × 26 in., [[Arta Instituto de Ĉikago]]<ref>[http://www.artic.edu/aic/collections/exhibitions/Impressionism/Cassatt "The Child's Bath"]. ''Arta Instituto de Ĉikago''. Alirita April 9, 2012.</ref>]] La popola reputacio de Cassatt baziĝas sur multnombra serio da zorge desegnitaj, tenere observitaj, sed plejparte nesentimentalaj pentraĵoj kaj presaĵoj pri la temo de la patrino kaj infano. La plej frua verko, kies dato estas konata, pri ĉi tiu temo estas la grifela gravuraĵo (sekpinta gravuraĵo) ''Gardner Tenata de Lia Patrino'' (presaĵo enskribata "Jan/88" estas en la [[Novjorka Publika Biblioteko]],<ref>Mathews 1998, p. 182 kaj noto ĉe p. 346</ref> kvankam ŝi pentris kelkajn pli fruajn verkojn pri la temo. Kelkajn el ĉi tiuj verkoj montras ŝiajn proprajn parencojn, amikojn, aŭ klientojn, tamen dum ŝiaj postaj jaroj ŝi ĝenerale utilis profesiajn modelojn en komponaĵoj kiuj ofte memorigas pri [[Itala Renesanco|Itala-Renesancaj]] bildoj, kiuj montras la Madonon kaj Inanon. Post 1900, ŝi ĉefe pritraktis temojn de patrino kaj infano.<ref>Kloss 1985, p. 106</ref> La 1890-aj jaroj estis la plej multokupita kaj kreadoplena tempo. Ŝi konsiderinde maturiĝis, kaj iĝis pli diplomateca pri la esprimo de siaj opinioj. Ŝi ankaŭ fariĝis rol-modelon por junaj Usonaj artistoj, kiuj petis ŝian konsilon. Inter ili estis [[Lucy A. Bacon]], kiun Cassatt prezentis al [[Camille Pissarro]]. Kvankam la Impresionisma grupo disiĝis, Cassatt daŭre interkomunikis kun kejlkajn el la membroj, ekzemple Renoir, Monet kaj Pissarro. <ref>McKown 1972, p. 155</ref> [[Dosiero:Brooklyn Museum - Mother and Child Before a Pool - Mary Cassatt.jpg|eta|maldekstra|Mary Cassatt, ''Patrino kaj Infano Antaŭ Lageto'', ca. 1898. grifela gravuraĵo kaj akvatinto sur krad-ŝablona papero, [[Broklina Muzeo]] ]] En 1891, ŝi montris serion da ege originalaj koloritaj grifelaj kaj akvatintaj presaĵoj, inkluzive ''Virino Sin Bananta'' kaj ''La Frizaĵo'', insipiritaj de la Japanaj mastroj, kies verkoj montriĝis en Parizo je la antaŭa jaro. Cassatt-on altiris la simpleco kaj lkareco de Japana dezajno, kaj la lerta uzo de unukoloraj formoj. Ŝi uzus ĉefe helajn, delikatajn, palajn kolorojn, kaj evitis nigron ("malpermesata" koloro laŭ la Impresionistoj). [[Adelyn Dohme Breeskin|Adelyn D. Breeskin]], la plej elstara historiisto pri Cassatt, kiu verkis du katalogojn de ŝiaj verkoj, notigas, ke ĉi tiuj koloritaj presaĵoj "nun staras kiel ŝia plej originala kontribuo ... aldonante novan ĉapitron al la historio de grafikaj artoj ... teknike, kiel koloraj presaĵoj, oni neniam ilin superis."<ref>McKown 1972, pp. 124–126</ref> [[Dosiero:Mary Cassatt - Under the Horse-Chestnut Tree - Google Art Project.jpg|maldekstra|eta|upright|''Sub la Kaŝtanarbo'' de Mary Cassatt, 1898, grifela gravuraĵo kaj akvatinto, 19 x 15.4 in., [[Belarta Muzeo (Houston), Usono]].]] Ankaŭ en 1891, Ĉikaga negociistino [[Bertha Palmer]] mendis de Cassatt 12-futa x 58-futa murpentraĵon pri "Moderna Virino" por la Virina Konstruaĵo por la [[Monda Kolumba Ekspozicio|Mond Kolumba Ekspozicio]], kiu okazos en 1893. Cassatt finis la projekton dum a sekvaj tri jaroj, dum ŝi vivis en Francio kun sia patrino. La murpentraĵo planiĝis kiel [[triptiko]]. La centra temo portis la titolon, ''Juna Virino Rikoltas la Fruktojn de Scio aŭ Scienco'', kaj la dekstra panelo ''Artoj, Muziko, Danco''. La murpentraĵo montras komunumon da virinoj aparte de iliaj rilatoj al viroj, kiel sendependaj, spertaj homoj. Palmer estimis Cassatt-on usona trezoro, kaj konsideris ŝin la plej taŭga por pentri muralon ĉe ekspozicio, kiu tiom tirus la atenton de la mondo al la stato de virinoj.<ref name=Lunardini1997/> Bedaŭrinde, la murpentraĵo detruiĝis post la fino de la ekspozicio, kiam oni malkonstruis la konstruaĵon. Cassatt faris plurajn skizojn kaj pentraĵojn pri similaj temoj, al tiuj en la murpentraĵo, do estas eble vidi, kiel ŝi elvolvis tiujn ideojn kaj imagojn.<ref name=Nichols/> Cassatt ankaŭ montris aliajn pentraĵojn ĉe la Ekspozicio. Je la alveno de la nova jarcento, Cassatt servis kiel konsilanto al pluraj gravaj art-kolektantoj, kaj kondiĉis, ke ili finfine donu la de ili aĉetitaĵojn al usonaj art-muzeoj. Por rekoni ŝiajn kontribuojn al la arto, Francio donis al ŝi la [[Honora legio|Honoran Legion]] en 1904. Malgraŭ ŝia graveco en la konsilado de usonaj kolektantoj, rekono de ŝia arto alvenis pli malrapide en Usono. Eĉ inter ŝiaj familianoj en Usono, ŝi ricevis malmultan rekonon, kaj ŝia fama frato ricevis multe pli da atento.<ref>McKown 1972, p. 182</ref> [[Dosiero:Mary Cassatt, 1902, Reine Lefebre and Margot before a Window.jpg|eta|250px|''Mère et enfant (Patrino kaj infano) (Reine Lefebre kaj Margot antaŭ Fenestro)'', c.1902]] La frato de Mary Cassatt, [[Alexander Cassatt]], estis prezidento de la [[Pensilvania Fervojo]] de 1899 ĝis sia morto en 1906. Ŝi multe maltrankviliĝis je lia morto, ĉar ili multe amis unu la alian, sed ŝi daŭre estis produktema dum la jaroj antaŭ 1910.<ref>Mathews 1998, p. 281</ref> Pliiĝanta sentimentaleco noteblas en ŝia verkaro de la [[1900aj jaroj]]; ŝiaj verkoj estis multe ŝatata de la publiko kaj kritikistoj, sed ŝi ne plu esploris novan artan kampon, kaj ŝia impresionismaj kolektoj, kiuj iam kaj stimulis ŝian kreemon kaj kritikis ŝin formortis. Ŝi kontraŭis tiajn novajn artajn disvolvigojn kiel [[Post-impresionismo|post-Impresionismo]], [[Faŭvismo]], kaj [[Kubismo]]<ref>Mathews 1998, p. 284</ref> Du el ŝiaj verkoj aperis en la [[Armileja Ekspozicio de 1913]], ambaŭ imagoj de patrino kaj infano.<ref name=GalleryList>{{Citaĵo el la reto|url=http://armory.nyhistory.org/resources/1913-armory-show-list-by-gallery/|titolo=1913 Armory Show List by Gallery|alirdato=2014-02-01|eldoninto=New York Historical Society}}</ref> [[Dosiero:Mary Stevenson Cassatt, American - Woman with a Pearl Necklace in a Loge - Google Art Project.jpg|eta|200px|''Virino kun Perla Kolĉeno en Loĝio'', 1879, oleo sur kanvaso, 81.3 c 59.7 cm, [[Filadelfia Muzeo de Arto]]]] Vojaĝo al [[Egiptio]] en 1910 impresis Cassatt-on per la beleco de ĝia antikva arto, sed sekviĝis de krizo de kreemo; ŝia forto ne nur elĉerpiĝis pro la vojaĝo, sed ŝi deklaris sin "frakasita de la forto de ĉi-tiu Arto", diranta, "Mi luktis kontraŭ ĝi, sed ĝi venkis, ĝi estas certe la plej impona arto, kiun la pasinteco lasis al ni ... kiel povas miaj malfortaj manoj iam pentru la efikon, kiun ĝi havis ĉe mi."<ref>Mathews 1998, p. 291</ref> En 1911, oni diagnozis ĉe ŝi [[diabeto]]n, [[reŭmatismo]]n, [[Neŭralgio|neŭralgion]], kaj [[katarakto]]jn, sed ŝi ne malrapidigis sian laboron, sed post 1914 ŝi devis ĉesi la pentradon, ĉar ŝi kvazaŭ blindiĝis. Ŝi estis [[Feminismo|Feminismulo]] de frua aĝo, sed ŝia feminismo havis nuancojn kaj estis plejparte privata afero. Ŝi ne volis estis vidata kiel stereotipa "virina artisto", kaj ŝi subtenis la [[Virina balotrajto|virinan voĉdonrajton]], kaj en 1915 ŝi montris dek ok verkojn ĉe ekspozicio, kiu subtenis la movadon organizitan de Loisine Havemeyer, sindediĉa kaj agema feministo. La ekspozicion estigis konflikton inter ŝi kaj ŝia fratino, Eugenie Carter Cassatt, kiu kontraŭis la virinan balotrajton, kaj kiu bojkotis la ekspozicion, samkiel la Filadelfia societo ĝenerale. Cassatt responde vendis la verkojn, kiuj aliiel irus al ŝiaj heredantoj. '''La Boato-Festo''', supozeble inspirita de la naskiĝo de Ellen Mary, la filino de Eugenie, aĉetiĝis de la Nacia Galerio en [[Vaŝingtono]].<ref>Mathews 1994, pp. 306-10</ref><ref>{{Google books|EtXCĜMSE9oC|Mary Cassatt: A Life|page= 306|plainurl=}}</ref> Cassatt mortis je la 14a de junio, 1926 ĉe Château de Beaufresne, proksime al Parizo, kaj entombiĝis en la familian tombejon ĉe [[Le Mesnil-Théribus]], Francio. == Famaj pentraĵoj == * [[Infanino sur blua brakseĝo]] == Vidu ankaŭ == *[[6936 Cassatt]] == Referencoj == <ref name="Geffroy 1894">{{Citation | last = Geffroy | first = Gustave | title = Histoire de l'Impressionnisme | journal = La Vie artistique | pages = 268 | year = 1894 }}.</ref> <ref name="Columbus Museum of Art p.36">{{cite book |last = Roberts |first = Norma J. |title = The American Collections |publisher = [[Columbus Museum of Art]] |year = 1988 | location = Columbus |isbn= 978-0-918881-20-5|page = 36}}</ref> <ref name=americanwoman>{{Cite book|last=Rubinstein|first=Charlotte Streifer|title=American women artists : from early Indian times to the present|year=1982|publisher=Hall u.a.|location=Boston, Mass. u.a.|isbn=0816185352}}</ref> <ref name="Havemeyer 1961">Havemeyer, Louisine (1961). ''Sixteen to sixty: memoirs of a collector''. New York: Priv. Print. for the family of Mrs. H.O. Havemeyer and the Metropolitan Museum of Art. p. 272.</ref> <ref name="Perlman 1991">{{cite book |last=Perlman |first=Bennard B. |title=Robert Henri: His Life and Art |url= https://books.google.com/books?id=GAOCYTyD2_cC&pg=PA1 | page=1 |location=New York | publisher= Dover Publications |year=1991 | isbn= 978-0-486-26722-7}}</ref> <ref name=Lunardini1997>{{cite book | last = Lunardini | first = Christine A. | title = What every American Should Know About Women's History | location = Holbrook, Mass. | publisher = Adams Media Corporation | year = 1997 | page = 129 | isbn = 978-1-55850-687-9}}</ref> <ref name=Nichols>[http://members.cox.net/academia/cassatt.html Mary Cassatt's Lost Mural and Other Exhibits at the 1893 Exposition] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20030804235012/http://members.cox.net/academia/cassatt.html |date=2003-08-04 }} by K. L. Nichols</ref> {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.musee-jacquemart-andre.com/fr/mary-cassatt Musée Jacquemart-André - Mary Cassatt Une impressionniste américaine à Paris] {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Cassatt, Mary}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] 4gbpfeei6ghtv9z7gexgulb16xr5cyy Konfesejo 0 449407 9400275 9122625 2026-06-12T12:14:15Z Sj1mor 12103 9400275 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Jesuitenkirche Mannheim Beichtstuhl.jpg|eta|Konfesejo en la preĝejo de la Jezuitoj en [[Mannheim]].]] '''Konfesejo''' estas deviga meblaro de [[romkatolika Eklezio|romkatolikaj]] preĝejoj. Ĝi estas ligna meblo, kie sidas la pastro por aŭskulti konfesantojn: la klasika loko por konfespreno kaj [[indulgenco]], tamen ne la ununura ebla<ref>Kan. 964 de [[Codex Iuris Canonici|CIC]] en la latina originala versio: ''§ 1. Ad sacramentales confessiones excipiendas locus proprius est ecclesia aut oratorium. § 2. Ad sedem confessionalem quod attinet, normae ab Episcoporum conferentia statuantur, cauto tamen ut semper habeantur in loco patenti sedes confessionales crate fixa inter paenitentem et confessarium instructae, quibus libere uti possint fideles, qui id desiderent. § 3. Confessiones extra sedem confessionalem ne excipiantur, nisi iusta de causa.''</ref>. Laŭ la epokoj kaj lokoj, ĝi alprenas diversajn strukturojn, tre ofte ege artaj, konsiderinte la gravon de la [[konfesio]] por la katolika [[teologio]]. Plej ofte viroj venas konfesi rekte al la antaŭa parto de la seĝego sen baro inter li kaj la pastro, ĉiukaze oni uzas tie vualon aŭ kurteneton. Virinoj venas konfesi flanke de la sidanta pastro kun du baroj nome kurteneto kaj [[ĵaluzio]] por eviti seksan alproksimiĝon. En grandaj preĝejoj de urboj, konfesejoj estas markita kun la nomo de la koncerna pastro: ja la klientoj havas sian preferatan. Foje eĉ lingvoj laŭ kiuj la pastroj povas konfesi, ĉefe en turismaj aŭ tre grandaj urboj. Ankaŭ la deĵoran horaron oni montras, Tio en preĝejoj de malgrandaj vilaĝoj ne necesas. == Subnotoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=konfes.0ejo}} [[Kategorio:Katolikismo]] [[Kategorio:Konfesio]] q2isaryy6xcepezl4753wbb3dln9tfq Sonja Petrović 0 453514 9400643 8454577 2026-06-12T22:05:07Z ~2026-34495-80 258577 9400643 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto homo}} [[Dosiero:2004-04 estraro.jpg|eta|<center>Sonja Petrović en verda pulovero kun la [[estraro de UEA]] en aprilo 2004, antaŭ la [[Centra Oficejo de UEA|Centra Oficejo]]]] '''Sonja Petrović''', naskiĝinta en 1983, estas [[listo de serbaj esperantistoj|serba esperantistino]]. Inter la jaroj 2001 kaj 2003 ŝi funkciis kiel estraranino pri seminarioj en la [[estraro de TEJO]], elektita en la [[IJK 2001|IJK]] en [[Strasburgo]], kaj inter la jaroj 2003 kaj 2005 kiel estraranino pri eksteraj rilatoj kaj pri rilatoj kun UEA en la [[estraro de TEJO]] elektita en la [[IJK 2003|IJK]] en [[Lesjöfors]]. En tiu funkcio ŝi partoprenis la kunsidojn de la [[estraro de UEA]] en la [[Centra Oficejo de UEA|Centra Oficejo]] en [[Roterdamo]]. La [[18-an de junio]] [[2005]] ŝi edziniĝis al [[Håkan Lundberg]] kun kiu ŝi nun loĝas en [[Stokholmo]] kaj estas patrino de du infanoj [[Denaskaj Esperanto-parolantoj|denaske parolantaj esperanton]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.tejo.org/vikio/Sonja_PETROVIĆ prezenteto en la vikio de TEJO]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{eo}} {{Ĝermo|esperantisto}} {{Vivtempo|Petrović, Sonja}} [[Kategorio:Serbaj esperantistoj]] [[Kategorio:Estraranoj de TEJO]] 2k7srdr1bxjxjb6u9ijxl11urrvulp4 Teodozia kodo 0 456658 9400927 9064611 2026-06-13T08:52:18Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400927 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} La '''''Teodozia kodo''''' ({{lang-la|Cōdex theodosiānus}}) estas kolektaĵo de [[imperiestra konstitucio|imperiestraj leĝoj]] ordinita de la romia orienta imperiestro [[Teodozio la 2-a]] ([[408]]-[[450]]). Ĝi estis promulgita, post preparada fazo daŭrinta naŭ jarojn, la [[15-a de februaro|15-an de februaro]] de [[438]], kaj ekvalidis, kaj por la [[Bizanca Imperio|Romia Orienta Imperio]] kaj por la [[Okcident-Romia Imperio|Okcidenta]], la 1-an de januaro [[439]].[[Dosiero:Theodosius ii.jpg|eta|dekstra|250ra|Marmora kapo reprezentanta de [[Teodozio la 2-a]], imperiestro de la Orienta Romia Imperio ([[5-a jarcento]]).]] == Preparado de la verko == La unua projekto de kodigo reiris al [[429]]. En marto de tiu jaro en [[Konstantinopolo]] [[Teodozio la 2-a]] elmetis imperiestran konstitucion ''ad similitudinem Gregoriani atque Hermogeniani codicis'' (Simile al la kodoj de Gregorio kaj Hermogeniano. = C. Th. 1, 1, 4) per kiu ŝarĝis okmembran komisionon pretigi du kodojn: la unua, destinita al la ''scholastica intentio'' (nome por la uzo de jurstuduloj), devintus enteni la imperiestrajn konstituciojn, ankaŭ tiujn jam perdintajn la leĝan validon, promulgitajn ekde la epoko de [[Konstantino la 1-a de la Romia Imperio|Konstantino la 1-a]] ĝis la tiama epoko. dum la dua, destinita al la juraj operaciantoj, devintus gastigi la ankoraŭ validajn imperiestrajn konstituciojn ĉerpitajn el la Gregoria kaj Hermogeniana kodoj kaj el la kodo ĵus projektita. Cele de integriĝo oni devintus aldoni jurisprudencajn erojn ĉerpitajn el la verkoj de la plej famaj romiaj jurspertuloj La komisiono estis komponita de sep imperiaj funkciuloj - [[Antioko Chuzon|Antioko]], Teodoro, Eŭdicio, Eŭsebio, Johano, Komazono kaj [[Eŭbulo (prefekto de la pretorio)|Eŭbulo]] - kaj de jurspertulo, Apelo; en la redaktaĵo de la kodo al komisionanoj ne estis permesite enkonduki tekstajn [[interpolaĵo]]jn. En decembro de [[435]] Teodozio 2-a, konsciiĝinte pri la malsukceso de tiuj projektoj, elmetis novan konstitucion, konatan kiel “C. Th. 1, 1, 6”, pere de kiu konfidis al alia 18-membra komisiono la taskon redakti unusolan kodon, entenantan la imperiestrajn konstituciojn ekde la epoko de Kontantino la 1-a ĝis timaj tagoj. Tiufoje la komisionanoj havis permeson interpoli la kolektitajn konstituciojn por ili adaktigi al la novaj kondiĉoj de la imperio. Ilia verko vidis lumon la 15-an de februaro de [[438]]. En la sama jaro Teodozio la 2-a sendis la kodon al [[Valentiniano 3-a]] (okcidenta imperiestro) kiel nuptodonacon. Oni estis atendinta ke Valentiniano la 3-a elmetus “pragmatikan sankcion” por igi observendan la kodon, sed tiel ne okazis; li profitis de la servoj de iu Faŭsto (prefekto de Italio) kiu, posedante kopion de la kodo, ĝin legis antaŭ la Romia senato de Romo por ke ĝi estu aprobita. La [[Romia senato]] ĝin akceptis kaj aprobis per aklamado, kaj la kodo ekvalidis ekde la unua tago de [[439]] en la tuta imperio. La Teodozia kodo estis epoka evento, se konsideri ke antaŭe validis kaj utilis nur la kodoj Gregoria kaj Hermogeniana, kiuj multe distanciĝas el tiu Teodozia kaj estis aranĝitaj de privatuloj kaj kiuj eble helpis la imperiajn funkciulojn por administri la justicon, dum la Teodozia kodo estis postulita de imperiestro kaj kiel tia ekvalidigita pere de novelo”” (= leĝo) (''Saepe nostra clementia'' (= Ofte nia humaneco). == Strukturo de la verko == La teodozia kodo estas formata per 16 ''libroj'', po distingita per ''rubriko'' kiu prezentas la temon. La imperiestraj konstitucioj, enigitaj en la kodon estas listigitaj kronologie. Ĉiu el ili mencias la nomon de la imperiestro kaj de la adresito, kaj registras la ''[[subscriptio]]'' indikanta lokon kaj daton de la promulgo. La niaepoka tipa eldono de tiu teodozia kodo, kvankam kun lakunoj, estas tiu de [[Theodor Mommsen|Mommsen]]-Meyer, ''Theodosiani libri XVI cum constitutionibus Sirmondianis et leges Novellae ad Theodosianum pertinentes'', [[1971]] == Vidu ankaŭ == * [[Teodozio la 1-a]] * [[Kodo de Justiniano]] * [[Teodoziaj dekretoj]] * [[Teodozio la 2-a]] * [[Edikto de Tesaloniko]] == Bibliografio == * ''Les Chrétiens devant le fait juif, Jalons historiques'', Coll. Le Point Théologique 33, Beauchesne, Paris, 1979, 174 pages. Un exposé de Chantal Vogler porte sur le statut légal des « Juifs dans le code Théodosien » == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://ancientrome.ru/ius/library/codex/theod/tituli.htm La tedosia kodo] * [http://web.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak/Constitutiones/codtheod.html Ed. Mommsen, Meyer & Krueger] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100618051844/http://web.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak/Constitutiones/codtheod.html |date=2010-06-18 }} ''The Roman Law Library'' * [http://ancientrome.ru/ius/library/codex/theod/index.htm Codex Theodosianus] Latinlingva. [[Kategorio:Romia juro]] [[Kategorio:Teodozia dinastio]] [[Kategorio:Romiaj kodoj]] tqjd8c5gvyr6fk84yicxf8d3dc3ecr7 Triciklo 0 456743 9401026 9089743 2026-06-13T09:33:05Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401026 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Dreirad-fuer-zwei.jpg|eta|Triciklo por du personoj]] [[Dosiero:1885Benz.jpg|eta|[[Benz Patent-Motorwagen Nummer 1|Benz]]-Triciklo]] '''Triciklo''' estas trirada ciklo ([[PIV]]). Jure povas esti, ekzemple en [[Germanio]], ke kvarrada veturilo povas esti trirada, se unu radparo estas konstruita kiel duobla rado aŭ la distanco de ambaŭ radoj ne estas pli ol 465&nbsp;mm<ref>[http://www.street-ray.de/home.aspx?lang=de „Dreirad“ ''Street-Ray'' mit vier Rädern] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070702052204/http://www.street-ray.de/home.aspx?lang=de |date=2007-07-02 }} (auf street-ray.de am 8. Mai 2007)</ref> == Infana triciklo == [[Dosiero:SelectivelyeditedTricycle.jpg|eta|infana triciklo el plasto]] [[Dosiero:Crown Prince Akihito 1938-10.jpg|eta|la kronprinco kaj posta japana imperiestro [[Akihito]] sur infana triciklo, 1938]] <gallery> Dosiero:Tricycle.malmesbury.arp.jpg|Tandema kuŝtriciklo en ''Janus''-formo „dorso al dorso“ Dosiero:Recumbent Trike.jpg|kuŝtriciklo Dosiero:Nachrechtsbeschnitten.jpg|klininstalaĵo por la antaŭa radforko Dosiero:Barcelona dreirad Fahrrad Touristtour Desigual 2009.jpg|triciklo por gvidataj itineroj en la centro de [[Barcelono]] </gallery> <gallery perrow="6"> dosiero:BSA, 650 ccm, 50 PS, Bj. 1955.jpg|Historia [[Birmingham Small Arms Company|BSA]]-vetkurveturilo dosiero:Suzi gespann SA550070b.jpg|Moderna vetkurveturilo sur [[Suzuki]]-Bazo kun akslatera stirado dosiero:HarleyDavidson Trike 2.JPG|[[Servi-Car|”Harley-Davidson-Servi-Car”]] dosiero:Simson Duo (01) 2007-02-12.jpg|Duo (01) dosiero:BRP Can-Am Spyder Roadster 20100810c.JPG|tricikla motorciklo de [[Bombardier Recreational Products|BRP]] dosiero:MP3 Piaggio.jpg|[[Piaggio MP3]] </gallery> == Tricikloj kaj kabinveturiloj == [[Dosiero:Zaschka Threewheeler (1929).jpg|eta|la dismuntebla aŭteto ''Zaschka-Threewheeler'' de [[Engelbert Zaschka]], 1929]] [[Dosiero:Den Haag, electrische taxi's Weeknummer, 41-36 - Open Beelden - 55652.ogv|eta|Prezentado de elektra triciklo kun pasaĝerkabino]] <gallery> dosiero:Morgan Jap,Bj.1932.jpg|[[Morgan Motor|Morgan]] [[J. A. P.|Jap]], konstrujaro 1932, en la sudkurbo de la motodromo [[Nürburgring]] dosiero:Morgan-1.jpg|[[Morgan Motor|Morgan]] tricikla “Super Sport” dosiero:BMW Isetta Muenchen.jpg|[[BMW Isetta]] (tri- kaj kvarcikla versioj) </gallery> == Malgrandaj veturiloj == [[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-V00892, Berlin, Eiltransport.jpg|eta|maldekstra|ettransporilo 1946]] === Tirmaŝinoj === <gallery perrow="4"> dosiero:Tempo Hanseat 3-wheeler.jpg|[[ettransportilo]] [[Tempo (veturilo)|Tempo Hanseat]] dosiero:Goli2-Bj1959,500 ccm,15 PS-Foto2005-08-26.jpg|[[Goliath (aŭtomobilo)|Goliath]] „Goli“, konstrujaro 1959 dosiero:MHV Reliant Regal 02.jpg|Modelo (1:43) de [[Reliant Regal]] Supervan III dosiero:Gazelle three wheel Nederland Den Haag 2009 04 23a.jpg|Motorizita [[Gazelle (biciklo)|Gazelle]]-Transport-triciklo dosiero:Dreirad-Kreta.jpg|Greka ŝarĝtriciklo dosiero:Piaggio Ape Kasten.jpg|[[Ape (transportilo)|Piaggio-Ape]]-Kestveturilo dosiero:IMG LKW Lastenroller Trio.JPG“Pritschenwagen“ [[Agria-Werke#Lastenroller Triro|Triro]] dosiero:Delfín tricamioneta.jpg|Hispana [[Delfín]]-triciklo </gallery></center> == Vidu ankaŭ == * [[aŭtorikŝo]] ([[rikiŝo]]) * [[transporbiciklo]] * [[Duciklo]] * [[Unuciklo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=tricik}} * [http://www.guzzi-ercole.de/ Moto Guzzi Ercole Lastendreirad] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140102004439/http://guzzi-ercole.de/ |date=2014-01-02 }} * [http://www.mp3.piaggio.com/index_de.html MP3 Scooter von Piaggio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.dreirad.org/ Infos über Dreiräder] * [http://www.motor-talk.de/forum/endlich-geklaert-diabolo-und-zaschka-deutsche-threewheeler-t2899662.html Deutschen Dreirad-Fahrzeugen auf der Spur] * [http://www.faz.net/artikel/C30215/roller-mit-drei-raedern-das-unikum-erobert-die-grossstaedte-30066322.html Das Unikum erobert die Großstädte]{{404|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Stratveturilo]] [[Kategorio:Biciklotipo]] [[Kategorio:Motorcikloj]] [[Kategorio:Aŭtomobiloj]] m4gks9oor9tonn5y15htlaww8ii22ip Uzanto:ThomasPusch/provejo 2 457859 9400412 9399211 2026-06-12T15:45:27Z ThomasPusch 1869 /* Atentindaj tekstoj */ 9400412 wikitext text/x-wiki [[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Pri saĝa apliko de vikidatumaro en esperantlingvaj paĝoj vidu ankaŭ [[Uzanto:ThomasPusch/provejo2|provejon2]]. :[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Kaj pri Quickstatements kaj Petscan por iom aŭtomatigite plibonigi vikidatumojn [[Uzanto:ThomasPusch/provejo3|provejon3]] ::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [https://commonshelper.toolforge.org/?interface=eo&image=Karte_Otzberg.jpg&lang=eo komuneja helpilo] :::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [[:Kategorio:Vikipedio:Forigoj]] ::::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]] [2025 12 21] ! :::: «Ĉiuj konsentas ke ruĝa ligilo devas ne ekzisti, se ĝi ne estas bluigebla laŭ vikipediaj reguloj. Tio signifas ke la temo de ruĝa ligilo devas esti [[Vikipedio:Menciindeco|menciinda]] kaj [[Vikipedio:Kontrolebleco|kontrolebla]].» Tamen, ĉu ruĝa ligilo estas tia, senespera, estas en duba kazo diskutenda. - cetere: noto pri misa ruĝa ligilo troveblas en [[diskuto:Aŝkelon]]. :::::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Landonoma barakto en Vikipedio kadre de la tielnomata "[[Io-ujo-batalo]]": [[Vikipedio:Baloto/Landonoma unueco]] - fina rezulto de la diskuto, baloto en 2009. == Notoj por mi mem == :2024-05-10: tagaj listoj reviziitaj ĝis la [[13-a de majo]] (lundo) <!--Rémi sim ankaŭ kontribuas, ekz. pri 7-a de julio--> :{{ŝ|ruĝaj ligiloj}} :La multegaj fuŝaj anonciloj pri neekzistaj portaloj parte menciiĝas en [[Vikipedio:Lua/Petoj/Arkivo]] :ŝanĝi kolorojn en germana GIMP: Ferben, Abbilden kaj Farbvertauschung. :Pliaj listoj forigindaj [[Alfabeta listo de la deputitoj de la 14-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko|1]] [[Listo de la francaj parlamentaj periodoj|2]], [[Listo de la deputitaj distriktoj de Loire-Atlantique|3]], [[Listo de la deputitaj distriktoj de Loire-Atlantique|4]] Ekzemplaj ĝermaj artikoloj pri Italio [[Muggiò]] kaj [[Arese]]<!-- dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} alto = {{Vikidata ero|p-kodo=P2044}}, CO ĝis Colonno --> (por frakcio elturniĝo laŭ [[Camo]]), pri Francio [[Chanaz]] aŭ [[Geloux]] (por nova paĝo de franca komunumo: [[Flassigny]] en Mozio), [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Tresques&action=edit&oldid=8354148 Tresques simple] aŭ [[Civrac-en-Médoc]] por Ĝirondio (kaj [[Bonnay]] por apartigilo), pri Rusio [[Orsko]], pri Skotlando [[Ayr]], pri Anglio ekz. [[Bathford]] kaj pri Usono [[Daytona Beach]], [[Evanston]] aŭ nun ĝerme [[Alturas]] (kantono minimuma ekz. [[kantono Yolo]], censa retejo ekz. [[Hollister]])- pri Rumanio [[Sânandrei]].<!--{{Ĉi tiu artikolo|temas pri la rumania komunumo [[Letea Veche]]. Atentu ke ankaŭ ekzistas tre similnoma [[---]].}} --> Pri la tre katolika Italio: en [[Barzio]] patronas '''Alessio''' Bergama, en [[Basiliano]] '''Andreo''', en [[Crandola Valsassina|Crandola]] '''Antonio''' la Granda, en [[Barzago]] '''Bartolo''', en [[Cesana Brianza|Cesana]] Firmo+Rustiko, en [[Cremeno]] '''Georgo''', en [[Azzano d'Asti|Azzano]] '''Jakobo pli aĝa''', en [[Bulciago]] '''Johano Ev.''', en [[Cernusco Lombardone|Cernusco]] '''Johano Bapt.''', en [[Castions di Strada|Castions]] '''Jozefo''', en [[Castello di Brianza]] '''Laŭrenco''', en [[Cusio]] '''Margareta''', en [[Entratico]] '''Marteno''', en [[Costa Masnaga]] la levo de '''Maria''', en [[Colle Brianza]] '''Miĥaelo''', en [[Cividate al Piano]] '''Nikolao''', en [[Ampezzo]] '''Petro+Paŭlo''', en [[Viale]] '''Roĥo''', en [[Terno]] '''Valenteno''', en [[Missaglia]] '''Viktoro''' kaj en [[Barzanò]] '''Vito''' ktp. p417: [[Montiglio Monferrato]] "Kristana patrono estas la sanktulo [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago." : referencoj por patrono (kopiu en redakta modo): <ref name="patrono1">[https://www.santodelgiorno.it/patroni/valle-salimbene/ informoj en la retejo ''santodelgiorno.it''] ({{it}})</ref><ref name="patrono2">[http://www.comuni-italiani.it/018/169/ informoj en la retejo ''comuni-italiani.it''] ({{it}})</ref> :... [[]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago.<ref name="patrono1"/><ref name="patrono2"/> p47: La teritorio havas komunan limon kun <nowiki>{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj|parameter=link}}</nowiki>. Informkeste: <pre> | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 </pre> Ekzemplo por aldono de sendependa ekstera mapo por paĝoj en kiuj mankas ĉiaj bildoj: [[Gonnoscodina]]. Por senespere malplenaj tekstoj pri {{Brazilo}}: [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/ekzemplo Brazilo MG]]. Ankaŭ tiam ankoraŭ necesas a) adapti mikroregionon kaj se necese mezoregionon, kontroli kaj en kazo de vikidatuma vakuo nevidigi la retejon, c) en vikidatumoj aldoni priskribon kaj ĉ) adapti la nombron de loĝantoj al la plej lasta indiko. Rilate al tio: d: TiagoLubiana ‎ →‎ Municipalities of Minas-Gerais/Brazil... Ĝenerale: apartigilo ekz. [[Saint-Just]]. En 2022 funkcianta ligilo al la ANB en Vieno: [[Ellen Gregory]] ([[Peasedown St. John]]). Kantista ĝermo ekzemple [[Katrina Leskanich]] kun grupo [[Katrina and the Waves]]. Por ne devi tajpi ĝin permane aŭ elserĉi ĝin pli komplike, jen por mi mem la ligilo pri la [[Specialaĵo:Protokolo/delete|protokolo de forigoj]]. * Noto ekzempla <small>''bildo tiom aĝa ke probable ĝi estas jam sen-kopirajta, sed tiom malbonkvalita, ke ne indas konservi ĝin aŭ transporti al la vikimedia komunejo''</small> Rumanio, <ref: [https://web.archive.org/web/20130613102945/http://exonyme.bplaced.net/Board/Thread-Siebenb%C3%BCrgen-Banat-Kreischgebiet-Marmarosch-Maramuresch-Neue-korrekte-ON-Liste germanlingvaj loknomoj, listo arkivigita je junio 2013] ({{de}})</ref> * [[Scornicești]] aŭ [[Giurgiu]] por ne montri la grafike tre modestan situomapon el vikidatumaro * [[Vikipedio:Vikidatumoj/Ĵusmortintoj]] * Pri Panĝabo / Panĝabio ŝajne ĝis printempo 2023 la difino de vortaro.net kaj de papera PIV en la eldonoj de 1970 ĝis 2020 ankoraŭ estis lando = Panĝabo, sed almenaŭ en 2026 estas lando = Panĝabio. Ĉar Didcorn jam je l' 23 jun. 2023 notis la novan PIV-an difinon en la paĝo [[Panĝabo (Barato)]], mi konjektas ke jam tiam B. Wennergren ŝanĝis la kapvorton en la reta PIV-datumaro. Domaĝe ke tio ne sincere dokumentiĝis, sed ĉiukaze nun kun bona konscienco eblas varbi por tutnova landonomo "Panĝabio". 00:40, 13 feb. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) === Krome teknike: === * {{ŝ|Post diskuto ne forigita}} ekzemplo [[Diskuto:Jacob Schwartz]] * [[:Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]] * [[:Kategorio:Nun en Komunejo]] * [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] ([[Ŝablono:Forigu tuj|ŝ]]) * [[Specialaĵo:Neuzataj bildoj]] * [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj]] * [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]] * [[Vikipedio:Problemaj uzantoj]] * [[Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj]] ::>> ATENTU Mesa, Arizono {{uzanto2|~2025-53015-3}} 2025 9 7, ĝis nun nenio plu, ĉiuj saĝaj redaktoj ::>> KAJ Luksemburgio {{uzanto2|~2025-56511-3}} 2025 9 9, same ĝis nun nenio plu, ĉiuj saĝaj redaktoj ** [https://eo.wikipedia.org/wiki/Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj?wpOptions&#91;&#93;=userblocks&wpOptions&#91;&#93;=autoblocks forbaritaj IP-adresoj] ** [https://eo.wikipedia.org/wiki/Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj?wpOptions&#91;&#93;=userblocks&wpOptions&#91;&#93;=autoblocks&wpOptions&#91;&#93;=tempblocks porĉiam forbaritaj IP-adresoj (estu malplena)] * [[Vikipedio:Markitaj versioj/reviziantoj‎]] * [[Vikipedio:Roboto/Permespeto]] ** {{UzuloKontilo|Taylorbot}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Taylorbot|rajtigo]] ĝis 2024-04-08 14:48 ** {{UzuloKontilo|Taylor 49}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Taylor_40|rajtigo]] ĝis 2024-04-08 14:48 ** {{UzuloKontilo|Ĉaŭ-ĉaŭ-bot}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Ĉaŭ-ĉaŭ-bot|rajtigo]] * [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]] * [https://xtools.wmcloud.org/adminstats/eo.wikipedia.org/2022-12-01/2023-12-01 Administraj agoj] * [[Uzanto:ThomasPusch/emblemoj|emblemoj je justa uzo]] ({{ŝ|Librokovrilo}} kaj {{ŝ|emblemo}}) * [http://tekstaro.com tekstaro.com] - elektronika lingvoscienca tekstaro (AKK korpuso) de Esperanto * [https://viewer.onb.ac.at/10045F99/ historia Jarlibro 1923] kiel ekzemplo * koncizeco de artikolaj titoloj: ekz. [[Raduĵnij (Ĥanta-Mansio)]] * [[Uzanto:Jura1/articles with Wikidata item without statements]] * en Informkesto geografiaĵo, |arkitekto ligado = ne<!-malŝaltas aŭtomatan ligadon-->. * [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio]] * naciaj himnoj: loka alŝuto necesis por la [[nacia himno de la Demokratia Respubliko Kongo]] (por [[Sieraleono]] tamen ne) {{ŝ|apartigila paĝo}} {{apartigila paĝo|provejo}} {{ŝ|aliaj signifoj}} {{aliaj signifoj|provejo}} {{Kategoria alidirekto|provejo}} * {{ŝ|Malneŭtraleco}} {{ŝ|sen fontoj}} Ĉiuj pensas {{Kiu?}} '''Ŝablonoj''' por marki dubendajn teksterojn: {{kiuj?|tekstero}} [[Vikipedio:Kontrolebleco]] aŭ {{laŭ kiu?|tekstero}} pri [[Vikipedio:Evitu nebulajn vortojn]]. Kaj <s>streki</s> tiel ĉi. === Kelkaj pliaj ekzemploj === * Multkolumna: <nowiki>{{multkolumna}} {{kolumnorompo}} {{finmultkolumna}}</nowiki> * film[[afiŝo]]: [[:Dosiero:SW - Empire Strikes Back.jpg]], [[:Dosiero:Mes héros afiŝo.jpg]] * <code><nowiki><span style="color:red"> </span></nowiki></code> Vidu: [[Helpo:Evitindaj HTML-etikedoj]]. * Komento pri kapricaj pseŭdovortoj meminventitaj: "Bonvolu ne simple inventi iujn pseŭdovortojn kaj nomi ilin "esperantaj". Ekzemple la vorto "..." en '''Esperanto''' simple ne ekzistas. Similforma vorto ekzistas en la antikvgreka, sed la malnovgreka klare estas alia lingvo. Sed en Esperanto oni decidis kontraŭ propra vorto por tiu aĵo, kaj simple nomas ĝin "...". Koncize: se vi ne scias kiel nomiĝas iu vorto en Esperanto, iru al alilingva teksto pri la temo, tie en la listo pri lingvoj maldekstre elektu la vorton Esperanto kaj sekvu la tekston tie. Kaj se vi volas proponi iun alternativan nomigon, nepre faru tion nur citante elstarajn esperantlingvajn fontojn kiel referencoj kaj prefere prezentu viajn esperantlingvajn referencojn unue en la diskutpaĝo. " * bonaj vortumoj pri lingve problemaj paĝoj estas <nowiki>{{polurinda|kelkaj frazoj sufiĉe strangas lingve, eble pro iu lingva interfero|listigi=ne}} (ne forgesu la finaĵon "|listigi=ne", tre gravan se oni jam en la paĝo notis la problemon) kaj {{pluraj problemoj|gramatiko|ligiloj}} resp. {{pluraj problemoj|esperantigu referencojn}}</nowiki>. * [[Vikipedio:Ne faru originalan esploradon]], mallongigite [[VP:NOE]] - krome entute ligilon al la listo [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Kio Vikipedio ne estas]] * [[Henriko la Birdisto]] estas bona ekzemplo, kiel bone meti en vikidadumaron neprecizan naskiĝdaton ("ĉirkau") kaj historian landon de naskiĝ- kaj mortodato. * [[Diskuto:Delfo]] estas modelo de konciza noto, ke ne eblas simple ŝanĝi landonomojn en tekstoj laŭ persona bontrovo. * [[Auckland]] estas modelo de pluraj bildoj en informkesto, sen atento de tio kio estas en vikidatumoj. :Navigilon per simpla listo: |bodyclass = hlist, vd. [[Alta Savojo]]. * Ekzempla bildo por ĝustigo de antaŭe fuŝa nomo en la komunejo [[:dosiero:Ŝraŭbeco dekstra maldekstra.png]] * Ekzemplo pri bona referenco al PIV estas en [[Moliso]]. :Krome [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/testo pri Hungario|jen ŝablona testejo]] kaj [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Jap SO 60|modelo olimpika]] <!-- En [[Ĝirondio]] ĉio pretasas, en [[Nord]] nur mankas 60/64 en ar. Douai. En Ĉarento nur ar. Confolans pretis je 23-04-17, Pri Kaleza Markolo bonus almenaŭ havi ar.-paĝojn. Indre (preta je 23-04-17) + Ardennes (3 23) kompletas. :La pola urbeto Dębica jam havas loĝantaron laŭ dato fine de 2020 ... --> :Jen ankoraŭ monto da fuŝetoj en [[Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/11]], ankaŭ kun aliaj finaj nombroj kompreneble :Pri olimpikoj: [[:dosiero:Irlanda Olimpika Komitato.png|jen ekzempla NOK-emblemo]]. Ĉe la anglalingvanoj, <nowiki>{{Infobox country Olympics}} forĵetiĝis, rekomendatas {{Infobox country at games}}</nowiki>. Povus esti plisimpligo... <!--Ampleksa listo resuma estas tiu de Turkio.--> :La ukraina [[Kalush Orchestra]] estas ekzemplo por <nowiki>{{vikidatuma listo|p-kodo=P527|modo=kaj}}</nowiki>. [[kantono Delta (Miĉigano)]], plej frua versio, kiel modelo de nova kantono-ĝermo. [ + <nowiki>|nomo_laŭ= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P138}}''</nowiki> ] [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/tutnova biografia ĝermo|tutnova biografia ĝermo]], NO: [[Karasjok]], frua versio... : {{Norvegio}}: ekzempla mikroĝermo lago: [[Evangervatnet]]. : {{Finnlando}}: [[Ceditaj areoj (Finnlando)]] - <nowiki>{{pluraj problemoj|informkesto|iwiki|vikiigu}} {{ĝermeto}}</nowiki> : {{Francio}}: por postrevoluciaj variaj loknomoj: Post la [[franca revolucio]] de [[1789]], kiam oni volis plene elradikigi ĉiujn kristanajn loknomojn, la loĝloko por kelkaj jaroj ricevis la fantazian nomon ''..'' (".."). : ekzemplo de mallibera emblemo: [[:Dosiero:Irlanda Olimpika Komitato.png]] : [[Uzanto-Diskuto:Badak Jawa|pri dubindaj ruĝaj ligiloj]] : konvencioj de Monato (https://www.monato.be/konvencioj.php) : p971: kategorio kombinas temojn : p4566: vikimedia enprena retligilo : banderoloj super paĝoj: se ne taŭgas, subpremu per ":|sen banderolo= jes". <!-- eltondita kaj rektigita taillé et redressé cropped and and straightened geschnitten und begradigt https://unalengua.com/ipa-translate +++ ... Oficiala paĝo en la retejo] ''[[facebook]]'' ({{fr}}) Modelo por transpreno de pliaj informoj el vikidatumoj | latitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}} | longitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} justa uzo ekzemple: [[Nacia Muzeo de Bosnio kaj Hercegovino]] nurteksta emblemo: [[Somera Olimpiko 1992]] Kaj flanke: Moutichou supozeble estas Eŭropa volontula servo NURMAJUSKLO=KRIADO [de:Diskussion:Spielercharakter] Veljavoj: UN 14 jul. 2022 Kwamikagami Breslaŭo de: subteno fare de Wietek. ia: [[sesdekuma sistemo]] Arno, [[tunela efiko]] Narv., [[tombejo ĉe Kettwiger Tor]] Longh., [[Randal Kolo Muani]] kma. Domin., [[Oleata acido]] Pino. Por la 4-a ĝis 8-a de aprilo '23: Plenigindas ankoraŭ unuavice la navigiloj pri departemento Kaleza Markolo, Nordo, Aisne, Oise, Somme, Ĝirondio, Haut-Rhin kaj Drôme (intertempe ĉio pretas, ĉu?) --> Kaj fine, la ordo fine de paĝo estas: :1. Notoj :2. Referencoj :3. Literaturo :4. Vidu ankaŭ :5. Eksteraj ligiloj :6a Navigiloj :6b ŝablono bibliotekoj :6c sablono vivtempo :6ĉ ĉiuj kategorioj IHD de 2000, bona ligilo: [[Santo Antônio do Retiro]] LV: noto - Suda Kuronio aŭ Dienvidkurzeme havas bonajn vikidatumajn etikedojn. Forpreno de centoj da kestoj pri neekzistaj portaloj: mi matene la 12-an de sept. 2023 metis indignitan noton al sume 49 diskutpaĝoj, kaj en ĉiuj 49 tri tagojn pli poste, vespere la 15-an diplomatigis la lingvaĵon kaj pli konkretigis mian proteston. Vikidatumoj: kialoj pri evitindeco: ekzemple informfonto ne klaras ([[d:Q130285291]]), bildo de malbona kvalito ([[d:Q132769746]]), la fonto indikas ke la informo ne precize konatas ([[d:Q130285298]]), malpli preciza indiko ([[d:Q42727519]]), konfirmo de la referenco ne eblas ([[d:Q21655367]]), konate nefidinda fonto ([[d:Q22979588]]) -- [[d:Q52105174|listo]] Ŝablono "CURRENTYEAR" jam funkcias en Esperanto: <nowiki>{{LOKAMONATONOMO}} {{LOKAJARO}}</nowiki> == Listo de farindaĵoj == * plenigi ruĝajn ligilojn en [[Louis-Nicolas Clérambault]] kaj krei paĝon [[Jacques Berthier]] (ne Jacques Bergier, GL 154, 156, 168.1, 286, 321, 345.2, 445, 446, 386, 390, 618.2, 634.2, 657.6). Noteto: [https://gov.genealogy.net/item/show/TPKKOVJN79TB Ŝtepkov Stepkau], [https://mapcarta.com/de/18499296 Dolny Lazany Unter Losau] [https://www.wikidata.org/wiki/Q77034024 Oponešice Oponeschitz] [https://gov.genealogy.net/item/show/OPOICEJN79TA *] : Uzanto arbarulo, usonano ''Silvio Curtis'', mis"ĝustigis" la tekston [[Delfo]] en okt. 2023. * Mutichou multe aktivis por marborda Ĉarento proks. en 2014, sed poste ne plu, evidente ĉar la montego pri aliaj mankaj komunumaj artikoloj en Francio aspektis supergranda... == Ĉu aŭ kiel uzanto registris sian sekson en vikipedio == Multaj uzantoj ne aparte elektas biologian aŭ [[Socia sekso|"socian" sekson]] en vikipedio - fakte temas nur pri la lingva, [[gramatika sekso]] - kaj aŭtomate estas senseksaj. Sed se indikiĝas biologia sekso, tiam la ŝablono {{ŝ|GENDER:nomo|li|ŝi|ŝi aŭ li}} malkaŝas kion la uzanto notis en siaj teknikaj preferoj. <!-- {{GENDER:x|li|ŝi|ŝi aŭ li}} --> == Vandalaĵoj == [[:de:Wikipedia:Vandalismusmeldung/Archiv/2023/09/23|germane je 2023 09 23]] == mapo de SAT-amikaro == La esperanta mapo de SAT-amikaro pri eŭropa franclingvio en arkivigita formo, kiel notita en la paĝo [[Metz]]: [https://web.archive.org/web/20230423070506/https://satesperanto.org/eldonkooperativo/IMG/jpg/Mapo201107.jpg artikolo "Esperanta mapo de Eŭropa franclingvio"] en retejo de la asocio [[SAT-Amikaro]], la franclingva branĉo de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], arkivigite laŭ stato de aprilo 2023. == Kaj mapoj sendepende de informkesto == Pri sendependa skaligebla mapo vidu [[Gonnoscodina]] en Sardio, kaj pri sendependa reliefa mapo la vilaĝeton [[Woolsthorpe-by-Colsterworth]] de Newton: <pre> {{Situo sur mapo|Anglio|Floso=left|Titolo=|Teksto= | Lat-g = 52 | Lat-m = 48 | Lat-s = 35 | Lat-dir=N | Lon-g = 0 | Lon-m = 37 | Lon-s = 43 | Lon-dir=U | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} </pre> Uzata en teksto [[Mangone]], pri kiu ne ekzistas ajna bildo en la komunejo, rezultas {{Situo sur mapo |Italio Kalabrio |Floso=left |Titolo={{centre|situo de Mangone en [[Kalabrio]]}} | Lat-g = 39 | Lat-m = 12 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N | Lon-g = 16 | Lon-m = 20 | Lon-s = 0 | Lon-dir=E | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} <pre> {{Situo sur mapo |Italio Kalabrio |Floso=left |Titolo={{centre|situo de {{paĝonomo}} en [[Kalabrio]]}} | Lat-g = 39 | Lat-m = 28 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N | Lon-g = 16 | Lon-m = 20 | Lon-s = 0 | Lon-dir=E | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} </pre> kun ebla noto <pre> <!-- la sekva aldona mapo precipe metiĝas ĉar absolute mankas iuj uzeblaj bildoj en la komunejo --> </pre> <span style="font-family: Papyrus; font-size: 12pt"><font style="color: black"> Bela tekstero en literaro "Papiro" </span> <hr> {{ŝ|Ludovica}} {{ŝ|polurinda|la teksto parte malfacile kompreneblas. Aparte pri temo tiom esotera necesas plejeble klara lingvaĵo. Ĝeneralan noton vidu diskutpaĝe|listigi=ne}} == Tabelomodelo == : {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! rowspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | lando ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | loĝantaro ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | MEP ([[Malneta Enlanda Produkto|nominala]]) ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | MEP ([[Aĉetpova egaleco]]) ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | [[indico de homa disvolviĝo]] 2021 |- ! en milionoj!! en la mondo ! en milionoj da [[USD]]!! en la mondo ! en milionoj da [[USD]]!! en la mondo ! indico!! loko |- |} pri koreaj latinliterigoj Yale/McCune/RT vd. [[:de:Diskussion:Yoon Suk-yeol|Yoon Suk-yeol]] == Listo de biografioj, forigataj el la ĝenerala spaco laŭ decido de [[VP:FA]] == La listo teknike ankoraŭ utilas por iom-post-ioma revizio de ĉiuj notitaj biografioj. Post revizio eblas forviŝi la titolojn el la listoj, kiuj do laŭgrade malgrandiĝos.... {| cellspacing="0" |- |- bgcolor="#ffeebb" |&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - A|A]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - B|B]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - C|C]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĉ|Ĉ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - D|D]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - E|E]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - F|F]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - G|G]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĝ|Ĝ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - H|H]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĥ|Ĥ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - I|I]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - J|J]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĵ|Ĵ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - K|K]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - L|L]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - M|M]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - N|N]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - O|O]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - P|P]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Q|Q]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - R|R]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - S|S]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ŝ|Ŝ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - T|T]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - U|U]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ŭ|Ŭ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - V|V]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - W|W]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - X|X]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Y|Y]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Z|Z]]''' |} Noto pri Hans Wingen, jen intersavite http://www.ipernity.com/blog/bernardo/137656 Propra verko alŝutita al eo-vikio, sen premo nepre ŝovi ĝin al la komunejo, kiu ne en ĉiu kazo estas bona ŝovo: {{ŝ|Propra|GFDL|NK=1|cc-by-sa-3.0}}. Vidu ankaŭ [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Migrado de la licencoj GFDL al GFDL + krea komunaĵo 3.0 por loke stokataj bildoj diskuton de sept. 2024 pri granda projekto realigi migradon de GFDL al GFDL+CC en eo-vikio]]. == Taglibro == :7-a de decembro 2023: vastigoj de la komunumoj de [[distrikto Höxter]] :8-a kaj 9-a de decembro 2023: vastigoj de la komunumoj de [[provinco Leĉo]], [[Apulio]], kun loĝantaroj de 2023, ankaŭ metitaj ĉie en vikidatumoj, kaj metoj de bildoj :10-a de decembro: 2/3 pri komunumoj de [[provinco Salerno]], [[Kampanio]], nur kontrolo ĉu ĉiuj ecoj de kontentiga ĝermo estas, kaj adapto de bildoj; kontrolo de bildoj sub justa uzo :11-a de decembro: lasta triono pri komunumoj de [[provinco Salerno]]; :12-a ĝis 17-a de decembro: finoj de diskutoj pri alinomendaj artikoloj :18-a de decembro: kelkaj urboj kaj kantonoj de Usono :19-a de decembro: aktualaj loĝantaroj de ĉiuj komunumoj de Germanio al stato fine de 2022 :20-a kaj 21-a de decembro: alinomendaj artikoloj - vasta arkivigo :22-a kaj 23-a de decembro: diskuto pri forigendaĵoj, romanco kaj romantikismo :24-a de decembro: Hungario kaj orienta Pollando :25-a de decembro: informkestoj pri futbalo :26-a de decembro: diversaj, i.a. Volodimir Pacjurko kaj Himno de Ukrainio, Kromsigno :27-a de decembro 2023: temoj pri Kolombio :28-a kaj 29-a de decembro: [[ILEI]], branĉoj kaj aktivuloj, britaj/francaj esperantistoj ‎ :29-a ĝis 30-a de decembro 2023: komunumoj de graflando [[Surrey]] (GB) kaj [[provinco Romo]] (IT) :31-a de decembro 2023: komunumoj de la [[provinco Latino]] (IT) :1-a ĝis 2-a de januaro 2024: komunumoj de la [[provinco Frozinono]] (IT) :3-a ĝis 4-a de januaro 2024: komunumoj de la [[provinco Viterbo]] (IT), multaj paĝoj komenciĝantaj per "Sant'Angelo..." :5-a de januaro 2024: komunumoj de la [[arondismento Rouen]] (FR) komencitaj, [[Komitato de UEA 1980-1983]] kaj ĉirkaŭaj temoj :6-a ĝis 7-a de januaro: komunumoj de [[distrikto Neunkirchen]] (AT), aŭstraj/svisaj/nederlandaj esperantistoj :7-a ĝis 10-a de januaro: komunumoj de la [[arondismento Rouen]] (FR) finitaj, sume estas 216 artikoloj :10-a kaj 11-a de januaro: malaperintaj komunumoj de [[Manche]] (FR), komunumoj de la arondismento Dieppe (A-E) :11-a ĝis 12-a de januaro: komunumoj de la provinco Rieti finitaj (O-Z), nun ĉiuj komunumoj pri [[Latio]] (IT) aktualas :12-a ĝis 14-a de januaro: komunumoj de la arondismento Dieppe (F-Z) finitaj, sume estas 343 artikoloj ... :23-a ĝis 26-a de februaro: 200 artikoloj pri [[provinco Pavia]] ektraktitaj, la kampo neniel pretas, sed pluajn levojn al artikolaj ĝermoj mi faros ne per kampanoj de tutaj tagoj, sed iom post iom, en grupoj de eble dek paĝoj - la ne jam traktitaj artikoloj jam estas sen eraroj, nur estas ĝermetoj kun tro malmulta enhavo. samtempe: paĝoj pri dulingvaj Esperanto-vortaroj samtempe: multaj malatentataj tekstoj de la listo [[Uzanto:RBT/Enkategoriigoj/Naskiĝintoj kaj mortintoj/Listo2|'''"listo2"''']]. ... :fine de aŭgusto 2024 [[provinco Gvadalaĥaro]] ĝis A-P, pretaj, Q-T nur parte, aktualaj loĝantoj sube mankas (T sen kontrolo de poŝtkodo), U-Z nur baze ektraktita informkeste... === Atentindaj paĝoj 2025 === * [[Ĝardenoj de Herrenhausen]] (2925-8-27) == Subpaĝo ankoraŭ == * [[Uzanto:ThomasPusch/olimpikaj teamoj liste]] * tre dubindaj alidirektigoj: [[Specialaĵo:Kontribuoj/Yeagvr]] (ĝis 2019 je nomo Mvvnlightbae), naciisma italo, laŭ propra aserto ne komprenanta Esperanton, sed la homo sukcesas verki kompreneblajn redaktoresumojn, do tamen iomete regas la lingvon * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Prettau&diff=prev&oldid=8552591 foje indas bremsi casteloboton (jen fine de 2023)]. * pri novaj aktoraj biografioj modeloj povas esti [[Grayson Perry]] aŭ [[Trevor Noah]] de 2024-09-39. * unua resumo dum revizio de jaraj listoj povas esti "enpaĝigo laŭ la aliaj listoj - ĉiuj eventoj de sama jaro al unu linio, kaj komenco de koncizigo" * [[/Ukr]] * polaj distriktoj: plej bone ekhavi norman historian ĉapitron, surbaze de [[Tuchola]], sed kun konsidero de [[reĝa Prusio]] == Referencoj == {{referencoj}} == Fonto == * La unua versio de tiu-ĉi teksto ekestis surbaze de la germana koresponda vikipedia artikolo laŭ la stato de la 16-a de oktobro 2024. <ref name="PIV">[https://vortaro.net/#aedo_kd artikolo ''aedo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la eldono de 2002, presita eldono, paĝo 50</ref> {{referencoj}} {{ŝ|polurinda|mankas ĉia informkesto, iuj grafikaĵoj, eksteraj ligiloj, referencoj: tiel ĉi la malmultaj frazoj donas malmultajn informojn|listigi=ne}} == Atentendaj diskutoj == [[dosiero:Kontakto 1987 - la kvar kategorioj de facileco.png|eta|5ra|<!--la dokumenta eltondaĵo ĉiukaze estu en uzo, tial mi jen metas ĝin ankaŭ ĉi-tien-->]] * [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj/Arkivo/2021#Kategorio:Urboj de Germanio laŭ alfabeto]] * [[Kategorio-Diskuto:Malfermaj stelamasoj]] {{farite}} 2024-11-01 * {{flago|Italio}} [[Kategorio-Diskuto:Komunumoj de Italio]] * {{flago|Japanio}} [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]] :: Resume: Aparte problemaj estas '''Aiĉi''' 0 kun [[Nagojo]], '''[[Diskuto:Gubernio Ĉiba|Ĉiba]]''' 1 ([https://www.monato.be/2003/008142.html Monato 2003]), '''[[Diskuto:Gubernio Hiogo|Hiogo]]''' 0 kun [[Kobeo]], '''[[Diskuto:Gubernio Ivate|Ivate]]''' 0 kun [[Morioka]], '''[[Diskuto:Gubernio Jamaguĉi|Jamaguĉi]]''' 0 kun [[Ŝimonoseko]], '''[[Diskuto:Gubernio Jamanaŝi|Jamanaŝi]]''' 2 (E-domo, blog), '''[[Diskuto:Gubernio Kagavo|Kagavo]]''' 0 kun [[Takamacu]], '''[[Diskuto:Gubernio Mijagi|Mijagi]]''' 0 kun [[Sendajo]], '''Sajtama > [[Diskuto:Gubernio Saitama|Saitama]]''' 0, '''[[Diskuto:Gubernio Ŝiga|Ŝiga]]''' 1 (JEK 2016) kun [[Ocu]], '''[[Diskuto:Gubernio Ŝimane|Ŝimane]]''' 2x (Monato + ES Kebekia) kun [[Macuo]] kaj '''[[Diskuto:Gubernio Toĉigi|Toĉigi]]''' 2. * [[Ribelo de Grandpolujo]], [[komisiono por trovo de loknomoj]] * [[/redaktoresumoj]] * noto pri miks-lingvaj fantaziaj "pseŭdovortoj" en la diskuto pri [[Zábřeha montetaro]]. * Ĉiba, budhisma templo en [[Jocukaidō]] * por eble postaj paĝoj: [[/stacio Omija|stacio Omija]] * dubindaj orfoj/ĝermetoj/malaktualaj: [[aglomeraĵo de Kielce]], [[aglomeraĵo de Poznano]] * Kial [[Holon]], ne Ĥolon kiel estas skribite? * Roberto kaj Narvalo pri [[Theodore von Kármán]] * Petr: kio pri [[Fervojlinio Šumperk–Krnov]] * strangaj ligiloj en paĝo [[Sidamoj]] * kion fari per {{ŝ|Laŭĝenro}} de Airon90... * [[/gazetejo.org]] * [[/uzanto pruno]] * Ekzemplo [[Rehden]]: {{Tiu ĉi artikolo|temas pri la komunumo ''Rehden'' en nordokcidenta Germanio. Samnoma komununumo ĝis 1945 ankaŭ ekzistis en nordorienta Germanio: sekve de la [[dua mondmilito]] ĝi doniĝis al la komunisma [[Pola Popola Respubliko]], la germana loĝantaro estis forigita kaj nun la loĝloko nomiĝas [[Radzyń Chełmiński]].}} * [[/ne sovaĝan esperantigon]] == Plia kopiebla atentiga kesto == {{polurinda|en la paĝo listiĝis amase tro da fotoj kaj grafikaĵoj, kompare al la malgranda teksto. Necesus elekto, aparte al tiuj fotoj kiuj vere temas pri tiu ĝi loko kaj ne montriĝas ankaŭ en aliaj paĝoj. Ankaŭ eblas meti iujn 4-5 fotojn al vikipedia galerio (tiun trukon ĉi tie jam aplikas la 4 fotoj ĉiuj nomataj "plaĝo en Ustka")...|listigi=ne}} {{polurinda|la informoj ĉi tie estas de 2006, de antaŭ 19 jaroj! Ĉu ankaŭ la indiko pri la estro tiom aĝas? Ĉiukaze aktualigo nepras|listigi=ne}} == Aktualigenda == Tia ŝablono ne estas esperante, sed jes ja angle [[:en:Template:Update]], france [[:fr:Modèle:Mettre à jour]], hispane [[:es:Plantilla:Desactualizado]] ktp - tial la ŝablonoj por enkopiado en tiujn vikipediojn estu ĉi tie. == Agendo == Necesus kontroli la fonton de [[Vladimir Sutkovoj]] se ĝi denove legeblos. 2025 09 16 :Ankoraŭ la fonto ne relegeblas, eble ĝi definitive mortis. 2025 09 27 TP Oktobre, novembre, decembre same. Sendube ĝi definitive mortis, ankaŭ la itala baza datumbaza retejo everk.it, kaj ankaŭ sendepende de tio propra retejo de ALE. 2026 01 12 TP * [[Diskuto:Adidas Al Rihla (pilko)]] 2026 01 12 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno * [[Diskuto:Peskaro]] temo "fotomuntaĵo", tasko por roboto, 2026 01 13 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno * [[Uzanto-Diskuto:Super nabla#Naskis v naskiĝis]] 2026 01 16 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno == Sporto == Jen unua ekzempla teksto pri plej bona turnira manpilkistino: [[Linnea Torstenson]] en 2010. [...] ", post kiam la antaŭajn 4 jarojn li jam estis membro en la nacia teamo de sub-17-jaruloj kaj aliaj junulaj naciaj teamoj" == Modeloj == :Por ĝemelaj komunumoj en Germanio ekzemple [[Bad Honnef]] (kutime kun franca kaj orientgermana partnero kaj ankoraŭ iuj aliaj) :Por uzo de "informkesto monto" vidu la ekzemplan paĝon [[Mount Bartle Frere]], kie ankaŭ estas ekzempla teksto kun uzo de pluraj vikidatumaj parametroj. :Se tre mankas ĉia bildo kaj la informkesto ne bezonas la bildo p18: [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|eta|maldekstra|300ra|{{ŝ|centre|komunuma impreso}}]] == NRV == Plene ne ekuziĝis ĝis nun la navigiloj * {{ŝ|urba regiono Aachen}} - jam {{farite}} 2026-01-24 * {{ŝ|distrikto Ennepe-Ruhr}} * {{ŝ|distrikto Euskirchen}} * {{ŝ|distrikto Gütersloh}} * {{ŝ|distrikto Herford}} * {{ŝ|distrikto Hochsauerland}} * {{ŝ|distrikto Kleve}} * {{ŝ|distrikto Lippe}} * {{ŝ|distrikto Mark}} * {{ŝ|distrikto Minden-Lübbecke}} * {{ŝ|distrikto Mettmann}} * {{ŝ|distrikto Neuss}} * {{ŝ|distrikto Oberberg}} * {{ŝ|distrikto Olpe}} * {{ŝ|distrikto Recklinghausen}} * {{ŝ|distrikto Rhein-Erft}} * {{ŝ|distrikto Rhein-Sieg}} - jam {{farite}} 2026-01-24 kaj * {{ŝ|distrikto Wesel}}. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:21, 24 jan. 2026 (UTC) == NDS == Por la somero: en [[Rastdorf]] ĉe Werlte kaj [[Stavern]] ĉe Sögel ankoraŭ tre mankas fotoj... == Taksonomio == Ekzemple por informkesto vidu la paĝon [[Gerbero]]. == {{ŝ|orfa}} == [[:kategorio:Orfaj artikoloj pri Ĉeĥio]]: post malorfigo de kelkaj tekstoj ankoraŭ restas tie kvar paĝoj je 2026-01-31: : [[Bierfarejo U Fleků]]: TRI ligiĝoj : [[Domo de Faŭst]]: UNU : [[Ekspoziciejo Ĉe Hibernoj]]: UNU : [[Gastejo Ĉe Kaliko]]: UNU : [[Hiberna strato]]: TRI : [[Iama Doganejo "Na Výtoni"]]: UNU : [[Jungmann-placo]]: TRI : [[Meza industria lernejo Ostrava-Vítkovice]]: NUL : [[Nacia Avenuo]]: TRI : [[Slava Domo]]: DU : [[Vilao Ameriko]]: UNU Permane forigi la ŝablonon, sen ke io ŝanĝiĝis pri la situacio, estus neakcepteble. === Aktuala diskuto === * [[Ŝablono-Diskuto:Oficiala retejo]] 2026 2 3 * pri ruĝaj ligloj de 9 2005 de mirmal en [[Čestmír Vidman]] - vidu diskutpaĝan noton de 2026 3 5. * kaj pri tre dubindaj pseŭdovortoj "Schwarzenbergoj", "Schwarzenbergidoj", "Rožmberkidoj", teksto fakte ĝuste kreita en 2008 de Pavla D kiel [[Rožmberk (familio)]], kaj "Eggenbergidoj" vidu en [[Diskuto:Schwarzenberg (dinastio)]]. La uzoj de la pseŭdovortoj estas forprenitaj. - Cetere: Petr jam ekz. dum 2009 en [[diskuto:Fratoj Mašín]] disputis kontraŭ Narvalo kaj Paul P pri nepra volo enkonduki arbitrajn esperantajn vortojn sen vortaraj referencoj kaj kun neesperantaj literoj, sed ne konvinkis ilin ambaŭ - kompreneble. * ne forgesi: en teksto [[Sylla Chaves]] ankoraŭ la librotitoloj devos nigriĝi, se ne okazos miraklo 2026 3 12 === Problemaj orfoj kaj ĝermetoj === * [[Transigo de flu-kvanto]] 2026 2 27 * [[TERYT]] nur ĝermeto, ne orfo * [[/listoj de probable forigendaj dosieroj]] === Orfoj === * kaj barata retejo [[Anmol Ratan]] pri la malorfigo Ĉi tiu teksto estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ neniu ajn alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). Mi ne havas ideon pri iu paĝo, de kiu eblus konstrui ligilon ĉi tien. Ĉu iu alia havas iun ideon? :Ĉi tiu teksto estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ nur unu alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). :Ĉi tiu teksto pri kino estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ nur unu alia artikolo ligis al ĝi. Nun jam estas tri ligiĝoj. Se estus kvar, pli bone kvin, estus sufiĉe. ::Ĉi tiu artikolo ankoraŭ estas [[vikipedio:orfo|orfa]], ĉar malmultaj aliaj artikoloj ligas al ĝi: nun estas '''du''' ligiloj de aliaj artikoloj kolektitaj (atentu ke diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkulkiĝas kiel artikoloj): se estos 4 aŭ 5 ligiloj, eblos forpreni la ŝablonon {{ŝ|orfa}}. :::La hodiaŭ farita teksto jam pene estas ligata el '''kvar''' aliaj artikoloj (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. ::::Nun 12 aliaj artikoloj ligas al la teksto - la ŝablono {{ŝ|orfa}} povas forpreniĝi. '''Orfoj pri kino''': reĝisoro {{ŝ|vikidatuma listo|p-kodo=P57|modo=kaj|parameter=link}}, aktoroj p161 - pli detalan liston de la aktoroj vidu en la informkesto. == Ĝermoj kaj ĝermetoj == * ne jam trovitaj: [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]] == Italio kaj Francio == * Italio: [[provinco Grosseto]] - principe la 18 paĝoj de A ĝis M estas ampleksigitaj, la restaj 10 paĝoj de O ĝis Z ankoraŭ ne; [[provinco Mantova]] - pri ĉiuj 70 paĝoj la unua ŝtupo de riparo informkesto estas farita, krome nenio. * [[Francio]]: pri [[arondismento Poitiers]] la unuaj 44 paĝoj de entute 83 estas finfaritaj. (ĉ. la 14-a de febraro, la valentena tago) Stato de 2026 03 08, la komunisma tago de virinoj. == Antaŭ nia erao == En la 4-a jc. a.n.e. mi vidis paĝojn 300-360, en iuj sukcesis pli, en aliaj malpli aldoni, sed 361-399 tute ne jam vidis. === Referenco poŝatlaso === :[[dosiero:Pictogram_voting_delete.svg|20ra]] Ekz. [[Batumi]]: La referenca esperantlingva "[[Poŝatlaso de la mondo]]", Prago 1971, en siaj mapoj esperantigas iujn kaj latinliterigas aliajn loknomojn, kies originaj nacilingvaj formoj estas ne-latinlingvaj. En la mapo 20 ĝi indikas la urbon je la origina nomo "Batumi", nur latinigita. :[[dosiero:Pictogram_voting_delete.svg|20ra]] Ekz. [[Irkutsk]]: La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Irkutsk'' en la mapo 15 kaj 15b - latinlitere, sed ne esperantigite. :[[dosiero:Symbol_confirmed.svg|20ra]] Ekz. [[Osako]]: La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, dokumentigas esperantigon "Osako" en la vasta, du-paĝa mapo 24, kaj same en listo en paĝo antaŭ tiu du-paĝa mapo. ..., via demando estas tute pravigita. [[PIV]] 1970-2020 kaj [[Reta Vortaro]] ne mencias la lokan monton, ankaŭ en neniu alia du-lingva vortaro mi trovis indikon pri esperantigo ''xxx'', la esperantlingva literatura kaj gazetara serĉilo ''tekstaro.com'' ne trovas ĝin kaj eĉ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, kiuj dokumentigas multajn esperantigojn, sed ne esperantigas ĉiujn urbojn/lagojn/montojn ktp, ne mencias ĝin. Tial ĝis iu trovas konvinkajn ekstervikipediajn referencojn pri ekzisto de esperantlingva formo "xxx" devas esti la hipotezo ke tiu esperantigo probable tute ne dokumentiĝas kaj ne ekzistas. Esperanto '''ne''' funkcias tiel ke oni simple prenas ĉiujn vortojn de ĉiuj lingvoj, al ĉiuj substantivoj algluas o-finaĵon, al ĉiuj adjektivoj a-finaĵon ktp. kaj rezultas vortotrezoro kiu estas 10 000-foje pli granda ol ĉiu vortotrezoro de nacia lingvo. Tia lingvo estus koŝmare nekomprenebla. Do, tute klare - ĝis trovo de konvinkaj referencoj - la monto itale nomiĝas ''aaa''. Salutas == Enhavtabeloj == {{ŝ|TOC-dekstre}}, ekzemple, kaj <nowiki>__NOTOC__</nowiki> por subpremi enhavtabelon. Noto: [[uzanto:Chojus321]] Noto1: baza informkesto en la komunejo: <nowiki>{{Wikidata Infobox}}</nowiki> == Diversaĵoj == Claudio Pistilli: [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/listoj de probable forigendaj dosieroj]] en la [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] AI: [[:de:Wikipedia:WikiProjekt KI und Wikipedia/Erkennung KI-Einsatz]] Fari vikidatumerojn pri neesperantistaj usonanoj pri kiuj wiki.en kaj vikidatumoj ne interesiĝas: ĉe [[Joseph F. Foster]] eblis, ĉe [[Bruce Wilson]] ne. Minuskloj de i.a. universitatoj en francaj titoloj de vikidatumoj, ĉi tie pri [[universitato Cornell]] la 26 mar. 2026: ''(1) La minuscule ici est une convention typographique franco-française non adoptée par les autres pays francophones, lesquels mettent une majuscule pour leurs propres universités, et Wikidata en français n'est pas destinée à l’usage exclusif de la France; (2) le choix typographique d’une majuscule dans la langue d’origine appelle tout naturellement sa traduction par une majuscule également en français.'' Tiun argumentadon mi povas facile sekvi. Pri elegantaj navigiloj vidu la paĝon [[Diskuto:Schwarzenberg (Aŭstrio)]]. Episkopujo Majenco > [[diocezo Majenco]]. Dogmoteologio > [[Dogma teologio]] {{ŝ|aŭt}} faras {{aŭt|Majuskletojn}}. <nowiki>{{teksto en skatolo - komenco|1=temo}}{{teksto en skatolo - fino}}</nowiki> Mi mem ekz. fuŝis pri Nurenbergo en teksto [[Steigerwald]]. Germana komunumaro: centro [[Freren]], simpla membro ekz. [Beesten]]. == Medicinaj temoj == Inter la vario de drogoj produktitaj de [[Novartis]], [[metilfenidato]] (ankaŭ jam farita de Sj1mor en 2026 05 29, post kiam mi faris mian privatan noton ĉi tie) vere meritus propran artikolon. Teorie nova esperanta teksto ankaŭ malforte bonvenus por la [[borso]] de [[Mumbajo]], do [[borso de Mumbajo]], kaj pri la du antaŭaj firmaoj, [[Sandoz]] kaj [[Ciba-Geigy]]... La nova teksto [[Ĥirurgia operacio]] ankoraŭ bezonas tekston [[incizo]]. == Atentindaj tekstoj == * [[Marja-Sisko Aalto]] (ekde 2026 05 21) - {{Uzanto2|Näin on näreet}} * [[Augusto Cancela de Abreu]], Salazar-diktaturo en Portugalio kun malpermeso de Esperanto. * [[Diskuto:Ŝvabaĥo]] pri skribo, teksto farita en majo 2009 per Petr. (2026 05 29) * demando pri stranga aludo en la noto pri [[Adolf Halbedl]] en EdE (2026 05 31) * la rezistanto kontraŭ naziismo [[Rupert Mayer]] ([[d:Q45283]]) aparte meritus tekston, iam ajn... Mirakle jam 2026 05 29 je 9 h UTK, nur tri horojn post kiam mi private notis lian nomon ĉi tie por mi, Sj1mor faris ĝerman tekston. Tio tre bonas kaj la ĝermo meritus ankoraŭ iam enhavan plivastigon. * nekompletaj taskoj: [[:Kategorio:Komunumoj de Malsupra Aŭstrio|pri la komunumoj de Malsupra Aŭstrio]] duobla retejo en vikipedio for - ĝis nun nur A-R. * La vorto katrastrala estas fantazia: [[Diskuto:Höflein]]. (2026 06 01, ĝustigita je 06 08) Kaj nomigo de estroj de tiaj loĝlokoj de Klosterneuburg malsaĝas: [[Diskuto:Maria Gugging]] (2026 06 01, nun fakte ne necesas ago, sed iam poste) * Pri titolo [[Hampstead]] sen aldonaĵo ... (2026 06 08) * Paĝo "Naŝvilo" nun jam estas ĉe [[Nashville]], sed en la teksto ankoraŭ uziĝas la dubinda esperantigo. Jam referencoj postuliĝis en 2015, denove en 2026 06 12. Post pliaj 1-3 monatoj eblas afiŝi tion ĉe VP:AA kaj poste elsarki la fantazian esperantigon, se ne iu ankoraŭ trovas defendajn referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:45, 12 jun. 2026 (UTC) == Pliaj modeloj == Modeloj por mikroĝermoj de usonaj aktoroj vire ekz. [[Colin Ferguson]], ine ekz. [[Jaclyn Smith]]. Por river(et)oj, jen en Bavario, sed same taŭga ankaŭ aliloke, ekzemple [[Wiesent (Regnitz)]] aŭ [[Aisch]]. == Fontaj / pruvigaj cirkonstancoj P1480 == * apud (Q21818619): approximate location – should be used with qualifier P1480 to indicate that value is close 6behsqs29q2pscwero01stu23k7f5ib Weinfelder Maar 0 461034 9400437 8567810 2026-06-12T17:31:02Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400437 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:maare.jpg|eta|maldekstre|la tri maaroj de Daun]] La '''Weinfelder Maar''', esperante: ‚’’ maaro de Weinfeld’’’, aŭ nomita '''Totenmaar''' (esperante: ‚’’morta maaro’’’) estas [[maaro]] ĉirkaŭ 2 km sudoriente de la urbo [[Daun]] en la mezmontaro [[Ejfelo]] en la germana federacia lando [[Rejnlando-Palatinato]]. [[Dosiero:Weinfelder maar.jpg|eta|350ra|Weinfelder Maar vintre kun rigardo al la kapelo de Weinfeld]] La maara lago ekestis antaŭ ĉirkaŭ 10.500 jaroj dum [[fratomagma eksplodo]] aŭ [[vulkana vaporeksplodo]]. Ĝi estas ĉirkaŭ 525 m longa, 375 m larĝa kaj 51m profunda. La akva surfaco havas 16,8 ha. La maaro situas je alto de 484 m super marnivelo. La el [[tofo]] konsistanta natura remparo, kiu ĉirkaŭas la lagon, estas je sia okcidenta kaj suda flanko pli alta ol je sia norda kaj orienta. La plej alta punkto estas la monto [[Mäuseberg (Eifel)|Mäuseberg]] (alteco 561,2 m s.m) kun ekrigardturo kaj [[Maarkreuz]] (maara kruco). La areo de la lago estas [[naturprotektejo]]. Banado estas malpermesata.<ref>eifelreise.de: [http://www.eifelreise.de/index.php/touristische-ziele/maarevulkane/weinfelder-maar Weinfelder Maar]</ref> La nomo „Totenmaar“ („morta maaro“) venas de la proksima tombejo kaj kapelo el la 14a jarcento. Estas iama paroĥa preĝejo de [[Weinfeld]]. La vilaĝo estis [[forlasita loko|forlasita]] en la 16a jarcento pro la pesto, La loko lastfoje indikita en dokumento estis en jaro 1512. Ankaŭ ekzistas legendo pri la malapero de la vilaĝo kaj iam ekzistanta burgo. La kapelo kaj la ĝin ĉirkaŭanta tombejo hodiaŭ estas uzata de la komunumo [[Schalkenmehren]]. Troviĝas en la tombejo la tombo de [[Pit Kreuzberg]], konata regiona pentristo. == Bildaro == <gallery> Dosiero:Weinfelder-Maar-Sommer-2010.jpg|somere Dosiero:Kapelle am Weinfelder Maar.jpg|la kapelo apud la maaro Dosiero:KapelleFriedhofWeinfeld.jpg|la kapelo de Weinfeld kun rigardo al la tombejo Dosiero:TotenmaarEifel.JPG|malfrusomere Dosiero:Weinfeldermaar.jpg|frusomere </gallery> == Literaturo == * Werner P. d´Hein: ''Nationaler Geopark Vulkanland Eifel. Ein Natur- und Kulturführer.'' Gaasterland-Verlag, Düsseldorf 2006, ISBN 3-935873-15-8 == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} <!-- {{Navigationsleiste Naturschutzgebiete im Landkreis Vulkaneifel}}--> {{Koordinato|NS=50/10/35/N |EW=6/51/1/E |type=waterbody |region=DE-RP}} [[Kategorio:Akvejoj en Rejnlando-Palatinato]] [[Kategorio:Akvejoj en Rejnlando]] [[Kategorio:Geografio (distrikto Vulkaneifel)]] [[Kategorio:Naturprotektejoj en la distrikto Vulkaneifel]] [[Kategorio:Naturprotektejoj en Eŭropo]] [[Kategorio:Schalkenmehren]] [[Kategorio:Geografio de Germanio]] [[Kategorio:Rejnlando-Palatinato]] tawpoemhfls1fo90cm4ddqq53gname8 Via Movado 0 461815 9400454 9247929 2026-06-12T17:44:43Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400454 wikitext text/x-wiki {{Informkesto partio |koloro = oranĝkolora |esperanta nomo = Via Movado, antaŭa nomo ĝis oktobro de 2013 [[Movado de Palikot]] |propra nomo = Twój Ruch, antaŭa nomo ĝis oktobro de 2013 Ruch Palikota |emblemo = |emblemgrando = |estro = [[Janusz Palikot]] |bildo de estro = [[Dosiero:Janusz Palikot. 2.JPG|200ra]] |vicprezidantoj= |ĝenerala sekretario= |afergvidanto= |titolo de afergvidanto= |afergvidanto2= |titolo de afergvidanto2= |afergvidanto3= |titolo de afergvidanto3= |kasisto= |titolo de kasisto= |prezidentoj de parlamenta frakcio= |lando = Pollando |fondiĝo = [[1-a de junio]] [[2011]] |loko de fondiĝo= |dissolvo = |sidejo = ul. Fabryczna 16/22 lok. 24, 00-446 Warszawa |ideologio = [[socialdemokratio]], [[socialliberalismo]], [[kontraŭfaŝismo]], [[kontraŭklerikismo]], [[feminismo]], [[pacismo]] |parlamentaj sidoj= |titolo de parlamentaj sidoj= |ŝtata ĉiujara subvencio= |membroj= ĉ. 40 mil (2011) |minimuma aĝo= |procentaĵo da virinoj= |internacia aliĝo = |internacia aliĝo1a= |internacia aliĝo1b= |internacia aliĝo2a= |internacia aliĝo2b= |ĵurnalo = |junulara organizaĵo = Ruch Poparcia Młodych (Junula Movado de Subteno) |studenta organizaĵo = |retejo = [http://www.ruchpalikota.org.pl ruchpalikota.org.pl] }} [[Dosiero:Konferencja prasowa 17.10.2012 07.JPG|220ra|eta|maldekstra|[[Wanda Nowicka]], Vicprezidantino de Pola Parlamento ([[Sejmo]]) dum la gazetara konferenco, la 17-a de oktobro 2012, en la Pola Parlamentejo]] [[Dosiero:Marek Siwiec 2009.jpg|220ra|eta|maldekstra|'''Marek Siwiec''', la vicprezidanto de [[Via Movado]], (foto el la jaro 2009)]] '''Via Movado''' (pole: ''Twój Ruch'') estas nova partio en pola parlamento, kiu ĝis oktobro de la jaro 2013 ekzistis kiel [[Movado de Palikot]].{{Informkesto politikisto |honora titolo = |nomo =Robert Biedroń |honora sufikso = |dosiero =Biedron-robert01a.jpg |grandeco de dosiero =250px |malgranda dosiero = |priskribo =pola [[GLAT]]-aktivulo kaj maldekstra politikisto,<br />membro de la [[Sejmo|Pola Parlamento]] |balota distrikto =Gdansko |plimulto = |dato de naskiĝo =[[13-a de aprilo]] [[1976]] |loko de naskiĝo =[[Rymanów]] apud [[Krosno]] |dato de morto = |loko de morto = |nacieco =[[poloj|polo]] |edzo/ino = |partio =[[Movado de Palikot]], de la oktobro 2013 [[Via Movado]] |rilatoj = |infanoj = |sidejo = |alma_mater = |okupo = |profesio = |religio =ateisto |subskribo = |ttt =[http://www.robertbiedron.pl robertbiedron.pl] |notoj = }} [[Movado de Palikot]] ({{Lang-pl|Ruch Palikota}}, RP) estas [[Pollando|pola]] [[politika partio]] starigita de [[Janusz Palikot]], registrita la {{daton|1|junio|2011}}. Apud la partio aktivas ankaŭ la asocio Movado de Subteno de Palikot (''Ruch Poparcia Palikota''), registrita la {{daton|18|oktobro|2010}}. En la parlamentaj balotoj en Pollando en [[2011]] la Movado ricevis 10,02% da voĉoj kaj enirigis en [[Sejmo]]n 40 parlamentanojn, de kiuj plejparto ne estis konata pro sia antaŭa publika agado. Movado de Palikot estas la tria forto en la pola parlamento post [[Civitana Platformo]] (207 deputitoj) kaj [[Juro kaj Justeco]] (157 deputitoj). Oktobre de la jaro [[2013]] estis ŝanĝita la nomo de la partio al [[Via Movado]]. == Programo == Inter 35 postuloj de la partio troviĝis i.a. enkonduko de la [[imposto|plata imposto]], malpligrandigo de la buĝeta deficito, redukto de [[burokratismo]], promociado de [[entrepreno|entreprenemo]], plialtigo de la aĝo de pensiiĝo, ĉesigo de instruado de la religio en lernejoj, liberaligo de la leĝo pri [[aborto]], financado el la [[ŝtata buĝeto]] manieron gravedigi ''[[in vitro]]'', enkonduko de [[registrita partnereco]], agordo de salajroj al laboro, egaleco de seksoj en la balotlistoj, enkonduko de la [[majoritata balotsistemo]], likvido de [[Senato]], kunligo de Agentejo pri Sociaj Asekuroj (''Zakład Ubezpieczeń Społecznych'') kaj Kaso de Agrikulturista Socia Asekuro (''Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego''), transdonado de 1% de [[malneta enlanda produkto|MEP]] por [[kulturo]], enkonduko de la regulo de "silenta akcepto" (aŭtomata akcepto de la peto direktita al ŝtataj instancoj kaze de manko de respondo post koncerna tempo), laŭleĝigo de la t.n. malfortaj [[psikoaktiva drogo|drogoj]], malplialtigo de la elspezoj por [[armeo]] ĝis 1% de MEP kaj ĉesigo de la partopreno en armeaj misioj. == Gravaj aktivuloj == * [[Janusz Palikot]] – eksa parlamentano de [[Civitana Platformo]], kiu fondis la partion kaj estas ĝia prezidanto kaj ankaŭ parlamentano de nuna [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] (Parlamento) * [[Wanda Nowicka]] - Vicprezidantino de nuna [[Sejmo]] (Parlamento), aktivulino por la [[virinaj rajtoj]], precipe ligitaj kun [[aborto]]. Ŝi finis la [[Universitato]]n en [[Varsovio]], la Klasikan Filologion (la latinan kaj la grekan), instruante la latinan kaj la anglan. La 17-an de oktobro 2012 ŝi persone partoprenis la inaŭguron de la Esperanto-ekspozicio kaj la Konferencon pri Esperanto en la Pola [[Senato]] organizitan de [[Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto]] kaj ŝi aliĝis al la kreita tiutage en Pola Parlamento [[Parlamenta Grupo Apoganta Esperanton (Pollando)|Parlamenta Grupo Apoganta Esperanton]]. * [[Robert Biedroń]] – aktivulo por [[GLAT]]-rajtoj, eksa prezidanto de [[Kampanjo Kontraŭ Gejfobio]] kaj ankaŭ parlamentano de nuna [[Sejmo]] (Parlamento), esperantisto. Dum sia junaĝo li frekventis [[Esperanto]]-kurson, kiel parlamentano en majo 2012 certigis la aliĝon al la kreota en Pola [[Parlamento]] Senat-Sejma Grupo Apoganta [[Esperanto]]n, kunlaboras kun anoj de [[Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto]] ([[EDE]]-PL) en [[Szczecin]], [[Gdynia]] kaj en [[Malbork]]. La 18-an de junio 2012 en la parlamenta oficejo en Gdinio / [[Gdynia]], ĉe la str. Mściwoja 9 okazis unuhora fruktodona renkontiĝo kun la anoj de [[EDE]]-PL [[Kazimierz Krzyżak]] kaj [[Eduardo Kozyra]]. Rezulte de la renkontiĝo en la E-etoso, parte eĉ en [[Esperanto]], la parlamentano preparos proponon de la [[rezolucio]] de Pola [[Sejmo]] okaze de la 125-jara Jubileo de Esperanto, do en julio 2012. Krome parlamentano strebos, ke la 6-monata [[Esperanto]]-kurso en Pola [[Parlamento]] (aparte en [[Senato]] kaj [[Sejmo]]) okazu komence de oktobro 2012 - kiun li ankaŭ frekventos por refreŝigi sian konon de Esperanto. La parlamentano planis unutagan ĉeeston dum la GES-3 ([[Grandpolio|Grandpolia]] Esperanta Somero) en [[Wągrowiec]] (la 1-an ĝis 4-an de julio 2012) - kie okazos la ĉefa en Pola [[Esperantio]] la ceremonio kun la inaŭguro de E-memorŝtono okaze de la 125-jara Jubileo. La Esperanto-memorŝtono estas la grandega 6-tuna ŝtonego kun bela, kolora, jubilea emblemo sur la blanka, marmora memortabulo. Lastmomente pro gravaj kialoj nuligis la partoprenon en GES-3. Li frekventas la renkontiĝojn de E-klubo ĉe "Riviera" en Gdinio. Antaŭ la oficiala inaŭguro en Pola Parlamento de la Senat-Sejma Grupo Apoganta Esperanton, E-ekspozicio kaj Konferenco pri Esperanto en Pola Senato li sendis la mesaĝon kun bedaŭro, ke li ne povos partopreni persone pro la oficiala ĉeesto en delegacio de Pola Sejmo en [[Londono]], petante ke Vicprezidantino de [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] Wanda Nowicka reprezentu lian partion (t.e. la [[Movado de Palikot]]) en tiu grava evento kaj ekde [[2013]] li estas la ano de [[Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto]] ([[EDE]]-PL). De la 30-a de novembro 2014 li estas Urbestro de [[Słupsk]]. * [[Anna Grodzka]] – aktivulino por la rajtoj de [[transseksulo]]j, mem ŝanĝinte sekson antaŭ kelkaj jaroj; nuntempe la sola transseksa persono en la mondo kiu estas parlamentano. Vivo: Ŝi naskiĝis kiel viro, ŝi nomiĝis Krzysztof. Ŝi decidis ŝanĝi sekson nur kiam ŝia filo estis plenkreska. La operacio okazis en [[Bankoko]]. Pri la tuta procezo de la ŝanĝo de sekso de Grodzka estis kreita filmo ''Trans-akcja'', produktita en [[2010]] de [[HBO]]. Ŝi finstudis psikologion en la [[Universitato de Varsovio]]. Poste ŝi laboris en la branĉoj eldona, reklama kaj poligrafia. Ŝi okupiĝis pri TV-serio- kaj filmproduktado, ankaŭ por la [[Pola Televido]]. Ĝis la jaro [[2011]] ŝi membris en [[Alianco de Demokrata Maldekstrularo]]. Socia kaj politika agado: Ekde [[2008]] ŝi gvidas fonditan de si mem Fondaĵon Trans-fuzja, kiu okupiĝas pri informado pri [[transsekseco]] kaj agado por subteni [[transseksulo]]jn kaj [[transvestulo]]jn. Ŝi estis ankaŭ vicprezidantino de la [[Varsovio|varsovia]] Urba Komisiono de Socia Dialogo pri Egaleca Traktado. En [[2011]] ŝi kandidatiĝis al la [[Sejmo (Pollando)|pola parlamento]]. Ĉe la balotlisto de [[Movado de Palikot]] en la [[Krakovo|krakova]] balotlisto ŝi okupis la unuan lokon. En la balotoj ŝi ricevis 19&nbsp;451 voĉojn kaj fariĝis la unua transseksa membro de la pola parlamento. Eksteraj ligiloj: * [http://www.annagrodzka.info Anna Grodzka – persona retpaĝo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111006185025/http://annagrodzka.info/ |date=2011-10-06 }} ([[pola lingvo|pl]]) {{Informkesto politikisto |honora titolo = |nomo =Anna Grodzka |honora sufikso = |dosiero =Anna Grodzka.jpg |grandeco de dosiero =250px |priskribo = membro de la [[Sejmo|pola parlamento]] |balota distrikto = Krakovo |dato de naskiĝo =[[16-a de marto]] [[1954]] |loko de naskiĝo =[[Otwock]] |dato de morto = |loko de morto = |nacieco =[[poloj|polo]] |edzo/ino = |partio =[[Movado de Palikot]], de oktobro 2013 [[Via Movado]] |rilatoj = |infanoj = |sidejo = |alma_mater = |okupo = |profesio = |religio = |subskribo = |ttt =[http://www.annagrodzka.info annagrodzka.info] |notoj = }} [[Kategorio:Politikaj partioj de Pollando]] [[Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2013]] 41zylp82qqkjbb1sxgiu0ejt9kjaj3o Winneburg 0 464579 9400443 7277772 2026-06-12T17:37:05Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + informkesto 9400443 wikitext text/x-wiki {{Informkesto burgo|Priskribo=la Winneburg rigardata de Wilhelmshöhe|Dosiero=Ruine Winneburg.jpg}} La '''Winneburg''', ankaŭ nomata ''Winnenburg'', estas la [[ruino]] de [[montburgo]] en la urbo [[Cochem]] ĉe [[Mozelo]] en la [[distrikto Cochem-Zell]], germana federacia lando [[Rejnlando-Palatinato]]. [[Dosiero:Winneburg Bergfried.jpg|eta|hochkant|Burgfrido, 2007]] == Literatur == * Alexander Thon, Stefan Ulrich: ''Von den Schauern der Vorwelt umweht… Burgen und Schlösser an der Mosel''. 1. Auflage. Verlag Schnell und Steiner, Regensburg 2007, p. 162–167. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Ebidat|489}} * Rekonstruktionszeichnungen [http://burgrekonstruktion.de/main.php?g2_itemId=2592/ frontal] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304042939/http://burgrekonstruktion.de/main.php?g2_itemId=2592%2F |date=2016-03-04 }} und [http://burgrekonstruktion.de/main.php?g2_itemId=2589 in der Draufsicht] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131231034814/http://burgrekonstruktion.de/main.php?g2_itemId=2589 |date=2013-12-31 }} von Wolfgang Braun [[Kategorio:Burgoj ĉe Mozelo]] [[Kategorio:Burgoj en Rejnlando-Palatinato]] [[Kategorio:Kulturmonumentoj en la distrikto Cochem-Zell]] kj3dbhonukfebk7c506wii89qwdndgk Nigra jakuo 0 464763 9400363 9383780 2026-06-12T13:47:40Z Arbarulo 135469 9400363 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Nigra jakuo |koloro = pink |dosiero =Black guan Bosque de Paz.JPG |dosiero larĝo = 260px |priskribo de dosiero = Nigra jakuo |regno = [[Animalo]]j ''Animalia'' |filumo = [[Ĥordulo]]j ''Chordata'' |klaso = [[Birdo]]j ''Aves'' |ordo = [[Kokoformaj]] ''Galliformes'' |familio = [[Kracedoj]] ''Cracidae'' | subfamilio = [[Penelopenoj]] |genro = [[Chamaepetes]] |specio = '''''C. unicolor''''' |statuso = LC |dunomo = ''Chamaepetes unicolor'' | dunomo aŭtoritato = [[Osbert Salvin|Salvin]], [[1867]] |vikispecio = |komunejo = |specioj de subdivizio = subspecioj |subdivizio2 = | dosiero larĝo=300px | dosiero2 larĝo=300px |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Nigra jakuo''' (''Chamaepetes unicolor'') estas specio de [[birdo]] de la familio [[kracedoj]]. Ĝi loĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC11.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.2) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=July 2021 |access-date=14-a de julio 2021 }}</ref> ==Sistematiko== La nigra jakuo konsistigas genron ''Chamaepetes'' kaj eble superspecion kun la [[Goudot-a jakuo]] (''C. goudotii'') de okcidenta Suda Ameriko.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, and K. J. Zimmer. Version 24 August 2021. A classification of the bird species of South America. American Ornithological Society. https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm alirita 24-an de aŭgusto 2021</ref> Oni ne konas [[subspecio]]jn.<ref name=cle>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/Clements%20Checklist%206.3.2%20December%202008.xls/view |titolo=Clements, J. F. 2007. ''The Clements Checklist of Birds of the World, 6a Eldono''. Cornell University Press. Elŝutebla el Cornell Lab of Ornithology |alirdato=2014-01-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091213052451/http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/Clements%20Checklist%206.3.2%20December%202008.xls/view |arkivdato=2009-12-13 }}</ref> La specinomo signifas "unukolora" en Latino. == Arealo kaj habitato == Nigraj jakuoj troviĝas de la {{Ill|lingvo=d|trad=Q3693409|eo=Montaro Guanacaste}} en norda Kostariko ĝis la okcidento de [[Kokleo (provinco)|Kokleo]] en Panamo. Ili loĝas en [[nubarbaro]]j de la ekologia zono [[talamankaj montaraj arbaroj]]. Ili preferas krutejojn kun modera, subtropika, aŭ tropika klimato, kutime inter 1000 kaj 2250 m super marnivelo, sed en iuj lokoj malsupren ĝis 800 m kaj en aliaj supren ĝis 3000 m.<ref name=BLGU-BOW/> Ili preferas densajn arbarojn, sed se oni ne ĉasas ilin, ili povas vivi ankaŭ en parte hakitaj zonoj.<ref name="Stiles">Stiles, F. Gary, kaj Skutch, Alexander F. 1989. ''A Guide to the Birds of Costa Rica''. Ithaca, New York: Cornell University Press. 119.</ref> Ili ripozas en grandaj, izolitaj arboj.<ref name=Stiles/> Ili ne facile transiras senarbajn spacojn, kaj ne atingas {{JN|arbara fragmento}}, kiuj estas tro malgrandaj aŭ tro disaj.<ref name="Forest">Guindon, Carlos F. 2000. "The Importance of Pacific Slope Forest for Maintaining Regional Biodiversity". En Nadkarni, Nalini M., kaj Wheelwright, Nathaniel T. (red.), ''Monteverde: Ecology and Conservation of a Tropical Cloud Forest''. New York: Oxford University Press. 435-437. [https://digitalcollections.bowdoin.edu/view/31157/]</ref> == Aspekto == [[Dosiero:A black guan.jpg|eta|maldekstra|[[Monteverde (Kostariko)|Monteverde]], [[Kostariko]]]] [[Dosiero:Black Guan.jpg|eta|maldekstra|En kanopeo en [[Kostariko]]]] [[Dosiero:Black Guan (6901504514).jpg|eta|maldekstra|Kapo de nigra jakuo]] La nigra jakuo estas facile rekonebla.<ref name="Ridgely">Ridgley, Robert S. kaj Gwynne, John A. 1989. ''A Guide to the Birds of Panama with Costa Rica, Nicaragua, and Honduras''. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. 113-114.</ref> Ĝi estas inter 62 kaj 69&nbsp;cm longa kaj proksimume kilogramon peza. La plumaro de plenkreskulo estas nigra, brila dorse kaj nebrila ventre. La senpluma vizaĝo kaj la bekobazo estas bluaj kaj brilaj, kaj la okulo estas ruĝa. La kruroj kaj piedoj estas pale ruĝaj. Junuloj estas similaj sed malpli brilaj, kun pli bruneca ventro, kaj nigreca aŭ malhele bruna vizaĝa haŭto.<ref>Rodríguez Mahecha, José Vicente; Nigel Hughes; Olga Nieto kaj Ana María Franco (2005) ''Paujiles, Pavones, Pavas & Guacharacas'': 58. Bogotá: Conservación Internacional. ISBN 958-97690-3-9</ref><ref name=BLGU-BOW>del Hoyo, J. and G. M. Kirwan (2020). Black Guan (''Chamaepetes unicolor''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.blagua1.01 alirita 26-an de septembro 2021</ref> == Kutimoj == ===Migrado=== Oni kredas, ke nigraj ĵakuoj estas plejparte nemigraj, sed ekzistas kelkaj indikoj, ke iuj individuoj migras malsupren dum la nereprodukta sezono.<ref name=BLGU-BOW/><ref>Chaves-Campos, Johel. 2003. "Changes in Abundance of Crested Guan (''Penelope purpurascens'') and Black Guan (''Chamaepetes unicolor'') Along an Altitudinal Gradient in Costa Rica." ''Ornitología Neotropical'' 14:195-200. [https://digitalcommons.usf.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1344&context=ornitologia_neotropical] </ref> ===Nutrado=== Ili manĝas ĉefe fruktojn de [[Arekacoj|palmoj]], [[laŭracoj]] kaj {{Ill|lingvo=d|trad=Q133307|eo=ardizio|teksto=ardizioj}}.<ref name=Stiles/> Studoj en Kostariko identigis almenaŭ 35 uzatajn speciojn. Kvankam plejparte ili loĝas en arboj, foje ili manĝas falintajn fruktojn sur la grundo.<ref name=BLGU-BOW/> Nigraj jakuoj estas ekologie gravaj kiel unu el malmultaj bestaj specioj, kiuj {{Ill|lingvo=d|trad=Q943313|eo=sema disportado|teksto=disportas}} la semojn de arboj kun grandaj fruktoj. Tial konservado de arboj dissemataj de ili verŝajne ne sukcesos se la arbaro ne estos sufiĉe kontinua por permesi ilian transiradon.<ref name="Forest/> ===Socia strukturo kaj reproduktado=== Nigraj jakuoj vivas unuope aŭ duope, aŭ familie dum la idoj estas junaj. Oni kredas ke la reprodukta sezono daŭras de februaro ĝis junio. La sola priskribita nesto estis platformeto el branĉetoj kaj folioj konstruita en bulo de [[epifito]]j en arbo 4,5 m super la grundo. La jakuino demetas po du aŭ tri ovojn.<ref name=BLGU-BOW/> ===Komunikado=== {{birdsong|url=https://www.xeno-canto.org/species/Chamaepetes-unicolor |species=nigra jakuo}} La krioj de la nigra jakuo inkludas pepojn en la reprodukta sezono, "malaltan, basan 'ro-ruu' aŭ tusecan 'kaŭr' ĉe perturbo", kaj alarmokrion ''cik cik...''. Aŭrore kaj krepuske ili faras signalon klakfrapante la flugilojn "laŭte, akre, kaj krake" dum glisado.<ref name=BLGU-BOW/> ==Konservado== [[IUKN]] taksas la nigran jakuon kiel Malplej Zorgigan. La totala nombro da plenkreskuloj estas laŭtakse inter 50 mil kaj 500 mil plenkreskuloj, kun malforta malpliiĝado pro ĉasado kaj detruado de arbaroj.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2021 |title=''Chamaepetes unicolor'' |article-number=e.T22678443A163464474 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22678443A163464474.en}}</ref> En Kostariko ili estas relative oftaj en konservejoj, sed en Panamo "sufiĉe multnombraj" nur en iuj lokoj. Tamen, eĉ en multaj lokoj kie ili estas oficiale protektataj, ili estas intense ĉasataj kaj manĝataj de homoj.<ref name=BLGU-BOW/> En tiuj lokoj ili estas maloftaj kaj timemaj. En lokoj, kie homoj ne loĝas aŭ ne ĉasas ilin, ili estas sentimaj kaj facile spekteblaj.<ref name=Ridgely/> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} ==Literaturo== *{{cite book |last1=Garrigues |first1=Richard |last2=Dean |first2=Robert |date=2014 |title=The Birds of Costa Rica (2-a eldono) |location=London |publisher=Christopher Helm}} *{{cite book |last1=Angehr |first1=George R. |last2=Dean |first2=Robert |date=2010 |title=The Birds of Panama |location=Ithaca |publisher=Zona Tropical/Comstock/Cornell University Press |isbn=978-0-8014-7674-7 |page=10}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=92&m=0 ''Chamaepetes unicolor''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090105060454/http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=92&m=0 |date=2009-01-05 }}, Birdlife International * [https://ebird.org/species/blagua1], ''eBird'' {{Birdoj}} {{Portalo Birdoj}} [[Kategorio:Kracedoj]] [[Kategorio:Kokoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] 5kik8tjx6wpg0l3026sh9vv4gj8qe1z 9400417 9400363 2026-06-12T16:15:00Z Arbarulo 135469 /* Nutrado */ 9400417 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Nigra jakuo |koloro = pink |dosiero =Black guan Bosque de Paz.JPG |dosiero larĝo = 260px |priskribo de dosiero = Nigra jakuo |regno = [[Animalo]]j ''Animalia'' |filumo = [[Ĥordulo]]j ''Chordata'' |klaso = [[Birdo]]j ''Aves'' |ordo = [[Kokoformaj]] ''Galliformes'' |familio = [[Kracedoj]] ''Cracidae'' | subfamilio = [[Penelopenoj]] |genro = [[Chamaepetes]] |specio = '''''C. unicolor''''' |statuso = LC |dunomo = ''Chamaepetes unicolor'' | dunomo aŭtoritato = [[Osbert Salvin|Salvin]], [[1867]] |vikispecio = |komunejo = |specioj de subdivizio = subspecioj |subdivizio2 = | dosiero larĝo=300px | dosiero2 larĝo=300px |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Nigra jakuo''' (''Chamaepetes unicolor'') estas specio de [[birdo]] de la familio [[kracedoj]]. Ĝi loĝas en [[Kostariko]] kaj [[Panamo]].<ref name=IOC11.2>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.2) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=July 2021 |access-date=14-a de julio 2021 }}</ref> ==Sistematiko== La nigra jakuo konsistigas genron ''Chamaepetes'' kaj eble superspecion kun la [[Goudot-a jakuo]] (''C. goudotii'') de okcidenta Suda Ameriko.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, and K. J. Zimmer. Version 24 August 2021. A classification of the bird species of South America. American Ornithological Society. https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm alirita 24-an de aŭgusto 2021</ref> Oni ne konas [[subspecio]]jn.<ref name=cle>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/Clements%20Checklist%206.3.2%20December%202008.xls/view |titolo=Clements, J. F. 2007. ''The Clements Checklist of Birds of the World, 6a Eldono''. Cornell University Press. Elŝutebla el Cornell Lab of Ornithology |alirdato=2014-01-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091213052451/http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/Clements%20Checklist%206.3.2%20December%202008.xls/view |arkivdato=2009-12-13 }}</ref> La specinomo signifas "unukolora" en Latino. == Arealo kaj habitato == Nigraj jakuoj troviĝas de la {{Ill|lingvo=d|trad=Q3693409|eo=Montaro Guanacaste}} en norda Kostariko ĝis la okcidento de [[Kokleo (provinco)|Kokleo]] en Panamo. Ili loĝas en [[nubarbaro]]j de la ekologia zono [[talamankaj montaraj arbaroj]]. Ili preferas krutejojn kun modera, subtropika, aŭ tropika klimato, kutime inter 1000 kaj 2250 m super marnivelo, sed en iuj lokoj malsupren ĝis 800 m kaj en aliaj supren ĝis 3000 m.<ref name=BLGU-BOW/> Ili preferas densajn arbarojn, sed se oni ne ĉasas ilin, ili povas vivi ankaŭ en parte hakitaj zonoj.<ref name="Stiles">Stiles, F. Gary, kaj Skutch, Alexander F. 1989. ''A Guide to the Birds of Costa Rica''. Ithaca, New York: Cornell University Press. 119.</ref> Ili ripozas en grandaj, izolitaj arboj.<ref name=Stiles/> Ili ne facile transiras senarbajn spacojn, kaj ne atingas {{JN|arbara fragmento}}, kiuj estas tro malgrandaj aŭ tro disaj.<ref name="Forest">Guindon, Carlos F. 2000. "The Importance of Pacific Slope Forest for Maintaining Regional Biodiversity". En Nadkarni, Nalini M., kaj Wheelwright, Nathaniel T. (red.), ''Monteverde: Ecology and Conservation of a Tropical Cloud Forest''. New York: Oxford University Press. 435-437. [https://digitalcollections.bowdoin.edu/view/31157/]</ref> == Aspekto == [[Dosiero:A black guan.jpg|eta|maldekstra|[[Monteverde (Kostariko)|Monteverde]], [[Kostariko]]]] [[Dosiero:Black Guan.jpg|eta|maldekstra|En kanopeo en [[Kostariko]]]] [[Dosiero:Black Guan (6901504514).jpg|eta|maldekstra|Kapo de nigra jakuo]] La nigra jakuo estas facile rekonebla.<ref name="Ridgely">Ridgley, Robert S. kaj Gwynne, John A. 1989. ''A Guide to the Birds of Panama with Costa Rica, Nicaragua, and Honduras''. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. 113-114.</ref> Ĝi estas inter 62 kaj 69&nbsp;cm longa kaj proksimume kilogramon peza. La plumaro de plenkreskulo estas nigra, brila dorse kaj nebrila ventre. La senpluma vizaĝo kaj la bekobazo estas bluaj kaj brilaj, kaj la okulo estas ruĝa. La kruroj kaj piedoj estas pale ruĝaj. Junuloj estas similaj sed malpli brilaj, kun pli bruneca ventro, kaj nigreca aŭ malhele bruna vizaĝa haŭto.<ref>Rodríguez Mahecha, José Vicente; Nigel Hughes; Olga Nieto kaj Ana María Franco (2005) ''Paujiles, Pavones, Pavas & Guacharacas'': 58. Bogotá: Conservación Internacional. ISBN 958-97690-3-9</ref><ref name=BLGU-BOW>del Hoyo, J. and G. M. Kirwan (2020). Black Guan (''Chamaepetes unicolor''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.blagua1.01 alirita 26-an de septembro 2021</ref> == Kutimoj == ===Migrado=== Oni kredas, ke nigraj ĵakuoj estas plejparte nemigraj, sed ekzistas kelkaj indikoj, ke iuj individuoj migras malsupren dum la nereprodukta sezono.<ref name=BLGU-BOW/><ref>Chaves-Campos, Johel. 2003. "Changes in Abundance of Crested Guan (''Penelope purpurascens'') and Black Guan (''Chamaepetes unicolor'') Along an Altitudinal Gradient in Costa Rica." ''Ornitología Neotropical'' 14:195-200. [https://digitalcommons.usf.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1344&context=ornitologia_neotropical] </ref> ===Nutrado=== Ili manĝas ĉefe fruktojn de [[Arekacoj|palmoj]], [[laŭracoj]] kaj {{Ill|lingvo=d|trad=Q133307|eo=ardizio|teksto=ardizioj}}.<ref name=Stiles/> Studoj en Kostariko identigis almenaŭ 35 uzatajn speciojn. Kvankam plejparte ili loĝas en arboj, foje ili manĝas falintajn fruktojn sur la grundo.<ref name=BLGU-BOW/> Nigraj jakuoj estas ekologie gravaj kiel unu el malmultaj bestaj specioj, kiuj {{Ill|lingvo=d|trad=Q943313|eo=sema disportado|teksto=disportas}} la semojn de arboj kun grandaj fruktoj. Tial konservado de tiuj arboj verŝajne ne sukcesos se la arbaro ne estos sufiĉe kontinua por permesi transiradon de jakuoj.<ref name="Forest/> ===Socia strukturo kaj reproduktado=== Nigraj jakuoj vivas unuope aŭ duope, aŭ familie dum la idoj estas junaj. Oni kredas ke la reprodukta sezono daŭras de februaro ĝis junio. La sola priskribita nesto estis platformeto el branĉetoj kaj folioj konstruita en bulo de [[epifito]]j en arbo 4,5 m super la grundo. La jakuino demetas po du aŭ tri ovojn.<ref name=BLGU-BOW/> ===Komunikado=== {{birdsong|url=https://www.xeno-canto.org/species/Chamaepetes-unicolor |species=nigra jakuo}} La krioj de la nigra jakuo inkludas pepojn en la reprodukta sezono, "malaltan, basan 'ro-ruu' aŭ tusecan 'kaŭr' ĉe perturbo", kaj alarmokrion ''cik cik...''. Aŭrore kaj krepuske ili faras signalon klakfrapante la flugilojn "laŭte, akre, kaj krake" dum glisado.<ref name=BLGU-BOW/> ==Konservado== [[IUKN]] taksas la nigran jakuon kiel Malplej Zorgigan. La totala nombro da plenkreskuloj estas laŭtakse inter 50 mil kaj 500 mil plenkreskuloj, kun malforta malpliiĝado pro ĉasado kaj detruado de arbaroj.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2021 |title=''Chamaepetes unicolor'' |article-number=e.T22678443A163464474 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T22678443A163464474.en}}</ref> En Kostariko ili estas relative oftaj en konservejoj, sed en Panamo "sufiĉe multnombraj" nur en iuj lokoj. Tamen, eĉ en multaj lokoj kie ili estas oficiale protektataj, ili estas intense ĉasataj kaj manĝataj de homoj.<ref name=BLGU-BOW/> En tiuj lokoj ili estas maloftaj kaj timemaj. En lokoj, kie homoj ne loĝas aŭ ne ĉasas ilin, ili estas sentimaj kaj facile spekteblaj.<ref name=Ridgely/> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} ==Literaturo== *{{cite book |last1=Garrigues |first1=Richard |last2=Dean |first2=Robert |date=2014 |title=The Birds of Costa Rica (2-a eldono) |location=London |publisher=Christopher Helm}} *{{cite book |last1=Angehr |first1=George R. |last2=Dean |first2=Robert |date=2010 |title=The Birds of Panama |location=Ithaca |publisher=Zona Tropical/Comstock/Cornell University Press |isbn=978-0-8014-7674-7 |page=10}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=92&m=0 ''Chamaepetes unicolor''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090105060454/http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=92&m=0 |date=2009-01-05 }}, Birdlife International * [https://ebird.org/species/blagua1], ''eBird'' {{Birdoj}} {{Portalo Birdoj}} [[Kategorio:Kracedoj]] [[Kategorio:Kokoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] ejs7wd9k79nko0bp3m0eua52yi6do15 Anders Zorn 0 486970 9400895 9177844 2026-06-13T08:43:27Z Sj1mor 12103 9400895 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=memportreto}} [[Dosiero:Sommarnöje (1886), akvarell av Anders Zorn.jpg|eta|''Somerplezuro'' (1886). Tiu pentraĵo vendiĝis en 2010 por preskaŭ tri miloonoj da eŭroj, pro kio estas konsiderata la verko de sveda artisto pli multekosta iam vendita.]] '''Anders Leonard Zorn''' ([[Mora (Svedio)|Mora]], [[Dalarna]]; [[18-a de februaro]] de [[1860]] — samloke; [[22-a de aŭgusto]] de [[1920]]) estis [[pentristo]] [[Impresionismo|impresionista]], [[skulptisto]] kaj [[gravuristo]] [[Svedio|sveda]]. == Biografio == Li naskiĝis en [[Mora (Svedio)|Mora]], [[Dalarna]], [[ekstergeedzeca filo]] de sveda kamparanino, Grudd Anna Andersdotter kaj [[Germanio|germana]] biervendisto, Leonhard Zorn. Li ne konis sian patron kaj vivis kun siaj geavoj. Li ekstudis en [[1872]] en la lernejo de [[Enköping]]. Post tri jaroj, en [[1875]], li eniris en la Akademio de Belarto de [[Stokholmo]], kie li studis ĝis [[1880]]. Samjare kiam li studfinis, li konis Emma Lamm, poste konata kiel Emma Zorn ([[1860]] - [[1942]], [[Mora (Svedio)|Mora]]), kiu devenis el riĉa familio kaj kun kiu li geedziĝis en [[1885]]. == Galerio == === Nudaĵoj === <gallery mode=packed heights=180> File:Anders Zorn - I Sängkammaren.jpg|''En la dormejo''. File:ZORN på sandhamn.jpg|''Bane'', 1906 File:Anders Zorn I werners eka-1917.jpg|''Virino surŝipa''. File:Anders Zorn - Ateljéidyll.jpg|''Junulino en la ateliero''. File:Girls from Dalarna Having a Bath by Anders Zorn (1906).jpg|''Dalarnaj junulinoj dumbane''. File:Une première (Anders Zorn) - Nationalmuseum - 24314.tif|''Unua fojo''. </gallery> === Portretoj === <gallery mode=packed heights=180> File:Oscar II of Sweden.jpg|La reĝo ''[[Oskaro la 2-a (Svedio)|Oskaro la 2-a de Svedio]]'', 1898. File:Anders Zorn - Drottning Sophia 1909.jpg|La reĝino de Svedio kaj Norvegio, [[Sofia de Nassau]] (1909) Image:Bruno Liljefors by Anders Zorn, 1906.jpg|''La pentristo [[Bruno Liljefors]]'', 1906 Image:Anders Zorn - Portrait of William Howard Taft (1911).jpg|''[[William Howard Taft]]'', 27a Prezidento de Usono (1911) Image:Mr Henry Clay Pierce (Anders Zorn) - Nationalmuseum - 20344.tif|''Mr. [[Henry Clay Pierce]]'',<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://webart.nationalmuseum.se/work/work.aspx?id=20347 |titolo=Henry Clay Pierce |alirdato=2014-07-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131225061555/http://webart.nationalmuseum.se/work/work.aspx?id=20347 |arkivdato=2013-12-25 }}</ref> (1899) File:Anders Zorn - Mrs Frances Cleveland.jpg|Mrs [[Frances Cleveland]], edzino de la prezidento [[Grover Cleveland]] File:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|Prezidento [[Grover Cleveland]] File:Ambassador David Jayne Hill by Anders Zorn (1860-1920).jpg|La ambasadoro David Jayne Hill File:Anders Zorn - Portrait de Mme Ashley.jpg|Mme Ashley, 1920 File:Anders Zorn - Lady with fur cape 1887.jpg|Sinjorino kun pelmantelo. File:Anders Zorn - Mrs. Symons.jpg|Mrs. Symons File:Virginia P. Bacon by Anders Zorn, 1897.jpg|Mrs. Bacon File:Anders Zorn - Hugo Reisinger.jpg|Hugo Resinger (1907). File:Zorn Anders Mrs Potter Palmer.jpg|Mrs Potter Palmer. File:Anders Zorn - Portrait of Mrs. Eben Richards.jpg|Mrs. Eben Richards </gallery> === Memportretoj === <gallery mode=packed heights=180> Image:Self Portrait by Anders Zorn.jpeg|''Memportreto'', sen dato Image:Selfportrait (Anders Zorn) - Nationalmuseum - 24242.tif|''Memportreto'', 1882 File:Självporträtt av Anders Zorn 1896.jpg|''Memportreto kun modelino'', 1896 File:Anders Zorn - Självporträtt i vargskinnspäls.jpg|''Memportreto kun mantelo'', 1915 File:Anders Zorn - Self-Portrait - Google Art Project.jpg|''Memportreto kun ĉapelo'' 1907 File:Anders Zorn - Självporträtt i rött (1915).jpg|''Memportreto en ruĝa'', 1915 File:Anders Zorn - Self Portrait with Faun and Nymph.jpg|''Memportreto kun faŭno kaj nimfo'' </gallery> == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Birnbaum, Britta (1985). Paintings at Nationalmuseum. Stockholm: Nationalmuseum. ISBN 91-7100-273-1. * Lidbeck, Sven (2007). Anders Zorn Etchings - Catalogue Raisonné 2007. Stockholm: Zorn Gallery. ISBN 978-91-631-8962-3. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.museodelprado.es/enciclopedia/enciclopedia-on-line/voz/zorn-anders/ Artikolo pri la aŭtoro en la reta enciklopedio de la Muzeo Prado.] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zorn, Anders}} [[Kategorio:Svedaj pentristoj]] b6ugy4nswd73yeoyvi1vx1uduczisc0 Tina Modotti 0 486974 9400276 9287239 2026-06-12T12:15:30Z Alifono 114488 9400276 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Assunta Adelaide Luigia Modotti''', plej konata kiel '''Tina Modotti''' ([[Udino|Udine]], [[Italio]]; [[17-a de aŭgusto]] de [[1896]] - [[Meksikurbo]], [[Meksiko]] [[5-a de januaro]] de [[1942]]) estis fama [[Italio|italdevena]] [[Meksiko|meksika]] [[fotografio|fotistino]]<ref>(eo) [[Roberto Pigro]],''Tina Modotti: granda artistino, kiu ne konsideris sin tia'', [[Monato (gazeto)|Monato]], novembro 2024, paĝoj 22-23.</ref>. == Biografio == <!--[[Dosiero:TinaModottiTigersCoat.jpg|dekstra|eta|300ra|Tina Modotti en la filmo ''The Tiger's Coat'' (1920)]]--> Kiam ŝi estis 17-jaraĝa ŝi elmigris al [[Usono]] por renkonti sian patron kaj pli aĝan fratinon, kiuj jam loĝis tie. Ŝi laboris en [[Holivudo]] kiel aktorino. En [[1921]] ŝi konis [[Edward Weston]] kaj en [[1922]] ŝi alvenis al [[Meksiko]] por entombigi sian unuan edzon Roubaix de L'Abrie Richey. En Meksiko ŝi konis kaj amikiĝis kun [[Diego Rivera]], [[David Alfaro Siqueiros]], [[Blanca Luz Brum]], [[Vittorio Vidali]], [[Nahui Ollin]], [[María Tereza Montoya]] kaj [[Frida Kahlo]]. Ŝi iĝis membro de la [[Meksika Komunisma Partio]] en [[1927]]. Apogis aktive la lukton de [[Augusto César Sandino]] kaj helpis fondi la unuan kontraŭfaŝisman komitaton italan. En [[1928]] ŝi konis [[Julio Antonio Mella]], studentestro el [[Kubo]], kiam formiĝis la komitato apoga al la italaj anarkiistoj [[Nicola Sacco|Sacco]] kaj [[Bartolomeo Vanzetti|Vanzetti]]. Julio Antonio Mella estis murdita la [[10-a de januaro|10-an de januaro]] de [[1929]] pafe<ref name="laha">[http://lahaine.org/articulo.php?p=8431&more=1&c=1 Cuba: ¿Un complot internacional de mentirosos?]</ref>. Tina iĝis suspektinda, kiel ŝi aŭ konis la murdiston aŭ eĉ estis ties komplico. Ĉio derivis al ampasia tialo pro ŝia rilato kun [[Vittorio Vidali]], nome la klasika triangulo, kio iel funkciis kiel fumkurteno. Ŝi iĝis senkulpa ĉar la deklaroj de tri atestantoj estis neatenditaj ĉar ne estis sufiĉe da lumo<ref name="lajor">(es) Joani Hocquenghem, ''[http://www.jornada.unam.mx/2003/04/06/sem-joani.html La mujer en el techo]''</ref>. Plej verŝajne influis ankaŭ agado flanke de [[Diego Rivera]] (kiu estis amiko de la Prezidento) favore de Modotti. Ŝi estis konata pro siaj polemikaj fotoj de nudaĵoj kaj pro sia partikulara rigardo al Meksiko. Ŝi poste estos atestanto de la murdo de Mella. En [[1930]], estis false akuzita je konspiro por murdi [[Pascual Ortiz Rubio]], tiama prezidento de Meksiko, pro kio ŝi estis arestita. Denove danke al helpo de [[Diego Rivera]], ŝi estis liberigita sed elpelita de la lando. Ŝi alvenis al [[Germanio]] meze de [[1930]], veturis al [[Sovetunio]] kaj renkontis [[Vittorio Vidali]], kiun ŝi estis koninta en [[Meksiko]]. Ŝi partoprenis en [[Internacia Ruĝa Helpo]]. En [[1934]] ŝi veturis al [[Hispanio]]. Dum la [[Hispana Enlanda Milito]] ŝi aliĝis en la fama komunista Kvina Reĝimento kaj laboris en la [[Internaciaj Brigadoj]], sub la nomo de ''María'' ĝis la fino de la milito. [[Margarita Nelken]] rakontis kiel ŝi zorgis la infanojn kiuj alvenis al [[Almerio]] post la amasfuĝo de la popolo de [[Malago]] kiu estis atakita bombarde dum la piedirado fare de la frankista armeo. En [[1939]] ŝi revenis kiel rifuĝinto al [[Meksiko]], kie ŝi pluigis sian politikan aktivecon, pere de la Kontraŭfaŝista Alianco Giuseppe Garibaldi. En [[1940]], la prezidento [[Lázaro Cárdenas del Río|Lázaro Cárdenas]] nuligis sian elpelordon. Ŝi mortiĝis pro [[korinfarkto]] la [[5-a de januaro]] de [[1942]] en taksio. En sia libro "Tina", Pino Cacucci mencias eblan murdon de Tina Modotti, kio ĉiam iĝis polemiko ĉar oni ne faris [[Sekco (anatomio)|nekropsion]]. La meksika verkistino [[Elena Poniatowska]] verkis romanecan biografion subtitole "Tinísima". [[Víctor Hugo Rascón Banda]] verkis teatraĵon nome "Tina Modotti". == Aperoj en fikciaj verkoj == En 2002, oni premieris la filmon ''[[Frida (filmo)|Frida]]'' ([[2002]]), reĝisorita de [[Julie Taymor]], en kiu [[Ashley Judd]] ludis la [[rolulo]]n de la fotistino. == Fotaro == <gallery widths="150" heights="150" perrow="4"> Dosiero:Edward Weston tinamodottimi1921.jpg|Modotti de Weston en 1921 Dosiero:Tina Modotti with her arms raised - Edward Weston restoration.jpg|Tina Modotti brakolevite - Edward Weston, ĉ. 1921 Dosiero:Jane Reece Have Drowned My Glory in a Shallow Cup (Tina Modotti) 1919.jpg|Tina Modotti de Jane Reece ĉ. 1919 Dosiero:The Tiger's Coat (1920) - 2.jpg|Tina Modotti en la filmo <nowiki>''The Tiger's Coat''</nowiki> (1920) </gallery>{{Projektoj}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.radiohc.cu/espanol/cultura/fotografia/teoricos/tinamodotti.htm Tina Modotti, la fotógrafa revolucionaria] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071224025111/http://www.radiohc.cu/espanol/cultura/fotografia/teoricos/tinamodotti.htm |date=2007-12-24 }} * [http://www.patriagrande.net/mexico/tina.modotti/biografia.htm Tina Modotti, patriagrande] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160627054306/http://www.patriagrande.net/mexico/tina.modotti/biografia.htm |date=2016-06-27 }} * [http://www.elangelcaido.org/fotografos/tmodotti/tmodottibio.html Tinna Modotti, El Ángel Caído, revuo de fotografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150923234820/http://www.elangelcaido.org/fotografos/tmodotti/tmodottibio.html |date=2015-09-23 }} * [http://www.comitatotinamodotti.it/ Comitato Tina Modotti] * [http://organicamag.com/index.php?option=com_content&task=view&id=102&Itemid=35 Tina Modotti; un icono sin propiedad]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.escaner.cl/escaner56/personajes.html LA PASIÓN DE TINA MODOTTI, Por: Rúbila Araya, Revista Escáner Cultural, Noviembre de 2003] * [http://books.google.es/books?id=wĉh-71P5Z0C&printsec=frontcover&dq=tina+modotti&hl=es&ei=lMBSTKLCJ-PgsAbp3bm1AQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCgQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Pasaje del libro titulado "Tina Modotti" (][[1998]]. Txalaparta. [[Tafalla]]). Google Books{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.literaturas.com/v010/sec0712/suplemento/Articulo3diciembre.html Modotti: una mujer del siglo XX] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170311112325/http://www.literaturas.com/v010/sec0712/suplemento/Articulo3diciembre.html |date=2017-03-11 }} por el propio Ángel de la Calle, Literaturas.com. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Homoj de la Hispana Enlanda Milito]] [[Kategorio:Italaj fotistoj]] [[Kategorio:Meksikaj fotistoj]] [[Kategorio:Avangardismo]] [[Kategorio:Meksikaj komunistoj]] [[Kategorio:Italaj komunistoj]] [[Kategorio:Italdevenaj meksikanoj]] jd2hgto0egr942sq7xx1rryl4aioe1h Wieland-bieno (Oßmannstedt) 0 487240 9400439 7573121 2026-06-12T17:33:09Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400439 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Wielandgut Oßmannstedt - Gutshaus mit Delphinenbrunnen 02.jpg|eta|La domo kun la delfina fontano.]] La '''Wieland-bieno''' en [[Oßmannstedt]], latinigite: ''Osmantinum'', estas idiliecega loko inter [[Weimar]] kaj [[Apolda]]. Inter la enloĝantoj estis ankaŭ la historiisto kaj kanceliero [[Heinrich von Bünau]]. == Historio == En la valo de la rivero [[Ilm (alfluanto de Saale)|Ilm]] troviĝas la pli ol 1000 jaroj aĝa vilaĝo, kie vivis de 1797-1803 [[Christoph Martin Wieland]]. Jam ne eltenante la bruozan loĝejon en [[Weimar]] li aĉetis per la monon ricevitan de sia eldonisto [[Georg Joachim Göschen]] la bienon en Oßmannstedt. Li transloĝiĝis kun ĉiuj havaĵoj kaj la tuta familio kamparon ĝojante pri estonta vivo en la naturo. En la granda unuetaĝa biena domo, en la ekonomiaj ejoj, en la ĝardeno, en la parko, sur la herbaroj kaj kampoj ekfloros lia intelektuala agado. Tri filoj prizorgis la agrikulturon, ses filinoj la mastrumadon kaj la ĝardenon. Wieland mem plantis arbojn, interrilatis kun la kamparanoj kiel kamparano kaj volonte montris al vajmaranoj sian bienon. Inter la multnombraj gastoj venintaj tien ĉi estis [[Goeto]] kiu de la najbara bieno en [[Apolda|Apolda-Oberroßla]] ofte interkomunikadis, [[Johann Gottfried Herder]], [[Ŝilero]], [[Jean Paul]], [[Johann Wilhelm Ludwig Gleim|Ludwig Gleim]] kaj [[Johann Gottfried Seume]]. En aŭtuno de 1802 laŭtlegis [[Heinrich von Kleist]], tiam ankoraŭ nekonatulo kaj senĉese kaj maltrankvile la mondon trairanta poeto, el sia verko ''Robert Guiskard''. Wieland gastigis la interne disŝiriĝinton kaj preparis al li lokon de ripozo kaj rifuĝo. == Kreemo kaj batoj de la sorto == La wieland-a kreiveco malgraŭ la kamparanaj taskoj ne lamis! En Oßmannstedt estiĝis la verkoj ''Agathodämon'' kun esploroj pri la kristanismo kaj ''Aristipp und einige seiner Zeitgenossen'', historia leterromano pri greka kulturo kaj la tie plej granda filozofa personulo [[Sokrato]]. Baldaŭ tamen venis zorgoj financaj ĉar Wieland tro multe pagis por la bieno kaj ne sukcesis disponigi ĉiujn rimedojn necesajn por kultivado kaj mastrumado. Duraj sortobatoj plue venis: mortis unu filo en akcidento kaj Sophie Brentano, nepino de la dumjunultempa amikino [[Sophie La Roche]] mortis de tifo. Finfine perdis la vivon lia ege amata edzino Anna Dorothea post 36 feliĉaj jaroj da kuneco. Por Wieland ĉiu vivosenco ĉesis: ĉe la plej bela loko de la biena parko li entombigis la amatajn personojn, adiaŭis la kamparanan vivon kaj transloĝiĝis al najbara vilaĝo [[Kastelo Tiefurt|Tiefurt]]. Dekon da jaroj poste li enterigitis mem, flanke de sia edzino. La memorŝtono surtomba tekstas: ''Liébe und Freúndschaft umschláng die verwándten Seélen im Lében, únd ihr Stérbliches déckt diéser gemeínsame Steín.'' <ref> Traduko: ''Amo kaj amikeco unuigis la parencajn animojn dumvive. Ĉi ŝtono kovras iliajn mortajn restaĵojn.''</ref> == Muzeo == La Wieland-memorloko sur la bieno donas bonegan superrigardon pri la tempo en Oßmannstedt. En la unua muzeoĉambro videblas dokumentoj kaj manuskriptoj koncerne la vivon surbienan. Unuaj presoj de la romanoj kaj de la de Wieland eldonitaj gazetoj dokumentas la literaturan agadon. Busto farita de [[Johann Gottfried Schadow]] prezentas bone la afablecon de la trajtoj de Wieland. Bildoj survande rakontas la ĉeeston de amikoj kaj vizitantoj, leteroj la interŝanĝon intelektualan kun la resto de la mondo. La dua salono estas instalita kiel loĝejo kaj laborejo. La skribotablon uzas Wieland mem kiel ankaŭ la pianon, sur kiu aŭdeblis la ''neartefarita kaj harmoniplena ludado''. Surbretare staras eldono en 42 volumoj kun la tuta verkaro de Wieland, presita en 1794/1802 en [[Leipzig]] ĉe [[Göschen]]. De la memorigloko gvidas ombra pado tra la parko al la tombo de Wieland ĉe la bordo de la Ilm-rivero. Longan tempon troviĝis Wieland-muzeo en [[Wittumspalais (Weimar)]]. == Subnotoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * Heinrich Bock: "Besuch in Oßmannstedt", en: Ute Harbusch, Gregor Wittkop (eld.): ''Kurzer Aufenthalt: Streifzüge durch literarische Orte'', Wallstein, Göttingen 2007. p. 74–76. * Michael Zaremba: ''Christoph Martin Wieland – Aufklärer und Poet. Eine Biografie'', Böhlau, Köln 2007, ISBN 978-3-412-22006-8 * Jan Philipp Reemtsma, Klaus Manger (eld.): ''Wielandgut Oßmannstedt'', Klassik Stiftung Weimar, Weimar 2008, ISBN 978-3-7443-0142-8 * Fritz Kühnlenz, Paul Meßner: ''Tourist Stadtführer. Weimar'', VEB Tourist Verlag Berlin/Leipzig, 3-a eldono 1988, p. 121-123 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.klassik-stiftung.de/index.php?id=341 Pri la loko sur la paĝoj de ''Klassik Stiftung Weimar''.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140816000118/http://www.klassik-stiftung.de/index.php?id=341 |date=2014-08-16 }} * [http://www.wieland-edition.uni-jena.de/Wieland_Forschungszentrum.html Esplorcentro pri Wieland.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150711022300/http://www.wieland-edition.uni-jena.de/Wieland_Forschungszentrum.html |date=2015-07-11 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=z7_QhkMq22A video (3 min, youtube.com)] {{Koordinato|NS=51/00/49/N |EW=11/25/32/E |type=landmark|dim=200|region=DE-TH}} [[Kategorio:Distrikto Weimarer Land]] [[Kategorio:Muzeoj en Turingio|Ossmannstedt]] [[Kategorio:Christoph Martin Wieland]] [[Kategorio:Muzeoj pri famuloj|Wieland]] [[Kategorio:Literaturaj muzeoj|Ossmannstedt]] hdzutpfqmxlczpaxx5ns6cjcp7klzlf Fernand Khnopff 0 487655 9400318 8624301 2026-06-12T13:02:59Z Sj1mor 12103 9400318 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto | titolo=Fernand Khnopff | bilda nomo=Fernand Khnopff.jpg|Priskribo=|patrons=|}} '''Fernand Edmond Jean Marie KHNOPFF''' ([[12a de septembro]] [[1858]] - [[12a de novembro]] [[1921]]) estis [[Belgio|belga]] [[Simbolismo (literatura skolo)|simbolisma]] [[Pentrado|pentristo]]. == Vivo == === Junulo kaj trejnado === [[Dosiero:Khnopff.JPG|eta|La familio de Fernand Khnopff jam en la 18a jarcento establiĝis en Flandrio. La foto montras (tre eroditan) memorŝtonon de Anna Khnopff (1736-1807) kaj ŝia edzo en la suda fasado de la preĝejo de Nia Sinjorino en Bruĝo.]] Fernand Khnopff naskiĝis de riĉa familio kiu estis parto de la alta [[Burĝo|burĝaro]] dum generacioj. La prapatroj de Khnopff vivis en [[Flandrio]] ekde la komenco de la [[17-a jarcento]] sed estis de [[Aŭstroj|aŭstra]] kaj [[Portugaloj|portugala]] deveno. La plej multaj viraj membroj de lia familio estis advokatoj aŭ juĝistoj, kaj la juna Fernand estis destinita por [[jura]] kariero. En lia frua infanaĝo (1859-1864), li vivis en [[Bruĝo]] kie lia patro Edmond (ankaŭ: Edmundus) estis esplorjuĝisto <ref>Bruĝo, urba arĥivo, naskiĝakto de Marguerite Khnopff, 18.7.1864 (“juge d’instruction près le tribunal de première instance de l’arrondissement de Bruges”.)</ref> kaj lia avo estis Anstataŭisto al la Prokuroro de la Reĝo <ref>Bruĝo, urba arĥivo, naskiĝakto de Edmundus Khnopff, 3.1.1826 ("substituut procureur des Konings te Brugge").</ref>. Liaj infanmemoroj de la mezepoka provinca urbo [[Bruĝo]] havos signifan rolon en lia posta laboro. En 1864, la familio translokiĝis al [[Bruselo]]. Kiel infano Khnopff pasis parton de siaj someraj ferioj en la vilaĝeto Tillet<ref>Ekde 1977 Tillet estas parto de [[Sainte-Ode]].</ref> proksima al [[Bastogne]] en la [[Luksemburgo (Belgio)|provinco Luksemburgo]] kie liaj patrinflankaj geavoj posedis bienon. Li pentris plurajn vidaĵojn de tiu vilaĝo.<ref>Emile Pirard.''Fernand Khnopff (1858-1921) à Fosset, Ménil, Sprimont, Hérompont.''Tapuscrit, 105pp A4. Tillet 2012.</ref> Por plezurigi siajn gepatrojn, li ekstudis juron ĉe la [[Libera Universitato de Bruselo]] (nun dividita en la [[Universitato Libera de Bruselo|Université Libre de Bruxelles]] kaj la [[Vrije Universiteit Brussel]]) kiam li estis 18-jara. Dum tiu periodo, li entuziasmiĝis por literaturo, malkovrante la verkojn de [[Charles Baudelaire|Baudelaire]], [[Flaubert]], [[Charles Marie René Leconte de Lisle|Leconte de Lisle]] kaj aliaj plejparte francaj verkistoj. Kun lia pli juna frato Georges Khnopff - ankaŭ pasia amatoro de nuntempa muziko kaj poezio - li komencis vizitadi [[Jeune Belgique]] (''Junan Belgion''), grupon de junaj verkistoj en kiu membris inter aliaj [[Max Waller]], [[Georges Rodenbach]], [[Iwan Gilkin]] kaj [[Emile Verhaeren]]. Khnopff forlasis la universitaton pro manko de intereso en siaj prijuraj studoj kaj komencis vizitadi la atelieron de [[Xavier Mellery]], kiu enkondukis lin al la pentroarto. La [[25an de oktobro]] [[1876]], li enskribiĝis por la kurso de desegnaĵo laŭ naturo ĉe la [[Reĝa Akademio de Belartoj]]. En la Akademio, lia plej fama kunstudanto estis [[James Ensor]], kiun li malŝatis ekde la komenco. Inter 1877 kaj 1880, Khnopff faris plurajn ekskursetojn al Parizo kie li malkovris la laboron de [[Delacroix]], [[Ingres]], [[Moreau]] kaj [[Stevens]]. Ĉe la pariza Mondekspozicio de 1878 li ekkonis la [[verko]]jn de [[Millais]] kaj [[Burne-Jones]]. Dum lia lasta jaro ĉe la Akademio en 1878-1879 li neglektis siajn klasojn en Bruselo kaj vivis dum tempeto en pariza kvartalo [[Passy]], kie li vizitis la liberajn kursojn de [[Jules Joseph Lefebvre]] ĉe la [[Académie Julian]]. === Frua kariero kun ''Les XX'' === En 1881, li prezentis siajn verkojn al publiko por la unua fojo ĉe la ''Salon de l'Essor'' en Bruselo. La takso de la kritikistoj de lia laboro estis tre severa, kun la escepto de [[Emile Verhaeren]] kiu skribis rekomendan recenzon. Verhaeren restos dumviva subtenanto kaj skribos la unuan monografion de la pentristo. En 1883, li estis unu el la fondmembroj de [[Le Groupe des XX]] (''Grupo de la Dudeko''). Khnopff ekspoziciis regule ĉe la ĉiujara ''Salono'' organizita de Les XX. [[Dosiero:Fernand Khnopff De tuin.JPG|eta|maldekstra|''La Ĝardeno'' (1886)]] En 1885, li renkontis la francan romanverkiston [[Joséphin Péladan]], la estontan grandmajstron de la [[Rozkrucismo|Rozkruca Ordeno]] ''Ordre de la Rose + Croix''. Péladan petis Khnopff desegni la kovrilon de lia nova libro ''Le Vice suprême''. Khnopff akceptis la mendon sed detruis la laboron poste ĉar la fama soprano [[Rose Caron]] estis ofendita per la imaga portreto de Leonora d'Este kiun Khnopff faris por ornami la kovrilon kaj en kiu Caron kredis rekoni sian propran vizaĝon. La impeta reago de ''La Caron'' dum tiu okazo faris skandalon en la belga kaj pariza gazetaro kaj helpis establi la reputacion de Khnopff kiel artisto. Khnopff daŭre desegnis ilustraĵojn por la verkoj de Péladan, precipe por ''Femmes honnêtes'' (1888) kaj ''Le Panthée'' (1892). Plurfoje (1892, 1893, 1894 kaj 1897). Khnopff estis invitita kiel honora gasto dum la ekspozicioj de la pariza ''Salon de la Rose + Croix'' organizita de Péladan. [[Dosiero:Fernand Khnopff 002.jpg|maldekstra|eta|400ra|Khnopff: La Kareso]] === Postaj jaroj === En 1889, Khnopff unuafoje havis kontakton kun Anglio, kie li poste restados kaj regule ekspozicios. Britaj artistoj kiel [[William Holman Hunt|Hunt]], [[George Frederic Watts|Watts]], [[Dante Gabriel Rossetti|Rossetti]], [[Ford Madox Brown|Brown]] kaj [[Burne-Jones]] iĝos amikoj.<ref>Laurent Busine, '"To Sir Edward Burne-Jones from Fernand Khnopff"' en: ''Fernand Khnopff 1858-1921'', exhib.cat. Brussels, Salzburg, Boston, 2003-2004: 45-52</ref> Ekde 1895 Khnopff laboris kiel korespondanto por la brita artgazeto ''The Studio''. Ĝis la eksplodo de la [[Unua Mondmilito]] en 1914 Khnopff respondecis pri la rubriko ''Studio-Talks-Brussels'' en kiu li raportis pri la artaj evoluoj en Belgio kaj kontinenta Eŭropo. En marto 1898 Khnopff prezentis selektadon de 21 verkoj dum la unua ekspozicio de la [[Viena Secesio]]. En [[Vieno]] lia laboro estis ricevita kun ega admiro.<ref name="exhib.cat.Brussels">''Fernand Khnopff et ses rapports avec la Secession Viennoise'', exhib.cat. Brussels, 1987</ref> La verkoj kiujn li prezentis ĉe la Secesio havos gravan influon al la verkaro de [[Gustav Klimt]].<ref name="exhib.cat.Brussels"/> [[Dosiero:Khnopff-verlorene-stad.jpg|eta|''La forlasita urbo'', [[Simbolismo|simbolisma]] desegnaĵo de Fernand Khnopff, estis inspirita per la Woensdagmarkt-placo en [[Bruĝo]].<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Khnopff: 1858-1921|familia nomo=Draguet|persona nomo=Michel|jaro=1995|serio=Monografieen over Moderne Kunst|loko=Brussels|eldoninto=Snoeck-Dukaju & Zoon|ISBN=9050661416|paĝo=360|lingvo=Dutch}}</ref>]] Ekde 1900, Khnopff okupiĝis pri la desegno de siaj novaj hejmo kaj studio en [[Brusela Ĉefurba Regiono|Bruselo]] (malkonstruitaj). La domo estis inspirita de la [[Viena Secesio]] kaj aparte de la arkitekturo de [[Joseph Maria Olbrich]]. Al la sobra arkitekturo kaj ornamado Khnopff aldonis tre simbolan, spacan kaj dekoracian koncepton kiu turnis lian hejmon en ''Templon de la memo''. La domo funkciis kiel sanktejo en kiu la genio de la pentristo povis prosperi. Lia moto ''On n'a que soi'' (Oni nur havas sin mem) estis gravurita super la enirejo, kaj en lia studio li pentris ĝin en la mezo de ora cirklo gravurita sur la blanka mozaikplanko. Tiu preskaŭ teatra scenaro estis sendube reflektado de lia entuziasmo por teatro kaj opero. La unuaj desegnoj de Khnopff por la teatro estas de 1903 kiam li skizis la scenejon por la teatraĵo de [[Georges Rodenbach]] ''Le Mirage'' en la [[Deutsches Theater Berlin]]. Tiu produktado estis reĝisorita fare de la fama [[Max Reinhardt]], kaj la bildoj elvokantaj la pesimismajn stratojn de la mistera urbo Bruĝo kie Khnopff pasigis sian fruan infanaĝon, estis multe aprezitaj fare de la berlina publiko kaj de la kritikistoj. Post kiam Khnopff estis engaĝita por desegni la kostumojn kaj la scenejojn por la mondpremiero de la opero de [[Ernest Chaussonn]] ''[[Le Roi Arthus]]'' en la [[Reĝa Monteatro|Reĝa Monerteatro]] en [[Brusela Ĉefurba Regiono|Bruselo]] in 1903, li kunlaboris al pli ol dekduo da operproduktaĵoj ludotaj en ''La Monnaie'' en la sekva jardeko.<ref>Joris Van Grieken, 'Khnopff and the Théâtre Royal de la Monnaie' in:''Fernand Khnopff 1858-1921''exhib.cat. Brussels, Salzburg, Boston, 2003-2004:65-69.</ref> En 1904 la urbestraro de [[Saint-Gilles|Saint Gilles]] (komunumo apud Bruselo) komisiis lin por ornami la plafonojn de la edziĝsalono de la nova urbdomo, kaj en la sama jaro li estis kontaktita fare de la riĉa bankisto [[Adolphe Stoclet]] por desegni dekoraciajn panelojn por la muzikejo de la [[Palais Stoclet]]. Tie Khnopff denove renkontis eminentajn artistojn de la [[Viena Secesio]]: la arkitekton de la menciita Palaco Stoclet [[Josef Hoffmann]], kaj [[Gustav Klimt]] kiu desegnis dekoracian mozaikon por ĝia manĝoĉambro. Kvankam ne tre sincera viro kaj sufiĉe izola famulo, li jam atingis kultnivelon dum sia vivo. Agnoskita kaj akceptita, li ricevis la [[Ordenon de Leopoldo]]. Lia fratino, Marguerite, estis unu el liaj ŝatataj objektoj. Lia plej fama pentraĵo estas verŝajne '''La Kareso''' (''L'Art ou Des Caresses''). Lia arto ofte portretis revenantajn temojn trovitajn en simbolisma arto: la dualisma vizio de virino kiel sfinksa ''femme fatale'' aŭ anĝela virino. Khnopff estas entombigita en [[Tombejo de Laken]]. == Listo de kelkaj verkoj en publikaj kolektoj == [[Dosiero:Khnopff english woman front.jpg|eta|220ra|''Futuro'' aŭ ''Juna angla virino'' (1898)]] [[Dosiero:Fernand Khnopff, Silence, 1890, Royal Museums of Fine Arts, Brussels, Belgium.jpg|eta|220ra|''Silento'', 1890]] [[Dosiero:Khnopff Memories.jpg|eta|220ra|''Memoroj'' aŭ ''Teniso'', 1889]]. La eroj akompanitaj de la mallongigo ''dCOZ'' rilatas al la katalogo de la verkoj de Khnopff de Catherine de Croës kaj Gisèle Ollinger-Zinque (1987). Vidu la bibliografion. La titoloj inter citiloj estas la originaj titoloj donitaj de Khnopff mem. * [[Amsterdamo]], [[Van Gogh Museum]] ''- Portreto de la violinisto Achille Lerminiaux'', 1885 (dCOZ 75) * [[Antverpeno (urbo)|Antverpeno]], [[Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen]]: ''- Portreto de Edmond Khnopff, patro de la pentristo'', 1881 (dCOZ 33) * [[Bruĝo]], [[Groeningemuseum]] ''- Secret-Reflect'' ''(Sekreto-Reflektado)'', 1902 (dCOZ 378) * [[Brusela Ĉefurba Regiono|Bruselo]], [[Reĝaj Muzeoj de Belaj Artoj de Belgio)]]: ''-En écoutant Schumann'' '' (Aŭskultanta al [[Schumann]]), 1883 (dCOZ 52)<br /> ''-Portreto de Marguerite Khnopff, fratino de la pentristo'', 1887 (dCOZ 100)<br /> ''-Du silence'' '' (Silento), 1890 (dCOZ 151)<br /> ''-A Fosset, sous les sapins'' '' (En Fosset, sub la abioj)'', 1894 (dCOZ 242)<br /> ''-Des Caresses'' (La karesoj), 1896 (dCOZ 275)<br /> ''-Memories'' aŭ ''Lawn Tennis'', 1889 (dCOZ 131)<br /> ''-Postmorta portreto de Marguerite Landuyt'', 1896 (dCOZ 280)<br /> ''-Portreto de [[Leopoldo la 3-a (Belgio)|Princo Leopoldo de Belgio]]'', 1912 (dCOZ 499)<br /> ''-Portreto de Fraŭlino Van der Hecht'', 1883 (dCOZ 57)<br /> ''-Portreto de Germaine Wiener'', 1893 (dCOZ 237)<br /> ''-Blanc, noir et or'' (Blanka, nigra kaj oro), 1901 (dCOZ 365)<br /> ''-Un masque de jeune femme anglaise'' (Masko de juna angla virino), 1891 (dCOZ 181) Skulptaĵo ([[busto]]) el multkolorita [[gipso]].<br /> ''-Sous les arbres'' (Sub la arboj), 1894 (dCOZ 253)<br /> ''-Une ville abandonnée'' (Forlasita urbo), 1904 (dCOZ 401) * [[Brusela Ĉefurba Regiono|Bruselo]], Kolekto de [[BOZAR]]: ''-Portreto de viro'', ca. 1885 (dCOZ 89) * [[Budapeŝto|Budapest]], Museum of Fine Arts: ''-A Fosset, un ruisseau'' (En Fosset, rivereto), 1897 (dCOZ 285) * [[Dendermonde]], Stedelijke Musea: ''-Paysage à Fosset'' (Pejzaĝo en Fosset), ca. 1894 (dCOZ 254) * [[Elsene]]/[[Elsene]], Musée d'Ixelles/Museum van Elsene: ''-Portreto de Charles Maus'' (patro of [[Octave Maus]], sekretario de [[Les XX]]), 1885 (dCOZ 84) ''-Chimère'' ([[Ĥimero]]), ca. 1910 (dCOZ 470) * [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurt-am-Main]], [[Städelsches Kunstinstitut]] und Städtische Galerie: ''-A Fosset, Le garde qui attend'' (En Fosset, la gardisto atendanta), 1883 (dCOZ 49) * [[Gento (urbo)|Gento]], [[Belarta Muzeo]]: ''-L'Encens'' (Incenso), ca. 1898 (dCOZ 325)<br /> ''-A Fosset, Un sentier'' (En Fosset, trako), ca. 1890-\'95 (dCOZ 170)<br /> ''-Des yeux bruns et une fleur bleue'' (Brunaj okuloj kaj floro blua), 1905 (dCOZ 415) * [[Hamburgo|Hamburg]], [[Kunsthalle (Hamburgo)|Kunsthalle Hamburg]]: ''-Un Masque'' (Masko), 1897 (dCOZ 299) Skulptaĵo en polikromiita gipso. * [[Lieĝo (urbo)|Liège]], [[Musée d'art moderne et d'art contemporain]]: ''-Portreto de la patrino de la artisto'', 1882 (dCOZ 39)<br /> ''-Orphée'' ([[Orfeo]]), 1913 (dCOZ 519)<br /> ''-l'Isolement'' (La Izoliteco, triptiko konsistanta el: ''[[Acrasia]]'', ''Solitude'' kaj ''[[Brittomart]]''), ca. 1890-1894 Part II, ''Solitude'' ne estas en Lieĝo sed estas posedaĵo de Neumann Foundation en [[Gingins]].<br /> ''-Les cheveux'' (Hararo), 1892 (dCOZ 218bis) * [[Los-Anĝeleso|Los Angeles]], [[J. Paul Getty Museum]]: ''-Portreto de Jeanne Kéfer'',<ref>[http://www.getty.edu/art/gettyguide/artObjectDetails?artobj=112007 Getty.edu]</ref> 1885 (dCOZ 82) * [[Munkeno]], Bayerische Staatsgemäldesammlungen, [[Nova pinakoteko|Neue Pinakothek]]: ''-I lock my door upon myself'' (Mi ŝlosas mian pordon por mi), 1891 (dCOZ 174) * [[Neuss]], Clemens Sels Museum: ''-A Bruges, un portail'' (En Bruĝo, portalo), ca. 1904 (dCOZ 405) * [[Nov-Jorkio|New York]], [[Metropolita Muzeo de Arto|Metropolitan Museum of Art]] ''-l'Offrande'' (La Oferaĵo), 1891 (dCOZ 187) * [[Ostendo]], Museum voor Schone Kunsten: ''-Vidaĵo de la ponto en Fosset'', ca. 1882-1883 (dCOZ, 41bis) * [[Parizo|Paris]], [[Musée d'Orsay]]: ''-Portreto de Marie Monnom'' (Posta edzino de [[Théo van Rysselberghe]]), 1887 (dCOZ 98) * [[Verviers]], Musées Communaŭ: ''-A Bruges, une église'' (En Bruĝo, preĝejo), 1904 (dCOZ 393) * [[Vieno]], [[Österreichische Galerie Belvedere]]: ''-l'Eau immobile'' (La nemovebla akvo), ca. 1894 (dCOZ 247) * [[Vieno]], [[Muzeo Albertina|Graphische Sammlung Albertina]]: ''-Tête de jeune femme anglaise'' (Kapo de juna angla virino), 1895 (dCOZ 265) Desegnaĵo en ruĝkreto. == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * P. & V. Berko, ''Dictionary of Belgian painters born between 1750 & 1875'', Knokke 1981, p.&nbsp;387-389. * P. & V. Berko, ''19-a Century European Virtuoso Painters'', Knokke 2011, p.&nbsp;506, illustrations p.&nbsp;138, 140, 142-143. * Emile Verhaeren, ''Quelques notes sur l'oeuvre de Fernand Khnopff'', Bruselo, Editions Veuve Monnom, 1887. * ''Fernand Khnopff 1858-1921'', Ekspozicia katalogo: Paris, [[Musée des Arts décoratifs]]; Bruselo, [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝaj Muzeoj por Belartoj de Belgio]]; Hamburgo, [[Hamburger Kunsthalle]], 1979-1980. * Robert L. Delevoy, Catherine de Croës, Gisèle Ollinger-Zinque, ''Fernand Khnopff'', (kun katalogo de verkoj per C. de Croës kaj G. Ollinger-Zinque kaj eseoj de R.L.Delevoy), Bruselo, Lebeer-Hossmann, 1987-a (dua reviziita kaj pliigita eldono). * ''Fernand Khnopff et ses rapports avec la Secession Viennoise'', Ekspozicia katalogo: Bruselo, Reĝaj Muzeoj por Belartoj de Belgio, 1987. * Jeffery Howe, ''The Symbolist Art of Fernand Khnopff'', Ann Arbor, UMI Research Press, 1982. * Michel Draguet, ''Khnopff, ou l\'ambigu poétique'', Bruselo, Crédit communal ; Paris, Flammarion, 1995. * ''Fernand Khnopff (1858-1921)'', Ekspozicia katalogo: Brussels, Royal Museums for Fine Arts of Belgium; Salzburg, Museum der Moderne; Boston, McMullen Museum of Art, Bruselo, 2003-2004. (Kun eseoj de: Frederik Leen, Jeffery Howe, Dominique Marechal, Laurent Busine, Michael Sagroske, Joris Van Grieken, Anne Adriaens-Pannier kaj Sophie Van Vliet.) * Emile Pirard. ''Fernand Khnopff (1858-1921) à Fosset, Ménil, Sprimont, Hérompont.'' Tapuscrit, 105pp A4. Tillet 2012. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://19thc-artworldwide.org/spring_05/reviews/levi.html Ekspozicia Revizio de "Fernand Khnopff (1858-1921)" (Nineteenth-Century Art Worldwide)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051025052830/http://www.19thc-artworldwide.org/spring_05/reviews/levi.html |date=2005-10-25 }} * [http://www.bc.edu/publications/bcm/fall_2004/features.html Obsedo: mia vivo kun Fernand Khnopff (Jeffery Howe)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060214230219/http://www.bc.edu/publications/bcm/fall_2004/features.html |date=2006-02-14 }} * [http://www.artmagick.com/galleries/athome/khnopff/ Vilao Khnopff (ArtMagick)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060328032426/http://www.artmagick.com/galleries/athome/khnopff/ |date=2006-03-28 }} * [http://www.tendreams.org/khnopff.htm Dek Revgalerioj] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Khnopff, Fernand}} {{Tradukita|lingvo=en|artikolo=Fernand Khnopff|revizio=611046169|wikitrans=jes}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Simbolisma pentrarto]] [[Kategorio:Académie Julian]] [[Kategorio:Belgaj presaĵistoj]] [[Kategorio:Entombigoj en Tombejo Laeken]] [[Kategorio:Ordeno de Leopoldo]] [[Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio]] k4wepwf1ullcdj4yzhlovm3urd7mijv Thomas Cole 0 489916 9400864 8716396 2026-06-13T08:34:51Z Sj1mor 12103 9400864 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Thomas Cole''' {{prononco|TOm<small><sup>e</sup></small>s KOŭl}} (naskiĝis la 1-an de februaro 1801, mortis la 11-an de februaro 1848) estis usona artisto, ĉefe pentristo. Li estis konsiderata kiel fondinto de la [[Hudsonrivera Skolo]], nome usona [[arta movado]] kiu flori en la mezo de la 19a jarcento. La Hudsonrivera Skolo de Cole, same kiel lia propra verko, estis konata pro ties realisma kaj detala portretado de usonaj [[pejzaĝo]] kaj [[naturo]], kio aperigas temojn de [[romantismo]].<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/125174/Thomas-Cole, Encyclopædia Britannica] Konsultita la 15-an de decembro 2010</ref> == Biografio == == Pentrado == == Elektitaj verkoj == [[Dosiero:View of Mount Etna by Thomas Cole.jpg|eta|<center>''Vido de Monto Etna'' (ĉ. 1842), Birmingham Museum of Art]] <gallery mode="packed" heights="200"> Cole Thomas The Oxbow (The Connecticut River near Northampton 1836).jpg|eta|250ra|<center>''La Meandro (Rivero Connecticut ĉe Northampton)'' (1836) Cole Thomas The Garden of Eden 1828.jpg|<center>''The Garden of Eden'' (1828) Cole, Thomas - Der Pokal des Riesen - hi res - 1833.JPG|eta|250ra|<center>''La Titana Pokalo'' (1833). Oleo sur tolo; 49 × 41 cm. [[Metropolitan Museum of Art]], New York Thomas Cole - Subsiding of the Waters of the Deluge - Smithsonian.jpg|<center>''The Subsiding of the Waters of the Deluge'' (1829), Smithsonian American Art Museum Distant View of Niagara Falls 1830 Thomas Cole.jpg|<center>''Distant View of Niagara Falls'' (1830) Cole Thomas Romantic Landscape with Ruined Tower 1832-36.jpg|<center>''Romantic Landscape with Ruined Tower'' (1832–36) Cole Thomas The Course of Empire The Savage State 1836.jpg|<center>''The Course of Empire: The Savage State'' (1836) Cole Thomas The Consummation The Course of the Empire 1836.jpg|<center>''The Course of Empire: Consummation'' (1835–1836) Cole Thomas The Course of Empire Desolation 1836.jpg|<center>''The Course of Empire: Desolation'' (1836) Cole Thomas The Departure 1837.jpg|<center>''The Departure'' (1837) Cole Thomas The Return 1837.jpg|<center>''The Return'' (1837) Cole Thomas The Past 1838.jpg|<center>''The Past'' (1838), Mead Art Museum The Vesper Hymn by Thomas Cole.jpeg|<center>''The Vesper Hymn'' (ca. 1838) Cole Thomas The Present 1838.jpg|<center>''The Present'' (1838), Mead Art Museum The Fountain of Vaucluse - Cole.jpg|<center>''The Fountain of Vaucluse'', 1841, Dallas Museum of Art Cole Thomas The Temple of Segesta with the Artist Sketching 1843.jpg|<center>''Temple of Segesta'' (1843) Cole Thomas Il Penseroso 1845.jpg|<center>''Il Penseroso'' (1845) Home in the Woods 1847 Thomas Cole.jpeg|<center>''Home in the Woods'' (1847), Reynolda House Museum of American Art </gallery> == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.catskill-3500-club.org/catskill-peaks/thomas-cole.htm Hiking Thomas Cole Mountain] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080413144703/http://www.catskill-3500-club.org/catskill-peaks/thomas-cole.htm |date=2008-04-13 }} Catskill 3500 Club * [http://www.thomascole.org/ Cedar Grove – The Thomas Cole National Historical Site in Catskill, NY] * [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=9365212 Find-A-Grave profile for Thomas Cole] * [http://www.cincinnatiartmuseum.org/Search/collectionresultsitemdetail.aspx?OID=44152 Works by Thomas Cole at the Cincinnati Art Museum] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928014946/http://www.cincinnatiartmuseum.org/Search/collectionresultsitemdetail.aspx?OID=44152 |date=2007-09-28 }} * [http://whitemountainart.com/ArtistGalleries/gal_tc.htm White Mountain paintings by Thomas Cole] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141029171348/http://whitemountainart.com/ArtistGalleries/gal_tc.htm |date=2014-10-29 }} * [http://www.reynoldahouse.org/discover/collections/selected_works.php Reynolda House Museum of American Art] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120304151708/http://www.reynoldahouse.org/discover/collections/selected_works.php |date=2012-03-04 }} {{Bibliotekoj|VIAF=51697901|LCCN=n/50/026811}} {{Vivtempo|Cole}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] e2siqu8m0gjymz7317scsae48177pmq Listo de famuloj mortintaj en Vieno 0 500989 9400761 9391205 2026-06-13T05:22:31Z Crosstor 3176 /* H */ 9400761 wikitext text/x-wiki Jen listo de famuloj mortintaj en [[Vieno]]: {{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Adelina Adler]], hungara [[operkantisto]] * [[Piroska Anday]], hungara operkantisto * [[György Andrássy]], hungara [[magnato]], [[politikisto]] * [[Antal Apponyi]], hungara aristokrato * [[Oszkár Asbóth (grafikisto)]] * [[Leon Askin]], [[aktoro]] * [[Vince Augustin (generalo)]] == B == * [[Imre Babarczy]], hungara [[ĉambelano]] * [[Zsigmond Bachrich]], hungardevena [[violonisto]] * [[Menyhért Balassa]], hungara militestro * [[Borisz Balla]], hungara ĵurnalisto * [[Klára Bánfalvi]], hungara kajakisto * [[Zoltán Barcsay-Amant]], hungara historiisto * [[Adalbert Barics]], hungara [[juristo]] * [[Rózsi Bársony]], hungara-aŭstra aktoro * [[Károly József Batthyány]], hungara [[duko]] * [[Fülöp Batthyány-Strattmann]], hungara ĉambelano, duko * [[László Batthyány-Strattmann]], hungara [[beatulo]], [[kuracisto]], duko * [[Károly Beck]], hungardevena aŭstra poeto * [[Alban Berg]], [[komponisto]] * [[Caroline Gomperz-Bettelheim]], hungardevena operkantisto * [[Lajos Bignio]], hungara operokantisto * [[Friederike Bognár]], germana-aŭstra aktoro * [[József Böhm]], aŭstrohungara violonisto * '''[[Johannes Brahms]]''' komponisto * [[István Burián]], aŭstra-hungara [[ministro]] == C == * [[Federico Campilli]], itala-aŭstra-hungara koreografo * [[György Carabelli]], hungara-aŭstra [[dentokuracisto]] * [[Hieronymus von Colloredo]], lasta salcburga princĉefepiskopo * [[Nepomuk János Cörver]], hungara piarista monaĥo * [[János Csaplovics]], hungaria juristo * [[Farkas Cserey (pli juna)]], hungara ĉambelano * [[Róza Csillag]], hungara-aŭstra [[operkantisto]] * [[Dominique Cuny]], germana-hungaria ceramikisto * [[Béla Cziráky]], grafo, ĉambelano == D == * [[Sámuel Decsy]], hungara [[historiisto]] * [[János Lajos Dercsényi]], hungara kortega [[oficisto]] * [[Lívia Dobay]], hungara operkantisto * [[Antal Dovcsák]], hungara ministro * [[Juraj Drašković]], [[kroata]]-hungara [[kardinalo]] * [[Lipót Dukes]], hungara-germana-juda [[hebreisto]] == E == * [[Sándor Ádám Ehrenreich]], akvafortisto * [[Stephan Ladislaus Endlicher]], botanikisto * [[Iván Erőd]], aŭstra-hungara komponisto * [[Mihály Esterházy (ĉambelano)]], hungaro * [[Miklós József Esterházy]], hungara duko == F == * [[Gizella Farkas]], hungara tablotenisisto * [[Joseph Christian Fengler]], aŭstrohungara episkopo * [[Samu Fényes]], hungara dramisto * [[Miksa Fenyő]], hungara verkisto * '''[[Ferdinando la 4-a (Sankta Romia Imperio)]]''', [[imperiestro]] * [[Ida Ferenczy]], hungara kortegano * [[György Festetics (politikisto)|György Festetics]], hungara politikisto * [[Julianna Festetics]], hungara grafino * [[Aladár Fodor]], hungara [[produktoro]] * [[Grafo]] [[Iván Forray]], hungara vojaĝisto * [[Ignác Frank]], hungara juristo == G == * [[György Gaal (bibliotekisto)]] * [[Antal Gévay]], hungara [[orientalisto]] * [[Egon Gianone]], hungara pastro, rektoro * [[Lajos Gogolák]], hungara-aŭstra historiisto * [[Károly Goldmark]], hungara-aŭstra [[violonisto]], komponisto * [[Imre Gombos]], hungara ĉambelano * [[Demeter Görög]], hungara [[ĵurnalisto]], kortega konsilisto * [[Antal Grassalkovich (duko)]], hungara [[magnato]] * [[Pál Gregoriancz]], hungara-kroata [[episkopo]] * [[János Gubasóczy]], hungara [[ĉefepiskopo]] * [[Béla Guttmann]], hungara [[trejnisto]] * [[Johann Gyimothy]], [[bestokuracisto]] * [[Ferenc Gyulay (ministro)]] * [[Ignác Gyulay]], hungara militestro == H == * [[Mátyás Hajnal]], hungara jezuito * [[Tibor Hanák]], hungara ĵurnalisto * '''[[Joseph Haydn]],''' komponisto * [[František Herzan von Harras]], [[kardinalo]] * [[astronomo]] [[Miksa Hell]], germandevena hungara * [[János Mihály Hesz]], pentristo * [[Lajos Hevesi]], aŭstrohungara ĵurnalisto * [[Lipót Horovitz]], pentristo == I == * [[József Ijjas (historiisto)]] (hungaro) * [[István Illésházy (palatino)]], politikisto * [[Sándor Ivády]], hungara akvopilkisto * [[Endre Ivánka]], hungara-aŭstra [[filologo]] == J == * [[Balázs Jaklin]], hungara episkopo * [[Antonie Janisch]], aktoro * [[Georg Janny]] (1864-1935), pentristo * [[Karl Jenny]], [[inĝeniero]] * [[Emerik Josipović]], kroata-hungara ministro * '''[[Jozefo la 2-a]],''' imperiestro == K == * [[Béni Kállay]], aŭstra-hungara [[ministro]] * [[Károly Kántás]], hungara geofizikisto * [[Karolo la 6-a (Sankta Romia Imperio)]], imperiestro * [[József Károlyi]], hungara ĉambelano * [[Lajos Károlyi]], hungara grafo * [[Ágoston Karvasy]], hungara juristo * [[János Kecskeméti]], hungara [[jezuito]] * [[Imre Kelen]], hungara karikaturisto * [[Ferenc Keresztes-Fischer]], hungara ministro * [[Jenő Kerpel]], aŭstrohungara ĵurnalisto * [[Pál Kis]], hungara [[pastro]] * [[Imre Klauzál]], hungara [[agronomo]] * [[Mária Antónia Koháry]], hungara magnato * [[Lipót Kollonich]], hungara kardinalo * [[Ferenc Komlóssy (pentristo)]] * [[Endre Koréh]], hungara operkantisto * [[János Kovács (edukisto)]] * [[Kálmán Kovács (pentristo)]], hungara pentristo * [[Gyula Kőváry]], hungara aktoro * [[Dragomir Krančević]], serbdevena aŭstrohungara [[violonisto]] * [[Zsigmond Kunfi]], hungara ministro == L == * [[János Labos]], hungara [[jezuito]] * [[Ladislao la 3-a (Hungario)]], hungara [[reĝo]] * [[Jakab Lázár]], hungara inĝeniero pri arbaroj * [[Victor Léon]], juda [[scenaristo]] * [[Antal Lepold]], hungara pastro * [[Leopoldo la 1-a (Sankta Romia Imperio)]], imperiestro * [[Leopoldo la 2-a (Sankta Romia Imperio)]], imperiestro * [[Károly Lajos Libay]], aŭstrohungara [[pentristo]] * [[Konrad Lorenz]], Nobel-premiito == M == * [[Gustav Mahler]], [[dirigento]] * [[Antal Mailáth]], hungara ĉefkanceliero * [[György Mailáth (1786)]], hungara [[reĝa juĝisto]] * [[Jozefo Marastoni]], pentristo * '''[[Maria Tereza de Aŭstrio]],''' imperiestro * [[József Márton (lingvisto)|József Márton]], hungara [[lingvisto]] * '''[[Matiaso la 1-a (Hungario)]]''', hungara reĝo * [[László Mednyánszky]], hungara pentristo * [[Károly Melles]], hungara-aŭstra dirigento * [[Valér Mende]], hungara arkitekto * [[Casparus Josephus Mertz]], hungaria [[gitaristo]] * [[Imre Mészáros]], hungara pastro * [[Christoph Anton von Migazzi]], kardinalo * [[Lajos Mikes]], hungara ĵurnalisto * [[József Mindszenty]], hungara kardinalo * [[Ödön Moiret]], hungara-aŭstra skulptisto * [[Zakariás Mossóczy]], hungara episkopo == N == * [[János Nádasi]], jezuito * [[Mária Németh (operkantisto)|Mária Németh]], hungara operkantisto * [[Miklós Nyárádi]], hungara ministro * [[Sándor Nyíri]], hungara ministro == O == * [[Adolf Ónodi]], hungara kuracisto * [[Béla Orczy]], hungara politikisto * [[József Orient]], hungarlandana pentristo == P == * [[Miklós Pálffy (reĝa juĝisto)|Miklós Pálffy]], hungara reĝa juĝisto * [[Ivan Paskvić]], kroata-hungarlandana astronomo * [[Gábor Patachich]], hungaraj ĉefepiskopo * [[Petar Pejačević]], kroata-hungara ministro * [[Teodor Pejačević]], kroata-hungara ministro, [[banuso]] * [[Márton Pethe]], hungara ĉefepiskopo * [[Jozefo Petzval]], hungara [[matematikisto]] * [[Ádám Politzer]], hungardevena aŭstra kuracisto * [[Robert Prihoda]], aŭstra arkitekto * [[János László Pyrker]], hungara ĉefepiskopo == Q == * [[Zsigmond Quittner]], hungara arkitekto == R == * [[Gedeon Ráday (1841)]], hungara ministro * [[Nelly Radóné Hirsch]], hungara [[ilustristo]] * [[Imre Regéczi Nagy]], hungara kuracisto * [[Eszter Réthy]], hungara-aŭstra operkantisto * [[Antal Ruprecht]], hungara kemiisto == S == {{Div col|cols = 2}} * [[István Sándor (bibliografo)|István Sándor]], hungara bibliografo * [[Móric Sándor]], hungara ĉambelano * [[Miklós Sárkány]], hungara akvopilkisto * [[András Saxlehner]], hungara [[pograndisto]] * [[Egon Schiele]], [[pentristo]] * [[Erwin Schrödinger]], Nobel-premiito * '''[[Johann Strauß (filo)]]''', komponisto * [[Johann Strauß (patro)]], komponisto * [[Franz Schubert]], komponisto * [[Karl Schüller]] (1852-1901), pentristo * [[Dávid Schwarz]], hungara inventisto * [[Amand von Schweiger-Lerchenfeld]], verkisto * [[Kurt Sedlmayer]], hungara-aŭstra agronomo * [[György Sina]], grekdevena bankisto * [[Simon Sina]], grekdevena [[mecenato]] * [[Franz Simandl]] (1840-1912), bohema-aŭstra klasika muzikisto * [[Alfred Steinacker]], pentristo * [[Lajos Szamosi]], hungara-aŭstra instruisto * [[Ferenc Szaniszló]], hungara episkopo * [[Frigyes Szapáry]], aŭstrohungara diplomato * [[László Szapáry (guberniestro)]] * [[Pál Szapáry]], hungara politikisto * [[Ferenc Széchényi]], hungara [[magnato]] * [[Ferenc Szegedy]], hungara politikisto * [[Miklós Szemere (diplomato)|Miklós Szemere]], hungara diplomato * [[János Szerb]], hungara tibetologo * [[István Szuhai]], hungara ĉefepiskopo {{Div col end}} == T == * [[Lajos Tarczy]], hungara [[filozofo]] * [[Victor Tausk]], [[psikiatro]] * [[Ferenc Tessedik]], hungara [[advokato]] * [[Károly Thern]], hungara komponisto * [[Viktor Tilgner]], skulptisto * [[Albert Tikos]], hungara pentristo == U == * [[Géza Uray]], hungara orientalisto == V == * [[Ferenc Vághy]], hungara [[juĝisto]] (pli precize en Matzleinsdorf (nuna apartenaĵo de Vieno) mortis) * [[Imre Vajda]], hungara ekonomikisto * [[Lajos Valentin]], hungara operkantisto * [[Gereben Vas]], hungara [[verkisto]] * [[János Veleczky]], hungara kirurgo * [[Charles Vidor]], hungardevena usona reĝisoro * [[Ferenc Vizkelety]], hungara juristo * [[Adolf Vorbuchner]], episkopo == W == * [[Gyula Wagner]], aŭstrohungara arkitekto * [[János Waldstein-Wartenberg]], hungara juristo * [[Alois Wehrle]], kemiisto * [[kemiisto]] [[Theodor Wertheim]] * [[Lajos Windisch-Graetz]], hungara-aŭstra-germana politikisto == Z == * [[Sándor Zahlbruckner]], hungara-aŭstra [[botanikisto]] * [[Ágost Zichy]], hungara [[vojaĝisto]] (pli precize en Matzleinsdorf (nuna apartenaĵo de Vieno) mortis) * [[Edmund Zichy]], hungara-aŭstra terposedanto * [[Károly Zichy (reĝa juĝisto)|Károly Zichy]], hungara [[reĝa juĝisto]] * [[Karl Zsigmondy]], aŭstra-hungara [[matematikisto]] == Vidu ankaŭ == * [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Vieno]] * [[:Kategorio:Mortintoj en Vieno]] == Fontoj == * biografioj aperintaj en Vikipedio [[Kategorio:Mortintoj en Vieno| ]] [[Kategorio:Listoj de homoj|famuloj mortintaj en Vieno]] 4q0wigrzvnvmx38y8ktwfzujgo84u49 Universitato de Napolo 0 502465 9400574 9137706 2026-06-12T20:04:21Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400574 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = ''Ad Scientiarum Haustum et Seminarium Doctrinarum''<br>Por la enkonduko de la sciencoj kaj la disvastigo de scio |urbo = |speco = |establita = |gvidanto = |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = IT-72 <!-- - NA CA CAM --> |situo sur mapo = Centra Napolo |situo sur mapo2= Napolo |zomo = 13 |retejo = }} La '''Universitato de Napolo''' aŭ '''Università degli Studi di Napoli Federico II''' estis fondita de [[Frederiko la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Frederiko la 2-a]] (1194-1250), tiama imperiestro de la Sankta Romia Imperio en la [[5-a de junio|5-a junio aŭ julio]] [[1224]] kaj estas la plej antikva laika institucio subtenita de la ŝtato rilate al universitataj edukado kaj esploroj en la mondo. Du ĉefaj kialoj kondukis la imperiestron al la konstruado de la ĝenerala studio (institucio en la Reĝlando de Sicilio, kie ĉiuj lernobjektoj estas studitaj): unue, celante ekskluzivan formadon je administra kaj burokrata personaro de la Reĝa Kurio, kaj sekve la preparado de la juristoj en la subtenogrupo al la suvereno por la ŝtata organizado kaj plenumado de la legoj, kaj due, faciligi al la subularo rilate al la kultura formado, evitante ties nenecesajn kaj altkostajn vojaĝojn eksterlanden. La elekto de [[Napolo]] kiel sidejo de la universitato rilatas al motivoj ne nur kulturaj (la urbo ligiĝis al longa meritoplena tradicio, asociita al la figuro de [[Vergilio]], kie eksplicite menciiĝas en dokumento tiuepoke) sed ankaŭ geografiaj kaj ekonomiaj (la martrafiko, la milda klimato kaj la interna strategia pozicio de la reĝlando iel determinis la decidon de la imperiestro). == Fruaj jaroj == La unuaj kursoj direktiĝis al juro (fundamenta por la formado de la juristoj), liberalaj artoj, medicino kaj teologio. Ĉi-lasta, rilate al aliaj lernobjektoj, estis instruata en la religiaj sidejoj, ĉefe en la monaĥejo de Sankta Domeniko la granda<ref>Convento di San Domenico Maggiore.</ref>, kie [[Tomaso de Akvino]] instruis teologion inter 1271 kaj 1274, aldone al aliaj. Krome, dum la periodo regata de la [[Anĵuo|anĵua dinastio]] (1154-1399), la Universitato de Napolo, kontraste kun la aliaj, restis sendependa for de la papa povo. La unuaj malfacilaĵoj komencis kun la estiĝo de la aragona dinastio, en 1443, kiu efektive rezultis en la fermado de la ateno. En 1465, la universitato malfermiĝis, dank'al al interkonsento inter la reĝo Fernando la 2-a (Aragono)|Fernando la 2-a (1452-1516) kaj la papo [[Paŭlo la 2-a]], tamen la universitato ree fermis siajn pordojn en 1490. Oni devis atendi ĝis la jaro 1507, por ke la "studium partenopeo"<ref>Studium partenopeo: napola studio.</ref> remalfermis ties pordojn, rekomencante de la Monaĥejo de Sankta Dominiko la granda, kies sidejo ĝi estis dum la 16-a jarcento. Pli malfrue, en 1616, kreiĝis la konstruaĵo, laŭ projekto de la arkitekto [[Giulio Cesare Fontana]] (1580-1627), kaj laŭ ordono de Pedro Fernando de Castro<ref>[http://www.dentronapoli.it/Musei/archeologico_nazionale.htm Museo Archeologico Nazionale] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141114081137/http://www.dentronapoli.it/Musei/archeologico_nazionale.htm |date=2014-11-14 }}.</ref>, grafo de Lemos kaj vicreĝo de Napolo, de la Palaco de la Studioj, nune sidejo de la [[Nacia Arkeologia Muzeo de Napolo]]), speciale kreita por gastigi la universitaton. == Famaj eksaj universitatanoj == <center> <gallery> Dosiero:St-thomas-aquinas.jpg|<center>[[Tomaso de Akvino]]<br>(1225-1274)</center> Dosiero:Agostino Nifo (1469-1538).png|<center>[[Agostino Nifo]]<br>(1469-1538)</center> Dosiero:Simone Porzio (1496-1554).png|<center>[[Simone Porzio]]<br>(1496-1554)</center> Dosiero:Giovanni Filippo Ingrassia.jpg|<center>[[Giovanni Filippo Ingrassia]]<br>(1510-1580)</center> Dosiero:Andreas Avellino.jpg|<center>[[Andrea Avellino]]<br>(1521-1608)</center> Dosiero:6- Giulio Iasolino.jpg|<center>[[Giulio Iasolino]]<br>(1538-1622)</center> Dosiero:Giordano Bruno Campo dei Fiori.jpg|<center>[[Giordano Bruno]]<br>(1548-1600)</center> Dosiero:Giovan Battista Vico.jpg|<center>[[Giambattista Vico]]<br>(1668-1744)</center> Dosiero:PietroGiannone.jpg|<center>[[Pietro Giannone]]<br>(1676-1748)</center> Dosiero:StRestituta Mazzocchi3891TAW.JPG|<center>[[Alessio Simmaco Mazzocchi|Alessio S. Mazzocchi]]<br>(1684-1771)</center> Dosiero:Sant'Alfonso Liguori.jpg|<center>[[Alfonso Maria de Liguori]]<br>(1696-1787)</center> Dosiero:Ramiro Rampinelli.jpg|<center>[[Ramiro Rampinelli]]<br>(1697-1759)</center> Dosiero:Ferrante de Gemmis (1732-1803).png|<center>[[Ferrante de Gemmis]]<br>(1732-1803)</center> Dosiero:Giuseppe de Gemmis (1734-1812).png|<center>[[Giuseppe de Gemmis]]<br>(1734-1812)</center> Dosiero:Domenico Cotugno 1736-1822.png|<center>[[Domenico Cotugno]]<br>(1736-1822)</center> Dosiero:Domenico Cirillo.jpg|<center>[[Domenico Cirillo]]<br>(1739-1799)</center> Dosiero:Mario Pagano.jpg|<center>[[Francesco Mario Pagano]]<br>(1748-1799)</center> Dosiero:Vitangelo Bisceglia (1749-1817).png|<center>[[Vitangelo Bisceglia]]<br>(1749-1817)</center> Dosiero:Gaetano filangieri.jpg|<center>[[Gaetano Filangieri]]<br>(1753-1788)</center> Dosiero:Nicola Fergola (1753-1824).png|<center>[[Nicola Fergola]]<br>(1753-1824)</center> Dosiero:Giuseppe Capocasale.jpg|<center>[[Giuseppe Capocasale]]<br>(1754-1828)</center> Dosiero:Pasquale Galluppi.gif|<center>[[Pasquale Galluppi]]<br>(1770-1846)</center> Dosiero:Michele Tenore.JPG|<center>[[Michele Tenore]]<br>(1780-1861)</center> Dosiero:Gussone.gif|<center>[[Giovanni Gussone]]<br>(1787-1866)</center> Dosiero:Testacea Poli.jpeg|<center>[[Stefano Delle Chiaje]]<br>(1794-1860)</center> Dosiero:Guglielmo Gasparrini.jpg|<center>[[Guglielmo Gasparrini]]<br>(1804-1866)</center> Dosiero:Antonioranieri1.jpg|<center>[[Antonio Ranieri]]<br>(1806-1888)</center> Dosiero:Luigi Palmieri.png|<center>[[Luigi Palmieri]] (1807-1896)</center> Dosiero:Bartolo Longo A 22 anni.jpg|<center>[[Bartolo Longo]]<br>(1841-1926)</center> Dosiero:Antonio Labriola.jpg|<center>[[Antonio Labriola]]<br>(1843-1904)</center> Dosiero:Gfortunato.jpg|<center>[[Giustino Fortunato]]<br>(1848-1932)</center> Dosiero:LeonardoBianchi.jpg|<center>[[Leonardo Bianchi]]<br>(1848-1927)</center> Dosiero:Osservatorio ximeniano, giuseppe mercalli sul vesuvio.JPG|<center>[[Giuseppe Mercalli]]<br>(1850-1914)</center> Dosiero:Gaspare colosimo.jpg|<center>[[Gaspare Colosimo]]<br>(1859-1944)</center> Dosiero:Waltherjohannes.jpg|<center>[[Johannes Walther]]<br>(1860-1937)</center> Dosiero:B.Croce.jpg|<center>[[Benedetto Croce]]<br>(1866-1952)</center> Dosiero:Filippo bottazzi 1904.jpg|<center>[[Filippo Bottazzi]]<br>(1867-1941)</center> Dosiero:Francesco-Saverio-Nitti1.jpg|<center>[[Francesco Saverio Nitti]]<br>(1868-1953)</center> Dosiero:Vincenzo tiberio.jpg|<center>[[Vincenzo Tiberio]]<br>(1869-1915)</center> Dosiero:Gioacchino mellucci.jpg|<center>[[Gioacchino Luigi Mellucci]]<br>(1874-1942)</center> Dosiero:Nicola Romeo.jpg|<center>[[Nicola Romeo]]<br>(1876-1938)</center> Dosiero:De Nicola ritratto.jpg|<center>[[Enrico De Nicola]]<br>(1877-1959)</center> Dosiero:San Giuseppe Moscati.jpg|<center>[[Giuseppe Moscati]]<br>(1880-1927)</center> Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-16552-0002, Victor Klemperer.jpg|<center>[[Victor Klemperer]]<br>(1881-1960)</center> Dosiero:Umberto Nobile NYWTS.jpg|<center>[[Umberto Nobile]]<br>(1885-1978)</center> Dosiero:Cittanova - Villa comunale23-Monumento ai caduti.jpg|<center>[[Michele Guerrisi]]<br>(1893-1963)</center> Dosiero:Castellammare di Stabia ingresso antiche terme.jpg|<center>[[Marcello Canino]]<br>(1895-1970)</center> Dosiero:Gemito, Vincenzo (1852-1929) - Alessandro a cavallo di Bucefalo (1904).jpg|<center>[[Roberto Pane]]<br>(1897-1987)</center> Dosiero:Nicola Abbagnano (1901-1990).png|<center>[[Nicola Abbagnano]]<br>(1901-1990)</center> Dosiero:Ristorante con piscina - Mostra d'Oltremare (Naples).jpg|<center>[[Carlo Cocchia]]<br>(1903-1993)</center> Dosiero:Salvatore Battaglia.jpg|<center>[[Salvatore Battaglia]]<br>(1904-1971)</center> Dosiero:VillaOro.JPG|<center>[[Luigi Cosenza]]<br>(1905-1984)</center> Dosiero:Francesco De Martino 1995 - Augusto De Luca photographer.jpg|<center>[[Francesco De Martino]]<br>(1907-2002)</center> Dosiero:Giovanni Leone.jpg|<center>[[Giovanni Leone]]<br>(1908-2001)</center> Dosiero:Ettore Majorana.jpg|<center>[[Ettore Majorana]]<br>(1906-1938)</center> </gallery> </center> == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 3}} * [[Pietro Summonte]] (1453-1526), itala humanisto * [[Camillo Porzio]] (1525-1580), itala historiisto * [[Giacinto Gimma]] (1668-1735), itala abato kaj beletra kritikisto * [[Niccolò Capasso]] (1671-1744), itala juristo, poeto, beletristo kaj teologo * [[Agostino Ariani]] (1672-1748), itala matematikisto * [[Francesco Serao]] (1702-1783), itala kuracisto, fizikisto kaj geologo * [[Antonio Genovesi]] (1713-1769), itala filozofo * [[Antonio Genovesi]] (1713-1769), itala filozofo kaj ekonomikisto * [[Vincenzo Petagna]] (1730-1810), itala botanikisto kaj entomologo * [[Carminantonio Lippi]] (1760-1823), itala mineralogo, geologo kaj vulkanologo * [[Andrea Belli]] (1760-1820), itala juristo kaj beletristo * [[Antonio Miglietta]] (1767-1826), itala kuracisto kaj fiziologo * [[Vincenzo Galiani]] (1770-1794), itala patrioto kaj revoluciulo * [[Vincenzio Russo]] (1770-1799), itala patrioto * [[Giosuè Sangiovanni]] (1775-1849), itala zoologo * [[Giovanni D'Andrea]] (1776-1841), itala ekonomikisto kaj politikisto * [[Benedetto Vulpes]] (1783-1855), itala kuracisto * [[Nunziante Ippolito]] (1796-1851), itala anatomo kaj ginekologo * [[Nunziante Ippolito]] (1796-1851), itala kuracisto kaj anatomo * [[Macedonio Melloni]] (1798-1854), itala fizikisto * [[Lodovico Bianchini]] (1803-1871), itala historiisto, ekonomikisto kaj advokato * [[Giovanni Manna]] (1813-1865), itala juristo kaj politikisto * [[Raffaele Piria]] (1814-1865), itala kemiisto * [[Filippo Abignente]] (1814-1887), itala politikisto * [[Federico Persico]] (1829-1919), itala juristo * [[Antonio Cardarelli]] (1831-1927), itala kuracisto * [[Giuseppe De Blasiis]] (1832-1914), itala historiisto * [[Bonaventura Zumbini]] (1836-1916), itala beletra kritikisto kaj universitata profesoro * [[Giorgio Arcoleo]] (1848-1914), itala juristo * [[Filadelfo Fichera]] (1850-1909), itala inĝeniero kaj arkitekto * [[Nicolò d'Alfonso]] (1853-1933), itala filozofo kaj pedagogo * [[Michelangelo Schipa]] (1854-1939), itala historiisto * [[Roberto Marcolongo]] (1862-1943), itala matematikisto * [[Pietro Castellino]] (1864-1933), itala kuracisto * [[Tommaso Malerba]] (1866-1962), itala arkitekto, inĝeniero kaj akademiano * [[Luigi Maria Foschini]] (1867-1943), itala politikisto * [[Onofrio Fragnito]] (1871-1959), itala kuracisto * [[Filippo Silvestri]] (1873-1949), itala entomologo * [[Marco Galdi]] (1880-1936), itala latinisto, poeto kaj filologo * [[Giuseppe Moscati]] (1880-1927), itala kuracisto * [[Antonio Aliotta]] (1881-1964), itala filozofo * [[Vincenzo Arangio-Ruiz]] (1884-1964), itala juristo * [[Mauro Picone]] (1885-1977), itala matematikisto * [[Ettore Lo Gatto]] (1890-1983), itala erudiciulo, docento kaj beletra kritikisto * [[Biagio Petrocelli]] (1892-1976), itala juristo * [[Francesco Giordani]] (1896-1961), itala kemiisto * [[Ernesto Pontieri]] (1896-1980), itala historiisto kaj rektoro * [[Francesco Arnaldi]] (1897-1980), itala latinisto kaj filologo * [[Vincenzo Monaldi]] (1899-1969), itala kuracisto kaj fiziologo * [[Vincenzo Monaldi]] (1899-1969), itala kuracisto kaj politikisto * [[Adriano Galli]] (1904-1956), itala inĝeniero * [[Ruggero Moscati]] (1908-1981), itala historiisto * [[Federico Cafiero]] (1914-1980), itala matematikisto * [[Antonio Guarino]] (1914-2014), itala juristo, universitata docento kaj politikisto * [[Marcello La Greca]] (1914-2001), itala entomologo * [[Eduardo Caianiello]] (1921-1993), itala fizikisto * [[Pietro Piovani]] (1922-1980), itala filozofo * [[Marcello Gigante]] (1923-2001), itala helenisto, filologo kaj papirologo * [[Elio Giangreco]] (1924-2008), itala inĝeniero * [[Gaetano Arfé]] (1925-2007), itala historiisto kaj ĵurnalisto * [[Vincenzo Franciosi]] (1925-1989), itala inĝeniero kaj akademiano * [[Luigi Gerardo Napolitano]] (1928-1991), itala sciencisto, inĝeniero kaj akademiano * [[Salvatore D'Elia]] (1928-2002), itala latinisto kaj historiisto * [[Bruno Fadini]] (1937-2007), itala akademiano * [[Andrea Dalia]] (1938-2008), itala juristo * [[Rossella Erra]], (1974), itala televida personaĵo {{Div col end}} == Referencoj == {{referencoj|3}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{portalo|Homoj|Historio}} {{ĝermo|Universitato}} [[Kategorio:Padovo]] [[Kategorio:Universitatoj en Italio|Napolo]] [[Kategorio:Napolo]] 5jihascyndgheh73emsk90zntscaoxl Tupelo (Misisipio) 0 502573 9401036 9028000 2026-06-13T09:38:15Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401036 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=US}} [[Dosiero:USA Mississippi Tupelo area NPS map.jpg|eta|dekstra|Mapo de Tupelo kun areoj de historiaj batalkampoj.]] '''Tupelo''' (angla prononco ˈ|t|uː|p|əl|oʊ) estas la [[Kantono|kantona sidejo]] kaj plej granda urbo de la [[Kantono Lee (Misisipio)|kantono Lee]], [[Misisipio]], [[Usono]]. Ĝi estas ankaŭ la sepa plej granda urbo en la subŝtato. Ĝi estas situanta en nordorienta Misisipio, inter [[Memphis (Tenesio)]] kaj [[Birmingham (Alabamo)]], kaj estas aligita pere de la usona ŝoseo 78. Ĉe la usona censo de 2010, la urbo havis 34 546 loĝantojn, dum la ĉirkaŭaj areoj de Lee, [[Kantono Pontotoc (Misisipio)|Pontotoc]] kaj [[Kantono Itawamba (Misisipio)|Itawamba]] enhavis loĝantaron de 138 976. Tiu urbo estas plej bone konata kiel naskoloko de [[Elvis Presley]]. Kiam li estis unujaraĝa en Tupelo la [[5-an de aprilo]] [[1936]], Presley kaj sia familio survivis [[Tornado (ŝtormo)|tornadon]] kiu estis rangigita kiel la kvara plej mortiga en la historio de Usono. Ĝi forprenis 216 vivojn. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.tupeloms.gov/ Urbo Tupelo] * [http://tupelo.net/ Tupelo Convention & Visitors Bureau] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Geografio de Usono]] [[Kategorio:Misisipio]] [[Kategorio:Elvis Presley]] 1b10pd4vqs9rkbpwjlqxc6r5fuzz3o7 Rafaelaj Ĉambroj 0 503151 9401091 9232243 2026-06-13T10:59:32Z Sj1mor 12103 9401091 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:0 Adam et Eve - Fresque de Raphaël - Stanza della Signatura (2).JPG|eta|300ra|dekstra|''Adamo kaj Evo'', plafona fresko el la ''Stanza della Segnatura''.]] La kvar '''Rafaelaj Ĉambroj''' (en itala ''Stanze di Raffaello'') formas serio de akceptejaj ĉambroj, nome la publika parto de la papaj apartamentoj en la [[Palaco de Vatikano]]. Ili estas famaj pro siaj [[fresko]]j, pentritaj de [[Rafaelo]] kaj lia ateliero. kun la plafonaj freskoj de [[Mikelanĝelo]] en la [[Siksta Kapelo]], ili estas la grandaj fresko-serioj kiuj markas la pinton de la [[Alta Renesanco]] en [[Romo]]. La ''Stanze'', kiel ili estas komune nomataj, estis origine destinitaj al aro da apartamentoj por la papo [[Julio la 3-a]]. Li komisiis Rafaelon, tiam relative juna artisto el [[Urbino]], kaj lian atelieron en 1508 aŭ 1509 por redekori la ekzistantajn internojn de la ĉambroj entute. Eble Julio intencis pretersuperi la apartamentoj de sia antaŭanto (kaj rivalo) la papo [[Aleksandro la 6-a]], ĉar la ''Stanze'' estas rekte super la Borgia Apartamento de Aleksandro. Ili estas en la tria etaĝo, ĉe la suda flanko de la korto ''Cortile del Belvedere''. El oriento al okcidento, laŭ vizitanto eniras en la apartamento, sed ne laŭ la sekvenco laŭ kiu la ''Stanze'' estis freskigitaj, la ĉambroj estas la ''Sala di Costantino'' ("Konstantina Ĉambro"), la ''Stanza di Eliodoro'' ("Heliodora Ĉambro"), la ''Stanza della Segnatura'' ("Subskriba Ĉambro") kaj la ''Stanza dell'Incendio del Borgo'' ("Ĉambro de la ''Incendio de la Borgo''"). Post la morto de Julio en 1513, kun du ĉambroj freskigitaj, la papo [[Leono la 10-a]] pluigis la programon. Post la morto de Rafaelo en 1520, liaj helpantoj Gianfrancesco Penni, Giulio Romano kaj Raffaellino del Colle finigis la projekton per la freskoj de la ''Sala di Costantino''. == Vidu ankaŭ == [[Dosiero:Rafael - El Parnaso (Estancia del Sello, Roma, 1511).jpg|eta|dekstre|250ra|La Parnaso]] * ''[[La Parnaso]]'' * ''[[La Lernejo de Ateno]]'' * ''[[Disputo pri la Sankta Sakramento]]'' * ''[[La Meso ĉe Bolsena]]'' * ''[[Liberigo de Sankta Petro]]'' * ''[[Incendio ĉe Borgo]]'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://mv.vatican.va/3_EN/pages/SDR/SDR_00_Main.html The Stanze of the Vatican] * [http://beckydaroff.com/arthistory/raphael/raphaelrooms.html Visual Tour of the Raphael Rooms, with identifications of figures in frescoes] * [http://cdm16028.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/107497 The Vatican: spirit and art of Christian Rome], a book from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF), which contains material on the Raphael Rooms (pp.&nbsp;111–123) [[Kategorio:Pentraĵoj de Raffaello Sanzio]] [[Kategorio:Vatikano]] [[Kategorio:Renesancaj pentraĵoj]] [[Kategorio:Italaj pentraĵoj]] d89j3201sep88sx255pdemco3lbq36y 9401093 9401091 2026-06-13T10:59:58Z Sj1mor 12103 9401093 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=VT|situo sur mapo=|zomo=13}} [[Dosiero:0 Adam et Eve - Fresque de Raphaël - Stanza della Signatura (2).JPG|eta|300ra|dekstra|''Adamo kaj Evo'', plafona fresko el la ''Stanza della Segnatura''.]] La kvar '''Rafaelaj Ĉambroj''' (en itala ''Stanze di Raffaello'') formas serio de akceptejaj ĉambroj, nome la publika parto de la papaj apartamentoj en la [[Palaco de Vatikano]]. Ili estas famaj pro siaj [[fresko]]j, pentritaj de [[Rafaelo]] kaj lia ateliero. kun la plafonaj freskoj de [[Mikelanĝelo]] en la [[Siksta Kapelo]], ili estas la grandaj fresko-serioj kiuj markas la pinton de la [[Alta Renesanco]] en [[Romo]]. La ''Stanze'', kiel ili estas komune nomataj, estis origine destinitaj al aro da apartamentoj por la papo [[Julio la 3-a]]. Li komisiis Rafaelon, tiam relative juna artisto el [[Urbino]], kaj lian atelieron en 1508 aŭ 1509 por redekori la ekzistantajn internojn de la ĉambroj entute. Eble Julio intencis pretersuperi la apartamentoj de sia antaŭanto (kaj rivalo) la papo [[Aleksandro la 6-a]], ĉar la ''Stanze'' estas rekte super la Borgia Apartamento de Aleksandro. Ili estas en la tria etaĝo, ĉe la suda flanko de la korto ''Cortile del Belvedere''. El oriento al okcidento, laŭ vizitanto eniras en la apartamento, sed ne laŭ la sekvenco laŭ kiu la ''Stanze'' estis freskigitaj, la ĉambroj estas la ''Sala di Costantino'' ("Konstantina Ĉambro"), la ''Stanza di Eliodoro'' ("Heliodora Ĉambro"), la ''Stanza della Segnatura'' ("Subskriba Ĉambro") kaj la ''Stanza dell'Incendio del Borgo'' ("Ĉambro de la ''Incendio de la Borgo''"). Post la morto de Julio en 1513, kun du ĉambroj freskigitaj, la papo [[Leono la 10-a]] pluigis la programon. Post la morto de Rafaelo en 1520, liaj helpantoj Gianfrancesco Penni, Giulio Romano kaj Raffaellino del Colle finigis la projekton per la freskoj de la ''Sala di Costantino''. == Vidu ankaŭ == [[Dosiero:Rafael - El Parnaso (Estancia del Sello, Roma, 1511).jpg|eta|dekstre|250ra|La Parnaso]] * ''[[La Parnaso]]'' * ''[[La Lernejo de Ateno]]'' * ''[[Disputo pri la Sankta Sakramento]]'' * ''[[La Meso ĉe Bolsena]]'' * ''[[Liberigo de Sankta Petro]]'' * ''[[Incendio ĉe Borgo]]'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://mv.vatican.va/3_EN/pages/SDR/SDR_00_Main.html The Stanze of the Vatican] * [http://beckydaroff.com/arthistory/raphael/raphaelrooms.html Visual Tour of the Raphael Rooms, with identifications of figures in frescoes] * [http://cdm16028.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/107497 The Vatican: spirit and art of Christian Rome], a book from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF), which contains material on the Raphael Rooms (pp.&nbsp;111–123) [[Kategorio:Pentraĵoj de Raffaello Sanzio]] [[Kategorio:Vatikano]] [[Kategorio:Renesancaj pentraĵoj]] [[Kategorio:Italaj pentraĵoj]] 8kbrkogxsgebvb2v2au5y8gr6hwj5fs 9401094 9401093 2026-06-13T11:00:17Z Sj1mor 12103 9401094 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=IT|situo sur mapo=|zomo=15}} [[Dosiero:0 Adam et Eve - Fresque de Raphaël - Stanza della Signatura (2).JPG|eta|300ra|dekstra|''Adamo kaj Evo'', plafona fresko el la ''Stanza della Segnatura''.]] La kvar '''Rafaelaj Ĉambroj''' (en itala ''Stanze di Raffaello'') formas serio de akceptejaj ĉambroj, nome la publika parto de la papaj apartamentoj en la [[Palaco de Vatikano]]. Ili estas famaj pro siaj [[fresko]]j, pentritaj de [[Rafaelo]] kaj lia ateliero. kun la plafonaj freskoj de [[Mikelanĝelo]] en la [[Siksta Kapelo]], ili estas la grandaj fresko-serioj kiuj markas la pinton de la [[Alta Renesanco]] en [[Romo]]. La ''Stanze'', kiel ili estas komune nomataj, estis origine destinitaj al aro da apartamentoj por la papo [[Julio la 3-a]]. Li komisiis Rafaelon, tiam relative juna artisto el [[Urbino]], kaj lian atelieron en 1508 aŭ 1509 por redekori la ekzistantajn internojn de la ĉambroj entute. Eble Julio intencis pretersuperi la apartamentoj de sia antaŭanto (kaj rivalo) la papo [[Aleksandro la 6-a]], ĉar la ''Stanze'' estas rekte super la Borgia Apartamento de Aleksandro. Ili estas en la tria etaĝo, ĉe la suda flanko de la korto ''Cortile del Belvedere''. El oriento al okcidento, laŭ vizitanto eniras en la apartamento, sed ne laŭ la sekvenco laŭ kiu la ''Stanze'' estis freskigitaj, la ĉambroj estas la ''Sala di Costantino'' ("Konstantina Ĉambro"), la ''Stanza di Eliodoro'' ("Heliodora Ĉambro"), la ''Stanza della Segnatura'' ("Subskriba Ĉambro") kaj la ''Stanza dell'Incendio del Borgo'' ("Ĉambro de la ''Incendio de la Borgo''"). Post la morto de Julio en 1513, kun du ĉambroj freskigitaj, la papo [[Leono la 10-a]] pluigis la programon. Post la morto de Rafaelo en 1520, liaj helpantoj Gianfrancesco Penni, Giulio Romano kaj Raffaellino del Colle finigis la projekton per la freskoj de la ''Sala di Costantino''. == Vidu ankaŭ == [[Dosiero:Rafael - El Parnaso (Estancia del Sello, Roma, 1511).jpg|eta|dekstre|250ra|La Parnaso]] * ''[[La Parnaso]]'' * ''[[La Lernejo de Ateno]]'' * ''[[Disputo pri la Sankta Sakramento]]'' * ''[[La Meso ĉe Bolsena]]'' * ''[[Liberigo de Sankta Petro]]'' * ''[[Incendio ĉe Borgo]]'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://mv.vatican.va/3_EN/pages/SDR/SDR_00_Main.html The Stanze of the Vatican] * [http://beckydaroff.com/arthistory/raphael/raphaelrooms.html Visual Tour of the Raphael Rooms, with identifications of figures in frescoes] * [http://cdm16028.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/107497 The Vatican: spirit and art of Christian Rome], a book from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF), which contains material on the Raphael Rooms (pp.&nbsp;111–123) [[Kategorio:Pentraĵoj de Raffaello Sanzio]] [[Kategorio:Vatikano]] [[Kategorio:Renesancaj pentraĵoj]] [[Kategorio:Italaj pentraĵoj]] 84vcduptitt3f3tb0s6eae2fejixs7l 9401095 9401094 2026-06-13T11:00:30Z Sj1mor 12103 9401095 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=IT|situo sur mapo=Vatikano|zomo=15}} [[Dosiero:0 Adam et Eve - Fresque de Raphaël - Stanza della Signatura (2).JPG|eta|300ra|dekstra|''Adamo kaj Evo'', plafona fresko el la ''Stanza della Segnatura''.]] La kvar '''Rafaelaj Ĉambroj''' (en itala ''Stanze di Raffaello'') formas serio de akceptejaj ĉambroj, nome la publika parto de la papaj apartamentoj en la [[Palaco de Vatikano]]. Ili estas famaj pro siaj [[fresko]]j, pentritaj de [[Rafaelo]] kaj lia ateliero. kun la plafonaj freskoj de [[Mikelanĝelo]] en la [[Siksta Kapelo]], ili estas la grandaj fresko-serioj kiuj markas la pinton de la [[Alta Renesanco]] en [[Romo]]. La ''Stanze'', kiel ili estas komune nomataj, estis origine destinitaj al aro da apartamentoj por la papo [[Julio la 3-a]]. Li komisiis Rafaelon, tiam relative juna artisto el [[Urbino]], kaj lian atelieron en 1508 aŭ 1509 por redekori la ekzistantajn internojn de la ĉambroj entute. Eble Julio intencis pretersuperi la apartamentoj de sia antaŭanto (kaj rivalo) la papo [[Aleksandro la 6-a]], ĉar la ''Stanze'' estas rekte super la Borgia Apartamento de Aleksandro. Ili estas en la tria etaĝo, ĉe la suda flanko de la korto ''Cortile del Belvedere''. El oriento al okcidento, laŭ vizitanto eniras en la apartamento, sed ne laŭ la sekvenco laŭ kiu la ''Stanze'' estis freskigitaj, la ĉambroj estas la ''Sala di Costantino'' ("Konstantina Ĉambro"), la ''Stanza di Eliodoro'' ("Heliodora Ĉambro"), la ''Stanza della Segnatura'' ("Subskriba Ĉambro") kaj la ''Stanza dell'Incendio del Borgo'' ("Ĉambro de la ''Incendio de la Borgo''"). Post la morto de Julio en 1513, kun du ĉambroj freskigitaj, la papo [[Leono la 10-a]] pluigis la programon. Post la morto de Rafaelo en 1520, liaj helpantoj Gianfrancesco Penni, Giulio Romano kaj Raffaellino del Colle finigis la projekton per la freskoj de la ''Sala di Costantino''. == Vidu ankaŭ == [[Dosiero:Rafael - El Parnaso (Estancia del Sello, Roma, 1511).jpg|eta|dekstre|250ra|La Parnaso]] * ''[[La Parnaso]]'' * ''[[La Lernejo de Ateno]]'' * ''[[Disputo pri la Sankta Sakramento]]'' * ''[[La Meso ĉe Bolsena]]'' * ''[[Liberigo de Sankta Petro]]'' * ''[[Incendio ĉe Borgo]]'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://mv.vatican.va/3_EN/pages/SDR/SDR_00_Main.html The Stanze of the Vatican] * [http://beckydaroff.com/arthistory/raphael/raphaelrooms.html Visual Tour of the Raphael Rooms, with identifications of figures in frescoes] * [http://cdm16028.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/107497 The Vatican: spirit and art of Christian Rome], a book from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF), which contains material on the Raphael Rooms (pp.&nbsp;111–123) [[Kategorio:Pentraĵoj de Raffaello Sanzio]] [[Kategorio:Vatikano]] [[Kategorio:Renesancaj pentraĵoj]] [[Kategorio:Italaj pentraĵoj]] awdfd48abb6hk25t1l2sybtp6jzf1xi 9401097 9401095 2026-06-13T11:00:54Z Sj1mor 12103 9401097 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=VAT|situo sur mapo=Vatikano|zomo=15}} [[Dosiero:0 Adam et Eve - Fresque de Raphaël - Stanza della Signatura (2).JPG|eta|300ra|dekstra|''Adamo kaj Evo'', plafona fresko el la ''Stanza della Segnatura''.]] La kvar '''Rafaelaj Ĉambroj''' (en itala ''Stanze di Raffaello'') formas serio de akceptejaj ĉambroj, nome la publika parto de la papaj apartamentoj en la [[Palaco de Vatikano]]. Ili estas famaj pro siaj [[fresko]]j, pentritaj de [[Rafaelo]] kaj lia ateliero. kun la plafonaj freskoj de [[Mikelanĝelo]] en la [[Siksta Kapelo]], ili estas la grandaj fresko-serioj kiuj markas la pinton de la [[Alta Renesanco]] en [[Romo]]. La ''Stanze'', kiel ili estas komune nomataj, estis origine destinitaj al aro da apartamentoj por la papo [[Julio la 3-a]]. Li komisiis Rafaelon, tiam relative juna artisto el [[Urbino]], kaj lian atelieron en 1508 aŭ 1509 por redekori la ekzistantajn internojn de la ĉambroj entute. Eble Julio intencis pretersuperi la apartamentoj de sia antaŭanto (kaj rivalo) la papo [[Aleksandro la 6-a]], ĉar la ''Stanze'' estas rekte super la Borgia Apartamento de Aleksandro. Ili estas en la tria etaĝo, ĉe la suda flanko de la korto ''Cortile del Belvedere''. El oriento al okcidento, laŭ vizitanto eniras en la apartamento, sed ne laŭ la sekvenco laŭ kiu la ''Stanze'' estis freskigitaj, la ĉambroj estas la ''Sala di Costantino'' ("Konstantina Ĉambro"), la ''Stanza di Eliodoro'' ("Heliodora Ĉambro"), la ''Stanza della Segnatura'' ("Subskriba Ĉambro") kaj la ''Stanza dell'Incendio del Borgo'' ("Ĉambro de la ''Incendio de la Borgo''"). Post la morto de Julio en 1513, kun du ĉambroj freskigitaj, la papo [[Leono la 10-a]] pluigis la programon. Post la morto de Rafaelo en 1520, liaj helpantoj Gianfrancesco Penni, Giulio Romano kaj Raffaellino del Colle finigis la projekton per la freskoj de la ''Sala di Costantino''. == Vidu ankaŭ == [[Dosiero:Rafael - El Parnaso (Estancia del Sello, Roma, 1511).jpg|eta|dekstre|250ra|La Parnaso]] * ''[[La Parnaso]]'' * ''[[La Lernejo de Ateno]]'' * ''[[Disputo pri la Sankta Sakramento]]'' * ''[[La Meso ĉe Bolsena]]'' * ''[[Liberigo de Sankta Petro]]'' * ''[[Incendio ĉe Borgo]]'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://mv.vatican.va/3_EN/pages/SDR/SDR_00_Main.html The Stanze of the Vatican] * [http://beckydaroff.com/arthistory/raphael/raphaelrooms.html Visual Tour of the Raphael Rooms, with identifications of figures in frescoes] * [http://cdm16028.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/107497 The Vatican: spirit and art of Christian Rome], a book from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF), which contains material on the Raphael Rooms (pp.&nbsp;111–123) [[Kategorio:Pentraĵoj de Raffaello Sanzio]] [[Kategorio:Vatikano]] [[Kategorio:Renesancaj pentraĵoj]] [[Kategorio:Italaj pentraĵoj]] o3vlcmus202kbg363yk2fgalitckneg Pinakoteko de Brera 0 503341 9401144 9332638 2026-06-13T11:38:51Z Sj1mor 12103 9401144 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = IT |situo sur mapo = Italio Milano |zomo = 13 |retejo = {{oficiala retejo}} }} La '''Pinacoteca di Brera''' ("'''Pinakoteko de Brera'''") estas la ĉefa publika galerio por pentraĵoj en [[Milano]], Italio. Ĝi enhavas unu el plej gravaj kolektoj de italaj pentraĵoj, kiel produkto de la kultura programo de la [[Brera Akademio]], kiu kunhavas sidejon en la ''Palazzo Brera'' ([[Palaco Brera]]). ==Historio== La Palaco Brera ŝuldas sian nomon al la ĝermana "braida", indikante herban malfermaĵon en la urba strukturo: komparu la "Bra" de [[Verono]]. La monaĥejo sur la loko transiris al la [[jezuitoj]] (1572), poste spertis radikalan rekonstruon fare de Francesco Maria Richini (1627–28). Kiam la jezuitoj estis dissolvitaj en 1773, la palaco restis la sidejo de la [[astronomia observatorio]] kaj la Braidense Nacia Biblioteko fondita de la jezuitoj. En 1774 la herbario de la nova [[botanika ĝardeno]] estis aldonita. La konstruaĵoj estis pligrandigitaj laŭ projektoj de Giuseppe Piermarini, kiu estis nomumita profesoro en la Akademio kiam ĝi estis formale fondita en 1776, kun [[Giuseppe Parini]] kiel dekano. Piermarini instruis ĉe la Akademio dum 20 jaroj, dum li estis kontrolisto de la urbaj projektoj de la urbo, kiel la publikaj ĝardenoj (1787–1788) kaj placo Fontana (1780–1782). Por pli bona instruado de arkitekturo, skulptarto kaj la aliaj artoj, la Akademio iniciatita de Parini estis provizita per kolekto de muldaĵoj laŭ la Antikvaĵo, esencaĵo por enstampi rafinitan [[Novklasikismo]]n en la studentojn. Sub la posteuloj de Parini, la abato Carlo Bianconi (1778–1802) kaj la artisto Giuseppe Bossi (1802–1807), la Akademio akiris la unuajn pentraĵojn de sia Pinakoteko dum la reasigno de verkoj de itala arto, kiuj karakterizis la [[Napoleona epoko|napoleonan epokon]]. La ''Sposalizio'' (nome la [[La edziniĝo de la Virgulino (Rafaelo)|Geedziĝo de la Virgulino]]) de [[Rafaelo]] estis la ŝlosila pentraĵo de la frua kolekto, kaj la Akademio pligrandigis sian kulturan amplekson per akcepto de kolegoj tra la [[Unua Franca Imperio]]: [[Jacques-Louis David|David]], Pietro Benvenuti, Vincenzo Camuccini, [[Antonio Canova]], [[Bertel Thorvaldsen]] kaj la arkeologo Ennio Quirino Visconti. En 1805, sub la direkto de Bossi, la serio de ĉiujaraj [[ekspozicio]]j estis iniciatita per sistemo de premioj, ekvivalento de la [[Pentrosalono de Parizo|Parizaj Salonoj]], kiuj utilis por identigi Milanon kiel la kulturan ĉefurbon por nuntempa [[pentrarto]] en Italio tra la 19-a jarcento. La arta komitato de la Akademio, nome ''Commissione di Ornato'', ekzercis stirantan influon sur publikaj monumentoj, antaŭulo de la hodiaŭa ''Sopraintendenze Delle Belle Arti''. La malfermo de la nova "Reale Pinacoteca" okazis la 15-an de aŭgusto 1809, nome la naskiĝtago de Napoleono. La pentraĵoj estis montrataj en tri el la kvar napoleonaj haloj kun pavilonaj volboj. Fundamentaj pentraĵoj de [[Giovanni Bellini|Bellini]], [[Andrea Mantegna|Mantegna]], [[Vittore Carpaccio]], [[Tiziano]], [[Paolo Veronese|Veronese]] kaj [[Tintoretto]] eniris la galerion.<ref name=":0">{{Cite book |last=Lauber |first=Rosella |title=Milano La Pinacoteca Di Brera |publisher=Magnus Edizioni Srl |year=2012 |isbn=978-8870572308 |location=Udine |pages=15, 16 |language=Italian}}</ref> La [[Romantikismo|Romantika epoko]] atestis la triumfon de akademia [[historia pentrarto]], gvidata ĉe la Akademio fare de [[Francesco Hayez]], kaj la enkondukon de pejzaĝoj kiel akceptebla akademia ĝenro, inspirita de Davias de Williamo kaj lia pli konata kuzo Giuseppe Bisi, dum la Akademio moviĝis por iĝi institucio por instruado de la arthistorio. En 1882, la Pentraĵgalerio estis apartigita de la Akademio kaj Giuseppe Bertini estis nomumita kiel ĝia unua direktoro. Bertini estis sukcedita de Corrado Ricci, kiu, dum sia direktorado de 1898–1903, establis la Fotobibliotekon kaj sisteme reorganizis la Pentrogalerion laŭ skoloj kaj periodoj. En 1903, la Pinakoteko malfermis 19 novajn ĉambrojn, kiuj ebligis la ekspozicion de pli ol 100 nove akiritaj verkoj, kiel ekzemple la freskoj de [[Donato Bramante|Bramante]] el la domo Visconti Panigarola. La arthistoriisto kaj kritikisto Antonio Morassi, kiu funkciis kiel direktoro ĉe la Pinakoteko de 1934 ĝis 1939, malfermis la kolekton al 19a-jarcenta pentrarto kaj nova ekspozicio dominita de pentraĵoj de Hayez estis kreita. Ankaŭ okazis antaŭa malfermo al la aĉeto de 20a-jarcentaj pentraĵoj, kiel ekzemple la Portreto de [[Alberto Moravia]] fare de [[Renato Guttuso|Guttuso]] kaj "Modelli nello studio" de Mario Mafai.<ref name=":0" /> La ''Observatorio de Brera'' gastigis la astronomon [[Giovanni Schiaparelli]] dum kvar jardekoj, kaj la ''Orto Botanico di Brera'' estas historia [[botanika ĝardeno]] malantaŭ la Pinakoteko. En 2024, la modernarta alo de la muzeo estis malfermita ĉe la Palazzo Citterio kiel parto de klopodoj montri ĝian modernan artkolekton, kiu kreskis post donacoj en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, kaj por marki la kompletigon de la projekto "Grande Brera" por kunfandi la Palazzo-n Citterio-n, la Pinakotekon di Brera kaj la Bibliotekon Braidense.<ref>{{Cite web |title=Milan’s Brera boosts its cultural cachet with an overdue modern art wing and Leonardo’s Last Supper |url=https://apnews.com/article/italy-milan-brera-modern-art-collection-bb099b777a06503c483cf330a2f59c28 |access-date=8a de Decembro 2024 |website=Associated Press |date=8a de Decembro 2024 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Milan’s Palazzo Citterio modern art museum set to open after 50-year wait |url=https://www.euronews.com/culture/2024/12/06/milans-palazzo-citterio-modern-art-museum-set-to-open-after-50-year-wait |access-date=8 December 2024 |website=Euronews |date=6a de Decembro 2024 |language=en}}</ref> == Bildaro == <gallery widths="210px" heights="190px" class="center"> Dosiero:Andrea Mantegna - The Madonna of the Cherubim - WGA13979.jpg|''Keruba Madono'' de [[Andrea Mantegna]] ĉirkaŭ 1485 Dosiero:Lamentación sobre Cristo muerto, por Andrea Mantegna.jpg|''Lamento de Kristo'' de [[Andrea Mantegna]]. ĉirkaŭ 1480 Dosiero:Bramantino - Crucifixion - WGA03068.jpg|Krucumado de [[Bramantino]]. ĉirkaŭ 1515 Dosiero:Raffaello - Spozalizio - Web Gallery of Art.jpg|''[[La edziniĝo de la Virgulino (Rafaelo)|La edziniĝo de la Virgulino]]'' de [[Rafaelo]]. ĉirkaŭ 1504 Dosiero:Giovanni-Bellini-Pietá (1465).jpg|''Pieta'' de [[Giovanni Bellini]]. ĉirkaŭ 1460 Dosiero:Piero, Pala di Brera.jpg|''Brera Madono'' de [[Piero della Francesca]]. ĉirkaŭ 1472–1474 Dosiero:Francesco Hayez - The Kiss - WGA11218.jpg|''La kiso'' de [[Francesco Hayez]]. ĉirkaŭ 1859 Dosiero:Guercino Abramo ripudia Agar.jpg|''Abrahamo foriganta Hagaron kaj Iŝmaelon'' de [[Guercino]]. ĉirkaŭ 1657 Dosiero:Donato Bramante - Christ at the Column - WGA3050.jpg|''Kristo ĉe kolono'', de [[Donato Bramante]]. ĉirkaŭ 1490 Dosiero:Guido Cagnacci - The Death of Cleopatra - WGA3757.jpg|''Morto de Kleopatra'' de [[Guido Cagnacci]]. Dosiero:Angelo Bronzino - Portrait of Andrea Doria as Neptune - WGA3261.jpg|''Andrea Doria kiel Neptuno'' de [[Agnolo Bronzino]]. ĉirkaŭ 1550-1555 Dosiero:St. Lucas altarpiece.jpg|''La Sanktaluka Retablo'' de [[Andrea Mantegna]], 1453 Dosiero:Jacopo Tintoretto - Finding of the body of St Mark - Yorck Project.jpg|''Trovo de la korpo de Sankta Marko'' de [[Tintoretto]]. ĉirkaŭ 1548 Dosiero:Annibale Carracci - The Samaritan Woman at the Well - WGA4446.jpg|''Samarianino ĉepute'', de [[Annibale Carracci]]. Dosiero:Peter Paul Rubens - Last Supper - WGA20255.jpg|''Lasta Vespermanĝo'' de [[Peter Paul Rubens]], 1630–1631 Dosiero:Correggio 002.jpg|''Adorado de la Tri Saĝuloj'', de [[Correggio]]. ĉirkaŭ 1518 Dosiero:Jan de Beer - Triptych - WGA1559.jpg|''Brera Triptiko'' de Jan de Beer. ĉirkaŭ 1515 Dosiero:Anthony van Dyck - Portrait of a Lady - WGA07402.jpg|''Portreto de sinjorino'', de [[Antoon van Dyck]]. ĉirkaŭ 1634-1635 Dosiero:Lorenzo Lotto 040.jpg|''Portreto de Laura da Pola'', de Lorenzo Lotto. ĉirkaŭ 1543 Dosiero:Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''Vespermanĝo ĉe Emaus'' de [[Caravaggio]], 1606 Dosiero:Titian - Saint Jerome in Penitence.jpg|''Sankta Hieronimo en naturo'', de [[Ticiano]]. ĉirkaŭ 1560 Dosiero:Titian - Portrait of Count Antonio Porcia - WGA22968.jpg|''Portreto de Grafo Antonio Porcia'', de Ticiano. ĉirkaŭ 1548 Dosiero:Giovanni bellini, madonna di brera, 1510, 01 adjusted.JPG|''Madono kaj infano'', de [[Giovanni Bellini]]. ĉirkaŭ 1510 Dosiero:Jacopo Tintoretto - Sts Helen and Barbara Adoring the Cross - WGA22434.jpg|''Sankta Heleno kaj Barbara ĉe la kruco'', de [[Tintoretto]] </gallery> <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{it}} kaj {{en}}) * [https://www.accademiadibrera.milano.it/ Accademia di Brera, oficiala retejo] ({{it}} kaj {{en}}) {{Koord|45|28|19|N|9|11|17|E|display=inline|region:IT_type:landmark_source:dewiki}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Muzeoj en Italio]] [[Kategorio:Milano]] 3uabi5mnwkn5dq1sxxp68p56ixtqwa1 Pinturicchio 0 503348 9400946 8407008 2026-06-13T08:57:56Z Sj1mor 12103 9400946 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=memportreto}} <!--[[Dosiero:Pinturicchio Crucifixion.jpg|220px|eta|''Krucumado kun Sankta Hieronimo kaj Sankta Kristoforo'', 1471, oleo sur tolo, 59&nbsp;×&nbsp;40 cm, [[Galleria Borghese]], Romo.]]--> [[Dosiero:Pintoricchio 002.jpg|220px|eta|Fresko ĉe [[Siena Katedralo]] pri la papo [[Pio la 2-a]].]] '''Bernardino di Betto''', nomita '''Pintoricchio''' aŭ '''Pinturicchio''' [pintuˈrikkjo]; 1454–1513) estis [[Italoj|itala]] [[Pentrarto|pentristo]] de la [[Renesanco]]. Li akiris sian kromnomon, Pintoricchio ("eta pentristo"), pro sia malalto, kaj li uzis ĝin por subskribi kelkajn el siaj verkoj. Li dediĉis sin ĉefe al religiaj temoj ĉar fakte ekleziuloj mendis ĉefe por la preĝejoj. == Fontoj == {{1911}} * {{Cite book|first=Pietro |last=Scarpellini |author2=Maria Rita Silvestrelli |title= Pintoricchio| publisher=Federico Motta Editore |year=2004}} * Fabrizio Federici, La diffusione della “prattica romana”: il cardinale Alderano Cybo e le chiese di Massa (1640-1700), in: Atti e Memorie della Deputazione di Storia Patria per le antiche Provincie Modenesi, s. XI - v. XXV, 2003, pp.&nbsp;315–389. * Evelyn March Phillips, Pintoricchio, George Bell & Sons, London, 1901. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/pinturicchio.html Pinturicchio ĉe Artcyclopedia] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Itala Renesanco]] bmobajoub6wjnylxrtqx2iijw197uid Ternant (Côte-d'Or) 0 506535 9400936 8689787 2026-06-13T08:54:28Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400936 wikitext text/x-wiki {{Geokesto2 | komunumo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Ternant | devena_nomo = | alia_nomo = | alia_nomo1 = | kategorio = komunumo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo =Ternant | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Ternant kastelo.JPG | dosiero_priskribo = kastelo <!-- *** Simboloj *** --> | lando = Francio | lando_tipo = [[Regno (politiko)|Regno]] | lando_flago = 1 | ŝtato = Burgonjo-Franĉkonteo | ŝtato_tipo = [[Regionoj de Francio|Regiono]] | regiono = Côte-d'Or | regiono_tipo = [[Departementoj de Francio|Departemento]] | distrikto = [[Arondismento Dijon|Dijon]] | distrikto_tipo = [[Arondismentoj de Francio|Arondismento]] | kantono = [[Kantono Gevrey-Chambertin|Gevrey-Chambertin]] | kantono_tipo = [[Kantono]] | komunumo = | komunumo_tipo = | municipo = | municipo_tipo = | histregiono = [[Communauté de communes de Gevrey-Chambertin|Gevrey-Chambertin]] | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = [[komunumaro]] <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto_faldo = | parto_tipo = | parto = | rivero = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo_tipo = | ŝoseo = | ŝoseo1 = | konstruaĵo_faldo = | konstruaĵo = | konstruaĵo1 = | konstruaĵo1_noto = | konstruaĵo2 = | konstruaĵo3 = | konstruaĵo4 = | konstruaĵo5 = | konstruaĵo6 = | konstruaĵo7 = | montaro = <!-- *** Situo *** --> | situo =Ternant | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 47 | lat_m = 12 | lat_s = 8 | lat_NS = N | long_d = 04 | long_m = 51 | long_s = 19 | long_EW = E | plej_alta_situo = | plej_alta_leviĝo = 636 | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta_situo = | plej_malalta_leviĝo =335 | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 16.35 | areo_rondumo = 2 | areo_urbo = | areo_metropolo = <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro =101 | loĝantaro_dato = 2011 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_urbo = <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = | establita_tipo = | dato = | ĉefulo = Sylviane Paul-Monceaux (2014-2020) | ĉefulo_tipo = Urbestrino | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = {{#property:p281}} | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = {{#property:p374}} | kodo_tipo = INSEE | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_lokumilo_plurobla = Francio/Côte-d'Or | tipo1 = reliefo | alt1 = Vidu situon de Ternant kadre de Francio | tipo2 = reliefo | alt2 = Vidu situon de Ternant kadre de Côte-d'Or <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = | komunejo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo komunumo}} }} '''Ternant''' estas [[Komunumo (Francio)|franca komunumo]] lokita en [[kantono Gevrey-Chambertin]], en [[Francaj departementoj|departemento]] [[Côte-d'Or]] kaj en [[Francaj regionoj|regiono]] [[Burgonjo-Franĉkonteo]]. == Geografio == [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#property:p374}}.png|eta|maldekstra|Limoj de la komunumo]] {{Ĉirkaŭ loko | Centro = ''Ternant'' | Norde = [[Gergueil]], [[Semezanges]] | Nordoriente =[[Chambœuf]] | Oriente = [[Reulle-Vergy]]<br />[[L'Étang-Vergy]] | Sude = [[Bévy]] | Sudokcidente = [[Détain-et-Bruant]] | Okcidente = [[Saint-Jean-de-Bœuf]] }} La komunumo enhavas la vilaĝon Ternant kaj la vilaĝeton Rolle. == Demografio == [[Dosiero:Population - Municipality code {{#property:p374}}.svg|eta|maldekstra|Loĝantaro]] {{Demografio| 1962= 70| 1968= 64| 1975= 55| 1982= 69| 1990= 73| 1999= 72| 2007= 96| 2011= 101}} == Historio == ==Famuloj== * == Administrado == {{AdmKomenco|Titolo= Listo de la sinsekvaj urbestroj}} {{Adm|Komenco= 1985 |Fino= 2020|Nomo= Sylviane Paul-Monceaux|Partio= sen |Funkcio= }} {{Adm|Komenco= 1983 |Fino= 1985|Nomo= Roland Golmard|Partio= sen |Funkcio= }} {{AdmFino}} == Arkitekturaj vidindaĵoj == == Notoj == {{Notoj}} == Referencoj == {{Referencoj}} === Internaj ligiloj === * [[Komunumoj de Côte-d'Or]] === Eksteraj ligiloj === * [http://paroissedeletangvergy.jimdo.com/ Paĝaro de la paroĥo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150706192931/http://paroissedeletangvergy.jimdo.com/ |date=2015-07-06 }} * [http://www.echodescommunes.fr/detail_commune.php?nomCom=Ternant Paĝaro écho des communes] [[Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or]] aitdm6rle77d6u8hibuz67loa58z814 Christoffer Wilhelm Eckersberg 0 508385 9400878 8762203 2026-06-13T08:38:32Z Sj1mor 12103 9400878 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} [[Dosiero:C W Eckersberg 1841 - Kvinde foran et spejl.jpg|eta|maldekstra|230px|'''Christoffer Wilhelm Eckersberg''', ''Virino antaŭ spegulo'', 1841. Franca novklasikismo transmetita en stilo [[Bidermajro]].]] [[Dosiero:Christoffer_Wilhelm_Eckersberg.jpg|alternative=Christoffer Wilhelm Eckersberg.jpg|eta|Christoffer Wilhelm Eckersberg kiel maljunulo]] '''Christoffer Wilhelm ECKERSBERG''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1783|1|2}} en [[Blåkrog]], Duklando [[Ŝlesvigo]] (nune en la municipo de [[Aabenraa]], en la suda parto de [[Jutlando]] en [[Danio]]); mortis {{mortodato|1853|7|22}} en [[Kopenhago]]) estis unu el la plej gravaj [[Danio|danaj]] [[Pentrarto|pentristoj]] de la [[19-a jarcento]]. Li estis filo de Henrik Vilhelm Eckersberg, pentristo kaj [[ĉarpentisto]], kaj Ingeborg Nielsdatter. Li estis gravulo por la fondo de la periodo de arto konata kiel [[Ora epoko (Danio)|Ora epoko de la Dana Pentrarto]], kaj li estas menciita kiel ''Patro de la Dana Pentrarto''. [[Dosiero:C.W. Eckersberg - Bertel Thorvaldsen - Google Art Project.jpg|eta|maldekstra|230px|[[Bertel Thorvaldsen]] de Christoffer Wilhelm Eckersberg ]] == Referencoj == * [http://www.kid.dk/ KID Kunst Index Danmark ("Art Index Denmark")] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070609130511/http://www.kid.dk/ |date=2007-06-09 }} * [https://runeberg.org/dbl/ Danish Biographical Encyclopedia ("''Dansk biografisk Leksikion''")] * [http://www.smk.dk/smk.nsf/5a8a7f63d33b85d8c125697a007844f9/e1998a75e759e9d5c1256b7900453d63!OpenDocument Statens Museum for Kunst ("The Danish National Gallery")] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070808205129/http://www.smk.dk/smk.nsf/5a8a7f63d33b85d8c125697a007844f9/e1998a75e759e9d5c1256b7900453d63!OpenDocument |date=2007-08-08 }} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.kunstnyt.dk/eckbio.htm Eckersberg] ĉe kunstnet * [http://www.museen-nord.de/ml/digicult.php?digiID=200.6881025&pid=&t=&s=2&sparte=&ps=1 Verkoj de la artisto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927032841/http://www.museen-nord.de/ml/digicult.php?digiID=200.6881025&pid=&t=&s=2&sparte=&ps=1 |date=2007-09-27 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Eckersberg, Christoffer Wilhelm}} [[Kategorio:Danaj pentristoj]] lz1nshq74yoghp129pb4vto1yuh79eb Hans Memling 0 508983 9401140 8218275 2026-06-13T11:38:01Z Sj1mor 12103 9401140 wikitext text/x-wiki {{Informkesto pentristo}} [[Dosiero:Hans_Memling_040.jpg|eta|dekstra|[[Sankta Sebastiano]] de Hans Memling]] '''Hans MEMLING''' (naskiĝis en [[Seligenstadt]] ĉ. 1430-1440 – mortis en [[Bruĝo]] la {{daton|11|aŭgusto|1494}}) estis [[Pentrado|pentristo]] origina el la [[Elektoepiskopujo Majenco]] (Mainz). Li estas konsiderata kiel unu el la eminentuloj de la malnovnederlanda pentro-arto, konataj kiel la [[Flandraj Primitivuloj]]. == Biografio == Memling naskiĝis en [[Seligenstadt]] ĉe [[Majno (rivero)|Majno]]. Lia nomo ankaŭ estas skribita kiel Memlinc, Memlinck, Mamlinc, Memmelinge, Memmeling, Memelingen kaj van Menninghen. Kiel antaŭnomo foje estas menciita Jan. Laŭ lia laborloko li estas menciita kiel 'Hans de Bruĝo'. Ĉar lia stilo iom similas al tiu de [[Stefan Lochner]], kiu aktivis en kaj ĉirkaŭ Kolonjo, oni supozas ke Memling post restado en [[Kolonjo]] venis al la [[graflando]] [[Flandrio]] antaŭ 1451, la mortojaro de Lochner. Verŝajne li inter 1451 en 1465 ricevis plian instruon en [[Bruselo]] ĉe alia majstro de la Flandraj Primitivuloj, [[Rogier van der Weyden]]. Je la 30-a de januaro 1465 Memling estis registrita kiel ĉivitano de [[Bruĝo]], en tiu epoko la ŝatata rezidejo de la [[Duklando Burgonjo|burgonja]] [[kortego]] kaj centro de internacia komerco. En 1467 li iĝis membro de la bruĝa [[Sankta Luko]]-[[Gildo]]. En [[1473]] li aliĝis al la prestiĝa [[Fratrio]] de [[Maria de la Neĝo]] kaj tiel atingis la plej altan [[statuso]]n kiu eblis por [[Metiartoj|metiisto]]. Memling posedis en 1466 unu, kaj en 1486 du ŝtonajn domojn en la Sint-Jorisstraat. Li estis inter la 875 riĉaj bruĝanoj kiuj devis kontribui al la financado de la milito inter [[Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 1-a]] kaj [[Francio]]. La posta ekonomia krizo ruinigis liajn financojn. == Pri liaj verkoj == Tipe por Memling estas la triangula prezento sur la antaŭa plano, la precizeco de la [[heraldiko]] kaj la personoj en pejzaĝo. La ''[[Portreto]] de Benedetto Portinari'' el la [[Uffizi]] en [[Florenco]], la ''[[Triptiko]] kun la [[Resurekto]]'' el la [[Louvre]] en [[Parizo]] kaj la ''[[Madono]] kun Donacinto'' el la ''Kunsthistorisches Museum'' en [[Vieno]] enhavas elementojn de itala [[Renesanco]], eble ĉar la komisiintoj estis italaj. == Galerio == <!-- <div style="border-collapse:collapse;border:1px solid;padding:10px; width:550px; text-align:center"> --> <gallery mode="packed" heights="200" caption="[[Pasiono (kristanismo)|Pasiono]] - [[altaro|Altara]] pentraĵo (1491) en la ''St. Annen-Museum'', [[Lubeko]]"> Dosiero:Hans Memling 002.jpg Dosiero:Hans Memling 007.jpg Dosiero:Hans Memling 003.jpg Dosiero:Hans Memling 004.jpg|Mittelteil Dosiero:Hans Memling 008.jpg Dosiero:Hans Memling 006.jpg Dosiero:Hans Memling 005.jpg </gallery> <gallery mode="packed" heights="200"> Das Jüngste Gericht (Memling).jpg|La [[Lasta Juĝo]] (Muzeum Narodowe, [[Gdańsk]], pentrita inter 1467 kaj 1471) Memling Mystic Marriage of St Catherine.jpg|[[Triptiko]] kun la [[Mistikismo|mistika]] edziniĝo de [[Katarina de Aleksandrio|Sankta Katarina]] ([[Metropolita Muzeo de Arto]], [[Novjorko]]) Hans Memling - Portret van een man.jpg|Portreto de viro ([[Kolekto Frick]], [[Novjorko]]) Memling-Home-amb-barretvermell.JPG|Portreto de viro kun ruĝa ĉapo (''Städel Museum'', [[Frankfurto ĉe Majno]]) </gallery> == Literaturo == * Carlos VAN HOOREWEDER, ''Hans Memling in het Sint-Janshospitaal Brugge'', Brugge, 1994, 47 p. * Dirk DE VOS, ''Hans Memling Catalogus'' (ekspozicia katalogo 1994), Ludion, 1994, 255 p. * Till-Holger BORCHERT, ''De portretten van Memling'', Ludion, 2005, 191 p. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/memling_hans.html Hans Memling je Artcyclopedia] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Flandraj pentristoj|M]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj|M]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1433|M]] so7yx802sokcfsx5d79t2m1gtamtx14 Marko Antonio Sabeliko 0 509373 9401069 9308495 2026-06-13T10:40:40Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401069 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Marko Antono Mureto}} {{Informkesto homo | nomo =Marko Antonio Sabeliko<br />(1436–1506) | dosiero =Portret van Marcus Antonius Sabellicus Marcus Antonius Coccius Sabellicus (titel op object), RP-P-1909-4314.jpg | priskribo =Gravuraĵo de Marko Antonio Sabeliko, far [[Jean-Jacques Boissard]] (1528-1602) | dato de naskiĝo =[[1436]] | loko de naskiĝo =[[Vicovaro]], {{ITA}} | dato de morto =[[19-a de aprilo]] [[1506]] | loko de morto =[[Venecio]], {{ITA}} | alma_mater = }} '''Marcus Antonius Coccius Sabellicus''' (1436–1506) estis itala historiisto, humanisto, bibliotekisto kaj erudiciulo, fekunda aŭtoro, kiu unue ricevis la kopirajton pro sia "Historio de Venecio", kaj la ĉefa povomanipulanto<ref>[https://books.google.com.br/books?id=dnERYEx6Is4C&pg=PA83&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=PyyvVIHjO8GfggSKyYL4DA&ved=0CDkQ6AEwBDgU#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Printing, Writers and Readers in Renaissance Italy], Brian Richardson</ref> sur la presitaj publikaĵoj de sia epoko. Lia dua plej granda verko, publikigita en 1498, estas "Enneades sive Rhapsodia historiarum"<ref>[https://books.google.com.br/books?id=jMMBAwAAQBAJ&pg=PA356&dq=Enneades+sive+Rhapsodia+historiarum&hl=en&sa=X&ei=NLCvVKLOHIKkgwSwloFQ&ved=0CB4Q6AEwAA#v=onepage&q=Enneades%20sive%20Rhapsodia%20historiarum&f=false The Oxford History of Historical Writing: Volume 3: 1400-1800], José Rabasa, Masayuki Sato, Edoardo Tortarolo, Daniel Woolf</ref>, kiu estas "Rapsodio da Historioj" ekde la kreado de la mondo ĝis 1503, en naŭ libroj (eneado). La dua parto de tiu verko estis lanĉita en 1504. Li ricevis la alnomon Sabeliko pro tio ke li devenis de la Monto Sabina, regiono situanta inter [[Umbrio]], [[Latio]] kaj [[Abruco]]. == Biografio == Markantonio da Vicovaro faris siajn unuajn studojn en sia naskiĝurbo, sed poste li daŭrigis siajn studojn kiel lernanto de [[Pomponio Leto]] (1428-1498) en la Roma Akademio<ref>[https://books.google.com.br/books?id=Ff2PkubgpTIC&pg=PA16&dq=discepolo+di+Sabellicus&hl=pt-BR&sa=X&ei=zcavVOifLI_IsAS68oLoDQ&ved=0CCMQ6AEwAQ#v=onepage&q=discepolo%20di%20Sabellicus&f=false Biografia universale antica e moderna ossia Storia per alfabeto della vita ...]</ref>. Li ankaŭ studis kun Porcelio Pandone (1405-1485)<ref>[https://books.google.com.br/books?id=8uEqOrAnat0C&pg=PA43&dq=Porcellio+Pandone&hl=en&sa=X&ei=kh6vVNzUJfPksATO2oHwCw&ved=0CCEQ6AEwAA#v=onepage&q=Porcellio%20Pandone&f=false A Companion to the Cantos of Ezra Pound, Volume 1], Carroll Franklin Terrell</ref> and Gaspar Veronese.<ref name=CoE>Peter G. Bietenholz, Thomas Brian Deutscher, ''Contemporaries of Erasmus: a biographical register of the Renaissance and Reformation'', Volumes 1-3 (2003), pp. 181–2; [http://books.google.co.uk/books?id=hruQ386SfFcC&pg=RA2-PA181 Google Books].</ref> En [[Udine|Udino]] li fariĝis profesoro pri elokventeco kaj retoriko en 1473, kvankam li daŭrigis siajn studojn pri matematiko, greka kaj dialektiko, tamen li eksiĝis en 1483<ref>[https://books.google.com.br/books?id=hruQ386SfFcC&pg=RA2-PA181&lpg=RA2-PA181&dq=Gaspar+Veronese&source=bl&ots=o6ncDsZJWP&sig=sq4qFDHBhoopDZy-X5MJBDAŭVY&hl=pt-BR&sa=X&ei=OB-vVMaED8ilNpm8hPAH&ved=0CDsQ6AEwBQ#v=onepage&q=Gaspar%20Veronese&f=false Contemporaries of Erasmus: A Biographical Register of the ..., Volumes 1-3], Peter G. Bietenholz,Thomas Brian Deutscher</ref>. Post mallonga periodo en [[Verono]], kiun li devis lasi pro la pesto, li vizitis [[Venecio|Venecion]] portante la Historion de Venecio kiun li estis verkinta. En 1485, li prezentis sian verkon al la doĝo de Venecio, Marco Barbarigo (1413-1486), kaj iom poste li estas indikita kiel dua publika profesoro pri homsciencoj kune kun [[Giorgio Valla|Georgo Valla]] (1447-1500), en la lernejo de Sankta Marko. Okaze de la morto de Valla, Sabeliko okupis la unuan postenon. Li ankaŭ aktivis kiel bibliotekisto de la librokolekto donita de [[Bazilo Besariono|Basilius Bessarion]] (1403-1472)<ref>[https://books.google.com.br/books?id=Ff2PkubgpTIC&pg=PA16&dq=discepolo+di+Sabellicus&hl=pt-BR&sa=X&ei=zcavVOifLI_IsAS68oLoDQ&ved=0CCMQ6AEwAQ#v=onepage&q=discepolo%20di%20Sabellicus&f=false Laŭ la "Biografia universale antica e moderna"], post la akirado de la manuskriptoj de [[Bazilo Besariono|Basilius Bessarion]], la kuratoreco de la biblioteko estis ĉiam konfidata al unu prokuratoro de Sankta Marko: Marco Barbarigo kiu tiam okupis tian postenon. Kiam li fariĝis doĝo, en la [[19-a de novembro]] [[1485]], la posteno estis donita al lia frato [[Agostino Barbarigo]]. Tamen post iom da tempo oni konsideris ke la posteno estus pli adekvata al iu beletristo, kaj post la morto de Sabeliko, tiu okupo estis donita al lia lernanto [[Andrea Navagero|Andreo Navaĝero]] (1483-1529), kiu tamen laŭŝajne ĉirkaŭe de 1515 ankoraŭ ne estis okupinta la postenon.</ref> al la urbo [[Venecio]], sed la sidejo tiama estis sen daŭra loĝado. Dum tiu periodo li verkis plurajn komentojn pri [[Plinio la Maljuna]], [[Tito Livio]] ([[-59|59 a.K.]] - [[-17|17 p.K.]]), [[Horacio|Quintus Horatius Flaccus]] ([[-65|65 a.K.]] - [[8|8 p.K]]), Valerio Maksimo<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Valerius_Maximus Valerio Makximo] estis latina verkisto kaj aŭtoro je kolekto da historiaj anekdotoj. Li estis pli aktiva dum la regado de [[Tiberio]], inter la jaroj 14 p.K. kaj 37 p.K.</ref>, [[Vergilio]] ([[-70|70 a.K.]] - [[19|19 p.K.]]), Svetonio (69-122) kaj [[Floruso|Lucius Annaeus Florus]] (74-130). [[Erasmo de Roterdamo]] (1467-1536) mencias proverbon de Sabeliko en sia verko Adagia III x98<ref>[https://books.google.com.br/books?id=_nrpqmFFE_oC&printsec=frontcover&dq=Adagia+III+Erasmus&hl=en&sa=X&ei=OcSvVJCgFvLksATQ-oLYCA&ved=0CB4Q6AEwAA#v=onepage&q=Adagia%20III%20Erasmus&f=false Adages, Volume 2], Desiderius Erasmus.</ref>. En 1487 li estas nomumita kuratoro de la [[Biblioteko Marciana]]<ref>[https://books.google.com.br/books?id=IH0NAAAAQAAJ&pg=PA282&dq=Biblioteca+Marciana+Sabellicus&hl=pt-BR&sa=X&ei=DsWvVMXXCu_LsATlkoKwCg&ved=0CDsQ6AEwBA#v=onepage&q=Biblioteca%20Marciana%20Sabellicus&f=false Bibliotheca manuscripta ad S. Marci Venetiarum, Volumes 3-4], Biblioteca nazionale marciana, Giuseppe Valentinelli</ref>. Kolekto da liaj verkoj estis publikigitaj en 1560, en [[Bazelo]]. Lia "Historiae rerum venetarum" estis daŭrigita de Andrea Navaĝero, kiu okaze de sia morto, petis ke lia verko estu detruita. Pietro Bembo, kiu estas indikita por daŭrigi la verkon, en 1530, kaj ĝin finis en la sekvanta jaro. La verko "De rerum et artium inventoribus", poemo en heksametraj versoj, estis influita de Polidoro Virĝilio (1470-1555), kie li ricevis helpon de Guidobaldo da Montefeltro (1472-1508). Ĝia origino venas el la Natura Historio de [[Plinio la Maljuna]], libro VII, pri la historio de la elpensoj. Ĝi estis litere menciita de [[Otto Heurnius]], kiam li verkis, en 1600, pionira historio pri la "barbara filozofio". Sabeliko mortis en [[Venecio]] post longa kaj dolora malsano. == Elektita publikaĵaro == {{Div col|cols = 3}} * ''De vetustate Aquileiae et Foriiulii'', libri 6 ([[1482]]) * ''Historiae rerum Venetarum ab urbe condita'', en 33 libroj (Venecio, [[1487]]). Ĉi-historio de Venecio estis daŭrigita de [[Pietro Bembo]]. * ''Annotationes in Plinium'' (Venecio, [[1487]]) * ''De Venetis magistratibus'' ([[1488]]) * ''Enneades sive Rhapsodia historiarum'' ([[1498]]-[[1504]]), universala historio de la mondo en 92 libroj. * ''Opera'' (Venecio, [[1502]]) ** ''De situ Venetiae urbis'', en 3 libroj ** ''Epistolarum familiarum'', en 12 libroj ** ''Orationes'', libri 12 * [https://books.google.co.uk/books?id=Y-NJAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Marcus+Antonius+Coccius+Sabellicus&hl=pt-BR&sa=X&ei=HrqvVPuFA4HtgwTtwIGoAw&ved=0CGMQ6AEwCQ#v=onepage&q=Marcus%20Antonius%20Coccius%20Sabellicus&f=false Liber nonus exemplorum, et varietate et elegancia perspicum. - Erphordiae ...], [[1510]] * [https://books.google.co.uk/books?id=JvVBAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Marcus+Antonius+Coccius+Sabellicus&hl=pt-BR&sa=X&ei=HrqvVPuFA4HtgwTtwIGoAw&ved=0CEQQ6AEwBQ#v=onepage&q=Marcus%20Antonius%20Coccius%20Sabellicus&f=false Rapsodiae historiarum Enneadum], [[1516]] * [https://books.google.co.uk/books?id=zw9TAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Marcus+Antonius+Sabellicus&hl=pt-BR&sa=X&ei=l7mvVI3EF87wggTTqoKABw&ved=0CE4Q6AEwBg#v=onepage&q=Marcus%20Antonius%20Sabellicus&f=false Breviores epistole], [[1515]] * [https://books.google.co.uk/books?id=zf47AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Marcus+Antonius+Sabellicus&hl=pt-BR&sa=X&ei=l7mvVI3EF87wggTTqoKABw&ved=0CD0Q6AEwBA#v=onepage&q=Marcus%20Antonius%20Sabellicus&f=false De memorabilibus factis dictisque exemplorum libri X], Marcus Antonius Sabellicus, [[1533]] * [https://books.google.com.br/books?id=htBUAAAAcAAJ&pg=PT17&dq=De+rerum+et+artium+inventoribus&hl=en&sa=X&ei=eyevVKLcAcmUNuivgRg&ved=0CDsQ6AEwBQ#v=onepage&q=De%20rerum%20et%20artium%20inventoribus&f=false De rerum et artium inventoribus poema], [[1521]] ** ''De Coriolani luctu'' ** ''De incendio carnico'' ** ''De barionae Cymba'' ** ''De Hunnii origine'' ** ''De inventoribus artium'' ** ''De laudibus Deiparae Virginis elegiae XIII'' * ''De memorabilibus factis dictisque, Exempla'', en 10 libroj ([[1507]]) * [https://books.google.com.br/books?id=8WcPAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Sabellico%22&hl=en&sa=X&ei=gCevVN-2O4aUNpKzgIgE&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q&f=false Dell'Historia Venetiana: libri XXXIII], [[1668]] * Pomponii Laeti Vita, [[1515]] * [https://books.google.com.br/books?id=iVovONV7-gMC&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Sabellico%22&hl=en&sa=X&ei=gCevVN-2O4aUNpKzgIgE&ved=0CD0Q6AEwBg#v=onepage&q&f=false Marci Antonii Sabelli J. C. ... Summa diversorum tractatuum in quibus ...], [[1748]] * [https://books.google.com.br/books?id=gyugdOUipFUC&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Sabellico%22&hl=en&sa=X&ei=gCevVN-2O4aUNpKzgIgE&ved=0CFQQ6AEwCQ#v=onepage&q&f=false Pratica universale del dottor Marcantonio Savelli auditore della Rota ...], [[1697]] * Iustinus historicus, [[1497]] * [https://books.google.com.br/books?id=_w4bAQAAMAAJ&pg=PA131&lpg=PA131&dq=Marcus+Anthonius+Sabellicus&source=bl&ots=3oSerPĉ_X&sig=8As3SSREwdsVmLPyaQHgoDxXkZA&hl=pt-BR&sa=X&ei=CLyvVM2qMsKCgwTR-ICgCw&ved=0CFEQ6AEwCDgU#v=onepage&q=Marcus%20Anthonius%20Sabellicus&f=false The Edinburgh encyclopaedia, Volume 13], Sir David Brewster {{Div col end}} == Literaturo == {{Div col|cols = 3}} * [https://tools.wmflabs.org/persondata/p/Marcantonio_Sabellico Personensuche] * [https://books.google.com.br/books?id=hruQ386SfFcC&pg=RA2-PA181&lpg=RA2-PA181&dq=Gaspar+Veronese&source=bl&ots=o6ncDsZJWP&sig=sq4qFDHBhoopDZy-X5MJBDAŭVY&hl=pt-BR&sa=X&ei=OB-vVMaED8ilNpm8hPAH&ved=0CDsQ6AEwBQ#v=onepage&q=Gaspar%20Veronese&f=false Contemporaries of Erasmus: A Biographical Register of the ..., Volumes 1-3], Peter G. Bietenholz,Thomas Brian Deutscher * [https://books.google.com.br/books?id=Av4mmihf6isC&pg=PA650&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=ZyCvVOylLoOgNqi_goAL&ved=0CC0Q6AEwAg#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Acta Conventus Neo-Latini Upsaliensis], Alejandro Coroleu, Domenico Defilippis * [https://books.google.com.br/books?id=K3PJj5O0aPkC&pg=PA240&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=ZyCvVOylLoOgNqi_goAL&ved=0CDYQ6AEwAw#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Empires of Islam in Renaissance Historical Thought], Margaret Meserve * [https://books.google.com.br/books?id=jMMBAwAAQBAJ&pg=PA356&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=ZyCvVOylLoOgNqi_goAL&ved=0CEQQ6AEwBQ#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false The Oxford History of Historical Writing: Volume 3: 1400-1800], José Rabasa,Masayuki Sato,Edoardo Tortarolo,Daniel Woolf * [https://books.google.com.br/books?id=xjv3f0htG6IC&pg=PA146&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=ZyCvVOylLoOgNqi_goAL&ved=0CEsQ6AEwBg#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Remembering the Renaissance: Humanist Narratives of the Sack of Rome], Kenneth Gouwens * [https://books.google.com.br/books?id=uMLy6Ht7fxEC&pg=PA90&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=ZyCvVOylLoOgNqi_goAL&ved=0CFIQ6AEwBw#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Venice and the Defense of Republican Liberty: Renaissance Values in the Age ...], William James Bouwsma * [https://books.google.com.br/books?id=WWWSAAAAQBAJ&pg=RA1-PA5&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=ZyCvVOylLoOgNqi_goAL&ved=0CGEQ6AEwCQ#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Bound in Venice: The Serene Republic and the Dawn of the Book], Alessandro Marzo Magno * [https://books.google.com.br/books?id=z0ĥjn7pExMC&pg=PA151&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=liKvVP7hG4S_sQTKjoKICA&ved=0CBsQ6AEwADgK#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Letters and Letter Fragments]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Jean de Pins * [https://books.google.com.br/books?id=VVYMAQAAMAAJ&pg=PA288&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=liKvVP7hG4S_sQTKjoKICA&ved=0CCMQ6AEwATgK#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Encyclopaedia Londinensis, or, Universal dictionary of arts ..., Volume 6] * [https://books.google.com.br/books?id=R7lZ1UaBZh4C&pg=PA189&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=liKvVP7hG4S_sQTKjoKICA&ved=0CDEQ6AEwAzgK#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false History of Venice, Livros 5-8], Pietro Bembo * [https://books.google.com.br/books?id=6brkqISgVT8C&pg=PA87&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=liKvVP7hG4S_sQTKjoKICA&ved=0CCoQ6AEwAjgK#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Res: Anthropology and Aesthetics, 49/50: Spring/Autumn 2006], Francesco Pellizzi * [https://books.google.com.br/books?id=JndfAgAAQBAJ&pg=PA366&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=liKvVP7hG4S_sQTKjoKICA&ved=0CDkQ6AEwBDgK#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Transformations of the Classics via Early Modern Commentaries], Karl A. E.. Enenkel * [https://books.google.com.br/books?id=Qijgk6YdxgMC&pg=PA53&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=liKvVP7hG4S_sQTKjoKICA&ved=0CEgQ6AEwBjgK#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Copyright in the Renaissance: Prints and the Privilegio in Sixteenth-Century ...], Christopher L. C. E. Witcombe * [https://books.google.com.br/books?id=WNj6LnVbjSIC&pg=PA207&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=liKvVP7hG4S_sQTKjoKICA&ved=0CEAQ6AEwBTgK#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false The Book Trade in the Italian Renaissance], Angela Nuovo * [https://books.google.com.br/books?id=k08eMcOc9aIC&pg=PA27&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=liKvVP7hG4S_sQTKjoKICA&ved=0CE8Q6AEwBzgK#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Patentes: como redigir, depositar e conseguir], Sonia Regina Federman * [https://books.google.com.br/books?id=MUsjkXlCjUMC&pg=PA115&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=liKvVP7hG4S_sQTKjoKICA&ved=0CFwQ6AEwCTgK#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Poetes Italiens de La Renaissance Dans La Bibliotheque de La Fondation ...], Jean Balsamo * [https://books.google.com.br/books?id=C-02FRKIMWEC&pg=PA8&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=PyyvVIHjO8GfggSKyYL4DA&ved=0CDAQ6AEwAzgU#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Piazza San Marco], Iain Fenlon * [https://books.google.com.br/books?id=e-2xhAW0fvIC&pg=PA110&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=PyyvVIHjO8GfggSKyYL4DA&ved=0CEEQ6AEwBTgU#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Bernardo Giustiniani], Patricia H. Labalme * [https://books.google.com.br/books?id=Kv6UJgrpSRsC&pg=PA105&dq=Marcantonio+Sabellico&hl=pt-BR&sa=X&ei=PyyvVIHjO8GfggSKyYL4DA&ved=0CFEQ6AEwBzgU#v=onepage&q=Marcantonio%20Sabellico&f=false Fantasies of Troy: Classical Tales and the Social Imaginary in Medieval and ...], Alan Shepard,Stephen David Powell Powell {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == <center> <gallery> Dosiero:Virgilio.png|<center>[[Vergilio]]<br />([[-70|70 a.K.]] - [[19|19 p.K.]])</center> Dosiero:Quintus Horatius Flaccus.jpg|<center>[[Horacio|Quintus Horatius Flaccus]]<br />([[-65|65 a.K.]] - [[8|8 p.K.]])</center> Dosiero:Titus Livius.png|<center>[[Tito Livio]]<br />([[-59|59 a.K.]] - [[-17|17 p.K.]])</center> Dosiero:Pliny the Elder.png|<center>[[Plinio la Maljuna]]<br />([[23]]-[[79]])</center> Dosiero:Nuremberg chronicles f 111r 1.png|<center>[[Svetonio]]<br />([[69]]-[[122]])</center> Dosiero:Lucius Annaeus Florus (74-130).jpg|<center>[[Floruso|Lucius Annaeus Florus]] ([[74]]-[[130]])</center> Dosiero:Flavio Biondo (1392-1463).png|<center>[[Flavio Biondo]]<br />([[1392]]-[[1463]])</center> Dosiero:Bessarion 1476.JPG|<center>[[Bazilo Besariono|Basilius Bessarion]]<br />([[1403]]-[[1472]])</center> Dosiero:Marco Barbarigo.jpg|<center>[[Marco Barbarigo]]<br />([[1413]]-[[1486]])</center> Dosiero:Vat. lat. 3311, 101v of Claud. Ruf. 1361–1376 by Julius Pomponius Laetus.png|<center>[[Pomponio Leto]]<br />([[1428]]-[[1498]])</center> Dosiero:Giorgio Valla (1447-1500).jpg|<center>[[Giorgio Valla|Georgo Valla]]<br />([[1447]]-[[1500]])</center> Dosiero:Aldus Manutius 2.jpg|<center>[[Aldo Manuzio|Aldus Manutius]]<br />([[1449]]-[[1515]])</center> Dosiero:Filippo Beroaldo, il vecchio (1453-1505).png|<center>[[Filippo Beroaldo]]<br />([[1453]]-[[1505]])</center> Dosiero:Conrad-Celtis.jpg|<center>[[Conrad Celtis]]<br />([[1459]]-[[1508]])</center> Dosiero:Holbein-erasmus.jpg|<center>[[Erasmo de Roterdamo]]<br />([[1467]]-[[1536]])</center> Dosiero:Pietro Bembo2.jpg|<center>[[Pietro Bembo]]<br />([[1470]]-[[1547]])</center> Dosiero:Raffaello Sanzio - Guidobaldo da Montefeltro - WGA18653.jpg|<center>[[Guidobaldo da Montefeltro]]<br />([[1472]]-[[1508]])</center> Dosiero:Thomas Murner.jpg|<center>[[Thomas Murner]]<br />([[1475]]-[[1537]])</center> Dosiero:Giambattista Egnazio (1473-1553).png|<center>[[Giambattista Egnazio|Giambattista Cipelli]]<br />([[1478]]-[[1553]])</center> Dosiero:Baldassare Castiglione, by Raffaello Sanzio, from C2RMF retouched.jpg|<center>[[Baldassare Castiglione]]<br />([[1478]]-[[1529]])</center> Dosiero:Portrait of Andrea Navagero by Rafael.jpg|<center>[[Andrea Navagero|Andreo Navaĝero]]<br />([[1483]]-[[1529]])</center> Dosiero:Beatus Rhenanus - Imagines philologorum.jpg|<center>[[Beatus Rhenanus]]<br />([[1485]]-[[1547]])</center> Dosiero:Jean Jacques Boissard.jpg|<center>[[Jean-Jacques Boissard]]<br />([[1528]]-[[1602]])</center> Dosiero:CoA Città di Venezia.png|<center>[[Andrea Morosini]]<br />([[1558]]-[[1618]])</center> Dosiero:Otto Heurnius.jpg|<center>[[Otto Heurnius]]<br />([[1577]]-[[1652]])</center> </gallery> </center> == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Portalo|Homoj|Historio}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Sabellicus, Marcus Antonius Coccius}} [[Kategorio:Erudiciuloj]] [[Kategorio:Italaj bibliotekistoj]] [[Kategorio:Italaj historiistoj]] [[Kategorio:Italaj erudiciuloj]] [[Kategorio:Italaj humanistoj]] {{Ĝermo|Biografio|Italio|biblikotekisto|historiisto}} k7zoa2xjatym1hibikidymxekx5q24q Clara Maffei 0 515447 9401024 8972625 2026-06-13T09:32:01Z Sj1mor 12103 9401024 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |priskribo=Portreto de la grafino Clara Maffei<br />de [[Francesco Hayez]] }} '''Elena Clara Antonia Carrara Spinelli''' ([[13a de marto]] [[1814]], [[Bergamo]] – [[13a de julio]] [[1886]], [[Milano]], pro [[meningito]]) estis itala beletristino kaj apoganto de la movado [[Risorgimento]], kutime konata laŭ sia edzin-nomo grafino '''Clara Maffei''' aŭ '''Chiarina Maffei'''. == Vivo == Jam 17-jaraĝa ŝi edziniĝis al [[Andrea Maffei]], sed ili separiĝis per mutuala interkonsento la [[15an de junio]] [[1846]]. Ŝi havis longdaŭran rilaton kun [[Carlo Tenca]]. Ŝi estas konata pro la [[Literatura salono|salono]] kiun ŝi gastigis ĉe via dei Tre Monasteri en [[Milano]], konata kiel "[[:it:Salotto Maffei|Salotto Maffei]]". Startinte en [[1834]] kaj organizita de Tommaso Grossi kaj [[Massimo d'Azeglio]], ĝi allogis kelkajn bone konatajn literaturistojn, artistojn, fakulojn, komponistojn kaj figurojn pro-[[Risorgimento]] kiuj kunvenis por studi arton kaj literaturon. Tiuj estis ekzemple [[Alessandro Manzoni]], [[Francesco Hayez]] (kiu pentris portreton de Clara kiun li poste donis al ŝia edzo), [[Giuseppe Verdi]] kaj [[Giovanni Prati]]. [[Dosiero:Ritratto della contessa Maffei.jpg|eta|maldekstra|200px|Grafino Clara Maffei]] == Bibliografio == [[Dosiero:8838 - Milano - Via Bigli - Palazzo Olivazzi - Lapide Clara Maffei - Foto Giovanni Dall'Orto - 14-Apr-2007.jpg|eta|dekstra|200px|Memortabulo sur la palaco kiu gastigis la "Salotto Maffei".]] * Barbiera, Raffaello, ''Il salotto della contessa Maffei'', Milano, Treves 1895 (nova eldono) * Cunigi, Davide, "Una gentildonna bergamasca del Risorgimento. La contessa Clara Maffei", in ''Rivista di Bergamo'', XX, Februaro 1941, pp.&nbsp;49–53, kaj Marto 1941, pp.&nbsp;74–78 * Monti, Antonio, ''Una passione romantica dell'Ottocento. Clara Maffei e Carlo Tenca'', Milano, Garzanti 1940 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * Raffaello Barbiera, [http://www.braidense.it/dire/salottomaffei/salottomaffei.html ''Il salotto della contessa Maffei]'', Milano, Treves, 1895 * [http://www.url.it/donnestoria/testi/trame/maffeia.htm www.url.it] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080620190500/http://www.url.it/donnestoria/testi/trame/maffeia.htm |date=2008-06-20 }} * [http://www.corriere.it/vivimilano/arte_e_cultura/articoli/2004/11_Novembre/11/salotto.shtml Artikolo pri Clara Maffei] en ''Corriere'' {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Maffei, Clara}} [[Kategorio:Italaj nobeloj]] [[Kategorio:Personoj de Milano]] [[Kategorio:Unuiĝo de Italio]] [[Kategorio:Salonistoj]] 77mzpvfbci9ybe91q7zrlmwz5xv9mk3 Francesco Hayez 0 515449 9400901 9285544 2026-06-13T08:44:24Z Sj1mor 12103 9400901 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Francesco Hayez - Self-portrait with Tiger and Lion - Google Art Project.jpg|eta|maldekstra|Francesco Hayez - memportreto kun tigro kaj leono.]] [[Dosiero:El Beso (Pinacoteca de Brera, Milán, 1859).jpg|eta|200px|''La Kiso'' estas unu el plej famaj pentraĵoj de Francesco Hayez (1859)]] '''Francesco HAYEZ''' [ˈaːjets]; [[10a de februaro]] [[1791]] – [[21a de decembro]] [[1881]]) estis [[Italio|itala]] pentristo, ĉefa artisto de [[Romantismo]] meze de la 19a jarcento en [[Milano]], fama pro siaj grandaj {{J|historia pentraĵo}}, politikaj alegorioj kaj escepte fajnaj portretoj. Li devenis el ne riĉa familio en [[Venecio]], kie li edukiĝis, poste en [[Romo]], Napolo kaj fine en Milano, kie li ĉeestis la [[Literatura salono|salono]] de [[Clara Maffei]] (kies portreton Hayez pentris por ŝia edzino). Li estis ankoraŭ en Milano en 1850 kiam li estis nomumita kiel direktoro de la [[Pinakoteko de Brera]] tie. Lia verkaro gamas el [[Historia pentrado|historia ĝenro]] al [[Novklasikismo]]. Alia preferata temaro estas duonnudaj virinoj ([[odalisko]]j). Inter liaj verkoj, lia pentraĵo ''[[La Kiso]]'' estis konsiderata inter liaj plej bonkvalitaj verkoj laŭ liaj samtempuloj, kaj ekde tiam eĉ ĝi akiris pli da aprezo. La anonima, nepoza gesto de la paro ne postulas ajnan konon pri mito aŭ literaturo por esti interpretata, kaj montras modernan konsideron.<ref>Alfredo Melani (1905). "[http://books.google.com/books?id=Z2rrAAAAMAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Tranquillo Cremona - Painter]," ''Studio International'', Vol. 33, pp. 43-45.</ref> == Bildaro == [[Dosiero:Francesco Hayez 024.jpg|eta|Kliniĝinta Odalisko (1839)]] [[Dosiero:Francesco Hayez - Portrait of Gian Giacomo Poldi Pezzoli - Google Art Project.jpg|eta|Francesco Hayez - Portreto de [[Gian Giacomo Poldi Pezzoli]] ]] <gallery widths="160x" heights="160" perrow="4"> <!-- Francesco Hayez 001.jpg|''[[Aristotle]]'' (1811) <br><small>Galleria dell'Accademia, Venice</small> --> (Venice) La distruzione del tempio di Gerusalemme -Francesco Hayez - gallerie Accademia Venice.jpg|Destruo de la Templo de Jerusalemo (1867) Hayez, Fracesco - Crusaders Thirsting near Jerusalem - 1836-50.jpg|Krucmilitistoj ĉe Jerusalemo (1836–50) <!-- Francesco Hayez 009.jpg|The Seventh Crusade before Jerusalem (1838-1850) --> Francesco Hayez 013.jpg|Rifuĝintoj el Parga (1831) Francesco Hayez - The Two Foscari - WGA11217.jpg|Sceno el la teatraĵo de Byron ''The Two Foscari'' Francesco Hayez 022.jpg|Siciliaj Vesperoj sceno 1 (1821–22) Francesco Hayez 023.jpg|Siciliaj Vesperoj scene 3 (1821–22) <!-- Francesco Hayez 011.jpg|Liberation of Vittor Pisani. (1840) --> <!-- Francesco Hayez 010.jpg|Last Moments of Doge Marin Falier (1867) --> Francesco Hayez 061.jpg|Renkonto de Esau kaj Jakobo <!-- Francesco Hayez 053.jpg|Lasta kiso de Romeo kaj Julieta (1823) --> Francesco Hayez 016.jpg|Nova favorulino en la haremo Francesco Hayez 033.jpg|<small>Portreto, Ballerina Carlotta Chabert as Venus (1830)</small> Francesco Hayez 055.jpg|Ruth (1835) <!-- Francesco Hayez 006.jpg|Mary Magdalene (1825) --> Francesco Hayez - Odalisca.jpg|[[Odalisko]] (1867) Francesco Hayez 054.jpg|[[Susana (Biblio)|Susanna]] en sia Bano (1859) Francesco Hayez - Bagnante, 1832.jpg|Nuda banintino Francesco Hayez - Odalisca che legge, 1867.jpg|Odalisko kun libro (1867) <!-- Francesco Hayez 025.jpg|Melancholy thinking (1842) --> Hayez, Fracesco - La Meditazione - 1851.jpg|La Meditado (1851) Hayez Ciociara.jpg|Ciociara (kamparanino) Francesco Hayez 056.jpg|Ŝimŝono kaj la leono (1842) <!-- Francesco Hayez 044.jpg|Portreto, Don Giulio Vigoni infano (1830) --> <!-- Francesco Hayez 029.jpg|Portreto, Young Countess Antonietta Negroni Prati Morosini (1858) --> <!-- Francesco Hayez 030.jpg|Portreto, Antonietta Negroni Prati Morosini (1872) --> Francesco Hayez - Portrait de Matilde Juva Branca, 1851.jpg|Portreto, Matilde Juva-Branca (1851) Francesco Hayez 038.jpg|Portreto, Princino Sant' Antimo (1840-1844) <!-- Francesco Hayez 039.jpg|<small>Portreto, Teresa Borri, widow of Stampa, 2nd wife of Alessandro Manzoni. (1847-1848)</small> --> Francesco Hayez 031.jpg|Portreto, Antonietta Tarsis Basilico (1851) Francesco Hayez 036.jpg|Portreto, Felicina Caglio Perego di Cremnago (1842) Francesco Hayez - Ritratto di Antonietta Vitali Sola.jpg|Portreto, Antonietta Vitali Sola.(1823) <!-- Francesco Hayez - Carolina Zucchi - WGA11212.jpg|Portreto, Carolina Zucchi (1825) --> Antonio Rosmini by Hayez.jpg|Portreto, Antonio Rosmini (1835) Francesco Hayez 041.jpg|Portreto, [[Camillo Benso di Cavour]] (1864) <!-- Francesco Hayez 047.jpg|Portreto, Emperor Ferdinand I of Austria (1840) --> Francesco Hayez 048.jpg|Portreto, [[Massimo d' Azeglio]] (1860) Francesco Hayez - Ritratto di Alessandro Manzoni.jpg|Portreto, [[Alessandro Manzoni]] (1841) Francesco Hayez 043.jpg|Portreto, Grafo Ninni (1823) <!-- Francesco Hayez 045.jpg|Portreto, [[Gioachino Rossini]] (1870) --> <!-- Francesco Hayez 049.jpg|Portreto, skulptisto [[Pompeo Marchesi]]. (1830) --> <!-- Francesco Hayez 046.jpg|Portreto, Giuseppe Roberti. (1819) --> <!-- Giovanni David Portrait by Francesco Hayez.jpg|Portreto, Giovanni David --> Francesco Hayez 020.jpg|Levita Efraim (1842-1844) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj |commonscat=Francesco Hayez |commonscat_title=Francesco Hayez }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hayez, Francesco}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] [[Kategorio:Francdevenaj italoj]] 7y2y6xcdney49uu232f2jkkh5q6r41z Leonhard Thurneysser 0 517761 9400970 9296041 2026-06-13T09:05:07Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400970 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo =Leonardo Turnisero<br />(1531-1596) | dosiero =Leonhard_Thurneysser_2.jpg | priskribo =germana kemiisto kaj apotekisto | dato de naskiĝo =[[22-a de julio]] [[1531]] | loko de naskiĝo =[[Bazelo]], {{CHE}} | dato de morto =[[8-a de aŭgusto]] [[1596]] | loko de morto =[[Kolonjo]], {{DEU}} | alma_mater = }} '''Leonhardt Thurneysser zum Thurn''' (1531-1596) estis germana kemiisto<ref>[https://books.google.com.br/books?id=0K6hWyqGYMMC&pg=PA377&lpg=PA377&dq=Leonhard+Thurneysser+encyclopedia&source=bl&ots=6QDbpxsOo4&sig=lEUF4HqFx2o_ZehbyrK1A9RssqE&hl=pt-BR&sa=X&ei=vgEHVeOaL6ndsASMroD4AQ&ved=0CDsQ6AEwBA#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser%20encyclopedia&f=false The Little Giant Encyclopedia of Spells & Magic], Jane Johnson</ref>, apotekisto, botanikisto, astronomo kaj kuracisto. Li estis renoma erudiciulo kiu interesiĝis ĉefe pri [[apoteko]], [[alkemio]], [[metalurgio]], [[botaniko]], [[matematiko]], [[astronomio]] kaj [[medicino]]. Li estis filo de oraĵisto kaj aktivis en la kortego de Johano Georgo (1525-1598)<ref>[https://books.google.com.br/books?id=-T0SAAAAMAAJ&pg=PA91&dq=Leonhard+Thurneysser+John+George+Brandenburg&hl=en&sa=X&ei=y_8GVabSLpDksAS54oCgDA&ved=0CC0Q6AEwAw#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser%20John%20George%20Brandenburg&f=false The Eclectic Magazine: Foreign Literature, Volume 30], John Holmes Agnew, Walter Hilliard Bidwell</ref>, princoelektisto de Brandenburgo. En 1555, li gajnas la konfidon de [[Ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 1-a]] (1503-1564) kaj fariĝas mentoro de liaj infanoj, krom aliaj tiamaj gravuloj samkiel Petro Paŭlo Verĝero (1498-1565) kaj [[Gerolamo Cardano|Ĝerolamo Kardano]] (1501-1576). Li traktis kaj kuracis Filipina-n Velzero-n (1527-1580), edzino de Ferdinando la 2-a (1529-1595), Arkiduko de Aŭstrio. == Elektita verkaro == {{Div col|cols = 3}} * [https://books.google.com.br/books?id=FPlQAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Leonhardt+Thurneysser+zum+Thurn%22&hl=en&sa=X&ei=pPcGVf75GOjasAS39IKoCQ&ved=0CC8Q6AEwAg#v=onepage&q&f=false Archidoxa], (Münster, [[1569]]; Berlino, [[1575]]) * [https://books.google.com.br/books?id=NAI8AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Leonhardt+Thurneysser+zum+Thurn%22&hl=en&sa=X&ei=pPcGVf75GOjasAS39IKoCQ&ved=0CGMQ6AEwCQ#v=onepage&q&f=false Quinta Essentia Das ist die Höchste Subtilitet, Krafft, und Wirkung, Beider ...], [[1570]] * Prokatalepsis (Frankfurto ĉe Odro, [[1571]]) * Pison (Frankfurto ĉe Odro, [[1572]]) * Chermeneia (Berlino, [[1574]]) * Onomasticon polyglosson (Berlino, [[1574]]) * Eyporadelosis (Berlino, [[1575]]) * [https://books.google.com.br/books?id=GfZQAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Leonhardt+Thurneysser+zum+Thurn%22&hl=en&sa=X&ei=pPcGVf75GOjasAS39IKoCQ&ved=0CFsQ6AEwCA#v=onepage&q&f=false Verstandt, Außzug und Erklerung über die acht Bücher der Archidaxen ...], [[1575]] * Bebaiosis agonismoy (Berlino, [[1576]]) * [https://books.google.com.br/books?id=4E9RAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Leonhardt+Thurneysser+zum+Thurn%22&hl=en&sa=X&ei=pPcGVf75GOjasAS39IKoCQ&ved=0CDwQ6AEwBA#v=onepage&q&f=false kurzer un einfeltiger bericht uber den 136 und inn disem lauff 77. Jar am 19 ...], [[1577]], Leonhardt Thurneysser zum Thurn * [https://books.google.com.br/books?id=x4BDAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Leonhard+Thurneysser+Historia+sive+descriptio+plantarum&hl=pt-BR&sa=X&ei=piQHVbrlDoW4ggTU9ICwAg&ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser%20Historia%20sive%20descriptio%20plantarum&f=false Historia sive descriptio plantarum...] (Berlino, [[1578]]) * [https://books.google.com.br/books?id=UwI8AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Leonhardt+Thurneysser+zum+Thurn%22&hl=en&sa=X&ei=pPcGVf75GOjasAS39IKoCQ&ved=0CEMQ6AEwBQ#v=onepage&q&f=false Melô Kai Ekplērōsis Und Impletio, oder Erfüllung, der verheissung], [[1581]] * [https://books.google.com.br/books?id=un1DAAAAcAAJ&pg=PA71&dq=Leonhard+Thurneysser+Historia+und+Beschreibung+influentischer&hl=pt-BR&sa=X&ei=ziQHVYW2EYzAggTmlID4DQ&ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser%20Historia%20und%20Beschreibung%20influentischer&f=false Historia und Beschreibung influentischer, elementarische und natürlicher Wirkungen] (Berlino, [[1583]]) * Megale chymia (Berlino, [[1583]]) * Melisath (Berlino, [[1583]]) * Magna Alchymia, [[1583]] * De transmutatione veneris in Solem ([[1585]]) * Attisholtz oder Attiswalder Badordnung (Kolonjo, [[1590]]) * [https://books.google.com.br/books?id=ylZcAAAAcAAJ&pg=PT28&dq=Leonhard+Thurneysser+encyclopedia&hl=pt-BR&sa=X&ei=nyMHVe6NOMKYNquDgtAI&ved=0CDgQ6AEwBDgK#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser%20encyclopedia&f=false Astrologisch Prognosticon von der influentz oder bedeutung aller ...], [[1591]], Leonhardt Thurneysser zum Thurn * [https://books.google.com.br/books?id=BJVTAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Leonhardt+Thurneysser+zum+Thurn%22&hl=en&sa=X&ei=pPcGVf75GOjasAS39IKoCQ&ved=0CCYQ6AEwAQ#v=onepage&q&f=false Alt und New Schreibkalender auff das Jahr Christi 1597], [[1596]], Leonhardt Thurneysser zum Thurn, Heinrich Winand * [https://books.google.com.br/books?id=59g5AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Leonhardt+Thurneysser+zum+Thurn%22&hl=en&sa=X&ei=pPcGVf75GOjasAS39IKoCQ&ved=0CEoQ6AEwBg#v=onepage&q&f=false Reise und Kriegs-Apotecken: Darin[n]en nicht allein die beschwerlichsten ...], [[1602]], Leonhardt Thurneysser zum Thurn, Agapetus Kozerus * [https://books.google.com.br/books?id=s9JSAAAAcAAJ&pg=PA246-IA5&dq=Leonhard+Thurneysser+encyclopedia&hl=pt-BR&sa=X&ei=nyMHVe6NOMKYNquDgtAI&ved=0CBsQ6AEwADgK#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser%20encyclopedia&f=false Zehn Bücher von kalten (warmen) mineralischen und metallischen Wassern] (Strasburgo, [[1612]]). * [https://books.google.com.br/books?id=gNtLAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Leonhardt+Thurneysser+zum+Thurn%22&hl=en&sa=X&ei=pPcGVf75GOjasAS39IKoCQ&ved=0CB8Q6AEwAA#v=onepage&q&f=false Methodus Brevis Et Dilucida, Von Rechter und warhaffter Extraction der ...], [[1619]] Leonhardt Thurneysser zum Thurn {{Div col end}} == Literaturo == {{Div col|cols = 3}} * [https://de.wikisource.org/wiki/ADB:Thurneisser_zum_Thurn,_Leonhard Allgemeine Deutsche Biographie] * [https://tools.wmflabs.org/persondata/p/Leonhard_Thurneysser Personensuche] * [http://www.worldcat.org/identities/lccn-n83-58763/ WorldCat Identities] * [https://books.google.com.br/books?id=icn9BAAAQBAJ&pg=PA29&dq=Leonhard+Thurneysser&hl=en&sa=X&ei=PPkGVaTJCI7LsATE4IGQAQ&ved=0CD0Q6AEwBQ#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser&f=false History of Analytical Chemistry: International Series of Monographs in ...], Ferenc Szabadváry * [https://books.google.com.br/books?id=BpNEAQAAMAAJ&pg=PA61&dq=Leonhard+Thurneysser&hl=en&sa=X&ei=PPkGVaTJCI7LsATE4IGQAQ&ved=0CDgQ6AEwBA#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser&f=false Fraser's Magazine, Volume 48] * [https://books.google.com.br/books?id=R8BMW6Au7pQC&pg=PA135&dq=Leonhard+Thurneysser&hl=en&sa=X&ei=PPkGVaTJCI7LsATE4IGQAQ&ved=0CEMQ6AEwBg#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser&f=false The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1], Gordon Campbell * [https://books.google.com.br/books?id=PyKIGhS91mcC&pg=PA204&dq=Leonhard+Thurneysser&hl=en&sa=X&ei=x_sGVYinGfHksATU8IGgAw&ved=0CBsQ6AEwADgK#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser&f=false John Dee's Occultism: Magical Exaltation through Powerful Signs], Gyorgy E. Szonyi * [https://books.google.com.br/books?id=fXkJAAAAIAAJ&pg=PA168&dq=Leonhard+Thurneysser&hl=en&sa=X&ei=x_sGVYinGfHksATU8IGgAw&ved=0CD0Q6AEwBzgK#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser&f=false The History of Chemistry, Volumes 1-2], [[Thomas Thomson]] * [https://books.google.com.br/books?id=8NQDDS_enYoC&pg=PA27&dq=Leonhard+Thurneysser&hl=en&sa=X&ei=i_0GVYeHHI38sASbtoAo&ved=0CBsQ6AEwADgU#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser&f=false The Ocean at Home: An Illustrated History of the Aquarium], Bernd Brunner * [https://books.google.com.br/books?id=7U-nlhADmJ4C&pg=PA13&dq=Leonhard+Thurneysser&hl=en&sa=X&ei=i_0GVYeHHI38sASbtoAo&ved=0CCEQ6AEwATgU#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser&f=false Healing Waters: Missouri's Historic Mineral Springs and Spas], Loring Bullard * [https://books.google.com.br/books?id=fUmTX8yKU4gC&pg=PA241&lpg=PA241&dq=Leonhard+Thurneysser+encyclopedia&source=bl&ots=JKQLuKUip0&sig=umD4SCwzgssEmDinUQAqRi3ZzPE&hl=pt-BR&sa=X&ei=lwIHVeX6FLPasATZ84CgAg&ved=0CC0Q6AEwAjgK#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser%20encyclopedia&f=false Encyclopedia of the Elements: Technical Data - History - Processing ...], Per Enghag * [https://de.wikisource.org/wiki/Leonhard_Thurneysser Wikisource] * [https://books.google.com.br/books?id=ZeI0AQAAMAAJ&pg=PA1356&lpg=PA1356&dq=Leonhard+Thurneysser+encyclopedia&source=bl&ots=95M7iiIwEH&sig=avaWPoXV6RDhQa76-g4WLQBij3c&hl=pt-BR&sa=X&ei=lwIHVeX6FLPasATZ84CgAg&ved=0CEgQ6AEwBjgK#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser%20encyclopedia&f=false Encyclopedia of Chronology: Historical and Biographical], Bernard Bolingbroke Woodward,William Leist Readwin Cates * [https://books.google.com.br/books?id=EshPAAAAMAAJ&pg=PA38&dq=Leonhard+Thurneysser+encyclopedia&hl=pt-BR&sa=X&ei=wyIHVZiBNsu5ggTw8oOoCA&ved=0CEkQ6AEwBg#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser%20encyclopedia&f=false Biography: Or, Third Division of "The English Encyclopedia", Volume 6], Charles Knight * [https://books.google.com.br/books?id=OPdTAAAAMAAJ&q=Leonhard+Thurneysser+encyclopedia&dq=Leonhard+Thurneysser+encyclopedia&hl=pt-BR&sa=X&ei=nyMHVe6NOMKYNquDgtAI&ved=0CFYQ6AEwCDgK Ullmann's encyclopedia of industrial chemistry] * [https://books.google.com.br/books?id=rU_tLIh8PiEC&pg=PT39&dq=Leonhard+Thurneysser+Paracelsus&hl=pt-BR&sa=X&ei=2SUHVdvxL8KXNr3dg5gI&ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser%20Paracelsus&f=false Basel - Hauptstadt der Alchemie], Thomas Hofmeier * [https://books.google.com.br/books?id=zq3NBgAAQBAJ&pg=PA16&dq=Leonhard+Thurneysser+Paracelsus&hl=pt-BR&sa=X&ei=2SUHVdvxL8KXNr3dg5gI&ved=0CDIQ6AEwAw#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser%20Paracelsus&f=false Die Entienlehre des Paracelsus: Aufbau und Umriß seiner Theoretischen Pathologie], Heinrich Schipperges * [https://books.google.com.br/books?id=mzAHAAAAcAAJ&pg=PA357&dq=Leonhard+Thurneysser+Paracelsus&hl=pt-BR&sa=X&ei=2SUHVdvxL8KXNr3dg5gI&ved=0CDoQ6AEwBA#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser%20Paracelsus&f=false The history of medicine comprising a narrative of its progress ..., Volume 1], Edward Meryon * [https://books.google.com.br/books?id=i8OjfyDtf_EC&pg=PA61&dq=Leonhard+Thurneysser+Paracelsus&hl=pt-BR&sa=X&ei=2SUHVdvxL8KXNr3dg5gI&ved=0CEIQ6AEwBQ#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser%20Paracelsus&f=false Selected Studies in History of Science], Reijer Hooykaas * [https://books.google.com.br/books?id=MZq6r1G_NScC&pg=PA248&dq=Leonhard+Thurneysser+Paracelsus&hl=pt-BR&sa=X&ei=2SUHVdvxL8KXNr3dg5gI&ved=0CFcQ6AEwCA#v=onepage&q=Leonhard%20Thurneysser%20Paracelsus&f=false Chemie in Österreich: von den Anfängen bis zum Ende des 18 ..., Volume 1], Rudolf Werner Soukup {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == <center> <gallery> Dosiero:Paracelsus.jpg|<center>[[Paracelsus]]<br />([[1493]]-[[1541]])</center> Dosiero:Peter Pavel Vergerij.jpg|<center>[[Pier Paolo Vergerio, la maljuna|Petro Paŭlo Verĝero]]<br />([[1498]]-[[1565]])</center> Dosiero:Jerôme Cardan.jpg|<center>[[Gerolamo Cardano|Ĝerolamo Kardano]]<br />([[1501]]-[[1576]])</center> Dosiero:Hans Bocksberger der Aeltere 001.jpg|<center>[[Ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 1-a]]<br />([[1503]]-[[1564]])</center> Dosiero:Universitaet Mendebrunnen Leipzig 1900.jpg|<center>[[Franziskus Joel|Francisko Joel]]<br />([[1508]]-[[1579]])</center> Dosiero:Johann Georg Brandenburg MATEO.jpg|<center>[[Johano Georgo, princoelektisto de Brandenburgo|Johano Georgo]]<br />([[1525]]-[[1598]])</center> Dosiero:Portrait of Philippine Welser (1527-1580).jpg|<center>[[Philippine Welser|Filipina Velzero]]<br />([[1527]]-[[1580]])</center> Dosiero:John Dee Ashmolean.jpg|<center>[[John Dee]]<br />([[1527]]-[[1608]])</center> Dosiero:Wappen Kemberg.png|<center>[[Adam von Bodenstein]]<br />([[1528]]-[[1577]])</center> Dosiero:Francesco Terzio 002.jpg|<center>[[Ferdinando la 2-a (Aŭstrio)|Ferdinando la 2-a]]<br />([[1529]]-[[1595]])</center> Dosiero:Johannes von Hoya.jpg|<center>[[Johano la 4-a de Hoja|Johano la 4-a]]<br />([[1529]]-[[1574]])</center> Dosiero:Georg Agricola-Titelblatt.jpg|<center>[[Georgius Agricola|Georgo Agrikolo]]<br />([[1494]]-[[1555]])</center> Dosiero:Giambattista della Porta.jpeg|<center>[[Giambattista della Porta]]<br />([[1535]]-[[1615]])</center> Dosiero:DEU Greiz COA.svg|<center>[[Jakob Coler|Jakobo Kolero]]<br />([[1537]]-[[1612]])</center> Dosiero:Jost Amman.jpg|<center>[[Jost Amman]]<br />([[1539]]-[[1591]])</center> Dosiero:Coat of arms of Ribe.svg|<center>[[Petrus Severinus|Peder Sørensen]]<br />([[1542]]-[[1602]])</center> Dosiero:Wappen Hildesheim.svg|<center>[[Johannes Franke]]<br />([[1545]]-[[1617]])</center> Dosiero:Weikersheim 090308.jpg|<center>[[Volfgango la 2-a de Hohenlohe|Volfgango la 2-a]]<br />([[1546]]-[[1610]])</center> Dosiero:Andreas Libavius.jpg|<center>[[Andreas Libavius]]<br />([[1555]]-[[1616]])</center> Dosiero:Oswald Croll 1629 Basilica Chymica Title Page.tif|<center>[[Oswald Crollius|Osvaldo Krolo]]<br />([[1563]]-[[1609]])</center> Dosiero:Johann Karl Wilhelm Möhsen (1722 - 1795), Physician to Frederick the Great, by Christian Bernhard Rode (1725 - 1797) and Johann Conrad Krüger (1733 - 1791).jpg|<center>[[Johann Carl Wilhelm Moehsen|Johann Moehsen]]<br />([[1722]]-[[1795]])</center> Dosiero:ROU BN Bistrita CoA.jpg|<center>[[Max Speter]]<br />([[1883]]-[[1942]])</center> </gallery> </center> == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Portalo|Svisio|Homoj|Kemio|Medicino}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|Biografio|kemiisto|Svisio|apotekisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Thurneysser, Leonhardt}} [[Kategorio:Germanaj kemiistoj]] [[Kategorio:Germanaj apotekistoj]] [[Kategorio:Germanaj botanikistoj]] [[Kategorio:Germanaj astronomoj]] kcy3uyzcgegifef6csjiaqoc3ujnswg Lovis Corinth 0 519956 9400882 9355545 2026-06-13T08:39:30Z Sj1mor 12103 9400882 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |loko de naskiĝo = [[Tapiau]], [[Prusio]] |tombo = sudokcidenta tombejo de [[Stahnsdorf]] }} '''Lovis CORINTH''' (naskiĝinta la [[21-a de julio]] [[1858]] en [[Tapiau]], [[Prusio]], mortinta la [[17-a de julio]] [[1925]] en [[Zandvoort]]) estis [[germanoj|germana]] pentristo kaj presaĵfaristo kies matura laboro realigis sintezon de impresionismo kaj ekspresionismo. Corinth studis en Parizo kaj Munkeno, aliĝis al la Berlina Secesia Grupo, poste sukcedis Max Liebermann kiel la prezidanto de la grupo. Lia porjunulara laboro estis duonnaturalisma. Corinth estis komence antagonisma al la ekspresionisma movado, sed post bato en 1911 lia stilo loziĝis kaj akceptis multajn ekspresionismajn kvalitojn. Lia uzo de koloro iĝis pli vigla, kaj li kreis portretojn kaj pejzaĝojn de speciala vigleco kaj potenco. La temoj de Corinth ankaŭ inkludis nudulojn kaj bibliajn scenojn. Li apartenis al la [[Munkena Moderno]]. Li anis ĉe [[Berlina secesio]]. == Frua vivo == Estante filo de tanisto, li montris talenton por desegnato kiel infano, kaj en 1876 li iris por studi pentraĵon en la akademio de [[Kenigsbergo]]. En 1880 li frekventis la Akademion de Belartoj en Munkeno, kiu konkuris kun Parizo kiel la avangardartcentro en Eŭropo tiutempe. Tie li estis influita fare de Courbet kaj la skolo de Barbizon, tra ilia interpreto de la Munkenaj artistoj Wilhelm Leibl kaj Wilhelm Trübner. Li tiam vojaĝis al Antverpeno kaj tiam Parizo kie li studis sub William-Adolphe Bouguereau ĉe la Académie Julian. Li revenis al Kenigsbergo en 1888 kiam li adoptis la nomon "Lovis Corinth". [[Dosiero:DBP 1978 986 Lovis Corinth - Ostern am Walchensee.jpg|eta|Poŝtmarko de 1978: pejzaĝo ĉe [[Walchensee]]]] == Kariero == En 1891, Corinth resendiĝis al Munkeno, sed en 1892 li prirezignis la Munkenan Akademion kaj aliĝis al la Munkena [[Secesio]]. En 1894 li eniris la Liberan unuiĝon, kaj 1899 li partoprenis ekspozicion organizitan fare de la Berlina Secesio. Tiuj naŭ jaroj en Munkeno ne estis liaj plej produktiva, kaj li eble estis pli bone konata pro lia kapablo trinki grandajn kvantojn de ruĝa vino kaj ĉampano. Corinth transloĝiĝis al Berlino en 1900, kaj havis apartan ekspozicion ĉe galerio posedate fare de Paul Cassirer. En 1902 en la aĝo de 43, li startigis lernejon de pentraĵo por virinoj kaj geedziĝis kun sia unua studento, kun Charlotte Berend kies aĝo estis pli ol 20 jarojn malpli. Charlotte estis lia juneca muzo, lia spirita partnero, kaj la patrino de liaj du infanoj. Ŝi havis profundan influon sur li, kaj familia vivo iĝis grava temo en lia arto. En decembro 1911, li suferspertis apopleksion, kaj estis parte paralizita sur la maldekstra flanko. Poste li lamis, kaj liaj manoj elmontris kronikan tremon. Kun la helpo de lia edzino, ene de jaro li sukcesis pentri denove per sia dekstra mano. Lia handikapo inspiris la artiston al intensa intereso en la simplaj, intimaj aĵoj de ĉiutaga vivo. En la somero de 1919, ekzemple, li produktis ciklon de neformalaj akvafortoj de lia familio en ilia bieno. Estis ankaŭ ĉe tiu tempo ke pejzaĝoj iĝis signifa parto de lia verko. Tiuj pejzaĝoj estis metitaj ĉe Walchensee, lago en la Bavara Alpoj kie Corinth posedis domon. Ilia vigla imagado, en helaj koloroj, faris ke multaj por konsideris la Walchensee-serion lia plej bona laboro. De 1915-25, li funkciis kiel Prezidanto de la Berlina Secesio. == Preskreado == Corinth esploris ĉiujn presaĵajn teknikojn krom akvotinto; li preferis sekan punktadon kaj litografion. Li kreis sian unuan akvaforton en 1891 kaj lia unua litografo estis de 1894. Li eksperimentis per la ksilografio sed faris nur 12 lignajn gravuraĵojn (inter 1919-1924). Li estis tre produktiva, kaj en la lastaj 15 vivojaroj li produktis pli ol 900 grafikajn verkojn, inkluzive de 60 memportretoj. La pejzaĝoj kiujn li kreis inter 1919 kaj 1925 eble estas la plej dezirindaj bildoj de lia tuta grafika verkaro. Li pentris multajn memportretojn, kaj havis la kutimon fari unu chiun jaron en la naskiĝtago kiel rimedo de memesploro. En multaj el liaj memportretoj li faris alivestiĝojn kiel ekzemple kirasa kavaliro (''Der Sieger'', 1910), aŭ Samson (''Geblendeter Samson'',1912). Memportreto de 1924 estas en la Muzeo de Modern Art, Novjorko. == Honoroj kaj morto == La [[15an de marto]] [[1921]] Corinth ricevis honordoktorecon de la [[Universitato de Kenigsbergo]]. En 1925, li vojaĝis al Nederlando por rigardi la verkojn de siaj favorataj nederlandaj majstroj. Li kaptis pulminflamon kaj mortis en Zandvoort. == Heredigo == En 1910 Corinth donacis la pentraĵon ''Golgatha'' por la altaro de la kirko de lia naskiĝloko Tapiau. Ĉe la fino de la [[Dua mondmilito]], kiam la [[Ruĝa Armeo]] invadis Orientan Prusion, tiu pentraĵo malaperis sen spuro. Gvardejsk estis inter la malmultaj orient-prusaj lokoj ne detruitaj per la milito, kio faras verŝajna ke la pentraĵo estis prirabita prefere ol forbrulita. En 2007, la germana grandurbo [[Hanovro]] resendis pentraĵon de Corintho al la heredantoj de juda kolektanto Curt Glaser kiu vendis ĝin en 1933 por financi sian fuĝon el [[Nazia Germanio]]. La pentraĵo, ''Römische Campagna'' (1914) estis donita al la heredantoj de Glaser, reprezentitaj de lia usona nevino kaj ŝia filino. La domo kie Korinto estis naskita daŭre estas en la urbo Tapiau, kiun la rusoj post ekposedo nomas Gvardejsk. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://de.wikisource.org/wiki/Lovis_Corinth Vikifontaro] * {{DNB-Portal|118522140}} * [http://digital.belvedere.at/emuseum/view/objects/asimages/People$0040284?t:state:flow=1f8c6946-32e2-4857-ba9d-94daba6e5375 Verkoj ĉe digital.belvedere.at] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150402123555/http://digital.belvedere.at/emuseum/view/objects/asimages/People$0040284?t:state:flow=1f8c6946-32e2-4857-ba9d-94daba6e5375 |date=2015-04-02 }} * [http://www.zeno.org/Kunstwerke/A/Corinth,+Lovis Verkoj surrete ĉe zeno.org] * [http://www.zeno.org/Kunst/M/Corinth,+Lovis Skribaĵoj de Corinth surrete] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|corinth, lovis}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] 2l1ht7vgowy7ddrflwr1bsnc1xku2x7 Julian Schnabel 0 522147 9400959 8830734 2026-06-13T09:01:02Z Sj1mor 12103 9400959 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:RulaJebrealJulianSchnabelFriedaPintoOct10.jpg|eta|dekstra|Schnabel kun Rula Jebreal kaj [[Freida Pinto]] en Oktobro 2010]] '''Julian SCHNABEL''' ([[26a de oktobro]] 1951) estas usona artisto kaj filmofaristo. En la 1980-aj jaroj, Schnabel ricevis internacia [[Amaskomunikilo|amaskomunikilaran]] atenton pro siaj [[pentraĵo]]j sur rompitaj [[Ceramiko|ceramikaĵoj]]. Schnabel reĝisoris la filmojn ''[[Before Night Falls]]'', kiu havigis al [[Javier Bardem]] nomumon por [[Oskar-premio]] kaj ''The Diving Bell and the Butterfly'', kiu estis nomumita por kvar Oskar-premioj. Li ricevis la premion al Plej Bona Reĝisoro en la [[Festivalo de Cannes]] de [[2007]],<ref name="festival-cannes.com">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/4435147/year/2007.html|titolo=Festival de Cannes: The Diving Bell and the Butterfly|alirdato=2009-12-18|verko=festival-cannes.com}}</ref> la [[Premio Ora Globo|Oran Globon]], same kiel [[BAFTA]], [[César]], du nomumojn por la [[Ora Leono]] kaj unu por la [[Oskar-premio]]. == Filmaro == * ''Basquiat'' (1996) * ''[[Before Night Falls]]'' (2000) * ''The Diving Bell and the Butterfly'' (2007) * ''Lou Reed's Berlin'' (2007) * ''Miral'' (2010) == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.robilantvoena.com/inventory/search?param=artist&value=s Julian Schnabel's art work at Robilant + Voena] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150622023447/http://www.robilantvoena.com/inventory/search?param=artist&value=s |date=2015-06-22 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Schnabel, Julian}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Usonaj reĝisoroj]] [[Kategorio:Premiitoj de Ora Globo]] o8jlljdhkz0pfkk7yndh0cn89s8i3c3 Aleksandr Zajcev 0 523237 9400336 9399923 2026-06-12T13:08:19Z Filozofo 3592 Riparis ligon kaj forigis artikolojn antaŭ propraj nomoj 9400336 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto |nomo = Aleksandro Miĥailoviĉ Zajcev<br />([[1841]]-[[1910]]) |dosiero =Alexander_Michailowitsch_Saizew.JPG |priskribo de dosiero=Rusa ĥemiisto, kreinto de la Regulo de Zajcev |dato de naskiĝo =[[2-a de julio]] [[1841]] |loko de naskiĝo =[[Kazano]], [[Rusia imperio]] |dato de morto =[[1-a de septembro]] [[1910]] |loko de morto =[[Kazano]], [[Rusia imperio]] |alma_mater = [[Ŝtata Universitato de Kazano]]<br />[[Universitato de Lepsiko ]]<br />'''Universitato de Kiev'''<br />[[Universitato de Marburgo]] }} '''Aleksandro Miĥailoviĉ Zajcev''' ([[1841]]—[[1910]]; {{lang-ru|Александр Михайлович Зайцев}}) estis rusa ĥemiisto. Li laboris kun organikaj kombinaĵoj kaj estas proponanto de la "Regulo de Zajcev" (1875)<ref>[https://books.google.com.br/books?id=A__zCCdPMb0C&pg=PA208&dq=Alexander+Mikhaylovich+Zaitsev&hl=en&sa=X&ei=yDE-VdWeItSHsQTVlIGwBg&ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&q=Alexander%20Mikhaylovich%20Zaitsev&f=false Organic Chemistry: A Guided Inquiry: A Genius and the Mathematical ...], Masha Gessen</ref>, kiu rezultis en la kompono-produktado de la "Elimina reakcio"<ref>[https://books.google.com.br/books?id=REjBKUtj4XkC&pg=PA201&dq=Alexander+Mikhaylovich+elimination+rule&hl=en&sa=X&ei=M7w-VfroA4iZyATzuYDIAw&ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&q=Alexander%20Mikhaylovich%20elimination%20rule&f=false Chemical Kinetics and Mechanism, Volume 1], Michael Mortimer, Open University</ref>. Li ricevis sian diplomon pri doktoreco en la [[Universitato de Lepsiko]], en 1866, kaj inter 1870 kaj 1903, li profesoris, kaj en [[Ŝtata Universitato de Kazano]], kaj en [[Kieva Universitato]]. Liaj studoj fokusiĝis ĉefe pri la disvolviĝo kaj plibonigo de la organika ĥemio kaj la teorio pri la ĥemia strukturo de Butlerov. == Biografio == Lia patro estis te- kaj suker-komercisto , kiu decidis ke lia filo devis sekvi lin en la financa negocaro. Tamen, laŭpete de sia pripatrina onklo, la fizikisto Miĥail Ljapunof ([[1820]]—[[1868]]), Zajcev estis rajtigita enmatrikuliĝi en la [[Ŝtata Universitato de Kazano ]] por studi ekonomikon. Tiuepoke, [[Rusio]] eksperimentis la kameralisman sistemon<ref>[https://books.google.com.br/books?id=C9E8BAAAQBAJ&pg=PA143&dq=cameralism+system&hl=en&sa=X&ei=Lsw-VdyMC4KZyAS_pIHoAg&ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&q=cameralism%20system&f=false Mercantilism Reimagined: Political Economy in Early Modern Britain and Its ...], Philip J. Stern, Carl Wennerlind</ref>, signifante ke ĉiuj studentoj diplomiĝantaj pri juro kaj ekonomiko el iu rusa universitato devis lerni du jarojn pri ĥemio. Tiel ke Zajcev estis enkondukita de [[Aleksandr Butlerov|Aleksandro Butlerov]] ([[1828]]—[[1886]]). Pli malfrue, Zajcev eklaboris kun Butlerov, kiu klare perceptis ke li estas bonega laboratoria ĥemiisto, kaj kies postaj agadoj elmontris ke Zajcev estas produktema kontribuanto por la organika ĥemio. Okaze de la morto de sia patro, Zajcev ricevis sian diplomon, en 1862, kaj tuje vojaĝis al Okcidenta Eŭropo por daŭrigi siajn ĥemiajn studojn, kaj estis lernanto de [[Hermann Kolbe]] ([[1818]]—[[1884]]), en [[Universitato de Marburgo|Marburgo]], kaj de [[Charles-Adolphe Wurtz]] ([[1817]]—[[1884]]) en [[Parizo]]. Ĉi-situacio estis kontraŭa al la akceptitaj normoj tiamaj, kie la studento devis kompletigi sian kandidato-gradon (proksimume la ekvivalenton al la nuna diplomiĝo pri filozofi-doktoreca grado) kaj poste du aŭ tri jarojn da studoj eksterlande antaŭ ol reiri al Rusio kiel salajrigita laboratoria asistanto, kiu studas por la doktoreco. Inter 1862 kaj 1864 li studis kun Kolbe en [[Universitato de Marburgo|Marburgo]], kaj tie Zajcev malkovris la '''sulfoksidojn''' kaj la salojn de la trialkil-[[Sulfonata acido|sulfonata acido]]. En 1864, li transloĝiĝis al [[Sorbono|Fakultato pri Medicino de Parizo]], kie li laboris dum unu jaro en la laboratorioj de Wurtz antaŭ ol reveni al Marburgo, en 1865. Tiuepoke, Kolbe akceptis inviton al [[Lepsiko]], kaj Zajcev, kiu estis senmona, reiris al Rusio. Ĉe sia reveno, Zajcev denove kuniĝis al Butlerov kiel sensalajra asistanto. Dum tiuepoke, li verkis sukcesoplenan disertacion kiel "kandidato". En 1869, li estis indikita kiel Eksterordinara Profesoro pri ĥemio en la [[Ŝtata Universitato de Kazano ]], kie li konatiĝis kun [[Vladimir Markovnikov|Vladimiro Markovnikofo]] ([[1837]]—[[1904]]). Inter 1870 kaj 1875, li disvolvis studojn pri la ĥemio de la zinkaj organikaĵoj kaj la sintezon de pluraj klasoj da alkoholoj, konfirmante la antaŭdiraĵojn de Butlerov pri tiaj alkoholoj kaj starigante la bazojn por la disvolviĝo de la organika sintezo. En 1875, kune kun [[Jegor Vagner|Jegor Vagnero]] ([[1849]]—[[1903]]) kaj Sergej Reformatskij ([[1860]]—[[1934]]), li malkovris la reakcion por estigado de sekundaraj kaj terciaraj alkoholoj pere de la zinkaj jodidoj. La unua el ĉi tiuj reakcioj estas raportita de Butlerov, en 1863, kiu preparis terk-butil-alkoholo el dumetilzinko kaj [[fosgeno]]<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/6371 PubChem]</ref>. Ĉi-sintezo estis la plej bona maniero por fabrikado de alkoholoj ĝis la apero de la '''Reakcio de [[Viktor Grignard|Grinjardo]]''', en 1901<ref>[https://books.google.com.br/books?id=FETzRWMGt3YC&pg=PA757&dq=Grignard+reaction&hl=en&sa=X&ei=N9s-VbPBJZKWyATuyoGQAQ&ved=0CDIQ6AEwBA#v=onepage&q=Grignard%20reaction&f=false Organic Chemistry], Joseph Hornback</ref>. Inter 1877 kaj 1907, Zajcev esploris la sintezojn de la nesaturitaj alkoholoj. Inter 1877 kaj 1878, kune kun Inocenco Kanonikof ([[1854]]-[[1902]]), li esploris la agado de la acetata anhidrido kaj acetila klorido sur la [[Acetata acido|glacia acetata acido]]. Kune kun siaj studentoj, li laboris sur la preparado kaj studoj de la polioloj, organikaj oksidoj, nesaturitaj acidoj kaj oksoacidoj. == Literaturo == {{Div col|cols = 3}} * [https://tools.wmflabs.org/persondata/p/Alexander_Michailowitsch_Saizew Personensuche] * [http://www.worldcat.org/identities/lccn-n80-91462/ WorldCat Identities] * [https://books.google.com.br/books?id=WZ0DxnPNAdAC&pg=PA414&dq=Aleksandr+Zaitsev&hl=en&sa=X&ei=RAQ9VZz0F_LhsASbn4GwBw&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=Aleksandr%20Zaitsev&f=false Name Reactions of Functional Group Transformations], Jie Jack Li, E. J. Corey * [https://books.google.com.br/books?id=w0WMP_CqHjQC&pg=PA75&dq=Aleksandr+Zaitsev+chemist&hl=en&sa=X&ei=4gQ9VdOqFYmAsQTvyIGQCw&ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&q=Aleksandr%20Zaitsev%20chemist&f=false Early Russian Organic Chemists and Their Legacy], David E. Lewis * [http://www.scs.illinois.edu/~mainzv/HIST/awards/OPA%20Papers/1997-Lewis.pdf Bulletin for The History of Chemistry] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151230094512/http://www.scs.illinois.edu/~mainzv/HIST/awards/OPA%20Papers/1997-Lewis.pdf |date=2015-12-30 }} * [https://books.google.com.br/books?id=9wrx2g1wqOoC&pg=PA122&dq=Aleksandr+Zaitsev+chemist&hl=en&sa=X&ei=4gQ9VdOqFYmAsQTvyIGQCw&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Aleksandr%20Zaitsev%20chemist&f=false The American Bibliography of Slavic and East European Studies for 1994], Maria Gorecki Nowak * [https://books.google.com.br/books?id=Ffs7AAAAQBAJ&pg=PA384&dq=Aleksandr+Zaitsev+chemist&hl=en&sa=X&ei=4gQ9VdOqFYmAsQTvyIGQCw&ved=0CDoQ6AEwBQ#v=onepage&q&f=false Organic Chemistry, Enhanced Edition, Volume 1], John McMurry * [https://books.google.com.br/books?id=z6o_PO4BhRQC&pg=PA97&dq=Aleksandr+Zaitsev+chemist&hl=en&sa=X&ei=4gQ9VdOqFYmAsQTvyIGQCw&ved=0CEYQ6AEwBw#v=onepage&q&f=false Organic and Biological Chemistry], H. Stephen Stoker * [https://books.google.com.br/books?id=lM2VVe56iEAC&pg=PA397&dq=Aleksandr+Zaitsev+chemist&hl=en&sa=X&ei=4gQ9VdOqFYmAsQTvyIGQCw&ved=0CFIQ6AEwCQ#v=onepage&q&f=false Organic Chemistry], John McMurry * [http://www.physchem.chimfak.rsu.ru/Source/History/Persones/Zaytsev.html Биография] * [https://books.google.com.br/books?id=5evb11uV078C&pg=PA499&dq=Alexander+Mikhaylovich+Zaitsev&hl=en&sa=X&ei=yDE-VdWeItSHsQTVlIGwBg&ved=0CC4Q6AEwAw#v=onepage&q=Alexander%20Mikhaylovich%20Zaitsev&f=false The Quiet Revolution: Hermann Kolbe and the Science of Organic Chemistry], Alan J. Rocke * [https://books.google.com.br/books?id=7ft5HMcRHHEC&pg=PA365&dq=Alexander+Mikhaylovich+Zaitsev&hl=en&sa=X&ei=Czg-VaGkLay1sAT5zYEQ&ved=0CCkQ6AEwAzgK#v=onepage&q=Alexander%20Mikhaylovich%20Zaitsev&f=false Creating Networks in Chemistry: The Founding and Early History of Chemical ...], Anita Kildebæk Nielsen, Soňa Štrbáňová * [https://books.google.com.br/books?id=gKPtYs0jyMcC&pg=PA589&dq=Alexander+Mikhaylovich+Zaitsev&hl=en&sa=X&ei=yDE-VdWeItSHsQTVlIGwBg&ved=0CCMQ6AEwAQ#v=onepage&q=Alexander%20Mikhaylovich%20Zaitsev&f=false Organic Chemistry: An Acid—Base Approach], Michael B. Smith * [https://books.google.com.br/books?id=lĴC4HVJH0AC&pg=SA4-PA10&dq=Alexander+Mikhaylovich+Zaitsev&hl=en&sa=X&ei=yDE-VdWeItSHsQTVlIGwBg&ved=0CDMQ6AEwBA#v=onepage&q=Alexander%20Mikhaylovich%20Zaitsev&f=false Reaction Mechanisms in Organic Synthesis]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Rakesh Kumar Parashar * [https://books.google.com.br/books?id=pZhC57gkTBcC&pg=PA155&dq=Alexander+Mikhaylovich+Zaitsev&hl=en&sa=X&ei=yDE-VdWeItSHsQTVlIGwBg&ved=0CCkQ6AEwAg#v=onepage&q=Alexander%20Mikhaylovich%20Zaitsev&f=false Best Synthetic Methods: Organophosphorus (V) Chemistry], Chris Timperley * [https://books.google.com.br/books?id=1ArUAgAAQBAJ&pg=PA312&dq=Alexander+Zaytsev+elimination+rule&hl=en&sa=X&ei=Cb0-VbeNA8GVyATmz4HYAg&ved=0CDEQ6AEwAw#v=onepage&q=Alexander%20Zaytsev%20elimination%20rule&f=false Organic Chemistry: Structure, Mechanism, and Synthesis], Robert J. Ouellette, J. David Rawn * [https://books.google.com.br/books?id=3_4oLh-OWEcC&pg=PA237&dq=Alexander+Zaytsev+elimination+rule&hl=en&sa=X&ei=Cb0-VbeNA8GVyATmz4HYAg&ved=0CD8Q6AEwBQ#v=onepage&q=Alexander%20Zaytsev%20elimination%20rule&f=false Fundamentals of Organic Chemistry], John McMurry * [https://books.google.com.br/books?id=4fgIAAAAQBAJ&pg=PA142&dq=Alexander+Zaytsev+elimination+rule&hl=en&sa=X&ei=Cb0-VbeNA8GVyATmz4HYAg&ved=0CFgQ6AEwCQ#v=onepage&q=Alexander%20Zaytsev%20elimination%20rule&f=false Organic Chemistry: A Guided Inquiry for Recitation, Volume 1], Andrei Straumanis * [https://books.google.com.br/books?id=2FDqHyuB3f8C&pg=PA214&dq=Alexander+Zaytsev+elimination+reaction&hl=en&sa=X&ei=9L8-VZGcBJGMyATPjICwBA&ved=0CCsQ6AEwAzgK#v=onepage&q=Alexander%20Zaytsev%20elimination%20reaction&f=false Microscale Organic Laboratory: with Multistep and Multiscale Syntheses], Dana W. Mayo, Ronald M. Pike, David C. Forbes {{Div col end}} == Ĥemiaĵoj esploritaj == <Center> <Gallery> Alkohol_-_Alcohol.svg|[[Alkoholo|Alkoholoj]] Dimethylzinc 3D.png|<big><center>'''Dumetil-zinko'''</center></big> EliminationReactionCyclohexene.svg|<big><center>'''Elimina reakcio'''</center></big> Phosgene-dimensions-2D.svg|<big><center>[[Fosgeno]]</center></big> Stearic_acid.svg|<center>[[Grasacido|Grasacidoj]] Iodotrifluoroethylene.png|<big><center>'''Jodo-trifluoro-etileno'''</center></big> N-butyllithium-tetramer-3D-balls.png|<big><center>'''Organometalaj kombinaĵoj'''</center></big> General_Demonstration_of_Zaitsev%27s_Rule.png|<big><center>'''Regulo de Zajcev'''</center></big> Dimethylsulfoxid.svg|<big><center>[[Dumetil-sulfuroksido]]</center></big> FunktionelleGruppen_Sulfons%C3%A4ure.svg|<center>[[Sulfonata acido]] </Gallery> </Center> == Vidu ankaŭ == <Center> <gallery> Dosiero:Justus von Liebig NIH.jpg|<center>[[Justus von Liebig|Justo de Libiko]]<br /><center>([[1803]]-[[1873]]) Dosiero:Nikolay Zinin (1812-1880).png|<center>[[Nikolao Zinin|Nikolaj Zinin]]<br /><center>([[1812]]-[[1880]]) Dosiero:Charles-Adolphe Wurtz.jpg|<center>[[Charles-Adolphe Wurtz]]<br /><center>([[1817]]-[[1884]]) Dosiero:August Wilhelm von Hofmann.jpg|<center>[[August von Hofmann]]<br /><center>([[1818]]-[[1892]]) Dosiero:Hermann Kolbe2.jpg|<center>[[Hermann Kolbe]]<br /><center>([[1818]]-[[1884]]) Dosiero:Liapounov.jpg|<center>[[Miĥail Ljapunof]]<br /><center>([[1820]]-[[1868]]) Dosiero:Beketov01.jpg|<center>[[Nikolao Beketov|Nikolaj Beketov]]<br /><center>([[1827]]-[[1911]]) Dosiero:Butlerov A.png|<center>[[Aleksandr Butlerov|Aleksandro Butlerov]]<br /><center>([[1828]]-[[1886]]) Dosiero:Rudolph Fittig2 (cropped).jpg|<center>[[Rudolph Fittig]]<br /><center>([[1835]]-[[1910]]) Dosiero:VladimirMarkovnikov.jpg|<center>[[Vladimir Markovnikov|Vladimiro Markovnikov]]<br /><center>([[1837]]-[[1904]]) Dosiero:Brown Alexander Crum.jpg|<center>[[Alexander Crum Brown]]<br /><center>([[1838]]-[[1922]]) Dosiero:HustavsonG.G..jpg|<center>[[Gavriil Gavriloviĉ Gustavson|Gabrielo Gustavsono]]<br /><center>([[1842]]-[[1908]]) Dosiero:Menshutkin.jpg|<center>[[Nikolao Menŝutkin]]<br /><center>([[1842]]-[[1907]]) Dosiero:Water-analysis- A Practical Treatise on the Examination of Potable Water.png|<center>[[Ernest Theophron Chapman|Ernest Chapman]]<br /><center>([[1846]]-[[1872]]) Dosiero:Isoprene Structural Formulae V.2.svg|<center>[[Philippe Barbier]]<br /><center>([[1848]]-[[1922]]) Dosiero:Georg Wagner.jpg|<center>[[Jegor Vagner]]<br /><center>([[1849]]-[[1903]]) Dosiero:Inocêncio Ivanovich Kanonikof (1854-1902).jpg|<center>[[Inocenco Kanonikof]]<br /><center>([[1854]]-[[1902]]) Dosiero:Aleksandro Reformatskij (1864-1937).jpg|<center>[[Aleksandro Reformatskij]]<br /><center>([[1864]]-[[1937]]) Dosiero:Viktor-grignard (cropped).jpg|<center>[[Viktor Grignard]]<br /><center>([[1871]]-[[1935]]) Dosiero:A. E. Arbuzov 1914.jpg|<center>[[Aleksandro Arbuzov]]<br /><center>([[1877]]-[[1968]]) Dosiero:Erlenmeyer flask hg.jpg|<center>[[Karl Wilhelm Rosenmund]]<br /><center>([[1884]]-[[1965]]) </gallery> </Center> {{Ĥemiistoj}} == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Portalo|Rusio|Rusa Imperio|Homoj|Kemio}} {{Projektoj}} {{Vivtempo|Zajcev, Aleksandro Mikailoviĉ}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Biografio|Rusio|Rusa Imperio|ĥemiisto}} [[Kategorio:Rusiaj kemiistoj]] eqjdxhvkc1hpeji4b715hcwexvavirw 9400343 9400336 2026-06-12T13:12:49Z Filozofo 3592 /* */ Lingvaj plibonigoj 9400343 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto |nomo = Aleksandro Miĥailoviĉ Zajcev<br />([[1841]]-[[1910]]) |dosiero =Alexander_Michailowitsch_Saizew.JPG |priskribo de dosiero=Rusa ĥemiisto, kreinto de la Regulo de Zajcev |dato de naskiĝo =[[2-a de julio]] [[1841]] |loko de naskiĝo =[[Kazano]], [[Rusia imperio]] |dato de morto =[[1-a de septembro]] [[1910]] |loko de morto =[[Kazano]], [[Rusia imperio]] |alma_mater = [[Ŝtata Universitato de Kazano]]<br />[[Universitato de Lepsiko ]]<br />'''Universitato de Kiev'''<br />[[Universitato de Marburgo]] }} '''Aleksandro Miĥailoviĉ Zajcev''' ([[1841]]—[[1910]]; {{lang-ru|Александр Михайлович Зайцев}}) estis rusa ĥemiisto. Li laboris kun organikaj kombinaĵoj kaj estas proponanto de la "Regulo de Zajcev" (1875)<ref>[https://books.google.com.br/books?id=A__zCCdPMb0C&pg=PA208&dq=Alexander+Mikhaylovich+Zaitsev&hl=en&sa=X&ei=yDE-VdWeItSHsQTVlIGwBg&ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&q=Alexander%20Mikhaylovich%20Zaitsev&f=false Organic Chemistry: A Guided Inquiry: A Genius and the Mathematical ...], Masha Gessen</ref>, kiu rezultis en la kompono-produktado de la "Elimina reakcio"<ref>[https://books.google.com.br/books?id=REjBKUtj4XkC&pg=PA201&dq=Alexander+Mikhaylovich+elimination+rule&hl=en&sa=X&ei=M7w-VfroA4iZyATzuYDIAw&ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&q=Alexander%20Mikhaylovich%20elimination%20rule&f=false Chemical Kinetics and Mechanism, Volume 1], Michael Mortimer, Open University</ref>. Li ricevis sian diplomon pri doktoreco en [[Universitato de Lepsiko]], en 1866, kaj inter la jaroj 1870 kaj 1903 li profesoris en [[Ŝtata Universitato de Kazano]] kaj en [[Kieva Universitato]]. Liaj studoj fokusiĝis ĉefe pri la disvolvo kaj plibonigo de la organika ĥemio kaj la teorio pri la ĥemia strukturo de Butlerov. == Biografio == Lia patro estis te- kaj suker-komercisto , kiu decidis ke lia filo devis sekvi lin en la financa negocaro. Tamen, laŭpete de sia pripatrina onklo, la fizikisto Miĥail Ljapunof ([[1820]]—[[1868]]), Zajcev estis rajtigita enmatrikuliĝi en la [[Ŝtata Universitato de Kazano ]] por studi ekonomikon. Tiuepoke, [[Rusio]] eksperimentis la kameralisman sistemon<ref>[https://books.google.com.br/books?id=C9E8BAAAQBAJ&pg=PA143&dq=cameralism+system&hl=en&sa=X&ei=Lsw-VdyMC4KZyAS_pIHoAg&ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&q=cameralism%20system&f=false Mercantilism Reimagined: Political Economy in Early Modern Britain and Its ...], Philip J. Stern, Carl Wennerlind</ref>, signifante ke ĉiuj studentoj diplomiĝantaj pri juro kaj ekonomiko el iu rusa universitato devis lerni du jarojn pri ĥemio. Tiel ke Zajcev estis enkondukita de [[Aleksandr Butlerov|Aleksandro Butlerov]] ([[1828]]—[[1886]]). Pli malfrue, Zajcev eklaboris kun Butlerov, kiu klare perceptis ke li estas bonega laboratoria ĥemiisto, kaj kies postaj agadoj elmontris ke Zajcev estas produktema kontribuanto por la organika ĥemio. Okaze de la morto de sia patro, Zajcev ricevis sian diplomon, en 1862, kaj tuje vojaĝis al Okcidenta Eŭropo por daŭrigi siajn ĥemiajn studojn, kaj estis lernanto de [[Hermann Kolbe]] ([[1818]]—[[1884]]), en [[Universitato de Marburgo|Marburgo]], kaj de [[Charles-Adolphe Wurtz]] ([[1817]]—[[1884]]) en [[Parizo]]. Ĉi-situacio estis kontraŭa al la akceptitaj normoj tiamaj, kie la studento devis kompletigi sian kandidato-gradon (proksimume la ekvivalenton al la nuna diplomiĝo pri filozofi-doktoreca grado) kaj poste du aŭ tri jarojn da studoj eksterlande antaŭ ol reiri al Rusio kiel salajrigita laboratoria asistanto, kiu studas por la doktoreco. Inter 1862 kaj 1864 li studis kun Kolbe en [[Universitato de Marburgo|Marburgo]], kaj tie Zajcev malkovris la '''sulfoksidojn''' kaj la salojn de la trialkil-[[Sulfonata acido|sulfonata acido]]. En 1864, li transloĝiĝis al [[Sorbono|Fakultato pri Medicino de Parizo]], kie li laboris dum unu jaro en la laboratorioj de Wurtz antaŭ ol reveni al Marburgo, en 1865. Tiuepoke, Kolbe akceptis inviton al [[Lepsiko]], kaj Zajcev, kiu estis senmona, reiris al Rusio. Ĉe sia reveno, Zajcev denove kuniĝis al Butlerov kiel sensalajra asistanto. Dum tiuepoke, li verkis sukcesoplenan disertacion kiel "kandidato". En 1869, li estis indikita kiel Eksterordinara Profesoro pri ĥemio en la [[Ŝtata Universitato de Kazano ]], kie li konatiĝis kun [[Vladimir Markovnikov|Vladimiro Markovnikofo]] ([[1837]]—[[1904]]). Inter 1870 kaj 1875, li disvolvis studojn pri la ĥemio de la zinkaj organikaĵoj kaj la sintezon de pluraj klasoj da alkoholoj, konfirmante la antaŭdiraĵojn de Butlerov pri tiaj alkoholoj kaj starigante la bazojn por la disvolviĝo de la organika sintezo. En 1875, kune kun [[Jegor Vagner|Jegor Vagnero]] ([[1849]]—[[1903]]) kaj Sergej Reformatskij ([[1860]]—[[1934]]), li malkovris la reakcion por estigado de sekundaraj kaj terciaraj alkoholoj pere de la zinkaj jodidoj. La unua el ĉi tiuj reakcioj estas raportita de Butlerov, en 1863, kiu preparis terk-butil-alkoholo el dumetilzinko kaj [[fosgeno]]<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/6371 PubChem]</ref>. Ĉi-sintezo estis la plej bona maniero por fabrikado de alkoholoj ĝis la apero de la '''Reakcio de [[Viktor Grignard|Grinjardo]]''', en 1901<ref>[https://books.google.com.br/books?id=FETzRWMGt3YC&pg=PA757&dq=Grignard+reaction&hl=en&sa=X&ei=N9s-VbPBJZKWyATuyoGQAQ&ved=0CDIQ6AEwBA#v=onepage&q=Grignard%20reaction&f=false Organic Chemistry], Joseph Hornback</ref>. Inter 1877 kaj 1907, Zajcev esploris la sintezojn de la nesaturitaj alkoholoj. Inter 1877 kaj 1878, kune kun Inocenco Kanonikof ([[1854]]-[[1902]]), li esploris la agado de la acetata anhidrido kaj acetila klorido sur la [[Acetata acido|glacia acetata acido]]. Kune kun siaj studentoj, li laboris sur la preparado kaj studoj de la polioloj, organikaj oksidoj, nesaturitaj acidoj kaj oksoacidoj. == Literaturo == {{Div col|cols = 3}} * [https://tools.wmflabs.org/persondata/p/Alexander_Michailowitsch_Saizew Personensuche] * [http://www.worldcat.org/identities/lccn-n80-91462/ WorldCat Identities] * [https://books.google.com.br/books?id=WZ0DxnPNAdAC&pg=PA414&dq=Aleksandr+Zaitsev&hl=en&sa=X&ei=RAQ9VZz0F_LhsASbn4GwBw&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=Aleksandr%20Zaitsev&f=false Name Reactions of Functional Group Transformations], Jie Jack Li, E. J. Corey * [https://books.google.com.br/books?id=w0WMP_CqHjQC&pg=PA75&dq=Aleksandr+Zaitsev+chemist&hl=en&sa=X&ei=4gQ9VdOqFYmAsQTvyIGQCw&ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&q=Aleksandr%20Zaitsev%20chemist&f=false Early Russian Organic Chemists and Their Legacy], David E. Lewis * [http://www.scs.illinois.edu/~mainzv/HIST/awards/OPA%20Papers/1997-Lewis.pdf Bulletin for The History of Chemistry] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151230094512/http://www.scs.illinois.edu/~mainzv/HIST/awards/OPA%20Papers/1997-Lewis.pdf |date=2015-12-30 }} * [https://books.google.com.br/books?id=9wrx2g1wqOoC&pg=PA122&dq=Aleksandr+Zaitsev+chemist&hl=en&sa=X&ei=4gQ9VdOqFYmAsQTvyIGQCw&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Aleksandr%20Zaitsev%20chemist&f=false The American Bibliography of Slavic and East European Studies for 1994], Maria Gorecki Nowak * [https://books.google.com.br/books?id=Ffs7AAAAQBAJ&pg=PA384&dq=Aleksandr+Zaitsev+chemist&hl=en&sa=X&ei=4gQ9VdOqFYmAsQTvyIGQCw&ved=0CDoQ6AEwBQ#v=onepage&q&f=false Organic Chemistry, Enhanced Edition, Volume 1], John McMurry * [https://books.google.com.br/books?id=z6o_PO4BhRQC&pg=PA97&dq=Aleksandr+Zaitsev+chemist&hl=en&sa=X&ei=4gQ9VdOqFYmAsQTvyIGQCw&ved=0CEYQ6AEwBw#v=onepage&q&f=false Organic and Biological Chemistry], H. Stephen Stoker * [https://books.google.com.br/books?id=lM2VVe56iEAC&pg=PA397&dq=Aleksandr+Zaitsev+chemist&hl=en&sa=X&ei=4gQ9VdOqFYmAsQTvyIGQCw&ved=0CFIQ6AEwCQ#v=onepage&q&f=false Organic Chemistry], John McMurry * [http://www.physchem.chimfak.rsu.ru/Source/History/Persones/Zaytsev.html Биография] * [https://books.google.com.br/books?id=5evb11uV078C&pg=PA499&dq=Alexander+Mikhaylovich+Zaitsev&hl=en&sa=X&ei=yDE-VdWeItSHsQTVlIGwBg&ved=0CC4Q6AEwAw#v=onepage&q=Alexander%20Mikhaylovich%20Zaitsev&f=false The Quiet Revolution: Hermann Kolbe and the Science of Organic Chemistry], Alan J. Rocke * [https://books.google.com.br/books?id=7ft5HMcRHHEC&pg=PA365&dq=Alexander+Mikhaylovich+Zaitsev&hl=en&sa=X&ei=Czg-VaGkLay1sAT5zYEQ&ved=0CCkQ6AEwAzgK#v=onepage&q=Alexander%20Mikhaylovich%20Zaitsev&f=false Creating Networks in Chemistry: The Founding and Early History of Chemical ...], Anita Kildebæk Nielsen, Soňa Štrbáňová * [https://books.google.com.br/books?id=gKPtYs0jyMcC&pg=PA589&dq=Alexander+Mikhaylovich+Zaitsev&hl=en&sa=X&ei=yDE-VdWeItSHsQTVlIGwBg&ved=0CCMQ6AEwAQ#v=onepage&q=Alexander%20Mikhaylovich%20Zaitsev&f=false Organic Chemistry: An Acid—Base Approach], Michael B. Smith * [https://books.google.com.br/books?id=lĴC4HVJH0AC&pg=SA4-PA10&dq=Alexander+Mikhaylovich+Zaitsev&hl=en&sa=X&ei=yDE-VdWeItSHsQTVlIGwBg&ved=0CDMQ6AEwBA#v=onepage&q=Alexander%20Mikhaylovich%20Zaitsev&f=false Reaction Mechanisms in Organic Synthesis]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Rakesh Kumar Parashar * [https://books.google.com.br/books?id=pZhC57gkTBcC&pg=PA155&dq=Alexander+Mikhaylovich+Zaitsev&hl=en&sa=X&ei=yDE-VdWeItSHsQTVlIGwBg&ved=0CCkQ6AEwAg#v=onepage&q=Alexander%20Mikhaylovich%20Zaitsev&f=false Best Synthetic Methods: Organophosphorus (V) Chemistry], Chris Timperley * [https://books.google.com.br/books?id=1ArUAgAAQBAJ&pg=PA312&dq=Alexander+Zaytsev+elimination+rule&hl=en&sa=X&ei=Cb0-VbeNA8GVyATmz4HYAg&ved=0CDEQ6AEwAw#v=onepage&q=Alexander%20Zaytsev%20elimination%20rule&f=false Organic Chemistry: Structure, Mechanism, and Synthesis], Robert J. Ouellette, J. David Rawn * [https://books.google.com.br/books?id=3_4oLh-OWEcC&pg=PA237&dq=Alexander+Zaytsev+elimination+rule&hl=en&sa=X&ei=Cb0-VbeNA8GVyATmz4HYAg&ved=0CD8Q6AEwBQ#v=onepage&q=Alexander%20Zaytsev%20elimination%20rule&f=false Fundamentals of Organic Chemistry], John McMurry * [https://books.google.com.br/books?id=4fgIAAAAQBAJ&pg=PA142&dq=Alexander+Zaytsev+elimination+rule&hl=en&sa=X&ei=Cb0-VbeNA8GVyATmz4HYAg&ved=0CFgQ6AEwCQ#v=onepage&q=Alexander%20Zaytsev%20elimination%20rule&f=false Organic Chemistry: A Guided Inquiry for Recitation, Volume 1], Andrei Straumanis * [https://books.google.com.br/books?id=2FDqHyuB3f8C&pg=PA214&dq=Alexander+Zaytsev+elimination+reaction&hl=en&sa=X&ei=9L8-VZGcBJGMyATPjICwBA&ved=0CCsQ6AEwAzgK#v=onepage&q=Alexander%20Zaytsev%20elimination%20reaction&f=false Microscale Organic Laboratory: with Multistep and Multiscale Syntheses], Dana W. Mayo, Ronald M. Pike, David C. Forbes {{Div col end}} == Ĥemiaĵoj esploritaj == <Center> <Gallery> Alkohol_-_Alcohol.svg|[[Alkoholo|Alkoholoj]] Dimethylzinc 3D.png|<big><center>'''Dumetil-zinko'''</center></big> EliminationReactionCyclohexene.svg|<big><center>'''Elimina reakcio'''</center></big> Phosgene-dimensions-2D.svg|<big><center>[[Fosgeno]]</center></big> Stearic_acid.svg|<center>[[Grasacido|Grasacidoj]] Iodotrifluoroethylene.png|<big><center>'''Jodo-trifluoro-etileno'''</center></big> N-butyllithium-tetramer-3D-balls.png|<big><center>'''Organometalaj kombinaĵoj'''</center></big> General_Demonstration_of_Zaitsev%27s_Rule.png|<big><center>'''Regulo de Zajcev'''</center></big> Dimethylsulfoxid.svg|<big><center>[[Dumetil-sulfuroksido]]</center></big> FunktionelleGruppen_Sulfons%C3%A4ure.svg|<center>[[Sulfonata acido]] </Gallery> </Center> == Vidu ankaŭ == <Center> <gallery> Dosiero:Justus von Liebig NIH.jpg|<center>[[Justus von Liebig|Justo de Libiko]]<br /><center>([[1803]]-[[1873]]) Dosiero:Nikolay Zinin (1812-1880).png|<center>[[Nikolao Zinin|Nikolaj Zinin]]<br /><center>([[1812]]-[[1880]]) Dosiero:Charles-Adolphe Wurtz.jpg|<center>[[Charles-Adolphe Wurtz]]<br /><center>([[1817]]-[[1884]]) Dosiero:August Wilhelm von Hofmann.jpg|<center>[[August von Hofmann]]<br /><center>([[1818]]-[[1892]]) Dosiero:Hermann Kolbe2.jpg|<center>[[Hermann Kolbe]]<br /><center>([[1818]]-[[1884]]) Dosiero:Liapounov.jpg|<center>[[Miĥail Ljapunof]]<br /><center>([[1820]]-[[1868]]) Dosiero:Beketov01.jpg|<center>[[Nikolao Beketov|Nikolaj Beketov]]<br /><center>([[1827]]-[[1911]]) Dosiero:Butlerov A.png|<center>[[Aleksandr Butlerov|Aleksandro Butlerov]]<br /><center>([[1828]]-[[1886]]) Dosiero:Rudolph Fittig2 (cropped).jpg|<center>[[Rudolph Fittig]]<br /><center>([[1835]]-[[1910]]) Dosiero:VladimirMarkovnikov.jpg|<center>[[Vladimir Markovnikov|Vladimiro Markovnikov]]<br /><center>([[1837]]-[[1904]]) Dosiero:Brown Alexander Crum.jpg|<center>[[Alexander Crum Brown]]<br /><center>([[1838]]-[[1922]]) Dosiero:HustavsonG.G..jpg|<center>[[Gavriil Gavriloviĉ Gustavson|Gabrielo Gustavsono]]<br /><center>([[1842]]-[[1908]]) Dosiero:Menshutkin.jpg|<center>[[Nikolao Menŝutkin]]<br /><center>([[1842]]-[[1907]]) Dosiero:Water-analysis- A Practical Treatise on the Examination of Potable Water.png|<center>[[Ernest Theophron Chapman|Ernest Chapman]]<br /><center>([[1846]]-[[1872]]) Dosiero:Isoprene Structural Formulae V.2.svg|<center>[[Philippe Barbier]]<br /><center>([[1848]]-[[1922]]) Dosiero:Georg Wagner.jpg|<center>[[Jegor Vagner]]<br /><center>([[1849]]-[[1903]]) Dosiero:Inocêncio Ivanovich Kanonikof (1854-1902).jpg|<center>[[Inocenco Kanonikof]]<br /><center>([[1854]]-[[1902]]) Dosiero:Aleksandro Reformatskij (1864-1937).jpg|<center>[[Aleksandro Reformatskij]]<br /><center>([[1864]]-[[1937]]) Dosiero:Viktor-grignard (cropped).jpg|<center>[[Viktor Grignard]]<br /><center>([[1871]]-[[1935]]) Dosiero:A. E. Arbuzov 1914.jpg|<center>[[Aleksandro Arbuzov]]<br /><center>([[1877]]-[[1968]]) Dosiero:Erlenmeyer flask hg.jpg|<center>[[Karl Wilhelm Rosenmund]]<br /><center>([[1884]]-[[1965]]) </gallery> </Center> {{Ĥemiistoj}} == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Portalo|Rusio|Rusa Imperio|Homoj|Kemio}} {{Projektoj}} {{Vivtempo|Zajcev, Aleksandro Mikailoviĉ}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Biografio|Rusio|Rusa Imperio|ĥemiisto}} [[Kategorio:Rusiaj kemiistoj]] nuyyhlm2xna4wpwhk5m96w4tkt2e8te Balys Tarvydas 0 531477 9400876 9202988 2026-06-13T08:37:54Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400876 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo = Balys Tarvydas | dosiero = | priskribo = | pseŭdonomo = | dato de naskiĝo ={{dato|27|aprilo|1897}} | loko de naskiĝo = en vilaĝo Užpaliai, distrikto [[Utena]], ([[Litovio]]) | nacieco = [[litovoj|litovo]] | tradukis = | dato de morto = {{dato|15|majo|1980}} | loko de morto = [[Šiauliai]] | verkis = | aliaj aktivaĵoj = | akademiano = | denaska esperantisto = | esperantistiĝis en =[[1934]] }} '''Balys Tarvydas''' (naskiĝis la {{dato|27|aprilo|1897}} en vilaĝo Užpaliai, distrikto [[Utena]], mortis la {{dato|15|majo|1980}} en [[Šiauliai]]) estis muzeisto, arkeologo kaj [[litovaj esperantistoj|esperantisto]]. ==Vivo== En [[1928]], post fino de historiaj studoj en Kaunasa universitato, B. Tarvydas venis al [[Šiauliai]] kaj eklaboris en Instruista Seminario, kie li iĝis la jaro [[1945]] instruis historion. En [[1932]] B. Tarvydas iĝis membro de Litova Landesplora Societo, sistemigis kaj priskribis eksponaĵojn en loka muzeo "Aušra", esploradis subteraĵojn de [[Katedralo de la sanktaj apostoloj Petro kaj Paŭlo en Šiauliai|preĝejo de sanktaj Petro kaj Paŭlo en Šiauliai]], gvidis arkelogiajn ekspediciojn en multaj kastelmontoj de [[Ĵemajtio]], litovigis kronikojn de krucmilitistoj. ==Esperantista agado== En [[1934]] B.Tarvydas finis superan E-kurson en [[Šiauliai]], kiun organizis Klerigministerio (gvidanto Ch. Tokeris), kaj aliĝis al loka societo de esperantistoj, prelegis pri la internacia lingvo, organizis E-kursojn en Instruita Seminario. Dum la jaroj 1937-1940 li estis vicprezidanto de loka E-societo. Tiamaj prezidantoj de la Societo estis Č. Liutikas (1903-1984) kaj V.Zdzichauskis (1903-1980). En [[1940]] soveta reĝimo malpermesis agadon de Landesplora kaj de Esperanta societoj. En [[1943]] estis fermita muzeo "Aušra". En [[1944]] B.Tarvydas organizis restarigon de Instruista Seminario kaj estris ĝin ĝis [[1945]], tamen pro siaj politikaj konvinkiĝoj li estis eksigita. En [[1945]] li gvidis restarigon de muzeo "Aušra", sed ankaŭ de ĉi tie li estis forpelita. Do ekde [[1946]] ĝis [[1957]] B. Tarvydas devis forlasi pedagogian kaj esploran laboron, kaj ekofici kiel librotenisto. Nur en [[1957]] B.Tarvydas jam pensiulo, li povis reveni en la muzeon kaj laboris tie preskaŭ senpage ĝis la jaro [[1975]]. Kiam en [[1957]] en [[Šiauliai]] renaskiĝis E-movado, B.Tarvydas partoprenis en agado de [[Esperanto]]-rondeto, sed lia malsano kaj malsano de lia edzino malhelpis agi pli aktive. B.Tarvydas estis tre klera homo, kapablis paroli sep fremdajn lingvojn. Li mortis en [[1980]], lia tombo en malnova tombejo de urbo [[Šiauliai]] (str. Donelaičio). ==Fontoj== * [[Romualdas Rutkauskas]], ''Esperantisto kaj kulturesploristo de distrikto Šiauliai'', [[Litova Stelo]], n-ro 3, [[1998]], p.&nbsp;21. {{Vivtempo|Tarvydas, Balys}} [[Kategorio:Litovaj esperantistoj]] rp0wzynaon2ri9toyvq6wpbh1ywper6 José Clemente Orozco 0 535865 9400933 8815491 2026-06-13T08:53:52Z Sj1mor 12103 9400933 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''José Clemente OROZCO''' (naskiĝis la {{daton|23|novembro|1883}}, mortis la {{daton|7|septembro|1949}}) estis meksika [[Pentrado|pentristo]], konata pro liaj aŭdacaj murpentraĵoj, kiu fondis la ''Meksikan Murpentraĵan Renesancon'' kune kun [[murpentraĵo]]j de [[Diego Rivera]], [[David Alfaro Siqueiros]] kaj aliaj. Orozco estis la plej kompleksa de la meksikaj pentristoj de murpentraĵoj. Li ŝatis la temon de homa sufero, sed estis malpli realisma, kaj maŝinoj lin pli multe interesis, ol Rivera. Plejparte influita de ''Simboleco'', li estis ankaŭ vara pentristo kaj [[Litografio|litografiisto.]] Inter 1922 kaj 1948, Orozco pentris murpentraĵojn en [[Meksik-urbo]], [[Orizaba]], Claremont, Kalifornio, [[Novjorko]], [[Hanovro]], Nov-Hampŝiro, Guadalajara, Jalisco kaj Jiquilpan, Michoacán. Liaj [[desegnaĵo]]j kaj pentraĵoj estas elmontritaj ĉe la Carrillo Gil Muzeo en [[Meksik-urbo]] kaj la Orozco Laborejo-Muzeo en Guadalajara <ref name="Tragedy&Triumph">{{Cite web|title = Tragedy and Triumph: the Drama of José Clemente Orozco 1883–1949|url = http://www.mexconnect.com/mex_/history/jtuck/jtorozco.html|publisher = Mexico Connect|accessdate = 2007-09-21|titolo = Arkivita kopio|alirdato = 2015-10-03|arkivurl = https://web.archive.org/web/20081220003200/http://www.mexconnect.com/mex_/history/jtuck/jtorozco.html|arkivdato = 2008-12-20}}</ref><!--{{Citaĵo el la reto|url=http://www.mexconnect.com/mex_/history/jtuck/jtorozco.html|titolo=Tragedy and Triumph: the Drama of José Clemente Orozco 1883–1949|alirdato=2007-09-21|eldoninto=Mexico Connect}}</ref>-->. Orozco estis konata pro sia politika sindediĉemo. Li antaŭenigis la politikajn aferojn de kamparanoj kaj laboristoj.<ref name="The Art Book">{{Citaĵo el libro|titolo=The Art Book|alirdato=2009-03-30|eldoninto=Phaidon|paĝo=345}}</ref> == Vivo == José Clemente Orozcon naskiĝis al Rosa de Flores Orozco en 1883 en Zapotlán el Grande (nun Ciudad Guzmán), [[Jalisco]] . Li geedziĝis kun Margarita Valladares kaj havis tri filojn. Ĉe la aĝo de 21, Orozco perdis sian maldekstran manon dum li laboris per [[nigra pulvo]] por fari piroteknikaĵojn.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.biography.com/people/jos-clemente-orozco-9429586|titolo=José Clemente Orozco Biography - Painter, Illustrator (1883–1949)|alirdato=26a de Aprilo 2015|eldoninto=A&E Television Networks}}</ref><ref name="Orozco1962">{{Citaĵo el libro|titolo=José Clemente Orozco: An Autobiography|familia nomo=Orozco|persona nomo=José Clemente|jaro=1962|eldoninto=University of Texas Press|citaĵo=The truth of the matter is that I lost my hand when a child, playing with powder: it was an accident in no way out of the ordinary.|paĝo=41}}</ref> [[Dosiero:Prometheus (1930) de José Clemente Orozco en Pomona College.jpg|border|eta|Prometeo de Pomona Altlernejo]] José Guadalupe Posada, paskvila ilustristo kies [[gravuraĵo]]j pri meksika [[kulturo]] kaj politiko ŝanĝis la pens-manieron de meksikanoj pri post-revolucia Meksiko, laboris en plena vido de la publiko en butikaj montrofenestroj laŭ la vojo kiun Orozco sekvis al la lernejo. En sia aŭtobiografio, Orozco konfesas, "mi emis halti [sur mia vojo] al kaj revene de la lernejo kaj dediĉi kelkajn ravajn minutojn, dum mi rigardis [Posada-n]… Tio ĉi estis la puŝo kiu unue ekaktivigis mian imagpovon kaj instigis min kovri paperon per miaj plej fruaj malgrandaj figuroj; tio ĉi estis mia vekiĝo al la ekzisto de la pentrarto." (Orozco, 1962) Li sekve diras, ke rigardi la gravuradon ornamitan de Posada donis al li sian enkondukon al la uzado de koloro. Post siaj studoj ĉe la lernejo pri Agrikulturo kaj Arkitekturo, Orozco studis arton ĉe la Akademio de San Carlos. Kun [[Diego Rivera]], li estis gvidanto de la artista movado nomita Meksika Murpentraĵismo. Grava distingo inter li kaj Rivera estis lia kritika vido de la [[meksika revolucio]]. Dum Rivera estis aŭdaca, optimisma homo, kiu propagandis la gloron de la revolucio, Orozco sentis sin malpli komforte kun la sanga kosto de la socia movado. Orozco estas konata kiel unu el la "Granda Tri" murpentraĵistoj, kune kun Diego Rivera kaj [[David Alfaro Siqueiros]]. Ĉiuj tri artistoj, tiel kiel la pentristo Rufino Tamayo, eksperimentis kun [[fresko]] sur grandaj muroj kaj pligravigis la arton de la murpentraĵo. [[Dosiero:Orozco_Mural_Omniciencia_1925_Azulejos.jpg|eta|Murpentraĵo "[[Ĉionscieco|Omnisciencia]]", 1925]] Inter 1922–1924, Orozco pentris la sekvajn murpentraĵojn: "La Elementoj", "Viro en Batalo Kontraŭ Naturo", "Kristo Detruas Sian Krucon", "Detruo de la Malnova Ordo", "La Aristokratoj" kaj "La Tranĉeo kaj la Triunuo" ĉe la Nacia Prepara Lernejo. Kelkaj de la murpentraĵoj estis detruitaj de Orozco mem, kaj poste repentritaj. Aliaj estis damaĝitaj de konservativaj studentoj kaj preskaŭ detruitaj. Tiel, Orozco devis repentri multajn el ili post kiam li revenis al la Lernejo en 1926. En 1925, li pentris la murpentraĵon "[[Ĉionscieco|Omniscienca]]" ĉe la Domo de Tegoloj de [[Meksik-urbo]]. En 1926, li pentris murpentraĵon ĉe la Industria Lernejo en [[Orizaba]], [[Veracruz]]. [[Dosiero:Hidalgo_de_José_Clemente_Orozco.JPG|maldekstra|eta|Pentraĵo de Miguel Hidalgo y Costilla, Jalisco Registara Palaco, [[Gvadalaharo]].]] Inter 1927–1934 Orozco vivis en Usono. Eĉ post la falo de la akcia merkato en 1929, oni daŭre mendis novajn verkojn de li. De marto al junio 1930, ĉe la invito de la Pomona Altlerneja Arta Departamento, li pentris tion kio, laŭ li, estis la "unua fresko pentrita ekster la lando de pentristo de la Nuntempa Meksika Skolo."<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=José Clemente Orozco: Graphic Work|familia nomo=Orozco, Clemente and José Clemente Orozco|jaro=2004|eldoninto=University of Texas Press|ISBN=0292702493|referenco=harv}}</ref> La fresko, ''Prometheus'' (Prometeo del Pomona Altlernejo), sur la muro de Pomona Altlerneja manĝo-halo, estis facile komprenebla kaj persona je tempo, kiam oni atendis, ke murpentraĵoj estu modesta kaj dekoracia, kaj estis nomita la unua "moderna" fresko en Usono.<ref>David W Scott, "Orozco's Prometheus: Summation, Transition, Innovation," ''College Art Journal'' (1957): 2.</ref> Poste dum tiu jaro, li pentris murpentraĵojn ĉe la Nova Lernejo por Socia Esploro, [[Novjorko]], nun konata kiel la Nova Lerneja Universitato. Unu el liaj plej famaj murpentraĵoj estas ''La Epopeo de Amerika Civilizacio'' ĉe [[Kolegio Dartmouth]], [[Nov-Hampŝiro]], [[Usono]]. Ĝi pentriĝis inter 1932 kaj 1934 kaj kovras preskaŭ 300 m² (3200 kvadrataj futoj) en 24 paneloj. Ĝiaj partoj inkluzivas: "Migradoj", "Homaj Oferoj", "La Apero de [[Kecalkoatlo (majaoj)|Quetzalcoatl]]", "Maiza Kulturo", "Anglo-Ameriko", "Hispano-Ameriko", "Scienco" kaj "Moderna Migrado de la Spirito" (alia versio de "Kristo Detruas Sian Krucon"). Post sia reveno al Meksiko en 1935, Orozco pentris en [[Gvadalaharo|Guadalajara]], Jalisco, la murpentraĵon "La Homoj kaj Ĝiaj Gvidantoj" en la Registara Palaco kaj la freskoj por la Hospicio Cabañas, kiujn oni konsideras lian majstroverkon. En 1940 li pentris ĉe la Gabino Ortiz Biblioteko en Jiquilpan, Michoacán. Inter 1942–1944 Orozco pentris por la Hospitalo de Jesuo en Meksik-urbo. La granda portreto-murpentraĵo de 1948 de Orozco "Juárez Renaskita" estis unu el liaj lastaj verkoj. En 1947, Orozco ilustris la libron ''La Perlo'', de [[John Steinbeck]]. Orozco mortis en 1949 en Meksik-urbo. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Orozco, Jose Clemente}} [[Kategorio:Meksikaj pentristoj]] kdexrnodhlwkezj96q8oy5ehgy9p8yz Unuflanka Deklaro de Sendependeco de Rodezio 0 539093 9400579 9272190 2026-06-12T20:08:04Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9400579 wikitext text/x-wiki La '''Unuflanka Deklaro de Sendependeco''' ('''UDS''') estis proklamo adoptita de la [[Kabineto|ministraro]] de [[Rodezio]] en la [[11a de novembro|11a tago de novembro 1965]], anoncante, ke Rodezio, tiam brita teritorio en suda Afriko kiu jam regis sin mem ekde 1923, nun rigardas sin sendependa [[suverena ŝtato]]. La kulmino de longedaŭra disputo inter la brita kaj rodezia registaroj koncerne la kondiĉojn sub kiuj tiu lasta povus iĝi plene sendependa, ĝi estis la unua unuflanka rompiĝo el la [[Unuiĝinta Reĝlando]] fare de kolonio ekde la [[Usona Deklaro de Sendependeco]] antaŭ preskaŭ du jarcentoj. Britio, la [[Komunumo de Nacioj ]]<nowiki/>kaj la [[Unuiĝintaj Nacioj]] ĉiuj opiniis la UDS de Rodezio kontraŭleĝa, kaj ekonomiaj embargoj, unuafoje en la historio de la UN, estis truditaj al la sendependiĝanta kolonio. Inter preskaŭ senescepta internacia izoleco, Rodezio daŭris kiel neagnoskita ŝtato kun la helpo de Sud-Afriko kaj Portugalio. La rodezia registaro, kiu plejparte konsistis el membroj de la blanka malplimulto de la lando, ĉirkaŭ 5% de la loĝantaro, indignis kiam, meze de la malkoloniigado kaj la Vento de Ŝanĝiĝo, malpli evoluigitaj afrikaj kolonioj en la nordo sen kompareblaj spertoj pri memregado rapide antaŭeniris al sendependiĝo dum la fruaj 1960aj jaroj, dum al Rodezio estis rifuzita suvereneco sub la graviĝanta principo pri "neniu [[Sendependiĝo de Afriko|sendependiĝo]] antaŭ regado de la plimulto" ("NIBMAR"). La plejmulto de blankaj rodezianoj sentis, ke ili meritis sendependecon post kvar jardekoj da memregado kaj ke Britio perfidis ilin per malpermeso de tio. Tio, kune kun akra nevolemo de la kolonia registaro transdoni potencon al nigraj naciistoj—la montrado de rasaj streĉitecoj, kontraŭ-komunismo dum la [[Malvarma milito|Malvarma Milito]] kaj la timo ke distopia Kongo-stila situacio povus esti rezulto—kreis la impreson, ke se Britio ne donas sendependecon, Rodezio eble estus prava pri unuflanka preno de sendependeco. Plenhalto okazis inter la brita kaj rodezia ĉefministroj, [[Harold Wilson]] kaj Ian Smith respektive, inter 1964 kaj 1965. Disputado ĉirkaŭis la britan kondiĉon ke la postuloj por sendependeco devis esti akcepteblaj "al la popolo ĝenerale"; Smith asertis, ke tio estis plenumita, dum Britio kaj nigraj naciistaj gvidantoj en Rodezio opiniis, ke tio ne estis. Wilson proponis, en la lastaj tagoj de oktobro 1965, ke Britio eventuale protektos iun nigran deputitaron en la rodezia parlamento per retiro de kelkaj el la potencoj transdonitaj al la kolonia registaro. Li ankaŭ prezentis preskribojn por esplora reĝa komisiono. Tiujn la rodezianoj trovis neakcepteblaj kaj Smith kaj lia ministraro deklaris sendependecon. Nomante tion ŝtatperfida, la brita kolonia guberniestro siro Humphrey Gibbs formale eksigis Smith kaj lian registaron, sed ili ignoris lin kaj komisiis "funkciulon administranta la registaron" por anstataŭigi Gibbs. Dum neniu lando rekonis UDS, la Altkortumo de Rodezio opiniis la post-UDSan registaron laŭleĝa kaj ''de jure'' (laŭrajta) en 1968. En la komenco, la administracio de Smith konfesis daŭran lojalecon al la reĝino, sed tion forlasis en 1970 kiam ĝi deklaris respublikon en malsukcesa provo gajni eksterlandan rekonon. Komenciĝis du jarojn poste la Rodezia Arbusta Milito, intensa gerila konflikto inter la registaro kaj du rivalaj nigraj naciistaj grupoj subtenitaj de komunistoj, kaj post pluraj provoj fini la militon Smith konsentis al la Interna Akordiĝo kun ne-militantaj naciistoj en 1978. Sub tiuj preskriboj la lando estis reorganizita sub nigra regado kiel Zimbabvo-Rodezio en junio 1979, sed tiu ĉi nova ordo estis malakceptita de la gerilanoj kaj de la internacia komunumo. La Arbusta Milito daŭris ĝis Zimbabvo-Rodezio nuligis UDS konforme al la Interkonsento ĉe Lankastra Domo en decembro 1979. Post mallonga tempo de rekta brita regado, Britio donis sendependecon al Zimbabvo en 1980. == Historio == === Unika okazo === [[Dosiero:Zimbabwe_in_Africa.svg|alt=A map. See description|eta|[[Suda Rodezio|Sud-Rodezio]] (aŭ [[Rodezio]]), emfazita ruĝe sur mapo de Afriko]] La [[Suda Rodezio|suda]] afrika teritorio de [[Rodezio]], oficiale Suda Rodezio, estis unika okazo en la [[Brita imperio|Brita Imperio]] kaj [[Komunumo de Nacioj]]—kvankam nomita kolonio, ĝi estis interne memreganta kaj konstitucie simila al dominio.<ref name="rowland247248">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFRowland1978|Rowland 1978]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>247–248</span></ref> Tiu situacio datiĝis de 1923, kiam ĝi estis donita statuson respondeca registaro ene de la Imperio kiel memreganta kolonio, post tri jardekoj da administrado kaj evoluigo fare de la Brita Suda Afrika Kompanio.<ref name="rowland245246">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFRowland1978|Rowland 1978]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>245–246</span></ref> Britio intencis, ke la integriĝo de Suda Rodezio en la [[Unio de Sud-Afriko]] estu kiel nova provinco, sed ĉar tio estis malakceptita de registritaj balotantoj en 1922-a registara referendumo, la teritorio anstataŭe ricevis modladon en eventualan dominion.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>9</span></ref> Ĝi  administris proprajn aferojn en preskaŭ ĉiuj manieroj, inkluzive defendon. La povoj de Whitehall super Suda Rodezio laŭ la konstitucio de 1923 estis, surpapere, konsiderindaj; la brita krono estis teorie kapabla nuligi ĉiun aprobitan akton ene de jaro aŭ ŝanĝi la konstitucion laŭdezire. Tiuj rezervitaj potencoj estis celitaj protekti la indiĝenajn [[Nigrulo|nigrajn homojn]] de diskriminacia leĝo kaj gardi britajn komercajn interesojn en la kolonio, sed kiel Claire Palley komentis en sia konstitucia historio de la lando, Whitehall tre malfacile povus observigi tiajn agojn kaj provoj tion fari verŝajne kaŭzus krizon.<ref name="rowland247248"/><ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFPalley1966|Palley 1966]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>230</span></ref> Ĉiaokaze, ili neniam estis efektivigitaj. Ĝenerale kunlaboreca interrilato evoluis inter Whitehall kaj la kolonia registaro kaj ŝtatoficaro en [[Harareo]] (Salisbury) kaj disputo estis malofta.<ref name="rowland247248"/> La 1923a konstitucio estis verkita en nerasisma vortumado kaj la balota sistemo priskribita en la konstitucio estis simile malferma, almenaŭ teorie. Voĉdonrajtoj koncerne personan enspezon, edukadon kaj nemoveblaĵojn, similaj al tiuj de la Voĉdonrajtaj Kvalifikoj de la Kaboj, estis aplikitaj egale al ĉiuj, sed pro tio, ke la plejparto de nigruloj ne kontentigis la difinitajn postulojn, kaj la registro de balotrajtuloj kaj la kolonia parlamento estis preskaŭ tute [[Zimbabvaj blankuloj|blankaj.]] La rezulto estis, ke nigraj interesoj estis apenaŭ reprezentitaj, afero kion la plejparto de la blankuloj de la kolonio ŝajnis senentuziasma voli ŝanĝi. Ili asertis ke la plejparto de nigruloj ne estis interesita en okcident-stila politika procezado kaj, ke ili ne regus konvene se ili estriĝus.<ref name="gd4853">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFGowlland-Debbas1990|Gowlland-Debbas 1990]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>48–53</span></ref><ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWeinrich1973|Weinrich 1973]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>69–72</span></ref> Aktoj kiel la Akto pri Disparceligo de Tero de 1930, kiu destinis proksimume duonon de la lando al blanka proprieto kaj enloĝado kaj dividis la ceteron en nigran aĉeteblon, triban fideikomison kaj naciajn areojn, estis diversmaniere inklinitaj al la blanka malplimulto konsistante ĉirkaŭ 5% de la loĝantaro.<ref name="gd4853"/><ref name="pops">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWeinrich1973|Weinrich 1973]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>15</span></ref> Blankaj setlantoj kaj iliaj idoj provizis la grandan parton de la administracia, industria, scienca kaj farma kapabloj de la kolonio kaj konstruis relative ekvilibrigitan, parte industriigitan [[Merkata ekonomio|merkatan ekonomion]], kun fierindaj fortaj agrikultura kaj fabrika sektoroj, fera kaj ŝtala industrioj kaj modernaj minindustriaj entreprenoj.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFDuignanJackson1986|Duignan &#x26; Jackson 1986]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>164</span></ref> Ĉiutaga vivo estis makulita de diskriminacio kiu kuris gamon de laborpostena rezervado al blankuloj ĝis etanima segregacio de trajnaj vagonoj, atendovicoj ĉe poŝtoficejoj, k.s.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFKavalskiZolkos2008|Kavalski &#x26; Zolkos 2008]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>56–57</span></ref> Blankuloj posedis la plejparton de la plej bonaj kultivejoj kaj havis ege superajn edukadon, salajrojn kaj hejmojn, sed la lernejoj, kuracaj servoj, salajroj kaj vivstiloj de nigraj rodezianoj estis tamen tre bonaj laŭ la normoj de Afriko.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFGastil1980|Gastil 1980]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>158–159</span></ref> En la pli larĝa kunteksto de la Imperio, Suda Rodezio okupis apartan kategorion pro ĝia "speciala kvazaŭ-sendependa statuso".<ref name="stbrides">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFSt Brides1980|St Brides 1980]]</ref> La Ofico pri Dominioj, kreita en 1925 por pritrakti britajn rilatojn kun la dominioj de Aŭstralio, Kanado, Nov-Zelando, Novlando, Sud-Afriko kaj la [[Irlanda Libera Ŝtato]], ankaŭ rilatis kun Suda Rodezio. Imperiaj Konferencoj inkluzivis la ĉefministron de Suda Rodezio apud tiuj de la dominioj de 1932.<ref name="stbrides"/> Tiu unika aranĝo daŭris post la alveno de Konferencoj de Konfederaciaj Ĉefministroj en 1944.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFBerlyn1978|Berlyn 1978]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>134–142</span></ref> Sud-rodezianoj el ĉiuj rasoj militis por Britio en la Dua Mondmilito kaj la kolonia registaro iompostiome ricevis pli da memstareco koncerne eksterajn aferojn.<ref name="rowland247248"/> Tuj post la milito, sud-rodeziaj politikistoj ĝenerale opiniis sin efektive sendependaj kaj, ke plena memstareco en la formo de dominieco malmulte diferencus.<ref name="smith32">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFSmith1997|Smith 1997]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>32</span></ref> Postmilita enmigrado al Suda Rodezio, ĉefe el Britio, Irlando kaj Sud-Afriko, kaŭzis la blankan komunumon ŝveliĝi de 68 954 homoj en 1941 ĝis 221 504 en 1961. La nigraj loĝantoj kreskis de 1 400 000 ĝis 3 550 000 dum tiu sama tempo.<ref name="pops"/> === Federacio kaj la Vento de Ŝanĝiĝo === [[Dosiero:Federation of Rhodesia and Nyasaland.png|alt=A map. See description|eta|La federacio de Rodezio kaj Lando Njasa (1953–63)]] Kredo ke plena statuso kiel dominio estas simbola ago havebla je nura peto, ĉefministro Godfrey Huggins (en ofico de 1933 ĝis 1953) dufoje ignoris britajn aludojn al dominieco kaj male aspiris al parte sendependa federacio kun [[Norda Rodezio]] kaj Lando Njasa, du kolonioj rekte administritaj de Londono.<ref name="smith32"/><ref name="independenceoffers">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>279</span></ref><ref name="independenceoffers"/> Huggins esperis, ke tio instigus la kreon de sola unuiĝinta dominio en sud-centra Afriko, en imito de la Federacio de Aŭstralio antaŭ duono de jarcento.[N 3] La Federacio de Rodezio kaj Lando Njasa, difinita en ties konstitucio kiel nedissolvebla, komenciĝis en 1953, mandato de la rezultoj de plejparte blanka referendumo, kun Suda Rodezio, la plej evoluigita el la tri teritorioj, ĉe la kapo, Huggins kiel federacia ĉefministro kaj Harareo kiel federacia ĉefurbo.[N 4]<ref name="wood123">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>123</span></ref><ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFSmith1997|Smith 1997]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>33</span></ref> Venante komence de la [[Sendependiĝo de Afriko|malkoloniiga]] periodo, la federacio de memreganta Suda Rodezio kun du rekte regataj britaj protektoratoj estis poste priskribita de la brita historiisto Robert Blake kiel "aberacio de historio—kurioza devio de la neevitebla irado de eventoj".<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>11</span></ref> De la komenco, la projekto alfrontis nigran kontraŭstaron kaj fine malsukcesis pro la ŝanĝiĝantaj internaciaj sintenoj kaj pliiĝantaj nigraj naciistaj ambicioj de la malfruaj 1950aj jaroj kaj fruaj 1960aj jaroj, ofte kolektive nomitaj la Vento de Ŝanĝiĝo.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFBlake1977|Blake 1977]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>331</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWelensky1964|Welensky 1964]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>64</span></ref> Britio, [[Franca kolonia imperio|Francio]] kaj [[Belga kolonia imperio|Belgio]] forte akcelis sian retiron el Afriko dum tiu periodo. Ili kredis kolonian regadon esti jam ne daŭrigebla; nek geopolitike nek etike. La ideo de "neniu sendependiĝo antaŭ regado de plimulto", ofte mallongigita al "NIBMAR", akiris konsiderindan sekvantaron en britaj politikaj rondoj.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFJackson1990|Jackson 1990]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>96–97</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>20</span></ref> Kiam Huggins (kiu lastatempe ricevis nobelan titolon lordo Malvern) petis, ke Britio igu la federacion dominio en 1956, li estis repuŝita. La opozicia Dominia Partio respondis en la sekvaj kelkaj jaroj<ref name="wood1516">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>15–16</span></ref> per pluraj petoj por federacia unuflanka deklaro de sendependeco (UDS). Post la emeritiĝo de lordo Malvern en la lasta parto de 1956, lia posteulo siro Roy Welensky pripensis tian agon almenaŭ tri fojojn.[N 5] Provante antaŭenirigi la aferon por sudrodezia sendependeco, precipe se okazos federacia diseriĝo, la sudrodezia ĉefministro siro Edgar Whitehead peris la 1961an konstitucion kun Britio, kredante ke tio forigus ĉiujn britajn potencojn de rezervado super sud-rodeziaj aktoj kaj agoj kaj metus la landon sojle de plena suvereneco.<ref name="wood1516"/><ref name="rowland249250">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFRowland1978|Rowland 1978]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>249–250</span></ref><ref name="wood7475">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>74–75</span></ref> Malgraŭ ke ĝi enhavis neniujn promesojn pri sendependeco, Whitehead, Welensky kaj aliaj subtenantoj de tiu ĉi konstitucio prezentis ĝin al la sudrodezia balotantaro kiel la "sendependecan konstitucion" sub kiu Suda Rodezio iĝus konfederacia regno samnivela kun Aŭstralio, Kanado kaj Nov-Zelando se la federacio dissolviĝus.<ref name="wood89">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>89</span></ref> Blankaj malkonsentuloj inkluzivis Ian Smith, [[parlamentano]] por la urbo Gwanda kaj ĉefa instigisto por la reganta Unuiĝinta Federacia Partio (UFP) en la federacia asembleo, kiu plendis pri la preterlaso ene de la konstitucio pri klara promeso de sudrodezia sendependeco okaze de federacia dissolviĝo. Fine, li demisiis proteste.<ref name="wood7475"/> Referendumo de la plejparte blanka balotantaro aprobis la novan konstitucion en plimulta voĉdono de 65% en la 26a de julio 1961.<ref name="wood92">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>92</span></ref> La neto de la konstitucio inkluzivis kelkajn kromajn kondiĉojn kiujn enmetis la britoj, unu el ili—sekcio 111—donis rezervan rajton al la krono amendi, aldoni aŭ revoki kelkajn sekciojn de la sudrodezia konstitucio per leĝdono en konsilio je peto de la brita registaro. Tio ĉi fakte nuligis la cedon de britaj potencoj priskribitan aliloke en la dokumento, sed la sudrodezianoj komence tion ne rimarkis.<ref name="wood93">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>93</span></ref> La nigra naciista movado en Suda Rodezio, fondita kaj organizita de urbaj nigraj elitoj dum la lastaj 1950aj jaroj, estis plurfoje malpermesita de la kolonia registaro pro politika perforto, industria sabotado kaj timigado de nigraj balotontoj, agoj kiuj konsistigis ĝian aktivadon.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWest2002|West 2002]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>203</span></ref><ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>95–96, 111–120</span></ref> La ĉefa naciista grupo, gvidita de la [[Bulawayo|bulavaja]] laborsindikatano Joshua Nkomo, alinomis sin post ĉiu malpermeso kaj ree organiziĝis. Komence de 1962 la nomo de tiu grupo estis Zimbabva Afrika Popola Unio (ZAPU).<ref>{{Harvnb|Wood|2005|pp=95–96}}</ref> En provo gajni nigran politikan subtenon, Whitehead proponis nombron da reformoj al rase diskriminaciaj leĝoj, inkluzive la Agon pri Disparceligo de Tero kaj li promesis efektivigi la reformojn se lia UFP gajnos la sekvan sudrodezian balotadon.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>95–96</span></ref><ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>98</span></ref> Sed la timigado de ZAPU de eventualaj nigraj balotantoj malhelpis la penojn de la UFP gajni ilian subtenon kaj multaj en la blanka komunumo konsideris Whitehead tro radikala kaj tro malsevera rilate kion ili opiniis nigra ekstremismo.<ref name="rowe52">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFRowe2001|Rowe 2001]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>52</span></ref> En la sudrodezia balotado de decembro 1962, la UFP estis venkita de la Rodezia Fronto (RF), lastatempe formita alianco de konservativaj voĉoj gvidita de Winston Field kaj Ian Smith, en rezulto ĝenerale konsiderita ŝoka.<ref name="wood97101">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>97–101</span></ref> Field iĝis ĉefministro, kun Smith sia viculo.<ref name="wood119122">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>119–122</span></ref> === Federacia dissolviĝo; la radikoj de malfido === Dume, secesiemaj nigraj naciistaj partioj gajnis balotadajn venkojn en Norda Rodezio kaj Lando Njasa kaj la [[Konservisma Partio (Britio)|konservativa]] administracio de [[Harold Macmillan]] en Britio ekis al rompiĝo de la federacio, konvinkita ke ĝi estas nun sendefendebla.<ref name="wood119122"/> En februaro 1962, la brita Ŝtatsekretario pri Konfederaciaj Rilatoj, Duncan Sandys, kaŝe informis la gvidanton de Lando Njasa [[Hastings Kamuzu Banda|Hastings Banda]], ke secesio ja estus permesita. Kelkajn tagojn poste, li konsternegis Welensky kiam li diris ke, "Ni britoj perdis la volon regi".<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFSchwarz2011|Schwarz 2011]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>370</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>99</span></ref> "Sed tamen, ne," rebatis Julian Greenfield, la leĝ-ministro de Welensky.[N 7] La vic-ĉefministro de Macmillan kaj Unua Sekretario de Ŝtato, R A Butler, kiu gvidis britan kontrolon de la federacio, deklaris en decembro 1962 la rajton de Lando Njasa secesii.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFMeredith1984|Meredith 1984]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>131</span></ref><ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFSchwarz2011|Schwarz 2011]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>379–380</span></ref><ref name="wood123"/> Kvar monatojn poste, li informis la tri teritoriojn ke li kunvenigos konferencon por decidi la estontecon de la federacio.<ref name="wood133135">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>133–135</span></ref> Ĉar Suda Rodezio estis leĝdona partnero de Britio en la kreo de la federacio en 1953, ne eblus (aŭ almenaŭ malfacile eblus), ke Britio diserigu la union sen la kunlaboro de Rodezio. Field povis do, kripligi la britojn per rifuzo ĉeesti la konferencon ĝis ili promesis doni al lia lando plenan sendependecon.<ref name="wood133135"/> Laŭ Field, Smith kaj aliaj RFaj politikistoj, Butler faris plurajn tiajn promesojn por gajni ilian kunlaboron ĉe la konferenco, sed plurfoje rifuzis ion surpaperigi. La sudrodezianoj asertis, ke Butler pravigis sian rifuzon doni skriban promeson per la diro ke la ligigo de la vortoj de Whitehall al dokumento prefere ol liaj perbuŝaj vortoj estus kontraŭ la "spirito de fido" de la konfederacio—argumento kiun Field poste akceptis.<ref name="butlerpromise">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>138–140, 167</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFBerlyn1978|Berlyn 1978]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>135</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFSmith1997|Smith 1997]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>51–52</span></ref> "Lasu nin memori la fidon emfazita de vi," Smith avertis, dum, laŭ la rakonto de Field, li svingis la fingron je Butler; "Se vi rompos tion, vi vivos bedaŭri".<ref name="wood167">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>167</span></ref> Suda Rodezio ĉeestis la konferencon, kiu okazis ĉe la urbo Viktoria Akvofalo, dum semajno komencanta en la 28a de junio 1963, kaj, inter aliaj aferoj, interkonsento estis atingita formale dissolvigi la federacion fine de la jaro.<ref name="wood169172">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>169–172</span></ref> Poste, en la [[Ĉambro de komunuloj|Ĉambro de Deputitoj]], Butler definitive neis sugestojn, ke li glatigis la vojon al federacia diserigo per sekretaj promesoj al la sudrodezianoj.<ref name="butlerpromise"/> La administracio de Field surpriziĝis pro la anonco de Britio en oktobro 1963, ke Lando Njasa fariĝos plene sendependa en la 6a de julio 1964. Neniu dato estis fiksita por Nordrodezia ŝtateco, sed ĝenerale oni supozis, ke tio sekvus post nelonge. Tuj, Smith estis sendita al Londono, kie li starigis rondon de nedecidigaj interparoloj pri sudrodezia sendependeco kun la nova brita ĉefministro, siro Alec Douglas-Home.<ref group="noto">Douglas-Home estis ĉefministro nur kelkajn tagojn post la demisio de Macmillan pro malsaneco. Dum la kunveno en la 31a tago de oktobro 1964, li diris al Smith, ke, kvankam li kontraŭis unuflankan agon, li opiniis ke Sudrodezio povas kaj rajtas deklari sendependon. Ofenditaj, britaj ŝtatoficistoj kaŝgardis informojn pri tiu komento de siaj sudrodeziaj samoficistoj.</ref><ref name=wood176181 group="noto"|name="douglashome">Wood 2005, p-oj.=176–181</ref> Proksimume samtempe, en Suda Rodezio oni ekkomprenis la ĉeeston kaj signifon de sekcio 111 en la 1961a konstitucio. Konjektoj aperis en politikaj rondoj, ke estonta brita registaro povus laŭplaĉe ignori antaŭajn konvenciojn per leĝdonado nome de Harareo, sed senkonsente, per retiro de transdonitaj potencoj aŭ alimaniera ŝanĝiĝo de la konstitucio de Suda Rodezio. Timo de tio, kion povus fari la [[Brita Laborista Partio|Laborista Partio]] se ĝi gajnos la sekvantan britan ĝeneralan balotadon (kiu estis planita okazi malfrue en 1964), la sudrodezianoj intensigis siajn penojn, esperante gajni sendependecon antaŭ ol Britio iros voĉdoni kaj prefere ne post tiu de Lando Njasa.<ref name="wood186190">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>186–190</span></ref> La federacio dissolviĝis akurate je la fino de 1963.<ref name="wood186190"/> == Sintenoj kaj motivoj == === Starpunkto de la brita registaro === Rifuzo de la brita registaro doni sendependecon al Suda Rodezio sub la 1961a konstitucio estis plejparte la rezulto de la geopolitikaj kaj moralaj ŝanĝoj asociitaj kun la Vento de Ŝanĝiĝo, kune kun la deziro de Britio eviti kritikaĉon kaj perdon de prestiĝo en la [[Unuiĝintaj Nacioj]] (UN) kaj la konfederacio.<ref name="mcwilliam">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFMcWilliam2003|McWilliam 2003]]</ref> De la fruaj 1960aj jaroj, la ĝenerala sento en la postkolonia UN—precipe en la [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj|Ĝenerala Asembleo]], kie la [[Orienta Bloko|komunista bloko]] kaj la [[Bandunga Konferenco|afrik-azia interesgrupo]] estis kune tre fortaj—estis severe kondamni ĉiujn formojn de koloniismo kaj subteni komunist-subtenitajn nigrajn naciistajn popolribelojn trans suda Afriko, konsiderante ilin ras-liberigaj movadoj. Meze de la [[Malvarma milito|Malvarma Milito]], Britio kontraŭis la disvastiĝon de [[Sovetunio|sovetia]] kaj ĉina influoj en Afrikon, sed sciis, ke ĝi iĝus internacia pario se ĝi publike esprimus dubojn aŭ retiriĝus pri NIBMAR en la demando pri Suda Rodezio.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFFedorowichThomas2001|Fedorowich &#x26; Thomas 2001]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>172–177</span></ref> Kiam la temo de Suda Rodezio ricevis atenton en la UN kaj aliaj korpoj, precipe la [[Organizaĵo por Afrika Unueco|Organizaĵo de Afrika Unueco]] (OAU), eĉ daŭrigo de la nuna stato estis rigardita kiel neakceptebla internacie, donante al la brita registaro grandan kvanton da embaraso.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFNelson1983|Nelson 1983]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>43</span></ref> En la konfederacia kunteksto ankaŭ, Britio komprenis, ke la simpla dono de sendependeco al Suda Rodezio ne estis vera elekto, ĉar multaj afrik-aziaj landoj estis ankaŭ konfederaciaj membroj. Ŝtateco por Harareo sen regado fare de la plimulto kaŭzus fendon en la konfederacio kaj eble kaŭzus tutan rompiĝon, katastrofa eventualaĵo por brita eksterlanda politiko.<ref name="mcwilliam"/> La konfederacio ofte vokis al Britio rekte interveni okaze de daŭra sudrodezia defio. Dume, liberaluloj en Britio maltrankviliĝis, ke se lasita senbridigita Harareo povus vagi direkte al sudafrik-stila [[Apartismo|rasapartismo.]]<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>325</span></ref><ref name="cunningham">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFCunningham1966|Cunningham 1966]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>12</span></ref> Dezirema eviti devigan elekton inter Suda Rodezio kaj la konfederacio, Whitehall provis iri laŭ meza vojo inter la du, sed fine li decidis ke internaciaj konsideroj estas pli gravaj.<ref name="mcwilliam"/> Parti-nivele, la Laborista Partio, la opozicio ĝis oktobro 1964, estis malkaŝe kontraŭ sendependeco de Suda Rodezio sub la 1961a konstitucio kaj subtenis la nigran naciistan movadon ideologie kaj morale. La [[Liberala Partio (Britio)|Liberala Partio]], kiu tenis manplenon da parlamentaj seĝoj, sintenis simile. La Konservativa Partio,  ankaŭ sekvante politikon de malkoloniiĝo, tamen sentis sin pli komprenema al la starpunkto de la registaro de Suda Rodezio kaj enhavis membrojn kiuj publike subtenis la registaron.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>242</span></ref>{{#tag:ref|Aparte eta sed laŭta 'falango' de intense por-Harareaj konservativuloj kreskis en la Ĉambro de Lordoj, inkluzive de lordo Salisbury (la ĉefurbo estis nomita honore al lia avo - Harareo estis unue nomita Salisbury), lordo Coleraine kaj lordo Grimston.<ref>{{Harvnb|Morgan|1975|p=140}}</ref> Kune kun helpa grupo de samideanaj konservativaj parlamentanoj en la Ĉambro de Deputitoj, ili ricevis nomon Rodeziaj Pripropagandistoj.<ref name=white97>White, 2010, p. 97</ref>|group="noto"|name="lobby"}} === Vidpunkto de la sudrodezia registaro === La sudrodezia registaro trovis bizara la fakton ke Britio kreis sendependajn ŝtatojn de Norda Rodezio kaj Lando Njasa, malpli evoluigitaj teritorioj kun malmultaj spertoj pri memregado, dum neante suverenecon al Suda Rodezio, altranga partnero de la federacio, kiu jam regis sin kvar jardekojn kaj kiu estis unu el la plej prosperaj kaj evoluigitaj landoj en Afriko. La principo de regado de la plimulto, la bazo por la evidenta malkonsekvenco, la sudrodezianoj konsideris senrilata.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFOlsonShadle1996|Olson &#x26; Shadle 1996]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>1029–1030</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>20, 135, 140</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFDi Perna1978|Di Perna 1978]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>189</span></ref> Ili supozis, ke okaze de federacia dissolviĝo, ili estas unualoke en vico por sendependeco sen gravaj ŝanĝoj al la 1961a konstitucio, impreso konfirmita al ili per antaŭa interregistara korespondado, precipe la voĉaj promesoj kiujn ili asertis ricevi de Butler. Kiam la atendita aranĝo de eventoj ne okazis, ili sentis sin trompitaj.<ref name="wood371">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>371</span></ref> Harareo asertis, ke ĝia plejparte blanka parlamento pli meritis sendependecon ol la sentestitaj nigraj naciistaj gvidantoj, ĉar la parlamento jam pruvis kompetentecon dum jardekoj da memregado.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFOlsonShadle1996|Olson &#x26; Shadle 1996]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>1029–1030</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFMoorcraft1990|Moorcraft 1990]]; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>20, 135, 140</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFDi Perna1978|Di Perna 1978]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>189</span></ref> La RF asertis, ke la sangaj enlandaj militoj, militistaj puĉoj kaj aliaj katastrofoj turmentantaj la novajn plimulto-regatajn afrikajn ŝtatojn al la nordo, multaj el kiuj fariĝis koruptaj, aŭtokratecaj aŭ komunistaj unu-partiaj ŝtatoj baldaŭe post sendependeco, montris, ke nigraj naciistaj gvidantoj ne estis pretaj regi.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFMazrui1993|Mazrui 1993]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>495</span></ref> Forte influita de la blankaj rifuĝintoj kiuj fuĝis suden el Kongo, la RF prezentis kaosajn pereajn scenarojn pri la signifo de nigra naciista regado en Suda Rodezio, precipe por la blanka komunumo.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFPetter-Bowyer2005|Petter-Bowyer 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>75</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFSchwarz2011|Schwarz 2011]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>371</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>101</span></ref> Subtenantoj de la RFa starpunkto bagateligis nigrajn naciistajn plendojn koncerne al landa proprieto kaj rasapartigo kaj argumentis, ke malgraŭ la rasa misekvilibro en enlandaj politikoj—blankuloj konsistigis 5% de la loĝantaro, sed pli ol 90% de la registritaj balotantoj—la balotada sistemo ne estis rasisma, ĉar la balotrajto estis bazita sur financaj kaj edukaj kvalifikoj, ne sur etneco.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>392–393</span></ref> Ili emfazis la fieran historion de la kolonio militante por Britio kaj esprimis deziron kuntekste de la Malvarma Milito formi kontraŭ-komunistan, por-okcidentan fronton en Afriko apud Sud-Afriko kaj Portugalio.<ref name="moorcraft1990">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFMoorcraft1990|Moorcraft 1990]]</ref><ref name="olsonshadle10291030">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFOlsonShadle1996|Olson &#x26; Shadle 1996]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>1029–1030</span></ref> Tiuj ĉi faktoroj aldoniĝis al tio, kion RFaj politikistoj kaj subtenantoj vidis kiel britaj dekadenco, ĉikanado kaj perfidado por krei la argumentaron ke UDS, ja dubinda laŭleĝe kaj probabla provoki internacian tumulton, tamen povus esti, laŭ ili, prava kaj bezonata por la bono de la lando kaj regiono se akordiĝo ne povus esti trovita kun Whitehall.<ref name="wood190">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>190</span></ref> == Vojo al UDS == === Unuaj paŝoj, sub Field === La malsukceso de Field sekurigi sendependecon samtempe kun la fino de la federacio kaŭzis, ke lia ministraro ŝanceliĝis en subteno por li dum malfrua 1963 kaj frua 1964.<ref name="wood186190"/> La RFa [[Caucus|regokomitato]] en januaro 1964 montris multan malkontentecon kun li, bazita sur la impreso, ke la britoj ŝajnas lin superruzi. La ĉefministro estis metita sub grandega premo gajni la sendependecon de la kolonio.<ref name="wood190"/> Poste tiumonate, Field vojaĝis al Anglio por urĝi Douglas-Home kaj Sandys por sendependeco kaj li levis la eblecon de UDS kelkfoje, sed revenis sensukcese en la 2a de februaro.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>193–194, 198</span></ref> La RF unuiĝis malantaŭ Field post kiam Sandys sendis al li abruptan leteron avertantan pri probabla konfederacia reago al deklaro de sendependeco, sed post tio, la ĉefministro perdis la fidon de sia partio pro manko de provo sekvi vojon al almenaŭ efektiva sendependeco, vojon elpensita de Desmond Lardner-Burke, advokato kaj RFa parlamentano por [[Gweru|Gwelo.]] Dum marto 1964, la leĝdona asembleo en Harareo konsideris kaj aprobis la mocion de Lardner-Burke, ke la guberniestro, siro Humphrey Gibbs, devus doni skribpeton al la reĝino petante modifon de sekcio 111 en la 1961a konstitucio, por ke la tie-priskribita reĝa konsento estu farita ĉe peto de la sudrodezia registaro prefere ol ĉe peto de ĝia brita kolego. Tio kaj forigus la eblon de brita leĝdona sintrudo kaj glatigus la vojon antaŭen al preno de sendependeco laŭ leĝdono en konsilio.[N 11] La intenco de la RF, parte, estis elprovi ĉu la britoj penus bloki tiun akton post la dono de reĝa konsento fare de Gibbs, sed la afero neniam leviĝis, ĉar Sandys persvadis Field ne plusendi ĝin al Gibbs por ratifo, pro tio, ke la akto ne estis unuanime aprobita.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFSmith1997|Smith 1997]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>63</span></ref><ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFYoung1969|Young 1969]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>205</span></ref> Lordo Salisbury, unu el la ĉefaj subtenantoj de Suda Rodezio en Britio, malesperis pri la neagemo de Field, dirante al Welensky ke, siaopinie, "la simpla tempo deklari sendependecon, ĉu prava ĉu malprava, estus kiam la federacio finiĝis".<ref name="wood204207">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>204–207</span></ref> La RFa hierarkio interpretis tiun plej lastan retroiron de Field kiel pruvon ke li ne serioze defius la britojn pri sendependeco kaj do devigis lian abdikon en la 13a de aprilo 1964.<ref name="wood204207"/> Smith akceptis la nomumon de la ministraro al la pozicio de Field.<ref name="fieldtosmith">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFBerlyn1978|Berlyn 1978]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>131–132</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFCaute1983|Caute 1983]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>89</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWessels2010|Wessels 2010]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>102–104</span></ref> === Smith anstataŭigas Field; kunsidoj kun Douglas-Home === [[Dosiero:Ian_Smith_1950s.jpg|alt=A portrait photograph of Ian Smith|eta|Ian Smith anstataŭigis Winston Field kaj iĝis ĉefministro de Suda Rodezio en aprilo 1964 kaj promesis defii Brition pri sendependeco.]] Smith, kultivisto de urbo Selukwe en la provinco Midlands, grave vundita dum servo en la brita [[Royal Air Force|Reĝa Aera Forto]] dum la Dua Mondmilito, estis la unua indiĝene naskita ĉefministro de Suda Rodezio.[N 12] Rigardita en britaj politikaj rondoj kiel "kruda koloniano"—kiam li ministriĝis, la spertoj de Smith rilate Brition konsistis en kvar nelongaj vizitoj—li promesis pli severan starpunkton ol tiun de Field en sendependecaj kunparoladoj.<ref name="fieldtosmith"/> La anstataŭigo de Field fare de la RF kaŭzis kritikojn flanke de la brita Laborista Partio, kies gvidanto [[Harold Wilson]] nomis "brutala" la anstataŭigon, kaj Nkomo priskribis la novan Smith-ministraron kiel "suicidan taĉmenton ... Ne interesita en la bonfaro de ĉiuj homoj sed nur en sia propra".<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWilson1974|Wilson 1974]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>48</span></ref><ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>208</span></ref> Smith diris, ke li sekvas mezan vojon inter nigra naciista regado kaj rasapartismo, por ke ankoraŭ estu "loko por la blankulo" en Suda Rodezio; tio ĉi profitigus la nigrulojn ankaŭ, li asertis.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFHall1966|Hall 1966]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>30</span></ref><ref name="hall22">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFHall1966|Hall 1966]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>22</span></ref> Li tenis, ke la registaro devus esti bazita "sur merito, ne sur koloro aŭ naciismo" kaj insistis, ke estus "neniu afrika naciista registaro ĉi tie en mia vivdaŭro".<ref name="hall22"/><ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFHall1966|Hall 1966]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>26</span></ref> La malsubtila rifuzo de Harareo esti parto de la Vento de Ŝanĝiĝo kaŭzis, ke la tradiciaj britaj kaj usonaj ekipistoj de la sudrodezia militistaro trudis neformalan embargon kaj instigis Whitehall kaj Vaŝingtonon haltigi la sendon de monhelpo al Suda Rodezio ĉirkaŭ la sama tempo.[N 13] En junio 1964, Douglas-Home informis Smith ke Suda Rodezio ne estos reprezentita ĉe la tiujara konferenco de ĉefministroj de la konfederacio, malgraŭ ke Harareo ĉeestis ekde 1932,[n 14] pro politiko modifita por inkluzivi nur delegitojn de plene sendependaj ŝtatoj.<ref name="wood319">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>319</span></ref> Tiu decido de Britio, prenita por eviti malkaŝan konflikton koncerne aziajn kaj nigrajn afrikajn gvidantojn ĉe la konferenco, profunde insultis Smith.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>215–216</span></ref> Lordo Malvern egaligis la britan forigon de la konferenca seĝo de Suda Rodezio al "forpelo de ni for de la konfederacio", kaj Welensky esprimis hororon je tio, priskribita de li kiel "ĉi tiu senkonsidera trakto de lando kiu, ekde ĝia kreo, firme subtenis, en ĉiu ebla maniero, Brition kaj la konfederacion".<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFBerlyn1978|Berlyn 1978]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>140, 143</span></ref><ref name="welenskyspeech">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWelensky1965|Welensky 1965]]</ref> [[Dosiero:Alec_Douglas-Home_(c1963).jpg|alt=A photograph of Sir Alec Douglas-Home|maldekstra|eta|Brita ĉefministro Sir Alec Douglas-Home kunsidis kun Smith en Londono en septembro 1964.]] Ĉe 10 Downing Street en frua septembro 1964, okazis senhalto en interparolo inter Douglas-Home kaj Smith pri la plej bona maniero mezuri nigran publikan opinion en Suda Rodezio. Kerna politikero de brita politiko rilate Sudan Rodezion estis, ke la postuloj por sendependeco devis esti "akcepteblaj al la popolo ĝenerale"—Smith konsentis kaj sugestis, ke blanka kaj urba nigra opinioj povus esti taksitaj per ĝenerala referendumo de registritaj balotantoj kaj, ke kamparaj nigraj vidpunktoj povus esti havigitaj ĉe nacia ''indaba'' (triba konferenco) de ĉefuloj kaj malsuperaj ĉefuloj. Douglas-Home diris al Smith, ke kvankam tiu ĉi propono kontentigis lin, li ne povis akcepti ĝin ĉar li kredis ke la konfederacio, la Unuiĝintaj Nacioj aŭ la Laborista Partio malakceptus ĝin. Li emfazis, ke tia paŝo al akordiĝo kun Smith povus vundi la ŝancojn de la konservativuloj en la brita ĝenerala balotado sekvamonate kaj li sugestis, ke eble estus en la plej bonaj interesoj de Smith atendi ĝis post la balotado por daŭrigi intertraktadojn. Smith akceptis tiun argumenton. Douglas-Home certigis Smith ke konservativa registaro venus en akordo kun li kaj donus sendependecon ene de jaro.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>231–233</span></ref> Penante formi realigeblan blankan kontraŭstaron al la Rodezia Fronto, la UFP resurektis, kun Welensky ĉe la kerno, alinomis sin la Rodezia Partio kaj eniris la krom-balotadojn de Arundel kaj Avondale kiuj estis vokitaj la 1an de oktobro 1964. Maltrankviligita de eventuala alfronto al la politika grandulo Welensky en parlamento ĉe la kapo de la opozicio, la RF verŝis grandegajn rimedojn en penojn gajni ambaŭ iamajn UFPajn sid-rajtojn kaj kandidatigis Clifford Dupont, la viculo de Smith, kontraŭ Welensky en Arundel.[N 15] La RF senprobleme gajnis ambaŭ seĝojn kaj la Rodezia Partio post nelonge forvelkis. Spronita de tiu sukceso, Smith planis, ke la ''indaba'' okazu en la [[22a de oktobro]] kaj vokis ĝeneralan sendependecan referendumon por la [[5a de novembro]] [[1964]].<ref name="byelection">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]], p-oj.&nbsp;239–240; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWindrich1978|Windrich 1978]], p.&nbsp;25</ref> Dume, Wilson skribis nombron da leteroj al sudrodezianaj nigraj naciistoj, certigante ilin ke, "La Laborista Partio estas tute kontraŭ dono de sendependeco al Suda Rodezio, tiel longe kiel la registaro de tiu lando daŭras sub la rego de la blanka malplimulto".<ref name="berlyn157">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFBerlyn1978|Berlyn 1978]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>157</span></ref> === Laborista registaro de Wilson; la opinisondoj de Harareo === La Laborista Partio venkis super la Konservativa Partio je kvar seĝoj en la brita ĝenerala balotado en la 15a de oktobro 1964 kaj formis registaron sekvatage. Kaj laboristuloj kaj konservativuloj diris al Smith, ke pozitiva rezulto ĉe la ''indaba'' ne estus vidita de Britio kiel reprezenta de la popolo kaj la konservativuloj malakceptis la inviton de Salisbury sendi observantojn. Smith antaŭeniris tamen, dirante al parlamento ke li petos la tribajn ĉefulojn kaj malsuperajn ĉefulojn "konsulti siajn popolojn laŭ la tradicia maniero", poste iri al la ''indaba'' laŭplane.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>241</span></ref> En la 22a de oktobro, 196 ĉefuloj kaj 426 malsuperaj ĉefuloj de la tuta lando kunvenis ĉe Domboshawa, iom al la nord-oriento de Harareo kaj konsiliĝis. Smith esperis ke Britio, jam partopreninto en tiuj ''indabas'', sendus delegitaron lastminute, sed al la ĉagreno de Smith neniu alvenis. Tio estis aparte aflikta, ĉar la konfederacia sekretario de la brita registaro Arthur Bottomley estis nur trans la [[Zambezi|Zambezo]] en [[Lusako]] tiutempe.[N 16]<ref name="wood242243">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>242–243, 246</span></ref> Dum la ĉefuloj konsiliĝis, Norda Rodezio iĝis sendependa [[Zambio]] en la [[24a de oktobro]] [[1964]], imitante Landon Njasan, kiu atingis ŝtatiĝon kiel [[Malavio]]n tri monatojn antaŭe. Konkludante ke la vorto "Suda" en la nomo jam ne nepris pro manko de norda samnomlando, Suda Rodezio eknomis sin simple Rodezio.[N 17] Samtage, la komandanto de la rodezia armeo, majoro-generalo John "Atleto" Anderson, demisiis, publike anoncante ke li tion faris pro deviga kontraŭstaro al UDS, nesubtenebla pro sia ĵuro de lojaleco al la reĝino. Interpretante tion kiel signon ke Smith celis deklari sendependecon se plimulto subtenos ĝin en la referendumo, Wilson verkis rigidan leteron al Smith la 25an de oktobro, avertante lin pri la sekvoj de UDS kaj postulante "senambiguan certigon tujan, ke okazos neniu klopodo deklari sendependecon viaflanke".<ref name="wood243246">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>243–246</span></ref> Smith esprimis konfuzon pri kion li faris por provoki tion kaj ignoris.<ref name="wood243246"/> Kiam la ''indaba'' finiĝis en la [[26a de oktobro]], la ĉefuloj kaj malsuperaj ĉefuloj donis unuaniman decidon subteni la sintenon de la registaro por sendependeco sub la 1961a konstitucio, atestante en sia raporto ke, "Homoj kiu vivas fore ne komprenas la problemojn de nia lando".<ref name="wood243246"/> Tiu juĝo estis malakceptita de la naciista movado surbaze de tio, ke la ĉefuloj ricevis salajrojn de la registaro; la ĉefuloj rebatis, ke la nigraj parlamentanoj en siaj parlamentaj kontraŭstaroj ankaŭ ricevis tiajn salajrojn, sed tamen kontraŭis la administracion.<ref name="wood243246"/> Malvern, kiu maltrankviliĝis pro la agoj de la RF, malakceptis la ''indaba'' kiel "trompon", asertante ke la ĉefuloj jam ne havis veran potencon; la britoj simple ignoris ĉion tion.<ref name="wood250">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>250</span></ref> La [[27an de oktobro]], Wilson dissendis firman komunikaĵon koncerne la planitan respondon de Britio al UDS, avertante ke la ekonomiaj kaj politikaj ligoj de Rodezio kun Britio, la konfederacio kaj plejparto de la mondo estus tuj tranĉitaj per kampanjo de embargoj se la registaro de Smith antaŭeniros kun UDS.<ref name="wood243246"/> Tio estis celita malinstigi blankajn rodezianojn for de voĉdono por sendependeco en la referendumo, pri kiu la RFa kampanja slogano estis, "Jes signifas unuecon, ne UDS".<ref name="wood247">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>247</span></ref><ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFBlake1977|Blake 1977]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>369</span></ref> Plaĉis al Wilson kiam Douglas-Home, lia eminenta kontraŭulo en la Ĉambro de Deputitoj, laŭdis la komunikaĵon kiel "akran sed pravan".<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWilson1974|Wilson 1974]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>51</span></ref> En la 5a de novembro 1964, la plejparte blanka balotantaro de Rodezio jesis al (eventuala) sendependiĝo sub la 1961a konstitucio je marĝeno de 89%,[n 18] kaŭzante Smith deklari, ke la brita kondiĉo de ĝenerala popola akcepteblo estis atingita.<ref name="wood251">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>251</span></ref> === Plenhalto okazas inter Smith kaj Wilson === Smith skribis al Wilson en la tago post la referendumo, petante, ke li sendu Bottomley al Harareo por interparoloj. Wilson respondis, ke male, Smith devus veni al Londono.<ref name="wood251"/> La britoj kaj rodezianoj intersendis ofte konfliktemajn leterojn en la sekvaj kelkaj monatoj. Aludante al la brita monhelpo promesita al Harareo kiel parto de la dissolviĝo de la federacio, la alta komisiito de Wilson en Harareo,  J B Johnston, skribis al la rodezia ministrara sekretario Gerald B Clarke en la [[23a de decembro]] ke, "Parolo pri unuflanka deklaro de sendependeco sendube ĵetos ombron de necerteco sur la estontajn financajn rilatojn inter la du registaroj".<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>257–258</span></ref> Smith estis furioza, vidante tion kiel ĉantaĝon kaj la [[13an de januaro]] [[1965]] li skribis al Wilson: "Mi estas tiel kolera pro la tono de la letero de via alta komisiito, ke mi respondas rekte al vi ... Aperas kvazaŭ promesoj donitaj de la brita registaro estas senvaloraj ... Tia malmorala konduto flanke de la brita registaro malebligas mian daŭran intertraktadon kun vi kun iu ajn fido, ke niaj normoj de justa traktado, honesteco kaj dececo triumfos."<ref name="smith85">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFSmith1997|Smith 1997]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>85</span></ref> [[Dosiero:10_Downing_Street_2010.jpg|alt=A wide shot of Downing Street|eta|10 Downing Street, kie Wilson akceptis Smith en januaro 1965]] La du ĉefministroj kunvenis vidalvide en malfrua januaro 1965, kiam Smith vojaĝis al Londono por la enterigo de [[Winston Churchill|siro Winston Churchill.]] Post okazaĵo pri manko de invito al Smith ĉeesti tagmanĝon ĉe [[Palaco Buckingham]] post la enterigo—rimarkinte la mankon de la rodeziano, la reĝino sendis reĝan eskviron al la hotelo de Smith por venigi lin, onidire kaŭzante al Wilson ĉagrenon—la du ĉefministroj senkonklude debatis ĉe 10 Downing Street. Ili malsamopiniis pri preskaŭ ĉio, sed konsentis pri vizito al Rodezio sekvamonate fare de Bottomley kaj Lordo-Kanceliero lordo Gardiner, por opinisondi kaj renkonti politikajn kaj komercajn personojn.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>270–275</span></ref> Bottomley kaj Gardiner vizitis Rodezion de la 22a de februaro ĝis la 3a de marto, kolektis larĝan gamon da opinioj, inkluzivante kelkajn de nigraj naciistoj kaj je reveno al Britio raportis al la Ĉambro de Deputitoj ke, ili "ne senesperis trovi vojon al solvo kiu gajnos la subtenon de ĉiuj komunumoj kaj kondukos al sendependeco kaj prospero por ĉiuj rodezianoj".<ref name="wood286">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>286</span></ref> Ankaŭ, Bottomley kondamnis nigra-sur-nigran politikan perforton kaj malakceptis la ideon enkonduki regadon de la plimulto pere de milita forto.<ref name="wood286"/> La RF alvokis novan ĝeneralan balotadon por majo 1965, kampanjis promesante sendependecon kaj gajnis ĉiujn 50 A-registrajn seĝojn (por kiuj la balotantoj estis plejparte blankaj).[N 19] Josiah Gondo, gvidanto de la Unueca Popola Partio, iĝis la unua nigra [[Gvidanto de opozicio|Gvidanto de la Opozicio]] en Rodezio. Malfermante parlamenton en la 9a de junio, Gibbs diris al la leĝdona asembleo ke la plifortigita plimulto de la RF egalis al "mandato gvidi la landon al ĝia plena sendependeco" kaj anoncis, ke la nova registaro informis lin pri intenco malfermi sian propran diplomatian mision en Lisbono, aparte de la brita ambasadejo tie. La britoj kaj rodezianoj disputis pri tiu unuflanka ago de Harareo—priskribita de la historiisto J R T Wood kiel la "senduba pajlero en la vento" (aŭguro) kune kun la sendependeca afero—ĝis Portugalio akceptis la mision en malfrua septembro, furiozigante Brition kaj ĝojigante Rodezion.<ref name="wood319"/><ref name="fedorowichthomas185186">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFFedorowichThomas2001|Fedorowich &#x26; Thomas 2001]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>185–186</span></ref> Esperante submetigi Smith al si per prokrasto, la ministroj de Wilson intence obstrukcis kaj malhelpis la rodezian registaron en intertraktadoj.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>344</span></ref> Rodezio estis denove ekskludita de la konferenco de la konfederaciaj ĉefministroj en 1965. La rifuzo de Britio sendi helpon, la misio en Lisbono, la neformala embargo de armiloj kaj aliaj aferoj; ĉio ĉi aldoniĝis al la ekskludo por profundigi senton de fremdeco flanke de la rodezia registaro al Britio kaj al la konfederacio.<ref name="wood335">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>335</span></ref> En siaj memoraĵoj, Smith akuzis la britojn pri "turniĝo al politikoj de oportunismo kaj komplezismo".<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFSmith1997|Smith 1997]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>92</span></ref> Wilson, dume, senpacienciĝis pri tio, kion li konsideris rodezia rigideco, priskribante la abismon inter la du registaroj kiel "inter malsamaj mondoj kaj malsamaj jarcentoj".<ref name="wood5">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2008|Wood 2008]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>5</span></ref> === Finaj paŝoj al UDS === Meze de denovaj onidiroj pri baldaŭa rodezia UDS, Smith vojaĝis renkonti Wilson en Londono komence de oktobro 1965, anoncante al la gazetaro, ke li celis solvi la sendependecan aferon definitive.<ref name="wood360363">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>360–363, 367</span></ref> La britoj kaj la rodezianoj surpriziĝis pri la grandaj nombroj da britoj kiuj elpaŝis en subteno de Smith dum lia vizito.<ref name="wood381383">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>381–383</span></ref> Smith akceptis inviton de la [[BBC]] aperi en la'' ''ĉiuvespera prezento de novaĵoj kaj aktualaĵoj Twenty-Four Hours, sed Downing Street blokis tion lastminute.<ref name="wood381383"/> Post ĝenerale senfruktaj interparoloj kun Wilson, la rodezia ĉefministro flugis hejmen en la 12a de oktobro.<ref name="wood387388">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>387–388</span></ref> Dezirega preventi UDS, Wilson vojaĝis al Harareo du semajnojn poste por daŭrigi intertraktadon.<ref name="wood411414">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>411–414</span></ref> Dum tiuj interparoloj, Smith plurfoje menciis turniĝon al la lasta rimedo, UDS, kvankam li diris, ke li esperis trovi alian vojon el la dilemo.<ref name="young271">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFYoung1969|Young 1969]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>271</span></ref> Li proponis pliigi nigran leĝdonan reprezentadon per plivastigo de la balotantaro laŭ "unu impostpaganto, unu voĉdonanto"—kiu donus balotrajton al proksimume duonmilionon, tamen lasus plejparton de la nacio sen balotrajto—rekompence pro dono de sendependeco.<ref name="wood411414"/> Wilson respondis, ke tio estus nesufiĉa kaj rebatis, ke estonta nigra reprezentado povus esti pli bone sekurigita pere de brita retiro for de la kolonia registaro de la potenco ĝuita ekde 1923 determini la grandecon kaj konsiston de la parlamento. La rodezianoj sentis hororon, ĉefe ĉar la fakto ke Wilson tion eĉ sugestis, ŝajnis jam forigi stabilan manieron teni la ĉiaman staton de aferoj.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>440</span></ref> Antaŭ foriro en la 30a de oktobro 1965, la brita ĉefministro proponis reĝan komisionon por opinisondi en la kolonio koncerne al sendependeco sub la 1961a konstitucio, eble prezidota de la rodezia ĉef-justicministro siro Hugh Beadle. La komisiono raportus siajn trovojn al kaj la britaj kaj la rodeziaj ministraroj.<ref name="wood441442">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>441–442</span></ref> Wilson konfirmis en la Ĉambro de Deputitoj du tagojn poste, ke li celis enkonduki rektan britan regon super la rodezia parlamenta strukturo por certigi progreson al plimulta regado.<ref name="wood445">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>445</span></ref> Senelirejo alproksimiĝis kun decido de la rodezia ministraro ke, ĉar Wilson forlasis eblon pluteni la staton de aferoj, la solaj restantaj elektoj estas fidi en la reĝa komisiono aŭ deklari sendependecon.<ref name="wood443">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>443</span></ref> Kiam la kondiĉoj por la vizito de la komisiono estis prezentitaj al Smith, li trovis ke, kontraŭe al tio, kio estis dirita dum la vizito de la brita ĉefministro, la reĝa komisiono funkcius premise de neakcepteblo de la 1961a konstitucio al la brita registaro kaj, ke Britio ne devigos sin akcepti la finan raporton. Smith diris, ke tiuj kondiĉoj egalis al "voĉdono de malfido en [la komisiono] antaŭ ol ĝi komenciĝos", do li rifuzis la komisionon.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFSmith1997|Smith 1997]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>98</span></ref> "La impreso kiun vi lasis kun ni de determinita peno solvi nian konstitucian problemon jam forvaporiĝis," li skribis al Wilson en la 5a de novembro. "Ŝajnas, ke nun vi fine fermis la pordon kiun vi publike asertis malfermi."<ref name="young271"/> Inter furiozaj penoj de Beadle kaj aliaj ĉe ambaŭ flankoj revivigi la reĝan komisionon, la rodezia registaro postulis Gibbs anonci [[krizostato]]n tiun saman tagon, laŭdire ĉar nigraj naciistaj insurekcianoj eniras la landon. Smith neis ke tio antaŭsignas deklaron de sendependeco, sed la aperigo de lia letero al Wilson en la gazetaro provokis tutmondan ŝtormon de konjekto ke UDS pliproksimiĝas.<ref name="wood453">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>453</span></ref><ref name="young271"/> Smith skribis denove al Wilson en la 8a de novembro, petante lin starigi la reĝan komisionon sub la kondiĉoj antaŭe interkonsentitaj en Harareo kaj promesigi la britan registaron akcepti la komisionan decidon, sed Wilson ne tuj respondis.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>463</span></ref> En la [[9a de novembro]] la rodezia ministraro sendis leteron al la [[Elizabeto la 2-a (Britio)|reĝino Elizabeth II]], certigante ŝin ke Rodezio restus lojala al ŝi persone, "kio ajn okazos".<ref name="wood460461">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>460–461</span></ref> == Verkado, adopto kaj subskribo == [[Dosiero:United_States_Declaration_of_Independence.jpg|alt=The United States Declaration of Independence|eta|[[Usona Deklaro de Sendependeco|La Usona Deklaro de Sendependeco]] estis modelo por la rodezia UDS.]] En la 5a de novembro 1965, la rodezia Ministro pri Justico kaj Publika Ordo, Desmond Lardner-Burke, prezentis la ceteron de la ministraro kun malneto de deklaro de sendependeco. Kiam Jack Howman, Ministro de Turismo kaj Informado, diris ke ankaŭ li verkas malneton, la ministraro decidis atendi, por vidi lian version ankaŭ. La ministroj konsentis, ke se sendependeca proklamo estos produktita, ili ĉiuj subskribos ĝin.<ref name="wood453"/> En la 9a de novembro, la ministraro kune elpensis skizon por la proklama dokumento kaj la akompana deklaro farota de Smith.<ref name="wood460461"/> La fina versio de la deklaro de sendependeco estis preparita de subkomitato de ŝtatoficistoj gviditaj de Gerald Clarke, la ministrara sekretario, kun la [[Usona Deklaro de Sendependeco]] de 1776, la ununura alia tia proklamo farita de britaj kolonianoj, uzita kiel modelo.<ref name="smith100103">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFSmith1997|Smith 1997]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>100, 103</span></ref><ref name="wood471">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>471</span></ref> Forte aludante al la teksto de [[Thomas Jefferson]] trae, la rodezianoj uzis unu frazon laŭvorte—"respekto por la opinioj de la homaro"—sed kun neniu referenco al la aserto ke, "ĉiuj homoj estis kreitaj egalaj" nek al la "konsento de la regatoj", du preterlasoj poste emfazitaj de nombro da komentantoj.<ref name="stpetersburgtimes">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFSt. Petersburg Times1965|St. Petersburg Times 1965]]</ref><ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFHillier1998|Hillier 1998]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>207</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFPalley1966|Palley 1966]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>750</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFGowlland-Debbas1990|Gowlland-Debbas 1990]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>71</span></ref> Alkroĉita al la deklaro de sendependeco estis kopio de la 1961a konstitucio amendita laŭ tiuj cirkonstancoj; tiu iĝis la 1965a konstitucio. Laŭ la Smith-administracio, tiu ĉi dokumento forigis ĉiujn restantajn ligojn al Whitehall kaj alikreis Rodezion kiel regnon sub la krono. La nova konstitucio kreis la koncepton de fideleco al la "konstitucio de Rodezio", formis apartan rodezian monarkion (signifante, ke Elizabeth II estas "Reĝino de Rodezio") kaj enkondukis la oficon Funkciulo Administranta la Registaron, iu rajtigita leĝigi aprobitajn aktojn nome de la monarko se ŝi ne komisius [[Guberniestro ĝenerala|Guberniestron Ĝeneralan]].<ref name="wood471"/> La rodezia ministraro vane atendis respondon de Wilson la ceteron de la 9a de novembro kaj sekvatage. Post nelonga kunsido kun Smith malfrue en la 10a de novembro, Johnston avertis Wilson tiuvespere, ke la rodezianoj ŝajnis pretaj deklari sendependecon sekvamatene.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>465–467</span></ref> La brita ĉefministro ripete penis telefoni al Smith, sed ne kontaktiĝis ĝis Smith estis jam prezidante ministraran kunsidon pri la sendependeca afero ĉirkaŭ la horo 08:00 Centra Afrika Tempo (06:00 en Londono) en la 11a de novembro. Wilson provis deadmoni Smith de unuflanka agado per diro, ke rajtus daŭri la ĉiama stato de aferoj kaj ili diskutis sendecide pri la proponita reĝa komisiono. Revenante al sia ministrara kunsido, Smith rakontis la konversacion al siaj ministroj kaj, post iom da debatado, la ministraro konkludis, ke Wilson nur penis prokrastigi la aferon kaj, ke estas neniu signo de efektiva progreso. Smith demandis, ĉu Rodezio deklaru sendependecon kaj igis ĉiun ministron respondi siavice. Laŭ rakonto de Smith, "Ĉiu, kviete sed firme, sen hezito, diris: 'Jes'."<ref name="wood468470">[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p-oj.</span>&nbsp;<span>468–470</span></ref> Je la 11:00a loka tempo en la 11a de novembro 1965, Tago de Armistico, dum la tradicia du minutoj da silento por memori la falitojn de la du mondmilitoj, Smith deklaris Rodezion sendependa kaj subskribis la proklamaĵon, kun Dupont kaj la aliaj 10 ministroj tuj poste. Ili fiksis la tempon por emfazi la oferojn de Rodezio por Britio en tempoj de milito.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFMcLaughlin1980|McLaughlin 1980]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>141</span>; [[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWood2005|Wood 2005]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>463</span></ref> Kiel Ken Flower poste diris, "La ribelo estis aspektigita kiel manko de ribelo".<ref name="wood471"/> Smith kaj liaj ministroj ankoraŭ promesis lojalecon al la reĝino Elizabeth II, kies oficiala portreto pendis rimarkinde malantaŭ ili kiam ili subskribis; la deklaro eĉ finiĝis per "Dio savu la reĝinon".<ref name="wood471"/> Kvar malsuperaj membroj de la ministraro—Lance Smith, Ian Dillon, Andrew Dunlop kaj P K van der Byl—ne subskribis, sed estis inkluzivitaj en la oficiala foto.<ref>[[:en:Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence#CITEREFWhite1978|White 1978]]<span>, p.</span>&nbsp;<span>45</span></ref> == Teksto de la deklaro == <div style="text-align:center;">''Proklamo''</div> {{quotation| Konsidere ke, en la irado de homaj aferoj historio montras, ke povas okazi neceso flanke de iu popolo solvi politikan anecon ligante ĝin kun alia popolo kaj surmeti la apartan kaj egalan statuson inter aliaj nacioj al kiu ĝi rajtas. Kaj konsidere ke, en tia okazo estimo por la opinio de la homaro postulas eldiron al aliaj nacioj de la motivoj pelante ĝin alpreni plenan respondecon por propraj aferoj: Nun Sekve, Ni, La Registaro de Rodezio, Ĉi-pere Deklaras: Ke, estas historia fakto nedisputebla kaj akceptita, ke ekde 1923 la Registaro de Rodezio praktikas potencon de memregado kaj estas respondeca por la progreso, disvolviĝo kaj bonfarto de sia popolo; Ke, la popolo de Rodezio jam montris sian lojalecon al la krono kaj al siaj amikoj kaj parencoj en Britio kaj aliloke tra du mondmilitoj, kaj en preteco elverŝi propran sangon kaj doni sian substancon en tio, kion ĝi kredis esti reciprokaj interesoj de amantoj de libereco, nun vidas ĉion, kion ĝi amas frakasota sur la rokojn de oportuneco; Ke, la popolo de Rodezio vidis procedon detruema al tiuj [[precepto]]j sur kiuj civilizacio en primitiva lando estas konstruita, ĝi vidis la principojn de okcidenta demokratio, respondecan regadon kaj bonmorojn diseriĝi aliloke, tamen ĝi restis rezoluta; Ke, la popolo de Rodezio plene subtenas la petojn de sia registaro por suverena sendependeco sed vidis la konstantan rifuzon de la registaro de Britio konsenti al iliaj petegoj; Ke, la Registaro de Brito ĝis nun montras, ke ĝi ne estas preta doni suverenan sendependecon al Rodezio laŭ postuloj akcepteblaj al la popolo de Rodezio, sekve daŭrigante nepravigeblan jurisdikcion super Rodezio, obstrukcante leĝojn kaj traktatojn kun aliaj ŝtatoj kaj faradon de aferoj kun aliaj nacioj kaj rifuzante permesi leĝojn nepraj por la publika bonfarto, ĉio ĉi tio al la malutilo de la estonta paco, prospero kaj bona regado de Rodezio; Ke, la Registaro de Rodezio jam delonge pacience kaj bonfide intertraktis kun la Registaro de Britio por la forigo de la restantaj limigoj metitaj sur ĝin kaj por la dono de suverena sendependeco; Ke, kredante pri tio, ke malfruo kaj malfruigo atakas kaj vundas la vivon mem de la lando, la Registaro de Rodezio konsideras nepra, ke Rodezio atingu, senprokraste, suverenan sendependecon, la justeco pri tio estante ekster dubo; Nun Sekve, Ni la Registaro de Rodezio, en humila submetiĝo al Ĉiopova Dio kiu regas la destinojn de nacioj, konscia, ke la popolo de Rodezio ĉiam montris sendevian lojalecon kaj sindediĉon al Ŝia Moŝto la Reĝino kaj sincere preĝante, ke ni kaj la popolo de Rodezio ne estos malhelpitaj en nia determinado daŭre praktiki nian sendubitan rajton montri la samajn lojalecon kaj sindediĉon, kaj penante antaŭenigi la komunan bonon por ke la digno kaj libereco de ĉiuj homoj estu certaj, Tial, Per Ĉi Tiu Proklamo, adoptas, leĝdonas kaj donas al la popolo de Rodezio la Konstitucion aligitan al tio ĉi; }} <div style="text-align:center;">''Dio Savu la Reĝinon''</div> Subskribita kaj datita per niaj manoj ĉe Salisbury, tiu ĉi dekunua tago de novembro en la Jaro de Nia Sinjoro mil naŭcent sesdek kvin. *''Ĉefministro:'' Ian Smith *''Vica Ĉefministro:'' Clifford Dupont *''Ministroj:'' William Harper, James Graham, 7a Duko de Montrose, Phillip van Heerden, Jack Howman, Jack Mussett, John Wrathall, Desmond Lardner-Burke, George Rudland, Ian McLean, Arthur Philip Smith == Anonco kaj reagoj == === Anonco === Instigite de la registaro, la [[:en:Zimbabwe Broadcasting Corporation|Rodezia Dissenda Korporacio]] diris al la publiko atendi gravan anoncon de la ĉefministro je la 13h15m loka tempo. Smith iris unue al Registara Domo por informi Gibbs ke lia ministraro deklaris sendependecon, poste al Studioj Pocket Hills en orienta Harareo por anonci UDS al la nacio. Li laŭtlegis la proklamon, kaj diris, ke sendependeco estis deklarita pro "abunde klara politiko de la brita registaro ludi per ni, kun neniu vera intenco alveni ĉe solvo kiun ni povus akcepti ... Mi promesis la homojn de ĉi tiu lando ke mi daŭrus intertrakti ĝis la amara fino kaj ke mi farus ĉion eblan en miaj klopodoj sekurigi honoran kaj reciproke akceptitan interkonsenton; nun estas mia respondeco diri al vi, ke intertraktadoj finiĝis".[135] Smith diris, ke li kredus sin neglekta je siaj devoj se li permesus la daŭran flosadon de Rodezio en paraliza stato de necerteco kaj ke post la brita nezorgo pri la federacio, lia registaro estas insista, ke "la samo neniam estos permesita okazi ĉi tie". Li asertis, ke UDS ne simbolis "malpliigon en la ŝancoj de niaj afrikaj popoloj antaŭeniri kaj prosperi en Rodezio", li priskribis "rasan konkordon en Afriko" kiel parton de la tagordo kaj kondamnis nigrajn naciistajn aktivecojn kiel provojn "ĉantaĝi la britan registaron en ... Donon de la lando al senrespondeca regado". Li pludiris, por provi mildigi timojn ke ekonomiaj embargoj povus detrui la ekonomion kaj petis, ke rodezianoj estu rezolutaj: "La mantelo de respondeco de la pioniroj falis sur niajn ŝultrojn ... En la vivoj de la plejparto de nacioj venas momento kiam oni devas stari rezolute pro principoj, kio ajn la sekvoj. Ĉi tiu momento venis al Rodezio ... La unua okcidenta nacio en la lastaj du jardekoj por diri 'ĝis ĉi tie, sed neniom plu'." Li konkludis kun aserto ke la deklaro de sendependeco estis "bato por la konservo de justeco, civilizacio kaj kristanismo".[136] === Enlandaj reagoj === Kiam Smith kaj Dupont alvenis ĉe Registara Domo por vidi Gibbs, Whitehall jam instruis la guberniestron formale demisiigi Smith kaj liajn ministrojn. Tion Gibbs faris, akuzante ilin de ŝtatperfido. Smith kaj liaj ministroj ignoris tion, agante laŭ opinio ke, sub la nova 1965a konstitucio, Gibbs jam ne posedas administrajn povojn en Rodezio kaj ke lia [[:en:Reserve power|rezerva potenco]] maldungi ilin jam ne ekzistas.[137] La rodezia registaro esperis, ke Gibbs komplezeme abdikus pro sia senpova situacio, sed ne; sekvante ordonojn de Londono, li restis en sia posteno ĉe Registara Domo. Gibbs diris al la altrangaj oficiroj de la rodezia militistaro, kelkaj el kiuj sentis ĝenon pro la penso pri elekto inter reĝino kaj lando, resti deĵoritaj por daŭrigi publikan ordon.[138] Wilson nelonge flirtis ĉirkaŭ la ideo sendi [[:en:Louis Mountbatten, 1st Earl Mountbatten of Burma|lordon Mountbatten]] al Rodezio por subteni Gibbs kiel rektan reprezentanton de la reĝino, sed tio estis forlasita post kiam Gibbs petis iun pli altrangan en la reĝa familio anstataŭe. "Malprobable," Wilson rebatis.[139] La rodezia registaro starigis krizo-rimedojn samtempe kun UDS, dirante ke tiuj estas celitaj malhelpi timon, agitadon kaj la forfuĝon de homoj kaj kapitalo. Gazetara cenzuro kaj benzinaj porciolimigoj estis truditaj, importaj permesiloj estis nuligitaj kaj elmigradaj ĝir-permesoj estis tranĉitaj ĝis £100. Lokuloj ĝenerale akceptis trankvile ekscion pri UDS, esceptante kelkajn izolajn okazaĵojn pri ŝtonĵetado al preterpasantaj aŭtoj en la nigraj urbetoj ekster Bulavajo. Kelkaj atenditaj malkonsentuloj estis arestitaj, plej elstare Leo Barono, la advokato de Nkomo, kies ligoj kun nigraj naciistoj kaj komunistoj la aŭtoritatuloj rigardis kiel "renversemaj". Barono, la pli juna frato de la sciencisto Jakobo Bronowski, estis arestita naŭ minutojn post la faro de UDS.[138] Welensky, kiu kontraŭstaris UDS, diris ke li sentas, ke tamen estas "la devo de ĉiu respondeca rodeziano subteni la revolucian registaron" ĉar, laŭ li, la sola alternativo estas malsupreniro en anarkion.[138] João de Freitas Cruz, la portugala ĉefkonsulo en Harareo, reagis al la sciigo kun sovaĝa ekscito; vizitante la domon de Smith poste en la tago li diris, "Nur rodezianoj povus fari tion ĉi!"[141] Komunikaĵo de [[:en:Jason Moyo|Jason Moyo]] de ZAPU, kiu estis en Londono tiutempe, kondamnis UDS kiel agon de "ŝtatperfido kaj ribelo" kaj asertis, ke "la vivoj precipe de kvar milionoj da senarmitaj afrikanoj estas en danĝero".[142] Davis M'Gabe de la Zimbabva Afrika Nacia Unio (ZANU) diris ke, "Por ĉiuj, kiuj amas liberecon kaj signifoplenan vivon, UDS fiksis kolizian kurson kiu ne povas esti ŝanĝita. [Ĝi ] signas la turnopunkton de la lukto por libereco ... For de konstitucia kaj politika luktado al ĉefe milita lukto."[143] Plejparto de la kristan-konfesiaj gvidantoj en la lando publike malakceptis UDS kaj la aserton ke ĝi defendis kristanismon, kun escepto de la loka [[:en:Dutch Reformed Church in South Africa|Nederlanda Reformacia Eklezio]], kiu deklaris, ke ĝi estas senpolitika kaj poste sindetenis de komentoj.[144] Semajnon post UDS, la registaro de Smith anoncis, ke Dupont, la vica ĉefministro, eksiĝis de la ministraro por akcepti la postenon Funkciulo Administranta la Registaron kreita de la 1965a konstitucio.[139] Smith perletere petis la reĝinon nomumi [[Guberniestro ĝenerala|ĉefguberniestron]] por anstataŭi Gibbs, rekomendante Dupont, sed li ricevis ignoron.[145] Dupont tamen, efektive anstataŭigis la guberniestron. La Smith-administracio disponigis al li la oficialan loĝejon de la guberniestro ĉe Registara Domo, sed neniu provis perforte eldomigi Gibbs kaj lian akompanantaron; la post-UDSa registaro deklaris, ke la funkciulo administranta la registaron loĝus anstataŭe ĉe Guberniestra Loĝejo "ĝis Registara Domo, je la momento portempe okupita de siro Humphrey Gibbs kiel privatulo, estas havebla".[139] La [[Parolanto (politiko)|parolanto]] de la rodezia parlamento,  A R W Stumbles, rekunvenigis la leĝdonan asembleon la 25an de novembro, decidante, ke se li ne tion farus, okazus kaoso. Li timis, ke Gibbs drame enirus la ĉambron provante haltigi la funkciadon, sed Gibbs faris nenion. La parlamenta opozicio malfermis la kunvenon per demando pri laŭleĝeco de la asembleo.[146] [[:en:Ahrn Palley|Ahrn Palley]], la sola blanka opozicia parlamentano, anoncis, ke laŭ li, "kelkaj Honoraj Membroj en koluzio disŝiris la konstitucion sub kiu ĉi tiu Domo kunvenas. La procedo havas neniun ajn laŭleĝan validecon".[147] Stumbles nuligis tiun kontraŭstaron kaj du pliajn interrompojn de Palley kaj sugestis, ke membroj kun duboj rajtus foriri.[146] Palley daŭrigis laŭtajn protestojn ĝis li estis perforte elĵetita de la ordokonservisto, dum li kriegis, "Tio ĉi estas kontraŭleĝa asembleo! Dio savu la reĝinon!"[147] Gondo kaj ok aliaj opoziciaj parlamentanoj sekvis Palley eksteren; ĉiuj dek el ili realiĝis al la leĝdona asembleo en februaro 1966.[N 20][146] Gibbs ricevis minacajn leterojn de la rodezia publiko kaj en la [[26a de novembro]] [[1965]] la registaro de Smith tranĉigis la telefonservon al Registara Domo, forigis la ceremonian gvardion, la oficialajn aŭtojn "kaj eĉ la tajpmaŝinojn", Wood notas.[139] Tamen, Gibbs rifuzis demisii aŭ forlasi Registaran Domon. Li eldonis komunikaĵon, ke li restos tie "kiel la laŭleĝa guberniestro de Rodezio ĝis tia tempo kiam registaro konstitucia estos restarigita, espereble baldaŭ."[139] Li restis ĉe sia posteno, ignorita de la post-UDSa registaro, ĝis la deklaro de respubliko en 1970.[139] === Britaj kaj internaciaj respondoj; sankcioj === Wilson estis mirfrapita de la agoj de Smith kaj trovis la tempofikson al la deklaro por ke ĝi okazu samtempe kun la silento en la Tago de la Armistico profunde insulta.[114] Dirante, ke Harareo obstinas en kontraŭleĝa memdetruado, la brita ĉefministro, subtenita en la Ĉambro de Deputitoj de la liberaluloj kaj plejparto de la konservativuloj, petis rodezianojn ignori la post-UDSan registaron.[113][113] Ene de horoj de UDS, la ĝenerala asembleo de UN aprobis kondamnan rezolucion, je 107 kontraŭ 2—Sud-Afriko kaj Portugalio voĉdonis kontraŭ kaj Francio sin detenis—mallaŭdante la agojn de Rodezio kaj petante Brition fini "la ribelon de la kontraŭleĝaj aŭtoritatuloj en Salisbury (Harareo)"[149]. La UNa Sekureca Konsilio sekvatage adoptis Rezolucion 216, kiu kondamnis la deklaron de sendependeco kiel kontraŭleĝan kaj rasisman kaj alvokis ĉiujn ŝtatojn rifuzi rekonon kaj helpon al la rodezia registaro. Rezolucio 217 de la Sekureca Konsilio, sekvante en la 20a de novembro, kondamnis UDS kiel senrajtan "uzurpon de potenco fare de rasisma setlanta malplimulto" kaj alvokis naciojn ne rekoni kion ĝi opiniis "ĉi tiun kontraŭleĝan aŭtoritaton" nek eniri diplomatiajn aŭ ekonomiajn rilatojn kun ĝi. Ambaŭ rimedoj estis adoptitaj je dek voĉdonoj kontraŭ nulo kun sindeteno de Francio.[150] Nigraj naciistoj en Rodezio kaj iliaj eksterlandaj subtenantoj, elstare inter ili la OAU, kriegis, ke Britio forigu la registaron de Smith per milita invado, sed Britio malakceptis tiun elekton pro diversaj loĝistikaj aferoj, la risko provoki antaŭevitan atakon de Rodezio kontraŭ Zambio kaj la psikologiaj problemoj probablaj okaze de konflikto inter brita kaj rodezia trupoj en kio Smith diris, estus "fratmortiga milito".[151] Anstataŭe, Wilson decidis fini la rodezian ribelon per ekonomiaj sankcioj; tiuj ĉefe konsistis en la elpelo de Rodezio de la sterlinga bloko, malpermeso de importo de rodeziaj sukero, tabako, kromo kaj aliaj varoj kaj petrola bojkoto de Rodezio. Kiam la rodezianoj daŭre ricevis petrolon, Wilson provis rekte tranĉi iliajn ĉefajn provizliniojn, nome la portugalajn havenojn en Mozambiko ĉe Beira kaj Maputo, per sendo de reĝa mararmea eskadro al la Mozambika Kanalo en marto 1966. Tiu blokado, la Beira Patrolo, estis aprobita la sekvan monaton de Rezolucio 221 de la UNa Sekureca Konsilio.[152] Post tio, la Unuiĝintaj Nacioj starigis la unuan devigan komercan sankcion en sia historio per Rezolucio 232 de la Sekureca Konsilio (en decembro 1966) kaj 253 (en aprilo 1968), kiuj postulis membroŝtatojn ĉesigi ĉiujn komercajn kaj ekonomiajn ligojn kun Rodezio.[153] Wilson antaŭvidis en januaro 1966, ke la diversaj bojkotoj devigus Smith cedi "ene de semajnoj anstataŭ monatoj", sed la britaj kaj UNaj sankcioj efikis malmulte sur Rodezio, precipe ĉar Sud-Afriko kaj Portugalio daŭrigis komerci kun la forrompiĝinta kolonio, provizante petrolon kaj aliajn bazajn materialojn.[154][155] Kaŝita "sankcio-rompanta" komercado kun aliaj nacioj ankaŭ daŭris, komence je malalta nivelo, kaj la malgrandigita kvanto da eksterlanda konkurenco helpis enlandajn industriojn malrapide maturiĝi kaj disvolviĝi. Rodezio, do, evitis la ekonomian kolapson antaŭvidita de Wilson kaj laŭpaŝe iĝis pli sendependa.[156] La rodezia registaro starigis ĉenon de fasadorganizaj [[holdingo]]j en Svislando, Luksemburgio kaj Liĥtenŝtejno por helpi teni komercadon, kun iom da sukceso; varoj antaŭe importitaj el Britio estis anstataŭigitaj de japanaj, francaj kaj okcidentgermanaj ekvivalentoj. Eĉ multaj OAUaj ŝtatoj, dum bombado de Rodezio per vitriolo, daŭre importis rodeziajn manĝaĵojn kaj aliajn produktojn.[157] Usono kreis formalan escepton al sia embargo per la Amendo Byrd de 1971, sub kiu Usono anstataŭigis la importadon de kromo el Sovetio per rodezia kromo-erco. Tiu breĉo de la UNaj sankcioj, aprobita de Usona Kongreso ŝulde al kontraŭ-komunista malvarm-militaj konsideroj, estis varme bonvenigita de sudaj blankaj superistoj; tio helpis la rodezian ekonomion ĝis 1977, kiam la nove elektita prezidento Jimmy Carter sukcese puŝis kongreson nuligi ĝin.[158] ==Rekono== ===Eksterlanda=== [[Dosiero:Zimbabwean embassy in London.jpg|eta|[[:en:Embassy of Zimbabwe, London|Rodezia Domo]], la rodezia [[:en:High Commission|Alta Komisiono]] en Londono, reprezentis la registaron de Smith en Britio ĝis 1969 kaj iĝis ofta celo por politikaj aktivuloj.]] Oficiala diplomatia rekono de aliaj landoj estis ŝlosila por Rodezio kiel la nura vojo por reakiri la internacian [[Legitimeco|legitimecon]] perditan per UDS.[61] Rekono de Britio mem per duflanka interkonsento estus la "unua premio" laŭ Smith, ĉar tio haltigus sankciojn kaj konstitucian ambiguecon kaj igi eksterlandan akcepton, almenaŭ en la okcidento, multe pli probabla.[159] Konsiderante sian landon potenciale grava ludisto en la Malvarma Milito kiel "bastiono kontraŭ komunismo" en suda Afriko, la RF elmetis, ke kelkaj okcidentaj landoj eble rekonus UDS eĉ sen antaŭa anglo-rodezia reakordiĝo.[160] Specife, ĝi atendis diplomatian rekonon de Sud-Afriko kaj Portugalio kaj pensis, ke Francio rekonus Rodezion por ĝeni Brition kaj krei precedencon por sendependa Kebekio.[61] Sed, kvankam Sud-Afriko kaj Portugalio donis ekonomian, militistan kaj limigitan politikan subtenojn al la post-UDSa registaro (kiel faris Francio kaj aliaj nacioj, je malplia nivelo), nek ili nek iu alia lando iam rekonis Rodezion kiel laŭrajte, laŭleĝe sendependan ŝtaton.[161] Sensukcesaj provoj de Rodezio gajni okcidentan subtenon kaj rekonon inkluzivis proponojn al la usona registaro en 1966 kaj 1967, ignoritajn de la administracio de Lyndon B Johnson, por provizi rodeziajn trupojn por batali apud la usonanoj kaj aliaj kontraŭ-komunistaj fortoj [[Vjetnama milito|en Vjetnamio]].[162] Britio retiris plejparton de la stabo de sia Alta Komisiono el Harareo en la tagoj post UDS, lasante etan skeletan personaron funkciigi "postrestantan mision" celita helpi Gibbs teni la britan registaron informita pri lokaj okazoj.[141] Pluraj landoj sekvis la ekzemplon de Britio kaj fermis siajn konsulejojn en Harareo, kun unu grava escepto, Usono, kiu daŭre tenis sian ĉefkonsulon en post-UDSa Rodezio, alinomante ĝin "Usona Kontakta Oficejo" por eviti la problemon de diplomatia rekono.[N 21] Sud-Afriko kaj Portugalio daŭrigis oficejojn "Akredititajn Diplomatiajn Reprezentajn" en Harareo, kiuj estis ambasadejoj ĉiumaniere escepte nome, dum Rodezio tenis siajn antaŭ-UDSajn eksterlandajn misiojn en Pretorio, Lisbono kaj Maputo. Neoficialaj reprezentaj oficejoj de la rodezia registaro ankaŭ ekzistis en Usono, Japanio kaj Okcident-Germanio, kaj civitano de Belgio estis dungita reprezenti rodeziajn interesojn tie. La Rodezia Alta Komisiono en Londono, situanta ĉe Rodezia Domo sur la [[Strand (Londono)|Strando]], restis sub rego de la post-UDSa registaro kaj efektive iĝis la rodezia reprezenta oficejo en Britio.[163] Kiel la sud-afrika ambasadejo en [[Placo Trafalgar]], Rodezia Domo iĝis ofta celo por politikaj manifestacioj. Tiuj daŭris eĉ post la deviga fermo de la oficejo en 1969, fare de Britio.[164] Ĉar UDS pretendis igi Rodezion sendependa sub la reĝino kiel efektiva konfederacia regno, multaj landoj pravigis sian tenadon de misioj en Rodezio samtempe kun sia nerekono de la ŝtato, atentigante, ke la akredito de la reprezentantoj estas fundamente al la reĝino kaj ne al la registaro de Smith. Sed en la malfruaj 1960aj jaroj Rodezio movis sin for de la originala sinprezento kiel sendependeco en la formo de [[konstitucia monarkio]] kaj al respublikismo, esperante fini ambiguecon koncerne sian pretendon al konstitucia statuso kaj tiri al si oficialan eksterlandan rekonon. En marto 1970, post jesa voĉdonado de la balotantaro en referendumo antaŭjare rilate novan konstitucion kaj forlason de simbolaj ligoj al la reĝino, la registaro de Smith deklaris Rodezion respubliko. Male de instigo de rekono, tio kaŭzis ĉiujn landojn escepte Portugalion kaj Sud-Afrikon retiri siajn konsulejojn kaj misiojn, ĉar la pravigo de reĝa akredito jam ne povis esti asertita.[163] Post portugala [[Revolucio de la Diantoj]] en 1974, la rodezia misio en Lisbono estis fermita en majo 1975, kun la sama misio en Maputo sekvante monaton poste, rilate mozambikan sendependecon. Portugalio ankaŭ retiris siajn restantajn oficialulojn el Rodezio, lasante Sud-Afrikon kiel la solan landon kun ligoj al Harareo. Post tio, diplomatiaj aktivecoj de Rodezio estis tre malmultaj.[165] ===Juĝista=== La naŭ juĝistoj de la kasacia kortumo kaj ĝenerala sekcio de la Altkortumo de Rodezio komence nek malakceptis UDS nek publike subtenis ĝin. La ĉefjuĝisto siro Hugh Beadle, de la apelacia sekcio, anoncis simple ke la juĝistoj daŭrigus efektivigante siajn devojn "laŭ la leĝo". Tiu originale dubasenca sinteno evoluis dum iom da tempo, plejparte pivotante ĉirkaŭ laŭleĝaj argumentaroj argumentitaj ĉe la Altkortumo en Harareo inter 1966 kaj 1968. La unua el tiuj, Madzimbamuto kontraŭ Lardner-Burke N. O. kaj Aliaj, koncernis Daniel Madzimbamuto, nigran naciiston kiu estis malliberigita sen proceso, de la rodezia registaro en la 6a de novembro 1965, la tago post la deklaro de stato de krizo kaj kvin tagoj antaŭ UDS, surbaze ke li povus prezenti danĝeron al la publiko. Desmond Lardner-Burke, la rodezia ministro pri justico kaj publika ordo, plidaŭrigis la staton de krizo en februaro 1966, instigante la edzinon de Madzimbamuto pledi por lia elkarcerigo, asertante ke, ĉar Britio deklaris UDS kontraŭleĝa kaj malpermesis la rodezian registaron per la Suda Rodezia Akto 1965, la stato de krizo (kaj, per pluvalidigo, la malliberigo de Madzimbamuto) ne havis laŭleĝan bazon. La ĝenerala sekcio de la rodezia Altkortumo juĝis en la 9a de septembro 1966, ke jura suvereneco restas kun la brita registaro, sed, por "eviti kaoson kaj vakuon en la leĝaro", la rodezia registaro devus esti konsiderata la reganto de publika ordo sammaniere kiel antaŭ UDS. En februaro 1968, decidante pri la apelacio de Madzimbamuto, Beadle konkludis, ke la Smith-registaro ricevus rekonon de la loka juĝistaro kiel la efektiva registaro, pro ĝia efektiva regado super la lando, sed ke laŭleĝa rekono ne estos donita, ĉar tio ne estis firme montrita. Madzimbamuto petis la rajton apelacii al la konsilio de la krono; la rodezia apelacia sekcio tuj juĝis, ke li ne rajtas, sed malgraŭe, la konsilio de la krono konsideris lian argumentaron. En malfrua februaro 1968, konsiderante la sorton de James Dhlamini, Victor Mlambo kaj Duly Shadreck, tri nigraj rodezianoj konviktitaj pri murdo kaj terorismaj krimoj antaŭ UDS, Beadle juĝis, ke Harareo retenas sian antaŭ-UDSajn povojn rilate ekzekutojn kaj rajtas plenumi mortopunojn. Whitehall anoncis en la unua tago de marto, ke je peto de la brita registaro, la reĝino praktikis la reĝan prerogativon pri kompato kaj plimildigis la tri mortopunojn al vivodaŭro en malliberejo. Pro tio, Dhlamini kaj la aliaj petis permanentan haltigon al ekzekuto. Dum la juĝkunsido pri Dhlamini kaj Mlambo en la 4a de marto 1968, Beadle argumentis, ke li vidis la deklaron el Londono kiel decidon de la brita registaro, ne de la reĝino mem, kaj ke, ĉiaokaze, la 1961a konstitucio jam transprenis la prerogativon pri kompato de Brito al la rodezia ekzekutiva konsilio. "La nuna registaro estas la plene efektiva registaro kaj kiel tio, estas la sola potenco kiu rajtas praktiki tiun prerogativon", li konkludis. "Estus ja strange, se la brita registaro, praktikante neniun internan povon ene de Rodezio, estus donita la rajton praktiki la prerogativon pri pardonemo." La juĝista prezidanto Hector Macdonald konsentis kaj la petado estis malakceptita. Juĝisto John Fieldsend de la ĝenerala sekcio de la Altkortumo demisiis proteste, skribante al Gibbs, ke li jam ne kredis ke la Altkortumo defendas rajtojn de civitanoj de Rodezio. Dhlamini, Mlambo kaj Shadreck estis pendumitaj en la 6a de marto. En la 23a de julio 1968, la konsilio de la krono en Londono juĝis favore al Madzimbamuto, decidante ke ordonoj de la rodezia registaro por malliberigo estis senvalidaj, ĉu la 1961a, ĉu la 1965a konstitucio estas konsiderita laŭleĝe funkcianta. Ĝi deklaris la lastan "revolucian" konstitucion kontraŭleĝa kaj juĝis, ke la antaŭa estis superita de la Suda Rodezia Akto 1965, kiu efektive kontraŭleĝigis la rodeziajn leĝodonan, administracian kaj justican aŭtoritatojn laŭ brita juro. Lordo Reid, liverante la opinion de la plimulto (lordo Pearce malkonsentis), argumentis, ke la "uzurpada" registaro, kvankam la efektiva mastro de Rodezio, ne povas esti konsiderita laŭleĝa ĉar la brita registaro ankoraŭ klopodas rehavigi al si regon, kaj ne eblas diri ĉu tio sukcesos, ĉu ne. Li juĝis, ke nur Whitehall rajtas determini kio konsistigas la funkcitenon de publika ordo en Rodezio, kaj ke la rodeziaj krizo-rimedoj estas kontraŭleĝaj ĉar ili estis formaligitaj de la funkciulo administranta la registaron, post-UDSa ofico, kiu, laŭ la britoj, estis kontraŭkonstitucia. Reid konkludis, ke Madzimbamuto estis kontraŭleĝe malliberigita. Harry Davies, unu el la rodeziaj juĝistoj, anoncis en la [[3a de aŭgusto]], ke la rodeziaj kortumoj ne akceptas tiun juĝon, ĉar ili jam ne akceptas la konsilion de la krono esti parto de la rodezia jura hierarkio. Juĝisto J R Dendy Young demisiis proteste pro la juĝo de Davies en la [[12a de aŭgusto]] kaj kvar tagojn poste estis ĵurigita kiel la ĉefjuĝisto de Bocvano. La Altkortumo de Rodezio donis plenan laŭleĝan rekonon al la post-UDSa registaro en la [[13a de septembro]] [[1968]], dum rifuzante la apelaciojn de 32 nigraj naciistoj kiuj, monaton pli frue, estis konviktitaj pri terorismaj krimoj kaj kondamnis al morto. Beadle deklaris, ke, kvankam li kredis ke la rodezia juĝistaro devus respekti juĝojn de la konsilio de la krono "tiel multe kiel eble", la juĝo de la 23a de julio malebligis al la rodeziaj juĝistoj laŭleĝan daŭrigon sub la 1961a konstitucio. Li asertis, ke la kortumo, do, alfrontis elekton inter la 1965a konstitucio kaj leĝa vakuo, ĉiposta elekto ne subtenebla de li. Aludante al la decido de la konsilio de la krono, ke Britio ankoraŭ eble forigus la post-UDSan registaron, li diris ke, "Sur la bazo de faktoj kiel ili ekzistas hodiaŭ, la sola prognozo kion povas fari tiu ĉi kortumo, estas ke sankcioj ne sukcesos renversi la nunan registaron ... kaj ke estas neniuj aliaj faktoroj kiuj povus sukcesi en tio". Macdonald, membro de la juĝa panelo de Beadle, argumentis, ke ekde UDS, la brita registaro agis kontraŭkonstitucie kaj kontraŭleĝe rilate Rodezion per impliko de la Unuiĝintaj Nacioj en tio, kio devus esti rigardata enlanda problemo, kaj samtempe forĵetis sian rajton havi la lojalecon de rodezianoj per ekonomia milito kontraŭ la lando kaj kuraĝigo al aliaj landoj fari same. Por subporti tiun argumenton, Macdonald aludis al la aserto de la 17-jarcenta nederlanda juĝisto [[Hugo Grotius]], ke “la celo al regado kaj la celo al detruado ne povas travivi kune”.[172] Ĉar Britio estis en stato de milito kontraŭ Rodezio, la kortumo konkludis, ĝi ne povis esti, samtempe, la reganto de Rodezio.[172] Post tio, UDS, la asociita 1965a konstitucio kaj la registaro estis konsideritaj laŭrajtaj laŭ rodezia juro.[166] Tuj, la sekretario al la brita konfederacio, George Thomson akuzis la rodeziajn juĝistojn pri breĉo de “la fundamentaj leĝoj de la lando”,[171] kaj Gibbs anoncis, ke ĉar lia posteno kiel guberniestro ekzistis sub la 1961a konstitucio, kiu permesis apelaciojn al la konsilio de la krono, li povas nur rifuzi la juĝon de la rodezia kortumo.[171] La rodeziaj juĝistoj daŭrigis, senkonsidere. Ilia rekono de la post-UDSa ordo estis portita al la 1969a konstitucio, adoptita en 1970.[166] ==Anstataŭigo de naciaj simboloj== [[Dosiero:Flag of Rhodesia (1964–1968).svg|eta|Standardo de Rodezio, kun la Uniflago en la supra-maldekstra angulo kaj blazono dekstre. Rodezia uzis la ĉielbluan standardon ĝis 1968. Tiu dizajno datiĝas de 1923, sed pli malhele blua kampo estis uzita ĝis 1964, kiam ĝi estis heligita por igi la rodezian standardon pli rekonebla.]] [[Dosiero:Flag of Rhodesia (1968–1979).svg|eta|Standardo kun vertikalaj verdaj kaj blankaj strioj, kun blazono en la meza blanka strio. La rodezia tristria standardo estis adoptita en 1968.]] La registaro forigis la ceteron de la ligoj al Britio popece tra la jardeko post UDS kaj anstataŭe ekuzis simbolojn kaj frazojn pli aparte rodeziajn.[174] Arĝenta Libereca Sonorilo, bazita sur la sonorilo [[Libereca sonorilo|samnoma]] en [[Filadelfio (Pensilvanio)|Filadelfio]], estis gisita en 1966 kaj sonorita de la ĉefministro ĉiujare en Sendependa Tago (la datreveno de UDS), la nombro da sonoroj reprezentantaj la nombron da jaroj ekde la deklaro de sendependeco.[175] La Uniflago kaj la konfederaci-stila nacia standardo de Rodezio—diferencigita ĉielblua standardo kun la Uniflago en la kantono—daŭre flugis super registaraj konstruaĵoj, militbazoj kaj aliaj oficialaj lokoj ĝis la [[11a de novembro]] [[1968]], la tria datreveno de UDS, kiam ili estis anstataŭigitaj de nova nacia standardo: verda-blanka-verda vertikala tristrio kun la rodezia blazono centrigita.[176] Oni daŭre hisis la Uniflagon ĉe Placo Cecil en Harareo en la [[12a de septembro]] ĉiujare kiel parto de la festotago Tago de la Pioniroj, kiu celebris la estigon de Harareo (tiam Salisbury) kaj plue Rodezion mem en 1890.[177] Ĉar, laŭ la Smith-administracio, Elizabeta la 2a ankoraŭ estis la regnestro de Rodezio ĝis 1970, "[[God Save the Queen|Dio Savu la Reĝinon]]” restis la rodezia nacia himno kaj daŭre akompanis oficialajn okazojn kiel la malfermojn de la rodezia parlamento. Tio celis montri daŭran lojalecon al la reĝino, sed la uzo de la sendube brita kanto ĉe rodeziaj ŝtatokazoj ŝajnis ironia, kiel diris [[The Times]].[178] Harareo komencis serĉi anstataŭan himnon ĉirkaŭ samtempe kiel la enkonduko de nova standardo,[179] kaj en 1974, post kvar jaroj sen himno (“Dio Savu la Reĝinon” estis formale forlasita en 1970), respublika Rodezio adoptis “Leviĝu, Ho Voĉoj de Rodezio”, "Rise, O Voices of Rhodesia", himno pariganta originalajn vortojn kun melodio de la [[9-a simfonio (Beethoven)| “9a simfonio”]] de [[Ludwig van Beethoven|Betoveno]].[180] La ŝtatestro de la lando sub la respublika konstitucio estis la Prezidento de Rodezio, el kiuj la unua estis Dupont.[181] Cenzurado de la gazetaro fare de la ŝtato, enkondukita je UDS, nuliĝis en frua aprilo 1968.[182] Dekumigo de la valuto okazis en la 17a de februaro 1970, du semajnojn antaŭ la restarigo de Rodezio kiel respubliko, kun la nova rodezia dolaro anstataŭigante la rodezian pundon po du dolaroj por pundo.[183] Post la formala deklaro de la respubliko sekvamonate, la rodezia militistaro forigis vortojn kaj simbolojn aludante al la krono—la Reĝa Rodezia Aerforto kaj Reĝa Rodezia Regimento forviŝis sian antaŭvorton “Reĝa”, novaj branĉaj kaj regimentaj flagoj estis dizajnitaj, kaj la [[krono de Sankta Eduardo]] sur multaj emblemoj estis forviŝita prefere ol la “leono kaj dentego”, ornamaĵo de la blazono de la Brita Suda Afrika Kompanio uzita en rodezia milita simboleco ekde la [[1890aj jaroj]]. La nova disketo de la aerforto estis verda rondo kun la leono kaj dentego sur blanka meza parto.[181] Poste en tiu jaro, sistemo de novaj rodeziaj honoroj kaj dekoroj estis kreitaj por anstataŭigi la malnovajn britajn honorojn. La polico de Rodezio, la Brita Polico en Suda Afriko, ne estis alinomita.[184] ==Ĉesigo de UDS== [[Dosiero:Muzorewa 1978 b.jpg|eta|Episkopo Abel Muzorewa, la unua nigra ĉefministro de la lando. Lia nerekonita registaro nuligis UDS en 1979 en plenumo de parto de la Interkonsento ĉe Lankastra Domo.]] Wilson diris al la brita Ĉambro de Deputitoj en januaro 1966, ke li ne enirus dialogon kun la post-UDSa rodezia registaro (nomita de li la “kontraŭleĝa reĝimo”) ĝis rezigno de ĝia pretendo al sendependeco,[185] sed meze de 1966 britaj kaj rodeziaj ŝtatoficistoj okazigis “interparolojn pri interparoloj” en Londono kaj Harareo.[186] Je novembro tiujare, Wilson konsentis trakti persone kun Smith.[187] La du ĉefministroj sensukcese provis akordiĝi sur la ŝipoj HMS Tiger en decembro 1966 kaj HMS Fearless en oktobro 1968. Post la reveno de la konservativuloj al potenco en Britio en 1970, portempa interkonsento estis atingita en novembro 1971 inter la rodezia registaro kaj brita teamo estrita de Douglas-Home (kiu estis sekretario pri eksterlandaj aferoj sub ĉefministro Edward Heath), kaj en frua 1972 reĝa komisiono kun lordo Pearce ĉe la kapo vojaĝis al Rodezio por esplori la akcepteblecon de la proponoj al la plimulto. Post multo da enketado, la komisiono raportis, ke dum blankuloj, [[Koloraj sudafrikanoj|koloruloj]](mulatoj) kaj azianoj plejparte subtenis la kondiĉojn, la plejparto de nigruloj malakceptis ilin. Tial, interkonsento estis flankenmetita de la brita registaro.[188] La Rodezia Arbusta Milito, gerila milito de la Rodeziaj Sekurecaj Fortoj kontraŭ la Zimbabva Afrika Nacia Liberiga Armeo (ZANLA) kaj la Zimbabva Popola Revolucia Armeo (ZIPRA), la respektivaj armitaj aloj de ZANU kaj ZAPU, komenciĝis forte en decembro 1972, kiam ZANLA atakis Altena kaj Whistlefield-Bienojn en nord-orienta Rodezio.[189] The 1974a Revolucio de la Diantoj en Portugalio, kiu sekvajare anstataŭigis portugalan subtenon por Smith per sendependa, [[Marksismo-leninismo|marksisma-leninisma]] Mozambiko sur la orienta flanko de Rodezio, pendoligis la iradon de la milito al la flanko de la naciistoj (aparte ZANU, kiu estis aliancita kun la reganta partio de Mozambiko, la Mozambika Liberiga Fronto, kaj kaŭzis la sankciojn kontraŭ Rodezio finfine ekefiki.[190] Diplomatia izolo, la sankcioj, gerila aktivado kaj premo de SudAfriko trovi interkonsenton kondukigis la rodezian registaron kunsidi kun diversaj nigraj naciistaj partietoj. Abortaj konferencoj okazis ĉe ponto super la Viktoria Akvofalo en 1975 kaj en Ĝenevo en 1976.[191] Malgraŭ siaj ideologiaj kaj tribaj malsamecoj, ZANU kaj ZAPU nominale unuiĝis kiel la "Patriota Fronto" (PF) en malfrua 1976 en malsukcesa provo intensigi transmaran subtenon por la motivo de la nigraj naciistoj.[192] Smith, kiu estis decidige reelektita tri fojojn dum la 1970a jardeko, anoncis sian akcepton, laŭ principo, de “unu persono, unu voĉdono” dum la tempo de la angla-amerika iniciato de [[Henry Kissinger]] en septembro 1976, kaj en marto 1978 konkludis la Internan Interakordiĝon kun nemilitemaj naciistaj grupoj estritaj de Episkopo Abel Muzorewa, Pastro Ndabaningi Sithole kaj Ĉefulo Jeremiah Chirau. Tiu interkonsento, bojkotita de la PF kaj malakceptita internacie,[193] kondukis al plurrasaj balotoj kaj la refondiĝo de la rodezia konstitucio sub plimulta regado kiel Zimbabvo-Rodezio en junio 1979. Muzorewa, la elekto-gajninto, enoficiĝis kiel la unua nigra ĉefministro de la lando, ĉe la kapo de koalicia ministraro konsiste en 12 nigruloj kaj 5 blankuloj,[194] inkluzivante Smith kiel [[Senpostena ministro|senpostenan ministron]].[195] Ignorante Muzorewa kiel "novkolonian marioneton",[196] ZANLA kaj ZIPRA daŭrigis la armitan lukton ĝis decembro 1979, kiam Whitehall, Salisbury kaj la Patriota Fronto interkonsentis ĉe Lankastra Domo. La registaro de Muzorewa nuligis UDS, tial donante finon al la pretendo al sendependeco post 14 jaroj, kaj dissolvis sin. Britio suspendis la konstitucion kaj konfidis plenajn ekzekutivan kaj leĝodonan potencojn en nova guberniestro, lordo Soames, kiu regis super baltalhalto kaj novaj elektoj dum februaro kaj marto 1980. ZANU venkis en tiuj, kaj la estro de ZANU, [[Robert Mugabe]], iĝis ĉefministro kiam Britio donis sendependecon al Zimbabvo kiel respubliko ene de la konfederacio en aprilo 1980.[197] ==Notoj== {{Notoj}} ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Tradukita | lingvo = en | artikolo = Rhodesia's Unilateral Declaration of Independence | revizio = 690714516 }} [[Kategorio:Verkoj de 1965]] [[Kategorio:Brita imperio]] [[Kategorio:Ekstera politiko de Britio]] nbabgb3viemo9es7jqgpubm4m4gs5dh Ernst Fuchs 0 539146 9400890 8913316 2026-06-13T08:41:44Z Sj1mor 12103 9400890 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Ernst FUCHS''' (naskiĝinta la {{daton|13|2|1930}} en [[Vieno]], mortinta la {{daton|9|11|2015}} samloke<ref>[http://orf.at/stories/2308880/2308881/ Mortanonco ĉe orf.at]</ref>) estis [[aŭstrio|aŭstra]] [[pentristo]], grafikisto kaj skulptisto. Por li ĝustis la kromnomo "aŭstra pentroprinco". == Vivo == Post la okupado de Aŭstrio ĉe la t.n. [[Anschluss]] infaneco senzorga finiĝis: la patro (judo) elmigris kaj Ernst Fuchs internigitis en hejmon por duonjudoj; nur la laŭforma divorco de la patrino malhelpis lian deportadon. En 1942 Ernst baptitis laŭ la romkatolika rito. Jam kiel 15 jaraĝulo li akceptitis ĉe la Akademio de plastikaj artoj en Vieno studonte ĝis 1950 ĉe Robin Christian Andersen kaj Albert Paris Gütersloh. Ekde 1948 Fuchs estis membro de "Art-Club" kaj ekde 1950 de la ligo "Hundsgruppe". En 1959 li membrigitis, kune kun Friedensreich Hundertwasser kaj Arnulf Rainer ĉe "Pintorariums". La majstroklaso de Gütersloh estiĝis la ĝermo de la t.n. Viena Skolo de la fantastika realismo, kies plej grava membro estis Fuchs. Inter 1950-62 Fuchs vivis kaj laboris en Parizo, interrompite de vojaĝoj al Usono, Italio, Hispanio kaj Anglio. Tiutempe okazis la unuaj grandaj muzeaj kaj individuaj ekspozicioj. En 1957 li retiriĝis plurajn monatojn en la monakejo "Dormitio" en Jerusalemon por pentri en la tiea refektorio la scenon de la Lasta Manĝo de la Sinjoro. Internacie famiĝinte li revenis en 1962 en la naskiĝurbon, kie li iĝis kvar jarojn poste profesoro. En 1966 aperis ''Architectura Caelestis'', libro kun arkitekturaj skizoj kaj modeloj kaj Fuchs prezentis siajn monumentajn skulptaĵojn "Esther", "Moses" kaj "Christophorus". Je la komenco de la 1970-aj jaroj li akiris la Vilaon Wagner en Wien-Hütteldorf, kiun li transformis en vivo- kaj laborocentron. La sekvantajn jarojn li faris la scenejajn bildojn kaj kostumojn por opero kaj baleto, verkis eseojn filozofiajn kaj poemojn, pentris la poeziaĵojn, pentris la ekspoziciciklon ''Lohengrin'', finfaris la grandan bildokomponaĵon por la Vilao Wagner kaj surbendigis sian voĉon sur sondiskalbumojn (kun mistikaĵoj) titolitaj "Von Jahwe" aŭ "Via Dolorosa". Ekde 1980 okazis multaj individuaj ekspozicioj. Li faris sian retrospektivon grandan en Venecio, en la Palazzo Piagini, poste en Peterburgo, en la Rusa Muzeo, kaj ĉe Kastelo Gruyère en Svisio aŭ en 2001 en Vieno en la Palaco Harrach. Li inspritis de verkoj de la Mezepoko ĝis la 19-a jarcento. Liaj bildoj kaj grafikaĵoj ofte havas fortan religian kaj mitologian simbolaron. Ĉirkaŭ 1978 komenciĝis nova kreiva fazo per la utiligo de helegaj farboj, pli simplaj bildkomponadoj kaj troigitaj mitologiaj karakteroj el la pasinteco (i.a. Lohengrin, Ikarus). En la 1980-aj jaroj li pli oftis kiel arkitekto (Jakobo-kirko en Thal apud Graz, hotelkomplekso en St. Veit an der Glan), inter 1993-97 li laboris la apokalipsan cirklon en 12 grandaj bildoj oleaj. == Honoroj (elekto) == * kavaliro honorita per la Alexander-ordeno "por meritoj por scienco kaj arto", 1990 * Österreichisches Ehrenkreuzes für Wissenschaft und Kunst I. Klasse, 2004 * Großes Ehrenzeichen des Landes Kärnten, 2010 * Goldenes Ehrenzeichen für Verdienste um das Land Wien, 2010 == Verkoj (elekto) == * Kataklysmen, 1946 (12 Linolschnitte) * Maibild, 1949 (Radierung) * Einhorn-Zyklus, 1951/52 (Radierungen) * Das Mysterium des Rosenkranzes, 1958-61 (Altarbilder, Wien-Hetzendorf) * Samson, 1960-62 (Radierungen) * Zyklus Esther, 1967 (Radierungen) * Große Esther, 1972 (Skulptur) * Illustrationen zur Kabbala, 1978 * Ikarus auf Kothurnen, 1978 * Leda und der Schwan, 1979 * Der Pfau, 1986 * Die Einkleidung der Esther, 1970-83 == Fonto == [http://austria-forum.org/af/Wissenssammlungen/Biographien/Fuchs,_Ernst_%28geb_1930%29 Biografio ĉe AEIOU] == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.ernstfuchsmuseum.at/ Ernst Fuchs Museum] * {{DNB-Portal|118693972|NAME=Ernst Fuchs}} * [http://www.galerie10.at/artist/ernst-fuchs/ Ernst Fuchs ĉe Galerie10] * [http://www.ariadne.at/?artist_id=69&language=de Tre furaj gravuraĵoj de Fuchs] * [http://www.galerie-menssen.de/ernst-fuchs-info Ernst Fuchs ĉe Galerie Menssen] * [http://www.mediathek.at/atom/06ED5456-253-00143-00000CDC-06ECA4E4/ Intervjuo en 2004] * [http://www.ernstfuchs-zentrum.com/ Ernst-Fuchs-Zentrum] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|fuchs, ernst}} [[Kategorio:Aŭstraj pentristoj]] kb8ap17q2k3qbqhekv3w0qzg5na7v59 Urbodomo de Cegléd 0 541265 9400586 8927358 2026-06-12T20:10:23Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400586 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Cegled-1.jpg|eta|<center>Urbodomo de Cegléd]]La '''[[Urbodomo]] de [[Cegléd]]''' estas impona [[historia monumento]] en Cegléd, laŭ la ĉef[[placo]]. La [[konstruaĵo]] estas dekomence urbodomo. == Historio == En tiu loko jam estis malmoderna urbodomo, kiu estis malkonstruita en [[1891]]. La pli nova unuetaĝa domego pretiĝis en [[1893]]. En la [[1930-aj jaroj]] ankaŭ la interna alo ricevis [[etaĝo]]n. En [[1968]] kaj [[1993]] la urbodomo plene renoviĝis. Iomete ligiĝas al la historio, ke en la ĉefplaco faris varban paroladon [[Lajos Kossuth]] dum la [[Hungara revolucio de 1848]], pli frue [[György Dózsa]] en [[1514]]. == Konstruaĵo == La [[fasado]] estas simetria, meze troviĝas rizalito kun la enirejo. En la teretaĝo ankaŭ turista oficejo funkcias. Malantaŭ la ĉefenirejo granda ĉambrego etendiĝas. Ornama ŝtuparejo gvidas al la etaĝo, kie troviĝas inter 2 konferencaj ĉambroj la ĉefĉambro kun [[galerio]]. Oni aranĝas tie ankaŭ konferencojn, kulturajn aranĝaĵojn. == Fontoj == * [http://www.cegled.hu/?t=turizmus/varoshaza oficiala paĝo] * [http://www.muemlekem.hu/muemlek?id=-1486 hungare kun fotoj] * [http://cegled.varosom.hu/latnivalok/muemlekek/Varoshaza-10.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151208154923/http://cegled.varosom.hu/latnivalok/muemlekek/Varoshaza-10.html |date=2015-12-08 }} {{hu}} * [http://www.cegledipanorama.hu/index.php/magazin/historia/1432-120-%C3%A9ves-a-cegl%C3%A9di-v%C3%A1rosh%C3%A1za.html hungare kun fotoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} <center><gallery> Dosiero:Town Hall in Cegléd. Listed ID -1486. - Hungary.JPG|<center>Fasado de la urbodomo Dosiero:Ceglédi városháza. Műemléki azonosító -1486.JPG|<center>Fenestroj de la urbodomo Dosiero:Town Hall in Cegléd. Listed ID -1486. Kossuth street corner. - Hungary.JPG|<center>Duonronda angulo de la urbodomo Dosiero:Town Hall in Cegléd. Listed ID -1486. Kossuth street's exit. - Hungary.JPG|<center>Koridoro en la urbodomo Dosiero:Town Hall in Cegléd. Listed ID -1486. Yard. E. - Hungary.JPG|<center>Vido al la urbodomo Dosiero:Town Hall in Cegléd. Listed ID -1486. Yard. N. - Hungary.JPG|<center>Vido al la urbodomo Dosiero:Town Hall in Cegléd. Listed ID -1486. Yard. Plaque. - Hungary.JPG|<center>Memortabulo sur la ekstera muro Dosiero:Cegléd 650 years old. Plaque at the Town Hall. - Cegléd.JPG|<center>Memortabulo sur la ekstera muro Dosiero:Town Hall in Cegléd. Listed ID -1486. Yard. W. - Hungary.JPG|<center>La turista oficejo </gallery></center> {{Unua|kat=ne}} [[Kategorio:Urbodomoj en Hungario|Cegled]] o0odg8ysrbvi84x17n9w885b01vwwv4 Diskuto:Nashville 1 541687 9400395 5808241 2026-06-12T15:20:44Z ThomasPusch 1869 9400395 wikitext text/x-wiki Kial ne orginala nomo [[Nashville]]? Ĉu estas referencoj ke en Esperanto ekzistas nomo "Naŝvilo"? [[Uzanto:Marek Mazurkiewicz|Marek Mazurkiewicz]] ([[Uzanto-Diskuto:Marek Mazurkiewicz|diskuto]]) 01:12, 7 Dec. 2015 (UTC) :Prava kritika demando! Kompreneble esperantaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro rete, kaj multaj multaj presite, mencias nur tre malmultajn plej gravajn urbegojn en esperanta formo, sed ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Nashville'' en la vastaj ambaŭ du-paĝaj mapoj 31 kaj 34, nacilingve kaj ne esperantigite. Tio ne estsa pruvo ke ne eble en la internacia esperantlingva gazetaro kaj literaturo eblus trovi po dekojn da uzoj de esperantlingva formo "Naŝvilo" (mi fakte ankoraŭ neniam vidis tian formon en la gazetaro kaj literaturo, sed eble mi ne sufiĉe legas) - sed ĉar dubo pri efektiva vasta utiligo de tiu formo ĉiukaze estas, necesas vere postuli fidindajn referencojn pri tio ĉi tie, kaj krome necesas ŝanĝi la nomon al la nacilingva kaj rediskuti la temon, kiam iam estonte konvinkaj referencoj estos! Ĉiukaze, la supra demando jam pendas ekde pli ol jardeko kaj ankoraŭ neniu havis saĝan ideon pri konvinka referenco... owjdidf0se1m1uer3oyyp1qhgw6m4zu 9400396 9400395 2026-06-12T15:22:08Z ThomasPusch 1869 9400396 wikitext text/x-wiki Kial ne orginala nomo [[Nashville]]? Ĉu estas referencoj ke en Esperanto ekzistas nomo "Naŝvilo"? [[Uzanto:Marek Mazurkiewicz|Marek Mazurkiewicz]] ([[Uzanto-Diskuto:Marek Mazurkiewicz|diskuto]]) 01:12, 7 Dec. 2015 (UTC) :Prava kritika demando! Kompreneble esperantaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro rete, kaj multaj multaj presite, mencias nur tre malmultajn plej gravajn urbegojn en esperanta formo, sed ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Nashville'' en la vastaj ambaŭ du-paĝaj mapoj 31 kaj 34, nacilingve kaj ne esperantigite. Tio ne estsa pruvo ke ne eble en la internacia esperantlingva gazetaro kaj literaturo eblus trovi po dekojn da uzoj de esperantlingva formo "Naŝvilo" (mi fakte ankoraŭ neniam vidis tian formon en la gazetaro kaj literaturo, sed eble mi ne sufiĉe legas) - sed ĉar dubo pri efektiva vasta utiligo de tiu formo ĉiukaze estas, necesas vere postuli fidindajn referencojn pri tio ĉi tie, kaj krome necesas ŝanĝi la nomon al la nacilingva kaj rediskuti la temon, kiam iam estonte konvinkaj referencoj estos! Ĉiukaze, la supra demando jam pendas ekde pli ol jardeko kaj ankoraŭ neniu havis saĝan ideon pri konvinka referenco... Mi nun kiel unua paŝo pri plifortigo de la dubo post la unua mencio de la vorto Naŝvilo metis ŝablonon {{mankas fonto}}, ĉar vere tre mankas fonto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:22, 12 jun. 2026 (UTC) my093znao94cq1lf5qwpmo3uls9atjh 9400397 9400396 2026-06-12T15:25:44Z ThomasPusch 1869 9400397 wikitext text/x-wiki Kial ne orginala nomo [[Nashville]]? Ĉu estas referencoj ke en Esperanto ekzistas nomo "Naŝvilo"? [[Uzanto:Marek Mazurkiewicz|Marek Mazurkiewicz]] ([[Uzanto-Diskuto:Marek Mazurkiewicz|diskuto]]) 01:12, 7 Dec. 2015 (UTC) :Prava kritika demando! Kompreneble esperantaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro rete, kaj multaj multaj presite, mencias nur tre malmultajn plej gravajn monajn metropolojn en esperanta formo, sed ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Nashville'' en la vastaj ambaŭ du-paĝaj mapoj 31 kaj 34 nacilingve kaj ne esperantigite. Tio ne estas 100-procenta pruvo ke ne eble en la internacia esperantlingva gazetaro kaj literaturo eblus trovi po dekojn da uzoj de esperantlingva formo "Naŝvilo" (mi fakte ankoraŭ neniam vidis tian formon en la gazetaro kaj literaturo, sed eble mi ne sufiĉe legas) - sed ĉar dubo pri efektiva vasta utiligo de tiu formo ĉiukaze estas, necesas vere postuli fidindajn referencojn pri tiu esperantigo ĉi tie, kaj se ne post plia serĉado de 3-6 monatoj aperas io, necesas ŝanĝi la nomon al la nacilingva formo kaj eventuale rediskuti la temon, se iam estonte konvinkaj referencoj estos notitaj ĉi tie! Ĉiukaze, la supra demando jam pendas ekde pli ol jardeko kaj ankoraŭ neniu havis saĝan ideon pri konvinka referenco... Mi nun kiel unua paŝo pri plifortigo de la dubo, post la unua mencio de la vorto Naŝvilo en la artikolo mem metis ŝablonon {{mankas fonto}}, ĉar vere - tre mankas fonto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:22, 12 jun. 2026 (UTC) ptj9fbyggyaagm4qj3d33710q7gut49 9400399 9400397 2026-06-12T15:33:01Z ThomasPusch 1869 9400399 wikitext text/x-wiki Kial ne orginala nomo [[Nashville]]? Ĉu estas referencoj ke en Esperanto ekzistas nomo "Naŝvilo"? [[Uzanto:Marek Mazurkiewicz|Marek Mazurkiewicz]] ([[Uzanto-Diskuto:Marek Mazurkiewicz|diskuto]]) 01:12, 7 Dec. 2015 (UTC) :Prava kritika demando! Kompreneble esperantaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro rete, kaj multaj multaj presite, mencias nur tre malmultajn plej gravajn monajn metropolojn en esperanta formo, sed ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Nashville'' en la vastaj ambaŭ du-paĝaj mapoj 31 kaj 34 nacilingve kaj ne esperantigite. Tio ne estas 100-procenta pruvo ke ne eble en la internacia esperantlingva gazetaro kaj literaturo eblus trovi po dekojn da uzoj de esperantlingva formo "Naŝvilo" (mi fakte ankoraŭ neniam vidis tian formon en la gazetaro kaj literaturo, sed eble mi ne sufiĉe legas) - sed ĉar dubo pri efektiva vasta utiligo de tiu formo ĉiukaze estas, necesas vere postuli fidindajn referencojn pri tiu esperantigo ĉi tie, kaj se ne post plia serĉado de 3-6 monatoj aperas io, necesas ŝanĝi la nomon al la nacilingva formo kaj eventuale rediskuti la temon, se iam estonte konvinkaj referencoj estos notitaj ĉi tie! Ĉiukaze, la supra demando jam pendas ekde pli ol jardeko kaj ankoraŭ neniu havis saĝan ideon pri konvinka referenco... Mi nun kiel unua paŝo pri plifortigo de la dubo, post la unua mencio de la vorto Naŝvilo en la artikolo mem metis ŝablonon {{mankas fonto}}, ĉar vere - tre mankas fonto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:22, 12 jun. 2026 (UTC) ::Dua paŝo, kiu ankaŭ jam povas esti farata nun, estas ŝovi la tekstan titolon al la nacilingva formo Nashville, kaj adapti la vikidatuman eron. Tiam ĉiukaze restas alidirektilo de Naŝvilo (Tenesio) al titolo Nashville (Tenesio) - kvankam eblus disputi, ĉu sen ajna referenco tia alidirektilo de Naŝvilo (Tenesio) al la ĝusta titolo entute bonas, aŭ ĉu tio nutras uzon de malĝusta nomformo. Sed havi alidirektilon kutime pli bonas ol ne havi ĝin. La teksto ĉiukaze ankoraŭ estos kun pluraj uzoj de la dubinda formo "Naŝvilo", ĉar eble ankoraŭ iu povus trovi bonajn ekstervikipediajn referencojn defende al ĝi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:33, 12 jun. 2026 (UTC) 0su7pafimndkq37ynjvwbxc82uqicgh 9400402 9400399 2026-06-12T15:33:25Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Diskuto:Naŝvilo (Tenesio)]] al [[Diskuto:Nashville (Tenesio)]]: vidu la diskutpaĝan noton 9400399 wikitext text/x-wiki Kial ne orginala nomo [[Nashville]]? Ĉu estas referencoj ke en Esperanto ekzistas nomo "Naŝvilo"? [[Uzanto:Marek Mazurkiewicz|Marek Mazurkiewicz]] ([[Uzanto-Diskuto:Marek Mazurkiewicz|diskuto]]) 01:12, 7 Dec. 2015 (UTC) :Prava kritika demando! Kompreneble esperantaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro rete, kaj multaj multaj presite, mencias nur tre malmultajn plej gravajn monajn metropolojn en esperanta formo, sed ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Nashville'' en la vastaj ambaŭ du-paĝaj mapoj 31 kaj 34 nacilingve kaj ne esperantigite. Tio ne estas 100-procenta pruvo ke ne eble en la internacia esperantlingva gazetaro kaj literaturo eblus trovi po dekojn da uzoj de esperantlingva formo "Naŝvilo" (mi fakte ankoraŭ neniam vidis tian formon en la gazetaro kaj literaturo, sed eble mi ne sufiĉe legas) - sed ĉar dubo pri efektiva vasta utiligo de tiu formo ĉiukaze estas, necesas vere postuli fidindajn referencojn pri tiu esperantigo ĉi tie, kaj se ne post plia serĉado de 3-6 monatoj aperas io, necesas ŝanĝi la nomon al la nacilingva formo kaj eventuale rediskuti la temon, se iam estonte konvinkaj referencoj estos notitaj ĉi tie! Ĉiukaze, la supra demando jam pendas ekde pli ol jardeko kaj ankoraŭ neniu havis saĝan ideon pri konvinka referenco... Mi nun kiel unua paŝo pri plifortigo de la dubo, post la unua mencio de la vorto Naŝvilo en la artikolo mem metis ŝablonon {{mankas fonto}}, ĉar vere - tre mankas fonto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:22, 12 jun. 2026 (UTC) ::Dua paŝo, kiu ankaŭ jam povas esti farata nun, estas ŝovi la tekstan titolon al la nacilingva formo Nashville, kaj adapti la vikidatuman eron. Tiam ĉiukaze restas alidirektilo de Naŝvilo (Tenesio) al titolo Nashville (Tenesio) - kvankam eblus disputi, ĉu sen ajna referenco tia alidirektilo de Naŝvilo (Tenesio) al la ĝusta titolo entute bonas, aŭ ĉu tio nutras uzon de malĝusta nomformo. Sed havi alidirektilon kutime pli bonas ol ne havi ĝin. La teksto ĉiukaze ankoraŭ estos kun pluraj uzoj de la dubinda formo "Naŝvilo", ĉar eble ankoraŭ iu povus trovi bonajn ekstervikipediajn referencojn defende al ĝi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:33, 12 jun. 2026 (UTC) 0su7pafimndkq37ynjvwbxc82uqicgh 9400408 9400402 2026-06-12T15:38:16Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Diskuto:Nashville (Tenesio)]] al [[Diskuto:Nashville]]: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio laŭ nuna stato ne necesas 9400399 wikitext text/x-wiki Kial ne orginala nomo [[Nashville]]? Ĉu estas referencoj ke en Esperanto ekzistas nomo "Naŝvilo"? [[Uzanto:Marek Mazurkiewicz|Marek Mazurkiewicz]] ([[Uzanto-Diskuto:Marek Mazurkiewicz|diskuto]]) 01:12, 7 Dec. 2015 (UTC) :Prava kritika demando! Kompreneble esperantaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro rete, kaj multaj multaj presite, mencias nur tre malmultajn plej gravajn monajn metropolojn en esperanta formo, sed ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Nashville'' en la vastaj ambaŭ du-paĝaj mapoj 31 kaj 34 nacilingve kaj ne esperantigite. Tio ne estas 100-procenta pruvo ke ne eble en la internacia esperantlingva gazetaro kaj literaturo eblus trovi po dekojn da uzoj de esperantlingva formo "Naŝvilo" (mi fakte ankoraŭ neniam vidis tian formon en la gazetaro kaj literaturo, sed eble mi ne sufiĉe legas) - sed ĉar dubo pri efektiva vasta utiligo de tiu formo ĉiukaze estas, necesas vere postuli fidindajn referencojn pri tiu esperantigo ĉi tie, kaj se ne post plia serĉado de 3-6 monatoj aperas io, necesas ŝanĝi la nomon al la nacilingva formo kaj eventuale rediskuti la temon, se iam estonte konvinkaj referencoj estos notitaj ĉi tie! Ĉiukaze, la supra demando jam pendas ekde pli ol jardeko kaj ankoraŭ neniu havis saĝan ideon pri konvinka referenco... Mi nun kiel unua paŝo pri plifortigo de la dubo, post la unua mencio de la vorto Naŝvilo en la artikolo mem metis ŝablonon {{mankas fonto}}, ĉar vere - tre mankas fonto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:22, 12 jun. 2026 (UTC) ::Dua paŝo, kiu ankaŭ jam povas esti farata nun, estas ŝovi la tekstan titolon al la nacilingva formo Nashville, kaj adapti la vikidatuman eron. Tiam ĉiukaze restas alidirektilo de Naŝvilo (Tenesio) al titolo Nashville (Tenesio) - kvankam eblus disputi, ĉu sen ajna referenco tia alidirektilo de Naŝvilo (Tenesio) al la ĝusta titolo entute bonas, aŭ ĉu tio nutras uzon de malĝusta nomformo. Sed havi alidirektilon kutime pli bonas ol ne havi ĝin. La teksto ĉiukaze ankoraŭ estos kun pluraj uzoj de la dubinda formo "Naŝvilo", ĉar eble ankoraŭ iu povus trovi bonajn ekstervikipediajn referencojn defende al ĝi. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:33, 12 jun. 2026 (UTC) 0su7pafimndkq37ynjvwbxc82uqicgh Sadabada Konstruaĵaro 0 547392 9401070 9277003 2026-06-13T10:41:08Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401070 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = IR |situo sur mapo= Teherano |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} La '''Sadabada Konstruaĵaro''' aŭ '''Sadabada Komplekso''' ({{Lang-fa|Maĝmueje Sa’dābād – مجموعه سعدآباد}}: <span dir="rtl" lang="fa">Majmue ye Sa'dābād – مجموعه سعدآباد‎‎</span>) estas komplekso konstruita de la [[Kaĝaroj|Gaĝaraj]] kaj [[Dinastio Pahlavi|Pahlaviaj]] ŝahoj, troviĝas en Ŝemirano, Pli Granda Tehrano, [[Irano|Irano.]] Hodiaŭ, la oficiala loĝejo de la [[Prezidanto de Irano]] estas apud la komplekso. == Historio == La komplekso estis unue konstruita kaj loĝita de [[Kaĝaroj|Qajaraj]] ŝahoj en la 19a jarcento. Post vastigo de la konstruaĵaro, [[Reza Ŝaho Pahlavi|Reza Ŝaho]] de la [[Dinastio Pahlavi|Pahlavia Dinastio]] vivis tie en la 1920aj jaroj kaj lia filo, [[Mohamed Reza Pahlavi|Mohammad Reza Pahlavi]], translokiĝis tien en la 1970aj jaroj. Post la [[Irana revolucio|1979a Revolucio]], la komplekso fariĝis [[muzeo]]. == Nuna uzado == Nuntempe, partoj de la komplekso estas muzeoj, en kiuj vizitantoj povas vagi trae. La komplekso estas funkciita de la Kultura Heredaĵa Organizo de Irano kiu estas priresponda por plejparto de la artefaktoj, lokoj kaj kulturaj flankoj de la lando. == Ejoj == === Enirejoj al la komplekso === * Nezamije Enirejo, de kiu [[Reza Ŝaho Pahlavi|Reza Shaho]] venis en la komplekson * Zaferanije Enirejo, por la prezidanteca organizo * Enirejo de Darband-Strato, de kiu la imperiestro [[Mohamed Reza Pahlavi|Mohammad Reza Pahlavi]] venis en la komplekson * Enirejo de Darband-Placo * Ja'forAbad Enirejo (1a) * Ja'forAbad Enirejo (2a) * Rivera Enirejo * La Blanka-Doma Enirejo === Ĉefaj Konstruaĵoj === [[Dosiero:Sad_Abad_Ceiling.jpg|eta|Prezentadoj de persa mitologio en la ''Blanka Domo'']] [[Dosiero:Sa'dabad_Palace_Darafshs_(2).jpg|eta|Statuo de Araŝ la Arkisto]] * ''Domo de'' ''Ahmad Ŝaho Gaĝar'' :: <small style="font-size:85%;">(Ne estu konfuzita kun la ''Pavilono de Ahmad Ŝaho Gajar'' en la [[Niavarana Konstruaĵaro|Niavarana Komplekso]])</small> * ''La Verda Domo'' :: (Ankaŭ fama kiel la Ŝ''ahvand Domo'') * La Mellat-Muzeo )Naci-Muzeo<br /> :: ''La Blanka Domo'', kie [[Mohamed Reza Pahlavi|Mohammad Reza Pahlavi]] kaj [[Farah Pahlavi|Farah Diba]] vivis * Muzeo de Natura Historio :: ''La Speciala Domo'', nuntempe uzata de la prezidanteca organizo * Muzeo de Belaj Artoj :: ''La Nigra Domo'' * Muzeo de Antropologio :: ''Domo de Ŝams'', nomita pro Ŝams Pahlavi * Muzeo de Glasaĵoj kaj Manfaritaĵoj :: ''Domo de Aŝraf'', nomita pro la fratino de [[Mohamed Reza Pahlavi|Mohammad Reza Pahlavi]] * Konstruaĵo de la Artikolo 36 (registara agentejo) :: ''Domo de Gholam Reza'', nomita pro Golam Reza Pahlavi * ''Domo de la Patrina Reĝino'' :: (Nuntempe uzata de la prezidanteca organizo) * ''Domo de Ahmad Reza'', la filo de [[Reza Ŝaho Pahlavi|Reza Shah]] :: (Nuntempe uzita de la prezidanteca organizo) * Administrado de la komplekso :: ''Domo de Abdol Reza'', nomita pro Abdul Reza Pahlavi, la filo de [[Reza Ŝaho Pahlavi|Reza Shah]] * La Trejnada Centro :: ''Domo de Bahman'', nomita pro la filo de Gholam Reza Pahlavi * La Militista Muzeo :: ''Domo de Ŝahram'', nomita pro la filo de [[Aŝraf Pahlavi]] * Muzeo de Artismaj Kreaĵoj :: ''Domo de Farideh Gotbi'', patrino de [[Farah Pahlavi|Farah Diba]] * La Behzad Muzeo :: ''1a Domo de Reza Pahlavi'', nomita pro [[Reza Pahlavi|Reza Pahlavi II]] * Muzeo de Trezoro (La Dafine Muzeo) (Dafine = Subterigitaĵoj)<br /> :: ''2a Domo de Reza Pahlavi'', nuntempe uzata de la prezidanteca organizo * Muzeo de Mir Emad Kaligrafio :: ''Domo de Farahnaz kaj Ali Reza'', nomita pro Farahnaz kaj Ali Reza, infanoj de [[Mohamed Reza Pahlavi|Mohammad Reza Pahlavi]] * La Abkar Muzeo :: ''Domo de Lejla'', nomita pro [[Leila Pahlavi]] == Galerio == <gallery mode="packed"> Dosiero:Sa'dabad Palace Darafshs (1).jpg|Statuo de la Kruroj de la Ŝaho Dosiero:White palace.JPG|La Blanka Domo Dosiero:Sad abad.jpg|Alia vido de la Blanka Domo Dosiero:کاخ موزه سعدآباد۵.jpg|Domo de Ŝams Dosiero:کاخ موزه سعدآباد۷.jpg|Domo de Bahman Dosiero:View of the saadabad palace.JPG|Flanka vido de la Verda Domo Dosiero:Hall Mirror - Shahvand Castle 1.jpg|Spegula Halo de la Verda Domo Dosiero:Sa'dabad Palace Darafsh (172).jpg|Sekcio de la Reĝaj Aŭtoj Dosiero:کاخ موزه سعدآباد۴.jpg|Muzeo de la Reĝaj vestaĵoj Dosiero:Sa'dabad Palace Darafsh (181).jpg|Sekcio de la vestaĵoj de Reza Ŝaho </gallery> {{Projektoj}} [[Kategorio:Naciaj muzeoj en Irano]] [[Kategorio:Palacoj en Teherano]] [[Kategorio:Reĝaj rezidejoj en Irano]] [[Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Irano]] nibi7xc713w6elldcgysbdz2t8n52jm Yakima 0 553035 9401139 8573398 2026-06-13T11:37:28Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9401139 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |regiono-ISO=US-WA |situo sur mapo2=Usono |tipo1 = reliefo |tipo2 = reliefo |zomo=10 }} [[Dosiero:Yakima, Washington - 40th Ave looking south from Lookout Point.jpg|eta|Denorda rigardo suden al Jakimao]] [[Dosiero:Yakima County Washington Incorporated and Unincorporated areas Yakima Highlighted.svg|eta|Situo de Jakimao en Kantono Yakima, kaj de la kantono en Vaŝingtonio]] '''Yakima''' (esperante, '''Jakimao''') estas la plej granda urbo kaj la administra sidejo de [[Kkantono Yakima (Vaŝingtonio)|kantono Yakima]], [[Vaŝingtonio]], [[Usono]]. Ĝi situas ĉe {{Koord|46|36|N|120|30|W|type:city}}, ĉ. 90 km sudoriente de [[Monto Rajnera]]. Laŭ loĝantnombro Jakimao rangas naŭa inter la urboj de Vaŝingtonio, havinte laŭ la censo de 2010 en la urbo mem {{unuo|91067}} loĝantojn, kun entute {{unuo|243231}} en la tuta ĉirkaŭurba regiono. La urbo situas en la valo de la [[Yakima (rivero)|Jakamaa Rivero]], en riĉa agrikultura regiono produktanta interalie multege da [[pomo]]j, [[vino]], kaj [[lupolo]]j (en 2011, tiu valo produktis entute {{unuo|77|%}} el la tuta usona lupola rikolto). == Fonto == Tiu ĉi artikolo baziĝas sur la responda artikolo en la angla Vikipedio. [[Kategorio:Kantono Yakima (Vaŝingtonio)]] [[Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio]] 899nxn67c2id7bd03s38f7njvm4c17g 9401143 9401139 2026-06-13T11:38:43Z ThomasPusch 1869 la skema mapo jam aperas en la informkesto 9401143 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |regiono-ISO=US-WA |situo sur mapo2=Usono |tipo1 = reliefo |tipo2 = reliefo |zomo=10 }} '''Yakima''' (esperante, '''Jakimao''') estas la plej granda urbo kaj la administra sidejo de [[Kkantono Yakima (Vaŝingtonio)|kantono Yakima]], [[Vaŝingtonio]], [[Usono]]. Ĝi situas ĉe {{Koord|46|36|N|120|30|W|type:city}}, ĉ. 90 km sudoriente de [[Monto Rajnera]]. Laŭ loĝantnombro Jakimao rangas naŭa inter la urboj de Vaŝingtonio, havinte laŭ la censo de 2010 en la urbo mem {{unuo|91067}} loĝantojn, kun entute {{unuo|243231}} en la tuta ĉirkaŭurba regiono. La urbo situas en la valo de la [[Yakima (rivero)|Jakamaa Rivero]], en riĉa agrikultura regiono produktanta interalie multege da [[pomo]]j, [[vino]], kaj [[lupolo]]j (en 2011, tiu valo produktis entute {{unuo|77|%}} el la tuta usona lupola rikolto). == Fonto == Tiu ĉi artikolo baziĝas sur la responda artikolo en la angla Vikipedio. [[Dosiero:Yakima, Washington - 40th Ave looking south from Lookout Point.jpg|eta|Denorda rigardo suden al Jakimao]] {{ĝermo|Vaŝingtonio}} [[Kategorio:Kantono Yakima (Vaŝingtonio)]] [[Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio]] so260jitufm8w1z9wbbnej1nfzvj4sf 9401145 9401143 2026-06-13T11:39:31Z ThomasPusch 1869 9401145 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |regiono-ISO=US-WA |situo sur mapo2=Usono |tipo1 = reliefo |tipo2 = reliefo |zomo=10 }} '''Yakima''' (esperante, '''Jakimao''') estas la plej granda urbo kaj la administra sidejo de [[Kantono Yakima (Vaŝingtonio)|kantono Yakima]], [[Vaŝingtonio]], [[Usono]]. Ĝi situas ĉe {{Koord|46|36|N|120|30|W|type:city}}, ĉ. 90 km sudoriente de [[Monto Rajnera]]. Laŭ loĝantnombro Jakimao rangas naŭa inter la urboj de Vaŝingtonio, havinte laŭ la censo de 2010 en la urbo mem {{unuo|91067}} loĝantojn, kun entute {{unuo|243231}} en la tuta ĉirkaŭurba regiono. La urbo situas en la valo de la [[Yakima (rivero)|rivero ''Yakima'']], en riĉa agrikultura regiono produktanta interalie multege da [[pomo]]j, [[vino]], kaj [[lupolo]]j (en 2011, tiu valo produktis entute {{unuo|77|%}} el la tuta usona lupola rikolto). == Fonto == Tiu ĉi artikolo baziĝas sur la responda artikolo en la angla Vikipedio. [[Dosiero:Yakima, Washington - 40th Ave looking south from Lookout Point.jpg|eta|Denorda rigardo suden al Jakimao]] {{ĝermo|Vaŝingtonio}} [[Kategorio:Kantono Yakima (Vaŝingtonio)]] [[Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio]] 428klgiqrfcfpjicqwsmdqvg4szimz2 9401149 9401145 2026-06-13T11:40:27Z ThomasPusch 1869 simpligo 9401149 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |regiono-ISO=US-WA |situo sur mapo2=Usono |tipo1 = reliefo |tipo2 = reliefo |zomo=10 }} '''Yakima''' (esperante, '''Jakimao''') estas la plej granda urbo kaj la administra sidejo de la [[kantono Yakima]], [[Vaŝingtonio]], [[Usono]]. Ĝi situas ĉe {{Koord|46|36|N|120|30|W|type:city}}, ĉ. 90 km sudoriente de [[Monto Rajnera]]. Laŭ loĝantnombro Jakimao rangas naŭa inter la urboj de Vaŝingtonio, havinte laŭ la censo de 2010 en la urbo mem {{unuo|91067}} loĝantojn, kun entute {{unuo|243231}} en la tuta ĉirkaŭurba regiono. La urbo situas en la valo de la [[Yakima (rivero)|rivero ''Yakima'']], en riĉa agrikultura regiono produktanta interalie multege da [[pomo]]j, [[vino]], kaj [[lupolo]]j (en 2011, tiu valo produktis entute {{unuo|77|%}} el la tuta usona lupola rikolto). == Fonto == Tiu ĉi artikolo baziĝas sur la responda artikolo en la angla Vikipedio. [[Dosiero:Yakima, Washington - 40th Ave looking south from Lookout Point.jpg|eta|Denorda rigardo suden al Jakimao]] {{ĝermo|Vaŝingtonio}} [[Kategorio:Kantono Yakima (Vaŝingtonio)]] [[Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio]] 8jhfds2d5d7ne8hrew9zk0tayqwp4bh 9401170 9401149 2026-06-13T11:51:46Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Yakima (Vaŝingtonio)]] al [[Yakima]]: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio ne necesas 9401149 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |regiono-ISO=US-WA |situo sur mapo2=Usono |tipo1 = reliefo |tipo2 = reliefo |zomo=10 }} '''Yakima''' (esperante, '''Jakimao''') estas la plej granda urbo kaj la administra sidejo de la [[kantono Yakima]], [[Vaŝingtonio]], [[Usono]]. Ĝi situas ĉe {{Koord|46|36|N|120|30|W|type:city}}, ĉ. 90 km sudoriente de [[Monto Rajnera]]. Laŭ loĝantnombro Jakimao rangas naŭa inter la urboj de Vaŝingtonio, havinte laŭ la censo de 2010 en la urbo mem {{unuo|91067}} loĝantojn, kun entute {{unuo|243231}} en la tuta ĉirkaŭurba regiono. La urbo situas en la valo de la [[Yakima (rivero)|rivero ''Yakima'']], en riĉa agrikultura regiono produktanta interalie multege da [[pomo]]j, [[vino]], kaj [[lupolo]]j (en 2011, tiu valo produktis entute {{unuo|77|%}} el la tuta usona lupola rikolto). == Fonto == Tiu ĉi artikolo baziĝas sur la responda artikolo en la angla Vikipedio. [[Dosiero:Yakima, Washington - 40th Ave looking south from Lookout Point.jpg|eta|Denorda rigardo suden al Jakimao]] {{ĝermo|Vaŝingtonio}} [[Kategorio:Kantono Yakima (Vaŝingtonio)]] [[Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio]] 8jhfds2d5d7ne8hrew9zk0tayqwp4bh 9401175 9401170 2026-06-13T11:55:16Z ThomasPusch 1869 pli bona bildo 9401175 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |bildo = Downtown Yakima Bus Stop Amenities (4541315710).jpg |regiono-ISO=US-WA |situo sur mapo2=Usono |tipo1 = reliefo |tipo2 = reliefo |zomo=10 }} '''Yakima''' (esperante, '''Jakimao''') estas la plej granda urbo kaj la administra sidejo de la [[kantono Yakima]], [[Vaŝingtonio]], [[Usono]]. Ĝi situas ĉe {{Koord|46|36|N|120|30|W|type:city}}, ĉ. 90 km sudoriente de [[Monto Rajnera]]. Laŭ loĝantnombro Jakimao rangas naŭa inter la urboj de Vaŝingtonio, havinte laŭ la censo de 2010 en la urbo mem {{unuo|91067}} loĝantojn, kun entute {{unuo|243231}} en la tuta ĉirkaŭurba regiono. La urbo situas en la valo de la [[Yakima (rivero)|rivero ''Yakima'']], en riĉa agrikultura regiono produktanta interalie multege da [[pomo]]j, [[vino]], kaj [[lupolo]]j (en 2011, tiu valo produktis entute {{unuo|77|%}} el la tuta usona lupola rikolto). == Fonto == Tiu ĉi artikolo baziĝas sur la responda artikolo en la angla Vikipedio. [[Dosiero:Yakima, Washington - 40th Ave looking south from Lookout Point.jpg|eta|Denorda rigardo suden al Jakimao]] {{ĝermo|Vaŝingtonio}} [[Kategorio:Kantono Yakima (Vaŝingtonio)]] [[Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio]] gja0s7ff4rfoi1qtbqy41jykdy1p92h 9401178 9401175 2026-06-13T11:56:22Z ThomasPusch 1869 9401178 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |bildo = Downtown Yakima Bus Stop Amenities (4541315710).jpg |regiono-ISO=US-WA |situo sur mapo2=Usono |tipo1 = reliefo |tipo2 = reliefo |zomo=10 }} '''Yakima''' (esperante, '''Jakimao'''{{mankas fonto}}) estas la plej granda urbo kaj la administra sidejo de la [[kantono Yakima]], [[Vaŝingtonio]], [[Usono]]. Ĝi situas ĉe {{Koord|46|36|N|120|30|W|type:city}}, ĉ. 90 km sudoriente de [[Monto Rajnera]]. Laŭ loĝantnombro Jakimao rangas naŭa inter la urboj de Vaŝingtonio, havinte laŭ la censo de 2010 en la urbo mem {{unuo|91067}} loĝantojn, kun entute {{unuo|243231}} en la tuta ĉirkaŭurba regiono. La urbo situas en la valo de la [[Yakima (rivero)|rivero ''Yakima'']], en riĉa agrikultura regiono produktanta interalie multege da [[pomo]]j, [[vino]], kaj [[lupolo]]j (en 2011, tiu valo produktis entute {{unuo|77|%}} el la tuta usona lupola rikolto). == Fonto == Tiu ĉi artikolo baziĝas sur la responda artikolo en la angla Vikipedio. [[Dosiero:Yakima, Washington - 40th Ave looking south from Lookout Point.jpg|eta|maldekstre|{{centre|denorda rigardo suden al la urbo}}]] {{ĝermo|Vaŝingtonio}} [[Kategorio:Kantono Yakima (Vaŝingtonio)]] [[Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio]] n7rnaaci89ab067tw900dklmds2tfj5 9401181 9401178 2026-06-13T11:56:44Z ThomasPusch 1869 9401181 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |bildo = Downtown Yakima Bus Stop Amenities (4541315710).jpg |regiono-ISO=US-WA |situo sur mapo2=Usono |tipo1 = reliefo |tipo2 = reliefo |zomo=10 }} '''Yakima''' (esperante, '''Jakimao'''{{mankas fonto}}) estas la plej granda urbo kaj la administra sidejo de la [[kantono Yakima]], [[Vaŝingtonio]], [[Usono]]. Ĝi situas ĉe {{Koord|46|36|N|120|30|W|type:city}}, ĉ. 90 km sudoriente de [[Monto Rajnera]]. Laŭ loĝantnombro Jakimao rangas naŭa inter la urboj de Vaŝingtonio, havinte laŭ la censo de 2010 en la urbo mem {{unuo|91067}} loĝantojn, kun entute {{unuo|243231}} en la tuta ĉirkaŭurba regiono. La urbo situas en la valo de la [[Yakima (rivero)|rivero ''Yakima'']], en riĉa agrikultura regiono produktanta interalie multege da [[pomo]]j, [[vino]], kaj [[lupolo]]j (en 2011, tiu valo produktis entute {{unuo|77|%}} el la tuta usona lupola rikolto). == Fonto == Tiu ĉi artikolo baziĝas sur la responda artikolo en la angla Vikipedio. [[Dosiero:Yakima, Washington - 40th Ave looking south from Lookout Point.jpg|eta|maldekstre|300ra|{{centre|denorda rigardo suden al la urbo}}]] {{ĝermo|Vaŝingtonio}} [[Kategorio:Kantono Yakima (Vaŝingtonio)]] [[Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio]] n90fxh0e0djnwbjpn4egrkk1m4gi582 9401187 9401181 2026-06-13T11:58:46Z ThomasPusch 1869 /* Fonto */ 9401187 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |bildo = Downtown Yakima Bus Stop Amenities (4541315710).jpg |regiono-ISO=US-WA |situo sur mapo2=Usono |tipo1 = reliefo |tipo2 = reliefo |zomo=10 }} '''Yakima''' (esperante, '''Jakimao'''{{mankas fonto}}) estas la plej granda urbo kaj la administra sidejo de la [[kantono Yakima]], [[Vaŝingtonio]], [[Usono]]. Ĝi situas ĉe {{Koord|46|36|N|120|30|W|type:city}}, ĉ. 90 km sudoriente de [[Monto Rajnera]]. Laŭ loĝantnombro Jakimao rangas naŭa inter la urboj de Vaŝingtonio, havinte laŭ la censo de 2010 en la urbo mem {{unuo|91067}} loĝantojn, kun entute {{unuo|243231}} en la tuta ĉirkaŭurba regiono. La urbo situas en la valo de la [[Yakima (rivero)|rivero ''Yakima'']], en riĉa agrikultura regiono produktanta interalie multege da [[pomo]]j, [[vino]], kaj [[lupolo]]j (en 2011, tiu valo produktis entute {{unuo|77|%}} el la tuta usona lupola rikolto). == Fonto == Tiu ĉi artikolo baziĝas sur la responda artikolo en la angla vikipedio (laŭ stato de februaro 2016). [[Dosiero:Yakima, Washington - 40th Ave looking south from Lookout Point.jpg|eta|maldekstre|300ra|{{centre|denorda rigardo suden al la urbo}}]] {{ĝermo|Vaŝingtonio}} [[Kategorio:Kantono Yakima (Vaŝingtonio)]] [[Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio]] m7zs8mn04zfye79id8xe2pdq04zwqm8 Talibana Movado de Pakistano 0 555426 9401050 8619238 2026-06-13T09:43:38Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401050 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo=neniu }} '''Talibana Movado de Pakistano''' ({{lang-ur|تحریک طالبان پاکستان|t=Tehrik-i-Taliban Pakistan}}; mallongigite, '''TTP''') estas alianco de diversaj grupoj bazitaj en la [[Federacie Administrataj Tribareoj]] de norda [[Pakistano]]<ref name='yusufzai20080922'>{{Citaĵo el gazeto|url=http://www.jamestown.org/programs/gta/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=5169&tx_ttnews%5BbackPid%5D=167&no_cache=1|titolo=A Who's Who of the Insurgency in Pakistan's North-West Frontier Province: Part One – North and South Waziristan|alirdato=30a de Marto 2011|familia nomo=Yusufzai|persona nomo=Rahimullah|dato=22a de Septembro 2008|gazeto=Terrorism Monitor|volumo=6|numero=18}}</ref>. En ĝi membras plej multaj, kvankam ne ĉiuj, pakistanaj grupoj sin nomantaj "[[Talibanoj]]". Ĝi formiĝis en decembro 2007 kiam ĉ. 13 grupoj kuniĝis sub la gvidado de [[Baitullah Mehsud]].<ref>Bajoria, Jayshree (6a de februaro 2008). [http://www.cfr.org/publication/15422/pakistans_new_generation_of_terrorists.html?breadcrumb=%2Fbios%2F13611%2Fjayshree_bajoria%3Fgroupby%3D1%26hide%3D1%26id%3D13611%26filter%3D456 "Pakistan's New Generation of Terrorists"]. [[Council on Foreign Relations]]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090514060717/http://www.cfr.org/publication/15422/pakistans_new_generation_of_terrorists.html?breadcrumb=%2Fbios%2F13611%2Fjayshree_bajoria%3Fgroupby%3D1&hide=1&id=13611&filter=456 |date=2009-05-14 }}. Alirita la 30an de Marto 2009.</ref><ref>Abbas, Hassan (januaro 2008). [http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/17868/profile_of_tehrikitaliban_pakistan.html "A Profile of Tehrik-I-Taliban Pakistan" (PDF). CTC Sentinel (West Point, NY: Combating Terrorism Center) 1 (2): 1–4.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170101073222/http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/17868/profile_of_tehrikitaliban_pakistan.html |date=2017-01-01 }} Alirita la [[8an de novembro]] 2008.</ref> Inter la asertitaj celoj de la Movado estas rezisto kontraŭ la Pakistana ŝtato, aplikado de sia interpreto pri [[ŝario]], kaj unueca kontraŭagado al la NATO-armeo en Afganio.<ref>Bajoria, ''Pakistan's New Generation of Terrorists'', vidu supre</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nytimes.com/2009/03/27/world/asia/27taliban.html|titolo=Pakistani and Afghan Taliban Unify in Face of U.S. Influx|alirdato=27a de Marto 2009|aŭtoro=Carlotta Gall, Ismail Khan, Pir Zubair Shah kaj Taimoor Shah|dato=2009-03-26|verkaĵo=New York Times}}</ref> TTP ne estas rekta filio de la [[Afganio|afgania]] [[Talibano|talibana movado]] gvidata de [[Aĥtar Mansur]]. La du grupoj havas apartajn historiojn, strategiajn celojn, kaj interesojn, kvankam ili estas etne kaj religie parencaj.<ref>Carlotta Gall, Ismail Khan, Pir Zubair Shah and Taimoor Shah (26a de Marto 2009). [http://www.nytimes.com/2009/03/27/world/asia/27taliban.html "Pakistani and Afghan Taliban Unify in Face of U.S. Influx". New York Times.]</ref> La afgania talibano fokusigas sian agadon kontraŭ la afgania registaro kaj la internacia armea koalicio en tiu lando,<ref name=scott>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nytimes.com/2009/10/23/world/asia/23taliban.html|titolo=Insurgents Share a Name, but Pursue Different Goals|alirdato=26a de Januaro 2011|familia nomo=Shane|persona nomo=Scott|dato=22a de oktobro 2009|eldoninto=The New York Times Company|verkaĵo=The New York Times}}</ref> kaj strikte evitas atakojn kontraŭ Pakistano, sed TTP ĉefe, ja preskaŭ ekskluzive celumas Pakistanon kvankam ĝi pretendis respondecon ankaŭ pri du atakoj en [[Usono]].<ref name=bajoriaj>{{cite web | url = http://www.cfr.org/publication/22064/shared_goals_for_pakistans_militants.html | title = Shared Goals for Pakistan's Militants | accessdate = 26a de Januaro 2011 | last = Bajoria | first = Jayshree | author2 = Greg Bruno | date = 6a de Majo 2010 | publisher = Council on Foreign Relations | titolo = Arkivita kopio | alirdato = 2016-03-28 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20101125042808/http://www.cfr.org/publication/22064/shared_goals_for_pakistans_militants.html | arkivdato = 2010-11-25 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101125042808/http://www.cfr.org/publication/22064/shared_goals_for_pakistans_militants.html | archivedate = 2010-11-25 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.cfr.org/publication/22064/shared_goals_for_pakistans_militants.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-03-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101125042808/http://www.cfr.org/publication/22064/shared_goals_for_pakistans_militants.html |arkivdato=2010-11-25 }}</ref><ref>Mazzetti, Mark (6a de Majo 2010). [http://www.nytimes.com/2010/05/06/nyregion/06bomb.html "Evidence Mounts for Taliban Role in Car Bomb Plot"]. New York Times.</ref> [[Maulana Fazlullah]] fariĝis la estro de TTP malfrue en 2013; en 2014 TTP disiĝis en almenaŭ kvar frakciojn, sed en 2015 ĝi iomagrade reunuiĝis.<ref name = "GuardianOct14">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.theguardian.com/world/2014/oct/22/pakistani-taliban-spokesman-isis-pledge|titolo=Isis ascent in Syria and Iraq weakening Pakistani Taliban|alirdato=24a de oktobro 2014|dato=23a de oktobro 2014|verko=[[The Guardian]]}}</ref> Unu el la frakcioj estas [[Ĝamaat ul-Ahrar]], kiu pretendis respondecon por bombatako en parko en Lahoro paske de 2016, en kiu mortis pli ol 70 homoj.<ref>Mushtaq Yusufzai kaj Shaan Khan, [http://www.nbcnews.com/news/world/suicide-bomber-kills-dozens-mostly-women-kids-celebrating-easter-pakistan-n546231 Lahore Bombing: Suicide Attack Kills 72 in Park on Easter Sunday], [[National Broadcasting Company|NBC]]</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Fontoj == Bazita sur informoj en la angla Vikipedio. {{Projektoj}} [[Kategorio:Pakistano]] [[Kategorio:Terorismo]] p5ex2x8b6aj1p71r2nnonc1dg9luid4 Diskuto:Seatlo 1 555950 9400427 8610492 2026-06-12T17:06:24Z ThomasPusch 1869 /* Ĝia nomo */ 9400427 wikitext text/x-wiki ==Ĝia nomo== La nomo de tiu urbo estas Seatlo. Oni devas tiele alinomi la artikolon. —<span style="text-shadow:0 0 .15em #900;color:#900">[[Uzanto:LLarson|LLarson]]</span> <small>([[Uzanto-Diskuto:LLarson|dirita]] &amp; [[Specialaĵo:Kontribuoj/LLarson|farita]])</small> 20:15, 4 apr. 2016 (UTC) :Do . . . kion kredus vi, {{u|Kani}}? —<span style="text-shadow:0 0 .15em #900;color:#900">[[Uzanto:LLarson|LLarson]]</span> <small>([[Uzanto-Diskuto:LLarson|dirita]] &amp; [[Specialaĵo:Kontribuoj/LLarson|farita]])</small> 17:32, 10 apr. 2016 (UTC) ::Laŭ mi ambaŭ nomoj taŭgus. En pli konataj urboj kiaj Novjorko aŭ Parizo, esperanta nomo estas preferinda laŭ mi. En malpli konataj kaj malpli gravaj urboj kiaj ekzemple [[Colfax (Vaŝingtonio)|Colfax]] preferindas la oficiala nacilingva nomo. Seatlo estus en la mezo: ambaŭ nomoj taŭgus; pro tio ĉiam laŭ mia opinio, ne meritas la penon fari ŝanĝon, tamen eblus.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:57, 10 apr. 2016 (UTC) :::Mi dirus ke la urbo Seatlo pli similus al Novjorko ol al Colfax 😄 kaj ke estas historio kaj kutimo de la nomo “Seatlo” ekde pli ol 100 jaroj: estis ''La Simbolo'' en 1911<sup>[https://books.google.com/books?id=HhY-AQAAIAAJ&pg=PA6]</sup>, ''La Revuo'' en 1910, kaj pli nune, estis libro en 2013, ''Belarta rikolto''<sup>[https://books.google.com/books?id=dFkbAgAAQBAJ&pg=PA20]</sup>, en kiu [[Humphrey Tonkin]] estis membro de la redaktinta teamo. Ĉiu uzis la nomon “Seatlo” anstataŭ ''Seattle''. —<span style="text-shadow:0 0 .15em #900;color:#900">[[Uzanto:LLarson|LLarson]]</span> <small>([[Uzanto-Diskuto:LLarson|dirita]] &amp; [[Specialaĵo:Kontribuoj/LLarson|farita]])</small> 21:51, 12 apr. 2016 (UTC) ::::@{{u|Kani|kani}}: Mi forgesis ''ping''‑i vin. 😊 —<span style="text-shadow:0 0 .15em #900;color:#900">[[Uzanto:LLarson|LLarson]]</span> <small>([[Uzanto-Diskuto:LLarson|dirita]] &amp; [[Specialaĵo:Kontribuoj/LLarson|farita]])</small> 18:05, 28 apr. 2016 (UTC) :::::Tiel indus la alinomigon, sed mi ne estas la mastro de Vikipedio. Mi tute ne kontraŭus.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:35, 28 apr. 2016 (UTC) :Se oni faras alinomigon, en la koncerna redaktopaĝo oni povas redirekti al diskutpaĝo de la artikolo kaj tien kopii la menciitajn tialojn por la alinomigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:36, 28 apr. 2016 (UTC) ::@{{u|kani}}: Oni devus do alinomigi kaj la artikolon kaj la diskutpaĝon, kaj lasi alidirektigojn ĉi tien, ĉu ne. Tiele ĉio estus elegante nevidebla. —<span style="text-shadow:0 0 .15em #900;color:#900">[[Uzanto:LLarson|LLarson]]</span> <small>([[Uzanto-Diskuto:LLarson|dirita]] &amp; [[Specialaĵo:Kontribuoj/LLarson|farita]])</small> 19:40, 28 apr. 2016 (UTC) :::Stulte mi ne konstatis, ke ni parolas en la diskutpaĝo. Do, sufiĉas nur nomigi la artikolon. Faru vi mem, aŭ se vi volas mi faru ĝin.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:05, 28 apr. 2016 (UTC) ::::@{{u|kani}}: Dankon 😊 sed mi kredas, ke, se oni alinomigus artikolon, oni do devu ankaŭ alinomigi ties diskutpaĝon, ĉu ne? —<span style="text-shadow:0 0 .15em #900;color:#900">[[Uzanto:LLarson|LLarson]]</span> <small>([[Uzanto-Diskuto:LLarson|dirita]] &amp; [[Specialaĵo:Kontribuoj/LLarson|farita]])</small> 20:45, 28 apr. 2016 (UTC) :Mi kredas, ke la diskuto alinomiĝu aŭtomate.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:52, 28 apr. 2016 (UTC) {{farita}}--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 03:31, 29 apr. 2016 (UTC) Vere Kani pravas, ke Seattle/Seatlo estas "meze" inter mondaj metropoloj kaj etaj kantonaj sidejoj. Mi emas kredi ke troveblas referencoj ke en Esperanto ekzistas nomo "Seatlo". Sed tiajn referencojn laŭeble detale necesus noti en piednota fontindiko en la artikolo mem, ne nur ĉi-tie pretere en flanka aludo de diskutpaĝa duonfrazo. Kompreneble esperantaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro rete, kaj multaj multaj presite, mencias nur tre malmultajn plej gravajn monajn metropolojn en esperanta formo (la apuda ŝtata/subŝtata ĉefurbo [https://vortaro.net/#Portlando_kd Portlando estas feliĉa havi mencion en PIV, sed Seatlo bedaŭrinde ne havas), sed ankaŭ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Seattle'' en la vastaj ambaŭ du-paĝaj mapoj 31 kaj 33 nacilingve kaj ne esperantigite. Tio ne estas 100-procenta pruvo ke ne eble en la internacia esperantlingva gazetaro kaj literaturo eblus trovi po dekojn da uzoj de esperantlingva formo "Seatlo" (mi ĉiukaze jam vidis tian formon iam en la gazetaro kaj literaturo, sed mi ne memoras kial kaj kie) - sed ĉar dubo pri efektiva vasta utiligo de tiu formo ĉiukaze estas, necesas vere postuli fidindajn referencojn pri tiu esperantigo ĉi tie. Eblos en duba kazo ankaŭ alvoki al [[VP:AA]] pri fidindaj fontoj, kaj se tute neniu havas ideon pri konkreta kompleta referenco, eblas re-ŝovi la tekstan titolon al la nacilingva formo Seattle, kaj adapti la vikidatuman eron. Tiam ĉiukaze restas alidirektilo de Seatlo al titolo Seattle - havi alidirektilon kutime pli bonas ol ne havi ĝin, kaj ĉi tie permesi esperantigon alternativan al la norma nacilingva formo ŝajnas al mi pravigeble. {{re|LLarson}} Ĉu vi povas konkretigi viajn aludojn al referencoj, tiujn de 1919, 1911 kaj 2013, kaj meti ilin en piednotojn de la artikolo?[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:33, 12 jun. 2026 (UTC) == Fotomontaĵo == Aperas dufoje. Forviŝu unu el tiuj? [[Uzanto:Pied-a-mer|Pied-a-mer]] ([[Uzanto-Diskuto:Pied-a-mer|diskuto]]) 20:25, 19 jan. 2024 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:Dominik|Dominik]] ([[Uzanto-Diskuto:Dominik|diskuto]]) 10:17, 29 jan. 2024 (UTC) ::Dankon! [[Uzanto:Pied-a-mer|Pied-a-mer]] ([[Uzanto-Diskuto:Pied-a-mer|diskuto]]) 04:20, 30 jan. 2024 (UTC) s230raa8ivr96hoirmaupkwicqp2pca Teksasa bluso 0 558469 9400905 8475614 2026-06-13T08:45:26Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400905 wikitext text/x-wiki '''Teksasa bluso''' aŭ en [[angla]] ''Texas blues'' estas subĝenro de [[bluso]]. Ĝi havis variajn stilvariaĵojn sed tipe estis ludata kun pli da [[Svingo (muzikstilo)|svingo]] ol aliaj blus-stiloj. Ofte oni konsideras [[Blind Lemon Jefferson]] (1893-1929) kiel la patro de la teksasa bluso. Teksasa bluso diferencas el stiloj kiaj [[Ĉikaga bluso]] pro sia uzado de instrumentoj kaj sonoj, speciale pro la forta uzado de la [[gitaro]]. Muzikistoj kiaj [[Stevie Ray Vaughan]] kontribuis per uzado de variaj tipoj de gitarsonoj kiaj de suda glito-gitaro kaj diversaj melodioj de bluso kaj ĵazo. Teksasa bluso ankaŭ ege dependas el gitaraj soloaĵoj aŭ "licks" funkciantaj kiel pontoj inter kantoj. [[Kategorio:Bluso]] [[Kategorio:Teksaso]] [[Kategorio:Usona muziko]] 5xiyvc54c6k5zfaj9a1tou7a46h4zk0 Kategorio:Kantono Washington (Oregono) 14 561081 9400479 8852919 2026-06-12T18:08:46Z ThomasPusch 1869 9400479 wikitext text/x-wiki {{PliPri}} {{projektoj}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono|Washington]] p3kb0x23pyveahhnh3kqyzmomp7nmzc Marie-Louise van de Velde 0 563221 9400332 8924178 2026-06-12T13:07:29Z Sj1mor 12103 9400332 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Marie-Louise van de Velde''' (fraŭlina nomo: '''Sèthe'''; naskiĝis la {{daton|1|9|1867}} proksime de [[Parizo]], mortis la {{daton|27|7|1943}} en [[Tervuren]]) estis [[belgio|belga]] pianistino kaj pentristino. Ŝi estis la edzino de [[Henry Van de Velde]]. == Vivo == Pere de la pentristo [[Théo van Rysselberghe]] ŝi konatiĝis kun ŝia estonta (1894) edzino Henry. Ĉar li entuziasmiĝis pri la brita movado ''[[Arts et Métiers (pariza metrostacio)|Arts & Crafts]]'' ŝi vojaĝis [[Londono]]n en la jaro 1893 por studi la ornamaĵojn de kelkaj movadanoj (ekz. de [[William Morris]]). Estante germandevena ŝi helpadis la edzon en kontaktoj kun [[germanio|germanaj]] klientoj sed ankaŭ artiste subtenis lin ade kaj volonte kaj efike. En la jaro 1907 la paro kun la infanoj (sume kvin) translokiĝis en la [[Domo Hohe Pappeln (Weimar)|domon Hohe Pappeln]] en la periferion de [[Vajmaro]] kie la infanoj estu edukataj en kiel eble plej natura medio kaj sen sociaj restriktoj. Bapto kaj lernejo publika rifuzitis kaj la patrino mem instruas la infanojn respektive ili frekventas reformlernejon en Wickersdorf ĉe [[Saalfeld]]. Iel tiu ĉi liberega eduko ŝajne fiaskis, kiel notis ankaŭ [[Harry Graf Kessler]] post vizito en la domo. Labori hejme pro la infana bruo por Henry tre ofte ne eblis. Dum la [[Unua mondmilito]] la infanoj pli aĝaj loĝas ĉe amikoj. En la domo en Vajmaro oni loĝigas subluantojn pro financaj malfacilaĵoj - kaj finfine en 1918/1919 Marie-Louise organizas la vendon de la belega domo. La tomboŝtono de ŝi en Tervuren estis dezajnita fare de la edzo. Marie-Louise estis la perfekta komplementa persono al la edzino Henry kiu ne tro interesiĝis pri financaĵoj. Ilia intelektuala rilato estis samnivela. Ŝi bone funkciigis ĉiujn aferojn en la artista vivo de Henry. == Infanoj de Henry kaj Louise == * Cornélie Jenny (1897-1965) * Hélène Johanna Rosina (1899-1935) * Anne Sophie Alma (1901-1944) * Thylbert (1904-1980) * Thylberte (1904-1955) == Fonto == Broŝuro eldonita de [[Klassik Stiftung Weimar]]: ''Die Familie van de Velde'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} [http://gw.geneanet.org/rivallainf?lang=en&p=marie+louise&n=sethe Marie-Louise van de Velde (Sèthe) sur genealogia arbo] {{Vivtempo|Van de Velde, Marie-Louise}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Weimar]] [[Kategorio:Belgaj pianistoj]] f9clpuk0wp269d38ujihy4p9mjjhqu1 Ursulo de Kolonjo 0 563432 9401138 9113709 2026-06-13T11:37:20Z Sj1mor 12103 9401138 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sanktulo | dato de naskiĝo = [[4-a jarcento]] | dato de morto = [[385]] | patroneco = virgulinoj | atributoj = sago | tago de festo = [[21-a de oktobro]] }} [[Dosiero:StaUrsulaCepleanu.jpg|eta|Martireco de Ursulo kaj de ŝiaj kamaradinoj]] '''Sankta Ursulo de Kolonjo''', patronino de la virgulinoj, laŭlegende estis kristana [[Bretonio|bretonia]] princino de la 4-a jarcento, kiun volis edzinigi nekristana princo el Anglio (eble el la kelta regno [[Dumnonia]] en [[Kornvalo]]). Ŝia signo estas la sago, ŝia memortago la [[21-a de oktobro]]. Plej konata bildo pri ŝia martiro estis pentrita de [[Vittore Carpaccio]] (Akademio de Venecio). == Vivo == Dezirate fare de nekristana princo de Anglio ŝi petis kaj ricevis tri jarojn da pripensotempo. Dume ŝi pilgrimis kun laŭlegende 11 000 virgulinoj, ĉiukaze en granda pilgrima grupo, boate per la [[Manika markolo]] kaj la [[Rejno]] tra [[Kolonjo]] al [[Bazelo]] kaj poste piede ĝis [[Romo]]. Revenante ili estis atakitaj fare de armeo de [[Hunoj]] proksime de Kolonjo. == Klarigo pri la legendo == Verŝajne tiu ĉi legendo devenis el enskribaĵo ĉe la Kirko Sankta Ursulo en Kolonjo pri martira morto de virgulinoj el la 4-a jarcento. Tiu ĉi preĝejo estis iama [[konvento]] (ĝis 1802). Ekde 1155 skeletoj amase - inter ili ankaŭ viraj - estis elfositaj sur la kampo ''Ager Ursulanus''. Paralele estis notita revelacio privata de la abatino Elisabeth von Schönau; ambaŭ aferoj intermiksiĝis kreonte legendon mirindan. == Memorigo == En la nuntempa geografio, aparte la [[virgulinaj insuloj]], dividitaj inter [[Portoriko]], [[Usonaj Virgulininsuloj|Usono]] kaj [[Britaj Virgulininsuloj|Britio]], en la [[Kariba Maro]] memorigas pri la virgulina pilgrima grupo de la princino Ursula. La ordeno de la [[Ursulaninoj]] fontas el la doktrinoj de Ursulo. == Fontoj == * [http://www.zeno.org/nid/20007631294 " Ursula"] - ĉe: ''Meyers Großes Konversations-Lexikon,'' volumo 19, Leipzig 1909, p. 967 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Kolonjo]] [[Kategorio:Fikciaj princinoj]] [[Kategorio:Fikciaj sanktuloj]] [[Kategorio:Fikciuloj de la Antikva epoko]] nhacko1h6g6b7u8lhquxu3u6sh5th0e Totto-Chan : La eta knabino apud la fenestro 0 564529 9401006 9288113 2026-06-13T09:23:20Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401006 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} '''Totto-chan, la eta Knabino apud la fenestro''' estas [[porinfana literaturo|libro por infanoj]] verkita de [[Japanio|japana]] televida famulo kaj [[UNICEF]] Bonvola Ambasadoro Tecuko Kurojanagi. La libro eldoniĝis originale en la japana kiel {{Nihongo|'''窓ぎわのトットちゃん'''||'''Madogiwa no Totto-chan'''}} (aŭ '''''Madogiwa ne Totto-chan''''') en la jaro 1981 kaj fariĝis tuja furorlibro en Japanio.<ref>Walker, James. "BIG IN JAPAN: Tetsuko Kuroyanagi". metropolis.co.jp. Arkivita el la originalo la 2008-06-12. [https://web.archive.org/web/20080612050007/http://metropolis.co.jp/biginjapanarchive349/346/biginjapaninc.htm] Alirita la 4an de Aŭgusto 2016.</ref> La libro temas pri la valoroj de la netradicia edukado kiun Kurojanagi ricevis ĉe Tomoe Gakuen, [[elementa lernejo]] de [[Tokio]] fondita de edukisto Sosaku Kobajaŝi dum la [[Dua Mondmilito]] kaj ĝi estas konsiderita ŝia infanaĝa memoraĵo.<ref>Otake, Tomoko (16a de Septembro, 2000). "UNICEF ambassador blames politics for plight of children". www.japantimes.co.jp. [http://www.japantimes.co.jp/news/2000/09/16/news/unicef-ambassador-blames-politics-for-plight-of-children/]{{404|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Alirita la 4an de Aŭgusto 2016.</ref> La japana nomo de la libro estas esprimo uzita por priskribi homojn kiuj malsukcesis.<ref>Burton, Sandra; Richard Stengel (Aug 1, 1983). "Little Girl at the TV Window". www.time.com. [http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,921341,00.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161207182000/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,921341,00.html |date=2016-12-07 }} Alirita la 4an de Aŭgusto 2016.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Literaturo por infanoj]] [[Kategorio:Verkoj el la japanlingva literaturo]] [[Kategorio:Fikciaj infanoj]] qq32b4s4qyqwugdzqk5b2jfljf7gwn9 Rockwell Kent 0 565819 9400913 9148960 2026-06-13T08:47:27Z Sj1mor 12103 9400913 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Rockwell KENT''' ([[21a de junio]] [[1882]] – [[13a de marto]] [[1971]]) estis [[Usono|usona]] [[pentristo]], [[Gravurado|gravuristo]], ilustraciisto, kaj [[verkisto]]. Kent loĝis multon de sia komenca vivo en kaj ĉe Novjorko kie li studis ĉe la ''Horace Mann School''. Meze de la 1940-aj jaroj li translokiĝis en bienon de [[Adirondack]] kiun li nomigis ''Asgaard'' kie li loĝis kaj pentris ĝis sia morto. == Bibliografio == * Rightmire, Robert, "Valentines From Rockwell Kent", Valentine Writer, Vol. 40, No. 2, Summer 2016, pp. 2-5. * Wien, Jake Milgram, "Rockwell Kent and [[Edward Hopper]]: Looking Out, Looking Within," ''The Magazine Antiques'', January/February 2016. * Rightmire, Robert, ''Postmarked Art, The Postcards of Rockwell Kent, 1920s-1960s'', Blurb.com, 2015 * Ferris, Scott R., In Review: Rockwell Kent in Newfoundland. www.scottrferris.com. December, 2014. * Wien, Jake Milgram, ''Vital Passage: The Newfoundland Epic of Rockwell Kent'', including a Catalogue Raisonne of Kent's Newfoundland Works. The Rooms, St. John's, Newfoundland, 2014. * Rightmire, Robert, "The Greeting Cards of Rockwell Kent." Picturia Press, Portland, ME, 2013. * Ferris, Scott R., "Rockwell Kent: The Once Most Popular American Artist." St. Lawrence University, Canton, NY. Autumn 2012. * Franklin, Jamie, "Rockwell Kent's 'Egypt': Shadow and Light in Vermont." ''Antiques & Fine Art'' (cover story), Summer 2012. * Franklin, Jamie and Jake Milgram Wien, ''Rockwell Kent's 'Egypt': Shadow and Light in Vermont.'' Bennington Museum, Vermont, 2012. * Komanecky, Michael, "Jamie Wyeth, Rockwell Kent and Monhegan." Farnsworth Art Museum, Rockland, ME, 2012. * O'Hara, Virginia, "Intrepid and Inventive: Illustrations by Rockwell Kent," Brandywine River Museum, DE, 2009. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kent, Rockwell}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] e0y56enpsq5rbrk4nb4k2wljr8824ly Vancouver Whitecaps FC 0 571828 9400587 8460894 2026-06-12T20:10:30Z Aidas 3488 9400587 wikitext text/x-wiki {{informkesto futbalteamo | nomo = Vancouver Whitecaps FC | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} | plena nomo = Vancouver Whitecaps FC | kromnomo = ''The Caps'' (La ĉapoj) <br>''Blue and White'' (Blua kaj blanka) | fondita = 1974 | stadiono = BC Place <br /> [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | kapacito = 22.120 | prezidanto = Greg Kerfoot<br>Steve Luczo<br>Jeff Mallett<br>Steve Nash | trejnisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P286}} | ligo = [[Granda Ligo Futbala]] | sezono = 2023 | pozicio = Okcidenta Konferenco: 6-a<br>Entuta: 13-a<br>Finaloj: unua parto <!-- la sekvaj sportaj vestaĵoj por matĉoj hejme (1) kaj aliloke (2) estu la nun oficialaj: eventuale indas ŝanĝi tion nur akorde al la angla teksto --> | modelo de maldekstra brako1=_WHITECAPS_15h | modelo de korpo1=_WHITECAPS_15h | modelo de dekstra brako1=_WHITECAPS_15h | modelo de ŝorto1=_WHITECAPS_13h | modelo de ŝtrumpoj1=_WHITECAPS_13h | maldekstra brako1=FFFFFF | korpo1=FFFFFF | dekstra brako1=FFFFFF | ŝorto1=FFFFFF | ŝtrumpoj1=FFFFFF | modelo de maldekstra brako2=_whitecaps16a | modelo de korpo2=_whitecaps16a | modelo de dekstra brako2=_whitecaps16a | modelo de ŝorto2=_adidaswhite | modelo de ŝtrumpoj2=_color_3_stripes_white | maldekstra brako2=99CCFF | korpo2=003366 | dekstra brako2=99CCFF | ŝorto2=003366 | ŝtrumpoj2=003366 }} '''Vancouver Whitecaps FC''' estas kanada profesia [[futbalteamo|futbalklubo]] en [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]]. La unua vira teamo ludas en la [[Granda Ligo Futbala]] en la Okcidenta Konferenco. Ĝiaj ĉefaj rivaloj estas la [[Seattle Sounders|Seattle Sounders FC]] kaj la [[Portland Timbers]] kiuj ludas unu kontraŭ la alia por la [[Kaskadia Pokalo]]. La teamo faras siajn publikajn [[matĉo]]jn en la [[stadiono]] ''BC Place''. En la 2020-aj jaroj aparte menciindas la defendulo [[Alphonse Davies]], ekde antaŭ 2024 la kapitano, Do teamestro de la Nacia teamo. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) [[Dosiero:BC Place Opening Day 2011-09-30.jpg|eta|maldekstra|290ra|{{centre|la kluba stadiono ''BC Place''}}]] {{Projektoj}} {{-l}} {{ĝermo|futbalo}} [[Kategorio:Kanadaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Vankuvero]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1974]] i6utbiksfrrr3hz149xa40ci6njuqdi 9400588 9400587 2026-06-12T20:10:56Z Aidas 3488 9400588 wikitext text/x-wiki {{informkesto futbalteamo | nomo = Vancouver Whitecaps FC | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} | plena nomo = Vancouver Whitecaps FC | kromnomo = ''The Caps'' (La ĉapoj) <br>''Blue and White'' (Blua kaj blanka) | fondita = 1974 | stadiono = BC Place <br /> [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | kapacito = 22.120 | prezidanto = Greg Kerfoot<br>Steve Luczo<br>Jeff Mallett<br>Steve Nash | trejnisto = {{#invoke:Wikidata|claim|P286}} | ligo = [[Granda Ligo Futbala]] | sezono = 2023 | pozicio = Okcidenta Konferenco: 6-a<br>Entuta: 13-a<br>Finaloj: unua parto <!-- la sekvaj sportaj vestaĵoj por matĉoj hejme (1) kaj aliloke (2) estu la nun oficialaj: eventuale indas ŝanĝi tion nur akorde al la angla teksto --> | modelo de maldekstra brako1=_WHITECAPS_15h | modelo de korpo1=_WHITECAPS_15h | modelo de dekstra brako1=_WHITECAPS_15h | modelo de ŝorto1=_WHITECAPS_13h | modelo de ŝtrumpoj1=_WHITECAPS_13h | maldekstra brako1=FFFFFF | korpo1=FFFFFF | dekstra brako1=FFFFFF | ŝorto1=FFFFFF | ŝtrumpoj1=FFFFFF | modelo de maldekstra brako2=_whitecaps16a | modelo de korpo2=_whitecaps16a | modelo de dekstra brako2=_whitecaps16a | modelo de ŝorto2=_adidaswhite | modelo de ŝtrumpoj2=_color_3_stripes_white | maldekstra brako2=99CCFF | korpo2=003366 | dekstra brako2=99CCFF | ŝorto2=003366 | ŝtrumpoj2=003366 }} '''Vancouver Whitecaps FC''' estas kanada profesia [[futbalteamo|futbalklubo]] en [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]]. La unua vira teamo ludas en la [[Granda Ligo Futbala]] en la Okcidenta Konferenco. Ĝiaj ĉefaj rivaloj estas la [[Seattle Sounders|Seattle Sounders FC]] kaj la [[Portland Timbers]] kiuj ludas unu kontraŭ la alia por la [[Kaskadia Pokalo]]. La teamo faras siajn publikajn [[matĉo]]jn en la [[stadiono]] ''BC Place''. En la 2020-aj jaroj aparte menciindas la defendulo [[Alphonso Davies]], ekde antaŭ 2024 la kapitano, Do teamestro de la Nacia teamo. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) [[Dosiero:BC Place Opening Day 2011-09-30.jpg|eta|maldekstra|290ra|{{centre|la kluba stadiono ''BC Place''}}]] {{Projektoj}} {{-l}} {{ĝermo|futbalo}} [[Kategorio:Kanadaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Vankuvero]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1974]] kswaklzoykdrih88tkarq1i0x2h2wl1 Tinnis 0 573839 9400973 8070411 2026-06-13T09:06:59Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400973 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|arkeologia situo|priskribo de dosiero= |establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=EG | tipo1 = reliefo |mapo lokumilo = iso |mapligilo = jes |zomo=10 }} '''Tennis''' aŭ '''Tinnis''' estis mezepoka urbo en [[Egiptio]]. Ties nuntempa teritorio estas sur insulo en la Lago Manzala, sudokcidente de [[Port Said]]. La nomo de la urbo derivas el tiu de la Lago Tinnis, kiu estis iam la nomo de la Lago Manzala.<ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo="Fear God; Fear the Bogaze ": The Nile Mouths and the Navigational Landscape of the Medieval Nile Delta, Egypt|familia nomo=Cooper|persona nomo=John P.|dato=1a de Aprilo 2012|gazeto=Al-Masaq|volumo=24|numero=1|paĝo=68}}</ref> Tennis estis grava [[havenurbo]], el kiu oni eksportis agrikulturajn produktojn de Egiptio, partikulare [[tekstilindustrio|tekstilojn]], pro kies produktado la urbo mem estis fama<ref>{{cite book|editor1-last=Bosworth|editor1-first=C. E.|editor2-last=Van Donzel|editor2-first=E.|editor3-last=Heinrichs|editor3-first=W.P.|editor4-last=Bianquis|editor4-first=T.|editor5-last=Bearman|editor5-first=P.|author=J.-M. Mouton|chapter=Tinnis|title=Encyclopaedia of Islam, Second Edition|url=http://referenceworks.brillonline.com/browse/encyclopaedia-of-islam-2}}</ref> tra la tuta [[Mezoriento]], kaj pro sia geografia loko ĝi utilis kiel la ĉefa orienta alfluanto de [[Nilo]] laŭ [[Muhammad al-Idrisi]] en mezepoka epoko. ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Literaturo== * Bennison, A. K., & Gascoigne, A. L. (2007). ''Cities in the pre-modern Islamic world: The urban impact of state, society and religion''. New York, NY: Routledge. ==Eksteraj ligiloj== * [http://www.factmonster.com/ce6/history/A0848171.html The Columbia Electronic Encyclopedia] * [http://gnswww.nga.mil/geonames/GNS/index.jsp GeoNames name server] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070407223825/http://gnswww.nga.mil/geonames/GNS/index.jsp |date=2007-04-07 }} [[Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Egiptio]] [[Kategorio:Havenurboj]] [[Kategorio:Port Said]] 2xiqq4l4ckyrrq95zpdcrel71ilbgtv Taŭtomerio 0 581031 9400900 8475339 2026-06-13T08:44:21Z Stefangrotz 91903 9400900 wikitext text/x-wiki '''Taŭtomerio''' aŭ '''dinamika izomerio''' estas aparta kazo pri funkcia [[izomero|izomerio]] en kiu du izomeroj restas en [[Dinamiko|dinamika]] kemia ekvilibro. Ĉi-reakcio ordinare rezultas en la relokigo de unu [[protono]]. Kvankam ĉi-koncepto povas ŝajni iom komplika, la taŭtomerio estas fundamenta por la konduto de la aminoacidoj k [[Nukleata acido|nukleataj acidoj]], du el la plej gravaj konstrublokoj de la vivo. La kemia reakcio pri reciproka konvertiĝo nomatas taŭtomerigo. == Ekzemploj == La plej ordinaraj kazoj de taŭtomerioj estas: {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="4" alipgn="center" |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>'''Ĉefaj kazoj de taŭtomerio'''</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|al <center>'''[[Dosiero:Ethanal_Ethenol_TautoAlqpaqerie.svg|400ra|eta|maldekstre|<center><big>'''Taŭtomerio [[Acetaldehido|aldehida]]-etenola'''<center></big>]] |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>'''[[Dosiero:Keto-enol_tautomerism_crp.png|400ra|eta|maldekstre|<center><big>'''Taŭtomerio [[ketono|keto]]-enola'''<center></big>]] |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center> [[Dosiero:Ethenamine-ethanimine tautomery.png|400ra|eta|maldekstre|<centeQalqp r><big>'''Taŭtomerio [[Alkeno]][[Amino|amina]] -imina'''<center></big>]] |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>'''[[Dosiero:Thioeto-thioenol tautomerism.png|400ra|eta|maldekstre|<center><big>'''Taŭtomerio [[tioketono|tioketo]]-tioenola'''<center></big>]] |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>'''[[Dosiero:Lactam-Lactim-Tautomerie Cyanursäure.svg|400ra|eta|maldekstre|<center><big>'''Taŭtomerio laktama-laktima de la cianurata acido'''<center></big>]] |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>'''[[Dosiero:Phenol tautomers.png|400ra|eta|maldekstre|<center><big>'''Fenola taŭtomerio'''<center></big>]] |- |colspan="2" style="text-align: center;"|pp<center>'''[[Dosiero:Nitroso-Oxim-Tautomerie.svg|400ra|eta|maldekstre|<center><big>'''Nitroza-okzima taŭtomerio'''<center></big>]] |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>'''[[Dosiero:Amin-Imin-Tautomerie_Hydroxams%C3%A4uren.svg|400ra|eta|maldekstre|<center><big>'''[[Amido|Amida]]-imida taŭtomerio de la hidroksamata acido'''<center></big>]] |} {{Projektoj}} [[Kategorio:Izomerio]] o006qdgaedbhg412ydb6g9d3vxi58ku Rusa avangardo 0 584441 9400822 9328888 2026-06-13T08:11:33Z Sj1mor 12103 9400822 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Untitled_(First_Abstract_Watercolor)_by_Wassily_Kandinsky.jpg|eta|[[Abstraktismo|Abstrakta arto]]. [[Vasilij Kandinskij]], ''Unua abstrakta akvarelo'', 1913]] [[Dosiero:Cyclist (Goncharova, 1913).jpg|eta|Rusa Futurismo. [[Natalja Gonĉarova]], ''Biciklanto'', 1913]] <!--[[Dosiero:Larionov red rayonism.jpg|eta|[[Radiismo]]. [[Miĥail Larionov]], ''La Ru{{subst:x|g}}a Radiismo'', 1913]]--> [[Dosiero:Kazimir Malevich, 1915, Black Suprematic Square, oil on linen canvas, 79.5 x 79.5 cm, Tretyakov Gallery, Moscow.jpg|eta|[[Suprematismo]]. [[Kazimir Severinoviĉ Maleviĉ|Kazimir Maleviĉ]], ''[[Nigra kvadrato]]'', 1915]] [[Dosiero:Artwork by El Lissitzky 1919.jpg|eta|[[Proletkult]]. [[El Lisickij]], ''Venku la blankulojn per la ruĝa kojno'', 1919]] [[Dosiero:Tatlin's Tower maket 1919 year.jpg|eta|[[Konstruktivismo (arto)|Konstruktivismo]]. [[Vladimir Evgrafoviĉ Tatlin|Vladimir Tatlin]], ''Monumento de la tria internacio'', 1919]] [[Dosiero:Shukhov tower shabolovka moscow 02.jpg|eta|[[Konstruktivismo (arto)|Konstruktivismo]]. [[Vladimir Ŝuĥov]], ''Turo'', 1922]] [[Dosiero:Alexandr rodchenko, scacchi da dopolavoro, progettaz. 1925, ricostruito nel 2007, 01.jpg|eta|[[Konstruktivismo (arto)|Konstruktivismo]]. [[Aleksandr Rodĉenko]], ''Ŝakluda tabulo'' dezajno, 1925]] [[Dosiero:Zuev Workers' Club - Moscow (1928).jpg|eta|[[Konstruktivismo (arto)|Konstruktivismo]]. [[Ilja Golosov]], ''Kulturdomo S.M. Zujeva'', 1926]] '''Rusa avangardo''' estis granda, influa ondo de [[Avangardo|Avangarda]] [[moderna arto]] kiu floris en la [[Rusia Imperio]] kaj [[Sovetunio]], proksimume de 1890 ĝis 1930 - kvankam iuj datis ĝian komencon jam en 1850 kaj ĝian finon tiom malfrue kiom 1960. La termino kovras multajn apartajn, tamen nedisigeble rilatigitajn [[arta movado|artajn movadojn]] kiuj floris en tiu tempo; nome [[Suprematismo]], [[Konstruktivismo (arto)|Konstruktivismo]], Rusa Futurismo, [[Kubo-Futurismo]], Zaum kaj Nov-primitivismo. Pro la fakto ke multaj implikitaj avangardaj artistoj naskiĝis aŭ kreskis en kio nun estas [[Belorusio]] kaj [[Ukrainio]] (inkluzive de [[Kazimir Severinoviĉ Maleviĉ|Kazimir Maleviĉ]], [[Aleksandra Ekster]], [[Vladimir Evgrafoviĉ Tatlin|Vladimir Tatlin]], [[Vasilij Kandinskij]], [[David Burljuk]], [[Alexander Archipenko]]), iuj fontoj ankaŭ parolas pri [[Ukraina avangardo]]. La Rusa avangardo atingis sian kreivan kaj popularan kulminon en la periodo inter la [[Rusia revolucio de 1917]] kaj 1932, ĉe kiu punkto la ideoj de la avangardo interbatalis kun la nov-aperinta ŝtat-sponsorita direkcio de [[Socialisma realismo]]. == Artistoj kaj dezajnistoj == Famaj figuroj de tiu epoko inkludas: {{Div col|cols = 2}} * [[Alexander Archipenko]] * [[Vladimir Baranov-Rossine]]<!--Баранов-Россине, Владимир Давидович--> * [[Aleksandr Bogomazov]]<!--Богомазов, Александр Константинович--> * [[David Burljuk]]<!--Бурлюк, Давид Давидович--> * [[Vladimir Burljuk]]<!--Бурлюк, Владимир Давидович--> * [[Marc Chagall]] * [[Ilja Ĉaŝnik]]<!--Чашник, Илья Григорьевич--> * [[Aleksandra Ekster]] * [[Robert Falk]]<!--Фальк, Роберт Рафаилович--> * [[Moisej Fejgin]]<!--Фейгин, Моисей Александрович--> * [[Pavel Filonov]]<!--Филонов, Павел Николаевич--> * [[Artur Fonvizin]]<!--Фонвизин, Артур Владимирович--> * [[Naum Gabo]]<!--Габо, Наум--> * [[Nina Genke-Meller]]<!--Генке-Меллер, Нина Генриховна--> * [[Natalja Gonĉarova]] * [[Elena Guro]]<!--Гуро, Елена Генриховна--> * [[Vasilij Kandinskij]] * [[Lazar Ĥidekel]]<!--Хидекель, Лазарь Маркович--> * [[Ivan Kljun]]<!--Клюн, Иван Васильевич--> * [[Gustav Klucis]]<!--Клуцис, Густав Густавович--> * [[Pjotr Konĉalovskij]]<!--Кончаловский, Пётр Петрович--> * [[Evgenij Konopackij]]<!--Конопацкий, Евгений Игнатьевич--> * [[Sergej Koljada]]<!--Коляда, Сергей Авксентьевич--> * [[Alexandr Kuprin]]<!--Куприн, Александр Васильевич--> * [[Miĥail Larionov]] * [[Aristarĥ Lentulov]]<!--Лентулов, Аристарх Васильевич--> * [[El Lisickij]] * [[Kazimir Severinoviĉ Maleviĉ|Kazimir Maleviĉ]] * [[Pavel Mansurov]]<!--Мансуров, Павел Андреевич--> * [[Ilja Maŝkov]]<!--Машков, Илья Иванович--> * [[Miĥail Matjuŝhin]]<!--Матюшин, Михаил Васильевич--> * [[Vadim Meller]]<!--Меллер, Вадим Георгиевич--> * [[Adolf Milman]]<!--Мильман, Адольф Израилевич--> * [[Solomon Nikritin]]<!--Никритин, Соломон Борисович--> * [[Aleksander Osmerkin]]<!--Осмёркин, Александр Александрович--> * [[Ljubov Popova]]<!--Попова, Любовь Сергеевна--> * [[Ivan Puni]] * [[Kliment Redko]]<!--Редько, Климент Николаевич--> * [[Aleksej Remizov]]<!--Ремизов, Алексей Михайлович--> *[[Aleksandr Rodĉenko]]<!--Родченко, Александр Михайлович--> * [[Olga Rozanova]]<!--Розанова, Ольга Владимировна--> * [[Léopold Survage]]<!--Сюрваж, Леопольд--> * [[Varvara Stepanova]]<!--Степанова, Варвара Фёдоровна--> * [[Fratoj Stenberg]]<!--Братья Стенберги--> * [[Vladimir Evgrafoviĉ Tatlin|Vladimir Tatlin]] * [[Nadeĵda Udalcova]]<!--Удальцова, Надежда Андреевна--> * [[Vasilij Jermilov]]<!--Ермилов, Василий Дмитриевич--> * [[Ilia Zdaneviĉ]] * [[Alexandr Ĵdanov]]<!--Жданов, Александр Павлович--> {{Div col end}} == Gazetoj == * [[LEF (gazeto)|LEF]] * [[Mir iskusstva]]<!--Мир искусства--> == Filmreĝisoroj == * [[Grigori Aleksandrov]] * [[Boris Barnet]]<!--Барнет, Борис Васильевич--> * [[Oleksandr Dovĵenko]] * [[Sergej Miĥajloviĉ Ejzenŝtejn|Sergej Ejzenŝtejn]] * [[Lev Kuleŝov]] * [[Jakov Protazanov]]<!--Протазанов, Яков Александрович--> * [[Vsevolod Pudovkin]] * [[Dziga Vertov]] == Verkistoj == * [[Andrej Belij]]<!--Андрей Белый--> * [[Elena Guro]]<!--Гуро, Елена Генриховна--> * [[Velimir Ĥlebnikov]]<!--Хлебников, Велимир--> * [[Daniil Ivanoviĉ Ĥarms|Daniil Ĥarms]] * [[Aleksej Kruĉeniĥ]]<!--Кручёных, Алексей Елисеевич--> * [[Vladimir Majakovskij]] * [[Viktor Ŝklovskij]]<!--Шкловский, Виктор Борисович--> * [[Sergej Tretjakov]]<!--Третьяков, Сергей Михайлович--> * [[Marina Cvetajeva]] * [[Sergej Jesenin]] * [[Ilia Zdaneviĉ]] == Teatro-direktoroj == * [[Vsevolod Mejerhold]] * [[Nikolaj Evreinov]]<!--Евреинов, Николай Николаевич--> * [[Jevgenij Vaĥtangov]]<!--Вахтангов, Евгений Багратионович--> * [[Sergej Miĥajloviĉ Ejzenŝtejn|Sergej Ejzenŝtejn]] == Arĥitektoj == * [[Jakov Ĉerniĥov]]<!--Чернихов, Яков Георгиевич--> * [[Moisej Ginzburg]]<!--Гинзбург, Моисей Яковлевич--> * [[Ilja Golosov]]<!--Голосов, Илья Александрович--> * [[Ivan Leonidov]]<!--Леонидов, Иван Ильич--> * [[Konstantin Melnikov]]<!--Мельников, Константин Степанович--> * [[Vladimir Ŝuĥov]] * [[Alexandr Vesnin]]<!--Веснин, Александр Александрович--> Konservado de arĥitekturo de Rusa avangardo fariĝis vera zorgo por historiistoj, politikistoj kaj arĥkitektoj. En 2007, la [[Muzeo de Moderna Arto de Novjorko|MoMA]] en Novjorko, dediĉis tutan ekspozicion al *[http://www.moma.org/visit/calendar/exhibitions/47 Perdita Avangardo: Sovetia arĥitekturo], prezentante la verkon de angla fotisto Richard Pare. == Komponistoj == * [[Samuil Fejnberg]]<!--Фейнберг, Самуил Евгеньевич--> * [[Arthur Lourié]]<!--Лурье, Артур Сергеевич--> * [[Miĥail Matjuŝhin]]<!--Матюшин, Михаил Васильевич--> * [[Nikolaj Medtner]] * [[Alexandr Mosolov]]<!--Мосолов, Александр Васильевич--> * [[Nikolaj Mjaskovskij]] * [[Nikolaj Obuĥov]]<!--Обухов, Николай Борисович--> * [[Gavriil Popov]]<!--Попов, Гавриил Николаевич--> * [[Sergej Prokofjev]] * [[Nikolaj Roslavec]]<!--Рославец, Николай Андреевич--> * [[Leonid Sabanejev]]<!--Сабанеев, Леонид Леонидович--> * [[Aleksandr Skrjabin]] * [[Vissarion Ŝebalin]] * [[Dmitrij Ŝostakoviĉ]] Multaj rusaj komponistoj, kiuj estis interesitaj pri avangarda muziko iĝis membroj de la "Asocio de Nuntempa Muziko" kiu estis estrita de Roslavec. == Bibliografio == * [http://www.juliafriedman.net Friedman, Julia]. ''Beyond Symbolism and Surrealism: Alexei Remizov's Synthetic Art'', Northwestern University Press, 2010. ISBN 0-8101-2617-6 (Trade Cloth) * {{YouTube|IIxZtJy_rok|Russian avant-garde}} - video * Kovalenko, G.F. (ed.) ''The Russian Avant-Garde of 1910-1920 and Issues of Expressionism''. Moskvo: Nauka, 2003. * Shishanov V.A. ''Vitebsk Museum of Modern Art: a history of creation and a collection''. 1918-1941. - Minsk: Medisont, 2007. - 144 p.''[http://vash2008.mylivepage.ru/file/1774/6236_MuzeyVitebskFragment3.pdf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081030225608/http://vash2008.mylivepage.ru/file/1774/6236_MuzeyVitebskFragment3.pdf |date=2008-10-30 }}'' * [http://www.artlover.com.ua/taxonomy/term/403 “Encyclopedia of Russian Avangard. Fine Art. Architecture Vol.1 A-K, Vol.2 L-Z Biography”; Rakitin V.I., Sarab’yanov A.D., Moskvo, 2013] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131202224140/http://www.artlover.com.ua/taxonomy/term/403 |date=2013-12-02 }} * Surviving Suprematism: Lazar Khidekel. Judah L. Magnes Museum, Berkeley CA, 2004. * Lazar Khidekel and Suprematism. Prestel, 2014 (Regina Khidekel, with contributions by Constantin Boym, Magdalena Dabrowski, Charlotte Douglas, Tatyana Goryacheva, Irina Karasik, Boris Kirikov and Margarita Shtiglits, and Alla Rosenfeld) == Vidu ankaŭ == * [[Avangardo]] * [[Konstruktivismo (arto)]] * [[Proletkult]] * [[Radiismo]] * [[Socialisma realismo]] * [[Suprematismo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.dekaro.it/soviet.html ''Why did Soviet Photographic Avant-garde decline?''] * [http://www.russianavantgarde.org The Russian Avant-garde Foundation] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180810112724/http://russianavantgarde.org/ |date=2018-08-10 }} * [http://www.greekstatemuseum.com Thessaloniki State Museum of Contemporary Art - Costakis Collection] * [http://beinecke.library.yale.edu/digitallibrary/yiddish.html Yiddish Book Collection of the Russian Avant-Garde] ĉe [http://www.library.yale.edu/beinecke/ Beinecke Rare Book and Manuscript Library at Yale University] * [http://www.shukhov.org/news.html?n=34&id=1#news_34 International campaign to save the Shukhov Tower in Moscow] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210118200427/http://www.shukhov.org/news.html?n=34&id=1#news_34 |date=2021-01-18 }} <!--* [http://www.avangard-ru.org/pages/masters-of-avantgarde.php Masters of Russian Avant-garde]--> * [http://www.mtabraham.org Masters of Russian Avant-garde from the collection of the M.T. Abraham Foundation] == Tradukfonto == {{Trad|en|Russian avant-garde|767832804}} [[Kategorio:Rusa avangardo| ]] [[Kategorio:Moderna arto]] [[Kategorio:Kulturo de Rusio]] [[Kategorio:20-a jarcento en arto]] q8jfzr16z8wqq3rep20v6kgv3sft61b A United Kingdom 0 586641 9400567 9154179 2026-06-12T20:01:53Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400567 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo | originalatitolo= A United Kingdom| esperantatitolo= Unu Unuiĝinta Reĝlando| bildpiedo = | produktolando= Unuiĝinta Reĝlando-Francio| filmadlando= | originalalingvo= angla| aperdato= [[2016]] | daŭro= 111 minutoj| ĝenro= romantika dramo| buĝeto= | reĝisoro= Amma Asante | scenaro= Guy Hibbert| laŭverko= | produktisto= Brunson Green Charlie Mason Rick McCallum Cameron McCracken Justin Moore-Lewy David Oyelowo| muziko= [[Patrick Doyle]]| efektoj= | produkto= | distribuo= | }} '''''A United Kingdom''''' estas brita filmo de 2016<ref>http://film.britishcouncil.org/a-united-kingdom</ref> [[Filmbiografio|biografia]] kaj [[amafero|amafera]] reĝisorita de [[Amma Asante]] kaj verkita de Guy Hibbert, bazita sur la vera amafera historio inter Serece Ĥama kaj lia edzino Ruth Williams Ĥama.<ref>{{Cite web|last1=Kit|first1=Borys|title='Belle' Filmmaker to Direct David Oyelowo, Rosamund Pike in 'A United Kingdom' (Exclusive)|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/belle-filmmaker-direct-david-oyelowo-797981|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=26a de Majo 2015|accessdate=22a de Septembro 2015}}</ref> La geaktoroj [[David Oyelowo]] kaj [[Rosamund Pike]] ludas la rolojn de Serece kaj Ruth, respektive. Tiu filmo estas bazata sur la vera historio de la heredanto al la trono de [[Beĉuanalando]], nome Serece Ĥama, de la tribo Bamangŭato, kiu studas juron en Londono tuj post la [[Dua Mondmilito]]. Tie li renkontas blankulinon (nome Ruth Williams) kun kiu li finfine geedziĝas, spite la protestojn de iliaj familioj, kaj la opozicion el la registaro de [[Britio]], kiu estas interesata pri la rilatoj kun [[Unio de Sud-Afriko|Sud-Afriko]] kaj la stabileco de la tuta regiono de [[Suda Afriko]]. == Eksteraj ligiloj == * {{imdb title|3387266}} * [http://www.thepluspaper.com/2016/10/06/a-united-kingdom-the-latest-empire-defying-addition-to-the-romantic-canon/ ''A United Kingdom''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170917075857/http://www.thepluspaper.com/2016/10/06/a-united-kingdom-the-latest-empire-defying-addition-to-the-romantic-canon/ |date=2017-09-17 }} ĉe The Plus Paper * [https://www.elseptimoarte.net/peliculas/a-united-kingdom-11551.html] ĉe La Sepa Arto == Referencoj == {{Referencoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:United Kingdom, a}} [[Kategorio:Anglalingvaj filmoj]] [[Kategorio:Britaj filmoj]] [[Kategorio:Usonaj filmoj]] [[Kategorio:Usonaj dramaj filmoj]] [[Kategorio:Filmoj pri rasismo]] [[Kategorio:Bocvano]] 0lwiavsdqk3e0zir8jixv9fjxxzk2gc 9400568 9400567 2026-06-12T20:02:41Z Stefangrotz 91903 9400568 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo | originalatitolo= A United Kingdom| esperantatitolo= Unu Unuiĝinta Reĝlando| bildpiedo = | produktolando= Unuiĝinta Reĝlando-Francio| filmadlando= | originalalingvo= angla| aperdato= [[2016]] | daŭro= 111 minutoj| ĝenro= romantika dramo| buĝeto= | reĝisoro= Amma Asante | scenaro= Guy Hibbert| laŭverko= | produktisto= Brunson Green Charlie Mason Rick McCallum Cameron McCracken Justin Moore-Lewy David Oyelowo| muziko= [[Patrick Doyle]]| efektoj= | produkto= | distribuo= | }} '''''A United Kingdom''''' estas brita filmo de 2016<ref>http://film.britishcouncil.org/a-united-kingdom</ref> [[Filmbiografio|biografia]] kaj [[amafero|amafera]] reĝisorita de [[Amma Asante]] kaj verkita de Guy Hibbert, bazita sur la vera amafera historio inter Serece Ĥama kaj lia edzino Ruth Williams Ĥama.<ref>{{Cite web|last1=Kit|first1=Borys|title='Belle' Filmmaker to Direct David Oyelowo, Rosamund Pike in 'A United Kingdom' (Exclusive)|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/belle-filmmaker-direct-david-oyelowo-797981|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=26a de Majo 2015|accessdate=22a de Septembro 2015}}</ref> La geaktoroj [[David Oyelowo]] kaj [[Rosamund Pike]] ludas la rolojn de Serece kaj Ruth, respektive. Tiu filmo estas bazata sur la vera historio de la heredanto al la trono de [[Beĉuanalando]], nome Serece Ĥama, de la tribo Bamangŭato, kiu studas juron en Londono tuj post la [[Dua Mondmilito]]. Tie li renkontas blankulinon (nome Ruth Williams) kun kiu li finfine geedziĝas, spite la protestojn de iliaj familioj, kaj la opozicion el la registaro de [[Britio]], kiu estas interesata pri la rilatoj kun [[Unio de Sud-Afriko|Sud-Afriko]] kaj la stabileco de la tuta regiono de [[Suda Afriko]]. == Eksteraj ligiloj == * {{imdb title|3387266}} * [http://www.thepluspaper.com/2016/10/06/a-united-kingdom-the-latest-empire-defying-addition-to-the-romantic-canon/ ''A United Kingdom''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170917075857/http://www.thepluspaper.com/2016/10/06/a-united-kingdom-the-latest-empire-defying-addition-to-the-romantic-canon/ |date=2017-09-17 }} ĉe The Plus Paper * [https://www.elseptimoarte.net/peliculas/a-united-kingdom-11551.html] ĉe La Sepa Arto == Referencoj == {{Referencoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:United Kingdom, a}} [[Kategorio:Anglalingvaj filmoj]] [[Kategorio:Britaj filmoj]] [[Kategorio:Usonaj filmoj]] [[Kategorio:Usonaj dramaj filmoj]] [[Kategorio:Filmoj pri rasismo]] [[Kategorio:Bocvano]] tqgy5x8kd6v5n4lbafpmxtqg4nt5a46 Maha Vajiralongkorn 0 587663 9400798 9293543 2026-06-13T07:51:53Z Sj1mor 12103 9400798 wikitext text/x-wiki {{Informkesto reganto | honora titolo = | nomo = Rama la 10-a{{-}}Maha Vajiralongkorn{{-}}มหาวชิราลงกรณ <!-- | dosiero = HRH Vajiralongkorn (Cropped).jpg | grandeco de dosiero = 230px | priskribo de dosiero = kronprinco Maha Vajiralongkorn (2007) --> | titolo = [[Reĝo]] de [[Tajlando]] | titolblazono = Flago-de-Tajlando.svg | regado = [[2016]]–[[nun en 2019|nun]] | antaŭulo = [[Bhumibol Adulyadej]] ''(Rama la 9-a)'' | sekvanto = }} '''Maha Vajiralongkorn Bodindradebayavarangkun''' ({{lang-th|มหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร |RTGS=''Maha Wachiralongkon Bodinthrathepphayawarangkun''}}; {{prononco|máhǎː wáʨʰíraːloŋkɔːn bɔːdintʰrátʰêːppʰájáwáruŋkuːn}}) aŭ '''Rama la 10-a''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1952|7|28}} en [[Bankoko]]) estas ekde 2016 la [[reĝo]] de [[Tajlando]]. <!-- citaĵo el la reto |url=http://www.bangkokpost.com/news/general/1149219/crown-prince-becomes-king --> Li estas la dua infano (unua filo) de reĝo [[Bhumibol Adulyadej]] ''(Rama la 9-a)'' kaj reĝino [[Sirikit|Sirikit Kitiyakara]]. Ekde 1972 ĝis 2016 li estis [[kronprinco]]. [[Dosiero:The Coronation of King Rama X B.E. 2562 (A.D. 2019).JPG|maldekstre|eta|La Koronado de Reĝo Rama la 10-a B.E. 2562 (A.D. 2019)]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|Tajlando}} {{Nuntempaj monarĥoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vajiralongkorn, Maha}} [[Kategorio:Reĝoj de Tajlando]] [[Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj]] [[Kategorio:Kontraŭkomunistoj]] aojscyo8r8sfw4fevjmlkkv2j2blr71 9400821 9400798 2026-06-13T08:11:06Z Moldur 2507 "kronado", pro "krono" ("korono" estas io alia) 9400821 wikitext text/x-wiki {{Informkesto reganto | honora titolo = | nomo = Rama la 10-a{{-}}Maha Vajiralongkorn{{-}}มหาวชิราลงกรณ <!-- | dosiero = HRH Vajiralongkorn (Cropped).jpg | grandeco de dosiero = 230px | priskribo de dosiero = kronprinco Maha Vajiralongkorn (2007) --> | titolo = [[Reĝo]] de [[Tajlando]] | titolblazono = Flago-de-Tajlando.svg | regado = [[2016]]–[[nun en 2019|nun]] | antaŭulo = [[Bhumibol Adulyadej]] ''(Rama la 9-a)'' | sekvanto = }} '''Maha Vajiralongkorn Bodindradebayavarangkun''' ({{lang-th|มหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร |RTGS=''Maha Wachiralongkon Bodinthrathepphayawarangkun''}}; {{prononco|máhǎː wáʨʰíraːloŋkɔːn bɔːdintʰrátʰêːppʰájáwáruŋkuːn}}) aŭ '''Rama la 10-a''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1952|7|28}} en [[Bankoko]]) estas ekde 2016 la [[reĝo]] de [[Tajlando]]. <!-- citaĵo el la reto |url=http://www.bangkokpost.com/news/general/1149219/crown-prince-becomes-king --> Li estas la dua infano (unua filo) de reĝo [[Bhumibol Adulyadej]] ''(Rama la 9-a)'' kaj reĝino [[Sirikit|Sirikit Kitiyakara]]. Ekde 1972 ĝis 2016 li estis [[kronprinco]]. [[Dosiero:The Coronation of King Rama X B.E. 2562 (A.D. 2019).JPG|maldekstre|eta|La Kronado de Reĝo Rama la 10-a B.E. 2562 (A.D. [[2019]])]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|Tajlando}} {{Nuntempaj monarĥoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vajiralongkorn, Maha}} [[Kategorio:Reĝoj de Tajlando]] [[Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj]] [[Kategorio:Kontraŭkomunistoj]] bbq2s9cqu61cojr1b6whk4jktxbzmuv Uzanto-Diskuto:LiMr 3 598022 9401103 9399774 2026-06-13T11:03:51Z LiMr 34378 /* Saluton */ Respondo 9401103 wikitext text/x-wiki <div class="toccolours" style="background:#fafae2; width:90%; margin:0 auto;"> <div class="center" style="font-size:120%;">[[Dosiero:Gtk-dialog-info.svg|30px|i|ligilo=]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Vikipedio:Bonvenon al Vikipedio|Bonvenon]] al '''Vikipedio en Esperanto''', [[Uzanto:{{PAĜNOMO}}|{{PAĜNOMO}}]]!</div> Ĉi tio estas via [[Vikipedio:Diskutpaĝo|diskutpaĝo]], kiu utilos por ricevi mesaĝojn de la aliaj [[Vikipedio:Vikipediistoj|uzantoj]]. En Vikipedio ekzistas cetere [[Vikipedio:Diskutejo|diskutejo]], kie vi povas fari demandojn, sugestojn kaj proponojn. Se vi havas demandojn, rigardu jenajn paĝojn: * [[Portalo:Komunumo|Komunuma portalo]] * [[Helpo:Enhavo|Helpo]] * [[Helpo:Oftaj demandoj|Oftaj demandoj]] Antaŭ ol redakti, ni tre rekomendas tralegi [[Helpo:Redakti|kiel redakti paĝon]] kaj [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon|kiel verki bonan artikolon]]. Konsideru, ke se viaj redaktoj ne respektas la [[Vikipedio:Regularo|regulojn]], tiam alia vikipediisto verŝajne rapide forigos aŭ malfaros ilin. Bonvolu lerni la [[Vikipedio:Kvin principoj|kvin principojn]] kiuj regas Vikipedion. Memoru [[Vikipedio:Aŭtorrajto|ne kopii]] tekstojn aŭ bildojn el libroj aŭ el interreto sen permeso, krom se estas via laboro! Bonvolu atenti, ke vi kiel novulo dum la unuaj kvar tagoj ne povas laŭlicence [[Helpo:Alinomi paĝon|alinomi artikolon]]. Do, bonvolu ne fari kopion sub nova titolo, ĉar tio ne estas la ĝusta maniero! Petu, ke pli spertajn uzantojn faru tion por vi sur la diskutopaĝo de la koncerna artikolo. Por respondi al mesaĝo de alia uzanto, iru al ties diskutpaĝo, alikaze tiu ne rimarkos la informilon "Vi havas novan mesaĝon"&nbsp;— kaj eblas ke vi ne ricevos respondon. Skribu vian mesaĝon en la fino de la diskutpaĝo kaj ne forgesu [[Helpo:Subskribo|subskribi]] ĝin tajpante <code> —~~<nowiki/>~~</code> aŭ uzante la butonon [[Dosiero:Insert-signature.png|Via subskribo kun tempstampo|ligilo=]]. Alternative, se vi preferas havi vian respondon en la sama loko kiel la demandon, respondu rekte sub la demando, sed komence metu la ŝablonon {{ŝ|Respondo al|…}} kun la nomo de la alia uzanto. Tiel li ricevos atentigon ke vi respondis. Metu komence de ĉiu alineo dupunkton (:) por dekstrenigi vian tekston. Ankaŭ tiuokaze bonvolu subskribi per ~~<nowiki>~~</nowiki>. Vi disponas ankaŭ [[Vikipedio:Uzantopaĝo|uzantopaĝon]], kie vi povas meti informojn pri vi mem kaj pri viaj interesoj aŭ listigi la lingvojn kiujn vi komprenas. Vi povas fari tion, tre elegante, enmetante en vian [[{{ns:2}}:{{PAĜNOMO}}|uzantopaĝon]] la kodon <code>{<nowiki/>{BabelLando}}</code>. Per tiu ŝablono via paĝo estos aŭtomate ordigita en la kategoriojn kiuj listigas la uzantoj laŭ [[:Kategorio:Vikipediistoj laŭ lingvo|lingvokapabloj]] kaj [[:Kategorio:Vikipediistoj laŭ landoj|devenlando]]. Pliajn klarigojn vi trovos rigardante {{Ŝ|BabelLando}}. </div> Agrablegan kunlaboradon deziras al vi&nbsp;--[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 01:26, 11 dec. 2017 (UTC) == Informkesto homo == Estimata LiMr! Bonvolu rekontroli vian redakton pri naskonomo, ekz-e [[George Sand]]. Naskonomo ne videblas por mi, nur malplena spaco. Sincere [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 22:00, 19 dec. 2017 (UTC) : Dankon por la rimarko. Ho, io estis bona, io estis malbona... Eble nun ĉio estas bona. Bolvolu provi ĝin! Dankon --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 22:44, 19 dec. 2017 (UTC) ==Ruĝa LiMr== Saluton. Vi faras etajn redaktetojn en ĵus kreitaj artikoloj. Ĉar vi ankoraŭ estas neregistrita, dum multe da redaktoj, tiuj artikoloj aperos kun malbela averto reviziotaj. Bonvolu registriĝi. Sufiĉas diri LiMr estas LiMr. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:24, 7 jan. 2018 (UTC) :Saluton, mi ne scias, ke mi komprenas. Ĉu la problemo estas mia ruĝa nomo? Aŭ ..., ĉu la problemo estas ke mia redaktetoj bezonas kontrolojn (patrolitojn)? Kion vi pensas "registriĝi"? Fari mian vikipediistan paĝon? Tio solvos nur mian ruĝan nomon, sed ne solvos kontrolojn, ĉu ne? Dankon por klarigo. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:33, 8 jan. 2018 (UTC) ::Jes, la problemo estas ke viaj redaktetoj bezonas kontrolojn (patrolotajn) kaj ĵus kreita artikolo, pro foje banalaj detaloj kiel paso de informkesto al Informkesto, restas malbela kun averto por kontrolneceso. Ju pli antaŭe vi registriĝu des pli antaŭe viaj redaktetoj ne postulos kontrolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:20, 21 jan. 2018 (UTC) :::Nun mi havas mian malgrandan Vikipediistan paĝon, sed miaj redaktetoj ĉiam bezonas kontrolojn. Kion alian mi faru? Kiel mi registriĝas pli? --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:41, 22 jan. 2018 (UTC) :::Mi trovis ĉi tion: ''Ĉiu enskribita uzanto aŭtomate fariĝos revizianto, se tiu ekredaktis antaŭ almenaŭ 60 tagoj, faris almenaŭ 300 redaktojn al artikoloj, redaktis uzantopaĝon, provizis validan retadreson, havas malplenan forbarprotokolon kaj kelkaj aliaj postuloj estas plenumitaj. Tiaj uzantoj povas aŭtomate ricevi la rajton.'' :::*60 tagoj - 18.10.2017 mia unua kontribuo ĉi tie - OK :::*300 redaktojn - pli ol 2000 redaktojn - OK :::*uzantopaĝon - nun OK :::*validan retadreson - OK :::*malplenan forbarprotokolon - eble OK :::*aliaj postuloj - ??? :::En Preferoj mi vidas: ''Ano de grupoj: Aŭtomate konfirmitaj uzantoj, Uzantoj'' - Mi provos atendi.--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:14, 22 jan. 2018 (UTC) :Mi supozas, ke tiuj postuloj estas el via registriĝo, pro tio ĝi urĝis. Jes, vi pravas. Nun oni devos atendi, se mi bone komprenas.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 22 jan. 2018 (UTC) ::Solvo: [[Uzanto:RG72|RG72]] donis al mi rajton "mempatrolatoj". --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:18, 4 feb. 2018 (UTC) == Redakto == Saluton! Mi redaktis [[Sakaka]], kiam ankaŭ vi faris tion. Tio malhelpis min pro la t. n. redakta konflikto. Nature vi rajtas fari tion, tamen estus pli bona, se vi lasus la ĵus kreitajn artikolojn. Mi ne uzas la averton "redaktata" kaj mi ne faras artikolojn jam tuj preta.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:08, 3 feb. 2018 (UTC) :Bone, mi komprenas. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:17, 3 feb. 2018 (UTC) == Via peto pri robot-permeso == Saluton, Mi vidis vian peton pri permeso uzi roboton, sed mankas iu priskribo pri kio la roboto devas fari. Ĉu vi povus aldoni ĝin kun ekzemplo de dif? Amike, <font color="#003366"> Alaŭdo </font> [[Vikipediisto:Alaŭdo|۩]] [[Vikipediista_diskuto:Ala%C5%ADdo|✉]] [[Speciala:Contributions/Alaŭdo|₪]] 09:38, 15 feb. 2018 (UTC) : Saluton, mi ĉefe aldonas informkestojn, ŝablonojn kaj kategoriojn al artikoloj pri homoj kaj geografio. Mi volas uzi mian roboton ankaŭ por fari tion. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:26, 15 feb. 2018 (UTC) ===Saluton, estus bone se estus kohera interŝanĝebla informkestoj inter ĉiuj lingvoversioj de Vikipedio. Cetere, mi ne scias keil voĉdoni POR rilate al propono por via kandidatiĝo kiel administranto aŭ kromadministranto --[[Uzanto:Alifono|Alifono]] ([[Uzanto-Diskuto:Alifono|diskuto]]) 09:36, 5 jun. 2019 (UTC) ::Saluton, bedaŭrinde ne estas unu opinio pri informkestoj inter lingvoversioj. Jes, estus bone. Sed alia opinio estas fari proprajn informkestojn laŭ veraj bezonoj. Alikaze ĉiuj lingvoversioj de Vikipedio uzos anglajn informkestojn. Ĉiuokaze esperanta vikipedio mankas spertajn uzantojn kiuj povas administri ŝablonojn kaj informkestojn. Vi povas voĉdoni [[Vikipedio:Administrantoj/kandidatoj/LiMr|>> ĉi tie <<]]. Ĉi tiu ligilo estas ankaŭ en via diskuto kiel "''[[Vikipedio:Administrantoj/kandidatoj/LiMr|respektiva paĝo]]''". Redaktu tiun paĝon kaj aldonu voĉon en sekcio POR. Dankegon!--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:51, 5 jun. 2019 (UTC) == Dankon pri "Ne sufiĉe" == Sed mi ĵus finis la "sufiĉe hela", kaj por la "sufiĉe granda" mi hezitas inter "ete" "iom", "meze", ne tro" ... aŭ "granda" tute simple. Sed en alia latero, mi tradikis la anglan "Behavioural sciences" per "Sintena scienco" antaŭ konstati ke "Konduta scienco" pli taŭgas. (ekzistas [[Konduta neŭroscienco]] kvankam nun ankoraŭ ruĝa) Se via roboto povas fari ion... Mi tre dankas vin --[[Uzanto:Jean-François Clet|Jean-François Clet]] ([[Uzanto-Diskuto:Jean-François Clet|diskuto]]) 12:03, 17 feb. 2018 (UTC) :Bone, mia roboto volas helpi vin. Vi povas skribi min nur la malbonan vorton kaj la bonan vorton (aŭ frazon), ekzemple "Sintena scienco" -> "Konduta scienco". Sed mi vidas nur kvar trovojn de "Sintena scienco". Robotoj estas pli bonaj por multaj paĝoj, minimime dekoj. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 12:34, 17 feb. 2018 (UTC) :(Vi aldonis frazon supre.) Mi ne scias, ke mi (aŭ vi) komprenas. Ĉu vi volas, ke oni kreas artikolon "Konduta neŭroscienco"? Robotoj ne tradukas artikolojn. Robotoj povas anstataŭigi vortojn per aliajn vortojn en multaj paĝoj. Kiel vi faris "estas sufiĉe granda kaj hela" -> "estas iom granda kaj hela". Robotoj povas fari tion: <nowiki>"Sintena scienco" -> "Konduta scienco", aŭ "Konduta scienco" -> "[[Konduta neŭroscienco]]", aŭ "[[Konduta scienco]]" -> "[[Konduta neŭroscienco|Konduta scienco]]", ...</nowiki> Se vi sendos al mi ĝustan doniton de tasko, mi plezure helpos fari ĝin. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 14:25, 17 feb. 2018 (UTC) == Kirkoj vs Preĝejoj == Saluton kara! Mi rimarkis ke vi pliordigas rilatajn kategoriojn kaj havas proponon. Ĉu vi povus solvi ankaŭ la problemon, kiu ĝenas min (kaj ne nur min) — anstataŭigi la neŭzatan en reala Esperanto vorton ''kirko'' per la kutima kaj normala ''preĝejo''? Oni jam fakte [[Vikipedio:Diskutejo#Kirko|decidis fari tion]], sed evidente ĝis nun mankas kuraĝulo kun sufiĉa tempo aŭ spertulo kun bone agordita roboto. Antaŭdankon!--[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:05, 4 mar. 2018 (UTC) :Saluton, mi ne estis certa ke mi povas fari tion. Bone, mi komencas solvi la problemon de ekzistantaj alidirektoj <nowiki>[[Kategorio:Kirkoj ... ]] al [[Kategorio:Preĝejoj ...]]</nowiki>. Poste mi alinomos kategoriojn <nowiki>[[Kategorio:Kirko ...]]</nowiki> (nuntempe neekzistantaj alidirektoj). Dume mi ne alinomos paĝojn. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:05, 4 mar. 2018 (UTC) == Hungaraj preĝejoj == Mi dankas vian diligentecon pri hungaraj preĝejoj. Tio estis kaŭzinta de diskuto de administrantoj. Origine mi donis unuecajn titolojn. Kiam mi komencis krei ilin, mi faris debaton. Nur post longaj laboroj aperis kritikistaj administrantoj. Miaopinie la strukturo estas plibonigebla: *ĉefkategorio: kristanaj preĝejoj aŭ simila *subkategorioj: ** romkatolikaj (tio nun ne ekzistas) ** kalvinanaj ** luteranaj ** grekokatolikaj ** ktp ** kapeloj, bazilikoj, katedraloj, fortresopr, ktp --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:01, 10 mar. 2018 (UTC) : Saluton, estas sendiskuta ke la titoloj kaj la strukturo povas ŝanĝiĝi iam kaj iam. En aliaj vikipedioj tio estas facila laboro por robotoj. Sed esperanta vikipedio malhavas robotojn. Tial mi helpas solvi tion. Mi jesas vian opinion de la strukturo. Mi provas labori plu. Iam kaj iam vi povas vokti aŭ sugesti sekvan ŝanĝon de kategorioj. Sed mi nekomprenas kristanajn grupojn - protestanta, kalvinisma, kalvinana, ... kaj tio estas malfacila por mi, kiam mi konektas kategoriojn al Vikidatumoj‑ero (por konekto al aliaj vikipedioj). Mi ne povas fari ĉi tiu parto de laboro. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 14:51, 10 mar. 2018 (UTC) ==Movitaj kategorioj== :Maldekstre, klakante je "Ligiloj ĉi tien" vi povas trovi la alidirektan originalan artikolon, kategorion. Ĉu vi pensis pri tio?[[Uzanto:Narvalo|Narvalo]] ([[Uzanto-Diskuto:Narvalo|diskuto]]) 21:18, 12 mar. 2018 (UTC) :: Dankon, tio helpos min iom (trovi originalan kategorion). Mi ne uzis tion por kategoriojn. Sed, ĉu mi eblas havi liston de kategorioj kun alidirekto? Se ne, mi devas provi ĉiajn kategoriojn. Amike ... --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 21:35, 12 mar. 2018 (UTC) :::Mi traserĉis [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Specialaj_pa%C4%9Doj tie ĉi], sed sensukcese. Morgaŭ, dum labortempo, eble mi povas helpi vin pri la listigo.:).[[Uzanto:Narvalo|Narvalo]] ([[Uzanto-Diskuto:Narvalo|diskuto]]) 21:52, 12 mar. 2018 (UTC) :::Ŝajne, mi trovis parton el ili: https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kategorio:Redirects_connected_to_a_Vikidatumoj_item&action=edit&redlink=1 (inter https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Dezirataj_kategorioj) == Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. <big>'''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=6&prjedc=we6 Take the survey now!]'''</big> You can find more information about this survey [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|on the project page]] and see how your feedback helps the Wikimedia Foundation support editors like you. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]] (in English). Please visit our [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through the EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]] to remove you from the list. Thank you! </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 18:41, 29 mar. 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we6&oldid=17881422 --> == Reminder: Share your feedback in this Wikimedia survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Every response for this survey can help the Wikimedia Foundation improve your experience on the Wikimedia projects. So far, we have heard from just 29% of Wikimedia contributors. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes to be completed. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=6&prjedc=we6 Take the survey now.]''' If you have already taken the survey, we are sorry you've received this reminder. We have design the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. If you wish to opt-out of the next reminder or any other survey, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]]. You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. Thanks! </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 01:39, 13 apr. 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we6&oldid=17898672 --> == Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on '''23 April, 2018 (07:00 UTC)'''. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=6&prjedc=we6 Take the survey now.]''' '''If you already took the survey - thank you! We will not bother you again.''' We have designed the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. To opt-out of future surveys, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]]. You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 00:49, 20 apr. 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we6&oldid=17898672 --> == Saluton! == Saluton! Mi rimarkis, ke vi lastatempe redaktas multe pri lokoj kaj temoj al mi proksimaj, ofte en artikoloj de mi fonditaj kaj ekde tiam ĝis nun neniam plu tuŝitaj. Mi tre ĝojas! Ĉu eble estas bona tempo por interkonatiĝi? Amike --[[Uzanto:Blahma|Marek &#34;Blahma&#34; BLAHUŠ]] ([[Uzanto-Diskuto:Blahma|diskuto]]) 08:53, 11 maj. 2018 (UTC) :Saluton! Jes, mi ankaŭ rimarkis, ke mi redaktis multajn viajn artikolojn. Mi pensas, ke vi havas [[Amikumu (aplikaĵo)|Amikumu]], ĉu ne? :) --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:26, 11 maj. 2018 (UTC) ==Kursiva== Saluton! Mi trovis kursivan preĝejon [[Kalvinana preĝejo (Őriszentpéter)]], poste se vi klakas al la kursiva kat., pliaj preĝ. estas videblaj. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:25, 26 jul. 2018 (UTC) : Nun ĉio estas en [[:Kategorio:Kalvinanaj preĝejoj en Hungario]]. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 21:21, 26 jul. 2018 (UTC) == Vilém Konecchlumský z Konecchlumí == Vi aldonis per via roboto ŝablonon Informkesto:Homoj en paĝon pri [[Vilém Konecchlumský z Konecchlumí]], sed bedaŭrinde denove kun eraro. La ĉeĥa Vikipedio indikas la jaron de naskiĝo 1551 (mi poste aldonis la jaron 1551 laŭ la aliaj fontoj) kaj via roboto la jaron 1550, eĉ kun dato kaj monato. La jaron 1551 montras ankaŭ [https://www.wikidata.org/wiki/Q11899516 www.wikidata.org/wiki/Q11899516]. Kie vi trovas indikojn por viaj aldonoj? Ĉu vi ne verkontrolas, kion vi aldonas? [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 12:50, 21 apr. 2019 (UTC) :Denove, mi aŭ mia roboto nur aldonis tiun ŝablonon. Mi scias, ke la jaro 1551 pravas, sed mi aldonis neniun daton (la jaro 1550 ne estas konservita). [[:Ŝablono:Informkesto homo]] afiŝas la jaron 1550. [[:Ŝablono:Informkesto homo]] funcias bone, sed ĝi uzas [[:Ŝablono:Dato kaj loko]]. Kaj tiu ŝablono faras iam erarojn. Centoj da paĝoj havas ĉi tiun similan problemon kaj ne nur en la informkesto. Vidu [[:Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2018/8#Teknikejo]] aŭ [[:Ŝablono-Diskuto:Dato kaj loko]] kaj aliaj. Tio estas unu el la plej grandaj problemoj ĉefe pri homoj. La plej bona solvo estas ripari la ŝablonon Dato kaj loko, sed bedaŭre nuntempe neniu povas ripari ĝin. Mi povas ĉesi aldoni informkestojn al iuj paĝoj kun necerta dato, sed tio ne estas la ĝusta solvo. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 14:05, 21 apr. 2019 (UTC) == Kategorio:Municipoj de Slovakio laŭ distriktoj == Saluton, bv rigardi kategorion [[:Kategorio:Municipoj de Slovakio laŭ distriktoj]]. Tie estas ĉiuj distriktoj nomitaj kun "la", sed ili devus esti nomitaj sen "la". Ĉu vi povus alinomi ilin helpe de roboto? [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:30, 9 maj. 2019 (UTC) :Saluton, estas du problemoj: Unue, alinomi kategoriojn (~70). Due, renovigi nomojn de kategorioj en ĉiuj artikoloj de tiuj kategorioj (~3000 - ĉiuj municipoj). Mi faros tion per roboto, sed mi devas prepari ĝin por speciala laboro. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:04, 9 maj. 2019 (UTC) ::Saluton, dankon por via granda laboro. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:35, 12 maj. 2019 (UTC) == Ligiloj al Kankroj == Bv rigardi eo artikolon pri [[Kankro (besto)]]. Kiom da jaroj ekzistas paĝo pri ĝi, sed neniu lingvo ligas al eo versio. Tial mi aldonis ĉi tien ĝin permane, sed denove nenio. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:29, 12 maj. 2019 (UTC) : Mi riparis tion. (Ĉi tiu paĝo jam ligis al unua grupo da paĝoj. Via ligilo ligis al dua grupo da paĝoj. Unue oni devas malligi paĝon.) --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:45, 12 maj. 2019 (UTC) ==Interwiki== Saluton, mi trovis pluan paĝon, al kiu ne ligas el aliaj lingvoj ligilo al versio en e-o. Tiu paĝo estas [[Kursk (submarŝipo)]]. Mi foliumis plurajn alilingvajn versiojn, sed funkciis nur la paĝo en pola lingvo - nur en tiu eblis reveni reen al e-o. La ceteraj estis sen ligilo al e-o. Ĉu ne estas eraro hazarde ie alie ol en mia scio ligi la paĝojn? [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:11, 13 maj. 2019 (UTC) :Plua alia paĝo. Vidu [[:cs:Bruntál]], [[:en:Bruntál]], [[:sk:Bruntál]]... Tie estas nenie ligilo al versio en e-o. Ŝajnas esti io ie fuŝita. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:59, 13 maj. 2019 (UTC) ::[[:cs:Zlaté Hory]] ne ligas al e-o, do al [[Zlaté Hory]]. Ĉu tio estas la sama ankaŭ ĉe vi? [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 11:10, 13 maj. 2019 (UTC) :::Ĉiuj paĝoj estas ĝustaj kaj mi vidas ligilojn al Esperanto. Eblas problemo ĉe vi. Se vi vidas ĝin ĝuste nun, vi devas atendi kelkajn minutojn post vi ŝanĝis la ligilon. Se ne, provu elsaluti, ĉar mi pensas ke uzantoj povas ŝanĝi vidon de lingvoj. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:45, 13 maj. 2019 (UTC) == Administrantiĝo == Saluton kara! Mi vidas ke vi plenumas grandan priordigan laboron, speciale ĉe kategorioj. Mi pensas ke ĝi estus eĉ pli efikae vi havus administrajn rajtojn. Pripensu kandidatiĝon, ja nia Vikipedio urĝe bezonas aktivajn kaj teknike spertajn administrantojn. Mi estos la unua kiu poros vian kandidatiĝon.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 04:27, 14 maj. 2019 (UTC) == Malĝustaj nomoj de polaj nomoj == Saluton, ĉu vi povus korekti nomojn en [[:Kategorio:Distriktoj de lodza provinco]] kaj [[:Kategorio:Distriktoj de lubuŝa provinco]]? Ili estas malĝuste nomita, ĉar devas esti Lubuŝa provinco kaj Lodza provinco. Majuskla "L". Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 11:08, 19 maj. 2019 (UTC) :{{Farita}} (Mi ne kreis la nomon "Distriktoj de lodza provinco", mi nur solvis malnovan alidirekton de la kategorio.) --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 14:17, 19 maj. 2019 (UTC) ::Mi scias, ke vi ne kreis tiujn nomojn, kreis ilin maksimbot (se mi uzus lian skribmanieron skribi ĉion per minuskloj), sed bv ne timi korekti la malĝuste skribitajn titolojn, aŭ se temas pri artikoloj aŭ se temas pri kategorioj. Ankoraŭ mi havas unu peton por vi - bv ne krei paĝojn pri ĉeĥaj municipoj kun tiu stranga ŝablono, ekz. en [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C3%A1clavov_u_Brunt%C3%A1lu&oldid=6343967 Václavov u Bruntálu]. Tiaj ŝablonoj diras nenion. Aranĝo de ties bildoj pri flagoj kaj blazonoj, nu, unuvorte teruro, kvazaŭ ili volus forkuri for el la ŝablono, regiono estas ŝirako - ridinda informo. Almenaŭ ni atendu la tempon ol la paĝoj estos kreitaj kun pli perfekta ŝablono. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 14:32, 19 maj. 2019 (UTC) ::: Informkesto [[:Ŝablono:Informkesto urbo]] ne havas perfektan dezajnon, sed ĝi havas aktualajn informojn el Vikidatumoj (ekz. loĝantoj). Kaj oni povas aldoni la informkeston tre facile (unu linio de teksto). Estus tre bone kunigi ambaŭ aŭ aldoni informojn el Vikidatumoj. (Regiono "Ŝirako" estas hodiaŭa eksperimenta redakto de [[Uzanto:AndyHM]].) --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:01, 19 maj. 2019 (UTC) ::::Por tiu informo sufiĉas krei ŝablonon [[:cs:Šablona:Počet obyvatel|Nombro de loĝantoj]], kiu estus enmetata en frazojn. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 15:38, 19 maj. 2019 (UTC) ::::: ...aŭ uzi <nowiki>{{#invoke:Wikidata|claim|P1082}}</nowiki> ekz. en [[Polešovice]]. Sed estus bone aldoni unu linion de teksto kaj havi faritan informkeston kun bazaj informoj. Eĉ nespertaj uzantoj povus uzi tion. Mi scias, ke tia ŝablono estas longdaŭra laboro. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:10, 19 maj. 2019 (UTC) ::::: Tiu ŝablono ekzistas: [[Ŝablono:WikidataLoĝantaro]] kaj [[Ŝablono:WikidataLoĝantaroDato]] --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:07, 19 maj. 2019 (UTC) == Novaj kategorioj pri naskiĝintoj, mortintoj kaj tagoj == Saluton, mi permane kreis kategoriojn pri ĉiuj tagoj en la jaro komencante de [[:Kategorio:1-a de januaro]] kaj finante [[:Kategorio:31-a de decembro]], en kiuj estas kategorioj rilataj al ĉiuj tagoj pri [[:Kategorio:Naskiĝintoj laŭ tago kaj monato|naskiĝintoj]] kaj [[:Kategorio:Mortintoj laŭ tago kaj monato|mortintoj]]. Ĉu vi opinias, ke al ĉiuj ĉi paĝoj eblus aldoni intervikiojn per boto? Tio tre helpuis min. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:40, 22 maj. 2019 (UTC) :Saluton, mi ankaŭ ne faris tion per roboto, sed mi provos tion. Nun ne aldonu intervikiojn permane! --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 14:53, 22 maj. 2019 (UTC) :{{Farita}} Saluton, tio estis interesan taskon. Surprize mi faris tion hodiaŭ. ;) 3×366 = 1098 kategorioj --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 21:10, 22 maj. 2019 (UTC) ::Saluton, mi rimarkis, ke ĉiuj novaj kategorioj havas intervikiajn ligilojn. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 04:32, 23 maj. 2019 (UTC) == Mankaj kategorioj == Saluton kara! Vi faras laŭdindan pliordigan laboron, dankegon! Atentu tamen ke foje via roboto alidirektas la artikolojn al kategorioj, ankoraŭ ne kreitaj. Ekzemple post forigo de [[:Kategorio:Komunumaroj en Alzaco]] ĝi aperigis en la artikolojn [[:Kategorio:Komunumaroj de Alzaco]], kiu ankoraŭ ne ekzistas.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:13, 25 maj. 2019 (UTC) :Dankon, tio eble okazas. Mi kontrolis tion. Sed laŭ miaj informoj tiu kategorio estis plena. Kiuj artikoloj estis en la [[:Kategorio:Komunumaroj en Alzaco]] aŭ [[:Kategorio:Komunumaroj de Alzaco]]? --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 11:32, 25 maj. 2019 (UTC) :Krome evidente ke rilate kategoriojn kiel [[:Kategorio:Konstruaĵoj en Lublina provinco]] devas esti forigita tiu kun minuskla skribo de la toponimo, ne inverse kiel estas proponite nun.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:56, 25 maj. 2019 (UTC) ::Jes, [[:Kategorio:Konstruaĵoj en Lublina provinco]] alidirektas al [[:Kategorio:Konstruaĵoj en lublina provinco]]. Iu malĝuste alidirektis tion. Mi povis rimarki tion. Sed mi maltrankviliĝas ke ne eblas scii kiu kategorio estas pli ĝusta en ĉiuj okazoj. Estas multaj kialoj en multego da kategorioj. Estas bonege, ke iu (vi! :) ) kontrolas tion ankoraŭ unufoje. Dankon. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 11:32, 25 maj. 2019 (UTC) Mi klopodas kara. Jen alia ekzemplo [[:Kategorio:Konstruaĵoj en Podlaĥia provinco]].[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:45, 26 maj. 2019 (UTC) :Saluton kara! Mi supozas ke rilate [[:Kategorio:Listoj pri urboj]] plurala formo estus pli laŭa al la ĝenerala uzado.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:05, 28 maj. 2019 (UTC) ::Saluton! Nuntempe mi kontrolas ĉiujn paĝojn permane. Tiu kategorio ne estis certa por mi. Do mi decidis alkliniĝi al decido de [[Uzanto:Xian]]. Sed via opinio estas pli kredinda por mi. :) Dankon, mi ŝanĝos ilin. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:03, 28 maj. 2019 (UTC) == [[:Kategorio:Bibliografio de Esperanto laŭ dato]] == Saluton kara! Delonge mi pensis pri reordigo de tiu ĉi kategorio kun stranga nomo. Mi pensas pri du aferoj: * Alinomi ĝin laŭe al la ĝenerala kutimo (ekzemple ''Esperanto-liboj laŭ jaroj''); * Meti ĝin sub pli ĝeneralan [[:Kategorio:Libroj laŭ jaroj]]. Kompreneble en ambaŭ kazoj necesas reordigi kaj alinomi ankaŭ subajn kategoriojn kaj sennombrajn artikolojn. Kion vi pensas?[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:14, 29 maj. 2019 (UTC) :Saluton! Mi komprenas kaj jesas. Nur unu demandon: [[:Kategorio:Bibliografio de Esperanto]] estas en [[:Kategorio:Esperanto-libroj]]. Ĉu ambaŭ kategorioj estas ĝuste ĉi tie laŭ vi?--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:57, 29 maj. 2019 (UTC) ::Bonege! Mi pensas ke [[:Kategorio:Esperanto-libroj]] sufiĉas, ja fakte temas ne pri bibliografiaj verkoj, sed pri ordinaraj diversspecaj eldonaĵoj. Do [[:Kategorio:Bibliografio de Esperanto]] estas troaĵo forigenda kaj ĝiaj subkategorioj alinomendaj.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:52, 30 maj. 2019 (UTC) ::: {{Farita}} (... kaj pri [[:Kategorio:Bibliografio de Esperanto]] - Mi movis iujn paĝojn, sed mi ne estas certa pri aliaj.)--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:32, 1 jun. 2019 (UTC) ::::Gratulon kaj dankegon![[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:27, 2 jun. 2019 (UTC) :::Mi ankoraŭ eksperimentas kun [[:Ŝablono:JarcentKategorio]] laŭ [[:Kategorio-Diskuto:Esperanto-libroj laŭ jaroj]]. Ĝi estas bona, sed ne perfekta. Mi pensas ke estos necese krei [[:Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en la 19-a jarcento]] kaj pluaj. Poste mi faros tion en [[:Kategorio:Libroj laŭ jaroj]]. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:46, 2 jun. 2019 (UTC) Bonega ideo. Ĝis nun tute mankas tiaj navigaj ŝablonoj por multaj kategorioj. Ekzemple mi dezirus krei kategoriojn kiel [[:Kategorio:Konstruaĵoj aperintaj en 2019]], sed sen tia ŝablono estos malpli facile uzi ilin. Rilate [[:Ŝablono:JarcentKategorio]] estus bone, se ĝi aŭtomate kreus ankaŭ kategorion por respektiva jaro, ĉar nun oni devas fari tion permane kaj evidente plej ofte oni ne faras tion. Sukceson![[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:18, 3 jun. 2019 (UTC) :Ŝablonoj ne povas krei kategoriojn. Ŝablonoj nur kreas ligilojn al la kategoriojn. Robotoj povas krei la kategoriojn. Mia opinio estas, ke ne estas necese aldoni tiaj ŝablonoj, se ni havas bonajn kategoriojn, ekz. [[:Kategorio:Konstruaĵoj laŭ jaro de apero]]. En tiu kategorio estas samaj ligiloj kiel en ŝablono. Nur dezajno estas la malsamo. Pli bona ideo estas aldoni tiuj kategorio en artikolon el vikidatumoj. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 14:35, 3 jun. 2019 (UTC) == [[:Kategorio:Tago]] == Saluton kara! Mi pensas ke tiu kategorio estas plu necesa, ĉar ĝi ne estas nura singulara formo, sed specifa kategorio, dediĉita al tago kiel tempounuo. Sub ĝi devas esti ekzemple [[:Kategorio:Partoj de tago]]. Mi supozas ke via roboto iom hastis konsiderante ĝin unu el multaj eraraj singularaĵoj.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:03, 31 maj. 2019 (UTC) :Saluton, mi vere kontrolis tiun kategorion permane. Mi decidis forigi kaj mi aldonis ĝin al listo por roboto. Roboto ne decidis pri tio. Mi ankaŭ pensas ke tiu kategorio estos necesa en futuro. Sed mi memoras, ke nuntempe mi decidis forigi ĝin pro stranga (eble duobla) alidirekto kaj ĉar aliaj vikipedioj plejparte ne havas ambaŭ kategoriojn "Tagoj" kaj "Tago". --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:19, 31 maj. 2019 (UTC) ::Bone, kara, laŭ via decido. Mi nur deziris atentigi vin pri ebla miso.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:02, 31 maj. 2019 (UTC) :::Mi ĝojas, ke vi kontrolas ĝin. Jen centoj da paĝoj por forigi kaj ĉiu uzanto havas alian opinion pri forigo. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:27, 31 maj. 2019 (UTC) == Esteto == Saluton! Mi kreis artikolojn pri hungaraj estetoj [[:Kategorio:Hungaraj estetoj]] (35 artikoloj). Nur pri estetiko estas artikolo, tial mi uzis la pli mallongan formon pri persono: esteto. Nun evidentiĝis, ke mi ne povas aligi ilin al la WikiData kategorio, ĉar tie oni fiksis "estetikisto". Se vi havas tempon, bonvolu ŝanĝi hungaraj estetoj al hungaraj estetikistoj. Antaŭdanke --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 06:50, 3 jun. 2019 (UTC) :{{Farita}} Mi movis kategorion ''Hungaraj estetoj'' al [[:Kategorio:Hungaraj estetikistoj]], sed mi ne komprenas la problemon de Vikidatumoj. Ĉu ĉi tie estas nuntempe ia laboro por roboto? --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:24, 3 jun. 2019 (UTC) ::Dankon, vian demandon mi ne povas respondi.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:32, 4 jun. 2019 (UTC) == Ŝablono pri muzikaj grupoj == Saluton, mi ne plu havas nervojn por tio, kiam iu ŝanĝos parametron en ŝablono kaj per tiu ŝanĝo li fuŝos dekojn da artikoj. Bedaŭrinde mi trovis tiun ŝanĝon malfrue, kiam sufiĉus malfari la parametron en la ŝablono kaj intertempe mi komencis korekti la paĝojn. Kiam vi trovos tempon, ĉu vi volus korekti en la restintaj paĝoj, en kiuj estas ŝablono:Informkesto muzika artisto/koloro kaj en la artikoloj ŝanĝi parametron grupo aŭ kapelo je muzikgrupo? Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:00, 7 jun. 2019 (UTC) :Kion mi volas, estas ekz. [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaoma&type=revision&diff=6635921&oldid=6392513 ĉi tie]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:08, 7 jun. 2019 (UTC) :{{Farita}} - 167 paĝoj. La ekzemplo helpis min kompreni. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:59, 7 jun. 2019 (UTC) ::Dankon kaj pardonu al mi tiun enkondukon, per kiu mi komencis... [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:05, 7 jun. 2019 (UTC) == Ŝablono:Unua == Saluton, unu teknika noto. Ĉu eblus aldoni la ŝablonon Unua ne inter aliajn ŝablonojn kaj kategoriojn? Tio faras interspacon sube de la paĝoj, kio aspektas "strange". Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:30, 7 jun. 2019 (UTC) :Vidu ekz. [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Bolatice&type=revision&diff=6636321&oldid=6636250 tie]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:32, 7 jun. 2019 (UTC) :Saluton, via ekzemplo ne estas bone. La ŝablono Unua ne estas videbla ĉe pozicio de paĝo laŭ pozicio en fonto. Do, tiu ŝablono povas esti ie ajn. Simile [[:Ŝablono:DEFAŬLTORDIGO]], [[:Ŝablono:Vivtempo]], [[Ŝablono:Elstara]], ... Do, la plej bona pozicio en fonto por tiuj ŝablonoj estas tuj super kategorioj kaj sub ordinaraj ŝablonoj kiel ''Projektoj'', ''Municipoj de ...''. Mi pensis, ke mi uzas bonan pozicion. Unu malgranda problemo estas malplenaj linioj ĉe la ŝablono. Mi povus plibonigi tion. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:28, 7 jun. 2019 (UTC) ::Jen, kion faras la ŝablono [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Bolatice&oldid=6636250 post la enmeto tute sube]. Ĝi faras interspacon sube de la paĝo. Poste, kiam mi transŝovis ĝin iom supren, la paĝo estis en ordo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:32, 7 jun. 2019 (UTC) ::: Ho... vi skribas pri videbla spaco sube de la paĝoj, ne pri spacoj (malplenaj linioj) en fonto! Vi volas pli belan paĝon kaj mi volas pli belan fonton. Mi ankaŭ rimarkis interspacon ĉe aliaj ŝablonoj. Ofte mi ordigis ŝablonojn ĉe fino de paĝo kaj vidis tiujn malbelajn interspacojn. Pli bone estus ripari la ŝablonojn. Sed kiu scipovas tion? --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:44, 7 jun. 2019 (UTC) ::: Vidu [[Bolatice]]. Nun tio estas bela paĝo kaj bela fonto. Ĉu ne? Malplenaj linioj ĉe la ŝablono estas gravaj! --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:52, 7 jun. 2019 (UTC) ::::En la redakta formo tio estas memkompreneble indiferenta al mi, kie la ŝablono estas, sed grava por mi estas, kion ĝi faros kun la paĝo en la legebla formo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:54, 7 jun. 2019 (UTC) :::::Paĝo pri Bolatice estas nun en ordo. Mi devis korekti pluajn paĝojn pri municipoj en Ĉeĥio. Se vi rekorektos ilin laŭ la lasta redakto en (pri) Bolatice, mi lasos je via prikonsidero. :-) [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:59, 7 jun. 2019 (UTC) ::::::Saluton, mi korektas la interspacojn. Nun mi trovis ian ideon! Vidu [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Cablono%3AMunicipoj_de_Moraviasilezia_regiono&type=revision&diff=6638266&oldid=6609520]! Tiu eta redakteto ankaŭ korektis la malbelajn interspacojn. Vidu [[Bartošovice]]! Mi ne korektis la paĝon Bartošovice, sed nur la [[Ŝablono:Municipoj de Moraviasilezia regiono]]. Do estas pli bone korekti la ŝablonojn, ĉar tia redakteto korektus la malbelajn interspacojn ĉe iu ŝablono, ne nur ĉe [[ŝablono:Unua]]. Mi ĝojas, ke mi trovis la veran kialon. Konkludo: Mi korektos la paĝojn plue. Sed viaj novaj ŝablonoj povus esti pretaj por aliaj ŝablonoj ĉe ĝi. Kaj se vi trovus tiun malbelan interspacon, korektu la ŝablonon anstataŭ la paĝo. Dankon! --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:01, 9 jun. 2019 (UTC) == Nedezirata spaco == Saluton, ĉu vi klopodas forigi la nedeziratan spacon, kiu estas tute sube en paĝoj? Mi opinias, ke eraro ne estos en la ŝablonoj pri municipoj en Ĉeĥio. Vidu ekz. [[Lech Wałęsa]], kiel stranga estas tiu ĉi paĝo. Bildo ĉiu iel alie, sed rimarku la ŝablonojn sube. Trajno povus veturi inter ili. :-) Eraro estos ie alie ol en la ŝablonoj. Ankaŭ mi rimarkis, ke punkto bildiganta pozicion de municipoj en geografiaj ŝablonoj, montras iomete malĝuste ol en ekz. la ĉeĥa kaj la slovaka vikipedioj, kvankam estas uzitaj la samaj kodoj. :-) [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:08, 9 jun. 2019 (UTC) :Saluton, mi forigis la nedeziratan spacon sub [[Ŝablono:Prezidentoj de Pollando]] kaj mi malgrandigis la nedeziratan spacon sub [[Ŝablono:Malvarma milito]]. Mi ne scias forigi ĝin tute, sed ĝis nun mi uzis saman manieron kiel pri municipoj en Ĉeĥio. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 13:29, 9 jun. 2019 (UTC) ::Alia paĝo : [[Todor Ĵivkov]]. Ŝablono:Ĝermo estas bone ŝirmata de supre kaj de sube per aliaj ŝablonoj tiel, ke konstruistoj jam atendas kun reloj. :-) Mi scias, ke tio ne estas via eraro, sed tiel ni povus korekti ĉion ĝismorte denove de komence kaj senĉese oni ie plu faros ŝanĝojn. Tio estas Sizifa laboro. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:33, 9 jun. 2019 (UTC) ::: Jes, tio estas alia kazo. Mi ne povas korekti tion. Mi korektos kiom eble plej multe, kiam mi kontrolos paĝojn ĉe ŝablono Unua. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 14:16, 9 jun. 2019 (UTC) == Arĥivado de ligiloj == Saluton kara! Eble vi rimarkis, ke nur malmultaj uzantoj aldonas plenajn citŝablonojn al siaj artikoloj kaj eĉ malpli multaj arĥivigas eksterajn ligilojn. Mi jam plurfoje spertis problemojn pro tio ke liligloj malaperas kaj ne alireblas. Tamen permana arkivado, kiun mi faras nun en miaj artikoloj, estas tre longdaŭra kaj peniga laboro, do apenaŭ multaj ĝin faros. Ĉu eblos taskigi vian roboton pri aŭtomata arkivado de la ligiloj? En la rusa Vikipedio tiaj robotoj funkcias kaj savas multe da valoraj informoj. Eble ekzistas ankaŭ robotoj, kiuj aldonas kaj plenigas citŝablonojn, sed pri tio mi jam ne certas. Antaŭdankon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:16, 12 jun. 2019 (UTC) :Saluton, bonvolu sendi al mi ekzemplon de tiu laboro. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:01, 12 jun. 2019 (UTC) ::Mi apenaŭ povus klarigi ion de la teknika vidpunkto, sed jen roboto, kiu faras tion en la rusa vikipedio: [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA:InternetArchiveBot Участник:InternetArchiveBot]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 04:58, 13 jun. 2019 (UTC) :::Saluton, mi esploris ĝin. La roboto konas multajn vikipediojn. Mi uzus ĝin facile, se la roboto konus la esperantan vikipedion. Sed la roboto ne konas ĝin. Do estas pli multe laboro prepari la roboton. Mi provos tion poste.--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:24, 15 jun. 2019 (UTC) == Gratulon por via administrantiĝo == Kara samideano, post la konkludo de la baloto pri via kandidatiĝo, mi bonvenigas vin kiel nova administranto. Mi ĵus havigis al vi la administrantajn rajtojn kaj gratulas vin. Mi ĝojas pri bona kunlaboro en estonto kaj dankas vin pri via laboremo. Kun amikaj salutoj [[Uzanto:DidiWeidmann|DidiWeidmann]] ([[Uzanto-Diskuto:DidiWeidmann|diskuto]]) 11:50, 1 jul. 2019 (UTC) == Helpo pri kategorioj == Saluton kolego! Ĉu vi povus helpi al mi transloki ĉiujn artikolojn el la mistitolita [[:Kategorio:Historio de Ĉeĥoslovakio dum la dua mondmilito]] al la pli korekta [[:Kategorio:Ĉeĥoslovakio en la Dua mondmilito]]? Via roboto ŝparus multe da ia tempo ĉi-foje.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:10, 6 jul. 2019 (UTC) : {{Farita}} - Estas aŭ ne estas necese alinomi ĉiujn kategoriojn ...la dua mondmilito... al ...la Dua mondmilito... (d->D)? --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:54, 6 jul. 2019 (UTC) ::Dankegon! Mi opinias ke jes, ĉar nun ne eblas ekzakte scii kian titolon uzi. Temas pri la nomo, do mi opinias ke majuskligo estas preferinda.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:17, 7 jul. 2019 (UTC) == Transigo de dosieroj == Saluton kara! Ĉu vi havas ideon kiel helpi al nia kolego pri tiu afero? Li demandis [[Uzanto-Diskuto:RG72#Dosieraj_transigoj|ĉi tie]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 04:04, 12 jul. 2019 (UTC) :Saluton, bedaŭre mi ne scias kiel transigi dosierojn per roboto. Sed post la transigo mi povas aldoni la dosierojn al Vikidatumoj per roboto (... se estus sistemo en la dosieroj). --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:32, 12 jul. 2019 (UTC) == Ŝablonoj pri urbo kaj homo == Saluton kara! Kion vi pensas pri automata aldonado de {{Ŝ|Informkesto urbo}} kaj {{Ŝ|Informkesto homo}} al respektivaj artikoloj? Mi vidas ke ekzemple pri hungaraj vilaĝoj estas kreitaj miloj da artikoloj, sed neniu el ili havas tiun simplan ŝablonon, do iliaj datumoj arkaiĝas kaj apenau estos aktualigitaj permane. Same pri dekmiloj da artikoloj pri homoj. Mi aldonas ilin permane, sed tio povos dauri jardekojn.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:37, 13 jul. 2019 (UTC) :Saluton, unu mia roboto jam aldonas {{Ŝ|Informkesto homo}} kaj aliajn ŝablonojn (Bibliotekoj, Projektoj, PliPri, Rilataj kategorioj). Mi povas aldoni ankaŭ {{Ŝ|Informkesto urbo}} en hungarajn vilaĝojn. (Ne eblas aldoni ĝin facile en ĉiajn vilaĝojn de la mondo.) La roboto prilaboras nur kelkaj artikolojn tage, ĉar mi kontrolas ĝin permane kaj faras ĝin pli bona. Sed poste ĝi prilaboras centojn aŭ milojn da artikoloj tage. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:26, 13 jul. 2019 (UTC) ::Bonege. Sukceson al ni![[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 04:35, 14 jul. 2019 (UTC) == [[:Kategorio:Hungaraj orkestestroj]] == Saluton kara! Mi ĵus rimarkis tajperaron en tiu ĉi titolo. Ĉu via roboto povus korekti ĝin en respektivaj artikoloj? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:51, 19 jul. 2019 (UTC) :{{Farita}} ... sed mi vidas, ke estas tajperarojn "orkestestro" en multaj artikoloj [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=orkestestro&title=Speciala%C4%B5o%3ASer%C4%89i&profile=advanced&fulltext=1&advancedSearch-current=%7B%7D&ns0=1]. Mi korektos ankaŭ ilin. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:44, 19 jul. 2019 (UTC) ::Dankegon![[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:03, 20 jul. 2019 (UTC) ::::Same! --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:47, 22 jul. 2019 (UTC) == Aŭtomata bonvenigado == Saluton kara! Ĉu eblus taskigi vian roboton ankaŭ pri aŭtomata bonvenigado de ĉiuj novaj uzantoj en nia vikio? {{ŝ|bonvenon}} enhavas utilajn informojn por novulo, sed foje neniu bonvenigas la novulojn dum longa tempo kaj ili blinda palpas sian vojon en nia mondo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:24, 21 jul. 2019 (UTC) :Saluton, mi pensos pri tio. Kiel oni trovas la novulojn?--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:50, 21 jul. 2019 (UTC) :{{Farita}} ... nur uzantoj kun almenaŭ unu kontribuo. Ĉu ne? --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:48, 21 jul. 2019 (UTC) ::Konsentite. Dankon![[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 04:40, 22 jul. 2019 (UTC) ==Unua== Saluton! Kion signifas en la flava signo Unua la "Unua|kat=ne"? Mi ne scias, ĉu sufiĉas Unua aŭ necesas Unua|kat=ne. En la legebla parto (apera formo) ne estas diferenco. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:22, 24 jul. 2019 (UTC) :Saluton, artikoloj kun "Unua|kat=ne" havas la flavan signon sed tiuj artikoloj ne estas en [[:Kategorio:Artikoloj aperintaj en Vikipedio unue en Esperanto]]. Rimarko: Vi kreis multajn artikolojn kun la ŝablono Unua kaj mi ŝanĝis ĝin al "Unua|kat=ne", ĉu ne? Mia opinio estas, ke tiu ŝablono ne estas por artikoloj, kiuj ne ekzistas en aliaj lingvoj. Do, mi ne forigis la ŝablonon en viaj artikoloj, sed faris tiun portempan kompromisan solvon. Pli klare, mia opinio estas, ke artikoloj en pli ol du aliaj lingvoj devas ekzisti. Kio estas via opinio? --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:40, 5 aŭg. 2019 (UTC) == Lazany‎‎ == Saluton, LiMr. Mi ĵus vidis, ke vi redaktis [[Lazany‎‎]]. Tamen ne necesas elĵeti parametrojn el la informkesto. Mi ĵus korektis kelkajn el ili. Bonvolu rigardi la ŝanĝon. Por ke mapo kun markilo bone funkciu, necesas, ke en la parametro "loĝ" ne estu io alia ol numeroj. Tial la rilata jaro estu aparte difinata. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 15:06, 8 aŭg. 2019 (UTC) :Dankon por klarigo. Sed la forigo ankaŭ aktualigis informojn, ĉar informkesto uzas vikidatumojn. Slovakio havas aktualajn vikidatumajn informojn. Sed multaj paĝoj havas tiun problemon, ekz. https://eo.wikipedia.org/wiki/Bad%C3%ADn Mi povas uzi roboton, sed la forigo estus pli facila solvo. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:20, 8 aŭg. 2019 (UTC) == [[:Kategorio:Muzikalbumoj laŭ jaroj]] == Saluton kara! Mi ĵus rimarkis ke tiu ĉi kaj subaj kategorioj neniel ligiĝas al [[:Kategorio:Verkoj laŭ jaroj]]. Ĉu eblus korekti tion robote?[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:38, 26 aŭg. 2019 (UTC) :{{Farita}} --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:10, 26 aŭg. 2019 (UTC) ::Dankegon![[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 04:42, 27 aŭg. 2019 (UTC) == Vikipedio:Uzantnomo == Saluton, LiMr. :-) Ĉu vi eble jam rimarkis, ke novulo kreis el alidirektilo la jenon: [[Vikipedio:Uzantnomo]]? Mi ĵus eĉ iomete provis korekti la lingvaĵon, sed havas problemojn pri la komenca parto. Kion vi pensas pri tio? --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 19:11, 2 sep. 2019 (UTC) :Saluton, jes, tiu artikolo estas pli utila ol alidirekto. Sed ankaŭ mia lingvaĵo en Esperanto estas tre malbona, do mi ne povas helpi vin. :) --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 19:33, 2 sep. 2019 (UTC) == Kategorio:Mortintoj laŭ monatoj == Saluton, vi kreis kategoriojn pri mortinoj laŭ monatoj. Ĉu vi aldonos perrobote tien ĉiujn tagojn de konkretaj monatoj tiel, kiel mi aldonis en januaron [[:Kategorio:Mortintoj la 1-an de januaro|Mortintoj la 1-an de januaro]]? Tio eblus ankaŭ kun Kategorioj pri naskiĝintoj laŭ monatoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 15:32, 10 sep. 2019 (UTC) :Saluton! Jes, tio estas mia plano. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:44, 10 sep. 2019 (UTC) ::Perfekte. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 15:46, 10 sep. 2019 (UTC) :::{{Farita}} --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:15, 12 sep. 2019 (UTC) == Memorigaĵoj - memorindaĵoj == Saluton, ĉu vi povus unuecigi perrobote nomojn de kategorioj kaj rilataj paĝoj el nomo [[:Kategorio:Kulturaj memorigaĵoj en Ĉeĥio]] al [[:Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Ĉeĥio]]? Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 18:09, 12 sep. 2019 (UTC) :Plua kategorio kun "siaj artikoloj" por alinomi estas [[:Kategorio:Kulturaj memorigaĵoj en distrikto Ostrava-urbo]] al [[:Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Ostrava-urbo]]. Kaj la malplenajn, malĝuste nomitajn kategoriojn poste forigi. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 18:14, 12 sep. 2019 (UTC) ::Jes, mi volis fari tion antaŭ longe, sed ne povis scii kiu vorto estas pli ĝusta: memorigaĵo x memorindaĵo. Nun mi faros tion laŭ via rekomendo. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:20, 12 sep. 2019 (UTC) :::Estis redakta konflikto: Jen alia kategorio [[:Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Ĉeĥio laŭ distriktoj]], kie estas kelkaj subkategorioj kiel memorigaĵoj kaj kelkaj kiel memorindaĵoj. Memorindaĵoj estas ĝusta. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 18:22, 12 sep. 2019 (UTC) ::::{{Farita}} - sume 14 kategorioj (ankaŭ en [[:Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Ĉeĥio laŭ distriktoj]]). Ĉu alinomi ankaŭ [[:Kategorio:Monumentoj kaj memorigaĵoj en Ĉeĥio]] kaj [[:Kategorio:Naturaj memorigaĵoj en Moraviasilezia regiono]]? --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:05, 12 sep. 2019 (UTC) :::::Dankon por la korektoj. Mi opinias, ke korektendaj estas ankaŭ aliaj kategorioj, kie estas "memorigaĵoj" kaj kie devus esti "memorindaĵoj". Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 05:21, 13 sep. 2019 (UTC) ::::::{{Farita}}--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:46, 13 sep. 2019 (UTC) == Traduko el la ĉeĥa == Saluton, LiMr. Ĉu vi povus traduki la ĉapitron "Použití" de la ĉeĥa Lua-modulo [[:cs:Modul:CommonsLink]] kaj meti al la ĉapitro "Uzado" de [[Vikipedio:Lua/Moduloj/CommonsLink/eo]]? Antaŭdankon :-) --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 17:47, 25 sep. 2019 (UTC) :Saluton, mi povus traduki tion, sed mia Esperanto ne estas bona. [[Uzanto:Petr Tomasovsky]] estas sperta ĉeĥa Esperantisto. Lia traduko estos pli bona. Mi helpos vin alie. Grandegan dankon por via nuna laboro! --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 19:02, 25 sep. 2019 (UTC) ==Havendaj artikoloj== Bonege kaj dankon pro via laboro. Mi ne komprenas kial en oktobro (2019-10) estis 340 en la plej alta kategorio kaj nun 335. Kiel ni povis tuj perdi 5? --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:41, 8 okt. 2019 (UTC) :Saluton, mi ne scias perfekte. La numeroj estas laŭ [[:Kategorio:Havendaj artikoloj]]. La kategorioj estas laŭ grandoj de artikoloj. Tio uzas sojlojn 10220 kaj 30550. Ilin estas pli grandaj pro intervikiaj ligiloj. Mi pensas ke nun ne estas intervikiaj ligiloj en artikoloj. Mi provas ŝanĝi sojlojn al 10000 kaj 30000. Alia problemo: Kial mankas [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_sample_of_articles/Absent_Articles#eo_Esperanto du artikolojn]? Ili ekzistas kaj estas ĝuste en vikidatumoj. Ĉu ne? --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:29, 9 okt. 2019 (UTC) ::La ŝanĝo ne estis sufiĉa. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:16, 10 okt. 2019 (UTC) == Aŭtomata aprobado == Saluton! Mi komencis laboron pri (mal)aprobado de redaktoj en artikoloj de nia Vikipedio. Multaj atendis tion pli ol du jarojn, do jam tempas fini tiun malordon. Sed nun mi atingis la ondon de artikoloj, kie sola neaprobita redakto estis farita de [[Uzanto:Robin Bot]], kiu evidente ne havis tiutempe mempatrolan statuson. Temas pri ŝanĝetoj rilataj al ĝermo-ŝablono. Aprobi ilin permane estas kolosa perdo de tempo, ja evidente temas pri miloj da artikoloj. Ĉu vi povus aprobigi ilin per via roboto? Almenaŭ tiujn, kiuj ne havas aliajn antaŭajn aŭ postajn kontrolendajn ŝanĝojn.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 02:25, 10 okt. 2019 (UTC) :Saluton, bedaŭrinde mi ne scias pri aprobado per roboto. Mi ne trovis tion eblecon. :( --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:58, 10 okt. 2019 (UTC) ::Terure. Mia tuta aproba laboro haltis pro tio, ĉar mi ne imagas permane klaki milojn da artikoloj. Uff...[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 02:05, 11 okt. 2019 (UTC) == Bohemio == Saluton, dumtempe ĉi tie estis alinomita artikolo pri [[Bohemio]] al [[Bohemio (lando)]] kaj la devena paĝo pri Bohemio kreiĝis apartigilo por aferoj nekonataj al ĉiuj. Ĉeĥe ĝi nomiĝas [[:cs:Bohemia]]. Ĉu vi povus alinomi la paĝojn kaj [[Bohemio (lando)]] alinomi al [[Bohemio]]? Mi ne povas fari tion mem, ĉar necesas administran forigon por alinomi. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 19 nov. 2019 (UTC) :{{Farita}} - Ĉu alinomi ankaŭ [[Bohemia]] al [[Bohemio (apartigilo)]]? --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:46, 19 nov. 2019 (UTC) ::Povas esti ankaŭ tia varianto. La nenecesaj paĝo estus poste forigindaj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 20:14, 19 nov. 2019 (UTC) :::{{Farita}} --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:48, 19 nov. 2019 (UTC) == Commonscat --> commonscat linio == Saluton, kiam vi aldonos ŝablonon pri Commonscat en kategorioj(aŭ alie), bv aldoni ŝablonon {{Ŝ|Commonscat linio}}. Tio estas pli bona rilate al kolonoj en la kategorio. Provu tion ekz. en [[:Kategorio:Vilaĝoj de Ĉeĥio]]. Nun estas tie du kolonoj de subkategorioj, poste estiĝos normale tri. La ŝablona aspekto de kvarangulo blokas kreadon de tri kolonoj. Mi aldonas ie nur vorton "linio" post commonscat. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 19:24, 22 nov. 2019 (UTC) :Komparu tion kun [[:Kategorio:Urboj de Ĉeĥio]], kie mi aldonis vorton "linio" post commonscat. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 19:26, 22 nov. 2019 (UTC) ::Saluton, mi vidas, ke vi pravas. {{Ŝ|Commonscat linio}} estas pli bona ol Commonscat. Mi komencos uzi {{Ŝ|Commonscat linio}} pli ofte. Sed iam estas pli bone uzi {{Ŝ|Projektoj}} pro aldonado de Commons+Commonscat+aliaj. Mi pensos pri tio. Eble estas pli bone uzi Commonscat linio en kategorioj kaj Projektoj en artikoloj. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:37, 22 nov. 2019 (UTC) == Kategorio:Subterejo en Ĉeĥio == Saluton, ĉu vi havas ian ideon, kiel rapide specifi paĝojn en [[:Kategorio:Subterejo en Ĉeĥio]] kaj krei novajn kategoriojn el ili, ekz [[:Kategorio:Kavernoj en Ĉeĥio]] laŭ la ĉeĥa [[:cs:Kategorie:Jeskyně v Česku]], kiu ligas ĝuste al Kategorio:Subterejo en Ĉeĥio, kio estas iom malĝusta, ĉar en nia kategorio estas ĉio ajn el la subteraj spacoj. Dankon por via ideo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 19:07, 4 dec. 2019 (UTC) == Protektitaj areoj - Protektataj teritorioj == Saluton, renkontiĝis ĉi tie du nomoj por la sama afero: Kategorio:Protektitaj areoj kaj Kategorio:Protektataj teritorioj. Kio estas laŭ via opinio pli ĝusta? Miaopinie areon povas havi folio de papero, sed la sama folio de papero ne povas havi teritorion. Ĉar oni protektas teritoriojn en landoj, la ĝusta estus Kategorio:Protektataj teritorioj (kun aldono de lando ks.) La dua afero estas - ĉu protektita aŭ protektata rilate al kategorioj. Miaopinie la teritorioj estas protektataj senĉese aŭ daŭre ekde la protekto, do devus esti uzita vorto protektata anstataŭ protektita. Kion vi pensas? Dankon por via opinio. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:05, 5 dec. 2019 (UTC) :Intertempe estiĝis diskuto pri tio en [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj#Kategorio:Protektitaj_areoj|Alinomendaj artikoloj]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:25, 5 dec. 2019 (UTC) ::Saluton, mi ne estas sperta Esperantisto. Vi estas multe pli sperta. Bonvolu demandi aliajn. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:22, 6 dec. 2019 (UTC) Saluton, ĉu vi povus helpi perrobote alinomi pagojn, kategoriojn kaj subkategoriojn [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj#Kategorio:Protektitaj_areoj|en tiu ĉi afero]]? [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 14:19, 7 dec. 2019 (UTC) :Jes, mi faros tion. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:47, 7 dec. 2019 (UTC) ::Protektita areo, Protektata teritorio fariĝu do Protektejoj. Variaĵoj kiel Natura protektata teritorio estu Naturprotektejo ks. kun aldono pri lando, regiono, distrikto ktp. Vd. ekz. [[:Kategorio:Protektitaj areoj en Ĉeĥio]], [[:Kategorio:Protektataj teritorioj en Ĉeĥio]] aŭ [[:Kategorio:Protektitaj areoj laŭ landoj]], kvankam mi persone preferas kunigon Protektataj teritorioj ol Protektejoj. La kunigo Protektataj teritorioj estas pli komprenebla. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:19, 7 dec. 2019 (UTC) :::*"Kategorio:Protektitaj areoj ..." &rarr; "Kategorio:Protektejoj ..." :::* "Kategorio:Protektataj teritorioj ..." &rarr; "Kategorio:Protektejoj ..." :::* "Kategorio:Naturaj protektataj teritorioj ..." &rarr; "Kategorio:Naturprotektejoj ..." - Bonvolu sendi al mi ekzemplon. Mi vidas neniun "Natura protektata teritorio". --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:32, 7 dec. 2019 (UTC) Okazis malgranda ŝanĝo. Ni lasu kunigon Protektitaj areoj ... en la kategorioj. Ŝanĝendaj do estos nur kunigoj Protektataj teritorioj ... en la kategorioj. Mi iom serĉis: Ĉeĥe chráněné území, slovake:chránené územia, ceteraj lingvoj: protected area aŭ áreas, germane: Naturschutzgebiet = naturrezervejoj, ruse:Охраняемые природные территории = Protektitaj naturaj teritorioj. Videblas, ke la slavaj lingvoj uzas vorton teritorio, la ceteraj areo. :::*"Kategorio:Protektitaj areoj ..." &rarr; restos senŝanĝe :::* "Kategorio:Protektataj teritorioj ..." &rarr; "Protektitaj areoj ..." :::* "Kategorio:Naturaj protektataj teritorioj ..." &rarr; "Kategorio:Naturaj protektitaj areoj ..." "Natura protektata teritorio" en kategorio ne estas, estas eble nur [[Protektata pejzaĝa regiono Poodří]], kio estu Protektita pejzaĝa regiono Poodří laŭ la ĉeĥa Chráněná krajinná oblast. Almenaŭ ŝanĝendaj estos malpli da paĝoj, el kio rezultas, ke ankaŭ forigendaj estos malpli da paĝoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 20:20, 7 dec. 2019 (UTC) :Eble ĝi estas farita. Ĉu "Naturaj memorindaĵoj" kaj "Naturmonumentoj" estas samaj? Vidu [[:Kategorio:Naturmonumentoj]] kaj [[:Kategorio:Naturaj memorindaĵoj en Ĉeĥio]] --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 22:01, 7 dec. 2019 (UTC) == Librejoj - Bibliotekoj == Saluton, vi kreis plurajn kategoriojn pri Librejoj, ekz. [[:Kategorio:Librejoj en Eŭropo]]. Ĉu vi povus perrobote alinomi ilin kaj unuecigi ilin kun rilataj artikoloj en [[:Kategorio:Bibliotekoj]] (kun alternativaj aldonaĵoj). Librejo estas vendejo de libroj kaj en tiuj ĉi kategorioj videble ne temas pri librovendejoj. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:32, 6 dec. 2019 (UTC) :Librejo estas ĉeĥe ''knihkupectví'', dume biblioteko estas ''knihovna'' ''(veřejná)'' kaj ''knihovna'' povas esti ankaŭ nomita libroŝranko, se temas pri meblo, kien oni enmetas hejme librojn. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:37, 6 dec. 2019 (UTC) :{{Farita}} - Jes, Bibliotekoj estas pli bona. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 21:04, 6 dec. 2019 (UTC) == Kategorio:Flughavenoj laŭ landoj == Saluton, ĉu vi povus unuecigi perrobote subkategorion en [[:Kategorio:Flughavenoj laŭ landoj]] al formo kun "en landoj"? Kelkaj estas kun "de lando" kaj kelkaj kun "en lando". Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:29, 21 dec. 2019 (UTC) :Eble menciidaj estas ankaŭ aliaj subkategorioj por alinomado en kategorioj: [[:Kategorio:Flughavenoj de Eŭropo]] kaj [[:Kategorio:Flughavenoj laŭ kontinentoj]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:34, 21 dec. 2019 (UTC) ::Modelo povas esti nomo de kategorio [[:Kategorio:Flughavenoj en Armenio]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:37, 21 dec. 2019 (UTC) :{{Farita}}--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:33, 22 dec. 2019 (UTC) == Commonscat linio == Dankon por korekto de ŝablono Commonscat linio, kiu aperigis malĝustajn aliajn ŝablonojn en Metakategorioj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:18, 23 dec. 2019 (UTC) ==Serpento== Saluton. [[Serpentoj]] estas unu el la mil havendaj artikoloj. Laŭ la koncerna paĝo ne mankas artikolo, estas ĝuste 1000. Kvankam ja en iu statistiko mi vidis, ke mankas unu--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:14, 7 jan. 2020 (UTC) :Saluton, vi vidas ĝuste 1000 artikolojn, ĉar ŝablono {{Ŝ|Havenda artikolo}} estas malĝuste en artikolo [[Serpentoj]]. Nun mi devas forigi ĝin. La esencaĵo estas, ke Esperanto ne havas ĝustan artikolon ĉi tie: https://www.wikidata.org/wiki/Q2102 , ĉar artikolo [[Serpentoj]] devas esti nove ĉi tie: https://www.wikidata.org/wiki/Q25537662 . Nur iu artikolo en Q2102 povas esti "Havenda artikolo". --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 21:53, 7 jan. 2020 (UTC) :Saluton. Denove en la Listo de havendaj artikoloj estas enkalkulataj nur 998. Mi supozas, ke iu erare forigis la markilon de du. Tio evidente malbonigas la poentajn rezultojn. Ĉefe se temas pri ampleksaj artikoloj. Ĉu oni devus pripensi bloki tiujn artikolojn kaj rezervi ilin al iu kategorio de vikipediistoj?.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:25, 20 mar. 2020 (UTC) ::Saluton, dankon por atentigo. Mi ĝisdatigis liston, ĉar multaj artikoloj havas novan nomon. Poste mi trovis problemon ĉi tie: [[Traduko]] ({{u|Alifono}} redaktis ĝin kaj nun korektetis ĝin). Tamen la mankanta ŝablono {{Ŝ|Havenda artikolo}} ne estas problemo, ĉar la plej grava afero estas https://www.wikidata.org/wiki/Q7553#P5008. Tio estas la reala fonto por poentoj. La dua artikolo estas la malnova afero pri serpentoj (https://www.wikidata.org/wiki/Q25537662 kaj https://www.wikidata.org/wiki/Q2102 ).--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 07:46, 20 mar. 2020 (UTC) == Alinomigo de kategorio == Saluton, ĉu vi trovos tempon por alinomi perrobote [[:Kategorio:Postvivintaj en naziaj koncentrejoj|Kategorion:Postvivintaj en naziaj koncentrejoj]] al [[:Kategorio:Postvivintoj en naziaj koncentrejoj]] same kiel estas tiel nomitaj ties subkategorioj kaj [[:Kategorio:Postvivintoj]]? Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 18:03, 7 apr. 2020 (UTC) :{{Farita}}--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 05:42, 8 apr. 2020 (UTC) ==Kresko de la Vikipedio en Esperanto== Dankon pro la informo. Ja iel tio estas rezulto de la pandemio ĉar mi devis resti la tutan tempon hejme dum semajnoj kaj dediĉis energion al plialtigo de la plej malalta kategorio. Nun celo estus malplialtigi tiun sub cent. Tamen restas multaj artikoloj pri sciencoj en kiuj mi ne kuraĝas eniri. Foje mi petas kontribuon de fakuloj prie kaj kelkaj ja reagis kaj kontribuis. Krome ĉu vi povos solvi la problemon de la mankanta artikolo numero mila? Fakte kio okazas?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:27, 7 apr. 2020 (UTC) :Saluton, nun mi ligis artikolon [[Serpentoj]] kun alia Vikidatumoj‑ero. Sed mi supozas, ke iu malfaros ĉi tion, ĉar Vikidatumoj bezonas du simalajn artikolojn, unua pri preciza taksono, dua pri ĝenerala speco de reptilio. Mi ne komprenas tion klare. Multaj Vikipedioj havas saman problemon.--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:03, 9 apr. 2020 (UTC) == Kategorio:Personoj de tridekjara milito == Saluton, estas ĉi tie [[:Kategorio:Personoj de tridekjara milito]], sed devus esti [[:Kategorio:Personecoj de tridekjara milito]], ĉar ili iel eminentiĝis. Komparu la ĉeĥajn vortojn osoba kaj osobnost kaj komparu kun [[:cs:Kategorie:Osobnosti třicetileté války]]. Ĉu vi povus perrobote alinomi la kategorion kaj rilatajn paĝojn? Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:52, 19 apr. 2020 (UTC) :Saluton, vidu ankaŭ [[:Kategorio:Personoj de la Tridekjara Milito‎]]. Ĉu ''...de tridekjara milito'' aŭ ''...de la Tridekjara Milito‎''?--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:56, 19 apr. 2020 (UTC) ::{{por}} [[:Kategorio:Personoj de la Tridekjara Milito‎]] ::{{kontraŭ}} [[:Kategorio:Personoj de tridekjara milito‎]] ::{{kontraŭ}} [[:Kategorio:Personecoj de tridekjara milito‎]] ::Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:10, 19 apr. 2020 (UTC) :::Kial ''Milito'' estas kun la granda M? Artikolo [[Tridekjara milito]] ne estas kun la granda M.--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:17, 19 apr. 2020 (UTC) Estas ĉi tie vere strangaj manieroj pri nomigo de kategorioj. Ŝajnas, ke multaj manieroj devenas el la angla, kie oni skribas preskaŭ ĉiun vorton per majuskloj. En la tekstoj de paĝoj oni skribas ekz. bal bla bla en la dua mondmilito (oni ne skribas ... en la Dua Mondmilito aŭ ... en la Dua mondmilito), kial do devus esti skribita bla bla bla en la Tridekjara milito? Aŭ eĉ Tridekjara Milito? Ĉiu ja scias, pri kio temas. Eĉ en kategorioj. Mi do opinias, ke ia diskuto de du kontraŭaj voĉoj estas ĝusta. Logike la kategorio do devus esti nomita [[:Kategorio:Personecoj de tridekjara milito]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:50, 19 apr. 2020 (UTC) Estas diskuteble, ĉu uzi majuskan "T" en tridekjara, do Tridekjara milito. Tio signifus, ke la milito estas nomita Tridekjara milito, sed ĉar estis dum la homa historio nur unu milito, kiu daŭris tridek jarojn, ĉiu komprenos, ke la tridekjara milito estis milito, kiu okazis en la jaroj 1618–1648. Ĉu vi rimarkis? Mi uzis minusklojn en la antaŭa teksto "tridekjara milito". Eble la kategorio povus nomiĝis [[:Kategorio:Personecoj de la tridekjara milito]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 11:02, 19 apr. 2020 (UTC) == YMCA de Hong Kong kristana Altlerneja‎ == Saluton, LiMr. :-) Ĉu eble via roboto kapablas transpreni "title"-atributojn de ŝablonoj ĉe komplete sama url-adreso el ligita alilingva artikolo al ĉi-vikiaj "titolo"-atributoj de referencaj ŝablonoj? Temas pri la artikolo [[YMCA de Hong Kong kristana Altlerneja‎]]. Estas tiom multege da referencoj, ke eĉ mi ankoraŭ ne kuraĝis ion ripari tie. Novulo kreis la artikolon, sed ĉe ĉiuj referencoj ial forgesis la devigan parametron "titolo", kvankam eĉ aperas erarmesaĝo pri tio. Eble li ja nenion komprenas. La artikola teksto ja eĉ aspektas kiel aŭtomata tradukaĵo. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 16:43, 6 maj. 2020 (UTC) :Saluton, tia roboto estus malfacila. Kiom da paĝoj havas tiun problemon?--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:53, 6 maj. 2020 (UTC) == Kategorio:Distriktoj de Silezia provinco == Saluton, ĉu vi povus alinomi [[:Kategorio:Distriktoj de Silezia provinco]] al [[:Kategorio:Distriktoj en Silezia provinco]] kun la paĝoj? Mi jam ne povas, ĉar necesas administran forigon de unu kategorio. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 18:38, 9 maj. 2020 (UTC) :Saluton, ĉu vere? Aliaj kategorioj ĉi tie [[:Kategorio:Distriktoj de Pollando]] preferas "de" antaŭ "en".--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:59, 9 maj. 2020 (UTC) ::Mi sekvis multajn kategoriojn, kie estas "en" anstataŭ "de". La subjektoj situas "en" tutaĵo, ne "de" (ekster) la tutaĵo. Ĉu estus do super la "fortoj de roboto" alinomi ankaŭ ceterajn kategoriojn kaj ŝanĝi "de" kun "en"? Se jes, lasu tiel kaj do mi petas forigi [[:Kategorio:Distriktoj en Silezia provinco|tiun ĉi kategorion]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 19:05, 9 maj. 2020 (UTC) :::Unu ekzemplo: Ambasadorejoj de Ĉeĥio (te. kie Ĉeĥio havas ambasadoron en aliaj landoj, do ekz. En Germanio estas ambasadorejo de Ĉeĥio) situas ekster Ĉeĥio, ambasadorejoj en Ĉeĥio (te. kie aliaj landoj havas sian ambasadoron, Ambasadorejo de Germanio estas ankaŭ en Ĉeĥio) situas en Ĉeĥio. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 19:12, 9 maj. 2020 (UTC) :Morgaŭ mi alinomos ĉiujn kategoriojn en [[:Kategorio:Distriktoj de Pollando]].--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 19:21, 9 maj. 2020 (UTC) :{{Farita}}--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:21, 10 maj. 2020 (UTC) == sidejunuoj -- > setlejunuoj == Saluton LiMr, ĉu vi povus perrobote ŝanĝi vortojn "sidejunuoj" je "setlejunuoj" en ĉiuj ŝablonoj Geokesto, kiuj estas ĉe ĉeĥaj urboj kaj ĉeĥaj municipoj, tie, kie la ŝablono estas uzita? Tio rilatas al parametro Libera sube en la ŝablonoj. [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Chot%C4%9Bbuz&type=revision&diff=6976099&oldid=6975463 Jen ekzemplo]. Ie mi ankaŭ skribis tion kiel "sidej-unuoj", kio estas ankaŭ ŝanĝenda je "setlejunuoj". Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 19:09, 9 jun. 2020 (UTC) :Saluton! Ĉu la vorto "sidejunuo" ekster geokesto estas bona aŭ malbona?--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 19:27, 9 jun. 2020 (UTC) ::Saluton, mi volas nur ŝanĝi tiujn vortojn en la paĝoj pri urboj, municipoj kaj kampurboj en Ĉeĥio. Ili aperas nur en la ŝablono Geokesto (lando Ĉeĥio) ene de la paĝoj. Mi aldonis ilin nenien aliloken. "Baza setlejunuo" devas respondi al [[:cs:Základní sídelní jednotka]], kie "sídelní" certe rilatas al setlejo (setleja), ne al sidejo (sideja). Se mi memoras bone, foje mi komencis uzi kategorion "sidejoj en Ĉeĥio" rilate al urboj kaj municipoj, sed tio estis malĝusta (mi tradukis "sídlo" kiel "sidejo", kio estas ankaŭ ĝusta) kaj tiam poste mi ŝanĝin ĉion al "setlejoj en Ĉeĥio", kie estas "sídlo" en signifo "setlejo". Restis nun en la paĝoj teksto en ŝablonoj "Bazaj sidejunuoj", kio devas esti "Bazaj setlejunuoj". Ĉu vi havas la saman opinion? [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 15:22, 10 jun. 2020 (UTC) :::{{Farita}} - Mi havas la saman opinion pri sidejunuoj kaj setlejunuoj. Sed kio estas la diferenco inter setlejo kaj loĝloko? --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:58, 13 jun. 2020 (UTC) Saluton kaj dankon, mi uzis la ĉeĥan vorton "sídla", kio estas "[[setlejo]]j", sed "loĝloko" povas signifi ankaŭ ekz. "loĝejo", ĉeĥe "byt, obydlí". Tio estas ankaŭ "loko, kie oni loĝas". Ĉu [[unufamilia loĝejo|unufamilia loĝejo (ĝuste devus esti "unufamilia domo")]] estas loĝloko? Certe jes. Ĉu paneldomo estas loĝloko? Certe jes. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:16, 13 jun. 2020 (UTC) :Ankoraŭ unu noto: En la ĉeĥa oni ankaŭ uzas kutiman frazon "V jakém městě bydlíš?" Neužívá se "V jakém sídle bydlíš?" kaj malgraŭ tio oni uzas en la enciklopedio vorton "sídlo" en signifo "město, obec, vesnice, městys", "osada". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:24, 13 jun. 2020 (UTC) == Ordigilo == Estimata {{u|LiMr}}! Mi vidis vian redakton [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Jozefo_Karolo_de_Habsburgo-Loreno&curid=424715&diff=6990664&oldid=6536606], kie vi forigis ordigilojn. Tamen la ordigiloj estis tute intencaj. En tiuj kategorioj, ĉiuj membroj havas la saman familian nomon, tial la ordigo estas laŭ la personaj nomoj. Tio ĝenerale validas en ĉiuj kategorioj pri familioj kaj dinastioj: pli utilas ordigo laŭ la personaj nomoj ol laŭ la (ĉiam sama) familia nomo. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:01, 3 jul. 2020 (UTC) :Saluton, mi komprenas. Tio estis vere mia eraro. Dankon. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:53, 5 jul. 2020 (UTC) == Kategorio mortintoj ktp == Estimata {{u|LiMr}}! Mi vidis novan kategoriojn Mortintoj, naskiĝintoj en Koŝice ktp. Bonvolu ne etendiĝu al iama hungara urbo Kassa al tiamaj hungaraj personoj. Ekzemple [[Ferenc Szálasi]] estis hungara milita krimulo, kiu naskiĝis en Kassa. Necesas nova kategorio, kiuj vivis en [[Hungara reĝlando]]. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:59, 5 jul. 2020 (UTC) :Saluton! Jes, mi kreis [[:Kategorio:Naskiĝintoj en Košice]]. Sed mi ne tuŝis la artikolojn. La artikoloj akiras ĉi tiun kategorion aŭtomate per iu ŝablono aŭ informkesto. Sed mi pensas, ke ĉio estas bone. Kutime oni uzas nur la plej novajn nomojn de urboj en iaj kategorioj. Oni ne uzas ekz. kaj [[:Kategorio:Konstruaĵoj en Košice]] kaj [[:Kategorio:Konstruaĵoj en Kassa]] kaj [[:Kategorio:Konstruaĵoj en Kaschau]]. (Ĉar estas nur unu urbo en https://www.wikidata.org/wiki/Q25409.) --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:40, 6 jul. 2020 (UTC) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:en:Azerbaijani literature]] in Esperanto Wikipedia? Yours sincerely, [[Uzanto:Karalainza|Karalainza]] ([[Uzanto-Diskuto:Karalainza|diskuto]]) 22:10, 5 aŭg. 2020 (UTC) == We sent you an e-mail == Hello {{PAGENAME}}, Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled "The Community Insights survey is coming!". If you have questions, email surveys@wikimedia.org. You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]]. [[Uzanto:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Uzanto-Diskuto:MediaWiki message delivery|diskuto]]) 18:48, 25 sep. 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&oldid=20479295 --> ==Listo de havendaj artikoloj== Saluton kaj dankon pro regula ĝisdatigo de la Listo de havendaj artikoloj, kie ni iom post iom progresas. Mi ne scias ĉu vi konstatis, ke iam estis milo da artikoloj, poste 999 kaj nun nur 998. Kiel oni perdas artikolojn? Ĉu iu forigas la markilojn? Tiel eble indus protekti tiujn artikolojn. Ĉu ŝanĝiĝis la liston de artikoloj? Iam ni multe perdis pro la forigo el la listo de la artikolo [[Esperanto]]. Ĉu vi povas trovi la du mankantajn artikolojn? Mi tute ne scipovas, sed vi scias, ke mi multe faras tion kion mi povas fari por tiu afero. Certe la realdono de tiuj du plibonigus nian lokon en la statistiko.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:18, 8 okt. 2020 (UTC) :Saluton, mi eksciis multe pri havendaj artikoloj. Unue, ŝablono {{ŝ|havenda artikolo}} ne estas grava por oficialaj rezultoj ĉi tie: https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_sample_of_articles Tio estas nur informo por esparantaj uzantoj, kiuj legas aŭ redaktas artikolojn. Kaj jes, oni ŝanĝiĝis la liston de artikoloj, sed nur kelkfoje: https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_articles_every_Wikipedia_should_have La lasta ŝanĝo estas, ke oni forigis artikolon [[Sorgo]] el la listo kaj aldonis [[Sorghum bicolor]]. Pro tio mi mem forigis na ŝablonon el la artikolo [[Sorgo]]. Sed tio ne estas facila situacio ĉar oni ankoraŭ ne akceptis la ŝanĝon https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have. Do, mi nun malfaris la forigon de ŝablono {{ŝ|havenda artikolo}} kaj mi atendos. Do, nun ni havas 999 havendajn artikolojn. La lasta artikolo havas alian kialon. Ĉiuj oficialaj havendaj artikoloj devas havi sian Vikidatumoj‑eron. Ĉi tie estas oficiala informo, ĉu artikolo estas havenda aŭ ne. Antaŭ nelonge okazis, ke oni pensas, ke nia artikolo [[Urbo]] ne estas havenda https://www.wikidata.org/wiki/Q515, sed nur https://www.wikidata.org/wiki/Q7930989. Pro tio oni lokis la artikolon. Mi ne scias kialon, mi ne vidas diferencon. Mi ne scias ... ĉu mi malfaru ĝin? Sed nun la artikolo [[Urbo]] ne estas oficiale la havenda artikolo. Vidu: https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_sample_of_articles/Absent_Articles#eo_Esperanto. Ĉu vi memoris artikolojn pri Serpentoj (https://www.wikidata.org/wiki/Q25537662 kaj https://www.wikidata.org/wiki/Q2102)? Tio estis simila problemo. Teknike mi povas redoni ĝin, sed mi ne scias, ĉu ĝi pravas. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:44, 10 okt. 2020 (UTC) ::Dankon pro la klarigoj. Fakte mi ne estas sufiĉe lerta por kompreni la teknikaĵon. Mi komprenis nur, ke kelkaj anglalingvaj vikipediistoj estas fuŝuloj pro tiom da ŝanĝoj, plej ofte ne esencaj, due oni devas marki unu artikolon. Vi diris, ke estas 999. Plej verŝajne temas pri [[Serpentoj]]. Sed vi plutenis la markilon havenda en [[Sorgo]], ĉu ĝis la kreo de la specio?, kaj en [[Urbo]], ĉu ĝis definitiva klarigo? Ĉiuokaze mia kalkulo estas en la tabelo 74 + 498 + 426 = 998 (eble jam ne valida sumo), ĉar en la apartaj listoj 74 + 497 + 428 = 999.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:02, 10 okt. 2020 (UTC) :::Iuj numeroj estas nur rapidaj taksoj aŭ estas malfruigitaj (horoj, eĉ tagoj) aŭ oni ne povas uzi la saman kalkulon. Do mi devas atendi, se mi volas vidi pli precizajn numerojn. Aŭ mi devas esplori ĉiujn necertajn artikoljn. Estas bone esplori tiajn artikolojn iam kaj iam: * '''Serpentoj''' - Oni decidis, ke nia artikolo [[Serpentoj]] ne estas ĝeneralige pri serpentoj (la havenda artikolo) https://www.wikidata.org/wiki/Q2102, sed pri taksono https://www.wikidata.org/wiki/Q25537662. Mi malfaris ilian ŝanĝon, kvankam mi pensas, ke oni pravas. Mi aldonos la ŝablonon {{ŝ|havenda artikolo}} kaj tio estos stato kiel antaŭ jaro. * '''Urbo''' - Preskaŭ same. Oni decidis, ke nia artikolo ne estas havenda artikolo pri https://www.wikidata.org/wiki/Q515, sed pri https://www.wikidata.org/wiki/Q7930989. Mi provos malfari staton kiel antaŭ nelonge. * '''Sorgo''' - Alia kialo, oni ankoraŭ ne decidis, ĉu la havenda artikolo estu [[Sorgo]] aŭ [[Sorghum bicolor]]. La nuna stato estas bona, sed mi pensas, ke iam oni ŝanĝos tion. :::Eble iu decidos, ke io estas malĝusta. Nun ni atendos. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:20, 11 okt. 2020 (UTC) :Kurioze ke https://www.wikidata.org/wiki/Q7930989 pri urbo ne ekzistas en la angla. Mi, malicpensulo, vidas strangajn manovrojn en la havendaj artikoloj. Nu, mi al miaj taskoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:00, 14 okt. 2020 (UTC) == Dankon pro kategoriigi == LiMr mi dankas vin pro la amasa kategoriigo de miaj landaj artikoloj sub la kategorioj:Esperanto en 1979...ks. Daŭrigu tiel! [[Dosiero:Flag_of_Esperanto.svg|15px]] {{Verda|'''[[Uzanto:JabieroKubo|JabieroKubo]] ([[Uzanto-Diskuto:JabieroKubo|diskuto]]) 05:38, 30 okt. 2020 (UTC)'''}} == Kategorio:Kategorioj en Ĉeĥio laŭ municipoj == Saluton LiMr, mi volas demandi vin, ĉu eblus aldoni perrobote [[:Kategorio:Kategorioj en Ĉeĥio laŭ municipoj|tiun ĉi kategorion]] en ĉiuj kategorioj pri ĉeĥaj urboj, municipoj kaj kampurboj, kiuj estas dum ĉi tie kreitaj? Komparu kun la rilata ĉeĥa kategorio. Mi aldonis permane nun kategoriojn pri municipoj en Regiono Karlovy Vary. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 15:44, 15 nov. 2020 (UTC) :{{Farita}}--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 22:43, 15 nov. 2020 (UTC) ::Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:03, 16 nov. 2020 (UTC) ==Listo de havendaj artikoloj== Saluton. Normale vi regule ĝisdatigas la paĝon en la unua duono de la monato. Ĉu vi povas fari tion por novembro? Dankegon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:47, 17 nov. 2020 (UTC) :Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:45, 17 nov. 2020 (UTC) :: {{Farita}} - Saluton, dankon por atentigo. Kaj denove dankon por via laboro pri havendaj artikoloj. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:20, 17 nov. 2020 (UTC) ==Alinomado== Saluton! Bonvolu alinomi en [[Ĉeĥlingva Vikipedio]] la eraran Resző Szabó [https://cs.wikipedia.org/wiki/Resz%C5%91_Szab%C3%B3] al la ĝusta [[Rezső Szabó]]!--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 10:30, 19 nov. 2020 (UTC) : {{Farita}} ... kaj aliajn tajperarojn de ĉi tiu nomo en Ĉeĥlingva Vikipedio. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:29, 19 nov. 2020 (UTC) == Filmmuziko -> filma muziko == Saluton LiMr, ĉu vi povu alinomi [[:Kategorio:Ĉeĥaj komponistoj de filmmuziko|Kategorion:Ĉeĥaj komponistoj de filmmuziko]]? La vortokunigo "filmmuziko" estas terura por prononci. Pli bona estus "filma muziko". Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 14:41, 3 jan. 2021 (UTC) : Saluton, jes, hodiaŭ aŭ morgaŭ mi alinomos [[:Kategorio:Komponistoj de filmmuziko]] &rarr; [[:Kategorio:Komponistoj de filma muziko]] kaj subkategoriojn. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 14:51, 3 jan. 2021 (UTC) ::Mi intertempe metis proponon por alinomi en [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj#Filmmuziko_-->_filma_muziko|tien]], ĉar mi tuj ne rimarkis, ke ekzistas pluraj tiel nomitaj kategorioj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 15:35, 3 jan. 2021 (UTC) :{{Farita}} - Laŭ la [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj#Filmmuziko_-->_filma_muziko_-->_filmomuziko|diskuto]] la nova nomo estas [[:Kategorio:Komponistoj de filmomuziko]]. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:58, 6 jan. 2021 (UTC) ==Listo de havendaj artikoloj== Saluton. Ĉu vi povos ĝisdatigi la paĝon? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:51, 16 jan. 2021 (UTC) :{{Farita}} - Denove bonega [[Vikipedio:Listo de havendaj artikoloj#Kresko de la Vikipedio en Esperanto|kreskorango]]! Dankon. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:41, 17 jan. 2021 (UTC) ::Jes, bona atingo. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:22, 17 jan. 2021 (UTC) :Tamen estas bezonata plialtigo de la malpli ampleksaj artikoloj (mal pli ol 10 kB) kiuj temas grandparte pri sciencoj, en kiuj mi malfakas. Se vi konas iun kiu povus kunlabori tiukadre, almenaŭ por kelkaj malmultaj artikoloj, tio ege helpus. Fakte estas strategio por tio, ekzemple kopii bibliografion, bildojn, traduki la plej facilajn partojn ktp. Mi jam (kaj ĉiam) klopodas altiri kunlaborantojn tiukadre.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:27, 17 jan. 2021 (UTC) :Alia afero, pri la mankanta artikolo. Laŭ tiu lasta tabelo kio mankas en la esperantlingva milo da artikolo estas Sorghum bicolor, sed nun estas markita kiel havenda artikolo [[Sorgo]]; ĉu tio signifas, ke Sorgo devus esti malmarkita kiel havenda, kaj tiel mankos al ni duopo?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:07, 18 jan. 2021 (UTC) ::Saluton, nun mi kreis ĝermeton pri la mankanta [[Sorghum bicolor]]. Ankaŭ mi ĝisdatigis ĉion pri listo de havendaj artikoloj. Mi esperas, ke ni ne vidos venontmonate mankantan artikolon en la listo. Ĉu vi povus larĝigi la artikolon [[Sorghum bicolor]]? --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:48, 21 jan. 2021 (UTC) :Dankon pro la ĝisdatigo. Jes, baldaŭ mi okupiĝos pri [[Sorghum bicolor]]. Tamen ankoraŭ mankas unu artikolo, ĉar nia totalo estas 999.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:54, 21 jan. 2021 (UTC) ::Mi malkovris mankantan ŝablonon en artikolo [[Persa lingvo]]. Ankaŭ mi devis ŝanĝi havendan artikolon [[Sekalo]] &rarr; [[Cereala sekalo]]. Tial artikolo [[Cereala sekalo]] ankaŭ bezonas plibonigon.--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:51, 23 jan. 2021 (UTC) :::Mi serĉis la foriginton de la markilo en [[Persa lingvo]] kaj sendis mesaĝon por ke li ne ripetu, plej verŝajne, sian senintencan misfaron. Feliĉe tiu estas ampleksa artikolo, do ni rekuperis poentojn. Kaj nun havas la tutan milon. Dankon. Krome mi jam pliampleksigis la sorgon kaj la sekalon, parte el materialo de la respektiva genra artikolo, kie ŝajne oni metis tion por pliampleksigi tiujn, kaj parte el materialo specifa pri la specio. Nun ambaŭ estas en la meza kategorio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:41, 23 jan. 2021 (UTC) == Kategorio:Distriktoj en Malsupra Silezio == Saluton LiMr, ĉu vi povis perrobote alinomi kategorion [[:Kategorio:Distriktoj en Malsupra Silezio]] al [[:Kategorio:Distriktoj en Malsuprasilezia provinco]]. Temas pri provinco de Pollando, ne pri parto de Silezio. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:37, 23 jan. 2021 (UTC) ==Listo de havendaj artikoloj== Dankon pro la ĝisdatigo. Kiel vi povas vidi, tiu afero progresas. Ĉifoje ni rompis tri rekordojn. Por la unua fojo la Longaj artikoloj estas la plej multnombra kategorio. Due, por la unua fojo la Averaĝa grando estas pli ol 30 000, tio signifas, ke se la totala enhavo estus egalece distribuita, la tuta milo da artikoloj estus Longaj artikoloj. Amike.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:01, 7 feb. 2021 (UTC) :Jes, vi pravas. Mi ne rimarkis tion. Ni havas tiajn rekordojn ĉefe pro vi :) --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:31, 8 feb. 2021 (UTC) == Akvaj rezervujoj en Ĉeĥio == Saluton LiMr, vi duobligis kategorion, kiu ĉi tie jam estas. [[:Kategorio:Akvorezervujoj en Ĉeĥio]] --> [[:Kategorio:Akvaj rezervujoj en Ĉeĥio]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:08, 14 feb. 2021 (UTC) :Jes, mi rimarkis tion. Multaj artikoloj estis en kaj [[:Kategorio:Akvorezervujoj]] kaj ''Kategorio:Akvaj rezervujoj en distrikto xxx'', sed ''Kategorio:Akvaj rezervujoj en distrikto xxx'' ne estas subkategorio de [[:Kategorio:Akvorezervujoj]]. Mi riparos tion. Mi pensas, ke estas konfuzo pri vortoj ''Akva rezervujo'', ''Akvorezervujo'', ''Valbaraĵo'', ''Rezervujo'', ''Baraĵlagoj'', ''Akvobaraĵo'', ''Valbaraĵa rezervujo'' kaj eble aliaj. Ĉu vi povus rigardi tion poste? Mi ne komprenas tiajn esperantajn detalojn. Dankon. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:25, 14 feb. 2021 (UTC) ::Akva rezervujo estas la sama kiel akvorezervujo. Ekz.: [[:Kategorio:Akvorezervujoj]] estas nun sen intervikiaj ligiloj. Estas nur [[:Kategorio:Rezervujoj en Eŭropo]] kun intervikioj. Eble indus reordigi tiajn kategoriojn. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:35, 14 feb. 2021 (UTC) :::Rezervujo estas ĉeĥe "nádrž", kiu nepre ne devas esti por akvo. Tiaj rezervujoj povas esti ankaŭ por benzino, nafto... Do, mi pensas, ke "rezervujo" estas tro ĝenerala kategorio. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:38, 14 feb. 2021 (UTC) ::::Eble indus krei kategorion [[:Kategorio:Akvaj rezervujoj laŭ landoj]] --> [[:Kategorio:Akvaj rezervujoj en Eŭropo]] --> [[:Kategorio:Akvaj rezervujoj]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:52, 14 feb. 2021 (UTC) Vidu ek.: [[:cs:Kategorie:Vodní nádrže v Česku]] kaj [[:cs:Kategorie:Vodní nádrže]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:02, 14 feb. 2021 (UTC) :Sed laŭ vikidatumoj [[:Kategorio:Rezervujoj en Eŭropo]] estas [[:cs:Kategorie:Přehradní nádrže v Evropě]], sed ne sub la [[:cs:Kategorie:Vodní nádrže]]. Kaj kio estas ''baraĵlago''? Tio estus subkategorio de [[:Kategorio:Akvaj rezervujoj]], ĉu ne? Sed nuntempe estas inverse. Kaj lagoj estas en Esperanta vikipedio super [[:Kategorio:Baraĵlagoj]], sed en ĉeĥa vikipedio estas separate. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:30, 14 feb. 2021 (UTC) :Nun ĉio estas pli bona laŭ mi. Mankas nur kelkaj akvaj rezervujoj en Rusio kaj ripari vikidatumojn. Mi faros tion poste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 11:42, 14 feb. 2021 (UTC) ::Bone. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 11:59, 14 feb. 2021 (UTC) == Havenda trofeo == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Goldenwiki.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''La "havenda" trofeo''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Gratulon pro via laboro en [[Vikipedio:Listo de havendaj artikoloj]]! [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 08:50, 5 mar. 2021 (UTC) |} == Mortintoj kaj Naskiĝintoj == Estimata {{u|LiMr}}! Bonvolu vidi mian rimarkigon: [[Vikipedio:Diskutejo/Diversejo#Mortintoj kaj Naski%C4%9Dintoj]] Ĉu vi povus programi vian roboton ke ĝi trovu kaj forprenu sensencajn referencojn kiel tiun en [[:Kategorio:Mortintoj en akcidentoj]] al {{Rilataj kategorioj|Naskiĝintoj en akcidentoj}} k.t.p.? Antaŭdankon! Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:34, 9 mar. 2021 (UTC) :{{Farita}} - Dankon por la atentigo. Mi forigis la komentojn kaj reĝustigis la roboton. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:57, 9 mar. 2021 (UTC) ::Tre bone, dankon! - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:41, 10 mar. 2021 (UTC) == Kategorioj == Saluton, LiMr. Mi jam kelkfoje rimarkis, ke vi lastatempe amase ŝanĝas kategoriojn per via normala uzanto. Ĉu via roboto ne plu funkcias? Viaj multaj ŝanĝoj plenŝtopas la [[Specialaĵo:Lastaj ŝanĝoj|lastajn ŝanĝojn]], tiel ke malfacilas retrovi ŝanĝojn de aliaj uzantoj. :-( --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 15:39, 8 apr. 2021 (UTC) :Saluton, mi uzas kaj roboton kaj permanan laboron. Lastatempe roboto LiMrBot amase kreis multajn kategoriojn. Sed aldonado de tiuj kategorioj estas alia laboro. Mi rapide legas artikolon kaj aldonas ĝustajn kategoriojn. Tio estas permana laboro, do mi uzas normalan uzanton. Mi komprenas vian problemon. Nun mi laboros pli malrapide. Mi havas multajn planojn pri jaroj en vikipedio. Do poste eblas ke mi kreos novan roboton por aldonado de kategorioj laŭ vikidatumoj.--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:05, 8 apr. 2021 (UTC) == Vilaĝo --> Municipo == Saluton LiMr, mi aldonis al la ŝablono geokesto kategorion Municipo, kiu anstataŭigus kategorion Vilaĝo. Ĉu vi povus perrobote ŝanĝi en la ŝablono Geokesto vortojn vilaĝo (aŭ skribite Vilaĝo) al municipo? [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C3%ADl%C3%A1_Lhota&type=revision&diff=7158285&oldid=7063166 Jen kion mi celas] Temas nur pri municipoj en Ĉeĥio kaj Slovakio. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 15:36, 9 apr. 2021 (UTC) :Jes, mi faros tion semajnfine. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:08, 9 apr. 2021 (UTC) :Mi trovis kategorion [[:Kategorio:Vilaĝo kun ŝablono Geokesto]]. En ĉi tiu kategorio estas municipoj en kaj Ĉeĥio kaj Slovakio kaj aliaj landoj (ne tiom multe). Ĉu mi ŝanĝu artikolojn nur en Ĉeĥio kaj Slovakio aŭ ĉiujn (ankaŭ aliaj landoj)?--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 06:20, 10 apr. 2021 (UTC) ::Dume ŝanĝu nur en Ĉeĥio kaj Slovakio. Io restos en la kategorio:Vilaĝoj ... Oni povos tion poste korekti permane aŭ lasi tiel. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:37, 10 apr. 2021 (UTC) :::Kion mi celas plu: En Ĉeĥio estas vilaĝoj, kiuj estas partoj de iu municipo aŭ urbo, ili estas administrataj de ili. Nun tiuj vilaĝoj uzas ŝablonon "Municipa parto". Tie mi volas ŝanĝi "municipa parto" al "vilaĝo" en vilaĝoj de Ĉeĥio, sed mi ankoraŭ ne scias, kiel fari tion. Ĉu lasi la kolorojn la samaj, kiel ili estas nun, ĉu alinomi la nunan muunicipan parton al vilaĝo, nenecesan forigi por ebligi alinomigon (tion eble devus fari vi aŭ alia administranto), kaj poste forigi parton de ŝablono "municipa parto". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:58, 10 apr. 2021 (UTC) ::::Aŭ ĉu simple ŝanĝi en la ŝablonoj geokesto "municipa parto" al "vilaĝo" tiel same, kiel nun okaze de vilaĝo --> municipo. Ĉio rilate nur al vilaĝo en Ĉeĥio. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:04, 10 apr. 2021 (UTC) :::::Mia propra opinio: pri vilaĝoj en Ĉeĥio ŝanĝi la ŝablonoj geokesto "municipa parto" al "vilaĝo". Vilaĝoj kaj municipoj povas uzi la samajn kolorojn. Oftaj homoj ne diferencigas municipojn kaj vilaĝojn. Mi pensas ke la geokesto municipa parto estas ĉefe por partoj de urboj (ekzemple kvartaloj de Prago).--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:47, 11 apr. 2021 (UTC) :{{Farite}} - Ĉeĥio kaj Slovakio. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:47, 11 apr. 2021 (UTC) == Polaj urboj == Saluton LiMr, ĉu vi povus ŝanĝi kategorion ĉe [[:Kategorio:Urboj de Pollando laŭ alfabeto]] --> [[:Kategorio:Urboj en Pollando]]? Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 14:27, 1 maj. 2021 (UTC) :{{Farite}}--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:02, 1 maj. 2021 (UTC) == Ŝablono:Geokesto kaj Ŝablono:Mapligilo == Saluton, LiMr. Petr hodiaŭ atentigis min, ke en artikoloj kun la informkesto {{ŝ|geokesto}}, kies parametro <code>|notoj</code> enhavas la ŝablonon {{ŝ|mapligilo}}, la mapligila mapo ĉe multaj artikolo estas tro larĝa. Li jam korektis [[Prago]] kaj mi korektis [[Madrido]]. Ĉu via roboto povus aldoni la parametron <code>|frame-width=260</code> al "Mapligilo" ene de la informkesta parametro <code>|notoj=</code>? Mi kaj certe ankaŭ Petr tre ĝojus. Dankon {{rideto|:-)}} --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 18:54, 6 maj. 2021 (UTC)--[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 18:54, 6 maj. 2021 (UTC) :Saluton, tia laboro estas tre malfacila por mia roboto. Mi faris tion duonaŭtomate. Mi korektis kelkajn dekojn da paĝoj. Informu min, se vi trovos aliajn paĝojn. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:51, 7 maj. 2021 (UTC) ::Dankon pro via helpo, LiMr {{rideto|:-)}} --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 18:53, 7 maj. 2021 (UTC) == Graz == Saluton! Se vi klakas al [[Graz]], plej laste vi vidas: Graz en Vikivojaĝo (Turisma gvidilo). Ĉu via roboto povus fari la samon por hungaraj urboj (ĉirkaŭ 200)? Ili estas grupigita en perfekta aro, do la serĉado estas superflua. --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 07:34, 19 jun. 2021 (UTC) :Saluton, la ŝablono {{Ŝ|Projektoj}} mankas en la urboj, ĉu ne? Mia roboto povas fari tion facile. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:06, 19 jun. 2021 (UTC) :: Ili estas atingeblaj: [https://eo.wikivoyage.org/wiki/Uzanto:Crosstor]. :{{Farita}} - Mia roboto faris ankaŭ aliajn redaktetojn. Kelkaj artikoloj havis problemon, do mi korektis ilin permane. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:43, 20 jun. 2021 (UTC) :::Dankon! --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:20, 9 jul. 2021 (UTC) ==Listo de havendaj artikoloj== Saluton. Ĉu vi povos ĝisdatigi la paĝon? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 9 jul. 2021 (UTC) :{{Farita}} - La sekva granda paŝo. Post kelkaj monatoj ni atingos rangon 15! --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 14:58, 9 jul. 2021 (UTC) :Dankon. Mi iom propagandis pri la Etaj artikoloj, sed ŝajne malsukcese. Se neniu helpas, ĉiam estos 60. Tie mi jam ne povas fari plu. Mi sekvos per translokigo de Mezaj al Longaj kaj plibonigo de Longaj. Nun mi estas ĉe Mao.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:49, 9 jul. 2021 (UTC) == Mallokaj ŝablonoj - urĝa helpo bezonata nun! == Kara LiMr, antaŭ 3 monatoj vi subtenis la [[Vikipedio:Peto pri komento/Mallokaj ŝablonoj|proponon pri mallokaj ŝablonoj]]. Danke al tio nia komunumo havis pli grandan pezon en decidado! Denove dankon! Sed daŭre ne klaras, ĉu mallokaj ŝablonoj estos kreitaj baldaŭ. Tamen ni havas plian ŝancon! Jam la '''28-an de Julio 2021 je 15:00 UTK''', do post malpli ol 1 tago, okazos konversacio pri la Jara plano 2021-2022 de la Fondaĵo Vikimedio (kiun ni petis pri prizorgo de kreo de mallokaj ŝablonoj). Tie ni povas montri, ke nia komunumo ja volas mallokajn ŝablonojn. '''Nun via subteno esta aparte grava!''' (mi esperas, ke tio ĉi estas la lasta fojo antaŭ kreo de la sistemo, sed ni vidos) Por helpi al kreo de mallokaj ŝablonoj, bonvolu: # retpoŝte demandi pri inkludo de mallokaj ŝablonoj en la Jara plano 2021-2022 ([Mailto:movementcomms@wikimedia.org movementcomms(ĉe)wikimedia.org]) # laŭeble [[:meta:Wikimedia Foundation Medium-term plan 2019/Annual Plan 2021-2022/eo#Konversacioj pri Jara plano|aliĝi kaj partopreni en la morgaŭa komunuma konversacio]] kaj tie subteni mallokajn ŝablonoj ## la diskutoj estos en la angla, sed vi eventuale povos peti parolon en Esperanto kaj tradukanton (mi partoprenos kaj povos traduki vin!) ## se vi ne volas prezenti voĉe, vi povos skribi en babilejo, precipe menciu la esprimon "Global templates", por ke homoj klare vidu Se tio ĉi sukcesos, jam sekvan jaron ni havos trezoron da altkvalitaj ŝablonoj rekte ĉe niaj manoj! Sed tio nuntempe bezonas nian etan helpon ;-) --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 16:14, 27 jul. 2021 (UTC) ==Listo de havendaj artikoloj== Saluton kaj pardonpeton pri insisto. Ĉu vi povos ĝisdatigi la paĝon? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:05, 10 sep. 2021 (UTC) : {{Farita}} - Vidu ankaŭ [[Vikipedio:Diskutejo/Diversejo#Havendaj_artikoloj]] --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:53, 10 sep. 2021 (UTC) == Alinomigo == Saluton LiMr, ĉu vi povus alinomi [[Kunštát (distrikto Blansko)]] al [[Kunštát]]? Necesas administra alinomigo. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:54, 18 sep. 2021 (UTC) :{{Farite}} --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:59, 18 sep. 2021 (UTC) ==Listo de havendaj artikoloj== Saluton kaj dankon tiukadre. En la lasta kalkulo ĉio ĝustas en Vikipedio:Listo de havendaj artikoloj, sed en List of Wikipedias by sample of articles aperas ke en Esperanto estas unu mankanta artikolo kiu estas [[Oceanio]], sed tamen tiu ekzistas. Eble estas iu problemo kun aliaj nomoj kiel Insula Oceanio en angla ktp. Tiel ni perdis tie unu artikolon, sed tio estas falsa. Tio okazis ankaŭ al la franca versio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:38, 7 okt. 2021 (UTC) :Saluton, oni pensas ke oni bezonas kaj artikolon [[Oceanio]] kaj artikolon [[Aŭstralio kaj Oceanio]]. Ni havas nur [[Oceanio]] kaj mankas [[Aŭstralio kaj Oceanio]], kiu estas la havenda artikolo. Se vi vidus ĉi tie https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_sample_of_articles/Absent_Articles#eo_Esperanto, vi vidas la anglan nomon "Oceania". Sed la nomo estas malbona, ĉar en la angla Vikipedio tiu artikolo estas alligita malĝuste. Do reale ni bezonas [[Aŭstralio kaj Oceanio]]. Multaj aliaj Vikipedioj neakceptas tiun novan ideon. Ni havas tri solvojn: # Mi ignoros lastan ŝanĝon kaj mi revertos ĝin - mi alligos nian artikolon [[Oceanio]] al (eble) malĝusta [[Aŭstralio kaj Oceanio]] en Vikidatumoj. # Mi alinomos nian artikolon [[Oceanio]] al [[Aŭstralio kaj Oceanio]] kaj mi alligos ĝin ĝuste. # Mi kreos novan ĝermon pri [[Aŭstralio kaj Oceanio]] kaj mi alligos ĝin ĝuste. :Kiun solvon vi proponas? --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:26, 8 okt. 2021 (UTC) ::Mi ne kapablas kompreni la sistemon kaj pli ĝustan solvon. Mi komprenas nur, ke tio aspektas faro de harfenduloj. Por mi la koncepto ''Aŭstralio kaj Oceanio'' estas tiom stulta kiom Britio kaj Eŭropo, Siberio kaj Rusio, Siberio kaj Azio, Saharo kaj Afriko ktp. Kaj ke ĉiuokaze oni povos duobligi la enhavon (kaze de du artikoloj) kaj poste oni povos pliampleksigi tiun ligitan al la havenda listo. Mi ne scias, ĉu miaj povraj konsideroj helpas al via decido. Mi teknike tute ne havas decidpovon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:05, 8 okt. 2021 (UTC) :::La plej bona solvo estas malklara ankaŭ por mi. Mi faris la solvon #1. Nun ni atendu ĝis novembro. ... Ni bezonas nur proksimume 2 poentojn kaj la Esperanta Vikipedio estos la 12-a plej bona Vikipedio :) --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:20, 8 okt. 2021 (UTC) == Kategorio:Habsburgo --> Kategorio:Habsburgoj == Saluton LiMr, ĉu vi povus alinomi perrobote la paĝojn kaj la subkategoriojn en [[:Kategorio:Habsburgo]], kiu devus esti [[:Kategorio:Habsburgoj]]? Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 14:05, 16 okt. 2021 (UTC) :Saluton, pywikibot robotoj nun havas problemojn kun nova versio de Vikipedio. Mi faros tion poste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:22, 17 okt. 2021 (UTC) :{{Farite}} - Mi ĝisdatigis la roboton kaj nun ĝi denove funkcias. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:48, 18 okt. 2021 (UTC) == Bílý potok (maldekstra alfluanto de Svratka) == Saluton LiMr, ĉu vi povus iomete helpi min distingi, pri kia rojo temas: Estas ĉi tie paĝo [[Bílý potok (maldekstra alfluanto de Svratka)]], sed ĝi estas ligita kun [[:cs:Bílý potok (pravý přítok Svratky)]]. Bedaŭrinde estas tiaj rojoj kun tiu nomo el ambaŭ flankoj. Mi opinias, ke vere temas pri la maldekstra alfluanto kaj ke en la paĝo estas nerilata foto, kiu apartenas al la dekstra alfluanto. Ĉu vi povus konfirmi al mi, ke vere temas pri la dekstra alfluanto de Svratka? Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:44, 28 okt. 2021 (UTC) :Jes, vi pravas. Tio estas alia rojo kun la sama nomo. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:14, 28 okt. 2021 (UTC) ==Vikipedio:Proponoj por legindaj artikoloj== Saluton. Estas proponoj tie kiuj postulas balotadon, nome por [[Mil kaj unu noktoj]], [[Modo]], [[Mohamedo]], [[Monarkio]], [[Eŭropa Parlamento]], [[Monto]] kaj [[Naturo]]. Mi kuraĝas ĝeni vin petante voĉdonon por almenaŭ kelkaj el tiuj proponoj, tiuj kiuj plej altiros vin, ne gravas ĉu pozitive aŭ male. Miaj intencoj estas: unue ke la decido estu pli kolektiva eble, kaj due ke la nombro de legindaj artikoloj estu pli multnombra ol tiu de elstaraj artikoloj, kiel necesa larĝa bazo por piramido. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:47, 14 nov. 2021 (UTC) ==Pluaj legindaj artikoloj== Saluton. Mi plibonigis novan grupon de artikoloj kandidatoj al statuso de legindaj artikoloj. Mi petas vin viziti almenaŭ kelkajn el ili, ĉu la plej allogajn al viaj plaĉoj kaj voĉdoni en la koncerna balotado. Temas pri [[Nazia Germanio]], [[Friedrich Nietzsche]], [[Jawaharlal Nehru]], [[Naciismo]], [[Nederlando]], [[Nigra maro]], [[Federico García Lorca]], [[Jean-Jacques Rousseau]]; kiel oni vidas, tre varia temogamo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:54, 16 dec. 2021 (UTC) == Kategorio:Urboj de Germanio laŭ alfabeto == Saluton LiMr, ĉu via roboto kapablus forpreni ĉiujn paĝojn el [[:Kategorio:Urboj de Germanio laŭ alfabeto]]. Vidu ankaŭ [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kategorio:Urboj de Germanio laŭ alfabeto|ĉi tien]]. Simila ĥaoso estas en la kategorio pri distriktoj en Gemanio laŭ alfabeto. Dankon por la eventuala korekto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:53, 22 dec. 2021 (UTC) :Jes, mi atendas la komentojn ĝis mardo 28 decembro 2021. Poste mi faros tion. Mi pensas ke oni konsentos. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:22, 22 dec. 2021 (UTC) :Kio estas la ĉefa celo pri la [[:Kategorio:Urboj de Germanio laŭ alfabeto]]? Nun mi ne forprenas ĉiujn paĝojn, sed mi malrapide provas forpreni tre saĝe la kategorion nur el paĝoj kiuj vere ne estas urboj. Ĉu tio solvo estas pli bona? --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:51, 2 jan. 2022 (UTC) ::Saluton, mi volis forpreni tiun ĉi kategorio el ĉiuj paĝoj kaj subkategorioj (do minus Kategorio:Urboj de Germanio laŭ alfabeto). Plimulto de paĝoj havas iun kategorio rilate al distriktoj, komunumoj ka. de Germanio kaj poste forigi la malplenan kategorion Kategorio:Urboj de Germanio laŭ alfabeto. Sed ĉu ne estus pli bone unue alinomi la kategorion Kategorio:Urboj de Germanio al Kategorio:Urboj de Germanio laŭ federaciaj landoj, kaj aŭ poste alinomi kategorion Kategorio:Urboj de Germanio laŭ alfabeto al Kategorio:Urboj de Germanio kaj se vi scias forpreni paĝojn, kiuj ne estas pri urboj, tio eblus ankaŭ tiel. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 11:08, 2 jan. 2022 (UTC) :::Jes, mi komprenas. Antaŭe mi pensis, ke estus bone havi unu kategorion kun ĉiuj germanaj urboj, sed tio estas senutila kaj malnova. Estas pli ol 12000 paĝoj en ĉi tiu kategorio, do tio finiĝos post kelkaj tagoj, ĉar roboto ne rajtas labori pli rapide. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 11:46, 2 jan. 2022 (UTC) :::{{Farite}} - Sed Germanio bezonas kaj multe pli da laboro kaj iujn Germanojn kiel mi kaj vi. :) [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:43, 6 jan. 2022 (UTC) == Update request for [[Vulkana erupcio de La Palma en 2021#Disvolviĝo]] == Hello. In case you know English and/or Spanish, can you update the chronology section of [[Vulkana erupcio de La Palma en 2021#Disvolviĝo]] by translating and adding from [[:en:2021 Cumbre Vieja volcanic eruption#Lava flows and earthquakes]]/[[:es:Erupción volcánica de La Palma de 2021#Erupción]]? The English and Spanish language articles are updated. No updates have been made in the Esperanto language article about the chronology of the eruption since 1 October. The volcano has not been active since 13 December. Yours sincerely, [[Specialaĵo:Kontribuoj/31.200.9.244|31.200.9.244]] 09:46, 23 dec. 2021 (UTC) == Alinomado de latva distrikto == Saluton LiMr, mi ne volas bremsigi vin, sed ĉu vi povus alinomi [[Cēsu novads]] --> [[Distrikto Cēsis]], kie necesas administra alinomado. Ĉio estas ankaŭ [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Cēsu novads --> Distrikto Cēsis|ĉi tie]]. Dankon por via tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:50, 30 dec. 2021 (UTC) :{{farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:59, 30 dec. 2021 (UTC) == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:15, 4 jan. 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(4)&oldid=22532508 --> ==Pluaj legindaj artikoloj== Saluton. Mi plibonigis novan grupon de artikoloj kandidatoj al statuso de legindaj artikoloj. Mi petas vin viziti almenaŭ kelkajn el ili, ĉu la plej allogajn al viaj plaĉoj kaj voĉdoni en la koncerna balotado. Temas pri [[Nov-Zelando]], [[Oceanio]], [[Afriko]], [[Azio]], [[Eŭropo]], [[Ĉinio]], kaj [[Otomana Imperio]]; kiel oni vidas, gravaj artikoloj kaj tre varia temogamo, kie ĉefas geografiaj temoj. Dankon pro via kontribuo kaj pardonu pri miaj insistoj plialtigi la nombron de legindaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:36, 6 jan. 2022 (UTC) ==Januaraj legindaj artikoloj== Saluton. Mi plibonigis novan grupon de artikoloj kandidatoj al statuso de legindaj artikoloj. Mi petas vin viziti almenaŭ kelkajn el ili, ĉu la plej allogajn al viaj plaĉoj kaj voĉdoni en la koncerna balotado. Temas pri [[Ovidio]], [[Oceano]], [[Pandemio]], [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]], [[Interna milito]], [[Johano Keplero]], kaj [[Partenono]]; kiel oni vidas, gravaj artikoloj kaj tre varia temogamo. Dankon pro via kontribuo kaj pardonu pri miaj insistoj plialtigi la nombron de legindaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:47, 11 jan. 2022 (UTC) == Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en ... == Saluton LiMr, mi vidis, ke vi okupiĝas per kategorio Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en ..., (ĉeĥe oni povus kompreni Kategorie:Stavby ukončené v ... aŭ eble Kategorie:Budovy ukončené v ...) ekz. [[:Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en la 20-a jarcento]]. Ĉu ne estus pli bone nomi ilin iomete alie? Ekz. Kategorio:Konstruita en ... (ĉeĥe: Kategorie:Postaveno v ...) aŭ Kategorio:Konstruado finita en ... (ĉeĥe: Kategorie:Výstavba ukončena v ...) aŭ Kategorio:Konstruaĵoj finkonstruitaj en ... (ĉeĥe: Kategorie:Stavby dostavěné v ...) Al mi persone plaĉus ekz. Kategorio:Konstruita en 1970, Kategorio:Konstruita en la 20-a jarcento ktp. Tio estus bona malo al Kategorio:Detruita en 1970, Kategorio:Detruita en la 20-a jarcento (ekz. [[:Kategorio:Detruita en la 1790-aj jaroj]]). Kategorio:Konstruita en ''jaro'' poste povus daŭrigi al Kategorio:Konstruita en Ĉeĥoslovakio en ''jaro''. Kion vi opinias? [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 19:11, 17 jan. 2022 (UTC) :Saluton, originale la nomo estis "Kategorio:Konstruaĵoj aperintaj en ...", sed mi ne plaĉis tion. Do mi diskutis pri tio kun {{u|RG72}}. Laŭ ambaŭ ni "Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en ..." estas pli bona nomo. Via opinio "Kategorio:Konstruita en ..." estas ankaŭ tre bona. Aliaj Vikipedioj preferas nian opinion. Sed via opinio estas pli facila kaj pli mallonga. Se vi volus, ni povus diskuti pri ĉi tio en [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]]. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 21:11, 17 jan. 2022 (UTC) ::Do mi metos la demandon tie. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:44, 18 jan. 2022 (UTC) ==Listo de havendaj artikoloj== Saluton. Denove estas nur 999. Ĉu vi scias kial? Tiaj ŝanĝoj vere seniluziigas min. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:47, 10 feb. 2022 (UTC) :Saluton, jes, estas malfacile teni ĉiujn informojn aktualajn. Ie mankas ŝablono Havenda artikolo. Sed nombroj en unua vico de [[Vikipedio:Listo de havendaj artikoloj]] (kaj niaj tri kategorioj laŭ grando) estas nur proksimumaj. Oficiala listo ne uzas tiujn nombrojn. Tamen mi revizis ion, sed mi revizos multe pli poste. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:02, 11 feb. 2022 (UTC) :{{Farite}} Nun tie estas denove tute 1000 artikoloj. Mi ankaŭ ĝisdatigis listojn de la artikoloj. La novaj artikoloj en listoj estas [[Michael Jackson]] (grando nur 6 987), [[Martin Heidegger]] (grando nur 2 096), [[Akva ciklo]] (grando nur 4 266) kaj [[Filipinoj]] (grando 19 872). Mi pensas, la nura kredinda listo de malgrandaj artikoloj estas ĉi tie https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_sample_of_articles/Stubs#eo_Esperanto . Sed ĝi aktualiĝas monate. Oni uzas tiun liston por kalkuli poentojn, ne kategoriojn en Esperanta Vikipedio. Estas vere nesupervida. Sed rango 12 estas bonega sukceso. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:23, 13 feb. 2022 (UTC) ::Kaj ĉu vi povas scii kiuj estis la kvar perditaj artikoloj. Mi supozas, ke pro tio ni perdis sltrangigon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 15:54, 17 feb. 2022 (UTC) :::Ĉu vi pensas la malnovajn artikolojn kiujn estis en la listo kaj nun ne estas en la listo? [[Elvis Presley]], [[Noam Chomsky]], [[Lavango]] kaj [[Nov-Zelando]]. Vidu dekstren "Recent changes" en [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_articles_every_Wikipedia_should_have List of articles every Wikipedia should have] [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:11, 17 feb. 2022 (UTC) == Edukejoj x lernejoj == Saluton LiMr, mi rimarkis, ke vi forigas kategorion pri "lernejoj" kaj anstataŭigas ilin per vorto "edukejoj", kio estas malĝusta. (ekz. [[:Kategorio:Edukejoj fonditaj en la 20-a jarcento]] kaj la ĉeĥa versio [[:cs:Kategorie:Školy založené ve 20. století]].) La ĉeĥa vikipedio uzas vorton "školy", kio estas "lernejoj", sed "eduki" estas "vychovávat" kaj "edukejo" do povus esti "loko, kie oni edukas". Edukejo do ne estas la sama kiel lernejo. Ĉu vi povus klarigi al mi, kial tiu misa ŝanĝo? Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 20:52, 24 feb. 2022 (UTC) :Estas por mi mirinde, ke en lernejoj, ekz. en [[Teknika Universitato Eindhoven]], kiu estas en tiu kategorio, estus edukistoj anstataŭ instruistoj. Edukisto estas ĉeĥe vychovatel. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 21:00, 24 feb. 2022 (UTC) :Saluton, laŭ mi la ĉeĥa Vikipedio uzas nur vorton "škola" (lernejo, angle "school"), sed multaj vikipedioj (ekzemple la angla) uzas kaj lernejojn kaj edukejojn. En la angla Vikipedio kategorio "Schools" estas en "Educational institutions". Ĉeĥaj kategorioj pri "škola" estas malĝuste ligitaj al kategorioj pri "educational institutions", sed laŭ mi: lernejo = school = škola, edukejo = educational institution = vzdělávací institut (ĉeĥa Vikipedio ne uzas tiun kategorion). Kategorio "Edukado" estas ligita al "Education" kaj "Vzdělávání". Do oni povas uzi vorton "eduki" kiel "vychovávat" kaj "vzdělávat". Tamen, ĉu mi alinomu tion al lernejoj? [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 21:52, 24 feb. 2022 (UTC) ::"Vzdělaný" estas klera, "vzdělávat" estas klerigi, vzdělanec (vzdělaný) estas klerulo. Edukejo estas "výchovný ústav", reeduki = "převychovat". "Vzdělávací programy" estas klerigaj programoj. Io estas malĝusta, sed lernejoj tio ne estos, se en kategorioj pri lernejoj estas lernejoj. Male, strange estas, ke en kategorioj pri edukejoj estas lernejoj, gimnazioj... Mi asertas, ke kategorioj pri edukejoj estas malĝuste nomitaj, se estas en ili lernejoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:24, 25 feb. 2022 (UTC) :::Do jes, estas pli bone kaj pli klare uzi la vorton "lernejo" sen malĝustaĵo. Mi ŝanĝos miajn novajn kategoriojn pri edukejoj. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 07:34, 25 feb. 2022 (UTC) == Antal Andrássy == Kara Crosstor, Dankon pro la artikolo "Antal Andrássy". Permesu al mi atentigi vin pri komento. La lasta frazo de la unua alineo tekstas: Lia [[patro]] estis [[György Andrássy]]. En la jena frazo oni legas: Antal Andrássy [1] naskiĝis la 28-an de oktobro 1742... Li mortis la 2-an de novembro 1799... Tamen: Lia [[patro]] ([[György Andrássy]]) naskiĝis la 5-an de februaro 1797 (???). Ĉu vi scias, kiel ĉi tio povas esti korektita? Antaŭdankon. [[Uzanto:IDD5000|IDD5000]] ([[Uzanto-Diskuto:IDD5000|diskuto]]) 15:07, 5 mar. 2022 (UTC) :Bedaŭrinde mi ne estas Crosstor kaj mi ne kreis la artikolon [[Antal Andrássy]]. Mi nur aldonis informkeston kaj aliajn ŝablonojn. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:42, 5 mar. 2022 (UTC) ::Pardonu min. Mi malfermis malĝustan paĝon. ::[[Uzanto:IDD5000|IDD5000]] ([[Uzanto-Diskuto:IDD5000|diskuto]]) 17:11, 5 mar. 2022 (UTC) == Template:Informkesto Olimpiko == Hello! Can you add succession links to the template for Olympic Games?. For the next Summer and Winter Games like what they have on the English template. For example if the Summer Games was in 1964 then the next one was in 1968 and if the Winter Games was in 1984 then next was in 1988. Yours sincerely, Sondre --[[Specialaĵo:Kontribuoj/88.88.4.178|88.88.4.178]] 15:06, 13 maj. 2022 (UTC) :{{Farite}} - Done. I also edited all the articles using that template. Maybe someone will make some cosmetic adjustments of the template {{Ŝ|Informkesto olimpiko}}. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:30, 13 maj. 2022 (UTC) == Articles about the nations at the Olympic Games == Hello! Can you add articles about countries at the Olympic Games?. For instance Germany at the 1936 Summer Olympics and so forth. I know that this is going to require a lot of time and effort. I will be patient with this and give you that time that you need to this. You can add one article at a time about one country and not many at a time. Yours sincerely, Sondre --[[Specialaĵo:Kontribuoj/88.88.4.178|88.88.4.178]] 20:45, 13 maj. 2022 (UTC) == Template:ŜtatoEnOlimpiko == Hello! Can you add flag variants to the template:ŜtatoEnOlimpiko mainly because the flags have changed over the years and that would have been very useful and valuable. Yours sincerely, Sondre --[[Specialaĵo:Kontribuoj/88.88.4.178|88.88.4.178]] 20:30, 14 maj. 2022 (UTC) :Hi, the template {{Ŝ|ŜtatoEnOlimpiko}} is using templates {{Ŝ|FRA}}, {{Ŝ|DEU}}, {{Ŝ|CZE}}, ... So, these templates are wrong. I don't want to edit them, because they are using special versions of images in Esperanto. I don't know why. Maybe you can ask the creator {{u|ThomasPusch}}. :Saluton, la ŝablono {{Ŝ|ŜtatoEnOlimpiko}} uzas ŝablonojn {{Ŝ|FRA}}, {{Ŝ|DEU}}, {{Ŝ|CZE}}, ... Do, tiuj ŝablonoj estas malĝustaj. Mi ne volas redakti ilin, ĉar ili uzas specialajn versiojn de bildoj en Esperanto. Mi ne scias pro kio. Eble vi povas peti la kreanton {{u|ThomasPusch}}. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 07:34, 15 maj. 2022 (UTC) == Ŝablono:Urbo pl == Saluton, LiMr. Antaŭhieraŭ mi aldonis plian trajton al {{Ŝ|Urbo pl}}. Sed ĝi nur bone funkcias, se oni uzas la du parametrojn <code>latitudo</code> kaj <code>longitudo</code> por la koordinatoj. Ĉu via roboto povus daŭrigi mian ŝanĝon de artikoloj? Mi laste ŝanĝis [[Biały Bór]], tiel ke el 6 parametroj por koordinatoj fariĝis la menciitaj du. Krome mi ŝanĝis la valorojn ĉe la parametroj <code>areo</code> kaj <code>denso</code>, se tie estis komo. La ŝablono preferas enigan, t.e. fontotekstan, punkton por decimaloj, sed tamen redonas komon. Tian ruzaĵon ne mi aldonis, sed alia uzanto. Bonvolu atenti, ke kelkfoje la parametroj <code>lat-s</code> kaj <code>lon-s</code> povas esti malplenaj. Tiam vi uzu kiel modelan artikolon eble [[Białobrzegi]] (Post mi redaktis ĝin alia uzanto!). - Amike --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 09:57, 24 maj. 2022 (UTC) :Saluton, jes, mi faros tion, sed malrapide (duonaŭtomate), ĉar mi revizitas ĉiujn polaj urboj kaj faras multajn etajn redaktetojn. Vidu [[Lwówek Śląski]], [[Góra]], ... [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:07, 24 maj. 2022 (UTC) ::Saluton, LiMr. Bonvolu atenti, ke mi hodiaŭ alinomis la ŝablonon al {{ŝ|Informkesto urbo de Pollando}}. Sed la malnova titolo restis alidirektilo. - Amike --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 09:59, 25 maj. 2022 (UTC) :::Ĉu estus pli bone ankaŭ alinomi la informkeston en artikoloj? [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:39, 27 maj. 2022 (UTC) ::::Eble jes, sed tio ne estas deviga paŝo, ĉar ja ekzistas alidirektilo. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 15:57, 27 maj. 2022 (UTC) :{{Farite}} - kaj la parametroj kaj la alinomado. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:39, 28 maj. 2022 (UTC) ::Dankegon, kara. Mi ĵus aktualigis la dokumentadon de {{ŝ|Informkesto urbo de Pollando}}, tiel ke finfine eĉ estas ekzemplo tie. - Amike --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 12:11, 28 maj. 2022 (UTC) == Ŝablono:Informkesto germania komunumo‎ == Saluton, LiMr. Mi hieraŭ aldonis al {{Ŝ|Informkesto germania komunumo‎}} subtenon por "mapligilo" kaj hodiaŭ eĉ aldonis subtenon por la Vikidatuma ero por {{wikidata|P625}}. Ĉu via roboto eble povus ŝanĝi la ĝisnunajn koordinatajn parametrojn ("lat-g", "lon-g" ktp.) al <code>|zomo = 10</code>? - La antaŭan diskuton mi ŝanĝis, ĉar dume okazis kelkaj redaktoj de la nomita informkesto. Amike --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 19:46, 26 maj. 2022 (UTC) :Saluton, mi volas certigi, ke mi komprenas. Ĉu mi tute forigu parametrojn "lat-g", "lon-g" ktp. kaj aldonu parametron zomo? [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:47, 27 maj. 2022 (UTC) ::Saluton, LiMr. Jes, vi komprenis ĝuste. - Ĉu vi dum robotado ankaŭ povas antaŭrigardi la rezulton ĉe la unuopaj artikoloj? Se jes, estus bone, se vi nur forprenas la menciitajn koordinatojn el la artikolo, se dum antaŭrigardo la mapligila markilo estas ĝuste lokita. Alie permana korekto necesus. Ĉu por tio eblus krei apartan liston de artikoloj? - Amike --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 15:56, 27 maj. 2022 (UTC) :::{{Farite}} ankaŭ la nomo de la informkesto. Estis longa laboro, ĉar la artikoloj estis preskaŭ 13000, sed facila kaj taŭga por roboto. Mi tre ŝatas informkestojn, kiujn uzas Vikidatumojn. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:11, 5 jun. 2022 (UTC) == Template:Informkesto lando Olimpikoj == Hello! Can you check regarding competitors and sports in the Infobox Country Olympics template?. I see that the competitors and sports doesn't show up correctly. You could change it to konkurantoj and sportoj. See the template and then do what you do?. Yours sincerely, Sondre --[[Specialaĵo:Kontribuoj/193.161.216.9|193.161.216.9]] 15:09, 29 maj. 2022 (UTC) :Hello, do you mean the template {{Ŝ|Informkesto lando Olimpikoj}}? I added the missing number of "konkurantoj". [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:26, 29 maj. 2022 (UTC) == Template:Informkesto lando Olimpikoj == Hello! Yes i meant that template. Can you do like the English template for Infobox Country at games. The parameters must be set in order the competitors can both be male and female and sports can be set in order. Yours sincerely, Sondre --[[Specialaĵo:Kontribuoj/193.161.216.9|193.161.216.9]] 16:31, 29 maj. 2022 (UTC) == Template:Informkesto lando Olimpikoj == Hello! Is it possible for you to add Olympic inboxes for different countries?. Luxembourg, Mexico, Norway, Federated States of Micronesia, North Korea, Liberia, Lebanon, Malaysia, Bermuda, West Germany, East Germany, Ireland, Iceland, Indonesia, Jordan, Kuwait, Kyrgyzstan, Kazakhstan, Turkmenistan, Turkey, Denmark, Egypt, Ecuador, Ghana, Gambia, Greece, Panama, Portugal, Pakistan, Serbia, Seychelles, Sweden, Switzerland, Thailand, Ukraine, Hong Kong, Peru, Romania, Rwanda, Sierra Leone, Solomon Islands, Sudan, Tajikistan, Uruguay, Yugoslavia, Slovenia, Slovakia, Czech Republic, Finland, Maldives, Soviet Union, Austria, New Zealand, Vietnam, Malta, Montenegro, Tonga, Vanuatu, Montenegro, Republic of China, Chinese Taipei, Fiji, Saudi Arabia, Bahrain, Qatar, Yemen, South Yemen, North Yemen, Singapore, Niger, Nigeria, Pakistan, Myanmar, Macedonia, Puerto Rico, Costa Rica, South Africa, Eswatini, Iran, Iraq, Colombia, Trinidad and Tobago, Venezuela, Israel, Honduras, El Salvador, Nicaragua, Czechoslovakia, Guam, Guatemala, Guinea, Guinea-Bissau, Senegal, San Marino, Tanzania, Togo, Ukraine, Uganda. I will give you all the time you want and add one a time and not bot like edits. You can also add articles for the countries at specific games but that may wait until later. Yours sincerely, Sondre --[[Specialaĵo:Kontribuoj/88.88.4.178|88.88.4.178]] 15:03, 30 maj. 2022 (UTC) :Hello, I prefer to use more universal templates and not a separate template for each country. I specialize mainly in categories and replacing. My robot has a lot of other work planned now. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:29, 30 maj. 2022 (UTC) == Template:Informkesto olimpika nacia teamo == Hello! Can you correct the flag problem the template:Informkesto olimpika nacia teamo?. Because I see that the historical correct flags doesn't show up correctly. I think that the flags which are used should reflect the country's history. The flag problem has come in a way. Regarding that can you ask someone else about that. Yours sincerely, Sondre --[[Specialaĵo:Kontribuoj/88.88.4.178|88.88.4.178]] 13:40, 31 maj. 2022 (UTC) :Do you have some examples? Ĉu vi havas kelkajn ekzemplojn? [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:31, 31 maj. 2022 (UTC) == Template:Informkesto olimpika nacia teamo == Hello! The examples I have is for example the historical Olympic flags of Germany in 1960, 1964 and 1968 and also Hungary's from 1896 until 1956. Bulgaria's flags from 1948 until 1988 and Greece's flags from 1896 until 1976. There are multiple examples of that. I think there is something about the template which isn't right. Yours sincerely, Sondre --[[Specialaĵo:Kontribuoj/88.88.4.178|88.88.4.178]] 13:21, 1 jun. 2022 (UTC) == Participating NOCs at the 2004 Summer Olympics == Hello! Can you add a section for the NOCs which participated at the 2004 Summer Olympics and also for 2008 and 2012 too. Yours sincerely, Sondre --[[Specialaĵo:Kontribuoj/88.88.4.178|88.88.4.178]] 20:15, 1 jun. 2022 (UTC) == Kategorioj == Saluton, LiMr. Kani foje demandis min sur [[Diskuto:Partido de Aranda de Duero]] pri konverto de [[:Kategorio:Komunumoj de Burgoso]] en "Kategorio:Municipoj de provinco Burgoso" kaj de [[:Kategorio:Komunumoj de Sorio]] en "Kategorio:Municipoj de provinco Sorio". Ĉu via roboto povus fari tion? - Antaŭdankon. - Amike --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 07:44, 2 jun. 2022 (UTC) :{{Farite}} - Jes, mia roboto povas alinomi kategoriojn tre facile. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:46, 2 jun. 2022 (UTC) ::Dankegon. {{rideto|:-)}} --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 15:51, 14 jun. 2022 (UTC) == Template:Infobox Olympic Games == Hello! Can you delete the Olympic Oath parameter in the Olympic Infobox template. See if you can do that?. Yours sincerely, Sondre --[[Specialaĵo:Kontribuoj/88.88.4.178|88.88.4.178]] 09:31, 6 jun. 2022 (UTC) :Please, use Esperanto names. Do you mean {{Ŝ|Informkesto olimpiko}}? And parameters ''OlimpikaĴuro'' and ''OlimpikaĴuro2''? Should I delete the parameters really in the definition of the template or in articles using the infobox? Please also use the button "respondi" to reply. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:22, 6 jun. 2022 (UTC) ::Hello! I meant the Informkesto Olimpikoj template yes. You should delete the parameters mainly because they are not necessary to use. Both the Olympic Oath parameters. ::Yours sincerely, Sondre [[Specialaĵo:Kontribuoj/88.88.4.178|88.88.4.178]] 11:48, 4 aŭg. 2022 (UTC) == Ŝanĝo de nenomitaj parametroj al nomitaj parametroj == Saluton, LiMr. Ĉu via roboto povus ŝanĝi nenomitajn parametrojn al nomitaj parametroj. Mi foje kunigis kelkajn informkestojn al {{ŝ|informkesto rivero}}. El tiu tempo restis nenomitaj parametroj. Sed nun ili malhelpas la traktadon de la informkesto. Jen la skemo de ŝanĝo, ĉe kio ciferoj nombras la nenomitajn parametrojn: * 1 -> nomo * 2 -> dosiero * 3 -> longeco * 4 -> fontoalteco * 5 -> meznombra trafluo * 6 -> akvokolekta areo * 7 -> flankriveroj * 8 -> enfluejo * 9 -> enfluejoalteco * 10 -> kategorio Ĉu vi povus tion aranĝi per via roboto, kune kun eventuala alinomado de "akvofluo" al "informkesto rivero" en la artikoloj? - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 17:01, 14 jun. 2022 (UTC) :(+) Mi realdonis la dekan nenomitan parametron al la ŝablono, ĉar ĝi estas iel uzata. Eble vi prenu mian ŝanĝon en [[Luaro]] kiel modelon. - Amike --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 17:29, 14 jun. 2022 (UTC) :Saluton! Pro bildoj kaj ligiloj en informkestoj (kun signoj "|") tio ne estas facila laboro. Mi decidos semajnfine. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:32, 14 jun. 2022 (UTC) :Bedaŭre la roboto ne povas labori fideble kun nenomitaj parametroj enhavantaj signojn "|". Do, mi povas helpu vin nur iomete permane. Se vi volus, la roboto povas alinomi informkestojn aŭ alinomi nomitajn parametrojn. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:10, 16 jun. 2022 (UTC) ::Hm. Por alinomado de nomitaj parametroj ankoraŭ estas tro frue. Unue la nenomitaj parametroj de "akvofluo" ("informkesto rivero") devus esti for. Mi ankaŭ iomete permane ŝanĝas la ŝablonuzon de nenomitaj parametroj al nomitaj parameteroj. Tia uzo devus esti restaĵo el la kunigo de "akvofluo" kun "informkesto rivero". Sed tiaj ŝablonoj, kiuj nur havas nenomitajn parametrojn en certa strikta ordo, ne plu estas nuntempaj. Ili fakte nur taŭgas, se la nombro de parametroj estas malgranda, eble du ĝis kvar aŭ kvin. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 17:20, 16 jun. 2022 (UTC) ::(+) Plia problemo povas esti, se en numera parametro subite aperas <code>ĉ.</code> je la komenco aŭ iu klariga teksto en krampoj. Mi jam trovis ion tian kaj metis tion en apartan, parte eĉ novan parametron kies nomo estiĝas el la rilata parametro plus <code>-prefikso</code>. Se la stranga teksto sekvas, la helpa parametro finiĝas je <code>-sufikso</code>. Mi eĉ jam aldonis ĉapitreton pri tiaj parametroj al la dokumentado. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 17:29, 16 jun. 2022 (UTC) :Mi opinias ke artikoloj kun la ŝablono "akvofluo" nun ne plu uzas la nenomitajn parametrojn. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 12:39, 17 jun. 2022 (UTC) ::Saluton, LiMr. Ĉu vi intertempe redaktis ĉiujn artikolojn kun "akvofluo", kiujn mi ne sukcesis redakti manke de tempo kaj pro nokta dormado? Se jes, nun eble ja estus bone nun tuj forpreni la nenomitajn parametrojn el la ŝablono. - Krome mi tre dankas al vi pro via helpo. - Amike --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 13:03, 17 jun. 2022 (UTC) :::Jes, mi redaktis ĉiujn artikolojn kun la "akvofluo" kaj kun la nenomitajn parametrojn. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 14:15, 17 jun. 2022 (UTC) ::::Dankon, kara. Kaj mi dume alĝustigis kelkajn informojn en la parto de la dokumentado pri la iama sintakso de nenomitaj parametroj. Ĝi eĉ aperas sur [[Ŝablono:Informkesto rivero/ekzemploj|aparta paĝo]] je la fino, ĉar ĝi ne tiel gravas por la plej multaj uzantoj. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 14:45, 17 jun. 2022 (UTC) :::::Kiel eblas eltrovi, en kiom da artikoloj la tute majuskle skribataj parametroj estas uzataj? Ili ne plu troveblas en la dokumentado, sed en la ekzemplo-paĝo tute supre. Mi ŝatus eviti tian skribmanieron, kvankam la germana Vikipedio eĉ ofte uzas tion. Tamen mi ne emas imiti tiun grandan Vikipedion ĉikaze. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 14:49, 17 jun. 2022 (UTC) ::::::La celo estas uzi nur minuskle skribitajn parametrojn, ĉu ne? La roboto povas ŝanĝi (alinomi) parametrojn, kiel en [[Gründelbach]]. Se vi volus, mi povas alinomi plu, ekz. "DEKSTRAJ ALFLUOJ" &rarr; "dekstraj alfluoj" &rarr; "dekstraj-alfluoj" kaj simile. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:04, 17 jun. 2022 (UTC) Ho. Mi ne sciis, ke vi eĉ jam traktis artikolon. Ĉu mi transprenu jam la provejan kodon al la en artikoloj uzata ŝablono? Se jes, ni bezonus liston de iomete ŝanĝotaj parametroj. - Tamen mi ne certas, ĉu post tia ŝanĝo la tute majusklaj parametroj eble eĉ estu eligitaj el la ŝablono. Por la zorgado de ĝia kodo tio ja estus bona ideo. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 17:05, 17 jun. 2022 (UTC) :Mi komencis minuskligi tiujn parametrojn: NOMO, FOTO, FOTO-PRISKRIBO, SITUO, LONGECO, FONTO, FONTO-ALTECO, ENFLUEJO, ENFLUEJO-ALTECO, ALTECODIFERENCO, URBOJ SURVOJAJ, DEKSTRAJ ALFLUOJ, MALDEKSTRAJ ALFLUOJ, RIMARKOJ, ALTERNATIVA NOMO, MAPO, MAPO-PRISKRIBO, RIVER-SISTEMO, LAGOJ, DIGOLAGOJ, URBETOJ SURVOJAJ, KOMUNUMOJ SURVOJAJ, DEKSTRAJ ENFLUOJ, MALDEKSTRAJ ENFLUOJ, MEZGRANDAJ URBOJ, KOMUNUMO. Mi ne povas fari tion aŭtomate, nur duonaŭtomate (malpli rapide), ĉar duono da artikoloj uzas duplicitajn parametrojn (eraro en informkesto) kaj mi ankaŭ riparas erare skribita parametro "river-sistemo", forigas germanajn parametrojn (QUELLHÖHE-PREFIX), kaj riparas multajn malgrandajn erarojn en parametroj... [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:47, 17 jun. 2022 (UTC) ::Ĉu eblas iel aparte fari liston pri artikoloj kun parametroj "mapo" kaj "mapo-priskribo"? Mi nur nove aldonis la parametron "mapo". Sed aldoninto al artikolo supozeble apenaŭ legis la dokumentadon. Kelkaj parametroj fakte estas iomete aliaj. Sed mi jam aldonis kelkajn alternativajn parametrojn, laŭ viaj ĵus ŝanĝitaj artikoloj. Tamen la kodo jam estas terure plenŝtopita je alternativaj parametroj. Do, kion fari? [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 19:00, 17 jun. 2022 (UTC) :::La plej facila solvo por fari liston estas aldono de portempa {{Ŝ|Kaŝita kategorio}} en kondiĉo (if) pri parametro mapo en {{Ŝ|informkesto rivero}}. Tio povas fari vi mem. Do vi vidos ĉiujn artikolojn kun {{Ŝ|informkesto rivero}} kaj parametro mapo en unu kategorio. Ĉu vi komprenas? [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 19:16, 17 jun. 2022 (UTC) ::::Mi provis ion pri kaŝita kategorio. Sed ial tio ne funkciis. Intertempe mi havis pli bonan ideon. Mi iomete ŝanĝis la ŝablonon, tiel ke nun ekzistas la iel kutima parametro "mapo" kaj eĉ "mapo-priskribo" eblas kiel alternativo de "priskribo de mapo". La nova plurmarkila mapo nun estas aktivigebla per "situo sur mapo", kiel jam bone videblas en la artikolo [[Una (rivero)]]. [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 20:29, 17 jun. 2022 (UTC) :::::Kategorioj en ŝablonoj estas iufoje malfruantaj - bezonas kelkaj minutojn (aŭ horojn) antaŭ ol vi vidos ilin. Mi pensas, ke tio estas utila ankaŭ por alia via laboro. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:32, 20 jun. 2022 (UTC) Bonvolu paŭzi iomete, ĉar kelkaj parametroj fakte ne ekzistis nek ekzistas. Iuj uzantoj simple fuŝis la ŝablonuzadon :-( Bedaŭrinde. - Mi unue devus rigardi, kiuj ne ekzistantaj parametroj ankoraŭ estas aldoneblaj kaj kiujn ne. Ne aldonebla devus interalie esti "mapo-priskribo". --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 18:39, 17 jun. 2022 (UTC) :Laŭ mi parametroj "urboj survojaj, urbetoj survojaj, komunumoj survojaj, mezgrandaj urboj, komunumo" povas uzi nur unu nomon de parametro. Ankaŭ duopo alfluoj x enfluoj estas superflua. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 19:01, 17 jun. 2022 (UTC) ::La parametrojn "urboj survojaj, urbetoj survojaj, komunumoj survojaj, mezgrandaj urboj" mi jam aldonis al la ŝablonon. Sed "komunumo" ŝajnas al mi superflua. Eble ja estus bone ŝanĝi ĉiun aperon de "enfluoj" al "alfluoj". Poste mi eble denove povus elĵeti "enfluoj". Ĉu tio eblas? [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 19:08, 17 jun. 2022 (UTC) :::Jes, mi ŝanĝos ĉiun aperon de (dekstraj/maldekstraj) "enfluoj" al "alfluoj", eĉ en artikoloj kiuj mi jam redaktis. Nun mi paŭzis ĉion kaj atendas vian startimpeton. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 19:26, 17 jun. 2022 (UTC) ::::Hm. Nu bone. Eble ni daŭrigu morgaŭ. Verŝajne mi devus skribi kelkajn ŝanĝolistojn pri parametroj, same kiel por la ŝanĝo de nenomitaj al nomitaj parametroj. Tio ja relative bone funkciis. Ĉu ne? [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 20:32, 17 jun. 2022 (UTC) :::::Jes, mi paŭzis mian laboron kaj mi bezonas de vi ŝanĝoliston pri parametroj. Eble vi ne devas skribi unu grandan malsimplan liston, sed unue malgrandan liston de evidentaj parametroj, mi anstataŭigos la parametrojn en artikoloj, poste vi skribos alian liston, ... [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:49, 20 jun. 2022 (UTC) Saluton, LiMr. Jen mia nuna unua listo pri ŝanĝendaj parametroj: * fontoloko -> fonto-loko * fontalteco -> fonto-alteco * fontokoordinatoj -> fonto-koordinatoj * enfluejoloko -> enfluejo-loko * enfluejoalteco -> enfluejo-alteco * enfluejokoordinatoj -> enfluejo-koordinatoj Estus bone, se vi ne nur traktus tion, sed eĉ povus rearanĝi la du koordinatajn parametroj jene * fontokoordinatoj -> fonto-latitudo, fonto-longitudo * enfluejokoordinatoj -> enfluejo-latitudo, enfluejo-longitudo kiel mi hieraŭ faris ekz. ĉe [[Seulles‎]]. Tiam la informkesto povas pli bone (re)uzi la koordinatoj kaj eble eĉ aperigas mapon. Bonvolu atenti, ke krome "regiono-ISO por fonto" resp. "regiono-ISO por enfluejo" tiam eĉ devus esti aldonataj. Ĉu eblas fari la anstataŭigon laŭ landoj? Tiam vi povus reuzi por la unuopaj landoj la koncernajn iso-kodojn. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 12:39, 20 jun. 2022 (UTC) :Jen dua listo de ŝanĝendaj parametroj: * FOTO1 -> foto1 * FOTO-PRISKRIBO1 -> foto1-priskribo * FOTO2 -> foto2 * FOTO-PRISKRIBO2 -> foto2-priskribo * FOTO3 -> foto3 * FOTO-PRISKRIBO3 -> foto3-priskribo * FOTO4 -> foto4 * FOTO-PRISKRIBO4 -> foto4-priskribo * FOTO5 -> foto5 * FOTO-PRISKRIBO5 -> foto5-priskribo :Bonvolu atenti, ke la ciferoj estu metataj post la unua parto, do rekte antaŭ la unuan strekon. Tio pli klare montras la rilaton inter la parametroj. Parametroj kiel "PRISKRIBO DE FOTO1", "PRISKRIBO DE FOTO2" ktp. nur estu ŝanĝataj al minuskla literoj. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 12:58, 20 jun. 2022 (UTC) ::''Parametroj kiel "PRISKRIBO DE FOTO1", "PRISKRIBO DE FOTO2" ktp. nur estu ŝanĝataj al minuskla literoj.'' - Ĉu vi pensas nur paremetrojn pri priskriboj de fotoj, aŭ ĉiujn parametrojn, do ankaŭ parametrojn NOMO, LONGECO, AKVOKOLEKTA-AREO, RIMARKOJ? [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:26, 20 jun. 2022 (UTC) :::Aĥ jes. Ankaŭ la aliaj majusklaj parametroj estu ŝanĝataj al minusklaj. Sed ĉe la parametroj pri fotoj la ciferoj migru al alia pozicio. Same devus okazi ĉe kelkaj parametroj pri fontoj, nome tiuj, kiuj havas la ciferon je la fino, finfine havu ĝin rekte post "fonto", do antaŭ la streko. Ekz. el fontoloko1 fariĝu fonto1-loko ktp. Tio pli klare montras la rilaton. - Krome el QUELLHÖHE-PREFIX fariĝu tradukita "fonto-alteco-prefikso". Mi ne scias, ĉu eble iu eĉ ie uzis QUELLHÖHE-SUFFIX. Se jes, tio devus fariĝi "fonto-alteco-sufikso". Kaj ĉe AKVOKOLEKTA-AREO ne nur okazu ŝanĝo al "akvokolekta-areo", sed eĉ al "akvokolekta areo". La streko tie simple superfluas pro la komenca adjektivo. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 16:37, 20 jun. 2022 (UTC) ::::{{Farite}} - Sed estis pli malfacila laboro, ĉar multaj germanaj riveroj havis multajn problemojn en la informkesto. ::::Ĉu estas alia laboro por roboto? ::::Interalie, mi tre ŝatas informkestojn, kiuj uzas Vikidatumojn. Almenaŭ por precipaj informoj. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:46, 25 jun. 2022 (UTC) == Ŝablono:Informkesto rivero == Saluton, LiMr. Se vi de lundo ĝis vendredo ekde la sekvonta semajno havos iun demandon aŭ rimarkon pri {{ŝ|informkesto rivero}}, mi nur povos respondi ilin posttagmeze aŭ vespere. - Amike --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 19:15, 19 jun. 2022 (UTC) == Robota tasko == Saluton! "Filozofo" kontrolis min kaj ŝanĝis la frazparton "laŭ hungarlingve kutima sinsekvo" al "laŭ hungarlingve kutima nomordo". Tiu estas la problemo, ke tiu frazparto estas legebla almenaŭ milfoje. Ĉu via roboto povus fari la ŝanĝojn? --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 06:52, 14 jul. 2022 (UTC) :Saluton, jes, ŝanĝoj de precizaj frazpartoj estas tre facilaj. Mia roboto komencis fari, sed estas vere multaj miloj da artikoloj, do ĝi finos la laboron post kelkaj tagoj. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:06, 14 jul. 2022 (UTC) ::Dankon! [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 09:44, 14 jul. 2022 (UTC) :{{Farite}}, pli ol 10k artikolojn. Ĉu vi trovis alian similan frazparton? [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:37, 17 jul. 2022 (UTC) ==Alinomigo de Rok== Saluton LiMr, ĉu vi povus alinomi paĝon pri [[Rok (Sušice)]] al simpla [[Rok]], kiu estas alidirektigilo? La reston faros jam mi. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:15, 5 aŭg. 2022 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:18, 5 aŭg. 2022 (UTC) ::Mi estis pli rapida ol {{u|Tlustulimu}}, kiu faris la saman alinomigon. Pro tio la artikolo estas en malĝusta stato. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:24, 5 aŭg. 2022 (UTC) :::Saluton, LiMr. Per provizora forigo kaj poste parta malfaro mi riparis la fuŝon. [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 16:43, 5 aŭg. 2022 (UTC) == Proponoj por Legindaj artikoloj == Saluton. Lastajn tagojn akumuliĝis proponoj por Legindaj artikoloj parte pro ĝisdatigo de la listo. Tiel atendas via partopreno en la koncerna baloto [[Olimpiaj ludoj]], [[Futbalo]], [[Kastilio kaj Leono]], [[Eiffel-Turo]], [[Berlino]], [[Sankt-Peterburgo]], [[Moskvo]], [[Pekino]], [[Biciklo]], [[Hundo]], kaj [[Ĉevalo]]. Bonvolu viziti almenaŭ kelkajn el ili por legindigi kelkajn kun plej kolektiva partopreno ebla. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:28, 13 aŭg. 2022 (UTC) == Uzanto:Wikipedian säännöistä piittaamaton vuonna 1989 syntynyt käyttäjä == Saluton, LiMr. Mi ĵus vidis, ke via roboto aŭtomate bonvenigis la "novulon" {{uzanto2|Wikipedian säännöistä piittaamaton vuonna 1989 syntynyt käyttäjä}}. Laŭ gugla tradukilo la uzantonomo signifas "Uzanto naskita en 1989, kiu malatentas la regulojn de Vikipedio". Do, laŭ la nomado de la uzanto tutcerte estas gantopupo de Nenioniel. - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 15:00, 20 aŭg. 2022 (UTC) == Mia propono por nova ĉefpaĝo == Saluton, mi kreis proponon por nova ĉefpaĝo kiu pli bone funkcias en malgrandaj ekranoj. Se vi emas, bonvole testu ĝin kaj voĉdonu se vi ŝatas ĝin en la Diskutejo de la ĉefpaĝo: [[Vikipedia_diskuto:Ĉefpaĝo#Propono:_Mi_kreis_novan_ĉefpaĝon_kiu_pli_bone_funkcias_en_malgrandaj_ekranoj]] Amike --[[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 21:32, 21 aŭg. 2022 (UTC) ::Dankon por partopreni en la baloto. Mi parolis kun KuboF pri ĝi kaj ni decidis ke ĝi daŭriĝis sufiĉe longe. Vi estas administranto, ĉu ne? KuboF ŝajne ne havas tempon en la momento. Se vi konsentas ke la diskuto donis klaran rezulton, ĉu vi bonvole povus kopii mian proponon al la ĉefpaĝo? --[[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 21:15, 19 sep. 2022 (UTC) :::{{Farite}} - Vi vidas ke nur unu redakto de la ĉefpaĝo sufiĉas. Aliaj dosieroj/ŝablonoj estis jam ĝustaj. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:53, 20 sep. 2022 (UTC) == Nova tasko por via roboto == Saluton, LiMr. Mi ĵus korektadis artikolojn el la kategorio [[:Kategorio:Komunumoj de Yucatán|Komunumoj de Yucatán]] ĝis la litero D. Unu tia artikolo estas [[Dzemul]]. Mi ŝanĝis la nomon de la informkesto al la vere uzata nomo, tiel ke el la alidirektila "urbokadro" fariĝas "informkesto urbo". Krome mi malplenigis la parametron "mapo2", ĉar la tiea uzo ne estas tre taŭga kaj kaŭzas pluroblan difinon de koordinatoj. Krome mi elĵetis eĉ la koordinatajn parametrojn, se la mapligila mapo montras, ke ekzistas difino en la rilata Vikidatuma ero. Mi ankaŭ forigis duan aperon de "distrikto", kiu alie kaŭzas, ke la artikolo aperas en zorgiga kategorio. - Ĉu via roboto povus daŭrigi mian ŝanĝon laŭ la listigo de la menciita kategorio ekde litero E? - Se jes, mi jam antaŭdankas kaj deziras al vi multe da sukceso. Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 15:34, 4 okt. 2022 (UTC) :Saluton, mi faros duonaŭtomate kelkajn tiajn redaktojn laŭ via ekzemplo en ĉiuj artikoloj ekde E, sed ne ĉiajn redaktojn pro pli malfacila permana laboro, kiu ne estas por la roboto. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:52, 4 okt. 2022 (UTC) ::Bone. Bonvolu atenti, ke "regiono-ISO" ĉe artikoloj en la menciita kategorio senprobleme povus esti ŝanĝata al "MX-YUC", ĉar ja ĉiuj urboj situas en la sama subŝtato de Meksiko. [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 15:55, 4 okt. 2022 (UTC) :::{{Farite}} - Mi scias, ke mi ne faris ĉiajn viajn redaktojn perfekte, sed plimulto kaj iajn aliajn. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:39, 4 okt. 2022 (UTC) ::::Dankon pro via helpo. Mi ĵus finis la lastajn redaktojn de artikoloj en la menciita kategorio. Nun en ĉiuj artikoloj videblas tri mapoj, unu de [[Jukatanio|Jukatano]], unu de Meksiko kaj la tria estas la mapligila mapo. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 17:04, 4 okt. 2022 (UTC) == "pli facila informkesto" == Saluton LiMr! Vi ĵus ŝanĝis informkestojn de kelkaj ĉeĥaj urboj. Bonvolu ne forgesi parametron "|regiono-ISO=CZ". Sen tiu parametro la koncerna urbo eniras la zorgigan kategorion [[:Kategorio:Parametra eraro]]. Mi faris la necesajn korektojn. Antaŭdankon! [[Uzanto:Dominik|Dominik]] ([[Uzanto-Diskuto:Dominik|diskuto]]) 08:12, 15 nov. 2022 (UTC) :Bone, sed mi provis aldoni ĝin, sed mi ne vidis diferencon, eĉ la mapo estis la sama. Kial tiu parametro estas grava? [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:33, 15 nov. 2022 (UTC) ::En tiu preciza kazo, ĝi neniom utilas - nur necesas por ne eniri zorgigan kategorion. [[Uzanto:Dominik|Dominik]] ([[Uzanto-Diskuto:Dominik|diskuto]]) 08:49, 15 nov. 2022 (UTC) == Havendaj artikoloj == Saluton. Mi ĵus vidis la ĝisdatigon decembran. Tiel estis surprizo en Etaj 14 anstataŭ 10 dum tute unu monato. Fakte estis 11 ĉar anonimulo forigis tute sentiale grandan parton de [[Dinastio Ming]]. Mi ĵus malfaris ĝin. Ĉu tio okazis ankaŭ ĉe aliaj artikoloj? Tiuokaze iu stultulo kiu celas sian propran plialtigon en alilingva vikio en la klasigo venas ĉe ni por damaĝi nian havaĵon. Ĉu tio vere okazis? Krome vi povas konstati, ke ni plialtiĝas nur ĉiun duan monaton. Ja, mi ne volas elĉerpiĝi per tiu tantala tasko, kaj dediĉas mian energion al tio nur ĉiun duan monaton. Dankon. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:10, 7 dec. 2022 (UTC) :Fakte la anonimulo kiu forigis grandan parton de [[Dinastio Ming]] estas el Vjetnamio, kaj la vjetnama vikio estas 15a malantaŭ 13a Esperanto. Ĉu li celis atingi nin?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:20, 7 dec. 2022 (UTC) :Saluton, redaktoj de [[Dinastio Ming]] estas eble nur vandalaj eksperimentoj de komencanto. Dankon por la riparo. :La nombro de artikoloj en la linio "Hodiaŭ (aŭtomata takso)" estas nur proksimuma (nur takso). Ne eblas scii la precizan grandecon de la artikolo ĉar la oficiala algoritmo verŝajne ne kalkulas pri kategorioj ĉe fino, multoblaj spacoj kaj aliaj helpaj informoj. Do artikoloj ĉe la limo de grandeco povas esti miskalkulitaj laŭ nia takso. Ĉe https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_sample_of_articles/Stubs#eo_Esperanto la artikoloj estas precize klasigitaj, sed ĝi estas ĝisdatigita nur unufoje monate. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 13:03, 7 dec. 2022 (UTC) == MediaWiki:Recentchangestext == Saluton! Ĉu vi bonvolus aldoni atentigon pri [[Vikipedio:Diskutejo/Diversejo#Burokratoj|elekto de burokraroj]] al [[MediaWiki:Recentchangestext]] ? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:02, 18 feb. 2023 (UTC) : {{kruco}} '''Nefarite''' kaj ne plu bezonate. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:11, 13 mar. 2023 (UTC) == Burokrato == Saluton, LiMr. Ĉar estas sufiĉe da poraj voĉoj sur [[Vikipedio:Burokratoj/kandidatoj/LiMr|jena balotopaĝo]], mi ĵus donis la statuson de burokrato al vi. Espereble vi ne havos tro da streĉo. - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 15:06, 12 mar. 2023 (UTC) :Dankon, mi jam ekfaras ian laboron por burokratoj. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:56, 12 mar. 2023 (UTC) :: {{farita}} Dankon ... eble vi forprenu la rajton de roboto de [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o%3ARajtoj+de+uzantoj&user=Taylor+49 mia ĉefa nerobota konto] kiun Thomas pretervide ĵus aldonis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:11, 13 mar. 2023 (UTC) :::La rajto de roboto de nerobota konto estas forprenita. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:31, 13 mar. 2023 (UTC) ::: {{farita}} [https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Protokolo?type=rights Protokolo?type=rights] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:39, 13 mar. 2023 (UTC) == [[Kleť]] == Ĉaŭ! Se vi volas, oni povas aldoni la ŝablonojn {{ŝ|projektoj}} kaj {{ŝ|bibliotekoj}} ĉe la fino de la paĝo ([https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kle%C5%A5&diff=prev&oldid=7968861 vidu ĉi tie]). Mi ankaŭ kreis alidirekton el la germana nomo de la paĝo ([https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Sch%C3%B6ninger&oldid=7968860 alklaku ĉi tie]). Ĝis baldaŭ! — [[Uzanto:Super nabla|Super nabla]] ([[Uzanto-Diskuto:Super nabla|diskuto]]) 12:37, 17 mar. 2023 (UTC) == Stilogvido pri datoj == Ĉaŭ, LiMr. Mi volas proponi stilogvidon pri datoj (vizitu: [[Uzanto:Super nabla/Datoj]]). Se vi havas tempon, ĉu vi povus kontroli ĝin kaj esprimi vian opinion? Aliaj uzantoj jam komentis/plibonigis la tekston. Ĝis, — [[Uzanto:Super nabla|Super nabla]] ([[Uzanto-Diskuto:Super nabla|diskuto]]) 09:35, 20 mar. 2023 (UTC) == Forigo de mistitolita ŝablono == Saluton LiMr, ĉu vi povus forigi mistitolitan ŝablonon? Ĝi estas [[Sablono:Ždírec nad Doubravou]]. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 28 mar. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:49, 28 mar. 2023 (UTC) == Peto de konsilo pri progresinta uzo de vikidatumoj == Saluton kara. Mi havas grandan kaj fundamentan '''peton de konsilo pri progresinta uzo de vikidatumoj'''. Por ne malŝpari spacon, mi ne donas la tutan peton ĉi tie, sed petas vin vidi ĝin [[Uzanto:ThomasPusch/provejo2|en aparta persona paĝo]]. Se vi havas ideon kiel eblos respondi al mia peto, mi tre ĝojos pri konsilo! Kore, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:32, 1 apr. 2023 (UTC) ==Ŝablono:Najbaraj municipoj== Saluton LiMr, ĉu vi hazarde ne scias, kiel ekfunkciigi [[ŝablono:Najbaraj municipoj|ŝablonon:Najbaraj municipoj]] laŭ la ĉeĥa ŝablono [[:cs:Šablona:Sousední obce]]? Eble io mankas aldoni en Modulo:Wikidata. Mi ne vidas ĉi tie jam kolegon Tlustulimu, kiu eble pli bone orientiĝas en tio, do mi demandas vin. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 04:18, 23 apr. 2023 (UTC) :Saluton, la eraro estas pro formatStatements mankas en la esperanta Modulo:Wikidata. La esperanta Modulo:Wikidata estas sur alia bazo ol Modulo:Wikidata en la ĉeĥa Vikipedio, do ne eblas facile aldoni ĝin. Sed mi trovis, ke mi povas uzi similan funkcion, do mi riparis la ŝablonon kaj nun ĝi funkcias! Poste oni povas aldoni la vorton "kaj". Nun mi ne scias kiel. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 07:59, 23 apr. 2023 (UTC) :Vi povas vidi la rezulton en artikolo [[Čeložnice]]. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:04, 23 apr. 2023 (UTC) ::Dankon almenaŭ por tio. Ankoraŭ mi demandas, ĉu eblus aperigi ekz. ne [[Moravany (distrikto Hodonín)]], sed [[Moravany (distrikto Hodonín)|Moravany]], simple kaŝi informojn en krampoj (distrikto ...) kaj aperigi nur simplajn nomojn. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:30, 23 apr. 2023 (UTC) :::Mi kontrolis la ligilojn. Ili estus funkcii kiel vi skribas, sed nefuncias. Mi ne scias, kie estas la problemo. Mi almenaŭ aldonis la vorton "kaj" (ne per modulo, sed per ŝablono). [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:29, 23 apr. 2023 (UTC) :::Saluton, ĝi vere funkcias. La problemo estas simpla kaj klara. Vidu ekzemple [[:d:Q1757058]]. Etikedo de la municipo ne estas "Kostelec", sed "Kostelec (distrikto Hodonín)". Do, kaj modulo kaj ŝablono estas ĝustaj. Mi jam riparis la municipon [[Moravany (distrikto Hodonín)]]. Mi provos trovi tiujn municipojn en Ĉeĥio kaj provos ripari la etikedojn. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:33, 28 apr. 2023 (UTC) == Alinomado al Sedlice == Saluton LiMr, ĉu vi povus alinomi paĝon [[Sedlice (apartigilo)]] al simpla [[Sedlice]]? Sedlice (apartigilo) estas poste forigenda. Povas fari tion nur administranto. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 15:50, 20 maj. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:25, 21 maj. 2023 (UTC) == Alinomado al Tisovec == Saluton LiMr, ĉu vi povus ankoraŭ alinomi paĝon [[Tisovec (apartigilo)]] al simpla [[Tisovec]] nelasante alidirektigilon. Necesas administra alinomado. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 05:53, 3 jun. 2023 (UTC) :La samo rilatas al [[Bystré (apartigilo)]] al simpla [[Bystré]]. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:23, 3 jun. 2023 (UTC) ::Forigenda estas ankaŭ [[Ŝablono:Bystré]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:00, 3 jun. 2023 (UTC) ::: {{Farite}} --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 07:05, 3 jun. 2023 (UTC) == QuickStatements == Kara LiMr, mi ĝis nun ne vere amikiĝas kun QuickStatements kaj ĵus sendis al vi retpoŝte staton kaj ekranfoton,ĝis kiu punkto mi venis. Mi petus pri konsilo, kion fari, kaj esperas ke vi havas ideon kion mi misfaris... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:49, 8 jun. 2023 (UTC) == Vikipedio:Listo de havendaj artikoloj == Saluton kaj dankon pro la ĝisdatigo de la Listo de havendaj artikoloj. Mi havas dubon. Delonge aperas 4 en la malalta kategorio, dum jam de monatoj estas nur 2. Mi timas, ke denove oni trudis 2 novajn artikolojn, kiujn oni devos plialtigi de kategorio. Kaj tiuj anstataŭis aliajn kiuj estis jam zorgitaj, plej verŝajne el la supra kategorio. Dankon. Ĉiuokaze mi esperas, ke mi eraras, kaj ke la nuna ĝusta cifero estas 2.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 6 jul. 2023 (UTC) :Saluton, estas neniu ŝanĝo en Listo de havendaj artikoloj ekde novembro 2022. Laŭ mi la problemo estas alie. Ne estas facile komputi la grandon de artikoloj per la sama metodo kiel oni komputas tion. Ni komputas tion nur proksimume. Do eble kelkaj artikoloj estas tre proksime de limo de grandeco kaj laŭ unua metodo estas en unua kategorio kaj laŭ la dua metodo estas en alia kategorio. Antaŭ du jaroj uzanto {{u|Castelobranco}} ŝanĝis mian formulon, kiu estis laŭ mi pli preciza ol la lia. Sed mi ne scias tion certe. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:58, 7 jul. 2023 (UTC) ::Dankon. Ankaŭ mi foje trafis svagan limon inter du kategorioj. Nu, se mi trovas iam iometan diferencon en dua kategorio, mi klopodos por plialtigi ĝin. Dume, pacienco. Krome, plej verŝajne dum unu monato kaj duono mi ne laboros tiukadre.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:09, 10 jul. 2023 (UTC) :::La du artikoloj, kiuj estas proksimaj de la limo, estas [[Elektromagneta forto]] kaj [[Nombroteorio]]. Vi povas vidi tion en tiuj listoj: :::* [[Vikipedio:Listo de havendaj artikoloj/Biografioj|Biografioj]] :::* [[Vikipedio:Listo de havendaj artikoloj/Filozofio kaj psikologio; Religio; Sociaj sciencoj; Lingvo kaj literaturo|Filozofio kaj psikologio; Religio; Sociaj sciencoj; Lingvo kaj literaturo]] :::* [[Vikipedio:Listo de havendaj artikoloj/Mezurado; Scienco|Mezurado; Scienco]] :::* [[Vikipedio:Listo de havendaj artikoloj/Manĝaĵoj kaj agrikulturo; Teknologio|Manĝaĵoj kaj agrikulturo; Teknologio]] :::* [[Vikipedio:Listo de havendaj artikoloj/Arto kaj distro|Arto kaj distro]] :::* [[Vikipedio:Listo de havendaj artikoloj/Historio kaj geografio|Historio kaj geografio]] :::[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 13:56, 10 jul. 2023 (UTC) :Solvite, por la momento.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:55, 13 jul. 2023 (UTC) == Vulgara uzantonomo == Bv forbaru porĉiam konton {{uzanto2|Työnnä kulli perseeseen HETI}} : vulgara uzantonomo, gantopupumado, evitado de forbaro. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:40, 11 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:49, 11 jul. 2023 (UTC) ==Dosiernoma ŝanĝo== Bonvolu ŝanĝi "[[:Dosiero:Cinnamyl chloride3D.png]]" al "[[:Dosiero:Cinnamyl chloride 3D.png]]". (30 dosieroj) Dankon [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 18:02, 12 jul. 2023 (UTC) : {{Farite}} - Oni ofte uzas "_" en la nomo, sed tio ne estas problemo. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:15, 12 jul. 2023 (UTC) * Bonvolu ŝanĝi "[[:Dosiero:Carbonic-acid-3D-balls.png]]" al "[[:Dosiero:Carbonic acid 3D.png]]". (92 dosieroj) [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 18:04, 12 jul. 2023 (UTC) *:Mi ne komprenas en la artikolo [[Karbonata acido]] la dosiero Dosiero:Carbon_dioxide_3D_ball.png ne estas ŝanĝita al Dosiero:Carbon dioxide 3D.png. Bonvolu kontroli [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 20:04, 12 jul. 2023 (UTC) :: {{Farite}} - Antaŭe mi nur demandis vin pri la malsama nombro de artikoloj. Nun estas vere farite. Mi daŭrigos kun la tria dosiero... --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:37, 12 jul. 2023 (UTC) : Laŭ mi la dosiero ne estas en 92 artikoloj, sed en 242 artikoloj. Ĉu estas ĝuste? [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/Dosiero:Carbonic-acid-3D-balls.png&namespace=0&limit=250 Vidu rezulton] --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:38, 12 jul. 2023 (UTC) ::Jes, ekzistas aliaj ligiloj. ::Tamen mi sendas pluajn laborojn, anticipe dankas vin. Bonvolu ŝanĝi "[[:Dosiero:Diethyl carbonate.png]]" al "[[:Dosiero:Diethyl carbonate 3D.png]]". Fortan ĉirkaŭbrakon [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 20:00, 12 jul. 2023 (UTC) ::: {{Farite}} - 21 artikoloj --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:44, 12 jul. 2023 (UTC) :::: Jen: <nowiki>[[:Dosiero:Cinnamyl chloride3D.png]]</nowiki> Dupunkta regulo ebligas ligi al bildo. :-) Tamen mi ne komprenas kial [[User:Claudio Pistilli]] ne alŝutas al la komuna dosierdeponejo "Commons". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:34, 12 jul. 2023 (UTC) ==[[Dumetila karbonato]]== * Bonvolu ŝanĝi 43 dosierojn ''Dosiero:Dimethyl-carbonate-cis-cis-HF-3D-balls.png'' al ''Dosiero:Dimethyl carbonate 3D.png'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 06:00, 13 jul. 2023 (UTC) *:Ne farite, ''Dosiero:Dimethyl carbonate 3D.png'' ne ekzistas. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 07:49, 13 jul. 2023 (UTC) *::Bonvolu refari la dosierŝangojn: [[Dosiero:Dimethyl-carbonate-cis-cis-HF-3D-balls.png|100px|dumetila karbonato anstataŭenda]] - [[Dosiero:Dimethyl carbonate 3D.png|100px|dumetila karbonato|anstataŭota]]. Fortan ĉirkaŭbrakon! [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:19, 13 jul. 2023 (UTC) *:::{{Farite}} - La dosiero jam ekzistas. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:19, 14 jul. 2023 (UTC) *::::Bonan laboron! Dankegon! [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 05:20, 15 jul. 2023 (UTC) ==[[Dumetila sulfido]]== Bonvolu ŝanĝi 18 dosierojn ''Dosiero:Dimethyl-sulfide-3D-balls.png'' al ''Dosiero:Dimethyl sulfide 3D.png'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 06:18, 13 jul. 2023 (UTC) :Ne farite, ''Dosiero:Dimethyl sulfide 3D.png'' ne ekzistas. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 07:49, 13 jul. 2023 (UTC) ::Bonvolu refari la dosierŝangojn: [[Dosiero:Dimethyl-sulfide-3D-balls.png|100px|dumetila sulfido- anstataŭenda]] - [[Dosiero:Dimethyl sulfide 3D.png|100px|dumetila sulfido - anstataŭota]]. Fortan ĉirkaŭbrakon! [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:21, 13 jul. 2023 (UTC) :::{{Farite}} - La dosiero jam ekzistas. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:23, 14 jul. 2023 (UTC) ::::Bonegan laboron! Dankegon! [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 05:20, 15 jul. 2023 (UTC) ==[[Vinila alkoholo]]== Bonvolu ŝanĝi 67 dosierojn ''Dosiero:Ethenol-3D-balls.png'' al ''Dosiero:Vinyl alcohol 3D.png'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 07:12, 13 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 07:48, 13 jul. 2023 (UTC) ==[[Metila kloroacetato]]== Bonvolu ŝanĝi 16 dosierojn ''[[Dosiero:Methyl chloroacetate3D.png|90px]]'' al ''[[Dosiero:Methyl chloroacetate 3D.png|50px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 05:28, 15 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 07:39, 15 jul. 2023 (UTC) ::Dankon, fortan ĉirkaŭbrakon. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 13:11, 15 jul. 2023 (UTC) ==[[Metila laktato]]== Bonvolu ŝanĝi 17 dosierojn ''[[Dosiero:Methyl lactate3D.png|100px]]'' al ''[[Dosiero:Methyl lactate 3D.png|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 06:31, 15 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 07:43, 15 jul. 2023 (UTC) ::Dankon, fortan ĉirkaŭbrakon. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 13:11, 15 jul. 2023 (UTC) ==[[Metila nitrato]]== Bonvolu ŝanĝi 10 dosierojn ''[[Dosiero:Methyl Nitrate Ball and Stick.png|100px]]'' al ''[[Dosiero:Methyl nitrate 3D.png|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 14:19, 15 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 14:44, 15 jul. 2023 (UTC) ::Bonan laboron! Gratulojn [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 15:05, 15 jul. 2023 (UTC) ==[[Metila propionato]]== Bonvolu ŝanĝi 27 dosierojn ''[[Dosiero:Methyl propionate3D.png|100px]]'' al ''[[Dosiero:Methyl propionate3D 2.png|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 15:04, 15 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} - Sed la nova dosiero ne havas spacon en dosiernomo antaŭ 3D, kiel la aliaj novaj dosieroj. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:19, 15 jul. 2023 (UTC) ::Bonan laboron! Gratulojn [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 14:02, 16 jul. 2023 (UTC) ==[[Akroleino]]== Bonvolu ŝanĝi 20 dosierojn ''[[Dosiero:Acrolein-3D-balls.png|100px]]'' al ''[[Dosiero:Acrolein 3D.png|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 14:01, 16 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:21, 16 jul. 2023 (UTC) ::Bonegan laboron, fortan ĉirkaŭfrakon. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:38, 16 jul. 2023 (UTC) ==[[Heksanolo]]== Bonvolu ŝanĝi 47 dosierojn ''[[Dosiero:Hexan-1-ol-3D-balls.png|100px|heksanolo malnova]]'' al ''[[Dosiero:Hexanol 3D.png|100px|heksanolo nova]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:38, 16 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 07:16, 17 jul. 2023 (UTC) ==[[Fenetila klorido]]== Bonvolu ŝanĝi la dosierojn ''[[Dosiero:Phenethyl chloride3D.png|100px|fenetila klorido]]'' al ''[[Dosiero:Phenethyl chloride 3D.png|100px|fenetila klorido]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 07:05, 17 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:36, 17 jul. 2023 (UTC) ==[[Fenetila alkoholo]]== Bonvolu ŝanĝi la dosierojn ''[[Dosiero:Phenethyl-alcohol-3D-balls.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Phenethyl alcohol 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 07:27, 17 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} - Sed nun mi vidas, ke ekzistas ligilojn al dosieroj sen prefikso "Dosiero:". Eble tio estis ankaŭ en antaŭaj artikoloj. Mi provos ripari ĝin permane. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:33, 17 jul. 2023 (UTC) ::Tio ne estas ofte, do nun jam estas ĉio ĝuste. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:39, 17 jul. 2023 (UTC) :::Ĉio en ordo, bonan laboron, dankkegon [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 14:06, 17 jul. 2023 (UTC) ==[[Propionamido]]== Bonvolu ŝanĝi dosierojn ''[[Dosiero:Propionamide-3D-balls.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Propionamide 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 08:44, 17 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:52, 17 jul. 2023 (UTC) ::Ĉio en ordo, bonan laboron, dankegon [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 14:06, 17 jul. 2023 (UTC) ==[[Propila benzoato]]== Bonvolu ŝanĝi dosierojn ''[[Dosiero:Propyl benzoate3D.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Propyl benzoate 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 09:05, 17 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:07, 17 jul. 2023 (UTC) :::Ĉio en ordo, bonan laboron, dankegon [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 14:07, 17 jul. 2023 (UTC) ==[[Kalia karbonato]]== Bonvolu ŝanĝi la dosierojn ''[[Dosiero:Potassium-carbonate-3D-vdW.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Potassium carbonate 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 20:48, 17 jul. 2023 (UTC) ::Farite, eĉ tiel, dankegon [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 17:31, 19 jul. 2023 (UTC) ==[[Metila fosfato]]== Bonvolu ŝanĝi la jenajn dosierojn ''[[Dosiero:Trimethyl-phosphate-3D-balls.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Trimethyl phosphate 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:49, 17 jul. 2023 (UTC) :Farite, eĉ tiel, dankegon [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 17:37, 19 jul. 2023 (UTC) ==[[Alila benzoato]]== Bonvolu ŝanĝi la dosierojn ''[[Dosiero:Allyl benzoate3D.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Allyl benzoate 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 22:09, 17 jul. 2023 (UTC) :'''Farite''', ĉiamaniere, dankegon[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 20:28, 19 jul. 2023 (UTC) ==[[Alila jodido]]== Bonvolu ŝanĝi dosierojn ''[[Dosiero:Allyl iodide3D.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Allyl iodide 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 22:19, 17 jul. 2023 (UTC) :'''Farite''', ĉiamaniere, dankegon[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 20:31, 19 jul. 2023 (UTC) ==[[Alila klorido]]== Bonvolu ŝanĝi dosierojn ''[[Dosiero:Allyl-chloride-3D-balls.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Allyl chloride 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 22:28, 17 jul. 2023 (UTC) :'''Farite''', ĉiamaniere, dankegon[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 22:04, 19 jul. 2023 (UTC) ==[[Benzila cinamato]]== Bonvolu ŝanĝi la dosierojn ''[[Dosiero:Benzyl-cinnamate-3D-balls.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Benzyl cinnamate 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 12:35, 18 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:03, 20 jul. 2023 (UTC) ==[[Cinamila formiato]]== Bonvolu ŝanĝi dosierojn ''[[Dosiero:Cinnamyl formate3D.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Cinnamyl formate 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 13:36, 18 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:06, 20 jul. 2023 (UTC) ==[[Etila valerato]]== Bonvolu ŝanĝi dosierojn ''[[Dosiero:Ethyl valerate3D.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Ethyl valerate 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 14:22, 18 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:46, 20 jul. 2023 (UTC) ==[[Dimetila disulfido]]== Bonvolu ŝanĝi dosierojn ''[[Dosiero:Dimethyl-disulfide-3D-balls.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Dimethyl disulfide 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 14:25, 18 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:47, 20 jul. 2023 (UTC) ==[[Natria jodoacetato]]== Bonvolu ŝanĝi dosierojn ''[[Dosiero:Sodium iodoacetate 3D.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Sodium iodoacetate3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:14, 18 jul. 2023 (UTC) :'''Farite''', ĉiamaniere, dankegon[[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:18, 20 jul. 2023 (UTC) ==[[Metila formiato]]== Bonvolu ŝanĝi dosierojn ''[[Dosiero:Methyl-formate-3D-balls.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Methyl formate 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 20:05, 18 jul. 2023 (UTC) :{{Ne farite}} - Ĉu ĉio estas jam ŝanĝita? [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 12:57, 20 jul. 2023 (UTC) ==[[Metila fenilacetato]]== Bonvolu ŝanĝi dosierojn ''[[Dosiero:Methyl-phenylacetate-3D-balls.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Methyl phenylacetate 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 20:20, 18 jul. 2023 (UTC) ::{{Ne farite}} - Ĉu ĉio estas jam ŝanĝita? :[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 12:59, 20 jul. 2023 (UTC) ==[[Butilamino]]== Bonvolu ŝanĝi dosierojn ''[[Dosiero:N-butylamine-from-xtal-1994-3D-balls.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Butylamine 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 20:30, 18 jul. 2023 (UTC) :{{Ne farite}} - Ĉu ĉio estas jam ŝanĝita? [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 13:00, 20 jul. 2023 (UTC) ::Saluton, mi pardonpetas. Mi kredis ke vi estis forlasinta la proponhelpon. Mi atendis du tagojn, kaj la ŝanĝoj estas necesaj. Ĉiuokaze, vi estis tre helpema. Fortan ĉirkaŭbrakon. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 13:14, 20 jul. 2023 (UTC) :::Hodiaŭ kaj morgaŭ mi povos labori, sed poste jam denove ne. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 13:33, 20 jul. 2023 (UTC) ==[[Propionata acido]]== Bonvolu ŝanĝi dosierojn ''[[Dosiero:Propionic-acid-3D-balls.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Propionic acid 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 12:15, 19 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 13:04, 20 jul. 2023 (UTC) ==[[t-Butila klorido]]== Bonvolu ŝanĝi dosierojn ''[[Dosiero:Tert-butyl-chloride-3D-balls.png|100px|malnova dosiero]]'' al ''[[Dosiero:Tert-butyl chloride 3D.png|nova dosiero|100px]]'' [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 13:43, 19 jul. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 13:10, 20 jul. 2023 (UTC) == Elekto de nova administranto == [[Dosiero:Wikipedia Administrator.svg|eta|100px|La balailo estas simbolo de la administrantoj.]]Saluton {{BASEPAGENAME}},</br>Mi ĵus kandidatigis [[Uzanto:Kani]]-n kiel administronton. Se vi havas tempon, bonvolu partopreni la elekton de la nova administranto ĉi tie: [[Vikipedio:Administrantoj/kandidatoj/Kani]]. En tiu paĝo, vi povas legi la kialojn de la kandidatiĝo. La kandidato jam akceptis la proponon de administrantiĝo.</br>Dankon kaj ĝis baldaŭ! Amike, — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 08:28, 24 jul. 2023 (UTC) == Tute naiva demando == En la vikimedia elektopaĝo pri preferoj estas ebleco elekti ĉu oni volas esti alskribata kiel viro, kiel virino aŭ kiel genre neŭtrala homo, kaj estas noto "Ĉi tiu informo montriĝos publike." Mia demando estas: kie? Kie tio montriĝas? Mi ĝis nun ne trovis tiun "publikan lokon". --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 6 aŭg. 2023 (UTC) :Interesa demando. Mi ne scias. Laŭ mi oni uzas tion nur por statistika informo. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:06, 6 aŭg. 2023 (UTC) :: @[[User:ThomasPusch]] Jam solvite aliloke: [[Uzanto-Diskuto:Moldur#Tute_naiva_demando]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:59, 23 aŭg. 2023 (UTC) == Petscan == Mi multe uzis [https://petscan.wmflabs.org PetScan] dum la pasintaj tri monatoj en prilaboro de vikidatumoj, post kiam vi rekomendis ĝin al mi, lastfoje tute sukcese antaŭ du tagoj, kaj tial tre tristis kiam hieraŭ ĝi subite tute ne plu funkciis kaj ankaŭ hodiaŭ la servo gastigata de ''wmflabs.org'' estas morta. Mi provis per tri diversaj retkroziloj: ĉiam rezultas nur tute malplena paĝo. Ĉu ĉe vi ankoraŭ funkcias la servo? Aŭ ĉu vi scias ke efike noti la problemon? Mi nun trovis [https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech meta-wikimedia Tech] kaj tie notos mian problemon, sed mi havas neniun ideon ĉu tio helpos al solvo de mia problemo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:43, 26 sep. 2023 (UTC) :Saluton, nun mi trovas uzi PetScan kaj ankaŭ mi havas la saman problemon. Mi ne trovis ion pri la problemo en interreto, sed mi esperas, ke oni riparos tion baldaŭ. Por parto de laboro pri vikidatumoj vi povas uzi https://query.wikidata.org/ [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 11:03, 26 sep. 2023 (UTC) :Saluton, mi trovis facilan solvon kaj mia PetScan funkcias. Ĉu vi estas sperta pri komputiloj? Premu F12, vidu <body style="display:none"> kaj forigu display:none. Se vi vidos blankan paĝon denove, ripetu tion. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:04, 26 sep. 2023 (UTC) ::Mi per F12 vidis la signojn "display:none" kaj provis forigi ilin, sed tamen mi ŝajne ion faris malĝuste dum la forigoprovo - ĉe mi la helpila paĝo daŭre plene blankas. Sed ekde hieraŭ komencas amasiĝi notoj de frustritaj uzantoj pri la misfunkcio ekde antaŭhierau, ekzemple {{germane}} en [[:de:Wikipedia:Fragen_zur_Wikipedia#PetScan_down?|''Wikipedia:Fragen zur Wikipedia#PetScan down?'']] ... tamen tie ankoraŭ neniu sukcesis pri tia truko, kiun vi priskribis sed kiun mi ankoraŭ ne sukcesis kopii ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:52, 27 sep. 2023 (UTC) :::Ekde duona horo denove funkcias, sen iuj trukoj. Ni esperu ke tiel restos... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:17, 27 sep. 2023 (UTC) ::::Sed kompense nun la aplikaĵo [https://quickstatements.toolforge.org/ quickstatements.toolforge.org] kraŝis. Eble ĝi ankaŭ jam ekde 2 tagoj misfunkcias. Mi kompreneble ne testis ĝin dum la lastaj tagoj, ĉar Petscan ĉiam estas la unua paŝo antaŭ ol uzo de Quickstatements iĝas senca... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:08, 27 sep. 2023 (UTC) :::::Bone nun ĉio denove funkcias. Mi intertempe devis eĉ krei konton por "Phabricator", por ricevi pluajn informojn pri la daŭrigo de la riparo... neniu ideo, ĉu mi iam ajn denove bezonos tiun konton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:35, 27 sep. 2023 (UTC) ::::::Phabricator estas utila por diversaj problemoj. Bedaŭrinde ŝajnas al mi, ke oni ne laboras pri problemoj de Esperanta Vikipedio. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 17:06, 27 sep. 2023 (UTC) == Via socia sekso en vikimediaj projektoj: plu pri "Tute naiva demando" == Vi komprenis, ke Taylor 49 per <nowiki>{{GENDER:LiMr|li|ŝi|"ri"}}</nowiki> (vidu la supran noton de la 23-a de aŭgusto) deduktis ke vi en viaj vikimediaj preferoj ne indikis socian sekson kaj konsekvence laŭ la kolego ne havas sekson. Bone ke vi nun identigis vin en la vikimediaj preferoj! Ĵus mi vidis ke en via persona uzantopaĝo vi jam fine de januaro 2018 indikis keston "Mi estas viro". Pli klare esprimi sin fakte apenaŭ eblas. Sed tamen oni videble ne uzas la indikon de la vikimediaj preferoj "nur por statistika informo", kiel vi supozis la 6-an de aŭgusto, sed por pseŭdoargumentado ke ĉiuj kiuj ne atentis tiun etan elekton en la vikimediaj preferoj estas sen biologia kaj socia sekso kaj pri ili laŭ la logiko ne permeseblus uzi vorteteojn "li" aŭ "ŝi" - probable tio koncernas vastan plimulton de la uzantoj en la e-lingva vikipedio, ĉar ne ĉiu teknike emas detale studi la vikimediajn preferojn... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:57, 26 sep. 2023 (UTC) == Forigo de malnova titolo == Saluton LiMr, ĉu vi povus forigi [[Kyjovice (Opava)]]? Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:31, 8 okt. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 06:34, 8 okt. 2023 (UTC) ==Forigo de malĝuste titolita paĝo== Saluton LiMr, ĉu vi povus forigi paĝon pri [[Čištěves]]? Mi misrigardis la ĝustan titolon. Devas esti [[Čistěves]]. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:59, 9 nov. 2023 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:55, 9 nov. 2023 (UTC) == Interesa diskuto == Saluton kara! Antaŭ kelkaj tagoj komenciĝis [[VP:Administrantoj/forigo de rajtoj/RG72|interesa diskuto]] pri kies rezulto mi tre scivolas, ĉar tiaĵoj ofte okazas nun en la mondo kaj estos interese vidi, ĉu ankaŭ Esperantujo tion spertos. Via opinio estas bonvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:08, 27 nov. 2023 (UTC) :Saluton, tio estas tre stranga diskuto por mi. Mi ne ŝatas tiajn diskutojn. Mi esperis, ke ĝuste ĉi tiu Vikipedio restos neŭtrala por ambaŭ flankoj. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 13:49, 27 nov. 2023 (UTC) ::Ankaŭ mi esperis pri tio, sed jam en 2021 mi amare konstatis ke [https://sezonoj.ru/2021/05/belov-5/ nia mondo disfalas] kaj ŝajne ĉiuj internaciaj institucioj finfine disfalos ankaŭ. Mi esperis ke almenaŭ Esperanto-Vikipedio evitos tiun ĉi sorton, sed nun ankaŭ tiuj esperoj fadas. Eta, sed unueca kaj agresema malplimulto sukcesas trudi sian volon ankaŭ ĉi tie. Tre interesa afero por mi kiel esploristo, kvankam kompreneble ankaŭ mi ne ŝatas tiajn diskutojn kaj pro tio mi alvokis iliajn iniciatintojn "koncentriĝu je laboro", sed... ni havas Esperantujon kiun ni meritas. Eble venontaj generacioj estos pli bonŝancaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:41, 29 nov. 2023 (UTC) ==Damaĝa al damaĝa substanco== Saluton, amiko. Mi benzonas fari grandEGan ŝangon en Vikipedio: |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa al |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco Ĉu eblas al vi tion fari per robota sistemo? Dankon anticipe, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:00, 16 jan. 2024 (UTC) :Jes, ne estas problemo. Mia roboto faris kelkajn provajn anstataŭigojn. Vidu: https://eo.wikipedia.org/wiki/Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/LiMrBot Ĉu ĉio estas ĝuste? [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 12:26, 16 jan. 2024 (UTC) ::Jes, perfekte. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 13:11, 16 jan. 2024 (UTC) :::Ankoraŭ restas multaj artikoloj mankantaj tekston "Damaĝa substanco" Ekz:https://eo.wikipedia.org/wiki/3,4-Dukloroanilino ::::{{Vidu ankaŭ|2,3-Dukloroanilino|2,4-Dukloroanilino|2,5-Dukloroanilino|2,6-Dukloroanilino|3,5-Dukloroanilino}} krom aliaj :::Mia roboto ankoraŭ laboris, sed nun ĉio estas farita.--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:47, 16 jan. 2024 (UTC) ::::Vi estas geniulo, dankon [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 10:02, 17 jan. 2024 (UTC) == Alinomado de Mnichovice == Saluton LiMr, ĉu vi povus alinomi paĝo pri [[Mnichovice (distrikto Prago-oriento)]] al [[Mnichovice]] 2024 (UTC) : {{Farite}} --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 12:14, 23 jan. 2024 (UTC) kaj samtempe forigi [[:Kategorio:Mnichovice (distrikto Prago-oriento)]] kaj [[Ŝablono:Mnichovice (distrikto Prago-oriento)]] kiel ne plu bezonataj? Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 12:15, 23 jan. 2024 (UTC) : {{Farite}} --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 12:18, 23 jan. 2024 (UTC) ::La samo rilatas al forigo de [[Mnichovice (distrikto Prago-oriento)]]. Pardonu pro la trifoja mia aldono. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 12:20, 23 jan. 2024 (UTC) ::: {{Farite}} --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 22:38, 23 jan. 2024 (UTC) == Statuso de patrolanto == Cxu vi povas reveni al mi statuson de patrolanto? [[Uzanto:Fenikals|Fenikals]] ([[Uzanto-Diskuto:Fenikals|diskuto]]) 13:13, 31 jan. 2024 (UTC) :{{Farite}} Saluton, pro la konflikto, mi provis almeti la rajton al nur provperiodo de unu monato, sed ĝi ne funkciis. Do nun la rajto estas senfina (normala). [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:02, 31 jan. 2024 (UTC) == Uzanto de AWB == Kolego, mi siatempe verkis [[Ŝablono:Uzanto AWB]]. La ŝablono metas paĝon de ties uzanto en kategorion [[:Kategorio:Uzantoj de AWB]]. Mi proponas al vi uzi la ŝablonon aŭ permane aldonu la kategorion al via persona paĝo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 09:28, 21 feb. 2024 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:41, 21 feb. 2024 (UTC) :: Dankon. Nun en nia vikio kelkaj homoj AWB-umas, sed trovi tiaj anojn estas komplike. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 12:36, 21 feb. 2024 (UTC) == La urboplaco de Loket == Saluton, LiMr. Mi ĵus rimarkis, ke [[La urboplaco de Loket]] havas ligon al rilata Vikidatuma ero, sed ne estas intervikiaj ligiloj. Ĉu [[:cs:Radnice v Lokti]] hazarde estas samtema? Se jes, certe estus bone ligi ilin. Se ne, ĉu eble ekzistas alilingva artikolo ie? - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 13:50, 21 feb. 2024 (UTC) :Saluton, ''radnice'' estas urbodomo, sed la artikolo estas pri urboplaco. Mi provis trovi la artikolo en ĉeĥa vikipedio, sed ĝi ne ekzistas. Sed mi trovis, ke la urboplaco estas larĝa strato ''T. G. Masaryka''. Tiu strato ekzistas en Vikimedia Komunejo kaj en Vikidatumoj {{wikidata|Q20481533}}, do mi ligis la artikolon al tiu ero. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 14:34, 21 feb. 2024 (UTC) Ahoj. :-) Podle mě: * náměstí bez jména – má zde článek * ulice T. G. Masaryka – oficiální entita zahrnující jednak centrální městské náměstí, jednak přístupové ulice k němu, má položku na WD Řešil bych to dvěma položkami, přičemž položka pro náměstí by byla "částí (čeho)" ulice T. G. Masaryka. --[[Uzanto:Harold|Harold]] ([[Uzanto-Diskuto:Harold|diskuto]]) 22:16, 21 feb. 2024 (UTC) == Robota tasko laŭ decido de VP:FA == Laŭ decido de VP:FA doni al la roboto de Taylor 49 la taskon aŭtomate forigi multajn nedeziratajn alidirektilojn, necesas doni al Taylorbot dumtempe rajtojn de administranto, nur por tiu unuopa tasko. Sed dum tiu proceduro ĵus malkovriĝis ke dumtempe ankaŭ Taylor 49 mem devos havi rajtojn de administranto, kompreneble ankaŭ nur por tiu unuopa tasko, kaj krome mi ĵus eksciis ke mi kiel burokrato ne povos reforpreni la rajtojn post fino de la tasko, sed necesos peti neesperantistan stevardon pri tio. Tio iom ĝenas, sed nun ne eviteblas. Bonvolu rigardeti la ĵusajn notojn en [[Uzanto-Diskuto:Taylor_49#Roboto]], por esti informita (la saman mi kompreneble ankaŭ notas por Tlustulimu). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:28, 8 mar. 2024 (UTC) ==Bonvolu NE forviŝi la dosieron== [[Dosiero:Methyl isobutyl ketone sticks.png|150px]] [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 12:31, 20 mar. 2024 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:20, 20 mar. 2024 (UTC) ::Dankegon, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:37, 23 mar. 2024 (UTC) ==Kreado de CAS-numeraj dosieroj== Mi havas defion por vi. Ĉu eblas krei per robotaj vojoj CAS XXXXX-XX-X alidirektante la CAS-adreso al la nomo de la dosiero. Tiele oni povos trovi ajnan kemiaĵon tajpante nur CAS XXXXX-XX-X (CAS numero prezentas ĉiam la sistemo 12345-67-8). Mi faros ekzemplon: * [[CAS 65505-17-1]] alidirektas al la artikolo [[Metila 2-metila-3-furanila dusulfido]] * [[CAS 28588-75-2]] alidirektas al la artikolo [[Bis(2-metila-3-furanila dusulfido)]] Tiu sistemo permesas al la leganto tajpante nur la CAS-numeron de la kemiaĵo, ne bezonante deklari la longegajn nomojn de la kemiaj produktoj. Ĉiu kemia artikolo prezentas CAS-numeron, do el tie vi devas preni la kodon XXXXX-XX-X kaj la nomon de la dokumento. Mi dankas vin. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:51, 23 mar. 2024 (UTC) :Saluton, mi povas provi ĝin. Sed mi volas certigi, ĉu vi tajpas pri alidirektado al dosieroj (bildoj en Wikimedia commons) aŭ artikoloj en la Esperanta Vikipedio. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:10, 24 mar. 2024 (UTC) ::Ĉiam al Esperanta Vikipedio, tia kia la ekzemplo kiun mi faris. Rimarku ke temas pri centoj da dosieroj alidirekteblaj. Fortan ĉirkaŭbrakon [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 10:10, 26 mar. 2024 (UTC) :Mi faros tion post unu semajno. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:30, 27 mar. 2024 (UTC) ::DankEgon [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 13:18, 27 mar. 2024 (UTC) :{{Farite}} - Sed tio estis tre malfacila kaj konfuza. Oni uzas multajn ŝablonojn kaj tabelojn kaj ankaŭ diversajn ligilojn al CAS datumbazoj. Tiuj numeroj ofte ne estas la samaj kiel en Vikidatumoj. Do ne estas facile akiri ĝustan CAS-numeron. Laŭ mi ĉi tiuj artikoloj bezonas multan laboron por esti perfektaj. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:12, 9 apr. 2024 (UTC) ::Mi bedaŭras kaj dankas viajn klopodojn. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:16, 9 apr. 2024 (UTC) == Modulo:Functions == Saluton, LiMr. Mi foje transprenis la modulon {{Modulo|Functions}} el la ĉeĥa Vikipedio. Sed nun ĝi ankoraŭ enhavas ĉeĥajn tekstojn en la komentoj. Ĉu vi foje povus traduki ilin. Eble mi ja poste povus krei dokumentadon surbaze de la komentoj. Bedaŭrinde eĉ la ĉeĥa modulo ne havas dokumentadon, kiun oni povus traduki. - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 11:23, 30 mar. 2024 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 13:23, 1 apr. 2024 (UTC) ::Dankegon {{rideto|:-)}} [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 14:45, 1 apr. 2024 (UTC) == [[1-Buteno]]== Mi petas, ĉu eblas al vi forviŝi la dosieron [[Dosiero:1-Butene 3D.png|50ra]]? [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 07:18, 24 apr. 2024 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 07:38, 24 apr. 2024 (UTC) ::Dankon [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 01:19, 25 apr. 2024 (UTC) == Alimono de Kladruby == Saluton, ĉu vi trovos iom da tempo por alinomi paĝon [[Kladruby (apartigilo)]] al [[Kladruby]]? Dankon. Kladruby (apartigilo) estas forigenda. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:50, 26 apr. 2024 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:55, 26 apr. 2024 (UTC) == Listoj pri unuopaj tagoj == Jen nur informcele, por vi kiel kun-burokrato: La kronologiaj listoj pri unuopaj tagoj en multaj lingvoj estas trione por ligiloj de paĝoj pri elstaraj eventoj, trione por ligiloj al biografioj de naskiĝintoj kaj trione de mortintoj. La listoj samrange kovru ĉiujn epokojn de la homa historio kaj samrange kovru ĉiujn mondopartojn. Tial estas katastrofa situacio, ke la ekstreme pole patriota uzanto ''Sliwinski'' en granda energio misuzadas la sublistojn pri eventoj, tien vortriĉe ŝtopante amason da detaloj pri tragikaj sortoj de pollingvanoj inter la jaroj 1939 kaj 1944. Kompreneble en la tempo de la dua mondmilito okazis aparte multaj krimoj, tial pravigeblas ne trakti la 5 jarojn same koncize kiel kvin aliaj jaroj de la antikva aŭ mezepoko - sed bonvenas en unu teksta linio en ĉiu jaro mencii iujn aparte kruelajn krimojn, jen en Balkano, orienta, norda kaj okcidenta Eŭropo, ankaŭ militkrimojn en Ĉinio, Koreio kaj aliloke en Azio. Sed ke la homa historio reduktiĝas je pli 90 % al patriotisma lamentado pri mortoj de nur pollingvaj eŭropanoj nur inter 1939 ĝis 1944 ne respegulas la dimensiojn de la homa historio kaj simple estas perfortigo de la listoj. La eksa administranto RG72 estis la pli-malpli sola kiu bremsis tiun groteskan redaktadon, post kiam li ne plu estas administranto, la uzanto ''Sliwinski'' povas senbremsite daŭrigi sian akaparon de la listoj. Mi ĵus pene malfaris la lastajn ŝanĝojn post la lasta granda paĝoredukto de RG72, kaj ĝis nun nur faris tion de la [[1-a de oktobro|1-a]] ĝis la [[11-a de oktobro]] (do nur 30-ono de ĉiuj perfortitaj listoj) - tio ne kovras ĉiujn trovastajn kontribuojn, sed tamen kunforigis iujn senkulpajn kaj saĝajn redaktetojn de Volapuko, Giorno2 kaj Sj1mor. Pri tio mi pardonpetas ĉe ili. Sed mi pene sukcesos trakti la aliajn 350 listojn, kaj povas nur peti la tri saĝajn uzantojn individue restarigi siajn malmultajn redaktojn kiuj kontraŭintence ankaŭ iĝis viktimoj de la redukto - aŭ mi povas post trakto de la aliaj 350 paĝoj mem pliĝustigi la adaptojn. Ke la redaktoj de Sliwinski estas polisme ŝovinismaj, estas nur flanka aspekto de la temo, kvankam tio aparte malkonvenas por vikio en internacia lingvo: jam la fakto ke li sisteme mencias urbojn de Latvio, Litovio, Belorusio kaj Ukrainio nur per polaj tradukoj de la urbonomoj, kvazaŭ imagita "pola imperio" inkluzivus la terenojn de tiuj kvar landoj, estas impertinenta ŝovinismo, malinda kaj hontiga por esperanta tektsto. Tiujn mispaŝojn mia pli-malpli starigo al la lasta stato de RG72 ne plene forigis - ilin necesos ankoraŭ unuope elsarki. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:50, 28 apr. 2024 (UTC) ==Dosiernoma ŝanĝo== Saluton. Ĉu eblas al vi ŝanĝi la nomojn de la jenajn dosierojn?: * Dosiero:2-Butyl-cyclohexane sticks.png al Dosiero:2-Butyl-cyclobutane sticks * Dosiero:2-Butyl-cyclohexane 3D.png al Dosiero:2-Butyl-cyclobutane 3D.png * Dosiero:1-Butyl-cyclohexane 3D.png al Dosiero:1-Butyl-cyclobutane 3D.png Mi anticipe dankas vin [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:00, 8 maj. 2024 (UTC) :Pardonu, mi ne estis disponebla. Farita de ThomasPusch. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 12:58, 13 maj. 2024 (UTC) ::Mi komprenas, dankon. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:52, 13 maj. 2024 (UTC) == Alinomado de Dušníky (distrikto Litoměřice) == Saluton, ĉu vi povus alinomi paĝon pri [[Dušníky (distrikto Litoměřice)]] al simpla [[Dušníky]]? Dušníky (distrikto Litoměřice) estas forigenda. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 11:44, 26 jun. 2024 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 13:11, 26 jun. 2024 (UTC) == Rajtoj == Saluton Tlustulimu/LiMr/Kani: Mi ĵus vidis en la listo [[Vikipedio:Markitaj versioj/reviziantoj]], ke la valora uzanto ''Super nabla'' ĝis nun nur havis rajtojn de "mempatrolato", kaj ĵus donis al li plian rajton de "patrolanto=revizianto". Kompreneble, senhezite. Fakte mi miris ke la interfaco donis al mi la eblecon rajtigi lin en la sekvaj kvar kategorioj * patrolanto, kontrolanto, mempatrolato kaj konfirmita uzanto (ĉiuj ne eksvalidiĝos) kaj pensante ke li meritas je ĉiuj, mi simple rajtigis lin en ĉiuj kvar - kvankam mi eĉ ne certas kio estas diferenco inter patrolanto kaj kontrolanto, kaj ne scias ĉu la kategorio konfirmita uzanto vere validas por li - aŭ kiel li konfirmu sian ekziston... Klaras nur ke rajto mempatrolato estas pli malalta rajto, nomi mem revizii nur siajn proprajn redaktojn kaj ne laborigi plian kolegon kontroli kaj aprobi ĉiujn unuopan redakteton. Ĉu vi havas ideon kio estas la ekzakta diferencigo inter patrolanto=revizianto, kontrolanto kaj konfirmita uzanto??? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:38, 15 sep. 2024 : Saluton, mi trovis tion: [[Vikipedio:Patrolantoj]] ({{lang-en|Reviewing pending changes}}), [[Vikipedio:Kontrolantoj]] ({{lang-en|CheckUser}} - nur por CheckUser ilo). Kaj mi scias, ke ekzistas rajton {{lang-en|New page reviewer}}, kiu revizas nur novajn artikolojn. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 11:14, 15 sep. 2024 (UTC) == Diskuto pri referencoj == Kolego, ek de la 10-a de septembro en Diskutejo estis lanĉita grava diskuto pri aspekto de referencoj en vikiaj artikoloj. Rezulto de la diskuto grave influos ĉiun (!) artikolon de vikipedio, ŝablonojn de fontoj kaj plej verŝajne regolojn de artikola dizajno. Vikia komunumo atendas vian opinion, ĉar vi estas aktiva partoprenantio de nia projekto. Mi invitas vin partopreni la diskuton kaj eldiri vian opinion, prezenti vian sperton de uzo de referencoj en eo-vikipedio kaj vikipedioj en aliaj lingvoj. Ankaŭestas interesa via sperto ekster vikio: kiel aspektas referencoj en libroj kaj revuoj en esperanto kaj aliaj lingvoj. Jen estas ligilo al la diskuto: [[Vikipedio:Diskutejo/Teknikejo#Fremdlingvaj referencoj sen traduko al Esperanto]]. : Saluton, mi neniam estis aktiva pri referencoj en esperanta Vikipedio nek en mia hejma Vikipedio. Do bedaŭrinde mi ne havas gravajn ideojn pri tiu temo.--[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:28, 26 sep. 2024 (UTC) == Listo de havendaj artikoloj == Saluton. Ĉu vi povas ĝisdatigi tiun vikipedian paĝon? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:25, 10 okt. 2024 (UTC) :Pardonu, mi forgesis. Farite. Kaj dankon pro via senfina laboro. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:22, 10 okt. 2024 (UTC) ::Dankon al vi. Salto de la oka al la sepa rango eble estos eltenebla kelkajn monatojn, sed eventuala salto al la sepa estas ne imagebla. Tio estus salto super la angla aŭ la ĉina. Ankaŭ restado ĉe la tria kreskorango eble estos eltenebla kelkajn monatojn, sed nun ni estas tro alte, do malfacile ni povas kreskiĝi, dum malaltaj vikioj povas pli facile kreskiĝi.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 10 okt. 2024 (UTC) :::Jes, mi pensas, ke sufiĉos, ke nun ni restu en la sepa rango dum multaj monatoj. Eĉ tio estas grandega atingo por la Esperanta Vikipedio. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 12:15, 10 okt. 2024 (UTC) ==Forigo de mistajpo== Saluton LiMr, ĉu vi trovus tempon kaj forigus mistajpitan paĝon [[Forloĝigo de ĉirkaŭajo de Benešov, Neveklov kaj Sedlčany]]. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:02, 21 okt. 2024 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:08, 21 okt. 2024 (UTC) == Ŝablonoj Jaroj kaj Jarcentoj antaŭ nia erao == Saluton, ŝajnas ke la avertiga sistemo en noto de la diskutpaĝo [[Ŝablono-Diskuto:Jarcentoj]] ne bone funkciis antaŭ 3 semajnoj. Mi nun ankoraŭfoje provis "pingi", sed ĉar mi nun estas skeptika mi ankaŭ metas personan atentigon: vi antaŭ duonjaro sukcese riparis la ŝablonon Jaroj, tial logika sekvo estas supozi ke se iu povus trovi la eraron en ŝablono Jarcentoj, tiam estas vi. Bonvolu legi la notojn en la diskutpaĝo - temas ankaŭ pri principa demando, kiom komplike ni faru niajn ŝablonojn pri tiuj tre foraj jaroj, kies paĝoj evidente estas atendataj de uzantoj, ĉar oni metas multajn ruĝajn ligilojn al neekzistaj fruaj paĝoj, sed aliflanke apenaŭ iu uzanto bone flegas la monton de paĝoj pri jaroj antaŭ 2000, 2500 aŭ pli da jaroj. Do la sistemo pri tiuj paĝoj devas esti laŭeble simpla, por ne entombigi tro multan laboron en ili. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:06, 30 nov. 2024 (UTC) :Saluton, vere, mi ne sciis pri la problemo. Nun mi riparis tion. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:53, 30 nov. 2024 (UTC) ==Dosieroŝanĝo== Saluton, ĉu eblas al vi ŝanĝi la nomon de la dosiero:Dosiero:Wilhelm Dindorf Elektra.png al Dosiero:Wilhelm Dindorf Orationes.png. Mi anticipe dankas vin. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 05:18, 8 dec. 2024 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 21:03, 8 dec. 2024 (UTC) ::Dankegon![[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:06, 14 dec. 2024 (UTC) ==Alia dosierŝanĝo== Saluton, ĉu eblas al vi ŝanĝi la nomon de la Dosiero:Duarte Coelho de Albuquerque (1537-1579).png al Dosiero:Bento Teixeira Pinto (1561-1600).png. Mi dankas. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 13:21, 17 dec. 2024 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:14, 17 dec. 2024 (UTC) == Lhotoj == Saluron LiMr, ĉu vi povus aldoni ĉiujn setlejojn en Ĉeĥio, en kies nomoj estas Lhota aŭ Lhotka aŭ Lhotky en [[:Kategorio:Setlejoj en Ĉeĥio kun nomo Lhota|Kategorion:Setlejoj en Ĉeĥio kun nomo Lhota]]. Laŭ [[:cs:Kategorie:Lhoty v Česku]]. Almenaŭ al tiuj, pri kiuj estas artikolo ĉi tie. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 14:35, 27 dec. 2024 (UTC) :{{Farite}} - Mi esperas, ke ĝi estas en ordo, ĉar mi uzis nur facilan teknikon. Bedaŭrinde mi forgesis ĝuste agordi la resumon, sed tio estas nur kosmetika afero en historio. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:55, 27 dec. 2024 (UTC) == Tujforigendaĵo 2024-12 == Bv malplenigu [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|la katon]]. Multaj "tujforigendaj" paĝoj kaj katoj jam atendis dum multaj monatoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:30, 27 dec. 2024 (UTC) : Subkatoj kaj unu paĝo forigitaj, 51 paĝoj restas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:13, 28 dec. 2024 (UTC) ::Jes, mi forigis la paĝojn dum kelkaj tagoj. Nun estas farite. Mi volas revizi ankaŭ [[:Kategorio:Evitenda kategorio]]. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 20:54, 5 jan. 2025 (UTC) == Kategorio:2024 en Kenjo kun aŭ sen jara navigilo == Mi supozas ke kiam mi kreis la paĝojn pri naciaj teamoj en la [[somera olimpiko 2024]], ke tiam multaj paĝoj "Kategorio:2024 en ..." aspektis kiel [[:Kategorio:2024 en Ugando]]: estis mia ĵusfarita kategorio pri 2024, kaj krome tute nenio, ne nur en la jardeko antaŭ kaj post 2024, sed [[:Kategorio:Jaroj en Ugando|tute nenio ajn]]. En tia situacio, kiam mi ĵus faris tute unuan paĝon kaj jaran kategorion pri Ugando, kaj en multaj aliaj landoj estis same, estus naive pensi, "se mi modele ĵus faris unuan artikolon kaj kategorion, tiam tuj sekvos 124 aliaj esperantistoj kiuj faros pliajn artikolojn kaj kategoriojn pri la jaroj en Ugando / Tanzanio / Zimbabvo ktp de 1900 ĝis 2023. Tial la multegaj ruĝaj ligiloj pri neekzistaj kategorioj en [[:Kategorio:2024 en Ugando]] ŝajnis al mi ridinde, mi nevidigis la jaran navigilon kaj poste kopiis tiun blokon ankaŭ al aliaj landaj kategorioj pri 2024, je tio ne atentante ke pri Kenjo vi jes faris jam kategoriojn ĝis 2023. Kvankam, laŭ teknika regulo en vikipedio [[VP:TUJ#K1]] oni prefere forigu ĉiun kategorion kiu estas tute malplena, tial fakte tri el kvar de la kategorioj kiujn vi metis en [[:Kategorio:Jaroj en Kenjo]] estu forigendaj, kaj tiam estus ankaŭ ruĝaj en [[:Kategorio:2024 en Kenjo]], same 2020, 2016, 2012 ktp. Mi fine ne plenumis la teknikan regulon [[VP:TUJ#K1]] kaj nenion forigis el viaj malplenaj subkategorioj en [[:Kategorio:Jaroj en Kenjo]], sed almenaŭ volis ke en ĉiuj paĝoj pri ":Kategorio:2024 en ..." ne estu ridinda jara navigilo kiu montrus tute nenien antaŭ kaj post 2024. Sed fakte oni povas argumenti tute male, povas escepte malatenti la teknikan regulon [[VP:TUJ#K1]] konsiderante jarajn kategoriojn, kaj povas jam meti kategoriojn - se oni tiam atentas al laŭeble ĉiu jaro (ne ĉiam eblos) meti almenaŭ unu teksteton: tiam la kategorio ne plu estos malplena. Kaj oni povas ankaŭ verki tekstojn por la estonto, kiel mi ĵus faris por la planataj eventoj [[Afrika Pokalo de Nacioj 2027]] kaj [[Afrika Pokalo de Nacioj 2025|2025]]. Nur, mi realisme antaŭprognozas ke tia febra celo ne atingeblos. Sed bone, oni povas fari tiel. Nun vi almenaŭ komprenas kial mi hezitis meti la en Mezeŭropo realisman jaran navigilon al la kategorioj "2024 en unuopaj afrikaj landoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:03, 6 jan. 2025 (UTC) :Jes, mi komprenas. Unue, mi havas roboton, kiu faras pri tiuj kategorioj. Antaŭe multaj kategorioj ne ekzitas aŭ uzis aliajn stragajn strukturojn. La unuigo estis la ĉefa ideo. Do mia roboto havas propran ŝablonon de tiaj kategorioj. Mi pensis pri ĉiu lando ĉu fari ĝin aŭ ne kaj por kiuj jaroj. Unu nemalplena kategorio el kvar estas vere la minimumo por periodo. Mi ekspektis, ke la malplenaj kategorioj estu almenaŭ parte plenigitaj dum ĉi tiu periodo. Tial mi ankaŭ kreis malplenajn kategoriojn. :Pri navigilo, mi ofte uzas tiujn navigilojn. Mi volas vidi, ĉu antaŭaj aŭ postaj jaroj ekzistas. Kaj ankaŭ la unuigo estas grava por mi. Ankaŭ mi pensas, ke oni ne redakti ĉiujn tiajn kategoriojn ĉiujare por montri novan jaron. Sed mi komprenas, ke ruĝaj ligiloj ne estas utilaj por uzantoj. :Jes, certe estas multaj opinioj pri kiel krei ĉi tiujn kategoriojn. Ĉi tiuj estis miaj ideoj. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:23, 7 jan. 2025 (UTC) == Aldono de kategorio == Saluton LiMr, ĉu eblas aldoni [[:Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio|kategorion]] al vilaĝoj en Ĉeĥio kompare laŭ [[:cs:Kategorie:Bývalé obce v Česku]] al la ekzistantaj paĝoj ĉi tie? [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:03, 16 jan. 2025 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 14:49, 16 jan. 2025 (UTC) == Adapto en paĝoj pri komunumoj de Francio == Saluton LiMr, vi rimarkas ke mi, kunlabore kun Thomas Guibal kaj Aidas, ankaŭ iom kun Dominik, intertempe perfektigis la kreon de novaj paĝoj pri komunumoj de Francio. En tio ni interkonsentis antaŭvidi paĝojn pri ĉiuj arondismentoj, kiuj do estis kreendaj (farite), sed '''ne''' antaŭvidi ruĝajn ligilojn pri la multegaj kantonoj, kiujn ĉiujn krei estus tro - kaj krome ne klaras kiam ili post giganta administra reformo de 2015 sekvafoje komplete ŝanĝiĝos, tiam ĉiukaze la laboro estus misinvestita. Do la ideo estas per <nowiki>''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938}}''</nowiki> (en teksto kaj informkesto, dufoje en ĉiu paĝo) kaj per adaptoj de ĉiuj kantonaj paĝoj en vikidatumaro, kion mi faris, antaŭvidi aŭtomatan vidigon de la kantona nomo en klinitaj literoj kaj sen ruĝa ligilo. Tamen ankoraŭ eblas pli perfekte fari, se oni antataŭe metas signaron <nowiki>''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''</nowiki>. Tiam nur en la kazo kiam iu iam estonte kreos esperantan artikolon pri iu franca kantono (Thomas Guibal nun faris kelkajn kantonojn en la ekstrema nordokcidento de la lando, tie la bluaj ligiloj metiĝis individue) aŭtomate aldoniĝos tiam blua interna ligilo. Mi volus peti vin (aŭ iun alian robotiston, sed vi ŝajne plej efike povas) globale ŝanĝi ĉiujn uzojn de <nowiki>''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938}}'' al ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''</nowiki>. Ne necesas atenti pri esceptoj: la aldono de «|parameter=link» neniam kreos misojn kaj ĉiam nur estos plibonigo. Mi nur nun tiom saĝas kaj ne volus/ne povus reveni al ĉiuj iamaj paĝoj iam faritaj por permane aldoni la aldonaĵon, sed tion senprobleme - ĉar ne atentindas iuj esceptoj - roboto povos fari. Mi cetere ankoraŭ ne avancis pri la temo de robotaj ampleksigoj de la komunumoj de Germanio - mi revenos al tiu temo. Sed la ampleksigo pri la najbara teritorio Francio estas facile farebla. Ĝi nur kostos iom da tempo al la roboto, sed la algoritmo povos en sia tempo fari sian laboron. Ĉu vi povos laborigi ĝin? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:27, 19 jan. 2025 (UTC) :Jes, mi faros tion. Jen la unua paĝo: [[Concarneau]]. Nun la roboto laboras plu. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:42, 21 jan. 2025 (UTC) :{{Farite}} - Facila kaj longa laboro estas la plej bona por la roboto. Ĝi ŝanĝis 7843 artikolojn. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 07:38, 23 jan. 2025 (UTC) == Forigendaĵo 2025-03 == En [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] disponeblas du dosieraj paĝoj '''sen''' dosiero. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:44, 22 mar. 2025 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 18:09, 24 mar. 2025 (UTC) == Protekto kaj forigendaĵo 2025-03-31 == * artikolo [[Pär Sundberg]] bezonas protekton kontraŭ anonimaj redaktoj * en [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] disponeblas du forigendaj subkatoj * du dosieroj [[Vikipedio:Forigendaj_dosieroj#Dosiero:Tahirih.jpg|estas jam forigendaj]] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:33, 31 mar. 2025 (UTC) ::Saluton ::* Mi protektis la artikolon dum 3 monatoj. ::* Mi sciis pri la du kategorioj, sed ne estis klare decidi. Nun mi forigis ilin. ::* Mi forigis la du dosierojn. ::[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:12, 31 mar. 2025 (UTC) == Listo de havendaj artikoloj == Saluton kaj dankon pro la disdatigo de tiu Listo. Denove estas iu eraro. En la meza kategorio aperis 73, sed malferminte ĝin estis ĝuste 72. Mi rigardis tiun listeton kaj trovis, ke iu aldonis la markon de havenda artikolo plej verŝajne propriniciate al artikolo [[Ismail al-Faruqi]]. Mi forigis ĝin kaj jam en la listo aperis la ĝustaj 72. Tamen en la pli longaj artikoloj aperas 929 kaj en la aparta listo mem estas nur 927. Por ke la listosumo estu ĝusta devus esti 928, sed en tiu longa listo mi malfacile povus trovi ĉu iu ma--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:31, 8 apr. 2025 (UTC)lĝuste aldonis la markon. Ĉu mi bone faris forigante ĝin el Ismail ktp? Kion fai pri la malmankanta artikolo? :Saluton, vi faris pri la artikolo Ismail al-Faruqi ĝuste. Mi aldonis du novajn artikolojn [[Protestantismo]] kaj [[Biblioteko]] anstataŭ [[Hindua diotriopo]] kaj [[Amaskomunikilo]]. Biblioteko estas en la [[:Kategorio:Havendaj artikoloj malpli grandaj ol 30 kB]]. Protestantismo estas en la [[:Kategorio:Havendaj artikoloj malpli grandaj ol 10 kB]]. Laŭ mi, la artikolo [[Vikipedio:Listo de havendaj artikoloj]] ne sciis pri tio, do nun mi malplenigis servilan kaŝmemoron kaj nun ĉio estas ĝuste: 1+72+927=1000 kaj en la artikolo kun listo kaj en la kategorioj. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:45, 9 apr. 2025 (UTC) ::Dankon. Mi baldaŭ plialtigos artikolon [[Protestantismo]]. Tiukadre ankaŭ mi "protestas" pro konstantaj ŝanĝoj. Ĉiuokaze en la monato aprilo mi klopodos same kiel en antaŭaj monatoj plialtigi dekon da artikoloj, sed poste la afero stagnos, ĉar mi ne pretas plialtigi tiujn ĉirkaŭ 60 kiuj restos en la meza kategorio, kiuj temas pri aferoj pri kiuj mi estas tute malkompetenta eĉ kun helpo de tradukiloj. Do, ni devos esper-atendi fakulojn. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:39, 9 apr. 2025 (UTC) :::Dankon pro via longdaŭra laboro. Sen vi, la artikoloj ne estus tiel altkvalitaj. Mi parolas pri via laboro ankaŭ ĉe ĉeĥaj vikiaj renkontiĝoj. Vi estas ekzemplo de kiel unu tre aktiva persono povas fari grandan ŝanĝon. Kaj ĉi tio estas mezurebla ŝanĝo. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 11:27, 9 apr. 2025 (UTC) == Protekto == Bv maksimume protektu kaj sekve malprotektu [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&page=%C5%9Cablono%3ABabela+lingvaro la ŝablonon "Ŝablono:Babela lingvaro"] [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Cablono:Babela_lingvaro&redirect=no redirect=no]. Ĝi estas neuzata. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:44, 20 apr. 2025 (UTC) :Saluton, mi ne komprenas. Kial "protektu kaj sekve malprotektu" la ŝablonon? Laŭ mi, mi povus forigi la {{Ŝablono|Babela lingvaro}}. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:54, 22 apr. 2025 (UTC) :: Ĉar la protekto estas iel fuŝita ekde jaro 2008, same kiel [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Protokolo&page=%C5%9Cablono%3ABabela+%C5%9Dablonaro ĉi tie]. Sed forigo eĉ pli bonas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:23, 22 apr. 2025 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 21:03, 22 apr. 2025 (UTC) == Forigoj 2025-04 == [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj#Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj_ŝablonoj|Pluraj kazoj estas fermeblaj]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 11:46, 29 apr. 2025 (UTC) :Mi forigos ĝin post du semajnoj. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 12:49, 29 apr. 2025 (UTC) == Neatendite pli longa foresto el vikia administrado == Saluton, aktuale mi survojas kaj nur tre limigite povas vikipediumeti per malkomforta saĝtelefoneto - laŭplane mi estintus hejme ĉi-vespere, sed eksterplane mi morgaŭ donos mian difektitan aŭton al riperejo, atendos la riparon kiu probable daŭros 2-3 tagojn, en tiuj tagoj havos ekstrajn feriojn kaj estos hejme merkrede vespere aŭ ĵaŭde. Tiam estos nenia problemo plu vikiumi, sed ĝis tiam mi ne havos vikipedian superrigardon kaj ne povos administri. Tial mi petas vin aparte atenti pri iuj eventuale lastmomentaj dubindaj redaktoj, interalie nia finna forbarito kiu eble intertempe enŝteliĝas en redaktadon... Salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:59, 4 maj. 2025 (UTC) == Listo de havendaj artikoloj == Saluton. Ĉu vi povas ĝisdatigi tiun vikipedian paĝon? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:47, 10 maj. 2025 (UTC) :{{Farite}} - Ankaŭ la ŝanĝo en listo de [[Tanganjiko]] al [[Sudĉina maro]]. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 07:59, 12 maj. 2025 (UTC) == Listo de havendaj artikoloj == Saluton. Ĉu vi povas ĝisdatigi tiun vikipedian paĝon? Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:56, 8 jun. 2025 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:18, 8 jun. 2025 (UTC) ::Dankon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:31, 8 jun. 2025 (UTC) ==Alinomenda reen== Sauton LiMr, ĉu vi alinomus reen [[Lišov (distrikto České Budějovice)]] al [[Lišov]]? Aliaj vikipedioj havas la paĝon nomita same. Dankon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 04:42, 19 maj. 2025 (UTC) :{{Farite}} [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 05:56, 19 maj. 2025 (UTC) == Peto pri robota adapto == En la teknikaj ŝablonoj pri Germanio, kiu konsistas el 16 partoj, federaciaj landoj, estas naŭ navigiloj, kiuj ĝis nun uzis la simplan landonomon, kiu koresponde kun similaj aliaj landopatroj en aliaj landoj (Hungario, Francio, Rumanio, Italio, Usono, Brazilo kaj multaj aliaj), dum la aliaj 7 ŝablonoj de Germanio (Berlino, Hesio, Nordrejn-Vestfalio, Rejnlando-Palatinato, Sarlando, kaj pri Hamburgo kaj Bremeno tute ne estas navigilo, do neniu problemo) jam estas en ordo. Mi nun ŝovis la restajn naŭ navigiloj de # [[Ŝablono:Baden-Virtembergo]] (41 eroj) al [[Ŝablono:Administra divido de Baden-Virtembergo]] # [[Ŝablono:Bavario]] (50 eroj) al [[Ŝablono:Administra divido de Bavario]] # [[Ŝablono:Brandenburgio]] (18 eroj) al [[Ŝablono:Administra divido de Brandenburgio]] # [[Ŝablono:Malsupra Saksio]] (46 eroj) al [[Ŝablono:Administra divido de Malsupra Saksio]] # [[Ŝablono:Meklenburgo-Antaŭpomerio]] al [[Ŝablono:Administra divido de Meklenburgo-Antaŭpomerio]] # [[Ŝablono:Saksio]] al [[Ŝablono:Administra divido de Saksio]] # [[Ŝablono:Saksio-Anhalto]] al [[Ŝablono:Administra divido de Saksio-Anhalto]] # [[Ŝablono:Turingio]] al [[Ŝablono:Administra divido de Turingio]] # [[Ŝablono:Ŝlesvigo-Holstinio]] al [[Ŝablono:Administra divido de Ŝlesvigo-Holstinio]] Nun mi tamen ankoraŭ bezonas roboton kiu en la unuopaj tekstoj ŝanĝas la vortumon de [[Ŝablono:Saksio]] al [[Ŝablono:Administra divido de Saksio]] ktp., tiel ke fine [[Ŝablono:Saksio]] ktp. estus tute neuzata kaj povos poste ekhavi novan enhavon. Per roboto tio devus esti simple naŭ anstataŭigoj, dum permane estus multoble pli da ŝanĝoj. Kaj fakte mi momente havas laborejojn tute ne en Eŭropo, sed aktualigas la paĝojn pri Kubo, pri Japanio, pri Irano, Turkmenio kaj poste estus ankoraŭ la resto de centra Azio... Tial mi tre dankemus se vi per via roboto povus maluzigi la 9 ligilojn maldekstre, per ŝanĝo al la ligiloj dekstre. Ne povos ekesti paneo, eblas blinde ŝanĝi la tutajn ligilojn, kondiĉe ke vi metas la tutan ligilotekston inkluzive de "ŝablono:", kio estas memkomprenebla. Ĉu vi povus fari tion? Antaŭdankas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:02, 4 jul. 2025 (UTC) :{{Farite}} - Tio estas tre bona laboro por mia roboto. Mi forigis la malnovajn ŝablonojn, sed mi devas atendi pro la du ŝablonoj ĉar verŝajne estas problemo kun kaŝmemoro. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 16:04, 7 jul. 2025 (UTC) :Mi ne komprenas la problemon kun kaŝmemoro, ĉar ĝi daŭras. Do mi forigis la restantajn ŝablonojn. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 14:05, 8 jul. 2025 (UTC) == Havendaj artikoloj == Saluton. Ekde antaŭ 11 jaroj mi dediĉis parton de mia vikipedia laboro al plibonigo de la 1000 havendaj artikoloj. Ĉefe plialtigante kelkajn el ili al pli alta kategorio: tiam ni havis 589 en la plej malalta, 308 en la meza kaj nur 102 en la plej alta. Ni estis en la 36a rango. En la lastaj jaroj mi dediĉis iom pli ol unu semajno al tiu afero. Kaj nun, danke al kunlaboro kun aliaj, ni havas 0 en la plej malalta, 31 en la meza kaj 969 en la plej alta, kaj tial ni estis en la 7a rango inter ĉiuj lingvoj. Restas nur 31 artikoloj en la meza kategorio, sed mi ne plu plialtigos ilin, ĉar mi tute malkompetentas pri tiaj sciencaj temoj. Mi dediĉos ankoraŭ unu semajnon, sed jam al plibonigo de la jam altaj artikoloj, kaj mi ne scias ĉu tio utilos en la plutenado de la rango, sed mi timas, ke ne tiom. Eble vi povas plialtigi iun el la 31 aŭ konas iun kiu povas fari ĝin. Male ni vidos kiel la rango de la esperantlingva vikipedio malaltiĝos, dum aliaj vikioj plialtigos siajn nombrojn. Povas helpi tradukiloj, bibliografioj, bildoj ktp. Nun mi dediĉos al de mi pli konataj temoj, kiel biografioj, geografio, historio, literaturo, arto ktp. Dankon pro la atento.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:23, 13 jul. 2025 (UTC) :Saluton, mi komprenas, sed mi ne estas la ĝusta persono, kiu kapablas skribi pli longajn tekstojn en Esperanto. Mi povas redakti kelkajn malgrandajn aferojn en tiuj aktikoloj, sed la artikoloj ne estos pli longaj. Provu peti ĉi tie por pligrandigo de la artikoloj: [[Vikipedio:Diskutejo/Diversejo]]. Somero ne estas bona tempo por tio, do provu ĝin nun kaj eble denove vintre. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon ĉiuokaze pro la rekomendoj. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:20, 14 jul. 2025 (UTC) :31 artikoloj estas vere malgranda kvanto. Plibonigi tiom malmultajn artikolojn povus esti farita kiel ia mini-projekto. Estas granda avantaĝo, ke ni jam havas bone difinitan liston de artikoloj, kiujn necesas plibonigi. Aŭ dungu kelkajn homojn por labori pri ĉio, aŭ faru ĝin kiel kunlaboran artikolon, kie unu artikolo estas elektita ĉiusemajne. Eble eĉ havu artikolon kiel tiun ie sur la ĉefa paĝo. Sed mi ne scias, kiu kapablas fari ĉion tion. Sed denove, nun estas la malĝusta tempo. Estus pli bone atendi almenaŭ ĝis septembro. Jen miaj ideoj, sed oni bezonas iun, kiu gvidu ĝin, kaj la komunumo devas esti implikita. Sed ĝi certe implikus pli da homoj ol nun. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 14:11, 14 jul. 2025 (UTC) == novaj paĝoj [[Prago 1]] ĝis [[Prago 10]] == Mi ne scias ĉu vi momente havas liberan energion por nova temo, sed mi volas koncize atentigi vin pri la novaj paĝoj [[Prago 1]] ĝis [[Prago 10]], kiujn mi laborŝpare faris antaŭ semajno, kaj poste nia kolego Petr Tomasovsky ĵetis sin al ili. Principe kompreneble la ampleksigo de ĉiu komence artikola ĝermo estas bonvena. Sed: Mi ne konsentas pri la anstataŭigo de la ŝablono {{ŝ|informkesto urbo}} per la multe pli komplika {{ŝ|Geokesto | administra unuo}}, kiu ne aŭ multe malpli akceptas subtenon de vikidatumoj, en la paĝoj [[Prago 1]] kaj [[Prago 2]] (en postaj paĝoj [[Prago 3]] ĝis [[Prago 10]] ankoraŭ estas la preferinda ŝablono {{ŝ|informkesto urbo}}, kaj tie nepre restu). Evidente Petr tre ŝatas "sian" ŝablonon {{ŝ|Geokesto}}, sed mi vere estas konvinkita pri la supereco de la eleganta, svelta kaj inteligenta ŝablono {{ŝ|informkesto urbo}}. Kompreneble mi ne intereiĝas pri redaktomilito kun s-ro Tomasovsky kaj ne malfaris liajn du ŝanĝojn, sed metis nur noton al la diskutpaĝoj. Sed tamen mia opinio klaras. Kaj mi tre skreptikas pri la daŭre multegaj ruĝaj ligiloj, kiujn Petr fabrikis en "sia" navigilo {{ŝ|Prago}}, kiu al mi aspektas plene ĥaosa... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:42, 28 jul. 2025 (UTC) == Listo de havendaj artikoloj == Saluton. Ĉu vi povas ĝisdatigi tiun vikipedian paĝon? Dankon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:45, 9 aŭg. 2025 (UTC) :{{Farite}} Saluton, ankaŭ 4 artikoloj estis anstataŭigitaj laŭ [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_articles_every_Wikipedia_should_have listo]. Do mi faris ankaŭ la taŭgajn alĝustigojn. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:08, 17 aŭg. 2025 (UTC) ==Eraro en la dosiero== Saluton, amiko. Ĉu vi povas helpi min komprene kial aperas mesaĝoj "Dosiero sen valoro" en kelkaj esperantaj artikoloj. Ekzemple: [https://eo.wikipedia.org/wiki/Hugo_Kapeto Hugo Kapeto] kaj aliaj. Ĉu vi sukcesas forpreni ilin?". Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 12:25, 16 okt. 2025 (UTC) :Saluton, la eraro montriĝas pro malofte uzata valoro en vikidatumoj "sen valoro". Vidu https://www.wikidata.org/wiki/Q159575#P94 :Do la problemo estas en la ŝablono de informkesto. La ŝablono ne subtenas tian valoron. Mi provos ripari ĝin, sed mi ne scias ĉu mi sukcesos. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 09:13, 17 okt. 2025 (UTC) :Mi esperas, ke mi jam riparis ĝin. https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Cablono%3AInformkesto_gravulo&diff=9213575&oldid=9158679 [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 10:18, 17 okt. 2025 (UTC) ::DankEGon, jes, vi riparis ĝin. Sed bedaŭrinde ekzistas aliaj el tiaj dosieroj kun la sama erarmesaĝo. Kiam mi trovos ilin, mi sendos al vi. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 10:48, 17 okt. 2025 (UTC) ==Erarnomo de [[dosiero:Statuo de Valentiniano la 3-a.png|100px]]== Saluton, samideano. Ĉu eblas al vi korektui la supran dosiernomon al "Statuo de Valentiniano la 1-a.png". Mi anticipe dankas. -- skribis, sen ĉi tie subskribi, Claudio Pistilli :Jam {{farite|farite}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 29 dec. 2025 (UTC) :Dankon al ambaŭ [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 21:05, 8 jan. 2026 (UTC) ==Dosiera nomoŝanĝo== Ĉu eblas al vi ŝanĝi Dosiero:Artabasdo (691-743).png al Dosiero:Don Roderiko (688-711). Dankon. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 09:47, 17 feb. 2026 (UTC) :{{Farite}} ... kun saman dosiertipon .png [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 12:49, 17 feb. 2026 (UTC) ::DankEGon. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 13:22, 17 feb. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:30, 28 apr. 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Saluton == {{re|Tlustulimu|Kani|montri=ne}} Mi pensis ke mi faris ĉion ĝuste por instali dupaŝan aŭtentigadon por obei al la plialtigitaj teknikaj normoj de vikimedio, sed mi unu- aŭ dufoje ensalutis kun aldona sekurigo de mia saĝtelefono, sed ŝajne mi ne sufiĉe testis la proceduron, kaj hodiaŭ vespere la vikimedia sistemo anoncis ke mi perdis la burokratajn rajtojn. Mi kontrolis: efektive, kaj Tlustulimu same ne sukcesis pasi la teknikan sojlon - do vi nun estas la sola restinta burokrato. Do bone atentu pri via sano. Kaj ni devos vidi kiel ripari tiun paneon. La venontajn jarojn nur havi unu burokraton povus ŝajni iom riske, kaj mi ne scias ĉu vi volus ĉiujn burokratajn taskojn fari sole. Sed provizore vi simple konsciu pri la sistema paneo. Sal, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:43, 11 jun. 2026 (UTC) :Kiel mi povas helpi? [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:59, 11 jun. 2026 (UTC) :Mi esperas, ke via problemo baldaŭ solviĝos. Estas certe bone havi almenaŭ du burokratojn, ĉar mi multe vojaĝas. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 11:03, 13 jun. 2026 (UTC) d78prriexoyux36mj7b2nq27ogb3lfn Saga (bildliteraturo) 0 609013 9401072 8908070 2026-06-13T10:42:07Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401072 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro | titolo = Saga | origina titolo = | aŭtoro = Brian K. Vaughan kaj Fiona Staples | eldonjaro = Ekde [[2012]] | eldonurbo = | eldoninto = [[Image Comics]] | paĝoj = }} '''''Saga''''' estas serio de [[bildliteraturo|bildliteraturaj]] libroj en la ĝenro [[sciencfikcio]]/[[fantasto]]/ [[kosma opero]], skribita de [[Brian K. Vaughan]] kaj ilustrita de [[Fiona Staples]], publikigita monate de la usona kompanio [[Image Comics]]. Simile al ''[[Star Wars]]'', tiu serio estas lokita sur fono de kosma milito inter pluraj eksterteraj rasoj kaj planedoj. La ĉefroluloj estas la geedzoj Alana kaj Marko, kiuj iĝis paro kaj generas idon malgraŭ ke ili apartenas al du malamikaj rasoj inter si militantaj, simile al [[Romeo kaj Julieta]]. == Esperanto == La serio estas verkita en la [[angla lingvo]], kiu de la roluloj mem estas nomata simple ''"Language"'' (= "Lingvo"). Tamen ofte aperas parolo en la denaska lingvo de Marko kaj lia popolo. Tiuj frazoj estas fakte en [[Esperanto]], kiu de la (aliaj) roluloj estas nomata ''"Blue"'' (= "Blua"). La esperantaj frazoj aperas kun korektaj supersignoj, tamen kelkfoje kun tiel fuŝega gramatiko ke ili nur iĝas kompreneblaj per laŭvorta retraduko al la angla. == Tradukoj == Ekzistas traduko al la [[germana lingvo]]. La esperantaj frazoj restas esperantaj. [[Dosiero:4.4.14FionaStaplesByLuigiNovi15.jpg|eta|Fiona Staples aŭtografas ekzempleron de ''Saga'']] == Kolektitaj eldonoj == === Molkovraj eldonoj === * ISBN 978-1607066019 – Volumo 1 (#1–6) * ISBN 978-1607066927 – Volumo 2 (#7–12) * ISBN 978-1607069317 – Volumo 3 (#13–18) * ISBN 978-1632150776 – Volumo 4 (#19–24) * ISBN 978-1632154385 – Volumo 5 (#25–30) * ISBN 978-1632157119 – Volumo 6 (#31–36) * ISBN 978-1534300606 – Volumo 7 (#37–42) * ISBN 978-1534303492 – Volumo 8 (#43–48) * ISBN 978-1534308374 – Volumo 9 (#49–54) === Rigidkovraj eldonoj === * ISBN 978-1632150783 – HC Volumo 1 (#1–18) * ISBN 978-1632159038 – HC Volumo 2 (#19–36) {{Projektoj}} [[Kategorio:Bildliteraturo]] [[Kategorio:Sciencfikcio]] [[Kategorio:Fikciaj universoj]] [[Kategorio:Fantastaj bildstrioj]] [[Kategorio:Sciencfikciaj bildstrioj]] [[Kategorio:Kosma opero]] [[Kategorio:Esperanto en populara kulturo]] 2kf0o6ocl0ju9j4c0ykczqd7ydacawm Templo de Vesta 0 612587 9400920 9013550 2026-06-13T08:49:36Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400920 wikitext text/x-wiki {{Informkesto konstruaĵo |priskribo de bildo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=IT-62 |tersituo = Antikva Romo/Centra Romo/Romo |zomo=16 }} [[Dosiero:Temple of Vesta (Rome).jpg|eta|dekstre|250ra|Restaĵoj de la Templo de Vesta.]] La '''Templo de Vesta''' (en [[Latino]] ''Aedes Vestae''; en [[Itala]]: ''Tempio di Vesta'') estas antikva konstruaĵo en [[Romo]], [[Italio]], situa en la [[Roma Forumo]] ĉe Regia kaj la Domo de la Vestaj Virgulinoj. La plej rekonebla trajto de la templo estas ĝia cirkla plano. Ĉar la adorado al [[Vesta]] ekis en privataj hejmoj, la arkitekturo ŝajnas rememoriga de tiu deveno. La nuna templo uzis [[Greka arkitekturo|Grekan arkitekturon]] kun [[Korinta ordo|Korintaj kolonoj]], [[marmoro]], kaj centra ''cella''. La restanta strukturo indikas ke estis dudek Korintaj kolonoj konstruitaj sur podio dekkvin metroj en diametro. La tegmento probable havis aerelirejon ĉe la [[verto]] por ebligi la eliron de [[fumo]]. == Konstruo == La formo de la templo estas unika pro la deziro de la arkitektoj ke la strukturo de la templo similas la [[pajlo]]- kaj [[koto]]- [[Kabano|kabanojn]] de la unuaj setlantoj en tiu areo. Origine [[rito]] de la diino Vesta estis farita en la centro de la familia hejmo, kaj la formo de la strukturo estis intencita mencii tion. La konstruaĵo estas konstruita en la stilo de [[greka arkitekturo]], kun [[Korinta ordo|korintaj kolonoj]] faritaj el [[marmoro]]. En la centro de la ronda centra ĉambro estis dudek korintaj kolonoj, kaj la templo estis konstruita sur ronda [[podio]] 15 metrojn en [[diametro]]. En la centro de la [[Plafono (arkitekturo)|plafono]] de la konstruaĵo estis ellastruo kaj en la centro de la templo bruladis la [[sankta fajro]] de la diino. Ĉirkaŭ la eksteraj muroj de la konstruaĵo estis alia cirklo de kolonoj. Ĉiuj temploj de Vesta estis rondaj, kaj iliaj malfermaĵoj turniĝis [[Oriento|orienten]] al la [[sunleviĝo]] simbolanta la fonton de vivo. En la centro de la templo ne estis statuo de la diino - sed nur la fajro sankta al ŝi. == Bibliografio == * Brockman, Norbert (2011), Encyclopedia of Sacred Places, 1, ABC-CLIO, ISBN 978-1-59884-654-6 * Gorski, Gilbert J.; Packer, James E. (2015), The Roman Forum: A Reconstruction and Architectural Guide, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-19244-6 * Howatson, M. C. (2011), The Oxford Companion to Classical Literature (Third ed.), Oxford University Press, ISBN 978-0-19-954855-2 * Middleton, John Henry (1886). [https://books.google.es/books?id=AT5GAQAAIAAJ&pg=PA395&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false "The Temple and Atrium of Vesta and the Regia".] Archaeologia, Or, Miscellaneous Tracts Relating to Antiquity: 395. Alirita la 25an de Majo 2014. * Middleton, John Henry (1892), The Remains of Ancient Rome, 1 * Stamper, John W. (2005), The Architecture of Roman Temples: The Republic to the Middle Empire, Cambridge University Press, ISBN 0 521 81068 X * Wildfang, Robin Lorsch (2006), Rome's Vestal Virgins, Routledge, ISBN 0-415-39795-2 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Monumentoj en Romo]] [[Kategorio:Romiaj temploj]] [[Kategorio:Hestia]] bpetyol7v2633qwuxxhg7kon3k2po3v Leroy Carr 0 612943 9400638 8323759 2026-06-12T21:58:31Z ~2026-34495-80 258577 9400638 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Leroy CARR''' (27a de marto, 1905 – 29a de aprilo, 1935)<ref> O'Neal, Jim. [https://www.allmusic.com/artist/leroy-carr-mn0000251494/biography "Leroy Carr: Biography".] AllMusic.com. Alirita la 31an de majo 2018.</ref> estis usona [[kantisto]], [[kantoverkisto]] kaj pianisto de [[bluso]] kiu disvolvigis neformalan, basegan teknikon kaj kies populareco kaj stilo influis artistojn kiaj [[Nat King Cole]] kaj [[Ray Charles]]. Li unue iĝis fama pro la kanto "How Long, How Long Blues", fare de Vocalion Records en 1928.<ref> Russell, Tony (1997). The Blues: From Robert Johnson to Robert Cray. Dubai: Carlton Books. pp. 52–53. ISBN 1-85868-255-X.</ref> Li faris dueton kun [[Scrapper Blackwell]]. La muziko de Carr estis registrita de longa listo de artistoj, kiel [[Count Basie]], [[Jimmy Rushing]], [[Robert Johnson]], [[Ray Charles]], [[Big Bill Broonzy]] kaj [[Eric Clapton]]. Carr estis [[Alkoholismo|alkoholulo]]. Li mortis pro [[nefrito]] tuj post sia 30a naskiĝtago.<ref> Larkin, Colin. "Leroy Carr". Encyclopedia of Popular Music. Oxford University Press. ISBN 978-0195313734.</ref> == Diskaro == * ''Blues Before Sunrise'' (Columbia, 1962) * ''Masters of the Blues'', vol. 12 (Collector's Classics, 1971) * ''Leroy Carr 1928–34'' (K.O.B., 1971) * ''Leroy Carr & Scrapper Blackwell: Naptown Blues 1929–1934'' (Yazoo, 1973) * ''Singin' the Blues 1937'' (Biograph, 1973) * ''Leroy Carr'', vol. 2 (Collector's Classics, 197?) * ''Don't Cry When I'm Gone'' (''The Piano Blues'', vol. 7) (Magpie, 1978) * ''Leroy Carr 1928'' (Matchbox, 1983) * ''Leroy Carr & Scrapper Blackwell: Great Piano-Guitar Duets (1929–1935)'' (Old Tramp, 1987) * ''Leroy Carr 1929–1934'' (Document, 1988) * ''Leroy Carr & Scrapper Blackwell 1929–1935'' (Best of Blues, 1989) * ''Leroy Carr & Scrapper Blackwell 1930–1958'' (RST, 1989) * ''Naptown Blues'' (Aldabra, 1992) * ''Leroy Carr'', vols. 1–6 (Document, 1992) * ''Leroy Carr'', vols. 1–2 (''The Piano Blues'' series) (Magpie, 1992) * ''Southbound Blues'' (Drive, 1994) * ''Hurry Down Sunshine'' (Indigo, 1995) * ''Naptown Blues'' (Orbis, 1996) * ''Leroy Carr & Scrapper Blackwell: How Long Blues 1928–1935'' (Blues Collection, 1997) * ''American Blues Legend'' (Charly, 1998) * ''Sloppy Drunk'' (Catfish, 1998) * ''Prison Bound Blues'' (Snapper, 2001) * ''P-Vine Presents 21 Blues Giants: Leroy Carr'' (P-Vine, 2001) * ''The Essential Leroy Carr'' (Document, 2002) * ''Whiskey Is My Habit, Women Is All I Crave'' (Columbia, 2004) * ''Leroy Carr & Scrapper Blackwell: The Early Recordings of an Innovative Blues Master'', vol. 1, ''1928–1934'' (JSP, 2008) * ''How Long How Long Blues'' (Wolf, 2008) * ''When the Sun Goes Down 1934–1941'' (JSP, 2011) == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Wald, Elijah (2004). Escaping the Delta: Robert Johnson and the Invention of the Blues. HarperCollins. ISBN 0-06-052423-5. {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Carr, Leroy}} [[Kategorio:Usonaj blusaj kantistoj]] [[Kategorio:Usonaj blusaj pianistoj]] [[Kategorio:Kantverkistoj]] 8dfqgmoj0hlfqapsdyu1lsjsryqkoxs Scrapper Blackwell 0 614379 9400641 8446361 2026-06-12T22:00:50Z ~2026-34495-80 258577 9400641 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Francis Hillman "Scrapper" Blackwell''' (21a de februaro, 1903<ref> Eder, Bruce. [https://www.allmusic.com/artist/scrapper-blackwell-mn0000308386 "Scrapper Blackwell: Biography".] Allmusic.com. Alirita la 3an de julio 2018.</ref> – 7a de oktobro, 1962<ref> [https://www.findagrave.com/memorial/2424 "Grave details".] Findagrave.com. Alirita la 3an de julio 2018.</ref>) estis usona [[gitaristo]] kaj [[kantisto]] de [[bluso]], plej bone konata kiel la duono de la gitar-piana dueto kiun li formis kun [[Leroy Carr]] fine de la 1920-aj kaj komence de la 1930-aj jaroj. Li estis akustika unusol-nota plukisto en [[Ĉikaga bluso]] kaj Piedmonta bluso. Kelkaj kritikistoj notis, ke li kliniĝis al [[ĵazo]]. == Diskaro == === Studiaj albumoj === * ''Blues Before Sunrise'' (77 Records, 1960) * ''Mr. Scrapper's Blues'' (Bluesville, 1962) * ''The Blues of Brooks Berry & Scrapper Blackwell: My Heart Struck Sorrow'' (Bluesville, 1963) === Kompilaĵoj === * ''The Virtuoso Guitar of Scrapper Blackwell'' (Yazoo, 1970) * ''Naptown Blues 1929–1934'', Leroy Carr and Scrapper Blackwell (Yazoo, 1973) * ''Blues That Make Me Cry'' (Agram, 1981) * ''Great Piano-Guitar Duets (1929–1935)'', Leroy Carr and Scrapper Blackwell (Old Tramp, 1987) * ''Leroy Carr & Scrapper Blackwell 1929–1935'' (Best of Blues, 1989) * ''Scrapper Blackwell with Brooks Berry'' (Document, 1994) * ''Complete Recorded Works'', Vols. 1 and 2 (Document, 1996) == Notoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Blackwell, Scrapper}} [[Kategorio:Usonaj blusaj kantistoj]] [[Kategorio:Usonaj blusaj gitaristoj]] cfn7eh4ldtkqileg61czgc9x0rlbp6a Vivu la teatro! 0 618454 9400500 8565311 2026-06-12T18:39:10Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400500 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}}[[Dosiero:Manuel Pancorbo prezentas monologon.jpg|eta|300ra|Vivu la teatro! Manuel Pancorbo prezentas monologon.]] '''''Vivu la teatro!''''' estas evento, spektaklo, lanĉita kaj aranĝata de la hispana E-verkisto [[Miguel Fernandez|Miguel Fernández]]; ĝi okazadas kadre de kongresoj. Diversaj personoj deklamas poemojn, tekstojn, kun akompana adekvata muziko, kantas, skeĉas, monologas... Satiraj tekstoj ankaŭ aperas. La unua tia evento okazis en [[2012]] kadre de la [[71-a Hispana Kongreso de Esperanto]] en [[Ronda|Almagro]], Hispanio. Sama evento okazis en [[Madrido]] kadre de la [[77-a Hispana Esperanto-Kongreso]] ligita kun la 51a [[ILEI-Kongreso]]. En tiu vespero la temo estis: virinoj. [[Kategorio:Esperanto-movado en Hispanio]] [[Kategorio:Esperanto-teatro]] [[Kategorio:Aperis en 2012]] [[Kategorio:Esperanto en 2012]] btwtgc5g7rthfqzl25yndyh481w0hem Vonĝu 0 620588 9400508 8565853 2026-06-12T18:43:38Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400508 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=KR}} '''Vonĝu''' ({{lang-ko|원주시}}, laŭ ĉinaj literoj '''原州市''') estas signifa universitata [[urbego]] en [[Sud-Koreio]]. [[Dosiero:상지대 교육행정복합동.jpg|eta|<center>Kampuso en Vonĝu]] == Bazaj informoj == * [[Areo]]: 868&nbsp;km² * [[Supermara alteco]]: m * [[Loĝantaro]]: 330,854 (2015) * [[Poŝtkodo]]j: 220-003 - 220-980 * [[Telefonprefikso]]: +82- 33-7XX * [[Horzono]]: UTC+9 * {{Koordinatoj gms|37|20|30|N|127|55|15|E|scale:30000|montru=entekste}} [[Dosiero:Wonju Mail Center and Wonju Dandae Post office.JPG|eta|maldekstre|<center>Poŝtejo en Vonĝu]] [[Dosiero:Geodonsaji 01.JPG|eta|maldekstre|<center>Pagodo]] == Geografio == Vonĝu situas en norda-centra parto de la lando en [[baseno]] apud 2 riveroj. En la urbego estas kelkaj malgrandaj montetoj. La distanco estas inter Vonĝu kaj la ĉefurbo [[Seulo]] 87 km [https://www.distancefromto.net/]. == Historio == La unua mencio pri Vonĝu okazis en 940. Ĝi longe estis provinca ĉefurbo. Vonĝu estis la loko de tri decidaj bataloj dum la [[Korea milito]] (1950-53), poste iĝis milita bazo, en [[1955]] ĝi ricevis la urban statuson. == Ekonomio == Vonĝu estas komerca centro havanta fervojajn kaj ŝoseajn ligojn kun Seulo, [[Pusano]] kaj [[Teguo]]. Oni okupiĝas pri prilaborado de arbaroj de la proksimaj montoj. Industrioj inkluzivas la medicinan ekipaĵon. Inter la elstaraj terkulturaj produktoj estas [[persiko]]j, [[batato]]j kaj [[fungo]]j. == Klimato == Vonĝu situas en [[kontinenta klimato]] kun influo de [[musono]]. La averaĝa jara temperaturo estas 11,5 °C. Jare pluvas (aŭ neĝas) inter 1300-1500 mm. En ĉiuj monatoj pluvas (aŭ neĝas), tamen inter majo-septembro pli ofte. == Trafiko == En Vonĝu servas enlanda [[flughaveno]], [[stacidomo]]j por [[fervojo]]j kaj [[aŭtobuso]]j. [[Dosiero:Wonju Station 19801116-1.jpg|eta|<center>Stacidomo en Vonĝu]] [[Dosiero:Chiak Art Center.jpg|eta|<center>Arta centro en Vonĝu]] == Vidindaĵoj == * [[Nacia parko]] (1984) proksime (la ĉefa altiro de la urbego) * pluraj [[muzeo]]j * proksime de la urbo estas multaj monumentoj de la antikva tempo == Ĝemelurboj == * {{Flago|Usono}} [[Roanoke]], [[Usono]] * {{Flago|Ĉinio}} [[Jantaj]], [[Ĉinio]] * {{Flago|Ĉinio}} [[Hefejo]], [[Ĉinio]] * {{Flago|Kanado}} [[Edmontono]], [[Kanado]] * {{Flago|Japanio}} [[Iĉikaŭa (Ĉiba)]], [[Japanio]] * {{Flago|Britio}} [[Belfasto]], [[Nord-Irlando]], [[Britio]] == Fontoj == * WikiTrans * [https://www.britannica.com/place/Wonju] [[Kategorio:Urboj de Sud-Koreio]] rocoaazztf21b75m721c9v4cvs3434g Thierry Barentz 0 625957 9400525 9400089 2026-06-12T19:33:42Z Moldur 2507 ĝermeto -> ĝermo 9400525 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto | dato de naskiĝo = [[1534]] }} '''Thierry BARENTZ''', ankaŭ '''Dirck Barendsz''' aŭ '''Dirck Barentsz''' ([[1534]] - [[1592]]) estis [[nederlando|nederlanda]] pentristo. Li naskiĝis 1534 en [[Amsterdamo]]. Li estis disĉiplo de [[Ticiano]].<ref>*[https://fr.wikisource.org/wiki/Dictionnaire_universel_d’histoire_et_de_géographie_Bouillet_Chassang BOUILLET] {{fr}}</ref>, restante kelkajn jarojn ĉe li en [[Venecio]], poste revenis al sia hejmurbo. Barendsz kreis ĉefe [[manierismo|manierismajn]] bildojn. == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Ĝermo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Barentz, Thierry}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] o889uyevq0il04znw382j21m6lerh3c 9400544 9400525 2026-06-12T19:45:03Z Moldur 2507 9400544 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto | dato de naskiĝo = [[1534]] }} '''Thierry BARENTZ''', ankaŭ '''Dirck Barendsz''' aŭ '''Dirck Barentsz''' ([[1534]] - [[1592]]) estis [[nederlando|nederlanda]] pentristo. Li naskiĝis 1534 en [[Amsterdamo]]. Li estis disĉiplo de [[Ticiano]].<ref>*[https://fr.wikisource.org/wiki/Dictionnaire_universel_d’histoire_et_de_géographie_Bouillet_Chassang BOUILLET] {{fr}}</ref>, restante kelkajn jarojn ĉe li en [[Venecio]], poste revenis al sia hejmurbo. Barendsz kreis ĉefe [[manierismo|manierismajn]] bildojn. == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/object/Dirck-Barendsz-1534-92-Painter--c192ac2881556631f2e49c834d30f82e ĉe Rijksmuseum] {{Projektoj}} {{Ĝermo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Barentz, Thierry}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] gx0y2dmhfhou9kbifgsw3lbjdb6sf81 Klára Tóbiás 0 625992 9400980 8866410 2026-06-13T09:10:12Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400980 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Klára Tóbiás |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''Klára Tóbiás''' [tObiAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Tóbiás Klára''' estas [[Hungario|hungara]] [[skulptisto]], emajlisto. [[Dosiero:TóbiásKláraOroszlánosivókútKJ.JPG|eta|<center>Ornamputo kun leonoj en Szeged fare de Klára Tóbiás en 2000]] Klára Tóbiás <ref>https://www.kozterkep.hu/a/1632/tobias-klara.html</ref> naskiĝis la {{daton|10|septembro|1945}} en [[Szeged]]. == Biografio == Klára Tóbiás lernis en sia naskiĝurbo kaj Budapeŝto, sed la skulptadon studis hejme en la familio dum 3 jardekoj. En [[1983]] ŝi oficiale estis akceptita skulptisto, sed ŝi kreas ankaŭ emajlaĵojn. Ŝiaj skulptaĵoj estas videblaj depost falo de la [[socialismo]]. Ŝi ricevis [[premio]]n en 2015. == Elektitaj solaj ekspozicioj == * Szeged (1981, 1998) * [[Eger]], [[Baja]] (1984) * Budapeŝto (1988, 1997) * [[Helsinko]] (1995) * [[Talino]], [[Tartu]] (1996) == Elektitaj kolektivaj ekspozicioj == * [[Kecskemét]] (1975, 1998) * Budapeŝto (1984, 2001) * [[Laval]] (1988) == Elektitaj skulptaĵoj == <gallery mode=packed> TóbiásKláraZsótérAndorKJ.JPG|[[Andor Zsótér]] HungarianPieta1956UNJ.jpg|[[Hungara revolucio de 1956]] Wass Albert 2008 KJ.jpg|[[Albert Wass]] Szentek kútja Mórahalom.jpg|Ornamputo en [[Mórahalom]] </gallery> == Elektitaj emajlaĵoj == <gallery mode="packed"> Dosiero:Tóbiás Klára fából faragott királyfi (800x792).jpg|Reĝido skulptita el ligno Dosiero:Tóbiás Klára a kékszakállú vára (800x787).jpg|[[Burgo de la Blubarbulo]] Dosiero:Tóbiás Klára majom király (800x780).jpg|Simioreĝo Dosiero:Tóbiás Klára levegősárkány (587x800).jpg|Aerodrako Dosiero:Tóbiás Klára tüzsárkány (487x468) (2).jpg|Fajrodrako Dosiero:Tóbiás Klára víz sárkány (800x781).jpg|Akvodrako Dosiero:Tóbiás Klára táltos (800x789).jpg|Sorĉisto Dosiero:Tóbiás Klára a kakas éve (800x786).jpg|Jaro de koko Dosiero:Tóbiás Klára halak (800x757).jpg|Fiŝoj Dosiero:Tóbiás Klára égi-földi madár (800x752).jpg|Ĉiela-tera birdo Dosiero:Tóbiás Klára gyökeret eresztett szarvas (800x701).jpg|Radikiĝanta cervo Dosiero:Tóbiás Klára égibika (800x787).jpg|Ĉiela taŭro Dosiero:Tóbiás Klára földibika (616x643).jpg|Tera taŭro </gallery> == Fontoj == * [http://tobiasklara.blogspot.com/ hungarlingva membiografio kun foto kaj bildoj] * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/tobias-klara-6607/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181210154715/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/tobias-klara-6607/ |date=2018-12-10 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Tobias Klara}} [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj emajlistoj]] j96n0x4a5i3ia5ma8kxf4ejvq7ngxvm Trabfaka domo 0 627131 9401009 9369674 2026-06-13T09:26:24Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401009 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Schiltach Marktplatz (2).jpg|eta|[[Schiltach]] en la Nigra Arbaro, germana trabfaka vojo]] '''[[Trabfaka domo]]''' aŭ '''Trabfakdomo''' estas historia domo kun ligna skeleto ([[trabfakaĵo]]) kies fakoj ([[truso|trusa sistemo]]) estas plenigita de [[briko|brika]] [[masonaĵo]]. <ref>Werner. J. (2010) Konstruforumo de la jaroj 2001- 2010. en TAKE (2010) Jarkolekto de TAKE 2010, Wintzenheim/Fancio. p. 70-99 </ref> Ĝi estas [[skeletkonstruaĵo]] el ligno ĉe kiu la horizontala rigidigado (ekzemple kontraŭ vento) okazis per oblikvaj [[ŝtrebo]]j kaj la intertrabaĵoj (= „fakoj“) estas plenigita per [[lomo|lomkovrita]] lignoplektaĵo aŭ per brika masonaĵo. La [[konstruligno]]j estas [[jungo|jungitaj]] laŭ [[ĉarpentisto|ĉarpentista]] maniero laŭeble komplete evitante metalajn jungaĵon kiel [[najlo]]j aŭ [[ŝraŭbo]]. == Konstruktoj == === Planado === En fruaj jaroj la [[ĉarpentisto]] estis ankaŭ la [[konstruestro]]. Hodiaŭ la planado estas la tasko de [[arĥitekto]] kaj [[konstruinĝeniero]]. === Konstruelementoj === [[Dosiero:Timber framing elements.svg|eta|[[Konstruelemento]] de faktraba domo en [[framkonstruo]]]] [[Dosiero:Fachwerkhaus.jpg|eta|kruda konstruaĵo de [[Egerlando|Egerlanda]] faktraba domo en la [[Oberpfalz]], majo 2013 ]] [[Dosiero:Fachwerk-meiningen002-2.jpg|eta|liberigita konstrukto kun fakoj el lignoplektaĵo kaj lom[[puco]] kaj fakoj kun ŝtonoj]] La vertikalaj lignaĵoj nomiĝas ''[[fosto]]j'', la oblikvaj [[ŝtrebo]]j, la horizontalaj ''[[solivo]]j'', ''[[framo]]'' aŭ ''[[girto]]''.. === Materialo === En Eŭropo la ĉarpentistoj plej ofte uzas [[tigfrukta kverko|tigfruktan kverkon]] aŭ [[tigfolia kverko|tigfolian kverkon]], sed ankaŭ [[abio]]. Ili estas tre rezistemaj kaj nur malrapide putriĝas. . La fakoj estas plenigitaj per lignoplektaĵo, [[lomkonstruo|lompuco]], per videblaj [[briko]]j aŭ [[masonaĵo]] aŭ per [[adobo]]j. === Ornamaĵo en la truso === La arta formado de faktrabaj domoj estas malsamega depende de la regiono kaj konstrutempo. Ornamaĵoj povas esti la aranĝado de kromaj fostoj kaj aliaj lignaĵoj sen statikaj taskoj. Oftas [[lignoskulptaĵo]]j kaj [[pentrado]] kaj kolorado de la fakoj. Ĉe faktrabaj domoj ekzistas i.a. jenaj ornamaĵoj: * [[andrea kruco]] * duoblaj fostoj aŭ girtoj * [[inskribo]]j * diversaj [[friso]]j * figuroj kaj tranĉkojnoj kaj multaj aliaj. <gallery> Dosiero:AndreasX0X.JPG|[[andrea kruco|andreaj krucoj]] apud [[niĉo]] kun sanktulo en la fosto dosiero:Wilder Mann Figur.JPG|„[[sovaĝa viro (truso)|sovaĝa viro]]“ ĉe rekonstruo en [[Lauf (Pegnitz)|Lauf]] dosiero:Braunschweig Brunswick Alte Waage großes Fenster (2006).JPG|figuro[[friso]] ĉe [[Malnova Pesilo (Braunschweig)]] Dosiero:Frankfurt Am Main-Grosser Engel-Eckstaender-Roemerberg.jpg|Granda angelo ĉe [[Römerberg (Frankfurto ĉe Majno)]] Dosiero:Alfter Wand.jpg|malfermita fako <br /> en [[Alfter]] apud Bonn </gallery> == Historio == [[Dosiero:Xesti3.jpg|eta|lignoframa konstrukto, minoa tipo, ĉ. 1700 a. Kr. en [[Akrotiri (Santorino)|Akrotiri sur Santorino]]]] [[Dosiero:Casa_a_Graticcio.jpg|eta|Antikva domo en [[Herkulano]] kun faktrabaj elementoj ]] Fundamentoj de [[neolitiko|neolitikaj]] domoj ([[kulturo de Michelsberg]]) konstruitaj en faktraba texniko kun soklaj ŝpaloj estis trovitaj .<ref name="Bick">Almut Bick: ''Die Steinzeit''. Theiss WissenKompakt, Stuttgart 2006. ISBN 3-8062-1996-6</ref> La romia arĥitekto [[Vitruvio]] menciis ĉ. la jaro 33 a. K. en sia verko ''De Architectura'' la faktraban konstruoteĥnikon.<ref>Johannes Wetzel: Holzfachwerk, Expert-Verlag 2003, ISBN 3-8169-2243-0 (Seite 19) </ref> <ref>Dr. Hans-Dieter Bottke: [http://duepublico.uni-duisburg-essen.de/servlets/DocumentServlet?id=5070 Römische Mietshäuser] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150814145349/http://duepublico.uni-duisburg-essen.de/servlets/DocumentServlet?id=5070 |date=2015-08-14 }} Dissertation, Universität Duisburg 1999</ref> En la romia urbo [[Herkulano]] konserviĝis konstruaĵon, kiu parte estis konstruita en faktraba konstruarto (latine: Opus Craticium). Ankaŭ la tiel nomata [[stridomo (romia)|romia stridomo]] el la unua jarcento. Ĝis la frua [[mezepoko]] tamen dominis en Eŭropo [[fostodomo|fostodoma]] teĥniko. La kutima faktraba teĥniko de domoj en meza Eŭropo norde de la Alpoj – en Germanio, Francio, Anglio kaj Skandinavio - komencis en la unua duono de la [[12-a jarcento]] kaj ekde la alta [[mezepoko]] ĝis komenco de la [[19-a jarcento]] estis sur soklaj ŝpalo konstruitaj faktrabaj konstruktoj. Faktrabaj konstruaĵoj estis ankaŭ konataj en lignoriĉaj regionoj de la [[Otomana Imperio]], de [[Bulgario]] ĝis [[Sirio]]. La lomo por plengi la fakojn estis trovebla preskaŭ ĉie. Ankaŭ la ligno estis pli facile trovebla ol taŭgaj ŝtonoj, sed antaŭ ĉio ligno estis pli facile transportebla (sur la fluejo [[flosigado|flosata]]). === 13-a – 14-a jarcento === Ĝi en la 1970-a jaroj la aĝo de la faktrabaj konstruaĵoj nur povas esti divenantaj baze de la la konstruktaj kaj stilaj elementoj. Post la 1970-aj jaroj la aĝo povas esti relative ekzakte mezurita per [[dendrokronologio]]. Tiaj esploradoj en la jaro 1984 montris, ke la plej aĝa faktraba domo de la tiama federacia respubliko Germanio troviĝis en la centro de [[Göttingen]], kie staras domo el la jaro 1276.<ref>Neue Presse, Hannover vom 14. März 1984</ref> Intertempe montriĝis ke du aliaj domoj en [[Esslingen am Neckar]] estas malpli aĝaj: domo en ''Heugasse 3'' el la jaro 1262/63 kaj la alia en ''Webergasse 7'' el 1267. La malnovaj kvartaloj de Esslingen, Göttingen kaj [[Limburg (Lahn)]] havas speciale multajn faktrabajn domojn el la 13-a ĝis la 14-a jarcento; en Limburg estas sole 6 faktrabaj domoj el la jaroj 1289 ĝis 1296. Ili rezultiĝis el la rekonstruo de la urbo post granda incendio en la jaro 1289. Ankoraŭ eblas ke estas trovataj pliajn domojn, ekzemple en [[Erfurt]] <ref>[http://www.bauingenieur24.de/fachbeitraege/holzbau/ltestes-faktraba domo-thueringens-in-erfurt-entdeckt/1640.htm ''Ältestes Faktraba domo Thüringens in Erfurt entdeckt''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160817154838/http://www.bauingenieur24.de/fachbeitraege/holzbau/ltestes-faktraba |date=2016-08-17 }} auf bauingenieur24.de</ref> kaj [[Ingelfingen]],<ref>[[Judith Breuer (Kunsthistorikerin)|Judith Breuer]]: ''In Ingelfingen steht eines der ältesten Häuser Deutschlands. Gesucht wird eine Nutzung.'' In: ''Denkmalpflege in Baden-Württemberg.'' Heft 4/2013, S.&nbsp;233-235 ([http://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/nbdpfbw/article/view/12745/6578 Online]).</ref> === 15-a jarcento === En Germanio tri stilaj grupoj estas distingeblaj: * ''[[Alemana faktrabo]]'' troviĝas precipe en sudokcidenta [[Germanio]], [[Svisio]] kaj [[Alzaco]] * ''Frankonia faktrabo'' troviĝas precipe en [[Frankonio]], [[Turingio]], [[Hesio]], [[Nordrejn-Vestfalio]] kaj [[Rejnlando-Palatinato]] . Bona ekzemplo estas la [[Ernhaus]] * ''Nalsuprasaksa faktrabo'' de [[sakso (popolo)|saksa]] origino , precipe en norda Germanio inter [[Nederlando]] kaj [[Orienta Prusio]] en formo de la (malaltgermana) [[faktraba haldomo]] aŭ ''''„Malsuprasaksa domo''''. === 16 – 18-a jarcento === La faktraba konstruado de la 16-a ĝis 18-a jarcento konsistas el multaj ornamaj formoj. === 19-a jarcento === Komence de la [[industriigado]] mineralaj kaj metalaj konstruaĵoj povas esti pli facile kaj pli malmultkoste farataj kaj transportataj. Tiuj ankaŭ estis - male al ligno - praktike senlimaj, tial la [[masivkonstruo]] pli kaj pli dominis super la tradicia [[lignokonstruo]]. La relativ maldikaj kaj incendiendanĝerigataj muroj de fakkonstruaĵoj, kiuj ankaŭ estas relative ofte vartindaj ne sufiĉass por la tiamaj postuloj..<ref>Rudi Krauß: ''Fachwerk im Landkreis Kitzingen, aufgezeigt an Fachwerkbauten in Dettelbach und Umgebung.'' In: Jahrbuch für den Landkreis Kitzingen. Verlag J. H. Röll GmbH, Dettelbach 2014. ISBN 978-3-89754-434-5. S. 259–279.</ref> === 20-a kaj 21-a jarcentoj === [[Dosiero:Huf Haus in Scotland.jpg|eta|modena prefabrikita domo en ligna skeletkonstruo, kiu erare estas nomata ''faktraba konstrukto''.]] Nur jam ekde 1900 faktrabaj domoj estis konstruataj pli malofte en Germanio. Male en Nordameriko, tie la evoluo okazis alimaniere. Tie la [[lignoframa konstrukto]], evoluiĝis surbaze de la el Eŭropo importita faktraba teĥniko. ==== Tradicia faktraba konstruo en la 21-a jarcento ==== Komence de la 21-a jarcento en Germanio ekzistis ankoraŭ kelkaj konstrufirmaoj, kiuj specialiĝis je faktrabaj domoj en [[tradicia arxitekturo|tradicia konstrumeniero]]. == Disvastigo == === Germanio === [[Dosiero: Mosbach kickelhain.jpg|eta|dekstre|domo "Kickelhain" en [[Mosbach]]]] Malgraŭ la grandegaj detruoj de la [[Dua Mondmilito]] ekzemple en [[Braunschweig]], [[Frankfurt ĉe Majno]], [[Hamburg]], [[Hanovro]], [[Halberstadt]], [[Hildesheim]], [[Kassel]] kaj [[Nurenbergo]] kaj perdoj dum la [[postmilita tempo en Germanio|postmilita tempo]] konserviĝis en Germanio pli ol du milionoj da fakkonstruaĵoj, al kiu ankaŭ apartenas kelkaj [[faktraba preĝejo|faktrabaj preĝejoj]]. <ref>http://www.zdf.de/terra-x/deutschland-saga-mit-christopher-clark-ueber-deutsche-traditionen-und-mentalitaet-teil-2-35897808.html{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> La fakkonstruaĵoj formas la bildon de tutaj malnovaj urbokernoj kaj vilaĝaj kernoj. En [[Stolberg (Harz)]] konserviĝis la kompleta kerno el pli ol 500 jaroj da faktraba konstrukto. En la kamparo troviĝis ankaŭ multajn libere starantaj et[[bieno]]j. Hodiaŭ preskaŭ nur la suda paro de Bavario estas grandparte senfaktraba. [[Dosiero:Dornstetten-p01 crop.JPG|eta|dekstre|foirplaco en [[Dornstetten]]]] === Svisio === [[Dosiero: Zug Burg Zug 6.jpg|eta|faktraba surkonstruaĵo de 1550: [[Burgo Zug]] en [[Zug]], Svisio]] En la nordorienta Svislando, precipe en la kantono [[Thurgau]] kaj en la [[vinlando de Zuriko]], estas pli ol 90 % de la malnovaj agrikultivistaj domoj faktrabaj domoj; en tiu regiono (oni divenas pli ol 600.000 kompletaj faktrabaj domoj kaj multaj miksformoj) ekzistas vilaĝoj ([[Unterstammheim]] kaj [[Oberstammheim]], [[Nussbaumen TG|Nussbaumen]], [[Üsslingen]]), kiu preskau nur konsistas el faktrabaj domoj. Tipaj estas la ruĝa farbado de la fostoj kaj girtoj kaj la blankaj fakoj. La ortangulaj fakoj preskaŭ ĉiam havas [[diagonalo (geometrioe)|kverŝtreboj]]. Por konservi la faktrabaj konstruaĵoj ekzistas la [[subĉiela muzeo Ballenberg]]. === Aŭstrio === [[Dosiero:Kirchstraße_4_Gaißau_.JPG|eta|la „Wirtshaus zur Rose“ (gastejo al la rozo), konstruita en 1735 de Johannes Lutz en la maniero de pompa faktraba konstruo de Thurgau, faktraba konstrukto en Gaißau, Vorarlbergo, Aŭstrio]] Klasika faktrabaĵo preskaŭ ne aperas en Aŭstrio. Nur unuopaj konstruaĵo en [[Vorarlbergo]] ekzistas. === Francio === [[Dosiero:Rouen - 178-182 rue de Martainville.jpg|eta|domo en la strato de Martainville 178-182 en [[Rouen]]]] Dum en Alzaco la germanstilaj faktrabaj domoj de frankoniaj kaj alemanaj tipoj, precipe en [[Normandio]] kaj [[Ĉampanjo]] ekzistas multajn francstilaj faktrabaĵoj. Ĉi tie la du mondmilitaj kaŭzis grandajn perdojn. Kompletaj faktrabaj ensembloj ekzistas ankoraŭ en [[Rouen]] kaj [[Troyes]] kaj en malgrandaj lokoj. Ofte faktrabaj domoj troviĝas en multaj vilaĝoj de [[Ĉampanjo]]. En Normandio ekzistas multaj malgrandaj senjoraj domoj el faktraba konstrumaniero. La vertikalaj fostoj de francaj faktrabaĵoj estas tre mallarĝaj kaj staras inter ĉefajfostoj dense unu apud la alia. Ofte la lignoj estas neregule, kompare al la germanaj konstruaĵoj. La neregulaj fostoj estas koncie integrita formelemento. La riĉaj lignoskulptaĵoj substrekas la alte evoluita metiista arto de francaj ĉarpentistoj. === Eŭskio === [[Dosiero:Ustaritz_Fa%C3%A7ades_basques.jpg|eta|faktrabaj domoj kiel envicaj domoj en [[Ustaritz]] ([[Lapurdo]])]] Tradiciaj eŭskaj domoj kun faktrabaj elementoj estas libere starantaj bienoj ( [[eŭska lingvo|eŭske]] ''baserriak'')<ref>Alfred Bäschlin: ''La arquitectura del caserío vasco'' Eusko Ikaskuntza, Donostia 1992</ref>. La supraj etaĝoj estis konstruitaj en [[framkonstruo]]. La fakoj estis aŭ kiel lignoplektado kun [[lomo|lompuco]] aŭ kun [[romŝtono]]j kun [[kalkaĵo]]. Videblaj vandoj ofte estas el nepucitaj [[briko]]j. Kvankam la portanta konstrukto estas el ligno, la lignaĵo nur estas videblajnur je la fronta fasado. La lignaj [[balko]]j estas plej ofte ruĝe farbitaj. Faktrabaj domoj en vilaĝoj kaj urboj estas konstruitaj kiel [[envica domo|envicaj domoj]]. Vidu tiun sur la foto el la vilaĝo [[Uztaritz]]. === Belgio === [[Dosiero:Fourneau St-Michel 050829 (38).JPG|eta|hochkant|duopla domo kun [[fragmito|fragmita tegmento]] el la 18-a jarcento, subĉiela muzeo [[Fourneau Saint Michel]] en [[Saint-Hubert]], Belgio]] En Belgio la plej multaj faktrabaj domoj troviĝas en la provincoj [[Provinco Lieĝo|Lieĝo]], [[provinco Limburgo (Belgio)|Limburgo]] kaj [[Provinco Luksemburgo|Luksemburgo]]. En la liberaeraj muzeoj [[Fourneau Saint-Michel]] kaj [[Bokrijk]] multaj faktrabaĵoj estas rekonstruitaj. En la urbo [[Lieĝo]] dum la lastaj jaroj multaj faktrabaj domoj estas elspezige renovigitaj. Tipa estas por urbaj domoj, ke la teretaĝo estas masonita kun [[bluŝtono (naturŝtono)|bluŝtono]] aŭ [[sabloŝtono]] kaj nur la supraj etaĝoj estas faktrabaj. Bona ekzemplo estas la naskiĝdomo de la komponisto [[André-Modeste Grétry]]. Hodiaŭ ĝi estas muzeo.<ref>David Houbrechts, Le logis en pan-de-bois dans les villes du bassin de la Meuse moyenne (1450-1650), Dossier de la Commission Royale des monuments, sites et fouilles, Liège, Commission Royale des monuments, sites et fouilles, 2008, 314 pàgines, ISBN 978-2-8056-0000-5</ref> === Anglio === [[Dosiero:Congleton moreton hall 001.jpg|eta|“Little Moreton Hall“ en [[Congleton]], konstruita 1559]] Ankaŭ en Anglio estis kaj estas multaj faktrabaj domoj. La faktraba konstrukto ofte havas signifoplenan simileco kun la franca. Multaj anglaj urboj ankoraŭ havas belajn ekzemplojn, ekzemple la nordangla [[York]] kaj ankaŭ [[Londono]] la faktraba konstruarto ludis gravan rolon. En [[City of London]] ankoraŭ konserviĝis faktraba domo el la 16-a jarcento. Konserviĝis impresaj faktrabaj konstruaĵoj ekzemple en [[East Anglia]], [[Warwickshire]], [[Worcestershire]], [[Herefordshire]], [[Shropshire]] kaj [[Cheshire]], kie [[Little Moreton Hall]] estas unu el la plej bonaj anglaj faktrabaj domoj. === Italio === [[Dosiero:Casa a graticcio Biella.jpg|eta|Faktraba domo en Biella, Piemonto.]] Ekzistas maloftaj ekzemploj de faktrabaj domoj en norda [[Italio]], ekzemple en [[Piemonto]], en [[Lombardejo]] [[Como]], kaj en [[Bologna]]. === Polio === [[Dosiero:Zgorzelec Dom Kolodzieja.jpg|eta|„Dom Kołodzieja” (radfarista domo) en [[Zgorzelec]], Polio]] En la norda parto de [[Polio]] (en la iamaj partoj kiuj apartenis al [[Prusio]]) faktrabo estas konata. En la [[pola lingvo|pola]] faktrabo nomiĝas ''„prusa muro“'' . === Ĉeĥio === [[Dosiero:Teplá,_Číhaná,_common_2.jpg|eta|[[Číhaná]], Ĉeĥio]] Ankaŭ en partoj de Ĉeĥio, precipe en [[Bohemio]] ekzistas multaj faktrabaj konstruaĵoj, ekz. en vilaĝo [[Doubrava (Lipová)|Doubrava]]. En municipo [[Klášterská Lhota]] estas ekz. trabfaka kapelo. === Rusio === Malgraŭ la granda detruo en la Dua Mondmilito multnombraj faktrabaj domoj konserviĝis en Orienta Prusio, la hodiaŭ regiono [[Kaliningrada provinco]]. Multaj faktrabaj domoj en la urbo [[Kaliningrado]] (aŭ Kenigsbergo) kaj la mara banejo [[Selenogradsk]]. === Litovio === [[Dosiero:Klaipėda teatra placo (teatros aikštė) 1.jpg|eta|teatra placo en [[Klaipėda]], Litovio]] IFaktrabaj domoj troviĝas tie precipe en la [[Memel-regiono]], antaŭ ĉio en la urbo [[Klaipėda]]. === Grekio === Pro la manko de ligno maloftas faktrabaj domoj. Sur la insulo [[Lefkado]] oni decidis en la 18-a jarcento pro la oftaj [[tertremo]]j la enkonduko de faktrabaj konstrukto. Tiuj konstruaĵoj tre rememoras al la mezeŭtopaj ekzemploj. Ili estis tamen pli buntaj. === Brazilo === [[Dosiero:Casa_enxaimel_em_Ivoti_002.JPG|eta|[[Ivoti]], Brazilo]] Pro la germanaj enmigrinto ekzistas faktrabaj domoj ankaŭ en Brazilo. Ekzistas urboj en la sudo de Brazilo kun multaj faktrabaj domoj, ekzemple en [[Ivoti]], [[Dois Irmãos]], [[Nova Petrópolis]], [[Teutônia]], [[Blumenau (Brazilo)|Blumenau]], [[Joinville (Brazilo)|Joinville]], [[Jaragua do Sul]], [[Pomerode]], [[Campos do Jordão]] kaj [[Curitiba]]. === Usono kaj Aŭstralio === [[Dosiero:Kliese_housebarn.jpg|eta|faktraba bieno en Emmet, [[kantono Dodge (Wiskonsino)]], Usono, konstruita ĉirkaŭ la jaro 1850 por la silezia elmigrinto Friedrich Kliese]] === Japanio === [[Dosiero:Himeji Castle 01s2048.jpg|eta|neniu|[[Kastelo Himeji]], [[japana kastelo]] konstruita sur [[sekmasonaĵo]] kun faktraba konstrukto ]] La fosta konstrukto kaj speciale pompaj tegmentejoj oni uzis ĉe [[Japana kastelo|japanaj kasteloj]]. == Restaŭrado kaj rekonstruado == [[Dosiero:UpendedSugarloaf 084.jpg|eta|hochkant|Rekonstruado de la [[renversita sukerkonuso]]]] Ankaŭ en kelkaj [[subĉiela muzeo|subĉielaj muzeoj]] troviĝas multaj restaŭritaj faktrabaj domoj, ekzemple en la [[Hessenpark]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == === Ĝenerala literaturo === * Günther Binding, Udo Mainzer, Anita Wiedenau: ''Kleine Kunstgeschichte des deutschen Fachwerkbaus''. Darmstadt 1989, ISBN 3-534-06900-5 * Wilhelm Fiedler: ''Das Faktraba domo in Deutschland, Frankreich und England''. Originalausgabe: Berlin 1903, Reprint: Leipzig 2006, ISBN 978-3-8262-3003-5 * Manfred Gerner: ''Fachwerk. Instandsetzung, Sanierung, Neubau.'' DVA, München 2007, ISBN 978-3-421-03575-2 * G. Ulrich Großmann: ''Der Fachwerkbau in Deutschland. Das historische Faktraba domo, seine Entstehung, Farbgebung, Nutzung und Restaurierung''. 3. erweiterte Auflage, Dumont, Köln 2004, ISBN 978-3-8321-7463-7 * G. Ulrich Großmann: ''Fachwerk in Deutschland – Zierformen seit dem Mittelalter.'' Petersberg 2006, ISBN 978-3-86568-154-6 * Wolfgang Lenze: ''Fachwerkhäuser, restaurieren – sanieren – modernisieren''. 9., erw. Aufl. 2013, ISBN 978-3-8167-8949-9 * Heinrich Stiewe: ''Fachwerkhäuser in Deutschland. Konstruktion, Gestalt und Nutzung vom Mittelalter bis heute''. Primus, Darmstadt 2007, ISBN 978-3-89678-589-3 * W. Prieser: ''Das Holzfaktraba domo''. In: ''Ausbau'', Heft 3/1957, S. 180–190, Paul-Christiani-Verlag, Konstanz 1957 === Unuopaj regionoj === * libroserio '' Das deutsche Bürgerhaus''. Verlag Ernst Wasmuth, Tübingen 1959– (rigardu ankaŭ [http://gateway-bayern.de/BV000002026 Bandübersicht im Bayerischen Verbundkatalog]) * Anton von Behr: ''Rheinische Fachwerkbauten aus den Regierungsbezirken Coblenz und Trier von Rheim und Mosel, Eifel, Westerwald und Hunsrück''. Trier 1905 ([http://www.dilibri.de/content/titleinfo/76366 Digitalisat]) * Wilhelm Hansen, Herbert Kreft: ''Fachwerk im Weserraum''. Hameln 1980 * Fred Kaspar: ''Fachwerkbauten in Westfalen vor 1600''. 1978 ([http://www.lwl.org/voko-download/BilderNEU/422_014Kaspar_MU.pdf Volltext als PDF] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150119125004/http://www.lwl.org/voko-download/BilderNEU/422_014Kaspar_MU.pdf |date=2015-01-19 }}) * Fred Kaspar: ''Fachwerkbauten des 14. bis 16. Jahrhunderts in Westfalen''. 1986 ([http://www.lwl.org/voko-download/BilderNEU/422_052Kaspar.pdf Volltext als PDF] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150118123432/http://www.lwl.org/voko-download/BilderNEU/422_052Kaspar.pdf |date=2015-01-18 }}) * Helmut Nachtigall: ''Zimmermannskunst im Hüttenberg – der Hüttenberger Hof''. N.G. Elwert Verlag, Marburg 1973, ISBN 3-7708-0479-1 * Herbert Nicke: ''Bergisches Fachwerk. Ein Streifzug durch Architektur und Geschichte des rechtsrheinischen Fachwerkbaus.'' Martina Galunder-Verlag, Wiehl 1996, ISBN 3-931251-10-1 * Hermann Dieter Oemler: ''Fachwerk in Wernigerode''. Oemler-Verlag, Wernigerode 1999, ISBN 3-9805751-1-X * Ursula Pfistermeister: ''Fachwerk in Franken''. Carl, Nürnberg 1993, ISBN 3-418-00367-2 * Rudi Krauß: ''Fachwerk im Landkreis Kitzingen, aufgezeigt an Fachwerkbauten in Dettelbach und Umgebung.'' In: Jahrbuch für den Landkreis Kitzingen. Verlag J. H. Röll GmbH, Dettelbach 2014. ISBN 978-3-89754-434-5. S. 259–279 * Robert Slawski: ''Braunschweiger Fachwerk''. Braunschweig 1988 * Hermann Schilli: ''Fachwerkbauten in Baden'', 1981, ISBN 3-921340-54-3 * Alfred Baeschlin: ''La arquitectura del caserío vasco''. Eusko-ikaskuntza, Argitalpenak, Donostia 1992, ISBN 84-87471-34-X (http://www.eusko-ikaskuntza.org/eu/publicaciones/colecciones/cuadernos/articulo.php?o=10809) * Michel Duvert, Xemartin Bachoc: ''Charpentiers basques et maisons vasconnes'', 2001 (eŭska) * Dieter-Jürgen Mehlhorn: ''Das baskische Bauernhaus: Lebensweise, Siedlung und Haus des Bauern im spanischen Teil des Baskenlandes''. Werner-Verlag, Düsseldorf, 1988, ISBN 3-8041-2690-1 * Irmtraud Schaarschmidt-Richter (teksto), Mo Nishikawa (fotoj): ''Himeji Castle'', Ernst und Sohn, 1998, ISBN 3-433-02714-5 == Vidu ankaŭ == * [[Trabfakaĵo]] * [[Skeletkonstruaĵo]] * [[Truso]] * [[arkozona domo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://www.deutsche-fachwerkstrasse.de/ , retpaĝo de „ Arbeitsgemeinschaft Deutsche Fachwerkstädte e.V.“ * http://www.fachwerkfreunde.de/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100323043543/http://www.fachwerkfreunde.de/ |date=2010-03-23 }}, Fachwerkfreunde.de * http://fachwerk-lehmbau.de/{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Private Website mit Informationen zu Fachwerk und Lehmba [[Kategorio:Konstruaĵa inĝenierado]] [[Kategorio:Konstruformo (truso)| ]] [[Kategorio:Trabfakaj konstruaĵoj| ]] 0thdnh167o0ubbki0hfg1vxz7cbbcxe A. R. Penck 0 630164 9400945 7549522 2026-06-13T08:57:35Z Sj1mor 12103 9400945 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Ralf Winkler''', konata kiel '''A.R. Penck''' (la [[5-an de oktobro]], 1939, [[Dresdeno]], [[Germanio]] - la [[2-an de majo]] 2017, [[Zuriko]], [[Svislando]]), estis [[pentristo]], [[skulptisto]], [[Grafikisto|grafika artisto]] kaj [[tamburisto]] germana. Li studis kun grupo de [[Nov-ekspresiismo|nov-ekspresiismaj]] pentristoj. Sub la komunisma reĝimo de [[GDR]], li estis rigardata de la [[sekreta polico]] kiel [[disidento]]. Fine de la [[1970-aj jaroj]] li partoprenis plurajn artajn prezentojn en [[Okcidenta Berlino]] kaj komencis la unuan verkojn de libera parolado en [[Orienta Berlino]]. Aparte la laboro farita de Penck estis plejparte elmontrita en [[Artgalerio|artgalerioj]] kaj kelkaj [[Muzeo|muzeoj]] en la Okcidento de la frua 1980. Inter liaj plej gravaj vidaj agadoj li ekspoziciis ĉe Zeitgeist liberigita ĉe la Martin Gropius Bau muzeo kaj en la ekspozicio de Moderna Arto en la Tate Britain en 1983. En la [[1980aj jaroj]] staris [[Ideogramo|ideograma]] lerteco per [[farbo]] kaj per sia karakteriza [[Totemo|totema]] arto kaj la uzo de primitivaj formoj al la [[konturo]] de la homa formo. Do li laboris en pluraj internaciaj artaj prezentoj, ĉefe en [[Novjorko]] kaj [[Londono]]. Skulptaĵoj de Penck, kvankam malpli konataj, elvokas la saman [[Primitivismo|primitivecon]] kiel liaj pentrartoj kaj desegnoj kaj uzas komunan materialoj kiel [[ligno]], [[Botelo|boteloj]], [[Skatolo|skatoloj]], [[Teksaĵo|teksaĵoj]], [[Pakaĵo|pak-bendoj]], kaj [[Aluminio|aluminiaj]] [[Drato|dratoj]] kaj [[Gluaĵo|algluaĵojn]], ĉio pentrita kaj muntita per simpleco kaj [[spontaneeco]]. Malgraŭ la malgranda [[Estetiko|estetika]] detalo, la malglata kvalito kaj simpleco de ĝia konstruado, lia arto havas la saman simbolajn [[Antropomorfa|antropomorfajn]] formojn, kiel ekzemple lia plata simbola pentrarto. Liaj pentraĵoj estas eble influitaj de la laboro de [[Paul Klee]] kaj miksas la ebenecon de la [[Egiptaj hieroglifoj|egipta]] aŭ [[Majaa skribo|majaa]] skribo kun la krudeco de la pasintaj nigraj pentraĵoj, kiel ekzemple de [[Jackson Pollock]]. La skulptaĵoj ofte memoras la ŝtonajn kapojn de [[Paskinsulo]] kaj aliajn manifestojn de [[polinezia arto]]. A.R. Penck, ankaŭ [[baterista]] kaj [[perkutisto]], estis membro de la [[Rokgrupo|roka grupo]] "Triple Trip Touch", ankaŭ prenis ĉiujn ŝanĝojn, kiujn li devis ludi kun kelkaj el la plej bonaj [[Ĵazo|ĵazaj]] muzikistoj de la malfruaj 1980-aj jaroj, inkluzive de [[Butch Morris]], organizante muzikajn eventojn kaj artajn ekspoziciojn en sia palaco en [[Heimbach]] en 1990 kun la kunlaboro de [[Lee Lennie]], [[Ana Homler]] kaj la pentraĵoj de [[Christine Kuhn]]. A.R. Penck laboris en Berlino, [[Düsseldorf]], [[Dublino]] kaj Nov-Jorko. == Vidu ankaŭ == * [[Max Beckmann]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.artcyclopedia.com/artists/penck_ar.html A. R. Penck] {{projektoj}} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Penk, A. R.}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Germanaj skulptistoj]] [[Kategorio:Germanaj ĵazaj frapinstrumentistoj‎]] [[Kategorio:Dresdenanoj]] h2sieckmcy4xyhwwh85fk2978t81d56 József Vertel 0 630857 9400451 8745369 2026-06-12T17:42:43Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400451 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Vertel |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Jozefo|József]] Vertel''' [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Vertel József''' estis [[Hungario|hungara]] [[grafikisto]], [[instruisto]], poŝtmarkoplanisto. József Vertel <ref>http://www.kieselbach.hu/artist/vertel_-jozsef_6618</ref> naskiĝis la {{daton|2|januaro|1922}} en [[Dömös]], li mortis la {{daton|5|aŭgusto|1993}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == József Vertel frekventis lernejon en [[Nagymaros]], poste li studis en industriarta lernejo, fine li akiris diplomon en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo]] en [[1947]]. Liaj plej gravaj instruistoj estis [[Vilmos Aba-Novák]] kaj [[György Konecsni]]. Inter 1947-1950 li instruis en la industriarta mezlernejo, inter 1950-1970 li planis [[poŝtmarko]]jn en la ŝtata presejo pri bankbiletoj, poste li estis memstara grafikisto, sed ankaŭ tiam lia ĉefa profilo estis la poŝtmarkoj. Inter 1950 kaj 1992 li planis ĉirkaŭ 500 da hungaraj poŝtmarkoj kaj ĉirkaŭ 200 por [[UNO]], [[Libio]], [[Libano]], [[Alĝerio]], [[Mongolio]]. Pli malofte li kreis [[akvaforto]]jn, [[ekslibriso]]jn. Li ricevis [[premio]]jn (ankaŭ eksterlandajn) ekde 1953. == Elektitaj solaj ekspozicioj == * [[Visegrád]] (1969, 1975) * [[Tokaj]] (1973) * [[Esztergom]] (1981, 1993) * [[Bazelo]] (1988) * [[Espoo]] (1990) * Budapeŝto (1992) == Elektitaj kolektivaj ekspozicioj == * Esztergom (1977, 1980, 1982 * [[Zug]] (1983) * Espoo (1984) == Elektitaj akvafortoj == * Visegrád * Dömös * Halászbástya * [[István Széchenyi]] == Memorigiloj == * [[strato]] en Dömös == Fontoj == * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/vertel-jozsef-3495/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190131202905/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/vertel-jozsef-3495/ |date=2019-01-31 }} * [http://www.jamk.hu/ek/folyoirat/folyoirat/domosi_elet/III-8.pdf hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150913235023/http://www.jamk.hu/ek/folyoirat/folyoirat/domosi_elet/III-8.pdf |date=2015-09-13 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vertel Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj poŝtmarkoplanistoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] l0lh0dxycci4wasgnuo6vj8rg9bd6dk Winklarn (Malsupra Aŭstrio) 0 632400 9400442 9389747 2026-06-12T17:35:45Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400442 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | ŝtato = {{Aŭstrio}} | titolo de administra unuo1 = [[Federacia lando (Aŭstrio)|Fed. lando]] | administra unuo1 = {{Malsupra Aŭstrio}} | titolo de administra unuo2 = Regiono | administra unuo2 = {{Mostviertel}} | titolo de administra unuo3 = Distrikto | administra unuo3 = [[distrikto Amstetten]] | poŝtkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P281}} | tel = {{#invoke:Wikidata|claim|P473}} | aŭtokodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P395}} | regiono-ISO=AT-3 | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2=Aŭstrio | tipo2 = reliefo | zomo=10 | bildo = 2011.12.20 - Winklarn - Kirche - 02.jpg | bildo-priskribo = la loka kirko }} '''Winklarn''' {{prononco|VINKla:n}} estas komunumo de [[Aŭstrio]]. Ĝi apartenas al la [[federacia lando (Aŭstrio)|federacia lando]] [[Malsupra Aŭstrio]], al la regiono ''[[Mostviertel]]'' kaj al la [[distrikto Amstetten]]. Komence de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} loĝantoj<!-- Por vikidatumoj: Komence de la jaro 2025 en la komunumo vivis ? loĝantoj. --> sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. {{-l}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) {{Projektoj}} {{Distrikto Amstetten}} {{Ĝermo|Aŭstrio}} [[Kategorio:Komunumoj de Malsupra Aŭstrio]] [[Kategorio:Distrikto Amstetten]] ile5f153xyjxzka8m832jag42lk2ww5 Antonello da Messina 0 637374 9401156 6574022 2026-06-13T11:44:51Z Sj1mor 12103 9401156 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=''[[Portreto de viro (Antonello da Messina)|Portreto de viro]]'', eble memprotreto de li.}} <!--[[Dosiero:Antonello da Messina - Portrait of a Man - National Gallery London.jpg|eta| ]]--> '''Antonello da Messina''', kromnomo de '''Antonio di Giovanni de Antonio''' ([[Mesino]], 1430 - Mesino, februaro 1479, Sicilio), estis itala [[Pentrado|pentristo]]. Li estis la ĉefa sicilia pentristo de la [[15-a jarcento]], unue en la malfacila ekvilibro de miksado de lumo, atmosfero kaj atento al detaloj en flandra pentrarto kun la monumenteco kaj racia spaceco de la itala skolo. Liaj portretoj estas famaj pro viveco kaj psikologia profundo. Dum lia kariero li montris konstantan dinamikan kapablon korpigi ĉiujn artajn stimulojn de la urboj kiujn li vizitis, ĉiufoje proponante gravajn aŭtonomajn kontribuojn, kiuj ofte iris por riĉigi lokajn lernejojn. Ĉefe en [[Venecio]] li revoluciis lokan pentradon, admirante liajn atingojn, poste reprenitajn de la grandaj mastroj, kaj tial ĝi kondukis la vojon al tiu dolĉa kaj homa "tona pentraĵo", kiu karakterizis la [[Venecio|venecian renesancon]]. <gallery> Dosiero:Antonello_da_Messina_-_Virgin_Annunciate_-_Galleria_Regionale_della_Sicilia,_Palermo.jpg|[[Virgulino de la Anunciacio (Antonello da Messina)|Virgulino de la Anunciacio]] Dosiero:Antonello da Messina 004.jpg|Ecce homo (1473), Collegio Alberoni [[Placentia]]e Dosiero:Antonello da Messina 067.jpg|Pentraĵo ''La Anunciacio''. [[Sirakuzo]] en ''Galleria Regionale di Palazzo Bellomo'' Dosiero:Antonello da Messina 018.jpg|[[Sankta Sebastiano]] ([[1476]]), ''Gemäldegalerie'' [[Dresdeno]] </gallery> {{projektoj}} {{bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Messina, Antonello da}} [[kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Pentristoj de Quattrocento]] [[Kategorio:Italaj portretistoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento]] py7kliu19jrl61mtz8z5veoreud0avo Nudeco (arto) 0 645218 9401110 9399287 2026-06-13T11:15:11Z Sj1mor 12103 9401110 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Michelangelo's David - right view 2.jpg|eta|alt=Michelangelo's David|''[[Davido de Mikelanĝelo|Davido]]''&nbsp;(1504) <br /> "Kiu spirito estas tiel malplena kaj blinda, ke ĝi ne povas rekoni la fakton, ke la piedo estas pli nobla ol la ŝuo kaj haŭto pli bela ol la vesto, per kiu ĝi estas vestita?" <br />— [[Mikelanĝelo]]<ref>{{citaĵo el la reto| url=https://www.michelangelo-gallery.com/michelangelo-quotes.aspx| titolo=Michelangelo Gallery| alirdato=7an de januaro 2018}}</ref>]] La '''nudeco''' estas arta ĝenro, kiu konsistas el la reprezentado en diversaj artaj komunikiloj, [[Pentrado|pentrarto]], [[skulptaĵo]]j aŭ, pli ĵuse, [[kino]] kaj [[fotarto]], de la nuda [[homa korpo]]. Ĝi estas konsiderata unu el la akademiaj klasifikoj de artaĵoj. La nudeco en arto ĝenerale reflektis la [[Socia normo|sociajn normojn]] pri [[estetiko]] kaj [[Moralo|moraleco]] de la periodo en kiu la artaĵo estis farita. Multaj kulturoj toleras nudecon en arto pli multe ol nudeco en reala vivo, kun malsamaj parametroj pri kio estas akceptebla:.<ref name=Hagen>{{citaĵo el libro|familia nomo=Hagen|persona nomo=Rose-Marie|titolo=What Great Paintings Say, Volume 2|jaro=2002|eldoninto=Taschen|loko=Kolonjo|isbn=9783822813720|url=https://books.google.com/books?id=OWe3lPyY_GIC|aŭtoro2=Rainer Hagen|paĝo=205}}</ref> ekzemple, eĉ en [[muzeo]] kie nudaj verkoj estas montritaj, nudeco ĝenerale ne estas akceptita de la vizitanto. Kiel ĝenro, la nudeco estas kompleksa temo por trakti siajn multajn variantojn, kaj formalajn kaj estetikajn kaj ikonografiajn, kaj estas artaj historiistoj, kiuj konsideras ĝin la plej grava temo en la historio de okcidenta arto.<ref>Charlton T. Lewis, Charles Short, ''A Latin Dictionary'', 1879, [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3DVenus1 "Venus", (B, Transf.)], at perseus.org. Ekzistas konektoj inter ''venerari'' (honori, kulti, peti) kaj ''venia'' (graco, favoro) kun eblaj komunaj hindaŭropaj radikoj ''*wenes-'', komparebla kun la sanskrita ''vanas-'' "deziro".</ref><ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=Venus|titolo=Venus - Origin and meaning of the name Venus by Online Etymology Dictionary|website=www.etymonline.com}}</ref><ref>William W. Skeat ''Etymological Dictionary of the English Language'' New York, 2011 (first ed. 1882) s. v. venerable, venereal, venial.</ref> Kvankam ĝi kutime rilatas al [[erotiko]], la nudeco povas havi malsamajn interpretojn kaj signifojn, el [[mitologio]] al [[religio]], per anatomia studo, aŭ kiel reprezentado de [[Belo|beleco]] kaj estetika [[idealo]] de [[perfekteco]], kiel en [[Antikva Grekio]]. [[Arto]] ĉiam estis reprezento de la mondo kaj de la [[homo]], reflektado de la vivo. Sekve, la nudeco ne ĉesis aperi en arto, precipe en tempoj antaŭ la invento de teknikaj proceduroj por kapti bildojn de naturo ([[foto]], [[filmo]]), kiam [[pentrado]] kaj [[skulptaĵo]] estis la ĉefaj rimedoj por reprezenti la vivon.<ref name="Burkert1985Poseidon">{{citaĵo el libro | familia nomo=Burkert |persona nomo=Walter | titolo=Greek Religion | jaro=1985 | eldoninto=Harvard University Press |loko=Kembriĝo | isbn=0-674-36281-0 | pages=136–39}}</ref> Tamen, ĝia reprezentado variis laŭ la sociaj kaj kulturaj valoroj de ĉiu epoko kaj ĉiu popolo, kaj koncerne la grekojn la korpo estis fonto de [[fiero]], ĉar la [[judoj]], kaj tial por la [[kristanismo]], estis kialo honta, ĝi estis la kondiĉo de la [[Sklaveco|sklavoj]] kaj la [[Mizero|mizeruloj]].<ref>Schilling, R., p. 146.</ref> La studado kaj arta reprezentado de la homa korpo estis konstanta tra la tuta [[historio de arto]], el [[Prahistorio|antaŭhistorio]] ([[Venuso de Willendorf]]) ĝis hodiaŭ. La homo sentis ekde la pasinteco la neceson enprofundiĝi en sia esenco, koni sin mem, kaj en la ekstera kaj interna aspekto. La korpo donas [[plezuro]]jn kaj [[doloro]]jn, malgajon kaj [[ĝojo]]n, sed ĝi estas akompananto ĉe ĉiuj aspektoj de la vivo, per kiuj la homo transiras la mondon, kaj por kiu li sentas la bezonon esplori sian scion, siajn detalojn, fizike kaj kiel ujo de sia "interna memo".<ref name = "dundesintro">Dundes, Introduction, p. 1</ref><ref name="Kirk-p57,74">Kirk, "Defining", p. 57; Kirk, ''Myth'', p. 74; Simpson, p. 3</ref> El ĝia pli sekulara flanko, ligita al erotiko, al la plej [[Spiriteco|spirita]], kiel idealo de beleco, la nudeco estis ripeta temo en arta produktado en preskaŭ ĉiuj kulturoj, kiuj okazis en la mondo tra la tempo.<ref>R. Schilling ''La religion romaine de Vénus, depuis les origines jusqu'au temps d' Auguste'' Paris, 1954, pp. 13–64</ref><ref>R. Schilling "La relation Venus venia", ''Latomus'', 21, 1962, pp. 3–7</ref> La nudeco havas ekde antikvaj tempoj - aparte de la klasikaj formuladoj de [[Antikva Grekio]] - rimarkindan estetikan komponanton, ĉar la homa korpo estas celo de erotika [[allogo]], kaj konstituas idealon de beleco, kiu ŝanĝiĝas laŭ la tempo kaj laŭ gusto.<ref>[[Ovid]]. ''[[Metamorphoses]]''. Book VIII, 306.</ref> == Historio == Nudaj inaj figuroj nomataj figuroj de [[Venuso (diino)|Venuso]] troviĝas en la arto de la [[Paleolitika arto|Malfrua Paleolitiko]], kaj en historiaj tempoj, similaj bildoj reprezentas fekundecajn diaĵojn<ref name="Graves">Graves</ref>. Reprezentoj de dioj kaj diinoj en [[Babilono]] kaj [[Arto de Antikva Egiptio|Antikva Egipta arto]] estas la antaŭuloj de la verkoj de [[Okcidenta civilizo|Okcidento]] ekde antikva tempo. Aliaj signifaj ne-okcidentaj tradicioj pri nudaj bildoj devenas de [[Barato]] kaj [[Japanio]], sed la nudeco ne gravas en la [[ĉina arto]].<ref name="Rodgers_&_Plantzos"/> Templaj skulptaĵoj kaj [[Surroka pentraĵo|surrokaj pentraĵoj]], iuj tre klaraj, estas parto de la [[Hinduismo|hindua tradicio]] de la valoro de [[sekseco]], kaj, ĉar en multaj varmaj klimatoj parta aŭ kompleta nudeco estis ofta en la ĉiutaga vivo. Japanio havis tradicion de miksita [[Banejo|komunuma banado]] kiu ekzistis ĝis antaŭ nelonge, kaj ofte estis portretita per [[ksilografio]].<ref name="Rodgers_&_Plantzos"/> [[Dosiero:Kouros anavissos.jpg|eta|200px|[[Kroiso Kuroso]], c. 530 BC]] === Antikva Grekio === La plej frua greka skulptaĵo, de la frua [[Bronzepoko]], [[Ciklada kulturo|Cikladaj civilizoj]] konsistas ĉefe el stiligitaj viraj figuroj kiuj supozeble estas nudaj. Ĉi tio certe estas la kazo de ''[[kuroso]]'', granda staranta figuro de maskla nudulo, kiu estis la kolono de arkaika greka skulptaĵo. La unuaj realismaj skulptaĵoj de nudaj maskloj, la kurosoj, priskribas nudajn junulojn kiuj staras rigide kun unu [[piedo]] antaŭen. Ekde la [[5-a jarcento a.K.]], la majstreco de grekaj skulptistoj rezultigis pli grandan naturecon kaj pli diversajn sintenojn. Grava novaĵo estis [[kontraposto]] - la nesimetria sinteno de figuro staranta kun unu kruro kun la korpopezo kaj la alia malstreĉita. Frua ekzemplo de ĉi tio estas la skulptaĵo ''[[Doriforo]]'' de [[Polikleto]] (ĉ. 440 a.K). En la kunveno de [[heroa nudeco]], dioj kaj herooj estis montritaj nude, dum ordinaraj mortuloj estis malpli verŝajne, kvankam [[atleto]]j kaj [[militisto]]j en [[batalo]] ofte estis priskribitaj nudaj.<ref>Maurice Brock, ''Bronzino'' (Paris: Flammarion; London: Thames & Hudson, 2002).</ref><ref>Deborah, Parker, ''Bronzino: Renaissance Painter as Poet'' (Cambridge and New York: Cambridge University Press, 2000).</ref> En [[Antikva Grekio]], kie la milda klimato favoris esti malpeze vestita aŭ nuda kiam ajn oportune, kaj viraj atletoj konkuris ĉe religiaj festoj tute nudaj, kaj festis la [[Homa korpo|homan korpo]]n, estis tute nature ke la grekoj asociis la viran nudan formon kun [[triumfo]], [[gloro]], kaj eĉ [[Moralo|morala]] perfekteco. La greka diino [[Afrodito]] estis [[diaĵo]] kiun la grekoj preferis vidi vestita. Meze de la [[4-a jarcento a.K.]], la skulptisto [[Praksitelo]] faris nudan Afroditon, kiu nomiĝis ''Knidia'', kiu establis novan tradicion por la ina nudeco, havante idealajn proporciojn bazitaj sur matematikaj [[kvociento]]j kiel la nudaj viraj statuoj.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.primitivism.com/nudity.htm|titolo=Nudity in Ancient to Modern Cultures|persona nomo=Aileen|familia nomo=Goodson|alirdato=Septembro 3, 2013|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100306045104/http://www.primitivism.com/nudity.htm|arkivdato=2010-03-06}}</ref> La nuduloj de [[Grek-romia mondo|grek-romia arto]] estas koncepte perfektigitaj idealaj personoj, ĉiu unu [[vizio]] de [[sano]], [[juneco]], geometria klareco kaj organika ekvilibro. [[Kenneth Clark]] konsideris idealigon la karakterizaĵo de veraj nuduloj, male al pli priskribaj kaj malpli artifikaj figuroj, kiujn li konsideris simple nuda. Lia emfazo sur idealigo montras esencan aferon: altira kaj alloga kiel nuduloj en arto, ili celas movi la [[menso]]n same kiel la [[pasio]]jn.<ref>{{citaĵo el la reto| aŭtoro=Sorabella, Jean|titolo=The Nude in Western Art and its Beginnings in Antiquity, In Heilbrunn Timeline of Art History|loko=Novjorko| eldoninto=The Metropolitan Museum of Art| url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/nuba/hd_nuba.htm|dato=Januaro 2008|alirdato=25an de oktobro 2012}}</ref> <gallery widths="200" heights="200" caption="antikvaj grekaj skulptaĵoj"> File:Hermes di Prassitele, at Olimpia, front 2.jpg|[[Hermeso]] portanta la infanon [[Dionizo]], de Praksitelo, [[Nacia Arkeologia Muzeo de Ateno]] File:NAMA X15118 Marathon Boy 3.JPG|The ''[[Efebo de Maratono]]'', bronza statuo el la 4a jc. a.K., eble de [[Praksitelo]], [[Nacia Arkeologia Muzeo de Ateno]]. File:0002MAN-Hermes.jpg|[[Hermeso]], eble de [[Lisipo]], [[Nacia Arkeologia Muzeo de Ateno]]. </gallery> === Mezepoko kaj Renesanco === [[Dosiero:Sandro Botticelli - La nascita di Venere - Google Art Project - edited.jpg|eta|alt=Adam and Eve|''[[Naskiĝo de Venuso|La naskiĝo de Venuso]]'' de [[Sandro Botticelli]]]] [[Dosiero:Tizian 099.jpg|eta|''[[Venuso kaj muzikisto]]'' (1565–1570) de [[Ticiano]]]] Kristanaj sintenoj dubas pri la valoro de la [[homa korpo]], kaj la kristana emfazo pri [[ĉasteco]] kaj [[fraŭleco]] plue malinstigis bildigojn de nudeco, eĉ en la malmultaj postvivantaj fruaj Mezepokaj postvivaĵoj de laika arto. Tute nudaj figuroj estas raraj en mezepoka arto, la rimarkindaj esceptoj estas [[Adamo kaj Evo]] kaj la kondamnitoj en la sceno de la ''[[Lasta juĝo]]'', kaj la idealaj formoj de grek-romiaj nuduloj estas tute perditaj, transformitaj en simbolojn de honto kaj peko, malforto kaj sendefendo.<ref>Clark, pp.&nbsp;300–309</ref> Ĉi tio estis vera ne nur en [[Okcidenta Eŭropo]], sed ankaŭ en [[bizanca arto]]<ref>Ryder</ref>. Ĉiam pli [[Kristo]] estis montrita nude en scenoj de sia [[Pasiono]], precipe la [[Krucumado]],<ref>Clark, pp.&nbsp;221–226</ref>, kaj eĉ glorata en la ĉielo, por permesi al li montri la vundojn, kiujn implikis liaj suferoj. La [[Virgulino mamnutranta]] kaj nuda "Pentanta [[Maria Magdala]]", same kiel la [[infano Jesuo]], kies peniso estis foje emfazita pro teologiaj kialoj, estas aliaj esceptoj kun elementoj de nudeco en [[Mezepoko|mezepoka]] [[religia arto]].<ref>Isidore, ''Etymologies'' 8.11.80.</ref> Je la malfrua mezepoka periodo inoj nudaj celis esti allogaj kaj iĝis arto, precipe en la relative privata rimedo de la [[Miniaturo (pentraĵo)|prilumita manuskripto]], kaj en klasikaj kuntekstoj kiel la [[Zodiako|Signoj de la Zodiako]] kaj ilustraĵoj de [[Ovidio]]. La formo de la "gotika nuda" ino estis tre malsama de la klasika idealo, kun longa korpo formita per mildaj kurboj, mallarĝa brusto kaj alta talio, malgrandaj rondaj mamoj kaj elstara ŝvelaĵo ĉe la stomako (kiel tiu de [[Hugo van der Goes]])<ref>Clark, pp.&nbsp;307–312</ref>. Viraj nuduloj tendencis esti maldikaj kaj ne tro altaj, verŝajne utiligante metilernantojn uzitaj kiel modeloj, sed estis pli kaj pli precize observitaj.<ref>[[Heziod0]], ''Teogonio'' 921; [[Homero]], ''Odiseado'' 11. 601; [[Pindaro]], "Kvara istma odo"; Pseŭdo-Apolodoro, ''Βιβλιοθήκη, Bibliothēkē'' 1.13, kaj postaj verkintoj.</ref> La remalkovro de klasika kulturo en la [[Renesanco]] restarigis la nudecon al arto. [[Donatello]] faris du statuojn de la biblia heroo [[Davido]], simbolo por la [[Florenco|Respubliko Florenco]]: lia unua (sur marmoro, 1408-1409) montras vestitan figuron, sed lia dua, probable de la 1440-aj jaroj, estas la unua sendependa statuo de nudulo ekde antikva tempo<ref>Clark, pp.&nbsp;48–50</ref> , plurajn jardekojn antaŭ la konata [[Davido de Mikelanĝelo|Davido]] de [[Mikelanĝelo]] (1501-04). Nude en la plafono de la [[Siksta Kapelo]] de Mikelanĝelo reestablis tradicion de viraj nuduloj en bildigoj de bibliaj rakontoj; la temo de la martiriĝo de la preskaŭ nuda [[sankta Sebastiano]] jam fariĝis tre populara. La monumenta ina nudulo revenis al okcidenta arto en 1486 per ''[[Naskiĝo de Venuso|La naskiĝo de Venuso]]'' de [[Sandro Botticelli]] por la familio [[Mediĉoj]], kiu ankaŭ posedis la klasikan ''[[Venuso de Mediĉoj]]'', kies proponon Botticelli adaptis.<ref>[https://www.jstor.org/stable/3298110 "Handmaidens of Artemis?"], ''The Classical Journal'' '''92'''.3 (Februaro 1997), pp. 249-257.</ref> ''[[La dormanta Venuso]]'' en [[Dresdeno]] de [[Giorgione]] (ĉ. 1510), ankaŭ uzante klasikajn modelojn, montris sin kuŝanta en pejzaĝo, komencante longan linion de famaj pentraĵoj inkluzive de la [[Venuso de Urbino]] ([[Ticiano]], 1538), la [[Venuso ĉe ŝia spegulo]] ([[Diego Velázquez]]) (1650), ''[[La maja desnuda]]'' de [[Goya]] (ĉ. 1798) kaj [[Olympia]] de [[Édouard Manet|Manet]] (1863). Kvankam ili reflektas la proporciojn de praa statuaro, figuroj kiel ''[[Venuso kaj muzikisto]]'' de Ticiano kaj Venuso de Urbino reliefigas la seksecon de la ina korpo anstataŭ sia ideala geometrio. Aldone al plenkreskaj viraj kaj inaj figuroj, la klasika bildigo de [[Eroso]] fariĝis la modelo por la nuda [[infano Jesuo]].<ref>{{citaĵo el la reto| aŭtoro=Sorabella, Jean|titolo=The Nude in the Middle Ages and the Renaissance, In Heilbrunn Timeline of Art History| loko=Novjorko|eldoninto=The Metropolitan Museum of Art| url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/numr/hd_numr.htm|dato=Januaro 2008|alirdato=25an de oktobro}}</ref> [[Rafaelo]] en siaj lastaj jaroj estas kutime kredita kiel la unua artisto kiu konsekvence uzis inajn modelojn por la desegnaĵoj de inaj figuroj, prefere ol studaj metilernantoj aŭ aliaj knaboj kun brustoj aldonitaj, kiuj antaŭe estis uzitaj. La suspektema studo de [[Mikelanĝelo]] pri [[studo de surgenua nuda knabino por entombigo]] ([[Luvro]], ĉ. 1500), kiu kutime diras, ke ĝi estas la unua nuda ina figuro, antaŭas kaj estas ekzemplo de kiel eĉ figuroj, kiuj estos montritaj vestitaj per la fina laboro ofte estis prilaborita en nudaj studoj, tiel ke la formo sub la vestoj estis komprenita. La desegnaĵo de nudaj figuroj aŭ studo de figuroj de viva modelo rapide fariĝis grava parto de arta praktiko kaj trejnado, kaj restis tiel ĝis la [[20-a jarcento]].<ref>Danuta Shanzer, ''A Philosophical and Literary Commentary on Martianus Capella's ''De Nuptiis Philologiae et Mercurii'' Book 1'' (University of California Press, 1986), p. 69.</ref> <gallery widths="200" heights="200" perrow="5" caption="16-a jarcento"> File:Albrecht Dürer - Adam and Eve (Prado) 2.jpg| ''[[Adamo kaj Evo (Durero)|Adamo kaj Evo]]'' (1507) de [[Albrecht Dürer|Durero]] File:Creación de Adán.jpg | ''Kreado de Adamo'' (1512) de [[Mikelanĝelo]] File:Lucas Cranach the Elder-Adam and Eve 1533.jpg | ''Adamo kaj Evo'' (1533) de [[Lucas Cranach la Maljuna]] File:Lucas Cranach d. Ä. - Quellnymphe (Museo Thyssen-Bornemisza).jpg|''Kuŝanta Nimfo'' de [[Lucas Cranach la Maljuna]] File:Tizian - Venus von Urbino.jpg|''[[Venuso de Urbino]]'' (1538) de [[Ticiano]] File:Michelangelo-The Rebellious Slave2.jpg |''Ribelema sklavo'' (1545) de [[Mikelanĝelo]] File:Lucas Cranach the Elder - Venus - Google Art Project.jpg|''Venuso'' de [[Lucas Cranach la Maljuna]] File:Hugo van der Goes - The Fall - WGA9650.jpg|''La Falo'' (1467–1468) de [[Hugo van der Goes]] </gallery> === El Baroko al Modernismo === [[Dosiero:The Three Graces, by Peter Paul Rubens, from Prado in Google Earth.jpg|eta|''[[Gracioj|La Tri Gracioj]]'' (1636–1638) de [[Petro Paŭlo Rubens]]]] En [[Baroko|baroka arto]], la daŭra fascino de klasika antikvaĵo influis artistojn por renovigi sian aliron al la nudeco, sed kun pli naturecaj, malpli idealigitaj bildoj, eble pli ofte laborante kun vivaj modeloj. Ambaŭ genroj estas reprezentitaj; la masklo en la formo de herooj kiel [[Herkulo]] kaj [[Ŝimŝono]], kaj ino en la formo de [[Venuso (diino)|Venuso]] kaj la [[Gracioj|Tri Gracioj]]. [[Petro Paŭlo Rubens]], kiu kun evidenta ĝojo pentris virinojn kun malavara figuro kaj radianta karno, donis sian nomon al la adjektivo ''rubenesko''.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.mfa.org/exhibitions/degas-and-nude|publisher=Museum of Fine Arts, Boston|titolo=Degas and the Nude|alirdato=10an de novembro 2012}}</ref> En la pli posta baroko aŭ [[rokoko]], aperis pli ornama kaj ludema stilo, ekzempligita ĉe ''Venuso konsolas la amon'' de [[François Boucher]], verŝajne komisiita de [[Madamo de Pompadour|Madame Pompadour]]. En la 18-a kaj 19-a jarcentoj, klasikaj temoj restis popularaj, kune kun nuduloj en {{J|historia pentraĵo}}. En la malfrua 19-a jarcento, akademiaj pentristoj daŭrigis kun klasikaj temoj, sed estis defiitaj de la [[Impresionismo|impresionistoj]]. [[Édouard Manet|Eduard Manet]] ŝokis publikon de sia tempo pentrante nudajn virinojn en ĉiutagaj situacioj en sia [[La tagmanĝo sur la herbo]] (1863) kaj [[Olympia]] (1865), kaj [[Gustave Courbet]] kritikis per portretado en sia [[Virino kun papago]] nuda prostituitino sen spuroj de diino aŭ nimfo. [[Edgar Degas]] pentris multajn nudajn virinojn en ordinaraj cirkonstancoj, kiel ekzemple banante sin. [[Auguste Rodin]] defiis klasikajn regulojn pri idealigo en sia esprimive distordita Adamo. Kun la invento de fotado, artistoj komencis uzi la novan medion kiel fonton por pentraĵoj, [[Eugène Delacroix]] estis inter la unuaj.<ref>{{citaĵo el la reto| aŭtoro=Sorabella, Jean|titolo=The Nude in Baroque and Later Art, In Heilbrunn Timeline of Art History| location=New York| publisher=The Metropolitan Museum of Art| url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/nuba/hd_nuba.htm|dato=Januaro 2008|alirdato=25an de oktobro 2012}}</ref> <gallery widths="200" heights="200" perrow="5" caption="El Baroko al Modernismo"> File:Rembrandt Harmensz. van Rijn 016.jpg|''Batŝeba en ŝia banujo'' (1654) de [[Rembrandt]] File:Goya-Guerra (37).jpg | No. 37 el erio de 80 akventrimoj kreitaj de [[Francisco Goya]] en la 1810aj jaroj priskribante horon de la militoj File:Tanyo Shinkin bank Hall02bs2700.jpg|''Bronzepoko'' (1877) de [[Auguste Rodin|Rodin]], modelita de belga soldato File:Pierre-Auguste Renoir, French - The Large Bathers - Google Art Project.jpg|[[Pierre-Auguste Renoir]], ''La grandaj sinbanemulinoj'', 1884-1887 File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Wave (1896).jpg|''La ondo'' (1896) de [[William-Adolphe Bouguereau]] File:Joaquin Sorolla Ninos A La Orilla Del Mar.jpg|'' Infanoj ĉe la marbordo'' (1903) de [[Joaquín Sorolla]] File:Modigliani - Nu couché.jpg|''Kuŝanta nudulo'' (1917) de [[Amedeo Modigliani]] </gallery> === Modernismo === [[Dosiero:Standing woman2.jpg|eta|maldekstra|''Staranta virino'' (1932) de [[Gaston Lachaise]]]] Kvankam ambaŭ, kaj la akademia tradicio kaj la [[Impresionismo|impresionistoj]] perdis sian kulturan superecon ĉe la komenco de la 20-a jarcento, la nudeco restis kvankam transformita ĉirkaŭ la ideoj de [[modernismo]]. La idealigita [[Venuso (diino)|Venuso]] estis anstataŭita de la virino intime priskribita en privataj scenejoj, kiel en la verko de [[Egon Schiele]]. La simpligitaj modernaj formoj de [[Jean Metzinger]], [[Amedeo Modigliani]], [[Gaston Lachaise]] kaj [[Aristide Maillol]] memoras la originajn diinojn de fekundeco pli ol grekajn diinojn.<ref>Borzello, p. 30</ref> En fruaj abstraktaj pentraĵoj, la korpo povus esti fragmentita aŭ malmuntita, kiel ĉe [[Les Demoiselles d'Avignon]] de [[Pablo Picasso|Picasso]], sed ankaŭ estas abstraktaj versioj de klasikaj temoj, kiel ekzemple la dancistoj kaj banistoj de [[Henri Matisse]].<ref>{{citaĵo el gazeto |familia nomo=Patricia Cox |persona nomo=Miller |titolo='The Little Blue Flower Is Red': Relics and the Poeticizing of the Body |gazeto=Journal of Early Christian Studies |volumo=8 |issue=2 |jaro=2000 |paĝoj=213–236 [p. 229] |doi=10.1353/earl.2000.0030 }}</ref> En la postmilita erao, [[Abstrakta ekspresionismo]] movis la centron de okcidenta arto de [[Parizo]] al [[Novjorko]]. Unu el la ĉefaj influoj en la pliiĝo de abstraktado, la kritikisto [[Clement Greenberg]], subtenis la fruan abstraktan laboron de Kooning. Malgraŭ la konsiloj de Greenberg, la artisto, kiu komencis kiel metafora pentristo, revenis al la homa formo komence de 1950 per sia serio [[Virino III]]. Kvankam havante iujn referencojn al la tradicioj de ununuraj inaj figuroj, la virinoj estis portretitaj kiel voremaj, distorditaj kaj duon-abstraktaj. Laŭ la artisto, li volis "krei la koleran humuron de tragedio"; havante la furiozan aspekton de la atoma epoko, mondo en tumulto, mondo bezonanta komikan trankviliĝon. Poste li diris "Eble ... mi pentris la virinon en mi. Arto ne estas tute vira okupo, vi scias. Mi konscias, ke kelkaj kritikistoj prenos ĉi tion kiel agnoskon de latenta [[samseksemo]] ... Se mi pentris belajn virinojn, ĉu tio farus min ne-geja? Mi ŝatas belajn virinojn. En la karno - eĉ la modeloj en revuoj. Virinoj kelkfoje incitas min. Mi pentris tiun koleron en la Virina serio. Tiaj ideoj ne povis esti esprimitaj nur de pura abstraktado.<ref>Scala, Ch 2. "The Influence of Anxiety" by Susan H. Edwards</ref> Iuj kritikistoj tamen vidas la virinajn seriojn kiel [[mizogineco]].<ref>{{citaĵo el gazeto|titolo=Unveiling the American Nude|familia nomo=Monaghan|persona nomo=Peter|verko=The Chronicle of Higher Education|dato=2an de januaro 2011}}</ref> Aliaj novjorkaj artistoj de ĉi tiu periodo retenis la figuron kiel sian ĉefan temon. [[Alice Neel]] pentris nudulojn, inkluzive de sia propra memportreto, en la sama simpla stilo kiel vestitaj homoj,<ref>Leppert, pp.&nbsp;154–155</ref> estanta ĉefe koncernita kun koloro kaj emocia enhavo. Philip Pearlstein uzas unikan plantadon kaj perspektivon por esplori la abstraktajn kvalitojn de nuduloj. Kiel juna artisto en la 1950-aj jaroj, Pearlstein elmontris kaj abstraktaĵojn kaj figurojn, sed estis Kooning kiu konsilis al li daŭrigi la figuran laboron.<ref>Borzello, p. 90</ref> Ĉirkaŭ 1970, el [[Feminisma movado|feminismaj]] principoj, Sylvia Sleigh pentris serion de verkoj inversigantaj stereotipajn artajn temojn prezentante nudajn virojn en pozojn kutime asociitajn kun virinoj.<ref>Leppert, pp.&nbsp;221–223</ref> === Nuntempo === [[Dosiero:Venus von Willendorf 01.jpg|dekstra|eta|140px| La [[Venuso de Willendorf]] farita inter 24,000 kaj 22,000 a.K..]] [[Lucian Freud|Lucien Freud]] estis unu el malgranda grupo de pentristoj, inkluzive de [[Francis Bacon (pentristo)|Francis Bacon]], kiu estis konata kiel "La Skolo de Londono"; kreante metaforan laboron en la 1970-aj jaroj kiam ĝi estis ne modifita.<ref>{{citaĵo el novaĵo|url=https://www.nytimes.com/1995/09/25/arts/the-school-of-london-mordantly-messy-as-ever.html|titolo=The School of London, Mordantly Messy as Ever|persona nomo=ALAN|familia nomo=RIDING|dato=Septembro 25, 1995|gazeto=The New York Times|alirdato=2013-02-16}}</ref> Tamen, antaŭ la fino de sia vivo liaj verkoj fariĝis ikonoj de la [[Postmodernismo|Postmoderna epoko]], prezentante la homan korpon sen spuro de idealigo, kiel en lia serio laboranta kun trodika modelo.<ref>{{citaĵo el novaĵo|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/gallery/2012/feb/08/lucian-freud-national-portrait-gallery#/?picture=385691839&index=5|titolo=Lucien Freud|eldoninto=The Guardian|alirdato=10an de Novembro 2012|loko=Londono|dato=8an de februaro 2012}}</ref> Unu el la verkoj de Freud estas titolita "Nuda Portreto", kiu implicas realisman bildon de aparta senvestita virino anstataŭ konvencia nudeco. En la [[nekrologo]] de Freud en [[The New York Times]], estas dirite: Liaj "malglataj kaj malkaŝaj pentraĵoj de amikoj kaj intimuloj, kiuj nudiĝis en sia studio, refaras la arton de portretado kaj proponis novan aliron al figuraj artoj".<ref>{{citaĵo el novaĵo| url=https://www.telegraph.co.uk/culture/art/art-news/8654734/Lucian-Freud-quotes.html| dato=Julio 22, 2011|gazeto=The Guardian | titolo=Lucian Freud citaĵoj| alirdato=Januaro 7, 2018}}</ref> La pentraĵoj de Jenny Saville inkluzivas familiojn kaj mem-portretojn inter aliaj nuduloj; ofte farita en ekstremaj perspektivoj, provante ekvilibrigi [[realismo]]n kun [[Abstraktado|abstraktaĵo]]; ĉio esprimante kiel virino sentas sin rilate al ina nudeco.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.saatchi-gallery.co.uk/artists/jenny_saville.htm|titolo=Jenny Saville|eldoninto=Saatchi Gallery|alirdato=10an de Novembro 2012}}</ref> La nudaj figuroj de Lisa Yuskavage pentritaj preskaŭ akademie konstituas "parodion de art-historia nudeco kaj la maskla obsedo pri la ina formo kiel objekto".<ref>{{citaĵo el novaĵo|titolo=Lucian Freud, Figurative Painter Who Redefined Portraiture, Is Dead at 88|gazeto=The New York Times|persona nomo=William|familia nomo=Grimes|dato=Jul 22, 2011}}</ref> John Currin estas alia pentristo kies laboro ofte intertraktas historiajn nudecojn.<ref>Mullins, p. 168</ref> La pentraĵoj de Cecily Brown kombinas figurajn elementojn kaj abstrakton en stilo memoriga pri De Kooning.<ref>Mullins, p. 35</ref> Marlene Dumas pentras emocie malfacilajn bildojn derivitajn de siaj propraj bildoj aŭ de fotoj trovitaj en novaĵaj gazetoj.<ref>Mullins, p. 44</ref> Dumas diras pri ŝiaj pentraĵoj pri nudaj figuroj, ke "ĝi ne estis la nudeco, kiun mi serĉis, nek la pozitivan figuron, sed la erotikajn vivkondiĉojn ... Du "subjektoj" alfrontitaj."<ref>Mullins, p. 45</ref><ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.tate.org.uk/art/artworks/freud-naked-portrait-t01972|titolo=Naked Portrait 1972-3|eldoninto=The Tate Modern|alirdato=2013-02-17}}</ref><ref>Dumas, M., Bedford, E., South African National Gallery., & Standard Bank Centre Art Gallery. (2007). ''Marlene Dumas: Intimate relations''. Johannesburg: Jacana Media. p. 43. {{ISBN|978-1-77009-381-2}}</ref> La fino de la [[20-a jarcento]] vidis la kreskadon de novaj komunikiloj kaj aliroj al arto, kvankam ili komencis multe pli frue. Specife [[Instalado (arto)|instalado]]-arto ofte inkluzivas bildojn de la [[homa korpo]], kaj spektakla arto ofte inkluzivas nudecon. "Cut Piece" de [[Yoko Ono]] unue estis prezentita en 1964 (tiam konata kiel "okazaĵo"). Oni petis, ke membroj de la aŭdienco venu al la scenejo kaj komencu tranĉi sian veston ĝis ŝi estis nuda. Pluraj nuntempaj artistoj kiel [[Marina Abramović]], Vanessa Beecroft kaj Carolee Schneemann uzas siajn proprajn nudajn korpojn aŭ aliajn interpretistojn en sia laboro. {{Bildgalerio | alto=200 | titolo=Nudeco en ne-okcidenta arto |Dosiero:Lilith Periodo de Isin Larsa y Babilonia.JPG|The [[Burney-reliefo]], Prababilona Imperio, ĉ. 1800 a.K |Dosiero:Ägyptischer Maler um 1400 v. Chr. 001.jpg|Dancistoj kaj flutistoj, [[Tebo (Egiptio)|Tebo]] ĉ. 1400 a.K. |Dosiero:Dancing Krishna, India, Tanjore, Tamil Nadu, Chola dynasty, 14th century, bronze, HAA.JPG|[[Bala Kriŝno]] dancante, skulptaĵo el Arta Akademio de Honoluluo |Dosiero:Khajuraho-Vishvanath Temple erotic detal4.jpg|Kandarijo Mahadev Templo en Ĥajuraho, Barato (1050) |Dosiero:Kitagawa Utamaro - BATHING IN COLD WATER - Google Art Project.jpg|[[Utamaro]], ''Virino banas sin'' (ĉ.1753). |Dosiero:Indischer Maler von 1775 001.jpg|Barata artisto, 1775. Virino demetas siajn vestojn. |Dosiero:Hashiguchi Yuami.jpg|Haŝiguĉi Gojo ''Juami'' (1915) |Dosiero:Old-Babylonian plaque of a nude female with large pubic area and protuberant abdomen from Iraq.jpg|Malnov-babilona plako de nuda ino kun granda areo de pubo kaj protuberanta abdomeno, de Suda Mezopotamio, Irako |Dosiero:Old-Babylonian plaque of a standing nude female, from Southern Mesopotamia, Iraq.jpg|Malnova-babilona plako de nuda ino kun granda areo de pubo kaj protuberanta abdomeno, de Suda Mezopotamio, Irako ||Kuma Mukai's ''Fuyu'' (1950) ||Tatsu Hirota's ''Fuseru Rafu'' (1984) }} == Nudeco ĉe amaskomunikiloj == [[Dosiero:Demarteau Study of a nude man standing.jpg|eta|Gravuraĵo de Gilles Demarteau kun nuda viro post originala desegno de Edmé Bouchardon. Ĝi estis akirita de Akademio de Belartoj en Varsovio kiel instrua materialo.]] === Desegno === En arto, la desegno estas studo de la homa formo en ĝiaj diversaj formoj kaj korpaj pozicioj, kun linio, formo kaj kunmetaĵo kiel la ĉefa celo, anstataŭ la subjekto. Viva desegnaĵo estas verko desegnita per observado de viva modelo. Studado de la homa figuro tradicie estis konsiderata la plej bona maniero lerni kiel desegni, komencante en la malfrua [[Renesanco]] kaj daŭranta ĝis la nuntempo.<ref>Nicolaides</ref> === Gravurado === Japanaj presaĵoj estas unu el la malmultaj neokcidentaj tradicioj, kiujn oni povas nomi nudaj, sed ili tute diferencas. La agado de komunuma banado en Japanio estas portretita kiel nur alia socia aktiveco, sen la signifo akcentita ĉe la vestomanko kiu ekzistas en la Okcidento.<ref>Clark, p. 9</ref> === Pentrado === Oleopentrado historie estis la ideala rimedo por prezenti la nudecon. Per miksado kaj aplikado de pentraj tavoloj, la surfaco povas iĝi pli kiel haŭto. "Ĝia malrapida sekigado kaj diversaj gradoj de viskozeco ebligas al la artisto atingi riĉajn kaj subtilajn miksaĵojn de koloro kaj teksturo, kio povas sugesti transformojn de unu homa substanco al alia."<ref>Scala, p.1</ref> === Skulptarto === Pro ĝia fortikeco, estas ĉe la [[skulptaĵo]]j, kie ni vidas la plenan, preskaŭ nerompitan historion de la nudeco el la [[Ŝtonepoko]] ĝis nun. Figuroj, kutime de la nuda ino, estis eltrovitaj en la [[Balkana duoninsulo|balkanaj regionoj]] ekde 7000 a.K.<ref>Gimbustas, Marija ''The Goddesses and Gods of Old Europe: Myths and Cult Images'', University of California Press, Berkeley, 1974</ref> kaj daŭras ĝis hodiaŭ. En la barataj kaj sudorientaj aziaj skulptartaj tradicioj ofte estis ornamitaj per [[brakringo]]j kaj juveloj, kiuj emis "signifi siajn ĉarmojn kaj limigi la malsamajn partojn de iliaj korpoj kiel faras la evoluigitaj muskoloj de la viroj".<ref>Finn, David, essay by Vicki Goldberg, ''Nude Sculpture: 5,000 Years'', Harry N. Abrams Ltd., Publishers, New York, 2000. p. 14</ref> === Fotarto === La nudeco estis foto-temo preskaŭ ekde ĝia invento en la [[19-a jarcento]]. Fruaj fotistoj ofte elektis sintenojn, kiuj imitis la klasikajn nudecojn de la pasinteco. [[Fotarto|Fotografio]] suferas pro la problemo esti tro reala, kaj dum multaj jaroj ne estis akceptita de tiuj, kiuj estis faritaj laŭ tradiciaj belartoj. Tamen, la laboro de multaj fotistoj estis establita kiel belartaj artistoj inkluzive de [[Ruth Bernhard]], [[Imogen Cunningham]], [[Anne Brigman]], [[Edward Weston]] kaj [[Alfred Stieglitz]].<ref>Dawes, p.6</ref> Ekde la unuaj tagoj de fotado, la nudeco estis fonto de inspiro por tiuj, kiuj adoptis la novan rimedon. La plej multaj fruaj bildoj estis proksime gardataj aŭ kaŝe cirkulataj kiel malobservoj de la sociaj normoj de la epoko, ĉar la foto kaptas realan nudecon. Multaj kulturoj, akceptante nudecon en arto, evitas realan nudecon.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.edward-weston.com/edward_weston_nudes.htm|titolo=Edward Weston|alirdato=10an de novembro 2012|deadurl=yes|arkivurl=https://web.archive.org/web/20121113145451/http://www.edward-weston.com/edward_weston_nudes.htm|arkivdato=13an de novembro 2012|df=}}</ref> Ekzemple, eĉ arta galerio kiu elmontras nudajn pentraĵojn tipe ne akceptas nudecon de vizitanto. [[Alfred Cheney Johnston]] (1885 - 1971) estis profesia usona fotisto kiu ofte fotis [[Ziegfeld Follies]].<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2012/naked-before-the-camera|eldoninto=Metropolitan Museum of Art|titolo=Naked Before the Camera|alirdato=10an de Novembro 2012}}</ref><ref>Scala, p. 4</ref> Li ankaŭ konservis sian propran komercan fotan studon, produktante revuajn anoncojn por ampleksa gamo de luksaj komercaj produktoj - plejparte viroj kaj virinaj modoj - kaj ankaŭ fotis kelkcent artistojn kaj elmontristojn, inkluzive nudajn fotojn de iuj.<ref>Clark, p. 3</ref> La plej multaj el liaj nudaj bildoj (iuj nomitaj, plejparte anonimaj) estis efektive junulinoj el la Ziegfeld Follies, sed tiaj aŭdacaj, nerigardeblaj plenaj bildoj certe ne estus malkaŝe publikigeblaj en la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj, do oni supozas ke ĉi tiuj estis aŭ simple lia propra arta laboro, kaj / aŭ farita laŭ peto de Ziegfeld por la persona ĝuo de la spektanto. Viraj nudaj korpoj ne estis bildigitaj tiom ofte tiutempe. Escepto estas la foto de la [[Korpokulturado|korpokulturisto]] [[Eugen Sandow]], modelanta la statuon ''[[La falanta gaŭlo]]'', ilustranta la Grekan Idealon, kiun li enkondukis en [[korpokulturado]]n.<ref>{{citaĵo el la reto| aŭtoro = Conrad, Donna| eldoninto = PhotoVision| titolo = A Conversation with Ruth Bernhard| gazeto = Vol. 1 No. 3| jaro = 2000| url = http://www.photovisionmagazine.com/articles/bernhard.interview.html| alirdato = 2019-05-27| arkivurl = https://web.archive.org/web/20110715082432/http://www.photovisionmagazine.com/articles/bernhard.interview.html| arkivdato = 2011-07-15}}</ref> <gallery mode="packed" widths="220" heights="165" caption="Klasikaj fotoj"> Dosiero:Durieu 5.jpg|alt=Photo|Foto de Jean Louis Marie Eugène Durieu, parto de serio farita kun Eugène Delacroix Dosiero:Eugène Delacroix - Odalisque - WGA6225.jpg|alt=Painting|Odalisko (1857) de Eugène Delacroix, pentraĵo kun simila pozo Dosiero:Archives d'Éros Marconi 02.jpg|alt=Study|Gaudenzio Marconi vivis provizante akademiojn al studentoj. Dosiero:Frank Eugene - Adam und Eva 1898.jpg|alt=Adam&Eve|Adamo kaj Evo de Frank Eugene, prenita en 1898, publikigita de ''Camera Work'' n-ro. 30, 1910 Dosiero:Marconi, Gaudenzio (1841-1885) - n. 0071 - Nudo accademico seduto.jpg|Nudaĵo de Gaudenzio Marconi, 1841–1885 Dosiero:Plüschow, Wilhelm von (1852-1930) - n. ... - Nude male, sitting on a rug.gif|Guglielmo Plüschow, Vira nudeco Dosiero:Gloeden, Wilhelm von (1856-1931) - n. 1189 (other version).jpg|[[Wilhelm von Gloeden]], Du nudaj viroj, ĉ. 1900 Dosiero:KOPPITZ 0007.jpg|Rudolf Koppitz 1927 </gallery> <gallery class="center" widths="240" heights="225" caption="Nuntempaj"> Dosiero:Augusto De Luca - Nudes 1.jpg|''Nudaj'' (1980) de Augusto De Luca Dosiero:Female Body Landscape.jpg|''Panoramo de Ina Korpo'' (2017) by Cosme Madini Dosiero:Nude recumbent woman by Jean-Christophe Destailleur.jpg|''ina artisma nudeco'' (2011) de Jean-Christophe Destailleur Dosiero:Max - Photo by Sasha Kargaltsev 2.jpg|''Nuda viro'' (2009) de Saŝa Kargalcev </gallery><gallery class="center" widths="225px" heights="240px"> Dosiero:Topless female model.jpg|''Senvesta virino'' (2014) de Patrick Subotkiewiez Dosiero:Equus 1989.jpg|''Ĉevalo'' (1989) de Sergio Valle Duarte Dosiero:Nude red head woman against black background 1.jpg|<center>Nuda virino kun rufaj haroj </gallery> === Novaj amaskomunikiloj === En la malfrua 20-a jarcento multaj novaj artaj formoj aperis, inkluzive instaladojn, spektaklojn kaj vidbildojn, kiuj ĉiuj estis uzitaj por krei verkojn, kiuj inkluzivas nudecon.<ref>{{citaĵo el novaĵo|url=http://www.blouinartinfo.com/news/story/1322089/six-dance-shows-stripped-bare-redefining-nudity-on-stage|titolo=Six Dance Shows Stripped Bare: Redefining Nudity on Stage|familia nomo=Daris|persona nomo=Gabriella|dato=6an de marto 2018|verko=Artinfo|alirdato=}}</ref> == Temoj == [[Dosiero:Francisco de Goya y Lucientes - The Nude Maja (La Maja Desnuda) - WGA10044.jpg|eta|''[[La maja desnuda]] (The Nude Maja''; 1797) by [[Francisco Goya|Francisco de Goya y Lucientes]]]] [[Dosiero:Goya Maja ubrana2.jpg|eta|''[[La maja vestida]]'', ca. 1803.]] [[Dosiero:Edouard Manet - Olympia - Google Art Project 3.jpg|eta|''Olympia'' (1863) by [[Manet]]]] === La nudeco natura kaj nudeco artisma === Kvankam ne ekzistas ununura difino de belarto, estas iuj ĝenerale akceptitaj ecoj de la plej multaj difinoj. En la [[belartoj]], la subjekto ne nur estas kopiita de la naturo, sed transformita de la artisto en estetikan objekton, kutime sen signifaj utilismaj, komercaj (reklamado, ilustraĵoj) aŭ simple nur ornamaj celoj. Ekzistas ankaŭ juĝo pri gusto; la belarta nudulo estas parto de alta kulturo anstataŭ meza aŭ malalta kulturo.<ref>Malalta kulturo ne estu konfuzita kun la arta movado ''Lowbrow'' ("senpretenda") ekestinta fine de la 1960-a jaroj, kiu ofte uzas nudajn bildojn el popola kulturo sed kun belartaj celoj.</ref> Tamen, juĝoj pri gusto en arto ne estas tute subjektivaj, sed inkluzivas kriteriojn de lerteco kaj manfariteco en la kreado de objektoj, komunikado de kompleksaj kaj ne-bagatelaj mesaĝoj, kaj kreemo.<ref>Dutton, Ch. 3 - ''What is Art?''</ref> verkoj akceptitaj kiel alta kulturo de la pasinteco, inkluzive multe da Akademia arto, estas nun vidataj kiel imitema aŭ sentimentala aliie konata kiel [[Kiĉo|kiĉa]].<ref>King, Ross</ref><ref>{{citaĵo el la reto|url=http://csmt.uchicago.edu/glossary2004/kitsch.htm|titolo=Theories of Media, Keywords Glossary:kitsch |eldoninto=[[Universitato de Ĉikago]] }}</ref> Modernaj artistoj daŭre esploris klasikajn temojn, sed ankaŭ pli abstraktajn reprezentojn, kaj movadon for de idealigo por prezenti homojn pli individue. Dum la plejparto de la [[20-a jarcento]], la bildigo de homa beleco malmulte interesis la modernistojn, kiuj anstataŭe traktis la kreadon de beleco per formalaj rimedoj.<ref>Steiner pp. 44, 49–50</ref> En la nuntempa aŭ postmoderna epoko, la nudeco povas esti vidata kiel preterpasita de multaj,<ref>Steinhart, p. 9</ref> tamen estas ĉiam artistoj kiuj daŭre inspiras la homan formon.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.metro.co.uk/news/147546-nude-freud-painting-in-17m-record-sale|titolo=Nude Freud painting in £17m record sale|eldoninto=Metro|alirdato=22an de oktobro 2012 }}</ref> Unu ofte citita libro pri la nudeco en arta historio estas ''La nudulo: Studo en ideala formo'' de [[Lordo]] [[Kenneth Clark]], unue publikigita en 1956. La enkonduka ĉapitro faras (kvankam ne originas) la ofte-cititan distingon inter la nuda korpo kaj la arta nudeco. Clark asertas, ke esti nuda signifas esti senigita de vesto, kaj implicas embarason kaj honton, dum nudeco, kiel arta verko, ne havas tiajn konotaciojn. Ĉi tiu disigo de la arta formo disde la sociaj kaj kulturaj temoj restas plejparte neekzamenita de klasikaj artaj historiistoj. Unu el la difinaj trajtoj de la moderna epoko en arto estas la malklarigo de la linio inter la nudeco natura kaj la nudeco artisma. Ĉi tio verŝajne unue okazis kun la pentraĵo [[La maja desnuda]] (1797) de [[Goya]], kiu en 1815 kaptis la atenton de la [[Inkvizicio|Hispana Inkvizicio]].<ref>Goya, F., Tomlinson, J. A., Calvo, S. F., Museo del Prado., & National Gallery of Art (U.S.). (2002). ''Goya: Images of women''. Washington, D.C: National Gallery of Art. p. 228. {{ISBN|0-89468-293-8}}</ref> La ŝokaj elementoj estis, ke ĝi montris apartan modelon en nuntempa medio, kun puba vizaĝo anstataŭ la glata perfekteco de diinoj kaj nimfoj, kiuj redonis la rigardon de la spektanto anstataŭ rigardi for. (Goya tiam pentris alian version, kun vestoj.)<ref>Nead, p.14; la distingo jam estis bone konata, kaj estas traktita kiel trompita de [[Walter Sickert]] en artikolo de 1910. Vidu La italan Renesancan Nudon, de Jill Burke, p. 16</ref> Kelkaj el la samaj karakterizaĵoj ŝokis preskaŭ 70 jarojn poste kiam [[Édouard Manet|Manet]] elmontris sian [[Olympia]]n, ne pro religiaj temoj, sed pro ĝia moderneco. Prefere ol esti sentempa Odalisko kiu povus esti certe vidita kun indiferento, la bildo de Manet estis de prostituitino de tiu tempo, eble referencante la proprajn seksajn praktikojn de la viraj spektantoj.<ref>{{citaĵo el gazeto|titolo=Manet's Olympia: The Figuration of Scandal|aŭtoro=Charles Bernheimer|gazeto=Poetics Today|volumo=10|kodo=2|dato=Summer 1989|paĝoj=255–277|eldoninto=Duke University Press|jstor=1773024|doi=10.2307/1773024}}</ref> Frances Borzello, [[historiisto]] kaj [[aŭtoro]] de arto, asertas, ke nuntempaj artistoj ne plu interesiĝas pri la idealoj kaj tradicioj de la pasinteco, sed alfrontas la spektanton kun la tuta [[sekseco]], malkomforto kaj timo, kiujn la nuda korpo povas esprimi, eble forigante la distingon inter natura kaj artisma nudeco.<ref>Borzello, Chapter 2 - Body Art: the Journey into Nakedness</ref> Prezenta arto prenas la lastan paŝon prezentante realajn nudajn korpojn kiel artverkon.<ref>Borzello, Introduction</ref> === Sekseco === [[Dosiero:Scuola di fontainebleau, presunti ritratti di gabrielle d'estrées sua sorella la duchessa di villars, 1594 ca. 06.jpg|eta|maldekstra |''Gabrielle d'Estrées kaj unu el ŝiaj fratinoj'']] [[Kenneth Clark]] rimarkis, ke [[sekseco]] estas parto de la allogo al la nudeco kiel arta temo, "asertante ke, sen nudeco, kvankam abstrakta, ĝi ne povus veki en la spektanto iom da erotika sento, eĉ se ĝi estas nur la plej svelta ombro - kaj se ĝi ne faras tion, ĝi estas malbona arto kaj falsa moralo".<ref>Clark, pp.&nbsp;8–9</ref> Laŭ Clark, la eksplicitaj templaj skulptaĵoj de la [[10-a jarcento]] en [[Barato]] "estas bonegaj artaĵoj ĉar ilia erotiko estas parto de ilia tuta filozofio."<ref name="Gopnik">{{citaĵo el novaĵo|familia nomo=Gopnik|persona nomo=Blake|titolo=In Art We Lust|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/11/06/AR2009110600041_2.html|alirdato=2013-02-23|gazeto=The Washington Post|date=November 8, 2009}}</ref> Granda arto povas enhavi signifan seksan enhavon sen obsceneco. Tamen seksaj eksplicitaj verkoj de belartoj produktitaj en Eŭropo antaŭ la moderna epoko, kiel ''[[La origino de la mondo]]'' de [[Gustave Courbet|Gustav Courbet]],<ref>Leppert p. 247</ref><ref>{{citaĵo el gazeto|titolo=Courbet's "L'origine du monde": The Origin without an Original|persona nomo=Linda|familia nomo=Nochlin|verko=October|volumo=37|jaro=1986|paĝoj=76–86|eldoninto=The MIT Press|jstor=778520|doi=10.2307/778520}}</ref> ne estis destinitaj al publika spektaklo. La juĝo, ĉu specifa verko estas arta aŭ [[Pornografio|pornografia]], finfine estas subjektiva kaj ŝanĝiĝis tra historio kaj de kulturo al alia. Kelkaj individuoj juĝas, ke iu ajn publika elmontrado de la senvestigita korpo estas neakceptebla, dum aliaj eble trovos artan meriton eksplicite seksajn bildojn. Publikaj recenzoj pri arto povas aŭ ne trakti la problemon.<ref>{{citaĵo el novaĵo|url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/national-gallery-visitor-attacks-gauguin-painting-officials-say/2011/04/03/AFoATUXC_story.html|titolo=National Gallery visitor attacks Gauguin painting|eldoninto=The Washington Post|author1=Smith, Timothy R. |aŭtoro2=Weil, Martin |lastauthoramp=yes |dato=Aprilo 3, 2011| alirdato=Oktobro 22, 2012}}</ref> ==== Publika reago antaŭ la arta mondo ==== [[Dosiero:Angelo Bronzino - Portrait of Andrea Doria as Neptune - WGA3261.jpg|eta|''[[Andrea Doria]] kiel dio [[Posejdono]]'', de [[Agnolo Bronzino]]]] La nudeco, precipe la ina korpo, ĉiam estis unu el la pli evidentaj laboraj temoj en muzeoj. Tamen, en [[Usono]], nudeco en arto estas polemikaĵo kiam publika financado kaj montrado en certaj ejoj alportas la laboron al la atento de la ĝenerala publiko.<ref>Nead</ref><ref>{{citaĵo el libro|titolo=The Nude in Contemporary Art|eldoninto=The Aldrich Museum of Contemporary Art|jaro=1999}}</ref> La historio de [[puritanismo]] daŭre influas la selektadon de artaĵoj montritaj en muzeoj kaj galerioj. Samtempe, ajna nudeco povas esti suspektata laŭ multaj opinioj kaj publiko, artaj kritikistoj eble rifuzas laboron, kiu ne estas aŭ ironia aŭ [[Fetiĉo (amoro)|fetiĉa]], kaj sekve avangarda.<ref>Dijkstra, p. 11</ref> "Artistoj, kiuj rifuzas ataki la korpon per stilaj perversaj psikologiaj aŭ fizikaj misformoj, estas kutime malpermesitaj kiel senespere agordaj kun la hodiaŭa arta mondo." Verkoj kiuj festas la homan korpon verŝajne estos konsiderataj tro erotikaj de unu grupo, kaj [[Kiĉo|kiĉa]] de la alia. Laŭ Bram Dijkstra, allogaj nudecoj de usonaj artistoj estis formetitaj al konservado de muzeoj, kun nur raraj specialaj ekspozicioj aŭ publikaĵoj en la lastaj jardekoj. Relative mildaj nudecoj tendencas esti montritaj en muzeoj, dum verkoj kun ŝokvaloro kiel tiuj de Jeff Koons estas montritaj en avangardaj galerioj.<ref>{{citaĵo el novaĵo|url=http://www.newyorker.com/arts/critics/artworld/2008/06/09/080609craw_artworld_schjeldahl|titolo=Funhouse:A Jeff Koons retrospective|familia nomo=Peter|persona nomo=Schjeldahl|dato=Junio 9, 2008|verko=The New Yorker|alirdato=2013-02-24}}</ref> Dijkstra diras, ke la arta mondo devaluigis simplan belecon kaj plezuron, kvankam ĉi tiuj valoroj ĉeestas en arto de la pasinteco kaj en multaj nuntempaj verkoj. [[Dosiero:Tuke, Henry Scott (1858–1929), "The Bathers".jpg|eta|maldekstra|[[Henry Scott Tuke]], ''la banantoj'' (1885)]] ==== Klarigado de nudeco en arto al studentoj ==== Kiam lernejaj grupoj vizitas muzeojn, estas neeviteblaj demandoj, ke instruistoj aŭ gvidantoj devas esti pretaj respondi. La baza konsilo estas doni realecajn respondojn emfazante la diferencojn inter arto kaj aliaj bildoj, la universaleco de la homa korpo,<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.artic.edu/aic/collections/citi/resources/Rsrc_001627.pdf|titolo=Body Language:How to Talk to Students about Nudity in Art|dato=Marto 18, 2003|eldoninto=Arta Instituto de Ĉikago|alirdato=2013-02-28}}</ref> kaj la valoroj kaj emocioj esprimitaj en la verkoj. Tamen, la problemoj, kiuj eble okazos, faras multajn instruistojn eviti la temon.<ref>Dijkstra, Introduction</ref><ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.getty.edu/education/teacherartexchange/archive/Jan08/0010.html|titolo=Teach Art Exchange: Response to Nudity in Art Education|eldoninto=The Getty.edu|dato=Januaro 8, 2008|alirdato=2013-02-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20131102024146/http://www.getty.edu/education/teacherartexchange/archive/Jan08/0010.html|arkivdato=2013-11-02}}</ref> === Genraj diferencoj === {{Citaĵo|Reprezento de la mondo, kiel la mondo mem, estas la verko de homoj; ili priskribas ĝin el sia propra vidpunkto, kiun ili konfuzas kun absoluta vero.| - [[Simone de Beauvoir]], [[La dua sekso]]}} Viroj kaj virinoj ne ricevis egalajn ŝancojn en nuda trejnado dum la [[Renesanco]]. Virinaj artistoj ne rajtis aliri al nudaj modeloj kaj ne povis partopreni ĉi tiun parton de la arta edukado. Dum ĉi tiu periodo la studado de la nuda figuro estis io, kion ĉiuj viraj artistoj atendus fariĝi artisto de valoro kaj povi krei Historion.<ref>Dijkstra, Ch. 5 - Retreat to the Dream</ref><ref>Leppert, Ch. 2 - Representing the Young</ref> [[Dosiero:Cnidus Aphrodite Altemps Inv8619.jpg|eta|140px | Afrodito de Knido.]] ==== Vira nudeco: dioj kaj militistoj ==== Akademia [[Historio de arto|arthistorio]] emas ignori la [[sekseco]]n de la maskla nudulo, parolante anstataŭ formo kaj komponado. Dum granda parto el la historio, nudaj viroj reprezentis martirojn kaj batalantojn, emfazante aktivan rolon pli ol pasivan atribuitan al virinoj en arto. [[Alice Neel]] kaj [[Lucian Freud|Lucien Freud]] pentris la modernan viran nudecon en la klasika klinita sinteno, kun genitaloj elstare montrataj. Sylvia Slike pentris versiojn de klasikaj verkoj kun la seksoj renversitaj.<ref>Nochlin, Linda. Women, Art and Power and Other Essays. Thames and Hudson, 1988. ProQuest. Web. 25 Sep. 2017.</ref> ==== Virina nudeco: la Venuso kaj la Odaliskoj ==== {{Ĉefartikolo|Vestita viro, nuda virino}} La grekaj diinoj estis komence skulptitaj per tolaĵoj anstataŭ nudaj. La unua memstaranta, nature granda skulptaĵo de tute nuda virino estis la [[Afrodito de Knido]] kreita ĉ. 360-340 a.K. fare de [[Praksitelo]]. La ina nudulo fariĝis multe pli komuna en la posta [[Helenisma Epoko|helenisma periodo]]. Malofte vidata dum la [[Mezepoko]], la ina nudulo reaperis en [[Italio]] en la [[15-a jarcento]]. Poste, erotiko fariĝis pli emfaza en pentraĵoj kiel la [[La dormanta Venuso]] de [[Giorgione]] (ĉ. 1510), kiu situis la ripozantan nudulinon en idilia pejzaĝo, kaj la serio [[Danaa]] de [[Ticiano]] (ĉ. 1553-1556). Ĉi tiuj verkoj inspiris sennombrajn naĝajn nudajn nudulojn dum jarcentoj poste. La jara troaĵo de pentraĵoj de idealigitaj nudaj virinoj en la 19a-jarcenta [[Pentrosalono de Parizo]] estis satirigita de [[Honoré Daumier]] en 1864 kiel [[litografio]]..<ref name="Rodgers_&_Plantzos">Rodgers, David and Plantzos, Dimitris. "Nude." ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. Oxford University Press. Web. Retrieved 2 November 2013.</ref> En la 19-a jarcento la orienta movado aldonis alian ripozantan inan nudulinon al la eblaj temoj de eŭropaj pentraĵoj, la [[odalisko]], sklavo aŭ harema knabino. Unu el la plej famaj estis "[[La granda odalisko]]" farita de [[Ingres]] en 1814.<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://smarthistory.khanacademy.org/grand-odalisque.html|titolo=Ingres' La Grand Odalisque|alirdato=2019-05-27|arkivurl=https://web.archive.org/web/20141107162910/http://smarthistory.khanacademy.org/grand-odalisque.html|arkivdato=2014-11-07}}</ref> Laŭ Lynda Nead, la ina nudeco estas afero enhavi [[sekseco]]n; en la kazo de la vido de klasika [[historio de arto]] reprezentita de [[Kenneth Clark]], ĉi tio temas pri idealigo kaj malkovro de malkaŝa sekseco, dum la moderna vido agnoskas, ke la homa korpo estas senorda, kaj problema.<ref>Dijkstra, Ch. 3 - The "New Woman": Fading Flower or Scourge of Nature?</ref> Se justa virino estas dependa kaj malforta, kiel supozis la bildoj en klasika arto, tiam forta, sendependa virino ne povus esti portretita kiel virta.<ref>Nead, Part I - Theorizing the Female Nude</ref> [[Dosiero:The Barricade by George Wesley Bellows - BMA.jpg|eta|250px |''La barikado'' (1918), oleo sur kanvaso, de [[George Bellows]]. Pentraĵo inspirita de okazaĵo en aŭgusto 1914 en kiu germanaj soldatoj uzis belgajn urbomanieron kiel homajn ŝildojn..]] === Modernaj reinterpretoj === [[Dosiero:Théodore Géricault - The Kiss - WGA08647.jpg|eta|250px | ''La kiso'' de [[Théodore Géricault]], (1791 –1824)]] [[Dosiero:Edouard Manet - Luncheon on the Grass - Google Art Project.jpg|eta|250px |''[[La tagmanĝo sur la herbo]]'' de [[Édouard Manet|Edouard Manet]] 1863]] [[Dosiero:NUances of fantasy (art album cover).jpg|eta|230px |Nudeco (arto) sur la kovrilo de la libro]] Ĝis la [[1960-aj jaroj]], [[historio de arto]] kaj kritiko malofte reflektis ion alian ol la vira vidpunkto. La feminisma arta movado komencis ŝanĝi ĉi tion, sed unu el la unuaj vaste konataj asertoj pri la politikaj mesaĝoj en nudeco estis farita en 1972 de la arta [[kritikisto]] [[John Berggreen|John Berger]]. Ĉe ''Ways of Seeing'', li argumentis, ke inaj nudecoj reflektis kaj plifortigis la regantan potencrilaton inter inoj portretitaj en arto kaj la superregante vira publiko. Unu jaron poste Laura Mulvey skribis "Vida plezuro kaj rakonta kinarto" deklarante la koncepton de la maskla rigardo, kiu asertas, ke ĉiuj nuduloj estas esence [[Rigardismo|rigardemaj]].<ref>Leppert, pp.&nbsp;9–11</ref> La [[Feminismo|feminisma arta movado]] celis doni al la virinoj la okazon, ke ilia arto atingu la saman nivelon de konateco kaj respekto, kiun la viroj ricevis en artoj. La ideo ke virinoj estas intelekte malsuperaj rilate al viroj venis de [[Aristotela logiko|aristotela ideologio]] kaj forte dependis de la [[Renesanco]].<ref name=":0">Jacobs, Frederika H. “Woman's Capacity to Create: The Unusual Case of Sofonisba Anguissola.”'' Renaissance Quarterly,'' vol. 47, no. 1, 1994, pp. 74–101.</ref> [[Aristotelo]] kredis, ke dum la procezo de generado homoj estis la forto. Ili tenis ĉiun kreeman potencon dum virinoj estis la riceviloj. La ununura rolo de virinoj en reproduktado estis provizi la materialon kaj funkcii kiel ujo.<ref name=":0" /> Ĉi tiu ideo forportiĝis en la bildo de la artisto kaj la nudeco en arto. La artisto estis vidita specife kiel blanka viro, kaj li estis la sola kiu tenis la denaskan talenton kaj kreivecon por esti sukcesa profesia artisto.<ref name=":0" /> Ĉi tiu kreda sistemo estis ofta en nuda arto. Virinoj estis prezentitaj kiel pasivaj, kaj ili ne posedis kontrolon de sia bildo. La ina nudeco dum la Renesanco estis bildo kreita de la maskla rigardo. Ĝi estas erotika bildo, kiu enhavas la alisekseman viran deziron.<ref name=":1">McDonald, Helen. ''Erotic Ambiguities: The female nude in art.'' Routledge, 2001.</ref> En la artikolo de Jill Fields "Landlimoj en Feminisma Historio de Arto", Fields ekzamenas la feminisman artan movadon kaj kiel ili provis ŝanĝi la bildon de la ina nudeco. Ŝi konsideras, kiel la bildo de la ina nudeco estis kreita kaj kiel la feminisma art-historia movado provis ŝanĝi la manieron kiel la bildo de la ina nudeco estis reprezentita. Derivita de la renesanca idealo de virina beleco, la bildo de la ina korpo estis kreita de viroj kaj por vira spektantaro. En pentraĵoj kiel tiu de [[Gustave Courbet]], [[La origino de la mondo]], kaj tiu de [[François Boucher|Francois Boucher]] ''Ripozanta knabino'', virinoj estas esprimitaj kun malfermitaj kruroj.<ref>Hammer-Tugendhat, Daniela and Zanchi, Michael. “Art, Sexuality, and Gender Construction.” ''Art in Translation'', vol. 4, no. 3, 2012, pp. 361-382.</ref> Ĉi tiu simbolo implicas, ke virinoj devas esti pasivaj kaj ili estas objekto uzota. En la eseo de A. W. Eaton ''Kio Malsukcesas kun la (ina) Nudeco? Feminisma Perspektivo pri Arto kaj Pornografio'', ŝi diskutas multoblajn manierojn, en kiuj la arto de la ina nudeco celas virinojn. Ŝi konsideras kiel viraj nudecoj estas malpli oftaj kaj reprezentitaj kiel aktivaj kaj heroaj, dum ina nudeco estas signife pli ofta kaj reprezentas virinojn kiel pasivajn, vundeblajn, seksajn objektojn.<ref>{{citaĵo el libro|titolo=Art and pornography : philosophical essays|eldoninto=Maes, Hans|eldoninto2=Levinson, Jerrold|isbn=9780198744085|oclc=965117928}}</ref> La feminisma art-historia movado celis ŝanĝi la manieron laŭ kiu ĉi tiu bildo estas perceptita. La ina nudeco iĝis malpli grava ikono en okcidenta arto ekde la [[1990-aj jaroj]], sed ĉi tiu malpliiĝo en graveco ne malebligis al membroj de la feminisma arta movado enkorpigi aferojn kiel la "centra kerna" bildo.<ref>Fields, Jill. “Frontiers in Feminist Art History.” ''Frontiers: A Journal of Women Studies,'' vol. 33, no. 2, June 2012, pp, 1-21.</ref> Ĉi tiu maniero reprezenti la nudan inan figuron en arto temis pri la fakto, ke virinoj regas sian propran bildon. La centra bildo estis koncentrita al vulvaj rilataj simboloj. Kunmetante novajn bildojn kaj simbolojn en la inan nudan bildon en okcidenta arto, la movado de feminisma arta historio daŭre provas kaj malmuntas la virbazitan artan mondon.<ref name=":1" /> === Intersekcieco === La nuda bildo en arto tuŝis nigrajn virinojn laŭ alia maniero male al blankaj virinoj, laŭ Charmaine Nelson. La malsamaj bildoj de la nuda en arto ne nur starigis sistemon por kontroli la bildon de virinoj, sed ĝi metis kolorojn al virinoj en alia loko. La intersekco de iliaj identecoj, kiel Nelson asertas, kreas "duoble fetiĉigitan nigran inan korpon."<ref>Nelson, pp. 98</ref> Virinoj nigraj ne estas reprezentitaj laŭ la grado kiun blankaj virinoj estas en nuda arto ekde la [[Renesanco]] ĝis la 1990-aj jaroj, kaj kiam ili estas reprezentitaj estas en alia maniero ol blankaj virinoj. La renesanca idealo de virina beleco ne inkluzivis nigrajn virinojn. La blankaj virinoj estis reprezentitaj kiel seksa bildo, kaj ili estis la ideala seksa bildo por viroj dum la Renesanco. Blankulinoj, en plej gravaj verkoj, ne havis pubhararon.<ref>Nelson, Charmaine. "Coloured Nude: Fetishization, Disguise, Dichotomy." ''Racar''22.1-2 (1995): 97-107. ''ProQuest. ''rete la 17-an de oktobro 2017.</ref> Nigraj virinoj normale havas, kaj tio kreis ilian bildon laŭ besteca seksa maniero. Dum la bildo de la blankaj virinoj fariĝis unu el senkulpeco kaj idealigitaj, nigraj virinoj estis konstante malkaŝe seksigitaj. === Socia komentario === La nudeco ankaŭ estis uzita por fari potencan socian aŭ politikan aserton. Ekzemplo estas ''La Barikado'' de George Bellows, kiu montras belgajn civitanojn uzatajn kiel homaj ŝildoj de germanoj en la [[Unua mondmilito|Unua Mondmilito]]. Kvankam surbaze de raporto pri vera okazaĵo en kiu la viktimoj ne estis nudaj, portretante ilin tiel en la pentraĵo emfazas ilian vundeblecon kaj universalan homaron.<ref>Dijkstra, pp.&nbsp;246–247</ref> == Vidu ankaŭ == * [[La maja desnuda]] (fare de Goya, 1800) == Referencoj == === Libroj === * {{Citaĵo el libro|titolo=Drawing the Human Form: A Guide to Drawing from Life|aŭtoro=Berry, William A.|jaro=1977|loko=Novjorko|eldoninto=Van Nortrand Reinhold Co.|ISBN=0-442-20717-4}} * {{Citaĵo el libro|titolo=The Naked Nude|familia nomo=Borzello|persona nomo=Frances|jaro=2012|loko=Novjorko|eldoninto=Thames & Hudson Inc.|ISBN=978-0-500-23892-9}} * Burke, Jill, [https://books.google.co.uk/books?id=bspfDwAAQBAJ&printsec=frontcover ''The Italian Renaissance Nude''], 2018, Yale University Press, {{ISBN|0300201567}}, 9780300201567 * {{Citaĵo el libro|titolo=The Nude: A Study in Ideal Form|aŭtoro=Clark, Kenneth|jaro=1956|loko=[[Princeton (Nov-Ĵerzejo)|Princeton]]|eldoninto=Princeton University Press|ISBN=0-691-01788-3}} * {{Citaĵo el libro|titolo=John Hedgecoe's Nude Phtotgraphy|jaro=1984|loko=Novjorko|eldoninto=Simon and Schuster|redaktinto=Dawes, Richard}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Naked : The Nude in America|familia nomo=Dijkstra|persona nomo=Bram|jaro=2010|loko=Novjorko|eldoninto=Rizzoli|ISBN=978-0-8478-3366-5}} * {{Citaĵo el libro|titolo=The Art Instinct: Beauty, Pleasure, and Human Evolution|aŭtoro=Dutton, Denis|jaro=2009|loko=Novjorko|eldoninto=Bloomsbury Press|ISBN=1-59691-401-7}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Image of the Body|aŭtoro=Gill, Michael|jaro=1989|loko=Novjorko|eldoninto=Doubleday|ISBN=0-385-26072-5}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Der nackte Mensch der Kunst aller Zeiten und Volker|aŭtoro=Hausenstein, Wilhelm|jaro=1913|loko=Munkeno|eldoninto=R. Riper & Co.}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Lucian Freud Paintings|aŭtoro=Hughes, Robert|jaro=1997|eldoninto=Thames & Hudson|ISBN=0-500-27535-1}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Drawing with an Open Mind|aŭtoro=Jacobs, Ted Seth|jaro=1986|loko=Novjorko|eldoninto=Watson-Guptill Publications|ISBN=0-8230-1464-9}} * {{Citaĵo el libro|titolo=The Judgement of Paris:The Revolutionary Decade that Gave the World Impressionism|aŭtoro=King, Ross|jaro=2007|eldoninto=PIML|ISBN=1-84413-407-5}} * {{Citaĵo el libro|titolo=The Nude: The Cultural Rhetoric of the Body in the Art of Western Modernity|familia nomo=Leppert|persona nomo=Richard|jaro=2007|loko=[[Kembriĝo]]|eldoninto=Westview Press|ISBN=0-8133-4350-X}} * {{Cite book| author=LeValley, Paul| year=2016| title=Art Follows Nature: A Worldwide History of the Nude| publisher=Edition One Books| location=[[Berkeley (Kalifornio)|Berkeley]]| oclc=965382008| isbn=978-0-9992697-0-5|ignore-isbn-error=true}} * McDonald, Helen. ''Erotic Ambiguities: The female nude in art.'' Routledge, 2001. * Mullins, Charlotte (2006). ''Painting People: Figure Painting Today''. New York: D.A.P. {{ISBN|978-1-933045-38-2}} * {{Citaĵo el libro|titolo=The Female Nude|aŭtoro=Nead, Lynda|jaro=1992|loko=Novjorko|eldoninto=Routledge|ISBN=0-415-02677-6}} * {{Citaĵo el libro|titolo=The Natural Way to Draw|aŭtoro=Nicolaides, Kimon|jaro=1975|loko=[[Bostono]]|eldoninto=Houghton Mifflin Co.|ISBN=0-395-20548-4}} * {{Citaĵo el libro|titolo=The Artist's Model: from Etty to Spencer|aŭtoro=Postle, M. & Vaughn, W.|jaro=1999|loko=[[Londono]]|eldoninto=Merrell Holberton|ISBN=1-85894-084-2}} * {{Citaĵo el libro|titolo=John Currin|aŭtoro=Rosenblum, Robert|jaro=2003|eldoninto=Harry N. Abrams|ISBN=0-8109-9188-8}} * {{Citaĵo el libro|titolo=The Nude: A New Perspective|aŭtoro=Saunders, Gill|jaro=1989|loko=Rugby, Warwickshire, Anglio|eldoninto=Jolly & Barber, Ltd|ISBN=0-06-438508-6}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Paint Made Flesh|jaro=2009|eldoninto=Vanderbilt University Press|ISBN=978-0-8265-1622-0|redaktinto=Scala, Mark}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Venus in Exile: The Rejection of Beauty in Twentieth-century Art|aŭtoro=Steiner, Wendy|jaro=2001|eldoninto=The Free Press|ISBN=0-684-85781-2}} * {{Citaĵo el libro|titolo=The Undressed Art: Why We Draw|aŭtoro=Steinhart, Peter|jaro=2004|loko=Novjorko|eldoninto=Alfred A. Knopf|ISBN=1-4000-4184-8}} * {{Citaĵo el libro|titolo=The Nude Male: A New Perspective|aŭtoro=Walters, Margaret|jaro=1978|loko=Novjorko|eldoninto=Paddington Press|ISBN=0-448-23168-9}} === Gazetoj === * Fields, Jill. “Frontiers in Feminist Art History.” ''Frontiers: A Journal of Women Studies,'' vol. 33, no. 2, Junio 2012, pp, 1-21. * Hammer-Tugendhat, Daniela and Zanchi, Michael. “Art, Sexuality, and Gender Construction.” ''Art in Translation'', vol. 4, no. 3, 2012, pp.&nbsp;361–382. * Jacobs, Frederika H. “Woman's Capacity to Create: The Unusual Case of Sofonisba Anguissola.”'' Renaissance Quarterly,'' vol. 47, no. 1, 1994, pp.&nbsp;74–101. * {{Cite journal|title=Nudity as a Costume in Classical Art|author=Larissa Bonfante|journal=American Journal of Archaeology|volume=93|issue=4|date=Okt 1989 |pages=543–570| publisher=Archaeological Institute of America|jstor=505328}} * Nelson, Charmaine. "Coloured Nude: Fetishization, Disguise, Dichotomy." ''Racar''22.1-2 (1995): 97-107. ''ProQuest. ''Web. 17 Okt. 2017. === Retpaĝaroj === * {{Cite web|url=http://www.dundee.ac.uk/museum/exhibitions/djc/lifestudy/graves/|title=The Nude in Art - a Brief History|author=Graves, Ellen|publisher=University of Dundee|year=2003|accessdate=12an de novembro 2012|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114234121/http://www.dundee.ac.uk/museum/exhibitions/djc/lifestudy/graves/|archivedate=[[14-a de novembro]] [[2012]]|df=|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2019-05-27|arkivurl=https://web.archive.org/web/20121114234121/http://www.dundee.ac.uk/museum/exhibitions/djc/lifestudy/graves/|arkivdato=2012-11-14}} * {{Cite web|url=http://www.bradcoopergallery.com/Exhibitions/2002/Nude%20in%20the%20Postmodern/The%20Postmodern%20Nude.html|title=The Postmodern Nude|first=Corey|last=Postiglione|accessdate=2013-02-22|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121110182140/http://www.bradcoopergallery.com/Exhibitions/2002/Nude%20in%20the%20Postmodern/The%20Postmodern%20Nude.html|archivedate=2012-11-10|df=|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2019-05-27|arkivurl=https://archive.today/20130407210421/http://www.bradcoopergallery.com/Exhibitions/2002/Nude%20in%20the%20Postmodern/The%20Postmodern%20Nude.html|arkivdato=2013-04-07}} {{Webarchiv|url=https://archive.today/20130407210421/http://www.bradcoopergallery.com/Exhibitions/2002/Nude%20in%20the%20Postmodern/The%20Postmodern%20Nude.html |date=2013-04-07 }} * {{Cite web| author=Ryder, Edmund C|title=Nudity and Classical Themes in Byzantine Art, In Heilbrunn Timeline of Art History| location=New York| publisher=The Metropolitan Museum of Art| url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/nuby/hd_nuby.htm|date=January 2008|accessdate=25an de oktobro 2012}} == Piednotoj == {{Referencoj|3}} {{Elstara}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Nudaĵoj en arto| ]] [[Kategorio:Nudeco|Arto]] k7ak18f588qysh90kasfq8zn1my9wwt Norman Rockwell 0 646620 9400956 9021951 2026-06-13T09:00:16Z Sj1mor 12103 9400956 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Norman ROCKWELL''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1894|2|3}} en [[Novjorko]], mortis {{mortodato|1978|11|8}} en Stockbridge, [[Masaĉuseco]]) estis [[Usono|usona]] pentristo. Dum 40 jaroj Rockwell desegnis la kovril-paĝojn de ''The Saturday Evening Post''. Li ankaŭ estas konata pro sia 64-jara rilato kun la asocio [[Knabaj Skoltoj de Ameriko]], dum kiu li produktis kovrilojn por ilia publikaĵo ''Boys' Life'', kalendarojn kaj aliaj ilustraĵojn. Norman Rockwell mortis pro [[emfizemo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.biography.com/people/norman-rockwell-37249|titolo=Norman Rockwell|eldoninto=Biography|alirdato=Oktobro 8, 2017}}</ref> La Muzeo Norman Rockwell en Stockbridge posedas multajn el liaj verkoj. Famkonataj estas liaj pentraĵoj pri la ''Kvar Liberecoj'' de prezidanto [[Franklin D. Roosevelt]], titolitaj: ''Libereco de parolado'', ''Libereco de kulto'', ''Libereco el malhavo'' kaj ''Libereco el timo''.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.archives.gov/exhibits/powers_of_persuasion/four_freedoms/four_freedoms.html|titolo=Four Freedoms|eldoninto=The National Archives|alirdato=Oktobro 8, 2017}}</ref> == Famaj verkoj == <gallery> "Freedom of Speech" - NARA - 513536.jpg|''Libereco de parolado'' "Freedom of Worship" - NARA - 513537.jpg|''Libereco de kulto'' "Freedom From Want" - NARA - 513539.jpg|''Libereco el malhavo'' "Freedom from Fear" - NARA - 513538.jpg|''Libereco el timo'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.nrm.org/ Muzeo Norman Rockwell] * [https://www.memorial-caen.fr/les-evenements/expositions-temporaires/rockwell-roosevelt-les-quatre-libertes Rockwell, Roosevelt & Les Quatre Libertés] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190613214934/https://www.memorial-caen.fr/les-evenements/expositions-temporaires/rockwell-roosevelt-les-quatre-libertes |date=2019-06-13 }} (ekspozicio en [[Memoriga muzeo de Caen]]) {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Rockwell, Norman}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Novjorko]] [[Kategorio:Usonaj ilustristoj]] [[Kategorio:Usonaj militistoj de la Unua Mondmilito]] [[Kategorio:Kulturo de Vermonto]] bfwglzlzau4fojz8qv76x2pw8jkyt8p Tra dezerto kaj praarbaro 0 647300 9401007 8933728 2026-06-13T09:25:28Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401007 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro |titolo = Tra Dezerto kaj Praarbaro |ordigo = |origina titolo = W pustyni i w puszczy |aŭtoro = Henryk Sienkiewicz |aŭtoro2 = |aŭtoro3 = |aliajaŭtoro = |eldonjaro = 1911 |eldonurbo = Varsovio |eldoninto = |paĝoj = |isbn = |oclc = |tradukanto = Mieczysław Sygnarski |tradukeldonjaro = 1978 |tradukeldonurbo = Varsovio |tradukeldoninto = Eldonejo Interpress |tradukpaĝoj = 315 |tradukisbn = |komento = |noto = }}'''''Tra dezerto kaj praarbaro''''' (en la [[Pola lingvo|pola]]: ''W pustyni i w puszczy'') estas aventura [[romano]] por junuloj de [[Henryk Sienkiewicz]] publikigita en epizodoj en la jaroj 1910-1911 en la gazeto ''Kurier Warszawski'', eldonita en 1911 en Varsovio en la eldonejo Gebethner i Wolff; tradukita en 21 lingvojn (1985) ĝi fariĝis internacia [[furorlibro]]<ref>{{pl}} {{citaĵo el libro |titolo=Literatura polska: przewodnik encyklopedyczny |familia nomo=Krzyżanowski |persona nomo=Julian |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |volumo=2 |jaro=1985 |eldoninto= |loko= |isbn=83-01-05369-0 |paĝoj=539 |url= }}</ref>. La libro temas pri aventuroj de Staś Tarkowski kaj Nel Rawlinson en [[Afriko]]. Kun eta prokrasto rilate al ''Kurier'', ĝi ankaŭ estis presita en la gazetoj ''Dziennik Poznański'', ''Słowo Polskie'' kaj ''Dziennik Chicagowski'' en [[Usono]]. Parto de la manuskripto de la romano estas konservita en [[Ossolineum]] en Vroclavo. La romano estis tradukita en Esperanton de [[Mieczysław Sygnarski]] kaj eldonita en Varsovio en 1978<ref>{{citaĵo el libro |familia nomo=Sienkiewicz |persona nomo=Henryk |aŭtoroligilo=Henryk Sienkiewicz |kunaŭtoroj= |redaktinto= |aliaj= |titolo=Tra dezerto kaj praarbaro |origindato= |originjaro= |originmonato= |url= |formato= |eldono= |serio= |volumo= |dato= |jaro=1978 |monato= |eldoninto=Eldonejo Interpress |loko= |lingvo= |isbn= |oclc= |doi= |id= |paĝoj= |ĉapitro= |ĉapitrourl= |citaĵo= |ref= }} </ref>. == Priskribo == === Intrigo<ref>{{eo}} [https://eduinf.waw.pl/esp/lern/librejo/0001/0000.php Esperanta teksto de la romano] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160916163920/http://eduinf.waw.pl/esp/lern/librejo/0001/0000.php |date=2016-09-16 }}</ref> === {{Intrigo}} La intrigo de la romano komenciĝas en 1884 en [[Port Said|Port-Saido]] per konversacio de la 14-jaraĝa polo Stanislao (Staĉjo) Tarkowski kaj lia amikino, 8-jaraĝa anglino Nelly (Nel) Rawlinson. Ili parolas pri [[hejmaresto]] far angloj de Fatmo, la edzino de la [[Sudano|sudana]] domzorgisto Smaino, kaj ties infanoj. Smaino ricevis monon de la registaro por [[Elaĉeta mono|elaĉeti]] la kaptitojn, tamen li perfidis, alproprigis la monon kaj aliĝis al la ribelo de [[Muhammad Ahmad|Mahdi]]. Tenante en la kaptiteco Fatmon kaj ŝiajn infanojn, la registaro volas devigi Smainon kaj la estron de Sudano, Mahdi, liberigi militkaptitojn kontraŭ Fatmo kaj ŝiaj infanoj, sen vundi ŝin. Dume alproksimiĝas [[Kristnasko|kristnaska vespero]]. Kiel kristnaskajn donacojn Staĉjo ricevas [[Fusilo|fusilon]], kaj Nel grandegan hundon, [[Dogoj|dogon]], kiun ŝi nomas Saba, kio signifas leonon en la araba. Fatmo persvadas Ĥamison, serviston de sinjoroj Tarkowski kaj Rawlison, forkapti Staĉjon kaj Nel kun siaj kuzoj Gebhro kaj Idriso, por ke ili servu kiel "elaĉetpago" kontraŭ Fatmo kaj la infanoj. Baldaŭ Ĥamiso, sub banala preteksto prenas la infanojn, kaj kune kun Gebhro, Idriso kaj du nenomitaj beduenoj kidnapas ilin en dezerton. Ili planas porti la infanon al [[Omdurman|Omdurmano]], al Smaino. Dum la vojaĝo la karavanon alkuras Saba; la araboj unue volas mortigi ŝin, sed Ĥamiso malkonsilas tion al ili. Komenciĝas longa kaj peniga vojaĝo tra la dezerto. La infanoj plurfoje spertas kruelecon de Gebhro, kiu kelkfoje frapas Staĉjon per vipo kaj volas mortigi ilin ambaŭ. Plej bona por la infanoj estas Idriso, kiu sekrete admiras la kuraĝon de Staĉjo; li zorgas, ke la infanoj atingu Smainon sanaj. Dum la vojaĝo la karavano transvivas interalie [[Sabloŝtormo|sabloŝtormon]]. Unu matenon Staĉjo, uzante la okazon de dormo de la araboj, provas mortigi la kamelojn per sia fusilo por malebligi pluan vojaĝon, sed en la komploto malhelpas Saba, kiu, ne sciante, kio okazas, bojas kaj vekas la arabojn. Finfine ili atingas [[Omdurman|Omdurmanon]], kie la araboj partoprenas publikan preĝadon. Staĉjo kaj Nel spertas, ke la sudanaj islamanoj honoras Mahdi per kulto. Tamen surloke evidentiĝas, ke Smaino ne ĉeestas en Omdurmano kaj plia vojaĝo necesas. Antaŭ tio tamen Mahdi volas vidi la infanojn. Ili renkontas grekon Kaliopuli, kiu konsilas al ili konvertiĝi al islamo. Staĉjo rifuzas la ideon. La karavano pliiĝas je unu persono. Malsanaj Idriso restas en Omdurmano, sed la araboj kunprenas sklavinon Mea kaj sklavon Kali (el du malsamaj nigrulaj triboj). Gebhro ofte torturas Kali. Dinah mortas. La karavano atingas foran sudon de Sudano, terenon, kie Smaino kaptis sklavojn. Tie ili renkontas grandegan leonon. Staĉjo alparolas Gebhron kaj Ĥamison petante, ke ili donu al li fusilon, kaj li mortigas la leonon. Tuj poste la knabo, uzante la okazon, mortigas Gebhron, Ĥamison kaj ambaŭ beduenojn. Staĉjo, Nel, Kali kaj Mea estas liberaj, sed perditaj en la abismo de Afriko. Baldaŭ montriĝas, ke Kali estas heredonto de la trono en la lando Va-hima. La grupo do decidas iri tien. Unu nokton leonoj atakas ilian tendaron. La homoj sukcesas kaŝi sin sur arbo, kaj Saba en arbustoj, sed la malsataj katoj mortigas la ĉevalojn. La veturantoj atingas malnovan [[Ravino|ravinon]] blokitan de ŝtonego. En la ravino ili trovas elefanton, elĉerpitan pro malsato. Staĉjo kaj Kali volas mortigi kaj manĝi ĝin, sed Nel ne permesas al ili fari tion kaj intencas malsovaĝigi la elefanton. Ili donas al li la nomon King (Reĝo). Nel malsaniĝas je [[malario]]. Senesperaj Staĉjo, Kali kaj Mea serĉas helpon. Staĉjo renkontas neatenditan helpon de svisa esploristo Linde, kiu kelkajn tagojn antaŭe estis vundita de apro. Li havas [[Kinino|kininon]] – kuracilon kontraŭ malario. Baldaŭ Linde mortas pro [[gangreno]], kaj Staĉjo akceptas lian 12-jaraĝan serviston Nasibu. Danke al la kinino de Linde li sukcesas resanigi Nel. Kun helpo de eksplodaĵoj li liberigas Kingon, kiu jam estas malsovaĝa. La 5-persona karavano kune kun Saba kaj King sur malgrandan [[Altebenaĵo|altebenaĵon]], kie ĝi pasigas iom da tempo. Staĉjo instruas al Kali pafi. Tiam malkaŝiĝas la utileco de King. Iun tagon [[gorilo]] atakas Nasibu. Saba iras savi lin, sed estas tro malgranda; nur King mortigas la gorilon. La roluloj ekmarŝas por trovi Va-himanojn. La aŭtoritato de Staĉjo subite kreskas, kiam iun tagon li savas Nel kaj mortigas grandegan [[Leopardo|leopardon]]. Sekve la grupo atingas vilaĝon de la tribo M'Rua. La tribo, vidante Staĉjon kiu rajdas sur grandega elefanto, tuj honoras lin. Survoje ili renkontas kelkajn tiajn tribojn kun simila efiko. Baldaŭ la karavano atingas la lokon de Va-himanoj, kiu estas sieĝata de iliaj eternaj malamikoj – Samburuanojn. Staĉjo kolektas grupon de disaj militistoj kaj – kun la helpo de piroteknikaĵoj kaj pafiloj – sukcese atakas la tendaron de la kontraŭuloj. Vidante la kaoson, la reĝo de Va-hima kaj la patro de Kali venas por helpi ilin, sed li mem estas mortigita, samkiel la reĝo de Samburu. Post la venkita milito, Kali volas mortigi la tutan tribon Samburu (kaj precipe la filon de ilia ĉefo – sian samaĝulon Faru). Staĉjo tamen konvinkas ambaŭ tribojn vivi en paco. La triboj akceptas [[Kristanismo|Kristanismon]]. Nur du ŝamanoj restas suspektemaj – M'Kunje kaj M'Pua. Staĉjo, Nel kaj Saba ekiras direkte al la britaj kolonioj ĉe la [[Hinda Oceano]], kun eskorto de King kaj parto de Va-himanoj, inkluzive de Kali. Kali ankaŭ prenas kun si M'Kunje kaj M'Pua, por ke ili ne ribeligu la popolon kontraŭ li. Ĉi tio finiĝas tragedie: unu nokton la sorĉistoj ŝtelas la tutan provizon de akvo, sovaĝa kato mortigas ilin kaj fortrinkas la akvon. La elĉerpitaj vojaĝantoj renkontas anglan patrolon sub la komando de ilia konato, kapitano Glen, kaj doktoro Clary. De Glen kaj Clary la infanoj ekscias, ke Mahdi mortis pro koratako. Kali revenas al sia lando kaj fariĝas la reĝo de Va-hima. King estas metita en bestoĝardenon, kaj la infanoj revenas al siaj patroj. Staĉjo kaj Nel ne vidas unu la alian dum pluraj jaroj. Ili renkontiĝas kiel plenkreskuloj kaj enamiĝas unu en la alian. Post la geedziĝo ili unue vivas en Britio, kaj post vojaĝo tra lokoj en Afriko, en kiuj ili estis kune kiel infanoj, la paro ekloĝas en Pollando. {{Intrigofino}} === Inspiroj === Kiam en aŭgusto 1908 Sienkiewicz kun sia edzino loĝis en la tiel nomata ''domo kun tureto'' en Rudawa ([[Malgrandpollanda provinco|Malgrandpollando]]), ĉiutage matene loka knabo, kiun Sienkiewicz ŝatis, Staĉjo Tarkowski, alportis al li freŝan lakton. La nomon de Staĉjo Tarkowski poste ricevis la ĉefrolulo de la romano. La ideon pri Nel nomis Wandzia Ulanowska, 10-jaraĝa [[adopto|adoptita]] filino de amiko de Sienkiewicz<ref name="film">{{citaĵo el la reto |url=http://www.filmpolski.pl/fp/index.php?film=12138 |titolo=W PUSTYNI I W PUSZCZY |titolo-aldono= |alirdato= 2019-06|persona nomo= |familia nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |redaktinto= |dato= |formato= |verko=Film Polski |eldoninto= |paĝoj= |lingvo= |arkivurl= |arkivdato= |citaĵo= }}</ref>. La inspiron por la karaktero de rilatoj inter Staĉjo kaj Nel Sienkiewicz trovis ĉe rilatoj inter du roluloj de la romano ''Marjorie's Quest'' de [[Jeanie Gould]]. Sienkiewicz trovis la libron ĉe sia konatino, Teofila Szumlańska<ref>{{citaĵo el libro |titolo= W pustyni i w puszczy – prawda i legenda|familia nomo=Kot |persona nomo=Wiesław |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |jaro=2001 |eldoninto=G&P Oficyna Wydawnicza Poznań |loko=Poznań |isbn= |paĝoj=66 |url= }}</ref>. == Filmo == La romano estis filmita dufoje: en 1973 reĝisorita de [[Władysław Ślesicki]] (ĉefroluloj: [[Tomasz Mędrzak]] kaj [[Monika Rosca]])<ref name="film"/> kaj en 2001 de [[Gavin Hood]] ([[Adam Fidusiewicz]] kiel Staĉjo kaj [[Karolina Sawka]] kiel Nel)<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://www.filmweb.pl/film/W+pustyni+i+w+puszczy-2001-1452 |titolo=W pustyni i w puszczy (2001) |titolo-aldono= |alirdato= 2019-06|persona nomo= |familia nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |redaktinto= |dato= |formato= |verko=Filmweb |eldoninto= |paĝoj= |lingvo= |arkivurl= |arkivdato= |citaĵo= }}</ref>. El ambaŭ filmaj materialoj oni ankaŭ faris televidseriojn. La versio el 1974 estas pli simila al la libra originalo. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Portalo|Literaturo}} * [https://eduinf.waw.pl/esp/lern/librejo/0001/0000.php Esperanta teksto de la romano] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160916163920/http://eduinf.waw.pl/esp/lern/librejo/0001/0000.php |date=2016-09-16 }} * [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?query=any,contains,Tra%20Dezerto%20kaj%20Praarbaro&tab=default_tab&search_scope=ONB_gesamtbestand&vid=ONB&lang=de_DE&offset=0 Katalogo de] [[Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]] * [https://anet.be/record/opacehc/c:lvd:14507338/E Katalogo de] [[Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience]] * [https://epo.librarything.com/work/926898/details/202674196 Katalogo "Erfgoedbib"] en ''[[LibraryThing]]'' * [http://biblioteko.esperanto.cat/cgi-bin/koha/opac-search.pl?q=Tra+dezerto+kaj+praarbaro&branch_group_limit= Katalogo de]{{404|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kataluna Esperanto-Asocio]] * [https://reprobi.erasmo.it/Opac/search?tit=Tra%20dezerto%20kaj%20praarbaro&tit_stc=0&orderby=1&odoc=s Katalogo de] [[Nacia Biblioteko de Esperanto]] [[Kategorio:Pola literaturo por infanoj]] [[Kategorio:Libroj pri Afriko]] [[Kategorio:Romanoj de 1911]] [[Kategorio:Verkoj el la esperantigita pollingva literaturo]] [[Kategorio:Eldonaĵoj de Bjalistoka Esperanto-Societo]] [[Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2018]] [[Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1978]] [[Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience]] 3p9dael2yo0ksrcf0a0d35fkzcz0wdd Jan Zamoyski 0 654664 9400938 9158720 2026-06-13T08:55:05Z Sj1mor 12103 /* Referencoj */ 9400938 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:magenta 4px 4px 2px; color:yellow;"><big><big>'''Ĵan Zamojski<br />(1542-1605)'''</big></big></span> |dosiero = Jan_Zamoyski.PNG |priskribo = Pola nobelulo, magnato, reĝa sekretario, kanceliero kaj granda [[hetmano]] de la krono. Li estis homo gvidata de la avideco. |dato de naskiĝo = [[19-a de marto]] [[1542]] |loko de naskiĝo = '''Skokovko''', [[Pollando]] |dato de morto = [[3-a de junio]] [[1605]] |loko de morto = [[Zamość]], [[Pollando]] | alma_mater =[[Sorbono|Universitato de Parizo]]<br />[[Kolegio de Francio]]<br />[[Universitato de Strasburgo]]<br />[[Universitato de Padovo]]<br />[[Universitato 'Sapienza' de Romo|Universitato de Romo]] }} '''Ĵan Zamojski''' (1542-1605) estis pola nobelo, magnato, reĝa sekretario, kanceliero kaj granda [[hetmano]] de la krono. Laŭ la pola historiisto Sławomir Leśniewski<ref>[https://tezeusz.pl/lesniewski-slawomir-jan-zamoyski-hetman-i-polityk-2-1121243 Tezeusz]</ref>, Zamojski estis homo gvidata de la avideco. Lia konvertado el la Protestantismo al Katolikismo estis ĉefe pragmata. Dum la bataloj kaj traktatoj liaj decidoj estis influitaj subaĉetoj kaj personaj favoroj. Laŭ la historiisto, laŭmezure kiel li ascendis al la povo kaj konkeris politikan sukceson, Zamojski elmontradis siajn negativajn kvalitojn, tiaj kiaj egoismo kaj aroganteco. Laŭ Leśniewski, Zamojski estus senkompata al tiuj kiuj estis malpli fortaj ol li. Samtempe li respektis siajn oponantojn kaj estis rigardata kiel alte inteligenta, ruza strategiisto kaj taktikisto rilate al politikaj kaj militaj aferoj, krom esti populara politika gvidanto. Li taksis la bonon de la lando tiel gravan kiel sian propran bonon, kaj kvankam li povus iĝi reĝo post venka civila milito kontraŭ la reĝo [[Sigismondo la 3-a Vasa|Sigismondo la 3-a]], li prefere agis ene de la jurlimoj, evitante militon kiu povus detrui la landon, tiele bremsante siajn proprajn ambiciojn. Zamojski estis unu el la plej kapablaj diplomatoj kaj politikistoj el sia epoko, kaj li staras kiel ĉefa figuro en la politiko de la Pola-Litova Komunumo dum sia tuta vivo. ==Biografio== Li estis filo de la nobelulo Stanisław Zamoyski (1519–1572) kaj Anna Herburt. Li komencis sian edukadon en [[Krasnystaw]], sed kiam li estis 13-jara li estis sendita eksterlanden por studi. Inter 1555 kaj 1559 li estis [[paĝio]] en la reĝa kortumo de [[Parizo]]. Tre june, li vizitadis la lecionojn en la [[Sorbono|Universitato de Sorbono]] kaj la [[Kolegio de Francio]]. En 1559, li faris mallongan vojaĝon al [[Pollando]], poste li frekventis la "Universitaton de Strasburgo", kaj pli malfrue li translokiĝis al la [[Universitato de Padovo]], kie, en 1561, li studis juron kaj ricevis sian doktoriĝon en 1564. Dum sia eksterlanda restado li konvertiĝis el la [[kalvinismo]] al la roma [[katolikismo]]. Dum sia edukado, li iĝis aktiva en la universitataj politikoj, kaj en 1563 li elektiĝis kiel rektoro de la jurdepartemento. Tiuepoke li verkis "De senatu Romano", iu broŝuro pri la registaro en la antikva Romio. En 1565, li reiris al la Pola-Litova Komunumo kaj estis la unua homo kiu ricevis rekomendo-leteron el la Venecia Senato. ==Kariero== Post reveni al Pollando, li estis nomumita "Reĝa Kanceliero", kaj baldaŭ iĝis prefera sekretario de la reĝo [[Sigismondo la 2-a (Pollando-Litovio)|Sigismondo la 2-a]]. En 1567, li komandis reĝan tasko-forton, celantan forigi la noblan familion de la Starzechowscy el la reĝaj teritorioj, kiujn ili okupis kontraŭleĝe. Alia grava tasko, kiun li plenumis tiutempe, estis la reorganizado de la kanceliereca arkivo. En 1571 li edziĝis al Anna Ossolińska (1549-1572). Lia edzino kaj infano mortis iom poste, en 1572. Post estingo de la [[Jogajlidoj|Jagelona dinastio]], en 1572, dum la elekto-kunveno, li uzis sian influon por defendi la elekto-rajton de ĉiuj nobeluloj. Tamen, lia propono ne estis akceptita per balotoplejmulto, kaj tiu situacio kreis la procezon pri "liberum veto" (libera malpermeso) en la estonto. Li estis kolego de Mikołaj Sienicki (1521-1582) kaj Hieronim Ossoliński (mortis 1575), kaj kune kun ili, li estis unu el estroj de la partio de la nobeluloj en la Komunumo, kies celo estis la reformo de la lando, konservante la konstitucian kaj parlamentan registaron de la Komunumo kun la superreganta rolo de la malpli riĉa nobelaro. Li estis tiel influa kaj populara inter la malsupera nobelaro, ke li estis konata kiel la "unua tribuno de la nobelaro" aŭ la "[[Sempronio Grakĥo|Pola Grako]]". ==Kanceliero kaj hetmano== [[Dosiero:Jan_Matejko-Batory_pod_Pskowem.jpg|eta|350px|dekstre|<center>Pentraĵo de [[Jan Matejko]], kie Zamoyski (ruĝe) staras maldekstre de la pola reĝo [[Stefano Báthori]] dum la sieĝo de [[Pskovo]], kiu okazis inter la 18-a de aŭgusto 1581 kaj la 4-a de februaro 1582.</center>]] En la unua elekto li estis favore al [[Henriko la 3-a (Francio)|Henriko la Valeziano]], kiu pli malfrue estus Henriko la 3-a de Francio. Sekve, li iĝis membro de la diplomatia misio kiu vojaĝis al Francio por kompletigi la formalaĵojn rilate al la ĵuselektita reĝo. Li ankaŭ publikigis flugfolion laŭdante la novan reĝon, kaj tiele li suferis antaŭjuĝon kiam Henriko sekrete forlasis Pollandon por reveni en Francion. Dum la sekvanta elektado de 1575, li iĝis akra malamiko de la [[Habsburgoj|Habsburga dinastio]] kaj ĝia kandidato, la imperiestro [[Maksimiliano la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 2-a]]. Lia anti-Habsburga sinteno trovis eĥon inter la malpli riĉaj nobeloj kaj ili helpis lin reakiri sian popularecon. Por la reĝo, Zamojski defendis kazon de pola kandidato, kiel rezulto estis la edzineco de [[Anna Jogajlido]] al la anti-Habsburgano [[Stefano Báthori]] el [[Transilvanio]]. Báthori dankis Zamojski-on per donaco al li kiel Kanceliero en la 16-a de majo 1576. Inter 1576-77 li partoprenis flanke de Báthori ĉe la ribelsufoko en [[Dancigo]], patronigita de pola kavalira trupo krom partopreni en rektaj kunbataloj plurokaze. En 1577, li duanupte edziĝis al Krystyna Radziwiłł (1560-1580), filino de la magnato Mikołaj "la Nigra" Radziwiłł (1515-1565). Ĉi-geedziĝo igis lin tre intima al la familio de la [[Radziwiłł]], la plej povoplena familio en la [[Grandprinclando Litovio|Granda Duklando de Litovio]]. En 1578, li ricevis postenon kiel "Kancelieron de la Granda Krono". En tiu jaro la poeto [[Jan Kochanowski]] dediĉis al li la unuan polan tragedion titolitan "Odprawa Posłów Greckich" ("La eksigo de la grekaj senditoj"). Li partoprenis ankaŭ en la preparado por milito kontraŭ [[Moskvo]], inter 1579 kaj 1581, kie li kontribuis per grupo da 400 aŭ 600 dungataj soldatoj. Kvankam li havis nenian militan edukadon aŭ eksperton, li estis forte interesita pri superregado de la militarto, kaj pruvis ke li estas lerta lernanto. Kun la subteno de la Báthori-a familio, li komencis plenumi kelkajn el la roloj de la Hetmano de la Granda Krono, Mikołaj Mielecki (1540-1585), ĉefe kiam Mielecki ne estis ĉeestanta. Kiam li ne estis en kampanjo, li ankaŭ estis decida rilate al longedaŭraj politikaj subtenoj. En 1580, li estis trafita de persona tragedio, okaze de la morto de sia edzino kune kun la infano dum malfacila akuŝo. Pro tio li eniris en mallongan periodon je depresio. Pli malfrue, en aŭgusto de tiu jaro, li kaptis [[Veliĵ (Rusio)|Veliĵon]] kaj en septembro li partoprenis en la sieĝo de [[Velikije Luki]], kaj poste li forprenis Zavaloĉjon.<ref>[Zawołocze estas rusa forteso konstruita apud la Lago Bystrym, en 1536, sur teritorio kaptita de la Grandduko el Litovio dum la litova-moskva milito inter 1534-1537.</ref> En la 11-a de aŭgusto 1581, li ricevis nomumon por la posteno kiel "Granda Hetmano de la Krono". Tiu nomumo, kvankam ĝi estis bone akceptita en tiu epoko, estis teknike neleĝa, pro tio ke li partoprenis en la longa kaj nekonkludiga "Sieĝo de Pskov", kiu finiĝis per la "Pactraktato de Yam-Zapolsky", en 1582. Kvankam Zamojski ne sukcesis kapti Pskovon, li drenis la rusajn rimedojn, kaj la kuranta sieĝo estis la plej grava kialo por la fina traktato, kiu estis alte favora al Pollando. En junio 1583, Zamojski trianupte edziĝis al Gryselda Báthori (1569-1590), iu parencino el la reĝo Báthori ĝustadire. En majo 1584, la trupoj de Zamojski kaptis la komandanton Samuel Zborowski (mortis 1584), iu nobelulo kies mortokondamno pro perfido kaj murdo estis pendantaj antaŭ preskaŭ unu jardekon. Iom poste, per konsento de la reĝo, Zborowski estis ekzekutita. Ĉi-politika konflikto inter Báthori, Zamojski kaj la familio Zborowski, enkadriĝinta kiel ŝoko inter la monarko kaj la nobelaro, iĝis la plej granda ripetiĝanta polemiko en la interna pola politiko dum multaj jaroj, komencante kun grava disputo en la Elekto-kunveno de 1585. ==Postaj jaroj== [[Dosiero:Zamoyski_pod_Byczyna.jpg|eta|350px|dekstre|<center>Pentraĵo de [[Jan Matejko]], Zamojski dum la Batalo de [[Byczyna]], okazinta en la 24-a de januaro 1588.</center>]] Post la morto de Báthori, en 1586, Zamojski helpis [[Sigismondo la 3-a Vasa|Sigismondon Vasan]] konkeri la polan tronon, batalante en la mallonga civilmilito kontraŭ la fortoj subtenantaj la Habsburgan arkidukon Maksimilianon la 3-an el Aŭstrio (1558-1618). La subtenanta tendaro de Sigismondo kolektiĝis ĉirkaŭ Zamojski, dum Maksimiliano estis apogita de la familio Zborowski. Zamojski defendis [[Krakovo]]n kaj venkis la trupojn de Maksimiliano en la "Batalo de Byczyna", en la 24-a de januaro 1588. En tiu batalo, kiun la historiisto Sławomir Leśniewski priskribas kiel "unu el la plej gravaj en la pola historio, kaj la plej grava en la militkariero de Zamojski", Maksimiliano estis kaptita kaj dum la "Traktato de Bytom kaj Będzin", en la 9-a de marto 1589, li devis rezigni al ĉiuj pretendoj al la pola krono. Pli malfrue en tiu jaro, Zamojski proponis reformon de la reĝaj elektoj, kio estis preterlasita en la elekto-kunveno. Tiele, Zamojski prezentis projekton kie, en kazo de reĝo-morto, ne ekzistante sukcedanton, iu slava devenanto povus kandidatiĝi al la pola trono. Oni povas hipotezi ke tiu projekto signifus ial unuiĝo inter la katolika Pollando, la Ortodoksa [[Grandprinclando Moskvo|Moskovio]] kaj la duon-protestanta Bohemio. Sed verdire, ĝi estis iu rimedo malkaŝa kaj mallerta kontraŭ ajna propono de la Habsburga politiko. Ekde 1589, Zamojski, en sia rolo kiel hetmano, provis malpermesi la intensajn invadojn de la [[Tataroj]] laŭlonge de la sudorienta bordo de la Komunumo, sed ne sukcesis. Penante solvi la ripetajn tumultojn en tiu regiono, Zamojski disvolvis planon por transformi Moldavion en nerektan zonon inter la Komunumo kaj la Otomana Imperio, sed tio postulus longan kampanjon. [[Dosiero:Karol Miller - Odwiedziny w Czarnolesie 1878.jpg|eta|350px|dekstre|<center>En 1877, Karol Miller (1835-1920) pentris la "Viziton de Zamojski al Czarnolesie, Pollando".</center>]] ==Zamojski kiel tronoponanto== Intertempe, en la interna politiko de la Komunumo, tuj en la komenco de la regado de Sigismondo la 3-a, Zamojski, kiu antaŭe estis fervora subtenanto de la Reĝoj el la Komunumo, komencis distanciĝi elde la reĝo. Sigismondo rapide alianciĝis al la Habsburgoj, kaj tio kaŭzis malkontenton de la kancelieroj. Zamojski estis malkontenta pri la unuaj planoj de Sigismondo uzi Pollandon kiel saltotablo por konkeri la svedan kronon, ĉar Sigismondo sekrete planis cedi la polan kronon al la Habsburgoj interŝanĝe de ilia apogo al sia rajto al la sveda trono. La nova reĝo timis la povon de la kanceliero, sed pro la leĝo de la Komunumo, la reĝo tute ne povis eksigi lin el liaj postenoj. Do, Sigismondo proponis al li la vojvodecon de Krakovo, sed Zamojski rifuzis, ĉar se li akceptus, la leĝo devigus lin eksiĝi el la iom malpli prestiĝa sed pli influa kanceliereco. La vero estas ke inter 1590-91, Zamojski iĝis unu el la plej radikalaj oponantoj de la reĝo. Malkaŝa kverelo inter la reĝo kaj lia kanceliero eksplodis dum la elekto-kunveno de 1591, kiu kulminis per varma interŝanĝo de vortoj kaj la reĝo forlasis la ĉambron. Malgraŭ iliaj streĉitaj rilatoj, nek la reĝo nek la kanceliero deziris la civilan militon. Iom post la kverelo, Zamojski plenumis publikan pardonpeton al la reĝo kaj ilia peza interrilato daŭrus ĝis la morto de Zamojski. En 1594, Zamojski alifoje ne sukcesis halti Tataran invadon en la sudaj bordoj. La venonta jaro estis pli facile, ĉar en la 20-a de oktobro 1595 li estis venkanto en Moldavio dum la "Batalo de Cekora", kie li helpis la suverenon Jeremia Movilă (regis inter 1595 kaj 1606) gajni la tronon. En 1600, li batalis kontraŭ [[Mikaelo de Valaĥio|Mikaelon la Bravan]], monarkon el [[Valaĥio (Rumanio)|Valaĥio]] kaj la novan princon el [[Transilvanio]], kiu konkeris Moldavion antaŭ kelkaj monatoj. Li venkis Mikaelon en la "Batalo de Bukovo" (20-a de oktobro 1600) kaj restarigis Jeremian al la trono. Li ankaŭ helpis la fraton de Jeremia, Simion Movilă (Princo de Valaĥio inter 1600 kaj 1607) iĝi dum kelka tempo reganto de Valaĥio, tiele disvastigante la influon de la Komunumo al la Centra Danubo. En 1600-1601 Zamojski partoprenis en la milito kontraŭ Svedion komandante la Komunumaj fortoj en [[Livonio]]. Samtempe li iĝis akra oponanto de tiu milito rilate al la politika scenaro. En 1600 li rekaptis plurajn fortikaĵojn el la Svedoj kaj post unu jaro li kaptis [[Valmiera|Volmaron]] en la 19-a de decembro 1601, [[Viljandi|Felinon]] en la 16-a de majo 1602, kaj [[Paide|Bialy Kamien]]-on en la 30-a de septembro 1602. La rigoroj de la kampanjo, tamen, perturbis lian sanon kaj li rezignis al la komando. Dum la elekto-kunveno de 1603, Zamojski gvidis opozicion al la registaraj reformoj proponitaj de Sigismondo, vidante en ili nur intencoj pri transformado de la Komunumo en absolutan monarkion. Poste, li ankaŭ kontraŭbatalis la planojn de Sigismondo pri interveno en la civilaj militoj kiuj agitis en [[Grandprinclando Moskvo|Moskovio]]. Li disputis kun Sigismondo je la lasta fojo dum la elekto-kunveno de januaro 1605. Zamojski subite mortis en la 3-a de junio 1605 pro [[apopleksio]]. Liaj riĉaĵoj estis heredigitaj de sia sola filo Tomasz Zamoyski (1594-1638). [[Dosiero:Bacciarelli_Jan_Zamoyski.jpg|eta|250px|dekstre|<center>Pentraĵo de Zamojski farita de [[Marcello Bacciarelli]].</center>]] ==Literaturo== * [https://www.britannica.com/biography/Jan-Zamoyski Enciclopædia Britannica] * [https://www.bryk.pl/wypracowania/historia/xvi-wiek/15746-jan-zamoyski-nota-biograficzna.html Bryk PL] * [https://wilanow-palac.pl/jan_zamoyski_1542_1605_przyjaciel_krol.html Wilanow Palac]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://books.google.com.br/books?id=dXozFROF9QoC&pg=PA145&lpg=PA145&dq=jan+zamoyski&source=bl&ots=xHQwLwN1zT&sig=ACfU3U3To2fASWAQqZsrEbjzWbNhezJQew&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjKnd6DwJTkAhVdFLkGHdSMBug4FBDoATACegQICBAB#v=onepage&q=jan%20zamoyski&f=false Jan Zamoyski: hetman i polityk] * [https://books.google.com.br/books?id=fCY8AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Jan+Zamoyski%22&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjUtPqhwJTkAhU6HbkGHf4rAvsQ6AEIZTAI#v=onepage&q&f=false De Senatu Romano] * [https://books.google.com.br/books?id=IzGbDwAAQBAJ&pg=PA54&dq=jan+zamoyski&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiVqLTEwJTkAhX3K7kGHRpDBK04ChDoAQhfMAk#v=onepage&q=jan%20zamoyski&f=false Knowledge Transfer and the Early Modern University] * [https://books.google.com.br/books?id=QTUTqE2difgC&pg=PA678&dq=jan+zamoyski&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjsvenYwJTkAhUlF7kGHegxAwg4FBDoAQgvMAE#v=onepage&q=jan%20zamoyski&f=false Historical Dictionary of Poland, 966-1945] ==Vidu ankaŭ== * [[Johano la 3-a Sobieski]] ==Notoj kaj referencoj== {{referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zamojski, Jan}} [[Kategorio:Polaj diplomatoj]] [[Kategorio:Polaj kancelieroj]] [[Kategorio:Polaj hetmanoj]] [[Kategorio:Polaj komandantoj]] [[Kategorio:Polaj militestroj]] [[Kategorio:Polaj kalvinistoj]] [[Kategorio:Polaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Universitato de Padovo]] [[Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo]] [[Kategorio:Universitato de Strasburgo]] [[Kategorio:Konvertitoj de kalvinismo al romkatolikismo]] [[Kategorio: Zamoyski-familio|Jan]] cxyr1ovivun02kb7a4mth7j8fntlj1y Jakob Emanuel Handmann 0 655203 9401089 9395527 2026-06-13T10:57:17Z Sj1mor 12103 9401089 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Jakob Emanuel Handmann''' (16a de aŭgusto 1718 en [[Bazelo]] – 3a de novembro 1781 en [[Berno]]) estis [[Svislando|svisa]] [[pentristo]] specializita en [[portreto]]j. Li estis samtempulo de la svisaj pentristoj [[Anton Graff]], Jean Preudhomme, Angelica Kauffman, Johann Jakob Schalch, Johann Caspar Füssli kaj lia filo [[Johann Heinrich Füssli]]. Li faris porstudajn veturojn al [[Parizo]], [[Romo]] kaj [[Napolo]]. En Parizo lia laboro por la studio de Jean Restout la 2-a influis lian stilon. En 1742 Handmann veturis tra Francio serĉe de dungado por portretoj kaj partneris kun la pentristo Hörling. Tie Handmann respondecis pri la pentrado de kapoj de sidantoj. En Italio li laboris inter aliaj en la studioj de [[Marco Benefial]] kaj [[Pierre Subleyras]] en Romo. Tie li kopiis majstroverkojn el la periodoj de la [[Klasika Antikveco]] kaj de la [[Renesanco]]. En Junio 1746 li estis reveninta en Svision. En 1747 li setliĝis en Bazelon, sed plej el liaj klientoj estis riĉuloj el la areo de Berno. Li jam restis en Svisio. {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Handmann, Jakob Emanuel}} [[Kategorio:Svisaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Portretistoj]] [[Kategorio:Bernanoj]] 0wpk46ceymq8lzs9fv0ak065qbhmwvt Samuel Laurence 0 660317 9400277 9394947 2026-06-12T12:15:47Z Sj1mor 12103 9400277 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Samuel LAURENCE''' (literumita ankaŭ '''Lawrence'''; 1812–1884) estis [[Britio|brita]] [[pentristo]] de [[portreto]]j. Li faris portretojn de britaj gravuloj kiel * Thomas Erskine, 1838; * [[Thomas Carlyle]], 1841; * Sir Frederick Pollock, 1842 kaj 1847; * [[Charles Babbage]], 1845; * Dro. [[William Whewell]], 1847; * James Spedding, 1860; * William Hepworth Thompson, mastro de Triunuo, kaj [[Robert Browning]], 1869; * Sir Thomas Watson, M.D., 1870; * kaj [[Frederick Denison Maurice]], 1871. Li ekspoziciis ankaŭ krajonajn desegnojn de * [[Charles Dickens]] ('[[Sketches by Boz]]'), 1838; * John Hullah, 1842; * Profesoro [[Adam Sedgwick]], 1845; * [[Frederick Denison Maurice]], 1846; * George Grote, 1849; * Lord Ashburton kaj [[Bernard Barton]], 1850; * Sir [[Henry Taylor]], 1852; * William Bowman, 1853; * Sir Frederick Pollock kaj Lady Pollock, 1863; * James Anthony Froude, Rev. Hugh Stowell kaj [[William Makepeace Thackeray]], 1864; * [[Anthony Trollope]], 1865; * Sir [[Henry Cole]] kaj John Howson, 1866; * William Spottiswoode, 1869; * Lord-justice Sir Edward Fry, 1871; * kaj Sir Theodore Martin, 1875. Li ĉesis ekspozicii en Suffolk Street en 1853, sed liaj verkoj plue aperis en la Royal Academy ĝis 1882, kiam li sendis desegnon de Mrs. Cross ('[[George Eliot]]'), faritan en 1860.{{sfn|Graves|1892}} == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Tiu artikolo enhavas tekston el publikaĵo nune en la publika havaĵo: Graves, Robert Edmund (1892). [https://en.wikisource.org/wiki/Laurence,_Samuel_(DNB00) "Laurence, Samuel".] En Lee, Sidney (ed.). Dictionary of National Biography. 32. London: Smith, Elder & Co. pp. 208–209. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Laurence, Samuel}} [[Kategorio:Anglaj portretistoj]] [[Kategorio:Britoj de la 19-a jarcento]] l003j7bm1h9jqgf9uwq7g0539e0jlhx Kyoga Nakamura 0 661885 9400742 6729578 2026-06-13T01:43:43Z ~2026-30040-52 258583 9400742 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalisto |nomo de ludanto=Kyoga Nakamura<br/>仲村 京雅 |dosiero= |plena nomo=Kyoga Nakamura |dato de naskiĝo= |loko de naskiĝo= |dato de morto= |loko de morto= |alto= |nuntempa klubo= |numero de sporta trikoto= |pozicio= |jaroj=2015-2016<br/>2015<br/>2016<br/>2017-2018 |kluboj=[[JEF United Chiba]]<br/>→[[YSCC Yokohama]]<br/>[[FC Ryukyu]]<br/>[[YSCC Yokohama]] |matĉoj (goloj)=0 (0)<br/>14 (0)<br/>3 (0)<br/>26 (1) |reprezentado jaroj= |reprezentado nomo= |reprezentado matĉoj (goloj)= }} '''Kyoga Nakamura''' ({{lang-ja|仲村 京雅}}, n. {{Naskiĝdato|1996|4|25}}) estas [[Singapuro|singapuro]] [[Futbalo|futbalisto]]. Li futbalis ĉe [[JEF United Chiba]], [[YSCC Yokohama]] kaj [[FC Ryukyu]]. ==Eksteraj ligiloj== *{{J.League player}} {{Ĝermo|japano|futbalisto}} {{Vivtempo|Nakamura}} [[Kategorio:Japanaj futbalistoj]] efjqh4y6dm0cjqm6iklmoyf37c4qo25 9400743 9400742 2026-06-13T01:45:26Z ~2026-30040-52 258583 9400743 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalisto |nomo de ludanto=Kyoga Nakamura<br/>仲村 京雅 |dosiero= |plena nomo=Kyoga Nakamura |dato de naskiĝo= |loko de naskiĝo= |dato de morto= |loko de morto= |alto= |nuntempa klubo= Lion City Sailors |numero de sporta trikoto= 46 |pozicio= |jaroj=2015-2016<br/>2015<br/>2016<br/>2017-2018 |kluboj=[[JEF United Chiba]]<br/>→[[YSCC Yokohama]]<br/>[[FC Ryukyu]]<br/>[[YSCC Yokohama]] |matĉoj (goloj)=0 (0)<br/>14 (0)<br/>3 (0)<br/>26 (1) |reprezentado jaroj= |reprezentado nomo= |reprezentado matĉoj (goloj)= }} '''Kyoga Nakamura''' ({{lang-ja|仲村 京雅}}, n. {{Naskiĝdato|1996|4|25}}) estas [[Singapuro|singapuro]] [[Futbalo|futbalisto]]. Li futbalis ĉe [[JEF United Chiba]], [[YSCC Yokohama]] kaj [[FC Ryukyu]]. ==Eksteraj ligiloj== *{{J.League player}} {{Ĝermo|japano|futbalisto}} {{Vivtempo|Nakamura}} [[Kategorio:Japanaj futbalistoj]] g3l4bqrffc9960cwkkrb0avsn7a9yli 9400744 9400743 2026-06-13T01:47:45Z ~2026-30040-52 258583 9400744 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalisto |nomo de ludanto=Kyoga Nakamura<br/>仲村 京雅 |dosiero= |plena nomo=Kyoga Nakamura |dato de naskiĝo= |loko de naskiĝo= |dato de morto= |loko de morto= |alto= |nuntempa klubo= Lion City Sailors |numero de sporta trikoto= 46 |pozicio= |jaroj=2015-2016<br/>2015<br/>2016<br/>2017-2018 |kluboj=[[JEF United Chiba]]<br/>→[[YSCC Yokohama]]<br/>[[FC Ryukyu]]<br/>[[YSCC Yokohama]] |matĉoj (goloj)=0 (0)<br/>14 (0)<br/>3 (0)<br/>26 (1) |reprezentado jaroj= |reprezentado nomo= |reprezentado matĉoj (goloj)= }} '''Kyoga Nakamura''' ({{lang-ja|仲村 京雅}}, n. {{Naskiĝdato|1996|4|25}}) estas [[Singapuro|singapuro]] [[Futbalo|futbalisto]]. Li futbalis ĉe [[JEF United Chiba]], [[YSCC Yokohama]] kaj [[FC Ryukyu]]. ==Eksteraj ligiloj== *{{J.League player}} {{Ĝermo|singapuro|futbalisto}} {{Vivtempo|Nakamura}} [[Kategorio:Japanaj futbalistoj]] 2g55w0h7nuu9cwtfyspmoyn1k3adimz Zofia Stryjeńska 0 664671 9400866 8582279 2026-06-13T08:35:08Z Sj1mor 12103 9400866 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Zofia Stryjeńska''' (''Lubańska'', [[Krakovo]], [[13-a de majo]] [[1891]]-[[Ĝenevo]], [[28-a de februaro]] [[1976]]) estis [[Pollando|pola]] pentristino kaj verkistino.<ref>https://data.bnf.fr/fr/12264188/zofia_stryjenska/</ref><ref>https://rkd.nl/en/explore/artists/75867</ref> == Biografio == Ŝi pentris ekde infanaĝo kaj kiel juna virino ŝi kunlaboris kun la gazetoj "Rola" kaj "Głos Ludu". En 1909, ŝi studis ĉe la ina arta lernejo "Maria Niedzielska", kaj maskita kiel knabo kaj kun la nomo de sia frato, Tadeusz Grzymała Lubański, studis en la [[Akademio pri Belartoj en Munkeno]] (virinoj ne povis studi tie). En 1916, ŝi sekrete edziĝis al la arkitekto Karol Stryjeński kaj ili havis tri filojn: Magda kaj la ĝemeloj Jacek kaj Jan, kaj post sia eksedziĝo ŝi geedziĝis en [[1929]] kun la aktoro Artur Socha. En 1936, ŝi estis premiita kun la Ora Laŭro (Pola Akademio de Literaturo). Poste, ŝi vivus en ekstrema malriĉeco devante vendi siajn verkojn. Kaj post la dua mondmilito, ŝi translokiĝis al [[Svislando]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Ĝermo}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Stry, Zofi}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1891]] [[Kategorio:Mortintoj en 1976]] [[Kategorio:Polaj verkistoj]] [[Kategorio:Polaj pentristoj]] [[Kategorio:Polaj ilustristoj]] 7kabz47md5go0crsyjsnj5e6zmd9sok Literatura tradukisto 0 678637 9400303 9380913 2026-06-12T12:49:46Z Alifono 114488 /* Bibliografio */ (eo) Nicolino Rossi, La arto verki kaj traduki - Kien kondukos la skribo?, Eld. Lombardo, Como, 2024, 95 paĝoj, ISBN 979-12-801169-71-6 9400303 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Translators corner.svg|eta|Angulo de la tradukistoj]] '''Literatura tradukisto''', foje '''beletra tradukisto''' [[Tradukisto|tradukas]] sole [[Beletro|beletron]]: prozon, [[Poezio|poezion]] kaj [[Dramo (verko)|dramon]]<ref>(en) Andreja Radetič, ''[https://ijels.com/detail/an-overview-of-translation-science/ An Overview of Translation Science]'', International Journal of English Literature and Social Sciences (IJELS) Vol-3, n-ro 6, nov-dec, 2018 </ref>. Li kutime tradukas de [[fremda lingvo]] al sia [[Gepatra lingvo|denaska lingvo]], escepte se temas pri transnacia, senteritoria lingvo kiel Esperanto. Fari literaturan tradukon postulas bonegan [[Interkultura edukado|interkulturan]] scion (pri la fonta kaj la cela kulturoj), ĉar kulturoj kaj lingvoj ofte multe malsamas. Literatura tradukisto devas ankaŭ bone konscii pri la diversaj specifaj tradukmetodoj de literatura traduko. Ne ĉiu libro-tradukisto estas literatura tradukisto. Literatura tradukisto kutime tradukas [[Fikcio|fikcion]] de literaturaj [[Aŭtoro|aŭtoroj]], dum 'libro-tradukisto' tradukas prefere ol fikcion ankaŭ aliajn librojn kiel ekzemple teĥnikajn manlibrojn aŭ [[Porjunula literaturo|junularan literaturon]]. == Edukado == Ekde 2013, studentoj kun bakalaŭro en Lingvistiko kaj Literaturo aŭ Aplikata Lingvistiko (almenaŭ en la nederlanda lingvoteritorio) povas sekvi [[Magistro|Magistron]] en Literatura Traduko ĉe [[Universitato Utrecht]] kaj [[Katolika universitato de Loveno (Flandrio)|KU Leuven]] <ref name=":1">(nl) [http://www.masterliterairvertalen.eu/over-de-master-literair-vertalen/ ''Over de master literair vertalen''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160527174133/http://www.masterliterairvertalen.eu/over-de-master-literair-vertalen/ |date=2016-05-27 }} (pri la magistro literatura tradukologio)</ref>. Tiu ĉi magistro estas transnacia magistro, en kiu studentoj obtenu 75% de la poentoj en unu universitato kaj 25% en la alia universitato. La studentoj ricevas specialan literaturan tradukadon de elektita fremda lingvo. Oni diskutas ankaŭ pri diversaj teorioj pri tradukado. La programo havas ankaŭ tiel nomatan gasttradukiston, kiu plenumas akademian funkcion ene de la magistro dum kelkaj monatoj kaj enkondukas la studentojn al specifa temo de literatura traduko en kelkaj tradukaj atelieroj. La studento finas la studon per magistra tezo<ref>(nl) [http://content.masterliterairvertalen.eu/uploads/2015-2016-Cursusaanbod_UU.pdf ''Cursusaanbod UU''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160630201412/http://content.masterliterairvertalen.eu/uploads/2015-2016-Cursusaanbod_UU.pdf |date=2016-06-30 }} (Universitato Utrecht - kursaro)</ref>. En [[Loveno]], [[Belgio]], la trejnado konsistas el magistra jaro en tradukarto, sekvata de postdiploma studo pri literatura tradukado. En [[Nederlando]] ĝi estas ordinara magistro dum du jaroj. En 2017 fondiĝis en [[Romo]] ankaŭ Eŭropa Lernejo de Literatura Traduko kiu ne celas literaturajn tradukistojn, sed literaturajn tradukdocentojn. Komparebla al la [[Komuna Eŭropa Referenckadro por Lingvoj|Komuna Eŭropa Referenckadro por lingvoj]] (KER), ankaŭ ekzistas ''Komuna Eŭropa Referenckadro por la literatura tradukisto'' kiu elstarigas ok kompetentojn, sed ne ĉiu tradukisto nepre disponu pri ĉiuj 8 kompetentoj, depende de la lingvo, publiko kaj speco de literatura verko. En la retejo de la Eŭropa Referenckadro por la literatura tradukisto troveblas cifereca versio de la referenckadro kun aldonaj informoj kaj informtenejo kun preskaŭ ĉiuj programoj kaj literaturaj tradukaj kursoj en Eŭropo. Ne ekzistas pli bona maniero kompreni popolon, sian landon kaj sian kulturon, ol traduki sian beletron. == Literatura tradukisto en la praktiko == Literaturaj tradukistoj devas certigi, ke ilia traduko ne kolorigas en la nederlanda aŭ en la flandra. Traduko devas esti akceptita en plurcentraj lingvokernoj (lingvokernoj kun pli ol unu aŭtoritata varianto) en ĉiuj landoj de tiu lingva areo. En lingvoteritorioj kie regas pli ol unu aŭtoritata lingvovarianto (kiel la nederlanda ekzemple) la tradukisto zorgu ke la literatura traduko ne tro aspektu laŭ sia propra uzo de la lingvovarianto. La aliro kiun defendas multaj nuntempaj tradukistoj, baziĝas sur la forto de la cela lingvo, dum iamaj tradukistoj ĝenerale celis doni al la leganto enrigardon pri la esenco de la fontolingvo. Sperta literatura tradukisto ne nur tradukas la rakonton, sed ankaŭ priatentas la stilon, la ĝenron (prozo, poezio kaj teatraĵo, infanliteraturo, ...), la tempo kaj la kulturan kuntekston. Multaj literaturaj tradukistoj ne dediĉas sin plentempe al tradukado de literaturo, ĉar la mona kompenso por tio estas relative malalta<ref>(nl) [http://www.taalsector.be/cms/vertalen/literaire-vertaling/3412-literair-vertalers-houden-hoofd-maar-net-boven-water ''Literair vertalers houden hoofd maar net boven water''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200125150154/https://www.taalsector.be/cms/vertalen/literaire-vertaling/3412-literair-vertalers-houden-hoofd-maar-net-boven-water |date=2020-01-25 }} (Literaturaj tradukistoj borde de dronado).</ref>. La profesio ankaŭ baraktas kun forta maljuniĝo: la plej multaj literaturaj tradukistoj estas inter 45 kaj 60 jaroj. En [[Nederlando]], modela kontrakto por literaturaj tradukistoj ekzistis ekde 1973<ref>(nl) [http://www.vvl.nu/vvl/media/original/93/190612_lug_vvl_modelcontract_literaire_vertalingen_en_toelichting.pdf ''Modelcontract''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190511181833/http://www.vvl.nu/vvl/media/original/93/190612_lug_vvl_modelcontract_literaire_vertalingen_en_toelichting.pdf |date=2019-05-11 }} (modelo de kontrakto)</ref>, sed tiu situacio ne necese estas sama en ĉiuj landoj. Grava problemo por blindaj tradukistoj aŭ tradukistoj de minoraj lingvoj estas la uzo de CAT-iloj: teknologio kiu ebligas pli efike kaj rapide traduki ciferecajn dokumentojn. La rete legebla konsultlibro ''Alles verandert altijd. Perspectieven op literair vertalen (Ĉio ŝanĝas. Perspektivoj je literatura tradukado)'' kunigas la plej gravajn aspektojn de literatura tradukado (vidu sub Literaturo). Literatura tradukado konas du fundamentajn postulojn, t.e. profundan scion de la fontlingvo kaj kulturo, same kiel lertegojn pri verkado en la cellingvo<ref>(en) Ros Schwartz, ''[https://ceatl.eu/wp-content/uploads/2023/04/Counterpoint_2022_07_article_05.pdf Can literary translation be taught?]'', CEATL, Counterpoint, n-ro.7, 2022.</ref>. == Esperanto kaj beletra tradukarto == Kiel Pound diris en "''How to Read''" (Kiel Legi), ĉiu tiel nomata granda epoko estas epoko de tradukado<ref>(en) Ilya Kaminsky, Adam Kirsch, ''[https://www.poetryfoundation.org/poetrymagazine/articles/69498/various-tongues-an-exchange Various Tongues: An Exchange '''-''' Is true translation impossible?], Poetry Foundation.''</ref>, tiel ankaŭ por Esperanto validas ke ĝi nutras sin pro kontaktoj kun aliaj literaturoj, tradicioj. Ene de la [[Esperanta Civito]] funkcias la "Komitato pri tradukarto kaj [[lingvaj rajtoj]]" kiu interalie okupiĝas pri partnerecoj pri kursoj celantaj la diplomigon pri beletra tradukado<ref>Studa tago en Meksiko pri "[[La infana raso]]", [[Heroldo komunikas|HeKo]] 725 2-B, la 17-an de januaro 2020.</ref>. En la kursoj proponataj temoj estas la [[metodologio]] de [[Tradukoscienco|tradukologio]] kaj [[kompara literaturscienco]]<ref name=":0">[https://www.esperantio.net/index.php?id=3868 KCE kiel lernejo pri tradukado de la nova Esperantio], HeKo n-ro 714 8-B, la 23-an de julio 2019</ref>. Ekde 2020 [[Kultura Centro Esperantista|KCE]] funkcias kiel prepara centro por esperanto-tradukistoj, unuavice literaturaj tradukistoj<ref name=":0" />. ''Literatura traduko'' transigas al alia lingvo beletraĵojn, eseojn, kritikojn, ofte ankaŭ filozofiajn kaj religiajn tekstojn. Literatura teksto distingiĝas per originala aŭtora stilo kaj forta estetika kvalito, kiu klopodas efiki je fantazio kaj emocioj. La tradukisto devas peri ne nur ideojn kaj priskribojn, sed ankaŭ la menciitajn originalecon kaj estetikon. ''Tradukisto'', Esperantolingva revuo pri literaturo tradukita en Esperanton, eldonita en [[Islando]], volis instigi esperantistojn en diversaj landoj partopreni en Tradukisto (rete) kun la celo konigi al siaj samlandanoj literaturon de aliaj popoloj pere de Esperanto kaj al la esperanta mondo esperantajn tradukojn el sia lingvo. Tradukado estas helpilo por teni la lingvon Esperanto vivanta, freŝa kaj por altigi la nivelon de la lingvo por esprimi la pensojn el aliaj kulturoj en ĝi. Vidu ankaŭ sub [[Venelin Mitev]], ĉefe konata kiel aŭtoro de "''Tradukarto''" (rete legebla versio, gvidlibro pri beletra tradukarto). Vidu ankaŭ sub [[Traduko#Tradukado de beletra%C4%B5oj|Tradukado de beletraĵoj]]. === Konataj esperantistaj literaturaj tradukistoj === [[Vejdo|Wei Yida]] ankaŭ konata en Esperanto sub la nomo [[Vejdo]] (Ĉinio) [[Erika Godó]] (Hungario)<ref>[https://literaturavivo.com/ Pri La Literatura Vivo], 2025, n-ro 1, p. 1</ref> [[Massimo Acciai]] (Italio) [[Sebastian Schulman]] (Kanado)<ref>(en) [https://www.catranslation.org/person/sebastian-schulman/ Sebastian Schulman], Center for the art of translation</ref> [[Harold Brown]] (Anglio, Svedio) [[Ĥristo Gorov]] (Bulgario) [[Alireza Doŭlatŝahi]] (Irano) [[Gunnar Gällmo]] (Svedio) [[Petro Palivoda]] (Ukrainio) [[Mikaelo Bronŝtejn]] (Rusio) [[Dekerido]] (Cor Willmens) [[Paulo Sérgio Viana]] (Brazilo) [[Kálmán Kalocsay]] (Hungario) [[Nino Vessella]] (Italio), literatura el la svahila al la itala kaj Esperanto [[Laŭlum|LI Shijun (ankaŭ Laŭlum)]] (Ĉinio), unu el la plej produktemaj tradukistoj-esperantistoj [[Fernando de Diego#Tradukoj|Fernando Diego Fernandez]] (Hispanio), unu el la plej grandaj tradukistoj-esperantistoj [[István Ertl#Tradukoj|István Ertl]] (Hungario), tradukisto kaj interpretisto, eldonante Beletran Almanakon en Esperanto [[István Nemere]] (Hungario) traduksto kaj interpretisto, tradukis el la pola kaj Esperanto. [[László Pásztor]] (1940-2021, Hungario), tradukis diversajn hungarajn historiajn romanojn kaj romanojn de hungaraj klasikuloj<ref name=":1" />. [[Willem Verloren van Themaat]] (Nederlando), kiu opiniis aparte pluginda kampo la tradukadon de originalaj Esperantaj literaturaĵoj: aperis liaj nederlandigoj de ''[[La Infana Raso]]'' de [[William Auld]] (Het Kinderras, 1982) kaj de 16 poemoj en la antologio ''Zeg, Luister Eens'' (1981); lia bibliografio de Esperantaj beletraĵoj tradukitaj en aliajn lingvojn<ref>[https://meeuw.org/verloren/ Bibliografio de la nacilingvaj tradukoj de esperantaj literaturaĵoj] - [[Willem Verloren van Themaat]]</ref>. [[Montserrat Franquesa]], literatura tradukistino kaj esperantistino kiu tradukis de la greka al la kataluna === Tradukaj premioj kaj stipendioj === Ekzistas tradukaj premioj kaj stipendioj por tradukistoj kiuj laboras por renomaj eldonejoj, kun financa subteno de gravaj kulturaj fondusoj kiel ekzemple la Fonduso Prins Bernhard (Nederlando). Por diversaj lingvoj ekzistas specifaj premioj, ekzemple por Esperanto ekzistas la [[OSIEK-premio]] kiu premiis diversajn tradukojn de beletraĵoj fare de diverslandaj esperantistoj-tradukistoj kaj la [[Premio Grabowski]] kiu estas speciala [[premio]], kiu elstarigas tradukitan [[Beletro|beletron]] kaj originalan literaturon, interalie al [[Geoffrey Sutton]] pro [[Concise Encyclopedia of the Original Literature of Esperanto 1887-2007|''Concise Encyclopedia of the Original Literature of Esperanto'']], enciklopedio pri la originala Esperanto-literaturo. === Tradukaj konkursoj === Itala Esperanto-Federacio organizas ĉiujare literaturan tradukkonkurson de la itala al Esperanto. Ekzistas ankaŭ la [[Lucija Borčić#Literatura tradukkonkurso|Literatura tradukkonkurso Lucija Borčić]] ĉe kiu oni rajtas prezenti tradukon de iu ajn nacia lingvo al Esperanto (poezio, rakonto aŭ novelo). == Bibliografio == (eo) [[William Auld]]: ''La Internacia Lingvo kiel Belarta Tradukilo,'' 1978 (eo) [[Kalmán Kalocsay]]: ''Kiel verki kaj traduki poemojn'', Budapeŝto, HEA, 1979, 28 p. (eo) [[Fernando de Diego]]: ''Pri Esperanta tradukarto'', Saarbrücken, Arthur E. Iltis, 1979, 71 s. (eo) [[André Cherpillod]]: ''La tradukarto kaj ties problemoj'', [[Courgenard]] 2003, 36 p. (eo) [[Humphrey Tonkin]]: ''Tradukado de [[Teodoro Ŝvarc|Soros]]: la defioj de vivmemoroj'' (trad. Brian Moon). Pri la sorta evoluo de la teksto de ''Maskerado ĉirkaŭ la morto'' de Tivadar Soros, tradukita al la angla el diversaj versioj. Meditado pri Esperanto kiel [[literatura lingvo]] kaj kiel traduka lingvo. [[Beletra Almanako]] ([[BA21|21]]), oktobro 2014, pp. 86-96. (eo) [[Nicolino Rossi]], ''La arto verki kaj traduki'' - Kien kondukos la skribo?, Eld. Lombardo, Como, 2024, 95 paĝoj, ISBN 979-12-801169-71-6 (en) Humphrey Tonkin & Thomas Hoeksema, ''Esperanto and literary translation'', CED, Esperanto-dokumentoj, 29 A.0165-2575 (bibliografio) (en) Manuela Burghelea, ''[https://www.researchgate.net/publication/338612660_On_Not_Being_Lost_in_Translation_Creative_Strategies_to_Approach_Multiculturalism_in_Esperanto On Not Being Lost in Translation: Creative Strategies: Creative Strategies to Approach Multiculturalism in Esperanto]'', 2018, [[Academia.edu|Academie.edu]]. (de) [[Wilhelm Theodor Oeste]], ''Esperanto, Mittler der Weltliteratur'' (Esperanto, perilo de mondliteraturo), München-Pasing Ziegler 1952 (en) [[Vilmos Benczik]], ''Esperanto Translation in Asia'', En: Babel. Revue internationale de la traduction / International Journal of Translation, Vol. 25, n-ro 3 (20120713): 152-154 (nl) Maarten Steenmeijer: ''Schrijven als een ander. Over het vertalen van literatuur ''(pri tradukado de beletro), ''Wereldbibliotheek'' (Monda biblioteko), Amsterdamo, 2015. ISBN 9789028426177 (30 lingvoj) "''La Deklaro de Kebekio" (Monda deklaro pri tradukarto kaj getradukistoj)'' de [[PEN-klubo internacia|PEN klubo Internacia]]. (nederlanda) ''[https://literairvertalen.org/kennisbank/alles-verandert-altijd-perspectieven-op-literair-vertalen Alles verandert altijd. Perspectieven op literair vertalen]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Ĉio ŝanĝas. Perspektivoj je literatura tradukado) (rete legebla ĉar malfermita aliro)'' konsultlibro pri literatura tradukado, 2019, Universitaire Pers Leuven, == Vidu ankaŭ == * [[Tradukoscienco|Tradukologio]] * [[Lucija Borčić#Literatura tradukkonkurso|Literatura tradukkonkurso Lucija Borčić]] * [[Literatura kritiko]] * [[Beletristiko]] * [[Traduki|TRADUKI]] (reto de literaturaj tradukistoj) * [[Liro (konkurso)]], branĉo traduko de prozo en la angla aŭ rusa * [[Literatura Esperanta Konkurso|Literaturaj Esperantaj Konkursoj]] * [[Words Without Borders|Vortoj Sen Landlimoj]] * [[Tradukisto]] * [[Internacia federacio de tradukistoj (FIT)]] * [[Internacia tago pri tradukado]] * [[La Tradukisto]] (revuo pri literatura tradukado en Esperanto) * [[Premio por plej bona tradukita libro]] * [[Index Translationum#Neegaleco en la monda kultura trafiko de tradukado|Index Translationum (Unesko-indekso de tradukoj): Neegaleco en la monda kultura trafiko de tradukado]] * [[Hamid Ismaïlov#Translingva literaturo|Translingva literaturo]] * [[Literatura Foiro]] * [[Internacia Premio Booker]] * [[Literatura premio Lu Xun#Nacia Premio por Elstara Literatura Traduko (2018-2021)|Ĉina Premio por Elstara Literatura Traduko]] * [[Translingvado#Translingvado kaj Esperanto|Esperanto kaj translingvado]] == Eksteraj ligiloj == (30 lingvoj) [https://pen-international.org/who-we-are/manifestos/the-quebec-declaration-on-literary-translation-translators/read-the-quebec-declaration Deklaro de Kebekio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200409085253/https://pen-international.org/who-we-are/manifestos/the-quebec-declaration-on-literary-translation-translators/read-the-quebec-declaration |date=2020-04-09 }} (mankas Esperanto)(7-lingva, i.a. itala) [https://petra-educationframework.eu/it/ Eŭropa Referenckadro por la literatura tradukisto] (eo) [http://tradukisto.esperanto.is/index.php/ Tradukisto] (revuo) (eo) Timoteo Rice, [https://www.esperanto-usa.org/bulteno/arhxivo/2020/04/30-dle/rice/eo Pri tradukado] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201125080753/https://esperanto-usa.org/bulteno/arhxivo/2020/04/30-dle/rice/eo |date=2020-11-25 }} kun konsiloj pri beletra tradukado kaj eldonado (eo) [http://www.elerno.cn/penseo/penlisto.htm Penseo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120709044720/http://www.elerno.cn/penseo/penlisto.htm |date=2012-07-09 }}, ĉina beletra revuo en Esperanto. (de) [[:de:CEATL|CEATL]] (eŭropa spertula centro pri literatura tradukado) (en) [https://www.youtube.com/@TraduzioneEditoriaFUSP European School of Literary Translation (ESLT)], YouTube == Noto kaj referencoj == Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la artikolo '''[[:nl:Hoofdpagina|literair vertaler]]''<nowiki/>' en la nederlandlingva vikipedio, (26/10/2019), [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Literair_vertaler&action=history listo de aŭtoroj] [[Kategorio:Literaturo]] [[Kategorio:Tradukistoj]] {{Referencoj}} [[Kategorio:PEN-klubo internacia]] [[Kategorio:Tradukoscienco]] 9w2m6svrnxe6izl1hnxh1gsrdb3vzbb Tran Ngoc (MC) 0 679606 9401012 8941866 2026-06-13T09:27:20Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401012 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Tran Ngoc''' (naskita '''Tran Hong Ngoc''') estas fama gastiganto de vjetnama televidstacio - VTV. == Biografio == MC Tran Ngoc, kies plena nomo estas Tran Hong Ngoc, estas la MC kun varma voĉo, ĉarma rideto kaj juneca stilo, lasante impresojn en la spektantaro de la programo "Sekreta Pordo" ĉe VTV3 tagmeze. Semajne. Ne nur sukcesante kun "Sekreta Pordo", Tran Hong Ngoc ankaŭ estas konata pro esti MC por multaj grandaj muzikaj spektakloj, kiel la plej freŝa spektaklo de JYJ-grupoj en Vjetnamio. La natura kaj humura programo gvidata kun la rideto ĉiam sur la lipoj de Tran Ngoc igis virinajn fanojn "ne manĝi bone, dormi senĝene". La MC estis naskita en 1987, bela Hong Ngoc ŝajnas pli juna ol sia aĝo laŭ la nivelo de "sensencaĵo" malpli ol lia onklino 9x. <ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://vtv.vn/nhan-vat/mc-tran-ngoc-noi-tieng-khong-phai-dieu-nhung-nguoi-lam-truyen-hinh-cau-mong-20150706170204681.htm |titolo=&nbsp; }}</ref> <br /> == Atingo == Nomumita por ''impona Gastigkategorio'' ĉe [[ Impresa VTV|VTV Awards]] 2018. <ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://vtv.vn/truyen-hinh/12-nam-mc-dien-trai-tai-gioi-lot-de-cu-vtv-awards-2018-ho-la-ai-20180807171041165.htm |titolo=&nbsp; }}</ref> == La spektaklo kondukis == * Alfronti * Sekreta pordo * Finoj [[ Vojo al Monto Olimpia|al Olimpo]] : <ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://soha.vn/cu-dan-mang/su-trung-hop-bat-ngo-o-3-tran-chung-ket-duong-len-dinh-olympia-20150816142809975rf20150816142809975.htm |titolo=&nbsp; }}{{404|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://news.zing.vn/mc-mat-tay-nhat-lich-su-duong-len-dinh-olympia-post674866.html |titolo=&nbsp; |alirdato=2020-02-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200206072638/https://news.zing.vn/mc-mat-tay-nhat-lich-su-duong-len-dinh-olympia-post674866.html |arkivdato=2020-02-06 }}</ref> <ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://vtv.vn/truyen-hinh/duong-len-dinh-olympia-mc-tran-ngoc-co-tiep-tuc-la-than-may-man-20160819101828197.htm |titolo=&nbsp; }}</ref> 2013: La ponto por la Faklernejo de Bac Giang (Bac Giang) En 2014: La ponto por la Tien Giang-Mezlernejo por la Donacitoj (Tien Giang) En 2015: rekta ponto en Quang Tri Urba Lernejo En 2016: Speciala Altlerneja Ponto de Le Hong Phong, Nam Dinh-provinco. <ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://vietnamnet.vn/vn/giai-tri/truyen-hinh/mc-3-nam-dan-dau-thang-do-tai-xuat-ck-duong-len-dinh-olympia-2016-321524.html |titolo=&nbsp; }}</ref> * Kunvenu La Televidaj Aktoroj 2020 * [[ Harmonia kanto|Harmonia kanto]] * [[ Bonvolu elekti la ĝustan prezon|Bonvolu elekti la ĝustan prezon]] * Scienca malkovro: Grandegaj eksperimentoj - [[ VTV7|VTV7]] <ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://vtv.vn/truyen-hinh/mc-tran-ngoc-thich-thu-voi-nhung-thi-nghiem-cua-kham-pha-khoa-hoc-20160607194053525.htm |titolo=&nbsp; }}</ref> * Adoleska Lernejo - [[ VTV7|VTV7]] * ''La historio de la ŝafoj'' . - [[ VTV7|VTV7]] <ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://vtv.vn/truyen-hinh/mc-tran-ngoc-nhang-nhit-khi-hoa-nhan-vat-cuu-xanh-20170103173317549.htm |titolo=&nbsp; }}</ref> * Neniu flustro - [[ VTV7|VTV7]] * Coutdown 2019 - Danco de la lumo - Ponto de Bo Ho <ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://vtv.vn/truyen-hinh/coutdown-2019-vu-khuc-anh-sang-sac-lua-se-la-chum-sac-mau-cua-cam-xuc-20181223161221115.htm |titolo=&nbsp; }}</ref> * Premioj VTV 2019 - La sukceslisto numero 2 <ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://vtv.vn/goc-khan-gia/vtv-awards-2019-the-hit-list-so-2-tuong-tac-truc-tiep-cung-dan-dien-vien-hot-va-cac-mc-dien-trai-20190825003213843.htm |titolo=&nbsp; }}</ref> * ''Matena kafo kun VTV3'' == Juĝisto == * SPEAK UP 2017 <ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://soha.vn/10-mc-tre-tranh-tai-trong-dem-chung-ket-speak-up-2017-20170410150546827rf20170410150546827.htm |titolo=&nbsp; }}</ref> * Speak up 2019 <ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://vtv.vn/giao-duc/speak-up-2019-11-guong-mat-xuat-sac-buoc-vao-vong-chung-ket-20190325164208257.htm |titolo=&nbsp; }}</ref> == Incidento == ''Dum la registrado de la programo [[ Bonvolu elekti la ĝustan prezon|Bonvolu elekti la ĝustan prezon]] - Lunan Novjaron 2015.'' ''Post anonci la produkton por 4 ludantoj diveni la prezon, MC Tran Ngoc subite diris la veran prezon de la produkto.'' <ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://vtv.vn/truyen-hinh/cuoi-te-ghe-voi-tai-nan-lo-mieng-cua-mc-tran-ngoc-2015123014414227.htm |titolo=&nbsp; }}</ref> <ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.tinmoi.vn/mc-tran-ngoc-lo-loi-khi-dan-hay-chon-gia-dung-011390396.html |titolo=&nbsp; }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Vjetnamaj televidprezentistoj]] 1mstjwnepzzaqal2r5ulgn76gfgexin Jacques Callot 0 689058 9400856 8245718 2026-06-13T08:32:31Z Sj1mor 12103 9400856 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jacques CALLOT''' ([[Nancy]], 1592 - Nancy, 1635) estis franca [[desegnisto]] kaj [[Gravuraĵo|gravuristo]] de la epoko de la [[baroko]] en la [[Duklando Loreno]], tiam sendependa kaj poste aneksita al [[Francio]]. Li faris pli ol 1 400 lamenojn kiuj konsistigas gravan [[fresko]]n kaj kronikon de la periodo en kiu li vivis. Li reprezentis kaj la malaltajn klasojn (soldatoj, klaŭnoj, ciganoj, almozuloj) kaj la vivon de la riĉuloj de la [[kortego]]. Li ankaŭ gravuris per [[akvaforto]] seriojn kaj religiajn kaj militistajn kun subtilaj pejzaĝoj de fono. Konserviĝis 2 000 [[desegno]]j kaj preparstudoj por la gravuraĵoj, sed oni ne konas pentraĵon lian, de kio oni supozas, ke li ne profesiis kiel pentristo. == Bildaro == <gallery mode=packed-hover heights="200"> Callot Burlesque Violinist.jpg|<small>Violonisto</small> Jacques Callot Beggar.jpg|<small>Almozulo (1622)</small> Jacques Callot, The Seven Deadly Sins - Envy.JPG||''Invidia'', [[Malica okulo]], (1620) Jacques callot miseres guerre.gif|La militmalbonoj </gallery> == Bibliografio == * Rudlin, John; Oliver Crick (2001). [https://books.google.es/books?id=CgMKhwelZzUC&printsec=frontcover&dq=the+art+of+commedia&source=gbs_similarbooks_s&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Commedia dell'arte.] [[Londono]]: eldonejo ''[[Routledge]]''. ISBN 978-0-415-20409-5. Konsultita la 21an de aprilo 2020. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Francaj gravuristoj]] g34gxktpww2h12rtfe97joi6b9o66q1 Sekreto 0 691824 9400274 9160350 2026-06-12T12:14:06Z Sj1mor 12103 9400274 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Jaroměř Mikuláš zpovědnice.jpg|eta|Baroka [[konfesejo]] en [[Jaroměř]], [[Ĉeĥio]]. Samtempe sekretejo kaj malsekretejo por katolikoj.]] '''Sekreto''' estas la praktiko kunhavi [[informo|informaron]] inter grupo de [[persono]]j, en kiu oni kaŝas informaron al personoj kiuj ne estas membroj de la grupo. Por ke estu sekreto oni devas plenumi kvar [[postulo]]jn: ke estu informo, ke estus nekonata de la majoritato de personoj, ke nur malmultaj personoj havu ĝin (oni povas paroli eĉ de nur du personoj aŭ eĉ de nur unu kiu informas al neniu), kaj ke tiu ekskluziva posedo estu intence kaŝita.<ref> Riofrío Martínez-Villalba, Juan C (2008). [https://www.worldcat.org/title/derecho-de-los-secretos/oclc/426398515&referer=brief_results El derecho de los secretos.] Editorial Temis. ISBN 978-958-35-0691-8. OCLC 426398515. Konsultita la 2020-05-17. </ref> Por tiu koncepto estas diversaj rigardoj el tute personaj al sociaj kaj eĉ amaskomunikilaj rilatoj: fakte la [[amaskomunikilo]] estas la plej enorma malamiko de la sekreto. Por la mondo de [[literaturo]] kaj [[arto]], la koncepto de sekreto, aŭ pli bone dirite, la ekzisto de kaŝita informaro estas neelĉerpebla fonto de intrigoj kaj motivoj. Por [[teknologio]] kaj [[industrio]], sekretoj enhavas tre apartajn [[konotacio]]jn. La sekreto estas koncepto kiu ofte rezultas en polemiko. Multaj personoj postulas, almenaŭ en kelkaj situacioj, ke endas publikigi difinitan informon kaj ke tiu estu konata universale. Proksimas la konceptoj de fidindeco kaj [[privateco]], kaj ofte ili koincidas aŭ konfuzeblas. [[William Penn]] diris iam, "Saĝas ne paroli pri sekreto; kaj honesta eĉ ne mencii ĝin." == Kelkaj sekretoj == * [[Anonimeco]] * [[Intimeco]] * [[Privateco]] * [[Konfesa sekreto]] * [[Sekreta voĉdonado]] * [[Konfidenceco|Profesia sekreto]] * [[Banka sekreto]] * [[Sekreta servo]] * [[Sekreta polico]] == En arto kaj kulturo == * [[La sekreta ĝardeno (filmo)]] * [[La sekretaj arkivoj de la Inkvizicio]] * [[La sekreto de NIMH]] == Vidu ankaŭ == * [[Julian Assange]] * [[Kriptografio]] * [[Sekreta evangelio laŭ Marko]] * [[Sekreta vatikana arĥivo]] * [[Sekretaj kodoj de la Biblio]] * [[WikiLeaks]] == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Sissela Bok, Secrets: On the Ethics of Concealment and Revelation (New York: Vintage Books, 1989). * Bruce Schneier, Secrets and Lies (Schneier) * On Secrecy, por Sir Henry Taylor en The Oxford Book of Essays, John J. Gross, Oxford University Press, 1991 ISBN 0-19-214185-6 * Alasdair Roberts, Blacked Out: Government Secrecy in the Information Age (New York: Cambridge University Press, 2006). == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|q=Sekreto|ReVo=sekret}} * [https://wikileaks.org/ Oficiala retejo] ({{en}}) * [https://twitter.com/wikileaks WikiLeaks ĉe Twitter] ({{en}}) * [https://www.facebook.com/wikileaks WikiLeaks ĉe Facebook] ({{en}}) [[Kategorio:Privateco]] [[Kategorio:Juro]] [[Kategorio:Komputila sekureco]] [[Kategorio:Homaj rajtoj]] [[Kategorio:Sekureco]] [[Kategorio:Interpersona rilatado]] [[Kategorio:Sekretoj|Sekretoj| ]] 0lz784ll4b0prci5d47vph39ykvxoj3 Tarlakurbo 0 693469 9400875 8636699 2026-06-13T08:37:28Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400875 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | regiono-ISO =PH }} '''Tarlakurbo''' - {{lang-tl|Lungsod ng Tarlac}} - estas duaklasa [[urbego]] kaj katolika [[diocezo]] en [[Filipinoj]], en [[regiono]] Centra Luzono, kie estas [[ĉefurbo]] de [[provinco]] [[Tarlako]]. [[Dosiero:FvfTarlacCapitol9285 35.JPG|eta|maldekstre|{{center|Administrejo de Tarlako en Tarlakurbo}}]] == Bazaj informoj == * [[loĝantaro]]: {{nombro|342493}} (2015) * [[horzono]]: [[UTC]]+8 (PST) * [[poŝtkodo]]j: 2300 * [[telefonkodo]]: +63 (0)45 * [[Supermara alteco]]: 52 m * [[Areo]]: 274,66&nbsp;km² == Geografio == Tarlakurbo kuŝas sur [[ebenaĵo]] laŭ la samnoma rivero Tarlac (Tarlako) en centro de la provinco [https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=15.47525738880186%2C120.62811370117188&z=10]. [[Mabalacat]] troviĝas 30, [[Angeles]] 36, [[Kezonurbo]] 100, [[Manilo]] 107 [[kilometro]]jn (aere) [https://www.distancefromto.net/]. == Historio == Tarlakurbo estis fondita en [[1788]]. La komunumo travivis okupadon de la [[japanoj]] (1942-1945). Ĝi atingis la internacian klasifikon [[grandurbo]] laŭ nombro de loĝantaro en la [[1960-aj jaroj]], sed laŭ la filipina klasifikado ĝi urbiĝis poste en [[1998]]. [[Dosiero:0613jfParsolingan Welcome Fields Highway Gerona Tarlac Cityfvf 01.JPG|eta|maldekstre|{{center|Saluta arko en Tarlakurbo}}]] == Eklezioj kaj eduko == En Tarlakurbo la kristanismo dominas (73%). La plimulto de kristanoj estas katolikoj, aliaj apartenas al la protestantoj. La islamanoj apartenas al la ne-kristanoj. En la urbego [[universitato]] funkcias. == Trafiko == Du ĉefvojoj kuras el nordo al Manilo, la unua preteriras, la alia trairas la urbegon. Estas ankaŭ traira vojo el oriento al okcidento, ĝuste ĉe Tarlakurbo estas [[ponto]] interliganta ambaŭ vojpartojn. [[Dosiero:9801Tarlac City Province 43.jpg|eta|{{center|Urbodomo de Tarlakurbo}}]] == Klimato == La klimato de Tarlakurbo estas klasifikita kiel tropika musona klimato. Jare pluvas pli ol 1000 mmm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter majo-oktobro falas plej ofte. La temperaturo varias inter 23-{{GdC|33}}, ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj. == Vidindaĵoj == * [[preĝejo]]j * [[monumento]]j * ĉiujara [[festivalo]] == Fontoj == * WikiTrans * [https://www.philatlas.com/luzon/r03/tarlac/tarlac-city.html] <gallery mode="packed"> Dosiero:Tarlacjf3925 14.JPG|Merkato Dosiero:FvfTarlacCity9169 20.JPG|Universitata konstruaĵo Dosiero:9801Tarlac City Province 62.jpg|Monumento Dosiero:09691jfSan Roque San Vicente Star Roads Tarlac Cityfvf 19.JPG|Vendejego Dosiero:07824jfCamposanto Raymond Roads Parish Inside Moncada Tarlacfvf 02.JPG|Preĝejo </gallery> {{Filipinaj urboj}} [[Kategorio:Urboj de la Filipinoj]] k5dgwi6ecw7vzznhi2ahzdzfsv2gsos Charles Marion Russell 0 694047 9400957 8440836 2026-06-13T09:00:35Z Sj1mor 12103 9400957 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Charles Marion RUSSELL''' (19a de marto 1864 – 24a de oktobro 1926),<ref> Charles M. Russell, pp. 1 & 318 </ref> konata ankaŭ kiel '''C. M. Russell''', '''Charlie Russell''' kaj '''"Kid" Russell''', estis artisto de la [[Usono|usona]] [[Sovaĝa okcidento]]. Russell pentris pli ol 2 000 pentraĵojn de vakeroj, indianoj kaj pejzaĝoj, kaj faris ankaŭ skulptaĵojn el [[bronzo]]. Konata kiel «la artista vakero»,<ref>[http://www.biographi.ca/en/bio.php?id_nbr=8351 RUSSELL, CHARLES MARION] en 2005–2020 [[University of Toronto]][[/Université Laval]]. Alirita la 10an de junio 2020.</ref> Russell estis ankaŭ rakontisto kaj verkisto. La Muzeo C. M. Russell, en Great Falls, [[Montano]], posedas pli ol 2 000 verkojn kaj personajn objektojn de Russell. La murpentraĵo de Russell nome ''Lewis and Clark Meeting the Flathead Indians'' estas dekoracio de la Kapitolo de la Ŝtato Montano. Lia pentraĵo de 1918, nome ''Piegans'', estis vendita por 5,6 milionoj da usonaj dolaroj en aŭkcio en 2005.<ref>[https://web.archive.org/web/20080505011619/http://cda.stremmelgallery.com/past/index.html «2005 auction results».] Coeur d'Alene Art Auction. Arkivita el la originalo la 5an de majo 2008. Konsultita la 10an de junio 2020. </ref> == Galerio == <gallery mode=packed> File:LaughKillsLonesome.jpg|''La rido mortigas la solecon'', 1925. File:Bronc Breakfast web.jpg|''Bronc to Breakfast'', 1908. File:Russell Loops and Swift Horses are Surer than Lead 1916.jpg|''Loops and Swift Horses are Surer than Lead'', 1916 File:HerdQuit.jpg|''La ĉevalŝtelistoj''. File:Roundup2CMR.jpg|''Roundup'', 1913 File:CM Russell The Scouts.jpeg|''La esploristoj''. File:CM_Russell_When_Blackfoot_And_Sioux_Meet.jpeg|''Renkonto de [[Nigrapieduloj]] kaj [[Siuoj]]''. File:Charles Marion Russell - Buffalo Hunt.jpg|''Bizonĉasado''. File:Charles M. Russell, Water for Camp.jpg|''Akvo por la kampadejo''. File:Keeoma3.jpg|''Keeoma'' File:Charles Marion Russell - Waiting and Mad.jpg|''Waiting and Mad'' File:Camp Cook's Troubles by Charles Marion Russell.jpg|''Problemoj de la kuiristo de la kampadejo''. File:Blackfeet Burning Crow Buffalo Range.jpg|''Burning Crow Buffalo Range'' File:A Quiet Day In Utica - CMRussell.jpg|''Trankvila tago en Utica'' (1907). File:Chinook2.gif|''La lasta de la 5000''. File:To The Victor Belongs The Spoils by Charles Marion Russell.jpg|''La militakiro apartenas al la venkintoj''. File:Lewis_and_clark-expedition.jpg|''[[Ekspedicio de Lewis kaj Clark|Lewis kaj Clark]] en [[Kolumbio (rivero)|Malsupra Kolumbio]]''. File:Charles Marion Russell - The Custer Fight (1903).jpg|''La lukto de Custer'' ([[litografio]], 1903). Pri la [[batalo de Little Bighorn]]. File:Indians DiscoveringLC.jpg|''La indianoj kuniĝas kun Lewis kaj Clark''. </Gallery> == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Adams, Ramon F. kaj Home E. Britzman, ''Charles M. Russell: The Cowboy Artist – A Biography'', Trail's End Publishing, Pasadena, California. 1948. * Gale, Robert L., [https://digital.boisestate.edu/digital/collection/western/id/30 "Charles Marion Russell"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200610103155/https://digital.boisestate.edu/digital/collection/western/id/30 |date=2020-06-10 }} Western Writers Series, [[Boise State University]]. Boise, Idaho. 1979. – disponebla en Western Writers Series Digital Editions * Hoeber, Arthur (julio 1911). [https://books.google.es/books?id=rHAAAAAAYAAJ&pg=PA14626&redir_esc=y «The Painter Of The West That Has Passed: The Work Of Charles M. Russell».] The World's Work: A History of Our Time XXII: 14625-14635. Konsultita la 10an de julio 2009. * Russell, Charles M. ''Good Medicine: Memories of the Real West'', Garden City Publishing Company, Garden City, NY, 1930. Enkonduko de Will Rogers kaj biografia noto kaj dediĉo de Nancy C. Russell. * Stauffer, Joan, ''Behind Every Man: The Story of Nancy Cooper Russell'', University of Oklahoma Press, Norman, Oklahoma. 2008. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Russell, Charles Marion}} [[Kategorio:Sovaĝa okcidento]] [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] 0bkc0t3u9pitxbvo4vw1yx73shtz87m Guy Wilthew 0 694352 9400964 9325570 2026-06-13T09:02:49Z Sj1mor 12103 9400964 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Guy Wilthew''', realnome '''Gerard Herbert Guy Smith''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1876|1|31}} en Shortland Grove, [[Beckenham]], mortis en [[1920]] en [[Le Faouët (Morbihan)|Le Faouët]]) estis [[Anglio|angla]] pentristo. == Biografio == Guy Wilthew ekloĝis en Le Faouët, malgranda vilaĝo, kiu allogis al si multajn artistojn. Ĉi tie li edziĝis kun la filino de loka artisto Louis Le Leuxhe. Ŝia nomo estis Marguerite. Ili havis tri infanojn, Guy, Armelle kaj Marguerite kaj poste translokiĝis al [[Vannes]]. Wilthew estis la praavo de [[Louise Bourgoin]]. == Verkoj == * ''Le bénitier de la chapelle Saint-Fiacre'' Ĉi tiu studo pri du bretoninoj starantaj ĉe sanktakvujo estis pentrita en 1898. Ĝi estas posedata de la Muzeo de Faouët.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.bretagne-musees.fr/Les-musees/MORBIHAN/Le-Faouet/Musee-du-Faouet/Benitier-de-la-chapelle-Saint-Fiacre-Le-Faouet |titolo=Le bénitier de la chapelle Saint-Fiacre. Le Faouët |alirdato=9 januaro 2016 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140903145453/http://www.bretagne-musees.fr/Les-musees/MORBIHAN/Le-Faouet/Musee-du-Faouet/Benitier-de-la-chapelle-Saint-Fiacre-Le-Faouet |arkivdato=3 Septembro 2014}}</ref> == Bildgalerio == <gallery mode="packed" heights=300px> Guy Wilthew Le bénitier de la chapelle Saint-Fiacre.jpg|Guy Wilthew: ''Le bénitier de la chapelle Saint-Fiacre''. Pentrita ĉirkaŭ 1913, la pentraĵo estas en la Muzeo de Faouët 136 Guy Wilthew Portait de Victor Robic.JPG|Guy Wilthew: ''Portreto de Victor Robic''. Posedata de la Muzeo de Faouët </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.guywilthew.com/gerard-hubert-smith-gw Guy Wilthew] ({{en}}) * [https://www.museedufaouet.fr/pages/expo/expo_fiche.php 2020 - Une famille d'artistes au Faouët] ({{fr}}) == Tradukfonto == {{Trad|en|Guy Wilthew|934262624}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wilthew, Guy}} [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] 6bwxarejcqxjyiih97w1j214k70jo0e Viŝiŝtadvaita 0 698286 9400501 8565377 2026-06-12T18:39:50Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400501 wikitext text/x-wiki {{Hinda filozofio}} '''Viŝiŝtadvaita''' aŭ '''Vishishtadvaita''' ([[IAST]] Viśiṣṭādvaita; en [[Sanskrito]]: विशिष्टाद्वैत) estas unu el la plej popularaj skoloj de la [[Vedanta]] skolo de [[Hindua filozofio]]. Vedanta laŭvorte signifas "la finon de [[Vedoj]]". VishishtAdvaita (laŭvorte "Advaita kun unikeco; kvalifikoj") estas ne-duisma skolo de Vedanta filozofio. Ĝi estas ne-duisma de kvalifikita tuto, en kiu nur Brahmo ekzistas, sed ĝi estas karakterizita per multobleco. Ĝi povas esti priskribita kiel kvalifikita monismo aŭ kiel kvalifikita ne-duismo aŭ atributa [[monismo]]. Ĝi estas skolo de Vedanta filozofio kiu kredas en ĉiu diverseco submetita al subkuŝa unueco. [[Ramanuĝa]], filozofo de la 11a-12a jarcento kaj ĉefa proponanto de la Viŝiŝtadvaita filozofio konkurencas, ke Prasthanatrayi (nome "La tri vojoj"), nome la [[Upaniŝadoj]], la [[Bagavadgito]], kaj la Brahma Sutro estas interpretebla laŭ vojo kiu montras tiun unuecon en diverseco, dum aliaj vojoj povus rompi tiun konsistecon. Vedanta Desika difinas Viŝiŝtadvaita uzante aserton: "Asesha Chit-Achit Prakaaram Brahmaikameva Tatvam: Brahman", kiel kvalifikita per konsciaj kaj nekonsciaj manieroj (aŭ atributoj), estas la nura [[realo]]. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Hinduisma filozofio]] [[Kategorio:Viŝnuismo]] [[Kategorio:Movadoj en la antikva filozofio]] [[Kategorio:Hinduismaj branĉoj]] hwstbfhyzrv7rbei31rccza3l9cx63n WikiHow 0 699512 9400440 9038207 2026-06-12T17:33:44Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400440 wikitext text/x-wiki {{Informkesto retejo |nomo = WikiHow |emblemo = WikiHow logo 2014.svg |retadreso = https://www.wikihow.com |url = {{URL|https://www.wikihow.com/Main-Page}} |lingvoj = (17 lingvoj) angla, hispana, nederlanda, portugala, franca, germana, itala, norma ĉina, rusa, ĉeĥa, japana, indonezia, araba, taja, korea, vjetnama, hinda, turka, [[persa lingvo|persa]] |posedanto = WikiHow }} '''WikiHow''' estas retejo bazita sur [[vikio]] konsistanta el kolekto de artikoloj kiuj klarigas kiel fari tiun aŭ alian aferon. WikiHow havas jam milojn da artikolojn en preskaŭ 20 lingvoj. WikiHow helpis milionojn da homoj solvi problemojn kaj lerni novajn kapablojn. Comscore situas wikiHow inter la supraj 150 plej vizititaj retejoj en la mondo. En majo 2011, wikiHow havis 36 milionojn da unikaj legantoj<ref> [[wikihow:Main-Page|WikiHow]] , aprilo 2007 </ref>. WikiHow estas publikigita sub la [[Permesiloj de Krea Komunaĵo|permesilo de Krea Komunaĵo]] Atribuite-Nekomerce-Samkondiĉe 3.0 (BY-NC-SA 3.0), kio signifas, ke enhavo povas esti modifata kaj reuzata por nekomercaj celoj, kondiĉe ke la originalaj aŭtoroj estu agnoskataj kaj la permesilo ne multe ŝanĝiĝis. Aŭtoroj konservas plenan kopirajton pri la enhavo kaj povas publikigi ĝin aliloke sub diversaj permesiloj. Ili provizas al WikiHow nerevokeblan permesilon uzi la materialon por iu ajn celo. == Historio == En januaro 2005, Jack Herrick kaj Josh Hannah komencis la projekton wikiHow. La 28-an de aprilo [[2006]], wikiHow estis lanĉita sur ties propra domajno www.wikihow.com <ref> [[wikihow:wikiHow:History-of-wikiHow|Historio de Wikihow]], septembro 2006</ref>. == Temoj == Estas multegaj temoj kaj kategorioj. Multege da temoj rilatas al tre praktikaj aferoj. Por doni iun ideon rilate al la temo 'Lingvoj' troveblas ekzemple jenaj demandoj (en la angla versio almenaŭ): - "Kiel lerni lingvojn pere de Memrise?", - "Kiel lerni iun ajn lingvon?", - "Kiel krei lingvon?", - "Kiel venki lingvan baron?", -"Kiel ŝanĝi lingvon en Vikipedio?", sed ankaŭ ekzemple - "Kiel esti ĝentila al homoj tutmonde?" === Kategorio Esperanto === En la kategorio Esperanto troviĝas du kontribuoj: "Kiel lerni Esperanton?" kaj "Lerni kiel diri utilajn frazojn en Esperanto", sed mankas [[Esperanto]] en la kategorio "''World Languages''" (Mondaj lingvoj)... === Cenzuritaj temoj === La [[Cenzuro|cenzura]] politiko de wikiHow ''kutime'' ne permesas artikolojn pri aferoj kiuj:<ref>(en) ''[[wikihow:wikiHow:Deletion-Policy|Deletion Policy]]'' (foriga politiko), WikiHow</ref> * Malobservas [[Aŭtorrajto kaj kopirajtaj monopoloj|kopirajton]] * Estas "[[Seksoĝenado|seksemaj]]" * Estas eraraj * Enhavas [[fi]]-humuron * Estas ŝercaj paĝoj * Estas [[Spamo|spamaj]] paĝoj aŭ paĝoj varbantaj por produkto aŭ servo * Ne uzas gvidilon kiu montras paŝon post paŝo kiel fari * Estas [[Juro|kontraŭleĝaj]] * Enhavas informojn pri kontraŭleĝaj [[drogoj]] * Estas potenciale detruaj aŭ danĝeraj. === Kritiko === Kelkaj homoj plendas ke tio ĉi ne subtenas la ideon malantaŭ [[Eduko|eduka]] rimedo. == Vidu ankaŭ == [[Scio Sen Bariloj]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} Ekzistas jenaj lingvoversioj (en 2020) # WikiHow ''[https://es.wikihow.com/Portada Español]'', en la [[Hispana lingvo|hispana]] # WikiHow ''[https://pt.wikihow.com/P%C3%A1gina-principal Português]'', en la [[Portugala lingvo|portugala]] # WikiHow ''[https://www.wikihow.it/Pagina-principale Italiano]'', en la [[Itala lingvo|itala]] # WikiHow ''[https://fr.wikihow.com/Accueil Français]'', en la [[Franca lingvo|franca]] # WikiHow ''[https://ru.wikihow.com/%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 русский язык]'', en la [[Rusa lingvo|rusa]] # WikiHow ''[https://de.wikihow.com/Hauptseite Deutsch]'', en la [[Germana lingvo|germana]] # WikiHow ''[https://zh.wikihow.com/%E9%A6%96%E9%A1%B5 简体中文]'', en [[Simpligita ĉina skribo|simpligita ĉina]] # WikiHow ''[https://nl.wikihow.com/Hoofdpagina Nederlands]'', en la [[Nederlanda lingvo|nederlanda]] # WikiHow ''[https://www.wikihow.cz/Hlavn%C3%AD-strana Čeština]'', en la [[Ĉeĥa lingvo|ĉeĥa]] # WikiHow ''[https://id.wikihow.com/Halaman-Utama Bahasa Indonesia]'', en la [[Indonezia lingvo|indonezia]] # WikiHow ''[https://www.wikihow.jp/%E3%83%A1%E3%82%A4%E3%83%B3%E3%83%9A%E3%83%BC%E3%82%B8 日本語]'', en la [[Japana lingvo|japana]] # WikiHow ''[https://hi.wikihow.com/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 मुखपृष्ठ]'', en la [[Hindia lingvo|hindia]] # WikiHow [https://th.wikihow.com/%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%81 ''ภาษาไทย'',] en la [[Taja lingvo|taja]] # WikiHow ''[https://ar.wikihow.com/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3%D9%8A%D8%A9 العَرَبِيةُ]'', en la [[Araba lingvo|araba]] # WikiHow ''[http://www.wikihow.vn/Trang-Ch%C3%ADnh Tiếng Việt]'', en la [[Vjetnama lingvo|vjetnama]] # WikiHow ''[https://ko.wikihow.com/%EB%8C%80%EB%AC%B8 한국말]'', en la [[Korea lingvo|korea]] # WikiHow ''[https://www.wikihow.com.tr/Ana-Sayfa Türkçe]'', en la [[Turka lingvo|turka]] (eo) [https://hive.blog/esperanto/@salomono/ni-bezonas-www-wikihow-com-esperante Ni bezonas www.wikihow.com Esperante!] (en) ''[http://www.corante.com/many/archives/2005/07/04/wikihow_to_open_content.php WikiHow to Open Content] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080706201256/http://www.corante.com/many/archives/2005/07/04/wikihow_to_open_content.php |date=2008-07-06 }}'' (WikiHow al Malfermita Enhavo) (en) [[wikihow:Special:Sitemap|Temolisto sur la oficiala retejo de WikiHow]] (en) [[wikihow:Category:Esperanto|Kategorio Esperanto en WikiHow]] (eo) Permesilo de Krea Komunaĵo [[creativecommons:by-nc-sa/4.0/deed.eo|''Atribuite-Nekomerce-Samkondiĉe'' (CC BY-NC-SA)]] == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Projekto uzanta MediaWiki]] [[Kategorio:Esperanto]] [[Kategorio:Ĵurnalismo laŭ temoj]] 1tc76y7vhu0npzr7z6jakslg9uugvzz Urdaneta 0 708655 9400589 8636765 2026-06-12T20:10:59Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400589 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=PH}} '''Urdaneta,''' - {{lang-tl|Lungsod ng Urdaneta}} - estas kvinaklasa universitata [[urbego]] kaj [[diocezo]] en [[Filipinoj]], en [[insulo]] [[Luzono]], en [[regiono]] [[Iloko]], en [[provinco]] [[Pangasinano]]. Urdaneta havas 34 [[distrikto]]jn. [[Dosiero:FvfUrdanetaHall9082 37.JPG|eta|maldekstre|<center>Urbodomo de Urdaneta]] == Bazaj informoj == * [[loĝantaro]]: {{nombro|132940}} (2015) * [[horzono]]: [[UTC]]+8 (PST) * [[poŝtkodo]]j: 2428 * [[telefonkodo]]: +63 (0)75 * [[Supermara alteco]]: m * [[Areo]]: 100&nbsp;km² == Geografio == Urdaneta situas en nordokcidenta parto de [[insulo]] [[Luzono]] laŭ [[ebenaĵo]] [https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=15.97242817539088%2C120.5627632&z=10]. [[Dagupan]] troviĝas 26, provinca ĉefurbo [[Lingayen]] 36, [[Baguio]] 49, [[Cabanatuan]] 70, [[Kezonurbo]] 153, ĉefurbo [[Manilo]] 161, [[Puerto Princesa]] 721, [[Cebuurbo]] 727, [[Dabao]] 1133, [[General Santos]] 1206 [[kilometro]]jn (aere) [https://www.distancefromto.net/]. [[Dosiero:Ancestral House in Urdaneta Pangasinan.jpg|eta|<center>Malnova domo en Urdaneta]] == Historio == Urdaneta kiel [[vilaĝo]] estis fondita en [[1858]] dum la hispana erao. La religiaj zorgantoj estis [[dominikanoj]]. Estas necerteco, la loknomo pri kiu prenis la nomon, ĉar inter la famuloj ekzistas pluraj Urdaneta. Ekde 1901 [[Usono]] transprenis la dominadon, kiun interrompis la mallonga japana okupo (1942-1945). La municipo atingis la internacian klasifikadon [[grandurbo]] en la fruaj [[1990-aj jaroj]], fine en [[1998]] ĝi urbiĝis laŭ filipina klasifikado. == Ekonomio == Urdaneta havas viglan ekonomion, kiu konsistas ĉefe el agrikulturo ([[rizo]]j, [[legomo]]j) kaj bredado. Tie funkcias a plej granda brutmerkato en norda Luzono. La urbo havas multajn financajn kaj bankajn instituciojn kaj gravas la komerco. [[Dosiero:Immaculate Concepcion Cathedral (Urdaneta, Pangasinan)(2018-11-27).jpg|eta|maldekstre|<center>Katedralo en Urdaneta]] == Religio kaj eduko == La loĝantoj estas plejparte katolikoj, sed estas ekzemple baptistoj, metodistoj. En Urdaneta katolika [[katedralo]] funkcias, same [[universitato]]j kaj aliaj altlernejoj. == Trafiko == Urdaneta estas atingebla laŭ la norda-suda ĉefvojo ambaŭflanke, krome kuras ĉefvojo Dagupan, flankovojoj kuras ĉiudirekte. Enurbe [[triciklo]]j, [[aŭtobuso]]j kaj busetoj trafikas. == Klimato == Urdaneta situas en la [[ekvatora klimato]] kun efiko de [[musono]]. Jare pluvas po 2183&nbsp;mm. En ĉiuj monatoj pluvas almenaŭ plu, ol 1 decimetro. La averaĝa jara [[temperaturo]] varias inter 23-{{GdC|31}}. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj. [[Dosiero:FvfUrdanetaPangainan9042 03.JPG|eta|<center>Statuo en Urdaneta]] == Vidindaĵoj == * katedralo kaj diversaj [[preĝejo]]j * [[monumento]], [[statuo]] * [[muzeo]] * [[festivalo]] == Fontoj == * WikiTrans * [https://www.philatlas.com/luzon/r01/pangasinan/urdaneta.html datenoj] * [https://web.archive.org/web/20170702093230/http://www.competitive.org.ph/cmcindex/pages/profile/?lgu=Urdaneta] * [https://psa.gov.ph/classification/psgc/?q=psgc/barangays/015546000&regcode=01&provcode=55 distriktoj kun mapo] <gallery mode="packed"> Dosiero:8504Barangays of Urdaneta, Pangasinan 02.jpg|Universitato Dosiero:1942San Vicente, Urdaneta, Pangasinan 01.jpg|Kampuso Dosiero:7599Nancayasan, Urdaneta, Pangasinan 02.jpg|Vendejego Dosiero:6847Cabaruan, Urdaneta, Pangasinan 08.jpg|Katolika preĝejo Dosiero:7552Poblacion, Urdaneta, Pangasinan 33.jpg|Metodista preĝejo Dosiero:899Barangays of Pangasinan Highways Buildings 25.jpg|Baptista preĝejo </gallery> {{Filipinaj urboj}} [[Kategorio:Urboj de la Filipinoj]] buf65nlue98sxqxbaoxgnl0vwn4u1o1 Tanay (Filipinoj) 0 717456 9400867 8968071 2026-06-13T08:35:17Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400867 wikitext text/x-wiki {{Granda dosiero|Tanay,Rizaljf6220 02.JPG|1200ra|<center>Larĝa panoramo en Tanay}} {{Informkesto urbo | regiono-ISO =PH }} '''Tanay''' - {{lang-tl|Bayan ng Tanay}} - estas kvinaklasa [[urbego]] ([[municipo]]), ankaŭ [[universitata urbo]] en [[Filipinoj]], en [[insulo]] [[Luzono]], en [[provinco]] [[Rizalo]], en la [[regiono]] [[CALABARZON]]. Tanay konsistas el 20 [[distrikto]]j (po 10 urbaj kaj kamparaj). [[Dosiero:Tanayjf6407 01.JPG|eta|maldekstre|{{center|Vojo en Tanay}}]] == Geografio == Tanay kuŝas laŭ [[lago]] [[Laguna de Bay]] [https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=14.577872722491001%2C121.35663264999997&z=10]. [[Binangonan]] troviĝas 11, provinca ĉefurbo [[Antipolo]] 19, [[Kezonurbo]] 31, ĉefurbo [[Manilo]] 35, regiona sidejo [[Calambo]] 36, [[Baguio]] 226, [[Cebuurbo]] 546, [[Puerto Princesa]] 597, [[Cagayan de Oro]] 765, [[Dabao]] 952, [[General Santos]] 1025 [[kilometro]]jn (aere) [https://www.distancefromto.net/]. [[Dosiero:8838Barangays of Tanay Rizal 28.jpg|eta|{{center|Merkato de Tanay}}]] == Historio == Tanay estis fondita fare de fruaj aŭstral-indoneziaj homoj. Depost la hispana konkero de Manilo franciskanaj misiistoj alvenis por kristanigi la loĝantojn (1570-1574). Hispana fondo de Tanay okazis en [[1583]] kun la najbara komunumo. Tanay estis fondita kiel aparta [[vilaĝo]] en [[1606]] sub la nomo "Monte de Tan-ay". En 1638 la vilaĝo estis bruligita dum ribelo de [[ĉinoj]] loĝantaj en la areo, la rekonstruo okazis en 1640 en la nuna loko. Tanay iĝis municipo en [[1894]]. Dum la filipina revolucio la loĝantoj estis partoprenantoj. Ekde [[1900]] [[Usono]] dominis, inter 1942-1945 la [[japanoj]]. En [[1959]] oni establis someran feriejon. En [[2009]] [[tifono]] faris grandajn detruojn, la lago leviĝis kaj inundo okazis. Tanay en la fruaj [[2010-aj jaroj]] atingis la internacian klasifikadon urbego (pli granda, ol cent mil). == Ekonomio == Ekonomia de Tanay konsistas ĉefe el fiŝkaptado, agrikulturo kaj komercado. == Religio kaj eduko == 58% de la loĝantaro estas romkatolikoj en Tanay, kie ankaŭ [[universitato]]j funkcias. [[Dosiero:228Angono Rizal Town Proper 07.jpg|eta|maldekstra|{{center|Kampuso en Tanay}}]] == Klimato == La klimato de Tanay estas klasifikita kiel tropika musona klimato. Jare pluvas 2932 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter majo-decembro pli ofte. La averaĝa [[temperaturo]] estas 23 °C kaj varias inter 20-26 °C. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj. == Trafiko == Tanay estas alirebla laŭ traira ĉefvojo, krome estas ankoraŭ flankovojo. En la urbego [[aŭtobuso]]j, busetoj kaj [[triciklo]]j liveras la [[pasaĝero]]jn. [[Dosiero:Tanay Church facade.jpg|eta|{{center|Kirko en Tanay}}]] == Vidindaĵoj == * pluraj [[kirko]]j * [[festivalo]]j * [[monumento]]j == Fontoj == * WikiTrans {{Filipinaj urboj}} [[Kategorio:Urboj de la Filipinoj]] <gallery mode="packed"> Dosiero:6285Simeon R. Bendaña, Sr. Memorial Elementary School 07.jpg|Monumento Dosiero:6517Barangays of Tanay, Rizal 14.jpg|Monumento Dosiero:BarasChurchjf6179 12.JPG|Urbodomo </gallery> 2i43bli9nuwr0l2pqxtazb213e90xcn Ugrasrava Sauti 0 725713 9400562 8070545 2026-06-12T19:54:42Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400562 wikitext text/x-wiki {{Informkesto rolulo}}'''Ugrasrava Sauti''' aŭ ''Ugrashravas Sauti'' (en [[Sanskrito]]: उग्रश्रवस् सौती, ankaŭ ''Ugraśravas'', ''Sauti'', ''Sūta'', ''Śri Sūta'', ''Suta Goswami'') estis la rakontanto de kelkaj [[Puranoj]], kiel [[Mahabarato]],<ref name="Winterlitz">{{cite book|last=Winternitz|first=Moriz|author2=V. Srinivasa Sarma |title=A History of Indian Literature, Volume 1|publisher=Motilal Banarsidass|date=1996|pages=303|isbn=978-81-208-0264-3|url=https://books.google.com/books?id=FYPOVdzZ2UIC&pg=RA1-PA303}}</ref> [[Bagavata Purano]],<ref>{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=CMvUBees4vMC&pg=PA282|titolo=Rethinking the Mahābhārata: a reader's guide to the education of the dharma king|familia nomo=Hiltebeitel|persona nomo=Alf|dato=2001|eldoninto=University of Chicago Press|ISBN=978-0-226-34054-8|paĝo=282}}</ref><ref name="Hudson">{{cite book|last=Hudson|first=D. Dennis|author2=Margaret H. Case |title=The body of God: an emperor's palace for Krishna in eighth-century Kanchipuram|publisher=Oxford University Press|date=2008|pages=609|isbn=978-0-19-536922-9|url=https://books.google.com/books?id=IMCxbOezDi4C&pg=PA609}}</ref> [[Harivamsa]],<ref name="Matchett">{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=1oqTYiPeAxMC&lpg=PP1&pg=PA36|titolo=Krishna, Lord or Avatara?: the relationship between Krishna and Vishnu|familia nomo=Matchett|persona nomo=Freda|dato=2001|eldoninto=Routledge|ISBN=978-0-7007-1281-6|paĝo=36}}</ref> [[Brahmavaivarta Purana]], kaj [[Padma Purana]],<ref>[https://books.google.com/books?id=JRfuJFRV_O8C&pg=PA513 Winterlitz, p. 513].</ref> kun la rakontoj tipe okazantaj antaŭ la saĝuloj arigitaj en la [[Arbaro Najmiŝo]]. Li estis la filo de Lomaharŝana (aŭ Romaharŝana),<ref name="Matchett" /> kaj disĉiplo de [[Vjaso]], nome aŭtoro de Mahabarato. Ugrasrava estis Sutā laŭ kasto, ĉar li naskiĝis el Brahmana patro kaj Kshatrija patrino.<ref>Bhagavata Purana Skandha X Ĉapitro 79a, Verso 24a</ref> Ugrasrava estis bardo de Purana literaturo.<ref name="Jarow">{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=8URUz0jhH3gC&pg=PA154|titolo=Tales for the dying: the death narrative of the Bhāgavata-Purāṇa|familia nomo=Jarow|persona nomo=Rick|dato=2003|eldoninto=SUNY Press|ISBN=978-0-7914-5609-5|paĝoj=154}}</ref> La tuta eposo Mahabarato estis strukturita kiel dialogo inter Ugrasrava Sauti (la rakontisto) kaj saĝulo [[Saunaka]] (la rakontito). La rakonto (''Bharata'') de historio de Barataj reĝoj fare de saĝulo [[Vajŝampajano]] al [[Kuruo (regno)|Kurua]] reĝo [[Ĝanameĝaja]] estis trempita ene de tiu rakonto de Ugrasrava Sauti. La rakonto de Vajŝampajano (''Jaya'') siavice enhavas la rakonton de la [[Milito de Kurukŝetro]] fare de [[Sanjaĝo]] al la [[Kuruo (regno)|Kurua]] reĝo [[Dritaraŝtro]]. Tiel [[Mahabarato]] havas historion ene de historion kiel strukturo. [[Dosiero:Sauti recites the slokas of the Mahabharata.jpg |eta|Sauti deklamas la [[ŝloko]]jn de Mahabarato.]] ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Mahabarato]] [[Kategorio:Roluloj de la eposa literaturo]] [[Kategorio:Hindua mitologio]] dum2bp5qs99ohvdn9jhqgr3an2wfyrs Konservativa lestadianismo 0 729866 9400617 9391701 2026-06-12T21:10:29Z Näin on näreet 255377 /* Ŝlosiloj de la regno de la ĉielo */ 9400617 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | bildo = François-Auguste Biard - Le Pasteur Læstadius instruisant les Lapons.jpg | bildo_priskribo = Laestadius predikas al [[sameoj]] | TTT-ejo = [https://www.suviseurat.fi/fr retejo pri la someraj kunvenoj de la] movado (jen [[france]], ankaŭ havebla [[angle]], [[estone]], [[finne]], [[germane]], [[hispane]], [[hungare]], [[ruse]] kaj [[svede]]) }} '''Konservativa lestadianismo''' ({{lang-sv|gammallæstadianism}}, {{lang-fi|vanhoillislestadiolaisuus}}) estas religia movado ene de la [[luterana eklezio]] precipe en [[Finnlando]], la plej granda branĉo de [[lestadianismo]], movado de [[kristana reviviĝo]] nomata laŭ svedsamea pastro kaj [[botanikisto]] [[Lars Levi Læstadius]] (1800–1861). Tamen, la konservativa lestadiana teologio baziĝas pli sur la vidpunktoj de la predikisto [[Johan Raattamaa]]. Ĝi havas ekskluzivan ekleziopenson. Laŭ ĝi la regno de Dio estas sama ol ĝi. Konservativa lestadianismo instruas pri ekzemple bapto, eŭkaristio kaj paroko tiel neluterane, ke oni taksas, ke ĝi ne estas luterana grupo. En Finnlando konservativa lestadianismo estas parto de normala luterana eklezio kaj do ne havas proprajn eklezion kaj paroĥojn. Tamen multaj iliaj instruoj estas diversaj ol en normala luteranismo. Ekzemple ĝiaj instruoj pri la bapto kaj la eŭkaristio malsimilas forte el la normala luteranismo. En Finnlando ili havas kunigojn ''rauhanyhdistys'' ("pac-asocioj"), kiuj estas praktike konservativaj lestadianismaj paroĥojn. Ĝia centrala loko estas [[Oulu]]. La tri plej grandaj pac-asocioj estas en [[Oulu]], [[Helsinki]] kaj [[Jyväskylä]]. Ĝi havas ĉ. 100 000 anojn, precipe en [[Finnlando]], [[Usono]] kaj [[Svedio]].<ref name="Talonen 2001. s. 25">{{Citaĵo el libro|url=http://www.sti.fi/images/julkaisut/iustitia14/Jouko%20Talonen.pdf|titolo=Iustitia 14, STI-aikakauskirja, Lestadiolaisuuden monet kasvot. Lestadiolaisuuden hajaannukset (pdf)|familia nomo=Talonen|persona nomo=Jouko|jaro=2001|eldoninto=Suomen teologinen instituutti (STI)|ISBN=952-9857-11-X|referenco=Talonen 2001}} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.sti.fi/images/julkaisut/iustitia14/Jouko%20Talonen.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2022-11-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210728115432/https://www.sti.fi/images/julkaisut/iustitia14/Jouko%20Talonen.pdf |arkivdato=2021-07-28 }}</ref><ref>Helsingin sanomien Kuukausiliite Elokuu 2006, Article; Ja täyttäkää maa, Page 52</ref> Konservativa lestadianismo malakceptas [[pastreco de virinoj|virinajn pastrojn]] (konservativa lestadiana virino [[Mari Leppänen]] estis apartigita el la ligo, ĉar ŝi iĝis pastro), [[kontraŭkoncipilo]]jn, [[televido]]n, [[filmo]]jn, [[konkurso|konkursa]]n sporton alie ol en siaj propraj grupoj, [[kosmetiko]]n, [[danco]]n, [[koncerto]]jn, [[teatro]]n, kartajn ludojn, barbon, seksajn rilatojn antaŭ geedzeco, [[alkoholo]]n, en Finnlando aliajn partiojn ol [[Finnlanda Centro]] kaj [[Nacia Koalicio (Finnlando)|Nacia Koalicio]] kaj alian muzikon ol siaj propraj himnoj, iuj aliaj himnoj kaj parto de klazika muziko sed akceptas tabakon. En Finnlando kaj Svedio konservativaj lestadianoj estas konataj ankaŭ pri grandaj familioj. Oni antaŭe en konservativa lestadianismo instruis, ke virinoj, kiuj ricevis pli malmulte infanojn, ĉar uzas kontraŭkoncipon, devas naski en helveto la infanojn, kiuj ne naskiĝis, ĉar estis uzata kontraŭkoncipon. Normale konservativa lestadianisma virino naskas proksimume 10–15 infanojn, ekzemple edzino de [[Kyösti Karjula]] 13 knabojn kaj 5 knabinojn. Ili estas konataj ofte pri bonaj fortaj, honestaj laborviroj. Multaj finnaj politikistoj (ekzemple [[Urho Kekkonen]] kaj [[Keijo Korhonen]]) apogis konservativajn lestadianojn pro la nasko de multaj novaj civitanoj por Finnlando, kvankam ili mem ne estas membroj de la grupo. Konservativaj lestadianoj de Finnlando salutas unu la alian ''Jumalan terve'' ("saluton de Dio"). Estas malpermesite diri tion al iu alia ol al alia konservativa lestadiano. Pri aferoj ekster la movado ili diras ''maailmassa'' (en la mondo). En preskaŭ ĉiu jaro konservativa lestadianismo en Finnlando aranĝas tre grandan kristanan renkontiĝon ''[[Suviseurat]]'' ("somera renkontiĝo"). ''Suviseurat'' estos aranĝita ĉie sur flughaveno – antaŭe ĝi estis aranĝita iuj jare sur kampo. Speciale en [[Norda Ostrobotnio]], [[Meza Ostrobotnio]] kaj en la suda parto de [[Finna Laponio]] konservativa lestadianismo estas forta. Ili estas konservativkristanaj areoj de Finnlando same ol iuj sudaj ŝtatoj estas konservativkristanaj areoj de Usono. El loĝantoj de eksa komunumo [[Oulunsalo]] estas pli ol 4/5 konservativaj lestadianoj kaj iliaj infanoj. En pli suda Finnlando ĝi estas forta principe en [[Laga areo de Suda Ostrobotnio]] kaj en ĉirkaŭo de [[Jyväskylä]], sed nun ĝi havas iom multajn membrojn ankaŭ en [[Helsinko]]. Multaj el kantoj, kiujn ili kantas, estas el la 18-a jarcento. El finnaj bibliaj tradukoj konservativa lestadianismo apogas plu tradukon el la jaro 1776, Biblia. Sed konservativa lestadianismo instruas ankaŭ, ke plejparto de la infanoj perdas sian kredon kaj homo, kiu perdis la kredon, povas ricevi ĝin reen nur, se iu konservativa lestadiano donas absolvon pri li. Konservatisma lestadianismo instruas, ke nur ilia kredo estas kristana grupo, nur iliaj anoj estas veraj kristanoj kaj estas savotaj – ĉiuj aliaj "kristanaj" grupoj estas [[herezo|herezulaj]], ankaŭ aliaj branĉoj de lestadianismo.<ref name="An Examination of the Pearl - by Edwin A. Suominen">{{cite web | url=http://examinationofthepearl.org/html/section-0006.html | title=''An Examination of the Pearl'' | page=84 et seq. | date=2012 | accessdate=November 22, 2014}}</ref> Konservativa lestadianismo instruas, ke "norda lando" en [[Zeĥarja (libro)|Zeĥarja]] 6:8 signifas [[Nordio]]n. Konservativa lestadianismo estas tre patriota grupo. Ekzemple kiam [[Juha Sipilä]] estis ĉefministro kaj oni diris, ke li estas lestadiano, oni komencis kredi, ke li malapogas la televidon, frekventas ''Suviseurat'' ktp., kaj oni devis klarigi, ke li ne estas konservativa lestadiano, ekzistat ankaŭ aliaj lestadianaj aroj. En finna parola lingvo ''lestadiolaisuus'' ofte signifas nur konservativan lestadianismon. == Ŝlosiloj de la regno de la ĉielo == La centra instruo de konservativa lestadianismo, kiel la movado entute, estas la deklaro de pardono de pekoj, per kiu membroj proklamas unu al la alia: "Vi povas kredi ĉiujn pekojn pardonitajn en la nomo de Jesuo", aŭ similajn vortojn. Ĉi tiu rito ankaŭ nomiĝas la povo de la "ŝlosiloj de la regno", kiujn Jesuo laŭ evangelioj donis al Petro . En la kredo de la komunumo la rito de tiuj tielonomataj "ŝlosiloj" estas tre esenca koncepto. Oni kredas (same kiel en katolikismo kaj alimaniere ol en tipa luteranismo), ke nur la uzo de la ŝlosiloj povas igi nekredantan homon kredi, sed male al ĉefa luteranismo kaj katolikismo, en la konservativa lestadianismo oni opinias, ke la ŝlosilojn povas uzi ankaŭ alia kredanto krom pastro. La forta emfazo de la potenco de la ŝlosiloj en la lestadianismo devenas de [[Juhani Raattamaa]]. Li rekomendis ilin ankaŭ al Laestadius, sed ĉi tiu uzis ilin multe malpli kaj ne adoptis tian konduton, ke ili estas nura ilo por ke ekkredo. Kontraŭ sia nomo konservativa lestadianismo baziĝas plejparte sur konceptoj de Juhani Raattamaa. Pri tio, ĉu Raattamaa apogis la eksklusivan parokopenson, oni disputis multe, sed tio estas klare, ke Laestadius ne havis tian koncepton. Ne estas klare, kiam en lestadianismo iĝis tia instruo, ke la rito de "ŝlosiloj de la ĉiela regno" estas ĉiam necesaj por saviĝi. La plej granda branĉo de la lestadianismo, la konservativa lestadianismo, ankoraŭ tre akcentas ĉi tiun vidpunkton: Konservativaj lestadianoj diras al aliaj kredanoj, ke tiuj "kredantoj" ne havas veran kredon kaj Dio ne savas homon rekte sed nur laŭ alia homo, vera kredanto, praktike konservativa lestadiano. En konservativa lestadianismo emfazas la ideon, laŭ kiu la venoj al kredo formas ĉenon per la pardono de pekoj ĝis Jesuo, kun la escepto, ke se en la mezo troviĝas iu, kiu konservis la kredon de infano kaj de kiu iu ricevis la pardonon de pekoj, la ĉeno rompiĝas ĉe tiu, kiu konservis la kredon de infano, ĉar li ne ricevis la kredon per la pardono de pekoj. Tiu ideo estas ĝenerale konsiderata en la teologio ekster la lestadianismo kiel netenebla. Laestadius kaj Raattamaa venis al kredo kaj estigis vekiĝojn jam antaŭ ol ili ricevis la pardonon de pekoj. Laŭ malnova rakonto, Laestadius supozeble ricevis la pardonon de pekoj de virino konata kiel Maria de Laponio, sed tiu rakonto estis montrita tiel decide falsa, ke parto de la konservativalestadianoj mem ĉesis kredi ĝin. Kelkaj el tiuj konservativalestadianoj klarigis la aferon tiel, ke la kredoj de Maria de Laponio kaj Laestadius apartenis al la sama ĉeno tiom, ke Laestadius ricevis kredon per la mediacio de Maria de Laponio, kvankam ne estis uzata tia formo de absolvo kiel en la nuna lestadianismo. Sed kritikistoj demandis, kial do hodiaŭ ne povus okazi, ke la kredo transiĝas de unu homo al alia sen laŭte proklamita pardono de pekoj. == Eklezia leĝo de Kristo == La konservativa lestadianismo vaste aplikas la eklezian leĝon de Kristo: la versojn 15–18 de la 18-a ĉapitro de la Evangelio laŭ Mateo. Surbaze de tiu instrukcio, la movado strebas certigi, ke membroj de la movado, kiuj kondutas kontraŭe al la normoj de la movado, aŭ ŝanĝu siajn kondutojn aŭ estu forigitaj el la movado. Antaŭe, kiam tiu teksto estis emfazata eĉ pli ol nun, tio kondukis al tiel nomataj "[[flega kunveno (lestadianismo)|flegaj kunvenoj]]". Se membro de la movado ricevis ordonon partopreni tian kunvenon, kondiĉo por resti membro estis partopreni la kunvenon kaj obei la ordonojn donitajn tie, ekzemple ŝanĝigi sian politikan partion, forigi televidilon el sia loĝejo, ĉesi frekventon en luterana kirko krom kiam tie estas konservativa pastro aŭ ĉesi uzi iujn varojn el butiko respektive legi iujn librojn, kiujn SRK (la tegmenta organizaĵo ''Suomen Rauhanyhdistysten Keskusyhdistys'', en traduko "Centra asocio de finnaj pacaj asocioj") ne akceptis. Se iu tiel estis forigita el la movado, la aliaj movadanoj ne rajtis resti liaj amikoj, saluti lin ktp. aŭ ankaŭ ili estis forigitaj. == Bapto == Konservativa lestadianismo uzas infanan [[bapto]]n sed ne instruas, ke bapto peras kredon por infano. La baptoinstruo estas pli proksimume la [[kalvinismo|kalvinisma]] aŭ [[metodismo|metodisma]] ol la tipa luterana instruo. Konservativa lestadianismo instruas, ke ĉiuj infanoj naskiĝas en kristana kredo sed aliflanke en prapeko, kiu en mortigas la kredon proksimume en la aĝo 6 - 8, se la infano ne kreskas en "flego" de la "regno de la Dio", kiu signifas konservativan lestadianismon. Laŭ tiu penso bapto ne peras kredon kaj argumento por ĝi; ke oni baptas infanojn, ne estas ke la infanoj ricevus la kredon sed ke infanoj jam havas kredon. Iuj membroj kredas tamen, ke la bapto fortigas la kredon. == Eŭĥaristio == Ankaŭ pri [[eŭĥaristio]] ([[komunio]]) konservativa lestaniana instruo malsimilas el tipa luterana instruo. En konservativa lestadionismo oni ne normale pensas, ke la eŭkaristio estas manĝaĵo kaj trinkaĵo de pardono kaj pentofero. Estas instruata, ke la eŭkaristio estas memoraĵa manĝaĵo kaj trinkaĵo, kiun Jesuo metis kaj difinis. Estas instruata, ke la eŭkaristio fortigas la kredon kaj en eŭkaristio devas manĝi kaj trinki homoj, kies pekoj estas certe jam pardonitaj. == Kritiko == En Finnlando oni multe kritikis ankaŭ konservativan Lestadianismon. Kelkaj teologoj kiel ekzemple Kari Kuula konsideras kritikinda ke ekzistas granda aktiva grupo ene de la Lutera Eklezio kiu instruas ke oni ne povas esti savita per fido laŭ la instruo de la Lutera Eklezio. Laŭ konservativa lestadianismo, predikisto, al kiu la konservativa lestadiano konfesas siajn pekojn, ne rajtas rakonti pri tiuj pekoj al iu ajn, kaj tio estas konsiderata kontraŭleĝe, ĉar ĝi peras, ke predikantoj, kiuj devus anonci pri al polico pri krimo, pri kiu ili eksciis, ne faras tion. Iuj kritikas la movadon pri tio, ke la virina pozicio en la grupo estas unuflanke patrineco. La malpermeso de la kontrauxkoncipo estas afero, kiu havas multe pli grandan efikon sur la vivon de virino ol sur tiun de viro. Tamen la cxiuj, kiuj dedidas pri la instruo pri la oficiala konservativa lestadiana opinio pri la afero, estas viroj. Virinoj ne rajtas esti pastroj aux predikistoj, kvankam en la origina lestadianismo en la 19-a jarcento en [[Svedio]] estis multaj predikantinoj. Laŭ la finnlanda Homaj Rajtoj-Asocio (''Uskontojen Uhrien Tuki''), konservativa lestadionismo malobservas homajn rajtojn ĉar ĝi malpermesas kontraŭkoncipadon. Laŭ la sama asocio konservativa lestadianismo estas en Finnlando plej multe da spiritan perforton faranta religia grupo kune kun [[Atestantoj de Jehovo]]. La grupo ankaŭ estis kritikita pro la fakto ke ĝiaj membroj studas la Biblion tiel malmulte. Laŭ iuj konservativkristanaj kritikantoj de la ligo la konservativa lestadiana kredo estas pli kredo al konservativa lestadiana instruo ol al Dio kaj Jesuo. Kristanaj kritikantoj de la movado asertas ekzemple pri tio, ke Jesuo donis la ŝlosilojn de regno de ĉielo nur al apostoloj, spiritaj gvidantoj, ne al la ĉiuj kristanoj kaj tial estas mallogika tia instruo, ke ilia uzo ne postulas pozicion kiel spirita aŭktoritato kiel pozicion de pastro aŭ predikisto. Iuj taksas, ke la movado uzas la eklezian leĝon de Kristo tro multe, ĉar kialaro por uzi ilin estas do vastaj kaj la Biblio ne apogas tutan tiun kialaron. Iuj kristanaj kritikantoj diras, ke ne estas laŭ la Biblio kialo supozi, ke nur ŝlosiloj de la regno de la ĉielo povas liberigi el la pekoj kaj krome estas probleme, ke konservativaj lestadianoj ripetadas la liberigeco el la pekoj (ŝlosiloj de la regno de la ĉielo normale nesciante, pri kiuj pekoj temas. [[Pentti Linkola]] ege malamis konservativan lestadianismon. Li skribis, ke religio ŝajnas plejparte perdis sian danĝerecon pro tio, ke ekzistas loĝantar-eksplodo krom se vi konsideras kelkajn internacie malgrandajn grupojn, kiel la malhelan homamason de niaj konservativaj lestadianoj, sed nia alia rimarkinda strikta religia lernejo, la Atestantoj de Jehovo, reprezentas. tre malsama opinio, ĝi dividas kontraŭkoncipajn informojn kaj la nombro da infanoj en la familioj de tiuj homoj estas escepte malgranda averaĝe. === Akuzo pri pedofilio === En [[2011]], finnlanda gazetaro raportis pri vasta aro de kazoj de [[pedofilio]] en konservativa lestadianismo okazintaj dum almenaŭ 30 jaroj, kiujn oni estis provinta sekretigi. Pluraj kazoj estis malkovritaj kaj sekvigis al longaj prizonaj punoj de pluraj akuzitoj, inkluzive plurajn ne-pastrajn predikantojn de konservativa lestadianismo.<ref>{{cite web|author1=Sampsa Saikkonen|author2=Paula Häkämies|title=Mapping Digital Media:Finland|url=http://www.opensocietyfoundations.org/sites/default/files/mapping-digital-media-finland-20140214.pdf|work=Open Society Foundations|accessdate=23-a de aprilo 2015|format=raporto|date=5-a de januaro 2014}}</ref><ref name="Helsingin Sanomat April 17, 2011">{{Citaĵo el gazeto|titolo=Shedding light on child abuse among the Laestadians|dato=2011-04-17}}</ref><ref name="Wordpress - April 13, 2011">{{Citaĵo el la reto|url=https://freepathways.wordpress.com/2011/04/13/child-abuse-srk/|titolo=''Conservative Laestadians admit serious mistakes in dealing with child abuse issue – trust is gone in SRK''|alirdato=2014-10-24|dato=2011-04-11}}</ref><ref name="The Guardian - April 7, 2011">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.theguardian.com/world/feedarticle/9585423|titolo=artikolo ''Finnish Christian sect reveals pedophilia cases'' en la brita gazeto ''[[The Guardian]]''|alirdato=2014-10-24|dato=2011-04-07}}</ref><ref name="Reuters - April 8, 2011">{{Citaĵo el la reto|url=http://in.reuters.com/article/idINIndia-56209320110408|titolo=artikolo ''Finnish church group reports child abuse over 30 yrs'' en la novaĵagentejo ''[[Reuters]]''|alirdato=2014-10-24|aŭtoro=Jussi Rosendahl|dato=2011-04-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160306172324/http://in.reuters.com/article/idINIndia-56209320110408|arkivdato=2016-03-06}}</ref><ref name="Times Live - April 7, 2011">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.timeslive.co.za/world/2011/04/07/finnish-church-admits-child-abuse-cases|titolo=artikolo ''Finnish church admits child abuse cases'' en sudafrika gazeto ''Times Live''|alirdato=2014-10-24|dato=2011-04-07}}</ref> La ligo ankaŭ perdis multajn membrojn, ĉar pro tiuj krimoj ili ne plu fidis la ligon. Kelkaj estis konfesintaj al la predikistoj de la movado, ke ili kulpiĝis je pedofilio. Tiuj predikistoj ne informis la policon, ĉar la movado opinias, ke ĉiuj ĝiaj predikistoj estas ligitaj de absoluta konfes-sekreta devo. Tio tamen estas en konflikto kun la leĝo de Finnlando, kiu preskribas absolutan konfes-sekreton nur por pastroj kaj lektoroj de la evangelia-luterana eklezio. == Konataj finnaj konservativaj lestadianoj == *[[Antti Hyry]], verkisto *[[Kyösti Karjula]], politikisto *[[Kaarlo Johannes Leinonen]], episkopo *[[Markus Lohi]], politikisto *[[Niilo Rauhala]], poeto == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Lestadianismo kaj kontraŭkoncipo]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.suviseurat.fi/fr retejo pri la someraj kunvenoj de la] konservativa lestadianismo (jen [[france]], ankaŭ havebla [[angle]], [[estone]], [[finne]], [[germane]], [[hispane]], [[hungare]], [[ruse]] kaj [[svede]]) <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Protestantismo en Finnlando]] [[Kategorio:Branĉoj de lestadianismo]] tbmznn8kavvgcuenv4q0l49ljrfybij Sam Francis 0 734790 9401076 9389028 2026-06-13T10:43:45Z Sj1mor 12103 9401076 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Samuel Lewis FRANCIS''' (25a de Junio, 1923 – 4a de Novembro, 1994) estis usona [[pentristo]] kaj [[presarto|presartisto]]. Francis militservis en la [[Usona Aerarmeo]] dum la [[Dua Mondmilito]] antaŭ esti vundita dum flugomanovroj.<ref>[https://samfrancisfoundation.org/page3/page17/page17.html Retejo de Samuel L. Francis Foundation] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090302173952/http://www.samfrancisfoundation.com/page3/page17/page17.html |date=2009-03-02 }} Pri la Artisto [https://web.archive.org/web/20090302173952/http://www.samfrancisfoundation.com/page3/page17/page17.html Arkivita la 2an de Marto, 2009,] en Wayback Machine. Samfrancisfoundation.com. Alirita la 5an de Aprilo, 2014.</ref> Li estis en hospitalo dum kelkaj jaroj, kaj tie estis vizitita de artisto David Park en 1945, post kio li ekpentris. Elhospitaligita, li revenis al Berkeley, kie li studis arton. Li ricevis tie gradigon (1949) kaj magistrigon (1950) el la [[Universitato de Kalifornio en Berkeley]], kie li studis botanikon, medicinon kaj psikologion. Francis estis dekomence influita de la verkaro de [[Abstrakta ekspresionismo|abstraktaj ekspresionistoj]] kiel [[Mark Rothko]], Arshile Gorky and [[Clyfford Still]] . Lia aparta stilo estis influita ĉefe de la verkaro de [[Jackson Pollock]]. Li finfine iĝis iel asocia kun dua generacio de abstraktaj ekspresionistoj, kiel Joan Mitchell kaj Helen Frankenthaler, kiuj estis pli kaj pli interesataj en la ekspresionisma uzado de [[koloro]]. == Literatura verko == * ''Aphorisms'', Lapis, Santa Monica 1984 ISBN 978-0-932499-02-8 == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.samfrancisfoundation.org/ Retejo de The Sam Francis Foundation] * [http://nga.gov.au/internationalprints/tyler/Default.cfm?MnuID=3&ArtistIRN=23295&List=True&CREIRN=23295&ORDER_SELECT=13&VIEW_SELECT=5&GrpNam=12&TNOTES=TRUE Sam Francis in the National Gallery of Australia's Kenneth Tyler Collection] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210808002229/https://nga.gov.au/internationalprints/tyler/Default.cfm?MnuID=3&ArtistIRN=23295&List=True&CREIRN=23295&ORDER_SELECT=13&VIEW_SELECT=5&GrpNam=12&TNOTES=TRUE |date=2021-08-08 }} * [http://www.delaive.com/ Gallery Delaive – Official representative of the Sam Francis estate for Europe] * [http://www.hollistaggart.com/artists/sam-francis Sam Francis Biography and Images: Hollis Taggart Galleries] * [http://www.arsny.com Artists Rights Society, U.S. Copyright Representatives for Sam Francis] * [[hdl:10020/cifa2004m8|Sam Francis papers, 1920–2000, bulk 1950–1994. Getty Research Institute. Los Angeles, California.]] * [https://www.heatherjames.com/exhibitions/sam-francis-from-dusk-to-dawn/ Sam Francis: From Dusk Until Dawn - Heather James Fine Art exhibition] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210808001737/https://www.heatherjames.com/exhibitions/sam-francis-from-dusk-to-dawn/ |date=2021-08-08 }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Francis, Sam}} [[Kategorio:Usonaj artistoj]] 5rnz70dd3gzhy0i0y6i0uht4ds4p3eg Akseli Gallen-Kallela 0 735156 9400891 9293143 2026-06-13T08:42:11Z Sj1mor 12103 9400891 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Akseli Gallen-Kallela''' ([[26-a de aprilo]] [[1865]] – [[7-a de marto]] [[1907]]) estis unu de plej konataj finnaj [[pentristo]]j. Li komencigis sian konatan karieron per realismaj pentraĵoj pri normala popolo kaj almenaŭ poste pentris pri romantikaj temoj pri [[Kalevala]] kaj [[Karelio]]. En [[1890-aj jaroj]] li faris kaj simbolismajn kaj realismajn verkojn. Liaj plej konataj pentraĵoj estas k.a. ''Sammon taonta'', ''Sammon puolustus'', ''Kullervon kirous'', ''Symposion'' kaj ''Lemminkäisen äiti''. Li faris cetere tabulajn freskojn, gravuradon kaj planojn por mebloj kaj tekstiloj. Li planis ankaŭ uniformojn de armeo de sendependa Finnlando. Li estis geedzece dufoje. En la ambaŭ geedzecoj naskiĝis unu infano. == Kelkaj verkoj == <gallery> Akseli Gallen-Kallela - Boy with a Crow - Google Art Project.jpg|Knabo kaj korvo. Akseli Gallen-Kallela - Old Woman and a Cat.jpg|Virino kaj kato. Akseli Gallen-Kallela - Boulevard in Paris.jpg|Pariza bulvardo. Gallen-Kallela Allmogelif.jpg|Rura vivo. Akseli Gallen-Kallela - Ensi opetus (1887-1889).jpg|Unua leciono (1887-1889). Akseli Gallen-Kallela - Démasquée (1888, Ateneum).jpg|''Démasquée''. Akseli Gallen-Kallela - In the Sauna.jpg|En saŭno. Akseli Gallen-Kallela - Haavakuume (1889).jpg|Vundofebro. Gallen Kallela The Aino Triptych.jpg|Mito de Aino, Triptiko, 1891. Paimeni.jpg|Paŝtisteto el Paanajärvi, 1892. Akseli Gallen-Kallela - Mäntykoski Waterfall (with frames).jpg|Akvofalo Mäntykoski, 1892–1894. Akseli Gallen-Kallela - Portrait of the Artist's Wife - A III 1853 - Finnish National Gallery.jpg|Portreto de la edzino de la artisto, 1893. Palokärki by Akseli Gallen-Kallela.jpg|Nigra pego. Akseli Gallen-Kallela - Conceptio Artis.jpg|''Conceptio Artis'', 1894. Akseli gallen-kallela, ad astra, 1894.jpg|''Ad Astra'', 1894. Akseli Gallen-Kallela - Portrait of Edvard Munch (1895).jpg|Portreto de [[Edvard Munch]], 1895. Akseli Gallen-Kallela - Kalela on a Winter Night.jpg|Kalela en vintra nokto, 1896. Sammon puolustus.jpg|La defendo de Sampo, 1896. Gallen Kallela Lemminkainens Mother.jpg|La patrino de [[Lemminkäinen]], 1897. Akseli Gallen-Kallela - Lake Keitele, 1905.JPG|Lago Keitele, 1905. Akseli Gallen-Kallela - Kikuyu Woman.jpg|[[Kikujoj|Kikujino]], 1909. </gallery> == Bibliografio == * Jackson, D.; Wageman, P., eld. (2006). Akseli Gallen-Kallela, De magie van Finland [Akseli Gallen-Kallela, La magio de Finnlando] (nederlande). Roterdamo: NAi Booksellers / Groninger Museum. ISBN 978-90-5662-523-8. * Martin, Timo; Pusa, Erja (1985). Akseli Gallen-Kallela, 1865-1931. Tradukita de John Derome. Tarvaspää: Gallen-Kallela Museum. OCLC 29071282. * Okkonen, Onni (1916). "Trip to Kuusamo". Akseli Gallen-Kallela, elämä ja taide [Akseli Gallen-Kallela, vivo kaj arto] (finne). Porvoo-Helsinki: Werner Söderström Osakeyhtiö (WSOY). * Pohjolainen, Raija (2016). Tyttö Keuruun vanhassa kirkossa [Junulino en la malnova preĝejo de Keuruu] (finne). Vantaa: Kellastupa. ISBN 978-95-2578-723-8. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Gallen-Kallela, Akseli}} [[Kategorio:Finnaj pentristoj]] 0wntz9qe7omwgncavtpj578vj53x83e Universitato de Innsbruck 0 736336 9400762 9345799 2026-06-13T05:25:38Z Crosstor 3176 /* Studintoj (elekto) */ 9400762 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = |urbo = |speco = |establita = |gvidanto = {{#invoke:Wikidata|claim|P1075|parameter=link}} <small>(stato: {{#invoke:Wikidata|claim|P1075|qualifier=P580}}) |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = AT |situo sur mapo= Centra Insbruko |situo sur mapo2= Insbruko |zomo = 14 |retejo = }} '''Universitato de Innsbruck''' (latine: ''Universitas Leopoldino-Franciscea Oenipontana'', germane: ''Leopold-Franzens-Universität Innsbruck'', mallongigo ''LFU'' aŭ ''LFUI'') estas la plej granda esplorada kaj edukada institucio en la okcidento de [[Aŭstrio]] situante en [[Innsbruck]]. Ĝi estas la landa universitato por [[Vorarlbergo]] kaj [[Tirolo (Aŭstrio)|Tirolo]] kaj historie ankaŭ por [[Sudtirolo]], la [[Provinco Trento]], [[Luksemburgio]] kaj [[Liĥtenŝtejno]] kio post propraj tieaj altlernejfondiĝoj estas malaktualiĝinta. En majo 2020 studentis 27.095 kaj science laboris 3.580 uloj. Ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P1075|qualifier=P580}}, universitata rektoro estas {{#invoke:Wikidata|claim|P1075|parameter=link}}. == Historio == La altlerneja antaŭhistorio postflareblas ĝis 1562 kiam starigitis en Insbruko [[jezuitoj|jezuita]] gimnazio. Imperiestro [[Leopoldo la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Leopoldo la 1-a]] fondis en la 15.10.1669 propran universitaton kun privilegio monrimedĉerpada el la impostaro por [[salo]] ekspluatita en [[Hall in Tirol|Hall]]. Oficiala dokumento stariga datumas de 1677 kun kvar fakultatoj. Post nuligo sekvis remalfermo en 1826 de la filozofia kaj jurisprudenca fakultatoj fare de imperiestro [[Francisko la 1-a (Aŭstrio)|Francisko la 1-a]]. En 1969 ekis instruado ĉe sekcio pri konstruinĝenierado kaj arĥitekturo kaj en 1976 emancipiĝis fakultato pri socialaj kaj ekonomiaj sciencoj el la sino de la juristoj/ŝtatscienculoj. En 2002 la akcepto de nova universitata leĝaro kondukis al strukturiĝo en 15 etajn fakultatojn. Samjare la fakultato pri medicino plialtrangigiĝis je propra universitato.<ref>La separiĝo kaŭzis ke en la klasika senco la insbruka universitato ne plu takseblas "kompleta altlernejo". La tuto fariĝis kontraŭ la volo de multaj, kp: [https://www.uibk.ac.at/ipoint/news/uni_und_gesellschaft/20020117.html iPoint: "Innsbrucker Mediziner wehren sich gegen Ausgliederung"] kaj pridiskutatas reintegrigo, kp: [https://diepresse.com/home/bildung/universitaet/696998/Toechterle-will-Fusion-von-Uni-und-MedUni-Innsbruck "Töchterle will Fusion von Uni und Med-Uni Innsbruck"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190410171445/https://diepresse.com/home/bildung/universitaet/696998/Toechterle-will-Fusion-von-Uni-und-MedUni-Innsbruck |date=2019-04-10 }}</ref> En 2012 ''School of Education'' iĝis la 16-a fakultato kun eblo de etendigo de konkreta pedagogia klerigo.<ref>https://www.uibk.ac.at/ipoint/news/2012/soe.html.de</ref> == Fakultatoj == {{div col|2}} * fakultato pri arkitekturo * f. pri biologio * f. pri edukadsciencoj * f. pri entreprenista ekonomiko * f. pri filologioj kaj kultursciencoj * f. pri filozofio kaj historio * f. pri geologiaj kaj atmosferaj sciencoj * f. pri ĥemio kaj farmaceŭtiko * f. pri instruista trejnado (ĝis februaro 2018 ''School of Education'')<ref>https://www.uibk.ac.at/zentraler-rechtsdienst/mitteilungsblatt-7.feb.2018.pdf</ref> * f. pri jursciencoj * f, pri katolika teologio * f. pri matematiko, informadiko kaj fiziko * f. pri politika ekonomio kaj statistiko * f. pri psikologio kaj sportsciencoj * f. pri socialaj kaj politikaj sciencoj * f. pri teknikaj sciencoj (malposte: konstruadinĝenieradiko) {{div col end}} == Instruistoj (elekto) == {{Div col|cols = 2}} * [[Albin Lesky]] * [[Alois Flir]] * [[Alois Walde]] * [[Alwin Kuhn]] * [[Anton Schwob]] * [[August Wilmanns]] * [[Bernhard Jülg]] * [[Erich Thummer]] * [[Ernst Kalinka]] * [[Eugen Böhm von Bawerk]] * [[Eugen Thurnher]] * [[Florian Schaffenrath]] * [[Franz Hampl]] * [[Friedrich Stolz]] * [[Glenn W. Most]] * [[Guntram A. Plangg]] * [[Hans Schmeja]] * [[Hermann Ammann]] * [[Hermann Ölberg]] * [[Hugo Rahner]] * [[Ignaz Vinzenz Zingerle]] * [[István Torjai Szabó]] * [[Johann Knobloch]] * [[Johannes Erben]] * [[Josef Brüch]] * [[Karl Jax]] * [[Karl Kurt Klein]] * [[Karl Schenkl]] * [[Karlheinz Töchterle]] * [[Leó Liebermann]] * [[Ludwig von Pastor]] * [[Manfred Kienpointner]] * [[Maria Iliescu]] * [[Martin Korenjak]] * [[Paul Händel]] * [[Peter Anreiter]] * [[Petrus Canisius]] * [[Robert Muth]] * [[Sebastian Posch]] * [[Victor Franz Hess]] * [[Wolf Steidle]] * [[Wolfgang Kofler]] * [[Wolfgang Meid]] * [[Gyula Morel]] * [[Wolfgang Waldstein]] {{Div col end}} == Studintoj (elekto) == * [[Antal Dávid]] (1913-1988), hungardevena verkisto kaj ĵurnalisto * [[Tibor Hanák]], hungara ĵurnalisto * [[Ludwig Steiner]] (1922-2015), politikisto * [[Josef Aschbacher]] (n. 1962), astronomo kaj meteologo, ekde 2021 direktoro de la [[Eŭropa Kosma Agentejo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://de.wikisource.org/wiki/Universitätsgeschichte#Innsbruck Tekstoj pri la altlernejhistorio ĉe Vikifontaro] * [https://www.uibk.ac.at/index.html.en Hejmpaĝo] == Notoj == {{Referencoj}} {{Ĝermo|Tirolo|universitato}} [[Kategorio:Universitato de Innsbruck| ]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Innsbruck]] [[Kategorio:Universitatoj en Aŭstrio|Innsbruck]] 9eyicwk2aegj4y0gz655kzuqg2v623m Duccio 0 737483 9400874 8837391 2026-06-13T08:36:58Z Sj1mor 12103 9400874 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Duccio di Buoninsegna''' ({{ĉirkaŭ|1255|1260}} – {{ĉirkaŭ|1318|1319}}) estis [[Italoj|itala]] [[pentristo]] aktiva en [[Siena]], [[Toskanio]], en la fino de la 13-a kaj komenco de la 14-a jarcento. Li estis dungita laŭlonge de sia vivo por kompletigi multajn gravajn verkojn en registaraj kaj religiaj konstruaĵoj tra tuta Italio. Duccio estas konsiderata unu el la plej grandaj italaj pentristoj de la [[Mezepoko]],<ref>[[Encyclopedia Britannica]]: [https://www.britannica.com/biography/Duccio Duccio]</ref> kaj kreanto de la pentrartaj stiloj kaj de la ''[[Trecento]]'' kaj de la Siena skolo. Li ege kontribuis ankaŭ al la siena [[Gotika stilo]]. == Arta kariero == [[Dosiero:Duccio di Buoninsegna 036.jpg|eta|240px|maldekstre|''La alvoko de la Apostoloj Petro kaj Andreo'' (el la ''Maestà'') ĉ. 1308–1311.]] Kie Duccio studis, kaj kun kiu, estas ankoraŭ celo de tre granda debato, sed analizante lian stilon kaj teknikon arthistoriistoj kapablis limigi la kampon.{{sfn|Smart|1978|page=39}} Multaj kredas, ke li studis kun [[Cimabue]], dum aliaj pensas, ke eble li mem fakte veturis al [[Konstantinopolo]] kaj lernis rekte el bizanca mjastro. Oni konas malmulte pri lia pentrokariero antaŭ 1278, kiam estante 23-jaraĝa li estis registrita kiel pentrinta dek du rakontolibrojn.<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=LdeIF0rQFDUC&q=duccio%20twelve%20panels%20the%20nine&pg=PA289 | title=Art and Architecture in Italy 1250–1400| isbn=0300055854| last1=White| first1=John| year=1993}}</ref> Kvankam Duccio estis aktiva el 1268 ĝis ĉirkaŭ 1311, nur proksimume 13 el liaj verkoj survivas nuntempe.<ref>smarthistory.khanacademy.org/duccio-madonna.html</ref> El la survivantaj verkoj de Duccio, nur du estis definitive datitaj. Ambaŭ estis gravaj publikaj komisioj:<ref name=meta>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/110003462|titolo=Madonna and Child Duccio di Buoninsegna (Italian, active by 1278–died 1318 Siena)|alirdato=10a de Decembro 2012|eldoninto=Metropolitan Museum of Art}}</ref> la "Rucellai Madonna" ([[Galleria degli Uffizi]]), komisiita en Aprilo 1285 de la ''Compagnia del Laudesi di Maria Vergine'' por kapelo en [[Baziliko Santa Maria Novella|Santa Maria Novella]] en [[Florenco]]; kaj la ''Maestà'' komisiita por la ĉefaltaro de la [[Katedralo de Sieno]] en 1308, kiun Duccio finkompletigis ĉirkaŭ Junio 1311.{{sfn|Smart|1978|p=40}} == Galerio == <gallery widths="170" heights="170" perrow="5"> File:Duccio di Buoninsegna - Annunciation - WGA06752.jpg|Anunciacio File:Duccio di Buoninsegna - Transfiguration - WGA06780.jpg|Transfigurado File:Duccio - Triptych- Crucifixion and other Scenes - Google Art Project.jpg|Krucifiksa Triptiko File:Duccio di Buoninsegna - Flight into Egypt - WGA06766.jpg|Fuĝo al Egipto File:Duccio di Buoninsegna - Disputation with the Doctors - WGA06768.jpg|Disputado kun la doktoroj File:Duccio di Buoninsegna - The Raising of Lazarus - Google Art Project.jpg|La starigo de Lazaro File:Duccio di Buoninsegna - Christ and the Samaritan Woman - Google Art Project.jpg|Kristo kaj la Samaritanino File:MadonnaInTrono41.jpg|''Maestà'', detalo File:Madonna em Majestade dita Rucellai - Duccio.jpg|''Rucellai Madonna'' File:Duccio di Buoninsegna - Christ Before Caiaphas - WGA06797.jpg|Kristo antaŭ [[Kajafas]] </gallery> == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Beck, James (2006). Duccio to Raphael. European Press Academic Publishing. ISBN 8883980433. * Bellosi, Luciano (1999). Duccio: The Maestà. New York: Thames and Hudson. ISBN 978-0500237717. * Bellosi, Luciano; Ragionieri, Giovanna (2003). Duccio di Buoninsegna. Giunti Editore. ISBN 978-8809032088. * Deuchler, Florens (1984). Duccio. Milan: Electa. ISBN 8843509721. * Jannella, Cecilia (1991). Duccio di Buoninsegna. Scala/Riverside. ISBN 978-1878351180. * Smart, Alastair (1978). The Dawn of Italian Painting 1250–1400. Oxford: Phaidon. ISBN 0714817694. == Eksteraj ligiloj == {{Commons-inline|Paintings by Duccio di Buoninsegna}}<!--LEAVE THIS HERE TO AVOID BLANKS--> * [http://www.ducciodibuoninsegna.org www.DuccioDiBuoninsegna.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110912042141/http://www.ducciodibuoninsegna.org/ |date=2011-09-12 }} 130 verkoj de Duccio * [http://www.newyorker.com/fact/content/articles/050711fa_fact "The Missing Madonna: The story behind the Met's most expensive acquisition" ] ''The New Yorker Magazine'', 11a & 18a de Julio, 2005, de Calvin Tomkins * [https://web.archive.org/web/20070927191241/http://www.aiwaz.net/gallery/duccio-di-buoninsegna/gc16 Duccio en ''Panopticon Virtual Art Gallery''.] * [https://www.nga.gov/collection/artist-info.1249.html Duccio di Buoninsegna at the National Gallery of Art], Washington DC * Carl Brandon Strehlke, ''[https://publications.philamuseum.org/entries/102710# "Archangel by the Workshop of Duccio di Buoninsegna (cat. 88)"]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' en ''[https://publications.philamuseum.org/jgj/vol1 The John G. Johnson Collection: A History and Selected Works]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', cifereca publikaĵo de ''Philadelphia Museum of Art''. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] 0gmisf172fcso8p5j2l3jidw0yhs2g0 9400999 9400874 2026-06-13T09:20:14Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9400999 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Duccio di Buoninsegna''' ({{ĉirkaŭ|1255|1260}} – {{ĉirkaŭ|1318|1319}}) estis [[Italoj|itala]] [[pentristo]] aktiva en [[Siena]], [[Toskanio]], en la fino de la 13-a kaj komenco de la 14-a jarcento. Li estis dungita laŭlonge de sia vivo por kompletigi multajn gravajn verkojn en registaraj kaj religiaj konstruaĵoj tra tuta Italio. Duccio estas konsiderata unu el la plej grandaj italaj pentristoj de la [[Mezepoko]],<ref>[[Encyclopedia Britannica]]: [https://www.britannica.com/biography/Duccio Duccio]</ref> kaj kreanto de la pentrartaj stiloj kaj de la ''[[Trecento]]'' kaj de la Siena skolo. Li ege kontribuis ankaŭ al la siena [[Gotika stilo]]. == Arta kariero == [[Dosiero:Duccio di Buoninsegna 036.jpg|eta|240px|maldekstre|''La alvoko de la Apostoloj Petro kaj Andreo'' (el la ''Maestà'') ĉ. 1308–1311.]] Kie Duccio studis, kaj kun kiu, estas ankoraŭ celo de tre granda debato, sed analizante lian stilon kaj teknikon arthistoriistoj kapablis limigi la kampon.{{sfn|Smart|1978|page=39}} Multaj kredas, ke li studis kun [[Cimabue]], dum aliaj pensas, ke eble li mem fakte veturis al [[Konstantinopolo]] kaj lernis rekte el bizanca mjastro. Oni konas malmulte pri lia pentrokariero antaŭ 1278, kiam estante 23-jaraĝa li estis registrita kiel pentrinta dek du rakontolibrojn.<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=LdeIF0rQFDUC&q=duccio%20twelve%20panels%20the%20nine&pg=PA289 | title=Art and Architecture in Italy 1250–1400| isbn=0300055854| last1=White| first1=John| year=1993}}</ref> Kvankam Duccio estis aktiva el 1268 ĝis ĉirkaŭ 1311, nur proksimume 13 el liaj verkoj survivas nuntempe.<ref>smarthistory.khanacademy.org/duccio-madonna.html</ref> El la survivantaj verkoj de Duccio, nur du estis definitive datitaj. Ambaŭ estis gravaj publikaj komisioj:<ref name=meta>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/110003462|titolo=Madonna and Child Duccio di Buoninsegna (Italian, active by 1278–died 1318 Siena)|alirdato=10a de Decembro 2012|eldoninto=Metropolitan Museum of Art}}</ref> la "Rucellai Madonna" ([[Galleria degli Uffizi]]), komisiita en Aprilo 1285 de la ''Compagnia del Laudesi di Maria Vergine'' por kapelo en [[Baziliko Santa Maria Novella|Santa Maria Novella]] en [[Florenco]]; kaj la ''Maestà'' komisiita por la ĉefaltaro de la [[Katedralo de Sieno]] en 1308, kiun Duccio finkompletigis ĉirkaŭ Junio 1311.{{sfn|Smart|1978|p=40}} == Galerio == <gallery widths="170" heights="170" perrow="5"> File:Duccio di Buoninsegna - Annunciation - WGA06752.jpg|Anunciacio File:Duccio di Buoninsegna - Transfiguration - WGA06780.jpg|Transfigurado File:Duccio - Triptych- Crucifixion and other Scenes - Google Art Project.jpg|Krucifiksa Triptiko File:Duccio di Buoninsegna - Flight into Egypt - WGA06766.jpg|Fuĝo al Egipto File:Duccio di Buoninsegna - Disputation with the Doctors - WGA06768.jpg|Disputado kun la doktoroj File:Duccio di Buoninsegna - The Raising of Lazarus - Google Art Project.jpg|La starigo de Lazaro File:Duccio di Buoninsegna - Christ and the Samaritan Woman - Google Art Project.jpg|Kristo kaj la Samaritanino File:MadonnaInTrono41.jpg|''Maestà'', detalo File:Madonna em Majestade dita Rucellai - Duccio.jpg|''Rucellai Madonna'' File:Duccio di Buoninsegna - Christ Before Caiaphas - WGA06797.jpg|Kristo antaŭ [[Kajafas]] </gallery> == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Beck, James (2006). Duccio to Raphael. European Press Academic Publishing. ISBN 8883980433. * Bellosi, Luciano (1999). Duccio: The Maestà. New York: Thames and Hudson. ISBN 978-0500237717. * Bellosi, Luciano; Ragionieri, Giovanna (2003). Duccio di Buoninsegna. Giunti Editore. ISBN 978-8809032088. * Deuchler, Florens (1984). Duccio. Milan: Electa. ISBN 8843509721. * Jannella, Cecilia (1991). Duccio di Buoninsegna. Scala/Riverside. ISBN 978-1878351180. * Smart, Alastair (1978). The Dawn of Italian Painting 1250–1400. Oxford: Phaidon. ISBN 0714817694. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}}{{Commons-inline|Paintings by Duccio di Buoninsegna}}<!--LEAVE THIS HERE TO AVOID BLANKS--> * [http://www.ducciodibuoninsegna.org www.DuccioDiBuoninsegna.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110912042141/http://www.ducciodibuoninsegna.org/ |date=2011-09-12 }} 130 verkoj de Duccio * [http://www.newyorker.com/fact/content/articles/050711fa_fact "The Missing Madonna: The story behind the Met's most expensive acquisition" ] ''The New Yorker Magazine'', 11a & 18a de Julio, 2005, de Calvin Tomkins * [https://web.archive.org/web/20070927191241/http://www.aiwaz.net/gallery/duccio-di-buoninsegna/gc16 Duccio en ''Panopticon Virtual Art Gallery''.] * [https://www.nga.gov/collection/artist-info.1249.html Duccio di Buoninsegna at the National Gallery of Art], Washington DC * Carl Brandon Strehlke, ''[https://publications.philamuseum.org/entries/102710# "Archangel by the Workshop of Duccio di Buoninsegna (cat. 88)"]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' en ''[https://publications.philamuseum.org/jgj/vol1 The John G. Johnson Collection: A History and Selected Works]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', cifereca publikaĵo de ''Philadelphia Museum of Art''. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] kjw0axmtm1to5qkq84xi70jvyaiwbku Albert Edelfelt 0 739011 9400880 8948391 2026-06-13T08:39:15Z Sj1mor 12103 9400880 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=memportreto}} [[Dosiero:Albert Edelfelt - Conveying a Child's Coffin - Google Art Project.jpg|eta|maldekstre|250px|''Portante ĉerkon de infano'', 1879, kiu havas ankaŭ similan fratan verkon de 1880 nome ''Lapsen ruumissaatto''.]] '''Albert EDELFELT''' ([[21-a de julio]] [[1854]] en [[Porvoo]], {{lang-sv|Borgå}} – [[18-a de aŭgusto]] [[1905]] samloke) estis [[svedlingvaj finnlandanoj|svedlingva finna]] [[pentristo]]. Li pentris pri multaj temoj. Liaj konataj verkoj estas ekzemple ''Drottning Blanka'', ''Lekande pojkar på stranden'', ''Kvinnor utanför Ruokolaks kyrka'' kaj ''Ett barns likvärd''. Li estis unu de plej notindaj de ''Suomen kultakausi'' (ora epoko de Finnlando). Li estis unu el ĉefaj proponanto de [[realismo]] en la finna pentrarto. Tamen li verkis ankaŭ eksterlande. Lia patro estis svedo. Li estis ankaŭ [[politikisto]]. {{-l}} == Galerio == <gallery widths=170 perrow=5> Albert Edelfelt - Good Friends I (Berta and Capi) (1881).jpg|''Bonaj amikoj (portreto de la fratino Berta de la artisto)'', 1881 Albert Edelfelt - At Sea.jpg|''Ĉemare'', 1883 Albert Edelfelt - Sisäkuva Helsingin poikien työkodista (1885).jpg|''Infana ateliero, Helsinki'', 1885 Tableau Louis Pasteur.jpg|''Portreto de [[Louis Pasteur]] en sia laboratorio'', Parizo, 1885 Albert Edelfelt - The Luxembourg Gardens, Paris.jpg|''La [[Luksemburga Ĝardeno]]'', Parizo, 1887 <small>([[:fi:Pariisin Luxembourgin puistossa|fi]])</small> Albert Edelfelt, 1889 - La laitière.jpg|''La laktistino'', 1889 <small>([[:fi:Maitotyttö|fi]])</small> Albert Edelfelt - Kööpenhaminan Ankkuripaikalta II.jpg|''El la haveno de Kopenhago II'', 1890 Albert Edelfelt - Pesijättärien (1893).jpg|''Lavistinoj'', 1893 Albert Edelfelt - Porvoonjoessa Uivia Poikia.jpg|infanoj naĝantaj en la rivero ''Porvoonjoki'', 1886 Albert Edelfelt - Boys Playing on the Shore - Google Art Project.jpg|knaboj ludantaj marborde, 1884 </gallery> == Vidu ankaŭ == * ''[[Lekande pojkar på stranden]]'' {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Edelfelt, Albert}} [[Kategorio:Finnaj pentristoj]] [[Kategorio:Svedaj pentristoj]] fkfz9a1lhgkmrqr1sbget3d98msq7ci Verda linio (metroo de Montrealo) 0 740073 9400446 9329111 2026-06-12T17:39:02Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400446 wikitext text/x-wiki {{Informkesto fervojlinio | koloro = {{Montreala metroo|k1}} | larĝo= | fervojlinio= {{Montreala metroo|L1}} {{Nigra|Verda linio}} {{Montreala metroo|MTL}} | dosiero= Montréal - Métro McGill - 20050310.jpg | dosierlarĝo= 280 | priskribo= ''{{Senapartligilo|McGill (metroo de Montrealo)}}'' ([[Metroo de Montrealo]]) | numero= | trafikanto= [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]] | longo= {{unuo|22.1}} | ŝpuro= 1435 | fervoja klaso = | tensio = | maksimuma dekliniĝo = | minimuma radiuso = | dentfervojo = | reloj = | maksimuma rapideco = | stacioj= 27 stacioj }} La '''verda linio''' ({{Lang-fr|Ligne verte}}) (aŭ linio 1) estas unu el la kvar linioj de la [[Metroo de Montrealo]]. Ĝi estas la dua plej grava linio de la reto laŭ la nombro de stacioj, longeco kaj nombro de pasaĝeroj. Tamen ĝia urbocentra sekcio havas la plej grandan trafikon el la tuta reto. Sekcio de ĉi tiu linio estis parto de la komenca reto de [[1966]] kaj spertis plilongigojn en [[1976]] kaj [[1978]]. Hodiaŭ ĝi konsistas el 27 stacioj, ĉiuj subteraj. La verda linio priservas la kvartalojn Mercier, Hochelaga-Maisonneuve, Centre-Sud, Le Village, Le Quartier Latin, Downtown, Pointe-Saint-Charles, Verdun kaj Ville-Émard. == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Montrealo]] * [[Korporacio de Transporto de Montrealo]] * [[Oranĝa linio (metroo de Montrealo)]] * [[Flava linio (metroo de Montrealo)]] * [[Blua linio (metroo de Montrealo)]] * [[Stacioj de la metroo de Montrealo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.metrodemontreal.com/languages/esperanto LA METROO DE MONTREALO] * {{Oficiala retejo|https://www.stm.info/}} (stm) * [http://www.metrodemontreal.com/green/ Verda linio] ({{en}}/{{fr}}) == Tradukfonto == {{Trad|fr|Ligne verte (métro de Montréal)|186673789}} {{Metroo de Montrealo|L1=jes}} [[Kategorio:Metroo de Montrealo]] [[Kategorio:Verda linio (metroo de Montrealo)| ]] taf6eudv62r72aoracjok094cyh6ib9 Saint-Michel (metroo de Montrealo) 0 740261 9401080 8437492 2026-06-13T10:44:39Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitajn bildojn]] 9401080 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Saint-Michel (pariza metrostacio)}} {{Informkesto stacio | fono de kaplinio = {{Montreala metroo|kMTL}} | nomo = Saint-Michel | dua nomo = {{Montreala metroo|MTL}} | bildo = Station metro Saint-Michel Montreal.jpg | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = ''Saint-Michel'' | lando = Kanado | urbo = [[Montrealo]] | situo = | latitudo = 45.559550 | longitudo = -73.599998 | regiono-ISO = CA | zomo = | situo sur mapo = Montrealo | ŝanĝebla mapo = | tipo = | kajoj = 2 | trakoj = 2 | zono = 1 | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = {{Dato|16|06|1986}} | fermo = | arkitekto = | proprietulo = [[Metroo de Montrealo]] | trafikanto = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]] | kodo = | linio = {{Montreala metroo|L5}} | linikoloro = | antaŭa stacio = Vd malsupre | posta stacio = Vd malsupre }} '''Saint-Michel''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Blua linio (metroo de Montrealo)|blua]] linio, situanta en arondismento Villeray–Saint-Michel–Parc-Extension de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|16|06|1986}}. == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Montrealo]] * [[Korporacio de Transporto de Montrealo]] * [[Blua linio (metroo de Montrealo)]] * [[Stacioj de la metroo de Montrealo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/saint-michel STM: Saint-Michel] * [http://www.metrodemontreal.com/blue/stmichel/ Metroo de Montrealo: Saint-Michel] {{Metroo de Montrealo|L5=jes}} [[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]] [[Kategorio:Blua linio (metroo de Montrealo)]] [[Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1986]] [[Kategorio:1986 en Kanado]] jmbehtssp6v2p5mod9k8htklwbh5uoz Viau (metroo de Montrealo) 0 740352 9400455 8544603 2026-06-12T17:45:26Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400455 wikitext text/x-wiki {{Informkesto stacio | fono de kaplinio = {{Montreala metroo|kMTL}} | nomo = Viau | dua nomo = {{Montreala metroo|MTL}} | bildo = WTMTL T13 DSC 0127.JPG | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = ''Viau'' | lando = Kanado | urbo = [[Montrealo]] | situo = | latitudo = 45.560612 | longitudo = -73.547571 | regiono-ISO = CA | zomo = | situo sur mapo = Montrealo | ŝanĝebla mapo = | tipo = | kajoj = 2 | trakoj = 2 | zono = 2 | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = {{Dato|6|6|1976}} | fermo = | arkitekto = | proprietulo = [[Metroo de Montrealo]] | trafikanto = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]] | kodo = | linio = {{Montreala metroo|L1}} | linikoloro = | antaŭa stacio = Vd malsupre | posta stacio = Vd malsupre }} '''Viau''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Verda linio (metroo de Montrealo)|verda]] linio, situanta en arondismento Mercier–Hochelaga-Maisonneuve de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|6|6|1976}}. == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Montrealo]] * [[Korporacio de Transporto de Montrealo]] * [[Verda linio (metroo de Montrealo)]] * [[Stacioj de la metroo de Montrealo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/viau STM: Viau] * [http://www.metrodemontreal.com/green/viau/ Metroo de Montrealo: Viau] {{Metroo de Montrealo|L1=jes}} [[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]] [[Kategorio:Verda linio (metroo de Montrealo)]] [[Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1976]] [[Kategorio:1976 en Kanado]] 9p8jt8f20f0tadow036y8xh94j7qwzb Vendôme (metroo de Montrealo) 0 740393 9400558 8534518 2026-06-12T19:52:14Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400558 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Vendôme|Vendôme (stacidomo)|Vendôme (exo)}} {{Informkesto stacio | fono de kaplinio = {{Montreala metroo|kMTL}} | nomo = Vendôme | dua nomo = {{Montreala metroo|MTL}} | bildo = VendomeMontreal Metro.jpg | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = ''Vendôme'' | lando = Kanado | urbo = [[Montrealo]] | situo = | latitudo = 45.474077 | longitudo = -73.603275 | regiono-ISO = CA | zomo = | situo sur mapo = Montrealo | ŝanĝebla mapo = | tipo = | kajoj = 2 | trakoj = 2 | zono = 1 | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = {{Dato|07|09|1981}} | fermo = | arkitekto = | proprietulo = [[Metroo de Montrealo]] | trafikanto = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]] | kodo = | linio = {{Montreala metroo|L2}} | linikoloro = | antaŭa stacio = Vd malsupre | posta stacio = Vd malsupre }} '''Vendôme''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Oranĝa linio (metroo de Montrealo)|oranĝa]] linio, situanta en arondismento Côte-des-Neiges–Notre-Dame-de-Grâce de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|07|09|1981}}. == Interkonektoj == * {{Montreala metroo|EXO}} {{Montreala metroo|E1}} {{Montreala metroo|E2}} {{Montreala metroo|E4}} ''{{Senapartligilo|Vendôme (exo)}}'' == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Montrealo]] * [[Korporacio de Transporto de Montrealo]] * [[Oranĝa linio (metroo de Montrealo)]] * [[Stacioj de la metroo de Montrealo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/vendome STM: Vendôme] * [http://www.metrodemontreal.com/orange/vendome/ Metroo de Montrealo: Vendôme] {{Metroo de Montrealo|L2=jes}} {{DEFAŬLTORDIGO:Vendome (metroo de Montrealo)}} [[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]] [[Kategorio:Oranĝa linio (metroo de Montrealo)]] [[Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1981]] [[Kategorio:1981 en Kanado]] dck3zuk0sgyhc4bx5f6qz21nsvh2qsj Université-de-Montréal (metroo de Montrealo) 0 740409 9400578 8491165 2026-06-12T20:06:38Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400578 wikitext text/x-wiki {{Informkesto stacio | fono de kaplinio = {{Montreala metroo|kMTL}} | nomo = Université-de-Montréal | dua nomo = {{Montreala metroo|MTL}} | bildo = Station Université-de-Montréal.jpg | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = ''Université-de-Montréal'' | lando = Kanado | urbo = [[Montrealo]] | situo = | latitudo = 45.503257 | longitudo = -73.617722 | regiono-ISO = CA | zomo = | situo sur mapo = Montrealo | ŝanĝebla mapo = | tipo = | kajoj = 2 | trakoj = 2 | zono = 1 | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = {{Dato|04|01|1988}} | fermo = | arkitekto = | proprietulo = [[Metroo de Montrealo]] | trafikanto = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]] | kodo = | linio = {{Montreala metroo|L5}} | linikoloro = | antaŭa stacio = Vd malsupre | posta stacio = Vd malsupre }} '''Université-de-Montréal''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Blua linio (metroo de Montrealo)|blua]] linio, situanta en arondismento Côte-des-Neiges–Notre-Dame-de-Grâce de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|04|01|1988}}. == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Montrealo]] * [[Korporacio de Transporto de Montrealo]] * [[Blua linio (metroo de Montrealo)]] * [[Stacioj de la metroo de Montrealo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/universite-de-montreal STM: Université-de-Montréal] * [http://www.metrodemontreal.com/blue/udemontreal/ Metroo de Montrealo: Université-de-Montréal] {{Metroo de Montrealo|L5=jes}} {{DEFAŬLTORDIGO:Universite-de-Montreal (metroo de Montrealo)}} [[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]] [[Kategorio:Blua linio (metroo de Montrealo)]] [[Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1988]] [[Kategorio:1988 en Kanado]] 9e7ouvko2d7akudrx4qfbzjmo6p8r0s Verdun (metroo de Montrealo) 0 740471 9400448 8534822 2026-06-12T17:40:46Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400448 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Verduno (apartigilo)}} {{Informkesto stacio | fono de kaplinio = {{Montreala metroo|kMTL}} | nomo = Verdun | dua nomo = {{Montreala metroo|MTL}} | bildo = Verdun metro station.jpg | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = ''Verdun'' | lando = Kanado | urbo = [[Montrealo]] | situo = | latitudo = 45.459487 | longitudo = -73.573084 | regiono-ISO = CA | zomo = | situo sur mapo = Montrealo | ŝanĝebla mapo = | tipo = | kajoj = 2 | trakoj = 2 | zono = 1 | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = {{Dato|3|9|1978}} | fermo = | arkitekto = | proprietulo = [[Metroo de Montrealo]] | trafikanto = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]] | kodo = | linio = {{Montreala metroo|L1}} | linikoloro = | antaŭa stacio = Vd malsupre | posta stacio = Vd malsupre }} '''Verdun''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Verda linio (metroo de Montrealo)|verda]] linio, situanta en arondismento Verdun de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|3|9|1978}}. == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Montrealo]] * [[Korporacio de Transporto de Montrealo]] * [[Verda linio (metroo de Montrealo)]] * [[Stacioj de la metroo de Montrealo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/verdun STM: Verdun] * [http://www.metrodemontreal.com/green/verdun/ Metroo de Montrealo: Verdun] {{Metroo de Montrealo|L1=jes}} [[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]] [[Kategorio:Verda linio (metroo de Montrealo)]] [[Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1978]] [[Kategorio:1978 en Kanado]] 269d6wc0xln8ozlpmpas2q3fod4vb8g Saint-Laurent (metroo de Montrealo) 0 740537 9401078 8436433 2026-06-13T10:44:12Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401078 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Saint-Laurent}} {{Informkesto stacio | fono de kaplinio = {{Montreala metroo|kMTL}} | nomo = Saint-Laurent | dua nomo = {{Montreala metroo|MTL}} | bildo = Métro Saint-Laurent 2.jpg | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = ''Saint-Laurent'' | lando = Kanado | urbo = [[Montrealo]] | situo = | latitudo = 45.511336 | longitudo = -73.564566 | regiono-ISO = CA | zomo = | situo sur mapo = Montrealo | ŝanĝebla mapo = | tipo = | kajoj = 2 | trakoj = 2 | zono = 1 | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = {{Dato|14|10|1966}} | fermo = | arkitekto = | proprietulo = [[Metroo de Montrealo]] | trafikanto = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]] | kodo = | linio = {{Montreala metroo|L1}} | linikoloro = | antaŭa stacio = Vd malsupre | posta stacio = Vd malsupre }} '''Saint-Laurent''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Verda linio (metroo de Montrealo)|verda]] linio, situanta en arondismento Ville-Marie de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|14|10|1966}}. == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Montrealo]] * [[Korporacio de Transporto de Montrealo]] * [[Verda linio (metroo de Montrealo)]] * [[Stacioj de la metroo de Montrealo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/saint-laurent STM: Saint-Laurent] * [http://www.metrodemontreal.com/green/stlaurent/ Metroo de Montrealo: Saint-Laurent] {{Metroo de Montrealo|L1=jes}} [[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]] [[Kategorio:Verda linio (metroo de Montrealo)]] [[Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1966]] [[Kategorio:1966 en Kanado]] jntgi0k3200ctejpdbzx6wbj1je5crr Villa-Maria (metroo de Montrealo) 0 740558 9400469 8545219 2026-06-12T17:54:51Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400469 wikitext text/x-wiki {{Informkesto stacio | fono de kaplinio = {{Montreala metroo|kMTL}} | nomo = Villa-Maria | dua nomo = {{Montreala metroo|MTL}} | bildo = Villa-Maria metro.jpg | grandeco de bildo = 280 | bildoteksto = ''Villa-Maria'' | lando = Kanado | urbo = [[Montrealo]] | situo = | latitudo = 45.480065 | longitudo = -73.620388 | regiono-ISO = CA | zomo = | situo sur mapo = Montrealo | ŝanĝebla mapo = | tipo = | kajoj = 2 | trakoj = 2 | zono = 1 | trafiko = | konstruado = | inaŭguro = | malfermo = {{Dato|07|09|1981}} | fermo = | arkitekto = | proprietulo = [[Metroo de Montrealo]] | trafikanto = [[Korporacio de Transporto de Montrealo|stm]] | kodo = | linio = {{Montreala metroo|L2}} | linikoloro = | antaŭa stacio = Vd malsupre | posta stacio = Vd malsupre }} '''Villa-Maria''' estas stacio de la [[Metroo de Montrealo]] sur [[Oranĝa linio (metroo de Montrealo)|oranĝa]] linio, situanta en arondismento Côte-des-Neiges–Notre-Dame-de-Grâce de [[Montrealo]]. Ĝi estis malfermita la {{Daton|07|09|1981}}. == Vidu ankaŭ == * [[Metroo de Montrealo]] * [[Korporacio de Transporto de Montrealo]] * [[Oranĝa linio (metroo de Montrealo)]] * [[Stacioj de la metroo de Montrealo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.stm.info/fr/infos/reseaux/metro/villa-maria STM: Villa-Maria] * [http://www.metrodemontreal.com/orange/villamaria/ Metroo de Montrealo: Villa-Maria] {{Metroo de Montrealo|L2=jes}} [[Kategorio:Stacioj de la metroo de Montrealo]] [[Kategorio:Oranĝa linio (metroo de Montrealo)]] [[Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1981]] [[Kategorio:1981 en Kanado]] 9f1z68f0hhuundoa7kk0ah1lu5ti59z Kantono Yolo 0 749357 9400480 9233367 2026-06-12T18:11:28Z ThomasPusch 1869 9400480 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= Yolo |ĉefurbo= [[Woodland (Kalifornio)|Woodland]] |plej_granda_urbo= |subŝtato= Kalifornio |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} |mapo = Map of California highlighting Yolo County.svg |areo_suma_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= [[1850]] |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} |censa_jaro= {{WikidataLoĝantaroDato}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono=Pacifika tempo |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |retejo= {{#invoke:Wikidata|claim|P856}} |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo = 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} La '''kantono Yolo''' - [[angle]] ''Yolo County'' {{prononco|JOŬloŭ KAŬni:}} - estas [[county|kantono]] de [[Usono]] en la nordo de la [[subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Kalifornio]]. Ĝi fondiĝis en la jaro [[1850]]. Ĝia ĉefurbo estas [[Woodland (Kalifornio)|Woodland]]<!--- {{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}-->. La teritorio estas parto de la Sakramenta valo. <!--Ĝi ricevis sian nomon laŭ ''{{#invoke:Wikidata|claim|P138|parameter=link}}''.--> Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Urboj == * [[Davis]] * [[Esparto (Kalifornio)|Esparto]] * [[West Sacramento]] * [[Winters]] * [[Woodland (Kalifornio)|Woodland]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) == Vidu ankaŭ == * la [[Listo de kantonoj de Kalifornio|liston de kantonoj de Kalifornio]]. [[dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la kantona juĝejo}}]] {{projektoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Yolo}} [[Kategorio:Kantonoj de Kalifornio]] 5etikh37sy9w4seklii12jhtzxzfb2k Berlina secesio 0 749432 9401125 8741426 2026-06-13T11:23:15Z Sj1mor 12103 9401125 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-H0806-0501, Berlin, Jury der Berliner Sezession.jpg|eta|Ĵurio ĉe la 1908-a ekspozicio en Berlino. De dekstre maldekstren: la skulptistoj [[Fritz Klimsch]] kaj [[August Gaul]], la pentristoj [[Walter Leistikow]] kaj [[Hans Baluschek]], la komercisto per arto [[Paul Cassirer]], la pentristoj [[Max Slevogt]] (sidas) kaj [[George Mosson]] (staras), la skulptisto [[Max Kruse (skulptisto)|Max Kruse]], la pentristoj [[Max Liebermann]] (sidas), Emil Rudolf Weiss kaj [[Lovis Corinth]]]] '''Berlina secesio''' (germane: ''Berliner Secession'') estis asocio porartista fondita en 1898 en [[Berlino]], Germanujo, por reagi al la konservema grupo unuiĝinta ĉe ''Asocio porartista de Berlino'' (VBK). == Historio == === Fondiĝo === [[Dosiero:Edel Secessionsbühne 1900.jpg|eta|Afiŝo de [[Edmund Edel]] okaze de la malfermo de la Berlina secesio en 1900 kie anoncatas teatraĵo de [[Henrik Ibsen]]]] La komenco de la trupo artista respureblas ĝis februaro 1892 kiam dek unu aristoj (inter kiuj [[Max Klinger]], [[Walter Leistikow]], [[Max Liebermann]] kaj [[Franz Skarbina]]) formis la klubon ''Gruppe XI'' por oponadi kontraŭ la akademiismo de ''Verein Berliner Künstler'' (VBK) kaj ties ĉiujara salonego. Inverse ili organizis printempe elmontradon titolitan ''Die Elf''. Tiaj malakordoj pliintensiĝis kiam novembre videblis Berline verkoj de [[Edvard Munch]] provokante skandalon: la Elf-grupanoj tamen defendis la skandinavianon. Plie ili prezentis la verkojn de ''Freie Vereinigung der XXIV'', unio de 25 disidentaj artistoj [[munkeno|munkenaj]]. En novembro 1893 organiziĝis nova libera salonego ĉe la rando de la agadoj de VBK, nome ''Freie Berliner Kunstausstellung'', kun verkoj de la Elf-anoj pluse de [[Adolf Brütt]], [[Max Kruse]], [[Reinhold Lepsius]], [[Lesser Ury]] kaj aliaj. En 1898, la ĵurio de la oficiala salonego berlina rifuzis pejzaĝbildon de [[Walter Leistikow]], elstarulo de la Elf-grupo. Reage ne malpli ol 65 junaj artistoj tuj pretis forlasi VBK-on kaj kreis tiel vole nevole la (nun ne plu neglekteblan) kernon de la posta Berlina secesio. [[Max Liebermann]] estis ties unua prezidanto asociiĝonte baldaŭ al [[Paul Cassirer]] kaj sia kuzo [[Bruno Cassirer]]. En 1899 la aŭtoritatoj fermis ilian salonegon kaj la intertempe sufiĉe granda grupo decidis konstrui proprajn atelierojn/ekspoziciejojn ĉe Kantstraße 12 en [[Charlottenburg]] kiuj planis la arĥitekto [[Hans Grisebach]]. Inaŭguro solena fariĝis en la 19-a de majo kun prezentado de 330 pentraĵoj kaj gravuraĵoj kaj 50 skulptaĵoj. De la 187 verkodonintoj estis 46 berlinanoj kaj 57 munkenanoj. Venis spekti ĉ. du miloj da artemuloj. En 1900 oni jam akceptis verkoj de fremduloj, inter kiuj troviĝis [[Camille Pissarro]], [[Auguste Renoir]], [[Giovanni Segantini]] kaj [[James Abbott McNeill Whistler|Whistler]]. Malplimulto de naciemaj anoj proteste rompis la kontaktojn pro tio. En 1902 aĵoj de [[Vasilij Kandinskij]], [[Édouard Manet]], [[Claude Monet]] kaj Munch furoris pro unua publika montrado. En 1901 Bruno Cassirer deklaris la foriron el la sino secesia por povi dediĉi sin plene al sia eldonejo. Sekve Paul Cassirer ekdirektoris kaj engaĝiĝis por pluraj secesianoj ekz. [[Ernst Barlach]] kaj [[August Kraus]] kaj por favora akcepto de la francaj [[impresionismo]] kaj [[post-impresionismo]]. [[Thomas Theodor Heine]] tiam kreis faman ekspoziciafiŝon kiu uzitis dum pluraj jaroj. === Konfliktoj kaj dissplitiĝoj === [[Dosiero:W. A. Wellner - Berlin, die Stadt der Secessionen - Lustige Blätter Nr 24-1914.png|eta|''Berlino, urbo de secesioj'', satiraĵo de [[Wilhelm Anton Wellner]] ĉe "Lustige Blätter", majo 1914]] [[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-1986-0718-501, Gebäude der Berliner Sezession.jpg|eta|Ejo de ''Berliner Secession'' en 1925]] En 1904 la secesianoj ne akceptitis en la germana pavilono por la [[internacia ekspozicio]] en [[Sankta Luiso]]. En la jaro 1905-a inaŭguritis nova konstruaĵo ĉe Kurfürstendamm 208. Ĵurianoj tiam estis [[Heinrich Reifferscheid]], [[Philipp Franck]], [[Leo von König]], [[Lovis Corinth]] kaj [[Ernst Oppler]]. La saman jaron nomumitis honora membro la verkisto [[Gerhart Hauptmann]]. Ĉ. en 1909 la nombro de la membroj estis de 97 uloj. La konservativistoj daŭre kritikis la berlinan impresionismon dekadencfaktoro kaj ĝenerala minacado por la germana arto. El artista vidpunkto Berlina secesio mem estis tre tolerema ankaŭ antaŭ malsamaj pozicioj ekz. kiam la kritikisto [[Paul Baum]] deklaris sin malfermita je [[punktismo]] inspirita de la franca [[post-impresionismo]]. Tamen la konflikto ne plu eviteblis kaj kelkaj imputis Bruno kaj Paul Cassirer pri sinteno tro komercorientata. Repuŝo de [[ekspresionimo]] manifestiĝis kiam la ĵurianoj malakceptis verkojn de 27 artistoj suspektaj je ekspresionismaj tendencoj. Jam en 1910 la tiel humiligitaj artistoj [[Max Beckmann]], [[Georg Tappert]], [[Heinrich Richter-Berlin]], [[Otto Mueller]] kaj [[Max Pechstein]] - kune kun anoj de [[Die Brücke]], kreis "Neue Secesion". Maje ili organizis ofendite la ekspozicion ''Zurückgewiesene der Secession Berlin 1910''. Antaŭdemisie prezidanto Max Libermann forpelis ankoraŭ [[Emil Nolde]]. Bedaŭrinde lia posteulo [[Lovis Corinth]] malkapablis plenumi siajn estrajn devigojn pro malsano. Tiel en 1913, kiam Paul Cassirer reiĝis prezidanto, la internaj kvereloj reekis kaj ĉ. 40 artistoj adiaŭis por formi "Freie Secession", kiu ekzistis ĝis 1924. Poste Lovis Corinth rekomandantis ĝis 1925. En 1915 la elektriza societo [[AEG]] ofertis al ''Berliner Secession'' novajn lokojn kontraŭ la devo ke la artistoj donu po unu verkon al la societestro Heinrich Hirschberg. === Fino de Berlina secesio === La engrupa lamiĝo kiu senteblis jam antaŭ 1914 pli akriĝis post 1920. Post la potencakiro de la [[nazioj]] en februaro 1933 la spirito secesia tute sufokigotis. Kelkaj secesianoj eĉ pretis kunlabori kun la novaj regantoj. Aprile 1933 [[Eugene Spiro]] demisiis de la ekzekuta buroo. [[NSDAP]] konsideris en 1934 necesa la malfondon de Berliner Secession, ankaŭ pro la esto de judoj kaj komunistoj inter la grupanoj. Tamen la Secesio daŭre aktivis ankoraŭ dum du jaroj. == Membroj == Jen liston nekompletan de eksaj membroj: {{Div col|cols = 2}} * [[Hans Baluschek]] * [[Ernst Barlach]] * [[Paul Baum]] * [[Max Beckmann]] * [[Charlotte Berend-Corinth]] * [[Josef Block]] * [[Erich Büttner]] * [[Lovis Corinth]] * [[Anna Costenoble]] * [[Charles Crodel]] * [[Heinrich Basedow l'Ancien]] * [[Ludwig Dettmann]] * [[Anton Faistauer]] * [[Philipp Franck]] * [[Hugo von Habermann]] * [[August Gaul]] * [[Karl Hagemeister]] * [[Franz Heckendorf]] * [[Dora Hitz]] * [[Ulrich Hübner]] * [[Franz Jansen]] * [[Willy Jaeckel]] * [[Max Klinger]] * [[Fritz Klimsch]] * [[Wilhelm Kohlhoff]] * [[Georg Kolbe]] (prezidanto 1911; 1919-1921) * [[Käthe Kollwitz]] * [[Leo von König]] * [[August Kraus]] (vicprezidanto 1911-1913) * [[Bruno Krauskopf]] * [[Walter Leistikow]] * [[Max Liebermann]] * [[Heinrich Eduard Linde-Walther]] * [[Ernst Ludwig Kirchner]] * [[Karl Schmidt-Rottluff]] * [[Erich Heckel]] * [[Otto Modersohn]] * [[Edvard Munch]] * [[Max Neumann]] * [[Emil Nolde]] * [[Ernst Oppler]] * [[Emil Orlik]] * [[Rosa Pfäffiger]] * [[Max Schlichting]] * [[Franz Skarbina]] * [[Maria Slavona]] * [[Max Slevogt]] * [[Eugene Spiro]] * [[Wilhelm Trübner]] * [[Louis Tuaillon]] * [[Lesser Ury]] * [[Julie Wolfthorn]] * [[Heinrich Zille]] * [[Lioba Zisler]] {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Viena secesio]] * [[Dresdena secesio]] * [[Munkena secesio]] == Literaturo == * Peter Paret, ''The Berlin Secession. Modernism and its enemies in Imperial Germany'', Harvard University Press, 1980 == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat|Berliner Secession}} * [http://www.la-belle-epoque.de/berlin/berlinxf.htm "La Belle-Époque à Berlin et la Sécession berlinoise"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120615000302/http://www.la-belle-epoque.de/berlin/berlinxf.htm |date=2012-06-15 }} * [http://hicsa.univ-paris1.fr/documents/pdf/Marie%20Gispert%201.pdf La salonego de 1927] == Fonto == {{Tradukita | lingvo = fr | artikolo = Berliner Secession | revizio = 185453139 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Berlino]] [[Kategorio:Historio de arto]] [[Kategorio:Aperis en 1898]] [[Kategorio:Artistaj grupoj]] [[Kategorio:Malaperis en 1936]] [[Kategorio:Kulturo de Germanio]] [[Kategorio:Pentrado]] [[Kategorio:Avangardismo]] pasa87fdp3d0j789suftdy49r7a93n9 Krakpano 0 751969 9400739 8732435 2026-06-13T00:32:18Z Spenĉjo 183177 Spenĉjo movis paĝon [[Knäckebröd]] al [[Krakpano]]: PIV-a vorto 8732435 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} [[Dosiero:Knaeckebroed.jpg|eta|230px|dekstre|''Knäckebröd'', kutima pano en la nordo de Eŭropo.]] La '''''knäckebröd''''' (krakanta pano) aŭ ''spisbröd'' (''crisp bread'' en angla)<ref>[https://londoneats.wordpress.com/2012/11/07/knackebrod-swedish-rye-crispbread/ Knäckebröd (Swedish Rye Crispbread)] 7a de Novembro 2012. Alirita la 17an de Januaro 2022.</ref> estas tipo de [[sekalpano]] bakita, ebena kaj malmoligita, origina de [[Skandinavio]], kiu estas konsiderata kiel tipa sveda manĝaĵo. Pro siaj proprecoj, ĝi estas iom simila al la hispana ''regañá'' aŭ al la angla ''hardtack'', kaj ĉiuj estas dumlonge konservebla en seka medio. La ĉefa ingredienco estas la malneta faruno el [[sekalo]] (''Secale cereale''), kiu kutime estas akompanata ankaŭ el rafinita [[sekalfaruno]] aŭ de alitipaj farunoj. Kvankam antikve estis ofta la bakado hejme, aktuale oni fabrikas ĝin industrie. Ĝi enhavas [[gisto]]n, [[akvo]]n kaj [[marsalo]]n. Kelkaj receptoj aldonas vegetalan oleon, spicojn kaj [[brano]]n. == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Panoj]] [[Kategorio:Tritikeoj]] [[Kategorio:Sveda kuirarto]] c6rm9v39wm5mwbtt7fcdgrbms614acc 9400741 9400739 2026-06-13T00:39:02Z Spenĉjo 183177 aldonis PIV-an vorton kun referenco; poluretis frazon 9400741 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} [[Dosiero:Knaeckebroed.jpg|eta|230px|dekstre|''Knäckebröd'', kutima pano en la nordo de Eŭropo.]] '''Krakpano'''<ref>[https://www.vortaro.net/#krakpano_kd krakpano] en [[PIV]]</ref> ([[svede]]: '''''knäckebröd''''' "krakanta pano" aŭ ''spisbröd'' "fornela pano", [[angle]]: ''crispbread'')<ref>[https://londoneats.wordpress.com/2012/11/07/knackebrod-swedish-rye-crispbread/ Knäckebröd (Swedish Rye Crispbread)] 7a de Novembro 2012. Alirita la 17an de Januaro 2022.</ref> estas tipo de [[sekalpano]] bakita, ebena kaj malmoligita, origina de [[Skandinavio]], kiu estas konsiderata kiel tipa sveda manĝaĵo. Pro siaj proprecoj, ĝi estas iom simila al la hispana ''regañá'' aŭ al la angla ''hardtack'', kaj ĉiuj estas dumlonge konservebla en seka medio. La ĉefa ingredienco estas la malneta faruno el [[sekalo]] (''Secale cereale''), kiu kutime estas akompanata ankaŭ el rafinita [[sekalfaruno]] aŭ de alitipaj farunoj. Kvankam antikve oni ofte bakis krakpanojn hejme, nuntempe oni fabrikas ĝin industrie. Ĝi enhavas [[gisto]]n, [[akvo]]n kaj [[marsalo]]n. Kelkaj receptoj aldonas vegetalan oleon, spicojn kaj [[brano]]n. == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Panoj]] [[Kategorio:Tritikeoj]] [[Kategorio:Sveda kuirarto]] jy79e0jrsy9qiwyh29vo2ql265dgm1x Théo van Rysselberghe 0 755845 9400325 8842519 2026-06-12T13:05:31Z Sj1mor 12103 9400325 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Théo (Théophile) van RYSSELBERGHE''' ([[Gento (urbo)|Gento]], 23a de Novembro 1862 - [[Le Lavandou]] (Var), 14a de Decembro 1926) estis belga [[pentristo]], identigita kun la artaj movadoj de fino de la 19-a jarcento ([[impresionismo]], [[punktismo]], postimpresionismo, modernismo), inter kiuj li plenumis gravan pontan funkcion. Li estis asociigita al movado nomita "belga lumismo". Inter 1881 kaj 1883 li veturis tra Hispanio kaj Maroko kun Frantz Charlet kaj Darío de Regoyos, kaj impresiiĝis per la pentrarto de la [[Muzeo Prado]] kaj per la ĉiutagaj scenoj de [[Tanĝero]]. En [[Sevilo]] li konis [[Constantin Meunier]], kiu estis pentrinta kopion de la "Elkrucigo" de Pedro de Kampanio. [[Dosiero:Theo van Rysselsberghe Portrait of Madame Charles Maus.jpg|eta|maldekstre|''Madame Charles Maus'', 1890.|352x352px]] En Bruselo li fondis la grupon ''Les Vingt'' (La dudekopo, 1883) kun sia amiko Octave Maus kaj aliaj belgaj pentristoj; kaj en Aprilo li ekspoziciis sukcese en la Salono ''L'Essor''. Li amikiĝis kun la poeto [[Émile Verhaeren]]. Septembre 1883 li veturis al [[Harlemo (Nederlando)|Harlemo]] por studi la uzon de la lumo fare de la nederlanda baroka majstro [[Frans Hals]]; tie li konatiĝis kun la usona pentristo William Merritt Chase. En 1886, Verhaeren konatigis lin kun [[Paul Signac]], kiu enkondukis lin en la [[punktismo]] kaj alproksimigis lin al la anarkiisma idearo, kio rezultis en kunlaborado kun ''Les Temps nouveaux''. En 1883 kaj 1884 li veturis denove al Maroko kaj Andaluzio, rezulte li profundiĝis en la temoj de arabaj fantazioj, enkondukita de [[Eugène Delacroix]]. Poste li sekvis al [[impresionismo]] kaj [[punktismo]], dum foje reveturas al Maroko. En la 1900-aj jaroj li fokusiĝis al uzado de lumo kaj koloroj. Ĉirkaŭ 1910 li setliĝis ĉe la [[Lazura Marbordo]] en sudorienta Francio kaj tie restis. == Galerio == <gallery> File:Théo van Rysselberghe - Les Soeurs du peintre Schlobach.JPG|''Les sœurs du peintre Schlobach'' (1884). Image:Théo van Rysselberghe - Portrait of Alice Sèthe.jpg|''Alice Sèthe'' (1888). Image:Theodoor van Rysselberghe (1862-1926) - Four Bathers.jpg|''Quatre baigneuses''. Image:Theo van Rysselsberghe La Promenade.jpg|''La promenade'' (1901). Image:Van Rysselberghe01.jpg|''Madame Van Rysselberghe et sa fille''. </gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.hoogstraeten.be/phpBB2/posting.php?mode=quote&p=132& Nederlandlingca biografieto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160303212626/http://www.hoogstraeten.be/phpBB2/posting.php?mode=quote&p=132& |date=2016-03-03 }} * [http://www.vlaamsekunstcollectie.be/index.aspx?local=en&p=themaspub&query=identifier=821&toppub=821&page=1 ''Flemish Art Collection: The Reading'' de Van Rysselberghe] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081224092701/http://www.vlaamsekunstcollectie.be/index.aspx?local=en |date=2008-12-24 }} * [http://www.catalogueraisonne.eu/vanrysselberghe/ suplemento al la katalogo] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/161820/rec/1 ''Signac, 1863–1935''], * Theo van Rysselberghe: [https://neoimpressionism.net/van-rysselberghe-in-july-family/ Artikolo ''In July Before Noon (Family in the Garden)'' ĉe neoimpressionism.net] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220210221750/https://neoimpressionism.net/van-rysselberghe-in-july-family/ |date=2022-02-10 }} * Theo van Rysselberghe: [https://neoimpressionism.net/van-rysselberghe-big-clouds/ Artikolo pri ''Big Clouds'' ĉe neoimpressionism.net] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220210221750/https://neoimpressionism.net/van-rysselberghe-big-clouds/ |date=2022-02-10 }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Rysselberghe, Théo van}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] 1nppjs46p2kdyoomw97wlrxwd1nc4ko Kantono Columbus 0 756165 9400703 9029605 2026-06-12T23:40:47Z ThomasPusch 1869 9400703 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= kantono Columbus |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Norda Karolino |mapo= Map of North Carolina highlighting Columbus County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-5]], somere [[UTC-4]] |retejo= {{#invoke:Wikidata|claim|P856}} |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138|parameter=link}} |zomo = 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} La '''kantono Columbus''' - [[angle]] ''Columbus County'' - estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Norda Karolino]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''. La kantono estis fondita en [[1808]]. Ĝi ricevis sian nomon laŭ ''{{#invoke:Wikidata|claim|P138|parameter=link}}''. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². El la kantona teritorio cetere {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}} }} }} kvadrataj kilometroj estas tera areo kaj {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}} }} kvadrataj kilometroj estas akva areo. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. En la mapoj facile videblas, ke la areo situas ĉe la sudokcidenta rando de Norda Karolino, lime al la najbara subŝtato [[Suda Karolino]]. == Vidu ankaŭ == * [[Kantonoj de Norda Karolino]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{Kantonoj de Norda Karolino}} {{Ĝermo|Norda Karolino}} {{DEFAŬLTORDIGO:Columbus}} [[Kategorio:Kantonoj de Norda Karolino]] h1c4fhx5arsgeq2l2tkbhq8ksy93r3x Kantono Washington (Oregono) 0 759368 9400481 7472463 2026-06-12T18:12:09Z ThomasPusch 1869 9400481 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|kantono Washington}} {{Informkesto usona kantono |kantono= kantono Washington |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Washington County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= 1873 |areo_akva_km2= 7 |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} }} '''Kantono Washington''' aŭ plene esperantlingve '''kantono Vaŝingtono''' ({{lang-en|Washington County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Kiel ĉiuj [[kantono Washington|samnomaj]] [[kantonoj de Usono]] ĝi estas nomata laŭ ''[[George Washington]]'' {{prononco|ĝorĝ ŬA-ŝi''ng''-ton}}, aŭ laŭ [[PIV]] esperantigite Georgo Vaŝingtono, la unua [[prezidanto de Usono]] (1789–1797). Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Washington}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] ladzdo78evxyu58by92xx5vei4p60f7 9400669 9400481 2026-06-12T23:09:41Z ThomasPusch 1869 9400669 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|kantono Washington}} {{Informkesto usona kantono |kantono= kantono Washington |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Washington County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= 1873 |areo_akva_km2= 7 |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} }} '''Kantono Washington''' aŭ plene esperantlingve '''kantono Vaŝingtono''' ({{lang-en|Washington County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Kiel ĉiuj [[kantono Washington|samnomaj]] [[kantonoj de Usono]] ĝi estas nomata laŭ ''[[George Washington]]'' {{prononco|ĝorĝ ŬA-ŝi''ng''-ton}}, aŭ laŭ [[PIV]] esperantigite Georgo Vaŝingtono, la unua [[prezidanto de Usono]] (1789–1797). Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Washington}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] bcrqnl4fxis7pu4epxgxa3woos08z2d 9400711 9400669 2026-06-12T23:47:36Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9400711 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|kantono Washington}} {{Informkesto usona kantono |kantono= kantono Washington |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Washington County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo = 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} '''Kantono Washington''' aŭ plene esperantlingve '''kantono Vaŝingtono''' ({{lang-en|Washington County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Kiel ĉiuj [[kantono Washington|samnomaj]] [[kantonoj de Usono]] ĝi estas nomata laŭ ''[[George Washington]]'' {{prononco|ĝorĝ ŬA-ŝi''ng''-ton}}, aŭ laŭ [[PIV]] esperantigite Georgo Vaŝingtono, la unua [[prezidanto de Usono]] (1789–1797). Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Washington}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] bywjuzvumsx1714prhk3k8cdh7oi0ce We Are the World 0 760332 9400436 8567714 2026-06-12T17:30:36Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400436 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Informkesto kanto}} '''We Are the World''' (Ni estas la mondo) estas bonfarada kanto surbendigita de la [[superbando]] Usono por Afriko (USA for Africa), por la viktimoj de la malsatego en [[Etiopio]], en [[1985]]. La kanto estis verkita fare de [[Michael Jackson]] kaj [[Lionel Richie]] kaj produktita fare de [[Quincy Jones]] kaj Michael Omertian. La kanto iĝis furoraĵo kaj estis komerca sukceso. Ĝi vendis pli ol 20 milionojn da ekzempleroj tutmonde {{Refn|[http://www.usatoday.com/life/people/2009-06-26-jackson-faces_N.htm La multaj vizaĝoj de Michael Jackson], usatoday.com}} kaj estas la sepa plej vendita kanto de ĉiuj tempoj, same kiel la tria plej vendita kanto de ĉiuj tempoj en Usono. La inspiro por la iniciato estis simila registraĵo de [[Superbando|grupo]] formita de britaj kaj irlandaj artistoj, nomata Band Aid (Bandaĝo), kiu estis registrinta ''[[Do They Know It Christmas?]]'' (''Ĉu ili scias, ke estas Kristnasko?'') unu jaron antaŭe. La ĉefa iniciatinto estis [[Harry Belafonte]]. Famaj kantistoj kiuj registris siajn voĉojn por la kanto estis [[Stevie Wonder]], [[Bruce Springsteen]], [[Paul Simon]], [[Tina Turner]], Cindy Laufer, [[Michael Jackson]], [[Diana Ross]], [[Bob Dylan]], [[Ray Charles]], Steve Perry, Daryl Hall kaj John Oates, [[Lionel Richie]], [[Billy Joel]] kaj Kenny Rogers, James Ingram, kaj El Jarrow. La kanto gajnis tri [[Grammy Award|Grammy-Premiojn]] en la la kategorio Kanto de la Jaro (Verkistoj), Disko de la Jaro kaj Best Pop Performance por ne-grupa bando. == Paradoj kaj rangotabeloj == == Ni Estas la Mondo: 25 Por Haitio == En 2010, pli ol 75 usonaj artistoj partoprenis refilmigon de kanto nomita "We Are The World 25 For Haiti". La registrigo de la kanto estis planita por la [[28-a de januaro]] [[2010]] por marki la 25-an datrevenon de la registrigo de la origina kanto, sed post la [[Tertremo en Haitio en 2010|tertremo en Haitio]], la registraĵo de la kanto estis prokrastita kaj ĝi estis finfine registrita la [[1-a de februaro|1-an de februaro]], je la vespero de [[Grammy Award|Grammy-Premio-]]ceremonio. La kanto estis unuafoje prezentita ĉe la malferma ceremonio de la [[Vintra Olimpiko 2010|Vankuveraj Vintraj Olimpikoj]] kaj la enspezo el ĝi estis destinita por restarigo de [[Haitio]] post la [[tertremo]]. Inter la artistoj kiuj partoprenis en la angla versio estis [[Bono (kantisto)|Bono]], [[Janet Jackson]], [[Enrique Iglesias]], la [[Jonas Brothers]], [[Céline Dion|Celine Dion]], [[Miley Cyrus]], [[Kanye West]], [[Barbra Streisand]], [[Pink]], [[Justin Bieber]], Akon, Fergie, [[William Adams]] kaj kelkaj aliaj. La unua refrenkoruso de la nova versio inkluzivas eltiraĵon de la originala [[Muzikvideo|filmeto]] kantita de [[Michael Jackson]], 25 jarojn pli frue. En la sama tempo refilmigo de la [[Hispana lingvo|hispanlingva]] kanto nomita "Somos El Mundo 25 Por Haiti" estis publikigita. La registrigo de la kanto okazis la [[19-a de februaro|19-an de februaro]] 2010, kaj ĝia oficiala publikigo okazis la [[1-a de marto|1-an de marto]] tiun jaron. Simile al la [[Angla lingvo|anglalingva]] versio, la enspezo de ĝi estis destinita por malrapida rehabilitado post [[Tertremo|sismo]] kiu frapis la lokon tie. Inter la artistoj kiuj partoprenis en la latina versio estis [[Shakira]], [[Thalía]], [[Juanes]], [[Gloria Estefan]], [[Daddy Yankee]], Taboo, Pitbull, Nicki Jam, [[Paulina Rubio]], Cheian, [[Luis Miguel]], David Archolta, Luis Ponsi, Belinda Peregrine Setz Val, Jose Feliciano, [[Ricky Martin]] kaj kelkaj aliaj. La [[Dirigento|dirigentoj]] de la prezento estis Emilio kaj Gloria Estefan kaj [[Quincy Jones]]. == Vidu ankaŭ == * Ĉu ili scias, ke estas Kristnasko? ‎ == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.youtube.com/watch?v=k9ezf6rjtYE Swedish Metal Aid - Give A Helpin' Hand] - Asocio de svedaj artistoj en 1985 samcele.{{Refn|[https://www.discogs.com/artist/965369-Swedish-Metal-Aid Swedish Metal Aid Discography], retpaĝaro Discogs}} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Unuopaĵoj por bonfaroj]] [[Kategorio:Kantoj]] [[Kategorio:Superbandoj]] 4p7jkwhc9v2gf26s7cnu57jyxr8tdsy Oĉeretine 0 766436 9400644 8971866 2026-06-12T22:07:23Z Spokiyny 238508 /* */ 9400644 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Oĉeretine (stacidomo)}} {{Informkesto urbo |bildo= |ŝtato = {{Ukrainio}} |provinco = {{Donecka provinco}} |regiono-ISO=UA-14 |situo sur mapo2= Ukrainio |tipo1=reliefo |tipo2=reliefo |zomo=11 }} '''Oĉeretine''' ({{Lang-uk|Очеретине}}, {{Lang-ru|Очеретино}}) estas [[urbotipa loĝloko]] en [[Donecka provinco]], [[Ukrainio]]. Ĝia populacio estis {{Unuo|198}} loĝantoj en [[2024]]. Post batalado, la [[30-an de septembro]] 2022 la [[registaro de Rusio]] deklaris ĝin [[anekso|aneksita]] al la teritorio de [[Rusio]] kune kun la tuta [[Donecka provinco]] kaj tri aliaj provincoj de [[Ukrainio]]. Ĉar tio estas nur postulo de [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|agrese militanta najbara ŝtato]], klaras ke la [[registaro de Ukrainio]] kaj la internacia juro neniel akceptas tion. Necesas atendi internacie akceptitan traktaton pri paco. == Vidu ankaŭ == * [[Oĉeretine (stacidomo)]] * [[Listo de urboj en Ukrainio]] * [[Donecka provinco]] {{ĝermo|Ukrainio}} [[Kategorio:Urboj en Donecka provinco]] hr22m2cpl26hr4wvyrt3wiex9yvoun5 Fernando Tambroni 0 780115 9400863 9262906 2026-06-13T08:34:46Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400863 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Fernando TAMBRONI ARMAROLI''' (la [[25-an de novembro]] 1901 en [[Ascoli Piceno]], [[Marche]] – la [[18-an de februaro]] 1963 en [[Romo]]) estis itala [[politikisto]], membro de la [[Itala kristan-demokrata partio|kristan-demokrata partio]], kiu servis kiel 36a [[Ĉefministro de la Itala Respubliko|ĉefministro de Italio]] de marto al julio 1960. <ref>[http://www.senato.it/leg/03/BGT/Schede/Attsen/00010001.htm Fernando Tambroni Armaroli – Senato della Repubblica], ''senato.it''</ref> Li ankaŭ servis kiel ministro de la interno de julio 1955 ĝis februaro 1959, ministro de la buĝeto kaj fisko de februaro 1959 al marto 1960 kaj ministro de la negocista mararmeo de aŭgusto 1953 ĝis julio 1955. Malgraŭ ke li komencis sian politikan karieron kiel [[Reformismo|reformisto]] kaj subtenanto de centro-maldekstrajn ekonomiajn politikojn, dum en registaro li fariĝis [[Politika dekstro|dekstrula]], [[Konservativismo|konservativa]] politikisto, efektiviganta politikojn leĝajn kaj ordajn.<ref>Paul Ginsborg ''[https://books.google.com/books?id=uhgRA9j9FOwC A History of Contemporary Italy: Society and Politics, 1943-1988]'', pp.256-7</ref> <ref>Hilary Partridge (la 15-an de oktobro 1998). ''[https://books.google.com/books?id=I-5OR8tDkEIC&pg=PA93 Italian Politics Today]''. Manchester University Press. pp.&nbsp;93–. ISBN[https://books.google.com/books?id=I-5OR8tDkEIC&pg=PA93 &nbsp;<bdi>978-0-7190-4944-6</bdi>]. prenita la 27-an de septembro 2013.</ref> Cetere, kiel interna ministro, li estis akuzita de kreis liajn propran [[Sekreta polico|sekretan policon]], kiu interalie produktis dosierojn pri liaj politikaj oponantoj.<ref>[https://www.micciacorta.it/2011/06/la-polizia-segreta-di-tambroni/ La polizia segreta di Tambroni], ''Micciacorta''</ref> Lia rolo kiel ĉefministro estas plej bone memorita por la tumultoj kiu rezultis de la ebleco ke li povus rigardi al la [[Novfaŝismo|nov-faŝisma]] itala socia movado por subteno kontraŭ la parlamenta maldekstro. <ref>[https://books.google.com/books?id=QSQOAQAAMAAJ&q=Fernando+Tambroni+25+nov+1901&dq=Fernando+Tambroni+25+nov+1901&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjO6Pb9-LHWAhVGLZoKHfGvDMYQ6AEIIjAB Profilo de la politikisto]</ref> [[Dosiero:Fernando_Tambroni_1950.jpg|dekstra|eta|253x253ra|Tambroni en 1950]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Ĝermo|politiko|Italoj}} {{Vivtempo|Tambroni, Fernando}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.linearossage.it/leforze.htm Fotogalerio dokumentanta intervenojn de italaj policistoj en Genoa je la 30-an de junio 1960] (en la itala) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Grandaj Krucoj de la Federacia Meritkruco (Germanio)]] [[Kategorio:Ĉefministroj de Italio]] [[Kategorio:Italaj ministroj pri internaj aferoj]] [[Kategorio:Mortintoj en 1963]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1901]] 2tf15p30tdkyznwls0tsw26e95eiob3 Carl Larsson 0 789271 9400916 7988747 2026-06-13T08:48:11Z Sj1mor 12103 9400916 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=memportreto, 1891}} '''Carl LARSSON''' ([[Stokholmo]], 28-a de Majo [[1853]] - [[Falun]], 22-a de Januaro [[1919]]) estis sveda [[pentristo]] kaj desegnisto, konsiderita reprezentanto de la movado [[Artoj kaj Metioj]], elstara per siaj [[akvarelo]]j, [[fresko]]j kaj oleopentraĵoj. == Biografio == El tre malriĉa familio, en 1866 povis eniri en la Artakademio de Stokholmo; kie akiris 12 medalojn. En 1871, samtempe li eklaboris en la fotostudio de fratoj Roesler, kaj kiel desegnisto en la humorgazeto ''Kasper''. En 1882, li translokiĝis al la kolonio de artistoj en [[Grez-sur-Loing]], je 70&nbsp;km de Parizo, kaj konis tiun kiu estos lia muzo kaj granda morala apogo por la cetero de sia vivo, nome la same sveda artistino [[Karin Bergöö Larsson|Karin Bergöö]].<ref name=carl>(en angla) [http://www.clg.se/encarl.aspx «Carl Larsson.»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100719033011/http://www.clg.se/encarl.aspx |date=2010-07-19 }} {{Wayback|url=http://www.clg.se/encarl.aspx |date=20100719033011 }} oficiala retejo de la dom-muzeo. Konsultita la 15an de septembro 2015.</ref> Tiukadre li plenumis mendojn, kiel ormanado ĉe la palaco Bolinder, en Blasieholmshammen; krome li veturis tra [[Svedio]], [[Italio]] kaj [[Londono]]. [[Dosiero:Carl_Larsson_photo.jpg|250px|maldekstre|eta|Carl Larsson en 1882]] [[Dosiero:Lilla Hyttnäs 2012 03.jpg|250px|maldekstre|eta|La dom-muzeo de Larsson, Lilla Hyttnäs, en 2012.]] En [[1888]] la patro de Karin donacis al ili Lilla Hyttnäs, domo en Sundborn ĉe [[Falun]], nune dom-muzeo de Larsson, kiun li montris ofte en multnombraj akvareloj, kiel simbolo de la familia feliĉo kaj prospero, premio pro sia malfacilaj infanaĝo kaj adolesko. En 1899, Larsson publikigis ''Ett Hem'' (''Hejmo'') libro kun 24 akvareloj bazitaj sur la vivo de sia familio hejme kaj ĝardene. Ĝi iĝis tre populara kaj vendita.<ref name=facos/> La stilo de Carl Larsson, kun influo de la realismo de [[Skolo de Barbizon|Barbizon]], de la poŝtkarto kaj de la [[Secesio (stilo)|Secesia stilo]], famis pro la amindemo de liaj bildoj de lia edzino kaj sep filoj: Suzanne, Ulf, Pontus, Lisbeth, Brita, Mats –mortinta estante nur dumonata, en 1895<ref name=carl/>– Kersti kaj Esbjörn, naskiĝinta en [[1900]]. Ankaŭ tiuj infanoj populariĝis tiom ke estis konsideritaj kvazaŭ roluloj kun propra identeco en la tiama arto. [[Dosiero:Larsson, Krebsfang.jpg|eta|dekstre|300px|''Kräftskiva'' –''Festo de la kranbo''– (ĉ.&nbsp;1894).<ref name=facos>Facos, Michelle (en angla). [https://books.google.es/books?id=j389Mqnqi0sC&pg=PA63&redir_esc=y#v=onepage&q=Idun&f=false ''Nationalism and the Nordic Imagination: Swedish Art of the 1890s'', p. 57. University of California Press, 1998.] En Google Books. Konsultita la 14an de septembro 2015.</ref> Larsson akompanis tiu pentraĵon kun jenaj versoj:<small><br />Vivi en Svedio,<br />Sur herbejo kaj valo,<br />En arbaroj kaj lagoj,<br />En la salono verdfolia,<br />Vidu, tio estas vivo!</small>]] Lia ĉefa celo kiel artisto estis montri la "amindan flankon de la vivo", suferinte malfacilojn: ĉiutagaj scenoj, varmaj kaj molaj, de liaj edzino kaj filoj, la infanoj ludantaj, strandaj someroj, hejmaj internoj ktp. La persona stilo por hejmdekoracio de Karin kaj de Larsson rezultis en tute moderna modo aranĝi kaj strukturi hejmon, kaj tial ili estis konsideritaj veraj pioniraj "dezajnistoj": varmaj koloroj, lumplenaj internoj, simpla vazaro kaj aliaj detaloj kontrastis kun la malhela, troplena kaj viktorieca stilo de aliaj hejmoj tiuepokaj. == Galerio == <gallery widths="154px" heights="200px" perrow="5"> File:Martina med frukostbrickan.JPG|''Martina kun la matenmanĝa pleto'', akvarelo, 1904 File:Carl Larsson Brita as Iduna.jpg|''Brita kiel [[Iðunn|Iduna]]'', litografio, 1901 File:Kurragömma.jpg|''Kaŝludo'', 1898 File:BritaAndI Selfportrait.jpg|Mem-portreto kun Brita, akvarelo, 1895 File:Carl Larsson - Self Portrait.png|''Memportreto'', surtola oleo, 1906 </gallery> <gallery widths="200px" heights="154px" perrow="3"> File:Mammas och småflickornas rum av Carl Larsson 1897.jpg|''Ĉambro de panjo kaj infaninoj'', akvarelo, 1897 File:Namnsdag på härbret av Carl Larsson 1898.jpg|''Nomofesto en la stokejo'', akvarelo, 1897 File:The Kitchen. From A Home (26 watercolours) (Carl Larsson) - Nationalmuseum - 24211.tif|''La kuirejo'', akvarelo, ĉ. 1898 File:Carl Larsson Azalea Thielska 215.tif|''Azalea'', 1906 </gallery> == Verkoj == * 1895: ''De mina.'' (''Miaj amatoj'') {{ISBN|91-0-048339-7}} * 1899: ''Ett hem'' (''Hejme'') {{ISBN|0-399-20400-8}} and {{ISBN|0-86315-549-9}} * 1902: ''Larssons'' (''La Larsson-oj'') {{ISBN|91-85500-22-4}} * 1906: ''Spadarfvet – mitt lilla lantbruk'' (''Farmo'') {{ISBN|0-399-20541-1}} * 1910: ''Åt solsidan'' (''Suntago'') ({{ISBN|91-85500-24-0}} and {{ISBN|1-870180-01-1}} * 1913: ''Andras barn'' (''Aliulaj filoj'') {{ISBN|91-49-04335-8}} * 1931: ''Jag'' (''Mi'', ''Carl Larsson'') (membiografio) {{ISBN|0-941016-91-9}} == Notoj == {{Referencoj}} == Anglalingva bibliografio == * {{Citaĵo el libro|titolo=The World of Carl Larsson|familia nomo=Köster|persona nomo=Hans-Curt|jaro=2003|eldoninto=Penfield Books|ISBN=978-1-932043-21-1}} * {{Citaĵo el libro|titolo=A Family: Paintings from a Bygone Age|familia nomo=Larsson|persona nomo=Carl|jaro=2007|eldoninto=Floris Books|ISBN=978-0-86315-583-3}} * {{Citaĵo el libro|titolo=A Farm: Paintings from a Bygone Age|familia nomo=Larsson|persona nomo=Carl|jaro=2008|eldoninto=Floris Books|ISBN=978-0-86315-630-4}} * {{Citaĵo el libro|titolo=A Home: Paintings from a Bygone Age|familia nomo=Larsson|persona nomo=Carl|jaro=2006|eldoninto=Floris Books|ISBN=978-0-86315-549-9}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Home: Through the Paintings of Carl Larsson|familia nomo=Larsson|persona nomo=Carl|jaro=2006|eldoninto=Laughing Elephant|ISBN=1-59583-056-1}} * {{cite book |first1=Michael |last1=Snodin |first2=Elisabet |last2=Hidemark |title=Carl and Karin Larsson: Creators of Swedish Style |publisher=Bullfinch |year=2001 |isbn=0-8212-2713-0}} * Facos, Michelle, “The Ideal Swedish Home: Carl Larsson’s Lilla Hyttnäs,” in ''Not at Home: The Suppression of Domesticity in Modern Art and Architecture'', Christopher Reed, eld. (London: Thames and Hudson, 1996), 81-91. * Cumming, Elizabeth; Kaplan, Wendy (1991) ''Arts & Crafts Movement'' (London: Thames & Hudson) {{ISBN|0-500-20248-6}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Carl Larsson}} * [http://www.clg.se/ The Carl and Karin Larsson Family Association] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071119134837/http://www.clg.se/ |date=2007-11-19 }} * [http://www.eyegate.com/showgal.php?id=34 Carl Larsson Eyegate Gallery] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120302204359/http://www.eyegate.com/showgal.php?id=34 |date=2012-03-02 }} * [http://www.carllarsson.se/en/ retejo de Carl Larsson-gården] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Larsson, Carl}} [[Kategorio:Svedaj pentristoj]] ly53iaehl5ccy1fjsxfyte2rzrv5uzi Ŝarga stacio 0 804874 9400793 9315506 2026-06-13T07:29:39Z ~2026-34547-40 258594 Tekstoplibonigo per ŝanĝo de prepozicio kaj korekto de tajperaro 9400793 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Stromtankstelle_Medenbach_West_jm54100.jpg|eta|Ŝarga stacio en Medenbach West, 2016]] '''Ŝarga stacio''' aŭ '''Ŝargostacio''' por baterielektraj veturiloj kiel [[elektra aŭto|aŭtoj]], [[Elektrobuso|busoj]], [[Elektra biciklo|bicikloj]] ktp, estas [[infrastrukturo]] ekipita per unu aŭ pluraj reŝargaj konektiloj, ebligantaj la elektran reŝargon de baterioj de [[veturilo]]j. La elektraj veturiloj ofte reŝargiĝas hejme aŭ ĉe la laborloko, sed en 2020 estis averaĝe jam {{unuo|1300000}} da publikaj ŝargaj stacioj en la mondo ({{unuo|807000}} en [[Ĉinio]], {{unuo|286000}} en [[Eŭropo]] kaj {{unuo|99000}} en [[Usono]]. Ĉirkaŭ 30% de tiuj estas rapidŝargaj stacioj. <gallery widths="200" heights="130"> Dosiero:Elektroauto CCS HPC.jpg|Elektra ŝargostacio en Germanio Dosiero:Tesla V4 Supercharger.jpg|Ŝargado de [[Tesla, Inc.|Tesla]] Supercharger V4 Dosiero:Электробус КамАЗ-6282 на зарядке.jpg|[[Elektrobuso]] ŝarganta bateriojn en Moskvo Dosiero:Citi Bike electros with red lights jeh.jpg|[[Elektra biciklo|Biciklo]]-Ŝarga Stacio en Novjorko </gallery> {| class="wikitable" |+ Tipoj de konektiloj ! Ŝarga haveno ! Maksimuma povumo ! [[Alterna kurento]] / [[Kontinua kurento]] ! Skemo |- ! Tipo 1 (''SAE J1772-2009'') | 7,4 [[Vato (mezurunuo)|kW]] | Alterna kurento | [[Dosiero:J1772 connector.svg|100px]] |- ! Tipo 2 (IEC 62196) | 22 kW (per [[Trifaza elektro|3-faza konekto]]) 7,4 kW (per 1-faza konekto) | Alterna kurento | [[Dosiero:IEC 62196-2 Type 2 (plug).svg|100px]] |- ! CCS | 500 kW | Kontinua kurento | [[Dosiero:CCSCombo2.svg|200px]] |- ! GB/T | Alterna kurento (GB/T 20234.2) maks. 27,7 kW<br> Kontinua kurento maks. 1,2 MW<ref>{{cite web |author = Markus Schönfeld,Gerd Stegmaier |url = https://www.auto-motor-und-sport.de/tech-zukunft/alternative-antriebe/elektroauto-ladesysteme-standard-ccs-chademo-chaoji-gbt-china-megawatt/ |title = Bis zu 1,2 Megawatt – China erhöht Ladeleistung |lang = de |date = 2019-03-06 |publisher = Auto Motor und Sport |accessdate = 2025-01-24 |archive-date = 2024-05-28 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240528081844/https://www.auto-motor-und-sport.de/tech-zukunft/alternative-antriebe/elektroauto-ladesysteme-standard-ccs-chademo-chaoji-gbt-china-megawatt/ |deadlink = no }}</ref> | Alterna kurento / Kontinua kurento | [[Dosiero:GBT 20234 (AC).svg|100px]][[Dosiero:GBT 20234 (DC).svg|100px]] |- !NACS (Tesla) | 145 kW en versio 2<ref name=":0">{{cite web |url = https://www.tesla.com/blog/introducing-v3-supercharging |title = Introducing V3 Supercharging |date = 2019-03-06 |publisher = www.tesla.com |accessdate = 2019-03-20 |archive-date = 2019-08-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190813063841/https://www.tesla.com/blog/introducing-v3-supercharging |deadlink = no }}</ref> 250 kW en versio 3<ref name=":0" /><br> 350 kW en versio 4 | Kontinua kurento | [[Dosiero:NACS pinout annotated.svg|100px]] |- ! ChAdeMO | 50 kW | Kontinua kurento | [[Dosiero:CHAdeMO connector.svg|100px]] |- ! MCS | 3,75 MW (por elektraj kamionoj) | Kontinua kurento | [[Dosiero:MCS v3.2.svg|100px]] |} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Elektraj veturiloj]] [[Kategorio:Akumulatoroj]] [[Kategorio:Transportaj konstruaĵoj kaj infrastrukturo]] [[Kategorio:Veturila industrio]] ks1s5vm3gjfg6l4csmzyuz3ke27f491 Bektaŝismo 0 806436 9400372 9203944 2026-06-12T14:11:13Z Alifono 114488 ref 1 9400372 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Bektaŝismo''' ([[Araba lingvo|araba]]: البِكْتاشيَّة,&#x20;[[Turka lingvo|turka]]: ''Bektâşîlik'', [[Albana lingvo|albana]]:''Tarikati Bektashi'', [[Bosna lingvo|bosna]]: ''Bektašijski tarikat'', [[Makedona lingvo|makedona]]: ''Bektašite'') estas unu el la plej gravaj branĉoj de [[sufiismo]]. Ĝi estas proksima al [[ŝijaismo]] (pro la speciala admiro por [[Alaho]]) kaj enhavas elementojn de [[kristanismo]] ([[bapto]]). Ĝi havas adeptojn precipe en la [[Balkana duoninsulo]] kaj [[Orienta Trakio]], la eŭropa parto de [[Turkio]], sed ankaŭ en [[Albanio]] kaj [[Kosovo]], en [[Nord-Makedonio]], [[Bosnio kaj Hercegovino]] kaj [[Bulgario]]. Ili havas ritan manĝon de [[vino]], [[pano]] kaj [[fromaĝo]]. En anatolia kaj balkana folkloro, bektaŝioj ĉiam estas portretitaj kiel liberpensuloj vivantaj ekster la normoj de tradicia [[Ŝario|islama juro]] (ŝario). Male al aliaj branĉoj de Islamo, bektaŝioj permesas la konsumon de [[alkoholo]]<ref>(en) "''Baba mondi''", [[The Economist]], 23-a de septembro 2013. [https://web.archive.org/web/20130925062142/http://www.economist.com/blogs/easternapproaches/2013/09/balkans-slideshow Arkivita de la originalo], la 9-an de novembro 2025.Alirdato: la 25-an de septembro 2013.</ref>. Bektaŝi devenas de la [[13-a jarcento]]. La fondinto estis Haji Bektash Veli. Ĝi estas tre proksima al [[Alevoj|Alevismo]]. Ĉiu persono povas esti membro<ref>(en) ''The Bektashi Order of Dervishes.'' [https://web.archive.org/web/20110818163045/http://bektashiorder.com/genealogy-and-spiritual-lineage Arkivita de la originalo], la 4-an de februaro 2026.</ref>. Ĝia ĉefsidejo troviĝas sudoriente de [[Tirano]], Albanio. == Mikronacio == La [[21-a de septembro|21-an de septembro]] [[2024]], la ĉefministro de Albanio [[Edi Rama]] anoncis, ke estas planita la kreadon (ene de la teritorio de [[Tirano]]) de [[Liberala islamo|liberala]] [[Islamo|islama]] [[mikroŝtato]] oficiale nomota "[[Suverena Ŝtato de la Bektaŝi Ordeno]]" kiu iĝus la plej malgranda [[nacio]] de la mondo, [[Vatikano|Vatikan]]-stila suverena [[enklavo]] kontrolanta [[Teritorio|teritorion]] proksimume kvarono de la grandeco de [[Vatikano|Vatikanurbo]] <ref>[[The New York Times]]: [https://www.nytimes.com/2024/09/21/world/europe/albania-tirana-muslim-state-bektashi.html Albania Is Planning a New Muslim State Inside Its Capital], la 21-an de septembro 2024</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Sufiismo]] [[Kategorio:Ismoj]] [[Kategorio:Mikroŝtatoj]] oh6a37c5kqn747cs9r7pqgv8pbehuay 9400377 9400372 2026-06-12T14:20:24Z Alifono 114488 9400377 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Bektaŝismo''' ([[Araba lingvo|araba]]: البِكْتاشيَّة,&#x20;[[Turka lingvo|turka]]: ''Bektâşîlik'', [[Albana lingvo|albana]]:''Tarikati Bektashi'', [[Bosna lingvo|bosna]]: ''Bektašijski tarikat'', [[Makedona lingvo|makedona]]: ''Bektašite'') estas unu el la plej gravaj branĉoj de [[sufiismo]]. Ĝi estas proksima al [[ŝijaismo]] (pro la speciala admiro por [[Alaho]]) kaj enhavas elementojn de [[kristanismo]] ([[bapto]]). Ĝi havas adeptojn precipe en la [[Balkana duoninsulo]] kaj [[Orienta Trakio]], la eŭropa parto de [[Turkio]], sed ankaŭ en [[Albanio]] kaj [[Kosovo]], en [[Nord-Makedonio]], [[Bosnio kaj Hercegovino]] kaj [[Bulgario]]. == Doktrino == La kernaj valoroj de la ordeno estis respekto por aliaj kaj toleremo. La bektaŝioj aliĝas al la doktrino de ''wahdat al-wujud'' kaj havas alegorian komprenon de la [[Korano]] kaj la [[ŝario]]. En anatolia kaj balkana folkloro, bektaŝioj ĉiam estas portretitaj kiel liberpensuloj vivantaj ekster la normoj de tradicia [[Ŝario|islama juro]] (ŝario). Ili festas [[Noruzo|Novruzon]] kiel la naskiĝtagon de [[Ali ibn Abi Talib]] kaj praktikas ĉiujaran konfeson al [[mentoro]]. Ili havas ritan manĝon de [[vino]], [[pano]] kaj [[fromaĝo]]. Male al aliaj branĉoj de Islamo, bektaŝioj permesas la konsumon de [[alkoholo]]<ref>(en) "''Baba mondi''", [[The Economist]], 23-a de septembro 2013. [https://web.archive.org/web/20130925062142/http://www.economist.com/blogs/easternapproaches/2013/09/balkans-slideshow Arkivita de la originalo], la 9-an de novembro 2025.Alirdato: la 25-an de septembro 2013.</ref>. Bektaŝi devenas de la [[13-a jarcento]]. La fondinto estis Haji Bektash Veli. Ĝi estas tre proksima al [[Alevoj|Alevismo]]. Ĉiu persono povas esti membro<ref>(en) ''The Bektashi Order of Dervishes.'' [https://web.archive.org/web/20110818163045/http://bektashiorder.com/genealogy-and-spiritual-lineage Arkivita de la originalo], la 4-an de februaro 2026.</ref>. Ĝia ĉefsidejo troviĝas sudoriente de [[Tirano]], Albanio<ref>(eo) [[Bardhyl Adem Selimi|Bardhyl Selimi]], ''Mikroŝtato kontraŭstaras ekstremismon'', [[Monato (gazeto)|Monato]]2024/12, p. 12</ref>. Ĝin vizitas ĉiujare centmiloj da homoj, precipe okaze de la festotago Noruzo (la 22-an de marto). == Mikronacio == La [[21-a de septembro|21-an de septembro]] [[2024]], la ĉefministro de Albanio [[Edi Rama]] anoncis, ke estas planita la kreadon (ene de la teritorio de [[Tirano]]) de [[Liberala islamo|liberala]] [[Islamo|islama]] [[mikroŝtato]] oficiale nomota "[[Suverena Ŝtato de la Bektaŝi Ordeno]]" kiu iĝus la plej malgranda [[nacio]] de la mondo, [[Vatikano|Vatikan]]-stila suverena [[enklavo]] kontrolanta [[Teritorio|teritorion]] proksimume kvarono de la grandeco de [[Vatikano|Vatikanurbo]] <ref>[[The New York Times]]: [https://www.nytimes.com/2024/09/21/world/europe/albania-tirana-muslim-state-bektashi.html Albania Is Planning a New Muslim State Inside Its Capital], la 21-an de septembro 2024</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Sufiismo]] [[Kategorio:Ismoj]] [[Kategorio:Mikroŝtatoj]] h0yh5mh4uwpgka0zcoua9pej0oodubc 9400378 9400377 2026-06-12T14:21:59Z Alifono 114488 /* Doktrino */ Ĥusejn ibn Ali 9400378 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Bektaŝismo''' ([[Araba lingvo|araba]]: البِكْتاشيَّة,&#x20;[[Turka lingvo|turka]]: ''Bektâşîlik'', [[Albana lingvo|albana]]:''Tarikati Bektashi'', [[Bosna lingvo|bosna]]: ''Bektašijski tarikat'', [[Makedona lingvo|makedona]]: ''Bektašite'') estas unu el la plej gravaj branĉoj de [[sufiismo]]. Ĝi estas proksima al [[ŝijaismo]] (pro la speciala admiro por [[Alaho]]) kaj enhavas elementojn de [[kristanismo]] ([[bapto]]). Ĝi havas adeptojn precipe en la [[Balkana duoninsulo]] kaj [[Orienta Trakio]], la eŭropa parto de [[Turkio]], sed ankaŭ en [[Albanio]] kaj [[Kosovo]], en [[Nord-Makedonio]], [[Bosnio kaj Hercegovino]] kaj [[Bulgario]]. == Doktrino == La kernaj valoroj de la ordeno estis respekto por aliaj kaj toleremo. La bektaŝioj aliĝas al la doktrino de ''wahdat al-wujud'' kaj havas alegorian komprenon de la [[Korano]] kaj la [[ŝario]]. En anatolia kaj balkana folkloro, bektaŝioj ĉiam estas portretitaj kiel liberpensuloj vivantaj ekster la normoj de tradicia [[Ŝario|islama juro]] (ŝario). Ili festas [[Noruzo|Novruzon]] kiel la naskiĝtagon de [[Ĥusejn ibn Ali]] kaj praktikas ĉiujaran konfeson al [[mentoro]]. Ili havas ritan manĝon de [[vino]], [[pano]] kaj [[fromaĝo]]. Male al aliaj branĉoj de Islamo, bektaŝioj permesas la konsumon de [[alkoholo]]<ref>(en) "''Baba mondi''", [[The Economist]], 23-a de septembro 2013. [https://web.archive.org/web/20130925062142/http://www.economist.com/blogs/easternapproaches/2013/09/balkans-slideshow Arkivita de la originalo], la 9-an de novembro 2025.Alirdato: la 25-an de septembro 2013.</ref>. Bektaŝi devenas de la [[13-a jarcento]]. La fondinto estis Haji Bektash Veli. Ĝi estas tre proksima al [[Alevoj|Alevismo]]. Ĉiu persono povas esti membro<ref>(en) ''The Bektashi Order of Dervishes.'' [https://web.archive.org/web/20110818163045/http://bektashiorder.com/genealogy-and-spiritual-lineage Arkivita de la originalo], la 4-an de februaro 2026.</ref>. Ĝia ĉefsidejo troviĝas sudoriente de [[Tirano]], Albanio<ref>(eo) [[Bardhyl Adem Selimi|Bardhyl Selimi]], ''Mikroŝtato kontraŭstaras ekstremismon'', [[Monato (gazeto)|Monato]]2024/12, p. 12</ref>. Ĝin vizitas ĉiujare centmiloj da homoj, precipe okaze de la festotago Noruzo (la 22-an de marto). == Mikronacio == La [[21-a de septembro|21-an de septembro]] [[2024]], la ĉefministro de Albanio [[Edi Rama]] anoncis, ke estas planita la kreadon (ene de la teritorio de [[Tirano]]) de [[Liberala islamo|liberala]] [[Islamo|islama]] [[mikroŝtato]] oficiale nomota "[[Suverena Ŝtato de la Bektaŝi Ordeno]]" kiu iĝus la plej malgranda [[nacio]] de la mondo, [[Vatikano|Vatikan]]-stila suverena [[enklavo]] kontrolanta [[Teritorio|teritorion]] proksimume kvarono de la grandeco de [[Vatikano|Vatikanurbo]] <ref>[[The New York Times]]: [https://www.nytimes.com/2024/09/21/world/europe/albania-tirana-muslim-state-bektashi.html Albania Is Planning a New Muslim State Inside Its Capital], la 21-an de septembro 2024</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Sufiismo]] [[Kategorio:Ismoj]] [[Kategorio:Mikroŝtatoj]] sjsjcpe2gj7x30b27a6lsq7rs48se9y Otto Eckmann 0 807211 9400879 9262217 2026-06-13T08:38:58Z Sj1mor 12103 9400879 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |priskribo=Otto Eckmann, pentrita de [[Lovis Corinth]].}} '''Otto ECKMANN''' (naskiĝinta la {{Daton|19|11|1865}} en [[Hamburgo]], mortinta la {{Daton|11|6|1902}} en [[Badenweiler]] estis [[germanio|germana]] dezajnisto por [[artmetio]]. == Vivo == Li frekventis la Artmetilernejo en Hamburgo, post la Altlernejo pri [[vidaj artoj]] en [[Nurenbergo]]. Tie li unue kiel aŭtodidakto ekstudis laŭnature. Inter 1884 kaj 1887 li frekventis la Akademio pri vidaj artoj en Munkeno.<ref>[https://matrikel.adbk.de/matrikel/mb_1841-1884/jahr_1883/matrikel-04381 matrikula numero]</ref> Tie influis lin ege A. Wagner. Uneŭ li furoris en 1891 per la faro de kelkaj pejzaĝaj etosobildoj sed baldaŭ li senitis la volegon prezenti la gravon kiel eble plej klare kaj plifaciligite. Tio jam kondukis al speco de stiligado. El la intenco trovi novajn esprimoformojn estiĝis en 1893 la ksilografio ''Drei Schwäne'', turnopunkto en lia artista vivo ĉar en ĝi jam videblis la unu paŝo je ornamo-ŝato. [[Dosiero:Irises LACMA 83.1.1351a.jpg|eta|maldekstre|Ksilografio, 1895.]] Post kiam li pentris en 1895 la verkon ''Die Lebensalter'' li tute dediĉis sin al artmetia desegnado. Ekde tiam li kreis multegajn aĵojn por librokomerco (titolo, [[vinjeto]]j, [[ekslibriso]]j), por tapetoj kaj tapiŝoj (ekz. modeloj por la teksadolernejo en Skærbæk/[[Jutlando|Suda Jutlando]]) por lampoj; Krome li faris aferojn el [[nobla metalo|noblaj metaloj]], meblojn. Preferatis ĉiam naturaj formoj, floroj, plantoj kaj birdoj por stiligado lia. Krom diligentaj naturstudoj gravis por lia artista evoluo pentraĵoj kaj lignogravurado el [[Japanujo]] kaj la brita pentristo [[James Abbott McNeill Whistler]]. En 1887 vokitis Eckmann al la Artmetia muzeo [[Berlino]]n kie li daŭrigis fruktodone labori sur ĉiuj kampoj. Li ankaŭ faris nurajn dekoraciaĵojn. Granda konatiĝo ŝuldiĝas al kreo de [[prestipo]]j kiuj nomitis por li ''Eckmannschrift''. == Fonto == ''Meyers Großes Konversations-Lexikon'', volumo 5. Leipzig 1906, p. 357 ([http://www.zeno.org/nid/20006528007 tie ĉi interrete]) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.otto-eckmann.de/ biografio de Art Directory] * [https://dfg-viewer.de/show/?set%5Bimage%5D=3&set%5Bzoom%5D=default&set%5Bdebug%5D=0&set%5Bdouble%5D=0&set%5Bmets%5D=http%3A%2F%2Fcontent.staatsbibliothek-berlin.de%2Fzefys%2FSNP27112366-19020614-0-0-0-0.xml nekrologo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230103210847/https://dfg-viewer.de/show/?set%5Bimage%5D=3&set%5Bzoom%5D=default&set%5Bdebug%5D=0&set%5Bdouble%5D=0&set%5Bmets%5D=http://content.staatsbibliothek-berlin.de/zefys/SNP27112366-19020614-0-0-0-0.xml |date=2023-01-03 }} == Notoj == {{Referencoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Eckmann, Otto}} [[Kategorio:Germanaj dezajnistoj]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Germanaj desegnistoj]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] om7i42zw19g9sgstlzwr9ibdl1ylsln Richard Estes 0 808208 9400886 9020028 2026-06-13T08:40:25Z Sj1mor 12103 9400886 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Richard ESTES''' (Kewanee, [[Ilinojso]], 14-an de majo 1932 ) estas [[usona]] [[pentristo]] konata pro siaj hiperrealismaj pentraĵoj. Karakterizaĵo de lia pentraĵo estas la kompleksa uzado de surfacoj kun refraktita lumo. Ekde 1967 li komencis pentri ilin, kaj ekde tiam ili akompanas lin en liaj verkoj, konstruaĵoj reflektitaj en kristalaj kaj glataj strukturoj kiel montrofenestroj, fenestroj, telefonbudoj, la kapoto de aŭto aŭ la trairejo de buso. Ĝi ankaŭ reproduktas misformitajn kaj foje neklarajn reflektojn sur ne-glataj kaj unuformaj surfacoj kiel moviĝantaj ondoj de akvo. Li estas konsiderita kiel unu el la fondintoj de la internacia fotrealisma movado de la malfruaj [[1960-aj jaroj]], kun artistoj kiel ekzemple Malcom Morley, Chuck Close, kaj Duane Hanson. En juna aĝo, la familio de Estes moviĝis al [[Ĉikago]]. Tie, kiel juna plenkreskulo, li studis ĉe la Artinstituto de Ĉikago de 1952 ĝis 1956 kie li iĝis interesita pri la laboro de aliaj realismaj pentristoj kiel ekzemple [[Edgar Degas]], [[Edward Hopper]], kaj [[Thomas Eakins]], kiuj ĉiuj estis vaste reprezentitaj en la kolekto de la Instituto. En 1956 li ekloĝis konstante en Novjorko post fino de siaj studoj. La sekvajn jarojn li laboris kiel grafikisto por diversaj revuoj kaj reklam-agentejoj en Novjorko kaj en Hispanio, la lando kie li vivis en 1962. En 1966 li havis sufiĉe da kapitalo por dediĉi sin tute al sia [[pentrarto]]. En 1968, li okazigis sian unuan individuan ekspozicion ĉe la ''Allan Stone Gallery'' en Novjorko. La plej multaj el liaj verkoj de la fruaj sesdekaj reprezentas urboloĝantojn aranĝantajn ĉiutagajn agadojn. Ĉirkaŭ 1967 la artisto komencis pentri butikfasadojn kaj konstruaĵojn kun vitrofenestroj, kaj pli grave, la reflektitajn bildojn kiuj estis elmontritaj en tiuj fenestroj. La pentraĵoj estis bazitaj sur kolorfotoj en kiuj li kaptis la evaneskan naturon de reflektadoj, kiuj povis ŝanĝiĝi pro lumo kaj momento en la tago. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/estes_richard.html Richard Estes ĉe Artikoloj (angla)] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Estes, Richard}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] hb6p8hgo354vctka2vmbwjlagmnbynv Conrad Veidt 0 810105 9400555 9388131 2026-06-12T19:50:31Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400555 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro}} [[Dosiero:Amalie_Veidt_and_Conrad_Veidt,_1893.jpg|eta|Conrad Veidt kun lia patrino Amalie, 1893]] [[Dosiero:Conrad_Veidt_by_Becker_&_Maass.jpg|eta|Veidt {{Ĉirkaŭ}}. 1922]] [[Dosiero:Conrad_Veidt-Lawson_Butt_in_The_Beloved_Rogue.jpg|eta|Conrad Veidt (lasita) kaj Lawson Bואא en ''[[:en:The_Beloved_Rogue|The Beloved Rogue]]'' (''La Amata Kanajlo,'' 1927)]] [[Dosiero:Konrad_Fajt.png|eta|Portreto de Conrad Veidt de [[Milena Pavlovic-Barili|Milena Pavlović-Barili]]]] [[Dosiero:Nazi_Agent_poster_gift.jpg|eta|Nazia Agento (1942) filma afiŝo ]] [[Dosiero:Conrad_Veidt_in_Above_Suspicion_(1943).png|eta|Veidt en ''[[:en:Above_Suspicion_(1943_film)|Above Suspicion]]'' ''(Supra Suspekto,'' 1943), lia fina rolo en kino.]] '''Hans Walter Conrad VEIDT''' (la [[22-a de januaro|22-an de januaro]] [[1893]] - la [[3-a de aprilo|3-an de aprilo]] [[1943]]) estis [[Germanoj|germana]] [[aktoro]] kiu, post prospera kariero en germana [[Kino|kinejo]], translokiĝis al [[Holivudo]] kaj ludis en pluraj sukcesaj filmoj, inkluzive de [[Casablanca (filmo)|''Kazablanko'']]. == Vivo == Veidt naskiĝis en [[Potsdam|Potsdamo]], [[Germanio]]. Dum lia aktora kariero li ludis en pli ol cent filmoj, kelkaj el ili klasikaj filmoj. Interalie, en [[Germana ekspresionismo|germanaj ekspresionismaj]] filmoj kiel [[Das Cabinet des Dr. Caligari|''La Kabineto de D-ro Caligari'']] ([[1919]]), filmo kiu estis formala kaj stila sukceso. En 1919, li ludis la ĉefrolon en la filmo [[Anders als die Andern|''Anders als die Andern'']] (''Malsame de la Aliaj''), kaj estis verŝajne la unua, kiu interpretis [[Samseksemo|samsekseman]] rolulon en la [[kinarto]]. Lia rolo kiel fiulo en la filmo [[The Man Who Laughs|''The Man Who Laughs'']] (''La Viro kiu ridas'', [[1928]]) estis la inspiro por la rolulo de [[La Ĵokero]] en la [[Bildliteraturo|komiksooserio]] [[Batman]] kaj en la filmoj bazitaj sur ĝi. Li ankaŭ ludis en la unua germana parolanta filmo ''Das Land ohne Frauen'' (La lando sen virinoj, 1929). Veidt estis geedziĝinta tri fojojn, kaj unu el liaj edzinoj estis [[Judoj|juda]]. Kvankam li ne estis juda de origino, li konsideris sin [[judo]], kaj en ĉiu oficiala formo en kiu li estis postulata plenigi sian religion, li skribis "judo". Laŭ siaj opinioj [[Germana kontraŭnazia rezistado|li kontraŭbatalis]] [[Naziismo|naziismon]], kaj kiam [[Adolf Hitler]] ekpotenciĝis en Germanio en [[1933]], decido estis farita en la [[Gestapo]] murdi lin. Veidt sentis ke lia vivo estis en danĝero kaj fuĝis al [[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]], kie li daŭrigis sian filman laboron. Inter la unuaj filmoj en kiuj li aperis estis [[Ahasvero|''The Wandering Jew'']] (1933), kies intrigo estas bazita de la legendo pri [[Ahasvero]], kaj [[The Jew Zees (1934)|''The Jew Zees'']] (La Judo Ziso, [[1934]]) (kies scenaro estas surbaze de la libro de [[Lion Feuchtwanger|Leon Feuchtwanger]]). Tiuj filmoj estas por-judaj filmoj, kiuj esprimis opozicion al naziismo. "The Jew Zees" en la por-juda versio de Veidt kaptis la atenton de [[Joseph Goebbels|Josef Goebbels]], la nazia Ministro de Propagando, kiu iniciatis la produktadon de [[Jud Süß|nazia versio]] kiu estas unu el la plej severaj [[Antisemitismo|antisemitaj]] propagandfilmoj iam faritaj. En Anglio, Veidt aliĝis al la reĝisoro [[Michael Powell]]. Tiu kunlaboro kreis kelkajn sukcesajn filmojn kiel ''A Spy in Black'' (Spiono en nigra, [[1939]]), ''Smuggling'' (Kontraŭbandado, [[1940]]) kaj la klasika filmo ''[[The Thief of Baghdad]]'' (La Ŝtelisto de Bagdado, 1940) kie li rolis kiel Ĵafar, la kruela [[veziro]]. Post la eksplodo de [[Dua Mondmilito]], li donacis la plej grandan parton de sia posedaĵo al la brita militinvesto. Post 1940, li moviĝis al [[Holivudo]] kie li ludis sian plej memorindan rolon, la nazian kaŝpafiston Heinrich Strasser, la tavoleton al la pozitivaj herooj de la filmo, [[Humphrey Bogart]] kaj [[Ingrid Bergman]], en la filmo [[Casablanca (filmo)|''Casablanca'']] (Kazablanko, [[1942]]). Veidt estis la plej alte pagita aktoro en la rolantaro de Casablanca. Tiu ĉi rolo estas verŝajne la plej memorinda rolo en la filmkariero de Veidt, kune kun la apero en filmo nomita "Preter Suspekto" ([[1943]]) en kiu li ankaŭ ludis la brutalan nazion. == Filmoj == * 1929, [[Lando Sen Virinoj]] (germana: ''Das Land ohne Frauen'') == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{IMDb nomo}}{{Amg nomo}} * {{Brita Filminstituto titolo|4ce2b9f389ae2}} * [https://web.archive.org/web/20050405035520/http://silentgents.com/PVeidt.html Bildoj] de Conrad Veidt. * [https://web.archive.org/web/20081229120336/http://www.germanhollywood.com/cveidt1.html Conrad Veidt – La germana-Hollywood Konekto] * [http://film.virtual-history.com/person.php?personid=671 Bildoj de Conrad Veidt] * [http://www.gildasattic.com/conradveidt.html La Hejmpaĝo de Conrad Veidt] * [https://web.archive.org/web/20100328151610/http://www.leninimports.com/conrad_veidt.html Biografio de] [http://www.gildasattic.com/conradveidt.html Conrad Veidt] * [https://www.german-way.com/notable-people/featured-bios/conrad-veidt/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130802124730/http://www.german-way.com/notable-people/featured-bios/conrad-veidt/ |date=2013-08-02 }} * [https://www.german-way.com/notable-people/featured-bios/conrad-veidt/conrad-veidt-urn-chronicles/] * [https://conradveidt.wordpress.com/ Conrad Veidt] * [http://thethunderchild.com/ActorSites/ConradVeidt/index.html Indekso] * [https://conradveidtforever.wordpress.com/ Conrad Veidt Forever] * [http://www.conrad-veidt-society.de/ Conrad Veidt Socio] * [https://geocities.ws/Nocturne_CVS/alltext/Guardian.html La OFICIALULO Conrad Veidt Socia Hejmpaĝo] * [https://www.schwulesmuseum.de/ausstellung/hommage-an-conrad-veidt/?lang=en Omaĝo al Conrad Veidt] * "Conrad Veidt: Distinginda Kineja Kariero tranĉita".''The German Way & More''. Alirita la 1-an de januaro 2023. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Veidt, Conrad}} [[Kategorio:Germanaj aktoroj]] [[Kategorio:Aktoroj de mutaj filmoj]] [[Kategorio:Germanaj filantropoj]] [[Kategorio:Germanaj kontraŭfaŝistoj]] [[Kategorio:Britaj filantropoj]] [[Kategorio:Mortintoj en 1943]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1893]] a5eoom157zl0p4liztqa3k5f4bpxi0s Téteghem-Coudekerque-Village 0 814864 9401044 9023882 2026-06-13T09:41:15Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401044 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | nomo = <small>Téteghem-Coudekerque-Village · {{lang|nl|Tetegem-Koudekerke-Dorp}}</small> | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | titolo de administra unuo1 = Historie en | administra unuo1 = {{Nordo-Kaleza Markolo}} | departemento = {{Nord}} | arondismento = [[arondismento Dunkerque|Dunkerque]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | blazono = <!-- kutime preniĝas el vikidatumoj --> | regiono-ISO=FR-59 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo }} '''{{paĝonomo}}''' - jen [[france]], origine [[nederlande]] respektive [[flandre]] '''Tetegem-Koudekerke-Dorp''' aŭ pli mallonge '''Tetegem-Koukerke''' - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]] kadre de la historia pejzaĝo [[Franca Flandrio]], ''Frans-Vlaanderen'' respektive ''Flandre française''. La administra unuo estis kreita komence de 2016 el la antaŭe sendependaj komunumoj Tetegem/Téteghem kaj Koudekerke-Dorp/Coudekerque-Village. Ĝi [[Komunumoj de Nord|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Nord]] [{{IFA|nɔʁ}}], en la [[Regionoj de Francio|administra regiono]] [[Hauts-de-France]] (jen [[france]], prononco [{{IFA|o d<small><sup>(ə)</sup></small> fʁãs}}] {{sono|LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-Hauts-de-France.wav}}, [[pikarde]] ''Heuts-d'Franche'') kaj en la tradicia, historia regiono [[Nordo-Kaleza Markolo]] (france ''Nord-Pas-de-Calais'' {{prononco|nor pa d' kale'}}). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la [[arondismento Dunkerque]] kaj al la kantono ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Ĝiaj loĝantoj en la [[franca]] tradicie nomiĝas ''téteghemois(es)'' kaj ''coudekerquois(es)'' laŭ la du komunumopartoj, kiuj ĝis 2015 ankoraŭ estis sendependaj komunumoj. La nomo "Tetegem" cetere etimologie signifas "hejmo de antikva flandra ĉefo Tato", kaj "Koudekerke" simple signifas "malvarma kirko". La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. {{Mapo franca komunumo}} == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Nord]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo|http://ville-tcv.fr}} ({{fr}}) [[dosiero:Teteghem03.jpg|eta|maldekstra|400ra|{{centre|la katolika kirko de Tetegem/Téteghem}}]] {{Projektoj}} {{departemento Norda}} {{ĝermo|Francio}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Nord]] sgcmro4mso7m2ggwq5vqf19wml93471 Estonta biblioteka projekto 0 823298 9400385 9284462 2026-06-12T14:40:27Z Alifono 114488 9400385 wikitext text/x-wiki {{polurinda}}{{Informkesto organizaĵo}} La '''Estonta Biblioteka projekto''' ([[Norvega lingvo|norvege]]: ''Framtidsbiblioteket'') estas publika artaĵo kiu celas kolekti originalan verkaĵon de populara verkisto ĉiu jaro de [[2014]] ĝis [[2114]]. La verkaĵoj restos nelegitan kaj neeldonitan ĝis 2114. Milo da arboj estis speciale plantita por la projekto en la Nordmarka arbaro je la iniciato de la projekto; la 100 manuskriptoj estos presita en limhava-eldonaj antologioj uzanta paperon farita de la arboj <ref>{{Cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2015/06/10/future-library_n_7532012.html|title='Future Library' Reminds Us How Connected Books And The Environment Really Are|website=The Huffington Post|date=10 June 2015|accessdate=2015-08-09}}</ref>. [[The Guardian]] referencis al tiu projekto kiel "la plej kaŝita biblioteko de la mondo" <ref name="kang2">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2018/aug/31/han-kang-bury-book-100-years-norwegian-forest-future-library|title=Han Kang to bury next book for almost 100 years in Norwegian forest|first=Alison|last=Flood|work=The Guardian|date=2018-08-31|accessdate=2018-09-10}}</ref>. == Historio == La projekto estis konceptita fare de Katie Paterson dum la somero de 2014. Ĝi estas administrita de la estonta biblioteka fonduso kaj subtenita de la Urbo de [[Oslo]], [[Norvegio]]. Ĝi estis produktita por la Malrapida Spaciala publika arta programo kaj komisiita de Bjørvika Utvikling, kio estas parte publike posedita kompanion kiu evoluigis Bjørvika, la eksa uja haveno de Oslo<ref>{{Cite web|url=http://www.futurelibrary.no/|title=Future Library – Framtidsbiblioteket - Katie Paterson|page=About|accessdate=2015-08-09}}</ref>. La manuskriptoj estos tenita en speciale desegnita ĉambron ĉe la nova Deichman Biblioteko ([[Publika Biblioteko de Oslo]]) en Bjørvika, Oslo <ref>{{Cite news|title=Reader offer: buy a Katie Paterson Future Library limited-edition print|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2014/nov/23/reader-offer-katie-paterson-print-future-library|newspaper=the Guardian|date=November 23, 2014|first=Vanessa|last=Thorpe}}</ref><ref>{{Cite news|title=Reader offer: buy a Katie Paterson Future Library limited-edition print|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2014/nov/23/reader-offer-katie-paterson-print-future-library|newspaper=the Guardian|date=November 23, 2014|first=Vanessa|last=Thorpe}}</ref>. La 'Silenta Ĉambro' kie la manuskriptoj estas tenitaj estas konstruita uzanta lignon de la originalaj arboj hakitaj por fari spacoj por la arboj plantitaj por la projekto <ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/style/article/future-library-oslo-katie-paterson/index.html|title=Read Margaret Atwood's new novel... in 100 years|last=Prisco|first=Jacopo|date=2018-11-22|website=CNN Style|language=en|access-date=2019-01-21}}</ref>. Katie Paterson kunlaboris kun la arkitektura teamo desegni ĉi tiun parton de la nova publika biblioteko <ref>{{Cite news|url=https://nothingintherulebook.com/2018/05/23/creatives-in-profile-interview-with-katie-paterson/|title=Creatives in profile – interview with Katie Paterson|date=2018-05-23|work=nothingintherulebook|access-date=2018-08-13|language=en-US}}</ref>. La kolektitaj verkaĵoj estos sur montro sed la manuskriptoj ne estos haveblaj por legado. Milo da atestoj rajtigantaj la posedanton al la plena 100-verkaĵa antologio kiam eldonota en 2114 estas vendita de la galerio de la artisto: Ingleby Galeria ([[Edinburgo]]), James Cohan Galeria ([[Nov-Jorko]]) kaj Parafin ([[Londono]]). Komence vendita por £625, la prezo pliigita al £800 en 2017 <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2014/nov/23/reader-offer-katie-paterson-print-future-library|title=Reader offer: buy a Katie Paterson Future Library limited-edition print|last=Thorpe|first=Vanessa|date=2014-11-23|work=The Guardian|access-date=2017-11-07|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web|title=Future Library {{!}} Edition {{!}} Ingleby Gallery|url=http://www.inglebygallery.com/edition/future-library/|website=www.inglebygallery.com|accessdate=2015-08-09}}</ref>. La atestoj, duobla-flanka kaj presita sur mane-farita paperon (ankaŭ farita de la originalaj arboj kiuj estis hakitaj por la projekto), prezentas sekcion de arbo kun 100 arbo-ringoj simbolanta la portempan periodon de la projekto. La estonta biblioteka projekto estis ĝenerale renkontita kun intereso kaj intrigo de la amaskomunikilaro, kvankam ĝi allogis kritikon de kelkaj por ties emfazo pri la malpermeso al legado inter la jaroj 2014 kaj 2114 <ref>{{cite web|url=https://maggietiede.com/2018/09/05/margaret-atwood-han-kang-and-more-will-bury-their-new-novels-for-100-years-what-do-you-think-about-the-future-library-project/|first=Maggie|last=Tiede|title=Margaret Atwood, Han Kang, and more will bury their new novels for 100 years. What do you think about the Future Library Project?|date=2018-09-05|accessdate=2018-09-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181119125431/https://maggietiede.com/2018/09/05/margaret-atwood-han-kang-and-more-will-bury-their-new-novels-for-100-years-what-do-you-think-about-the-future-library-project/|archivedate=2018-11-19}} {{Citaĵo el la reto |url=https://maggietiede.com/2018/09/05/margaret-atwood-han-kang-and-more-will-bury-their-new-novels-for-100-years-what-do-you-think-about-the-future-library-project/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-05-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181119125431/https://maggietiede.com/2018/09/05/margaret-atwood-han-kang-and-more-will-bury-their-new-novels-for-100-years-what-do-you-think-about-the-future-library-project/ |arkivdato=2018-11-19 }}</ref>. Skribanta por ''Flavorwire'', Moze Halperin vokis la projektan kiel arton "kies intenco estas ekskludi kelkajn generaciojn" kaj kritikis la klason ekskluzive planita por la verkaĵoj eĉ post kiam ili estas eldonitaj <ref>{{cite web|url=http://flavorwire.com/574802/john-malkovichs-100-years-raises-important-questions-even-if-well-never-see-it|title=John Malkovich's Silly Cognac-Based '100 Years' Project Raises Important Questions, Even If We'll Never See It|last=Halperin|first=Moze|date=2016-05-06|publisher=Flavorwire|accessdate=2018-09-10}}</ref>. == Kontribuantoj == La identeco de ĉiu kontribuanta aŭtoro estas anoncita ĉiujare ĉirkaŭ oktobro; ili tiam submetiĝas iliajn manuskriptojn al la kolekto la sekva printempo ĉe publika ceremonio en la arbaro kie la arboj estas kreskantaj. Ĝis nunaj kontribuantoj al la kolekto estas: * 2014 – [[Margaret Atwood]], ''Scribbler Moon'', submetiĝis la 27an de majo 2015.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2014/sep/05/margaret-atwood-new-work-unseen-century-future-library|title=Margaret Atwood's new work will remain unseen for a century|last=Flood|first=Alison|work=The Guardian|date=2014-09-05|accessdate=2014-09-07}}</ref><ref>Alison Flood, [https://www.theguardian.com/books/2015/may/27/margaret-atwood-scribbler-moon-future-library-norway-katie-paterson Into the woods: Margaret Atwood reveals her Future Library book, Scribbler Moon], The Guardian, 27 May 2015</ref> * 2015 – [[David Mitchell (verkisto)|David Mitchell]], ''From Me Flows What You Call Time'', submetiĝis la 28an majo 2016<ref>{{cite web|first=Patrick|last=Clarke|url=http://www.thebookseller.com/news/david-mitchell-buries-manuscript-future-library-project-330710|title=David Mitchell buries manuscript for Future Library project|work=The Bookseller|date=May 31, 2016}}</ref> * 2016 – [[Sjón]], ''As My Brow Brushes On The Tunics Of Angels or The Drop Tower, the Roller Coaster, the Whirling Cups and other Instruments of Worship from the Post-Industrial Age'', submetiĝis la 2an de junio 2017<ref>{{cite web|first=Katherine|last=Cowdrey|url=http://www.thebookseller.com/news/icelandic-writer-sj-n-named-next-contributor-future-library-414176|title=Icelandic writer Sjón named next Future Library contributor|work=The Bookseller|date=October 14, 2016}}</ref><ref>{{cite web|first=Katherine|last=Cowdrey|url=http://www.thebookseller.com/news/icelandic-writer-sj-n-named-next-contributor-future-library-414176|title=Icelandic writer Sjón named next Future Library contributor|work=The Bookseller|date=October 14, 2016}}</ref> * 2017 – [[Elif Shafak]], ''The Last Taboo'', submetiĝis la 2an de junio 2018 X2<ref>{{Cite web|url=https://www.futurelibrary.no/#/news-and-media|title=Future Library Upcoming Events|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.futurelibrary.no/#/news-and-media|title=Future Library Upcoming Events|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> * 2018 – [[Han Kang]], ''Dear Son, My Beloved (Al mia kara filo)'', submetiĝis la 25an de majo 2019<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20190527000429|title=Han Kang hands over book to Norway's Future Library project|author=Yonhap|publisher=The Korean Herald|date=2019-05-27|accessdate=2019-09-10}}</ref> * 2019 – [[Karl Ove Knausgård]], ''Blind Book'', submetiĝis 12 junion 2022<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2019/oct/20/karl-ove-knausgaard-latest-work-to-remain-unseen-until-2114-future-library|title=Karl Ove Knausgaard's latest work to remain unseen until 2114|last=Flood|first=Alison|date=2019-10-20|work=The Guardian|access-date=2019-10-23|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> * 2020 – [[Ocean Vuong]], ''King Philip'', submetiĝis la 21an de majo 2023<ref>{{Cite web|date=2020-08-19|title='You'll have to die to get these texts': Ocean Vuong's next manuscript to be unveiled in 2114|url=http://www.theguardian.com/books/2020/aug/19/ocean-vuong-2114-book-future-library-norway|access-date=2020-10-08|website=the Guardian|language=en}}</ref> * 2021 – [[Tsitsi Dangarembga]], ''Narini and Her Donkey'', submetiĝis la 12an de junio 2022<ref>{{Cite web|date=2021-08-25|title='Tsitsi Dangarembga's next work won't be read by anyone until 2114|url=https://www.theguardian.com/books/2021/aug/25/tsitsi-dangarembgas-next-work-wont-be-read-by-anyone-until-2114-future-library|access-date=2021-08-25|website=the Guardian|language=en}}</ref> * 2022 – [[Judith Schalansky]], ''Fluff and Splinters: a Chronicle'', submetiĝis la 21an de majo 2023 * 2023 – [[Valeria Luiselli]], ''The Force of Resonance'', submitted 26 May 2024 * 2024 – [[Tommy Orange]] <ref>{{Cite news|last=Creamer|first=Ella|date=August 12, 2024|title=Native American author Tommy Orange selected as the next Future Library writer|url=https://www.theguardian.com/books/article/2024/aug/12/native-american-author-tommy-orange-selected-as-the-next-future-library-writer|access-date=August 12, 2024|work=The Guardian|language=|issn=}}</ref> Komitato de la estonta biblioteka fonduso de komisuloj faras novan elekton ĉiujare bazita sur la kriterioj "elstaraj kontribuaĵoj al literaturo aŭ poezio kaj por la kapableco de ilia verkaĵo kapti la imagpovon de tio ĉi kaj de estontaj generacioj" <ref>{{Cite web|url=http://www.mprnews.org/story/2015/05/29/books-thread-future-library|title=A library that won't be read for 100 years|last=Mumford|first=Tracy|website=www.mprnews.org|accessdate=2015-08-09}}</ref>. [[Umberto Eco]] kaj [[Tomas Tranströmer]], ambaŭ forpasinta jam je 2016, estis antaŭe konsiderita kiel potencialaj kontribuantoj. Ĉiuj aliaj aŭtoroj kiu estis alproksimita fare de Paterson akceptis la inviton <ref name="smh2">{{cite web|url=https://www.smh.com.au/entertainment/books/the-future-library-why-you-face-a-big-wait-to-read-any-of-the-books-20170113-gtqw6i.html|title=The Future Library: Why you face a big wait to read any of the books|last=Wood|first=Gaby|date=2017-01-13|publisher=Sydney Morning Herald|accessdate=2018-09-10}}</ref>. Unu el la malabundaj detaloj konata pri la verkaĵoj estis rivelita akcidente kiam David Mitchell deklaris ke lia libro citas la kantotekston de [[:en:Here_Comes_the_Sun|''Here Comes the Sun'']] (Jen venas la suno), kanto atendita eniri la [[Publika havaĵo|publikan domajnon]] en la malfrua 21a jarcento <ref name="smh2" />. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo|http://futurelibrary.no}} * [http://katiepaterson.org/portfolio/future-library/ La retejo de artisto por la projekto] [[Kategorio:Dokumentoj]] [[Kategorio:Bibliotekoj]] [[Kategorio:Estonteco en romanoj]] 4sgtrj07ta1e286lsu1kcgi479hh5vk The Open Network 0 824324 9400965 9317168 2026-06-13T09:03:01Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400965 wikitext text/x-wiki {{Informkesto programaro | Aŭtoro = [[Nikolaj Durov]], [[pavel Durov]] | Nomo = The Open Network | Logotipo grandeco = 150 | pgrogramisto = TON Foundation, [[Telegram]] | Programlingvo = [[C++]] | Konstruaĵo = {{URL|github.com/ton-blockchain}} | Licenco = [[GNU LGPL|GNU LGPL v2]] | Retejo = ton.org }} '''The Open Network''' (abr. TON) - blokĉen-bazita malcentralizita komputila reto, same kiel projekto de sekura Prokura Servilo kaj anonimiganto malluma reto-platformo konstruita laŭ la principo de Overlay P2P-retoj, kiu havas mesaĝajn servojn, pagtransakciojn en kriptovaluto TONCOIN, datumstokadon, kaj operaciumon por distribuitaj aplikaĵoj. Origine disvolvita sub la nomo '''Telegram Open Network for Cryptocurrency''' [[Gram]]. La TON-koncepto estis evoluigita fare de la fratoj [[Pavel_Durov|Durovs]], kiuj altiris investojn de pluraj miliardoj da dolaroj por ĉi tiu projekto kaj planis transdoni sian popularan mesaĝiston [[Telegram]] al TON]<ref name=":5" /><ref name=":10" /><ref name=":0" />. Laŭ observantoj, TON, unuflanke, altiras investantojn kun la ideo de populara kripta monero, kaj aliflanke, permesas al uzantoj en landoj kun forta [[interreta cenzuro]] libere uzi informojn. rimedoj, preterirante registarajn blokadon kaj spursistemojn <ref>{{Cite news|title=Telegram Digital Resistance: The Open Network And Russia’s Ban|url=https://cointelegraph.com/news/telegram-digital-resistance-the-open-network-and-russias-ban|work=Cointelegraph|date=2018-04-19|accessdate=2018-05-04|language=en|archivedate=2018-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180505070538/https://cointelegraph.com/news/telegram-digital-resistance-the-open-network-and-russias-ban}}</ref>. La 30-an de majo 2019, Telegram enkondukis simpligitan version de la platformo<ref>{{Cite web |url=https://www.rbc.ru/crypto/news/5ceff8fc9a79474c4c093764 |title=TON уже здесь. Telegram представил упрощённую версию клиента платформы |access-date=2019-05-30 |archive-date=2019-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214154904/https://www.rbc.ru/crypto/news/5ceff8fc9a79474c4c093764 |deadlink=no }}</ref>. La 12-an de majo 2020, Pavel Durov anoncis en sia Telegram-kanalo, ke li fermis la projekton pri blokĉeno TON <ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.vedomosti.ru/opinion/articles/2020/05/13/830188-tsifrovaya-konkurentsiya|title=Цифровая конкуренция доллару откладывается|publisher=Ведомости|accessdate=2020-05-14|archive-date=2020-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200520165719/https://www.vedomosti.ru/opinion/articles/2020/05/13/830188-tsifrovaya-konkurentsiya|deadlink=no}}</ref> La 29-an de junio 2021, la kreinto de VKontakte kaj Telegramo, Pavel Durov, transdonis la domajnon ton.org kaj GitHub-deponejon al sendependa komunumo de programistoj The Open Network (TON)<ref>{{Cite web|url=http://dx.doi.org/10.31219/osf.io/grsbp|title=Focalizator in Novel Telegram by Putu Wijaya|author=M Chairul Basrun Umanailo|website=dx.doi.org|date=2021-03-20|access-date=2022-04-06}}</ref>. La 9-an de aŭgusto 2021 EXMO anoncas la liston de nova kripta monero - TONCOIN. == Historio == === Lanĉo de projekto === {{ Eksteraj objektoj | larĝo= | video1 = [https://www.youtube.com/watch?v=3O-jnS72gY4 Videoprezento de Telegram Open Network por investantoj] }} Dum pluraj jaroj, [[Telegramo]] disvolviĝis nur je persona elspezo de [[Pavel Durov]]. El la materialoj prezentitaj dum la konsidero de asertoj Usona Sekureco-Komisiono (SEC) al Telegramo, rezultas, ke ĝis 2017 la mesaĝisto bezonis plian monon por pagi kaj konservi servilojn. Durov konsideris la eblecon altiri tradiciajn investojn, sed komence de 2018 li forlasis ilin favore al financado de la mesaĝisto per la blockĉeno-projekto TON (la nomo estis deĉifrita en du manieroj: kiel Telegram Open Network kaj The Open). Reto) kaj kripta monero [[Gram]]<ref name=coindesk01>{{cite web |url=https://www.coindesk.com/policy/2020/01/17/sec-cash-strapped-telegram-launched-2018-token-sale-to-pay-for-servers/ |title=SEC: Cash-Strapped Telegram Launched 2018 Token Sale to Pay for Servers |author=Anna Baydakova |date=2020-01-17 |publisher=Coindesk |accessdate=2021-11-01 |archive-date=2021-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101002538/https://www.coindesk.com/policy/2020/01/17/sec-cash-strapped-telegram-launched-2018-token-sale-to-pay-for-servers/ |deadlink=no }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://techcrunch.com/2018/01/08/telegram-open-network/ |title=Telegram plans multi-billion dollar ICO for chat&nbsp;cryptocurrency |last=Butcher |first=Mike |work=TechCrunch |accessdate=12 January 2018 |language=en |archivedate=2020-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201123181319/https://techcrunch.com/2018/01/08/telegram-open-network/ }}</ref>. Kiel konceptite de la kreintoj, TON devis iĝi platformo por Malcentralizitaj Aplikoj simila al [[Google Play]], [[AppStore]] kaj [[WeChat]]<ref>{{cite web |url=https://techcrunch.com/2018/01/08/telegram-open-network/ |title=Telegram plans multi-billion dollar ICO for chat cryptocurrency |author=Mike Butcher, Josh Konstine |date=January 8, 2018 |publisher=TechCrunch |accessdate=4 April 2020 |archive-date=2020-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201123181319/https://techcrunch.com/2018/01/08/telegram-open-network/ |deadlink=no }}</ref><ref>{{cite web |url=https://techcrunch.com/2018/01/15/inside-telegrams-ambitious-1-2b-ico-to-create-the-next-ethereum/ |title=Inside Telegram's ambitious $1.2B ICO to create the next Ethereum |author=Jon Russel |date=January 15, 2018 |publisher=TechCrunch |accessdate=4 April 2020 |archive-date=2020-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200403222412/https://techcrunch.com/2018/01/15/inside-telegrams-ambitious-1-2b-ico-to-create-the-next-ethereum/ |deadlink=no }}</ref>, kaj pro la deklarita kapablo prilabori milionojn da transakcioj sekundo - malcentralizita alternativo al la internaciaj pagsistemoj [[Visa]] kaj [[MasterCard ]]<ref name=binance>{{cite web |url=https://research.binance.com/en/analysis/telegram-open-network |title=Exploring Telegram Open Network |date=September 27, 2019 |publisher=Binance Research |accessdate=4 April 2020 |archive-date=2020-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622065136/https://research.binance.com/en/analysis/telegram-open-network |deadlink=no }}</ref><ref name=rbth>{{cite web |url=https://www.rbth.com/science-and-tech/331547-durov-vk-telegram-russia-networks |title=Telegram's Pavel Durov in court over his quest to revolutionize cryptocurrency |author=Josh Nadeau |date=January 15, 2020 |publisher=Russia Beyond The Headlines |accessdate=4 April 2020 |archive-date=2020-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228030201/https://www.rbth.com/science-and-tech/331547-durov-vk-telegram-russia-networks |deadlink=no }}</ref><ref name=payspace>{{cite web |url=https://payspacemagazine.com/cryptocurrency/ton-gram-how-it-started-and-why-it-ended/ |title=TON & Gram: how it started and why it ended |date=October 9, 2020 |publisher=PaySpace Magazine |accessdate=5 April 2021 |archive-date=2021-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101002702/https://payspacemagazine.com/cryptocurrency/ton-gram-how-it-started-and-why-it-ended/ |deadlink=no }}</ref> === Vendo de ĵetonoj === Por kolekti financojn, Telegram organizis privatan vendon de estontaj kontraktoj, kiuj donis la rajton ricevi ĵetonojn Gram post la lanĉo de la blokĉeno. Zorge elektitaj investantoj estis invititaj partopreni, kun minimuma ĉeko de 20 milionoj USD en la unua raŭndo kaj 1 miliono USD en la dua. La kosto de kripta monero por partoprenantoj en la fermita vendo estis signife pli malalta ol la prezo, kiun Telegramo antaŭdiris en la momento de la lanĉo de TON, kaj la kompanio priskribis la profiton de la akiro de la valoraĵo per analogio kun sekuroj <ref name=coindesk01 /><ref name=payspace />. Всего в двух раундах компания привлекла $1,7 млрд долларов<ref>{{cite web |url=https://www.financemagnates.com/cryptocurrency/news/sec-vs-telegram-will-gram-tokens-ever-be-distributed/ |title=SEC vs. Telegram: Will Gram Tokens Ever Be Distributed? |author=Rachel McIntosh |date=October 18, 2019 |publisher=Finance Magnates |access-date=5 April 2021 |archive-date=2021-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101011450/https://www.financemagnates.com/cryptocurrency/news/sec-vs-telegram-will-gram-tokens-ever-be-distributed/ |deadlink=no }}</ref>. === Evoluo === En aprilo 2019, informoj aperis en la amaskomunikilaro pri la kreado de sendependa kompanio TON Labs. Laŭ la administra direktoro de la firmao Alexander Filatov, TON Labs "pretigas ilaron por programistoj de TON-aplikoj"<ref>{{Cite web|url=https://www.vedomosti.ru/technology/articles/2019/04/03/798189-razrabotchikam-uprostyat-sozdanie-prilozhenii|title=Разработчикам упростят создание приложений для блокчейн-платформы Дурова|date=2019-04-03|publisher=www.vedomosti.ru|accessdate=2019-05-24|archive-date=2019-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405084021/https://www.vedomosti.ru/technology/articles/2019/04/03/798189-razrabotchikam-uprostyat-sozdanie-prilozhenii|deadlink=no}}</ref>.. La 17-an de aprilo 2019, la germana kompanio [[Wirecard AG]]<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.forbes.ru/tehnologii/374985-nemeckaya-kompaniya-pomozhet-durovu-vypustit-kriptovalyutu|title=Немецкая платежная система анонсировала партнерство с разработчиком решений для криптовалюты Дурова {{!}} Технологии|date=2019-04-17|publisher=Forbes.ru|accessdate=2019-05-24|archive-date=2019-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418160247/https://www.forbes.ru/tehnologii/374985-nemeckaya-kompaniya-pomozhet-durovu-vypustit-kriptovalyutu|deadlink=no}}</ref> La 6-an de septembro 2019, la TON-testportalo por programistoj estis malfermita kun la oficialaj specifoj de la projekto - [https://test.ton.org https://test.ton.org/], kaj en la retejo https://test.ton.org/testnet/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211127033124/https://test.ton.org/testnet/ |date=2021-11-27 }}, la TON-reto-esploristo fariĝis havebla, montrante la unuajn centojn da funkciaj nodoj <ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.coindesk.com/telegram-finally-releases-code-for-its-1-7-billion-ton-blockchain|title=Telegram Finally Releases Code for Its $1.7 Billion TON Blockchain|author=Anna Baydakova|date=2019-09-06|publisher=CoinDesk|accessdate=2019-09-14|archive-date=2019-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190915041632/https://www.coindesk.com/telegram-finally-releases-code-for-its-1-7-billion-ton-blockchain|deadlink=no}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://thebell.io/telegram-vylozhil-v-otkrytyj-dostup-testovuyu-versiyu-proekta-za-1-7-mlrd/|title=Telegram выложил в открытый доступ тестовую версию проекта за $1,7 млрд|date=2019-09-08|publisher=The Bell|accessdate=2019-09-14|archive-date=2019-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191120125112/https://thebell.io/telegram-vylozhil-v-otkrytyj-dostup-testovuyu-versiyu-proekta-za-1-7-mlrd/|deadlink=no}}</ref><ref>{{Cite web|lang=es|url=https://tecnonucleous.com/2019/09/07/blockchain-explorer-de-ton-ton-labs-y-mas/|title=Blockchain Explorer de TON, documentación actualizada, TON Labs y más|date=2019-09-06|publisher=Tecnonucleous|accessdate=2019-09-14}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://thecoinshark.net/telegram-posted-test-version-of-the-ton-blockchain-in-a-public-access/|title=Telegram Posted Test Version of the TON Blockchain in a Public Access|date=2019-09-09|publisher=The Coin Shark|accessdate=2019-09-14}}{{404|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[The New York Times|New York Times]], komentante ĉi tiujn eventojn, rimarkis, ke la projekto elsendas testajn ĵetonojn antaŭ la horaro, kio devus kontentigi investantojn. La observantoj, citante fakulojn pri kriptaj moneroj, ankaŭ rimarkas, ke la strategio de Durov por konservi la evoluon de TON relative sekreta generis iom da skeptiko en la kripta socio koncerne la konkurantan projekton pri kripta monero de Facebook [[Diem_(digital_currency)|Libra]] sed montriĝis ĝusta. finfine, ĉar Facebook, farinte la disvolviĝon de Libra travidebla, tuj malaltigis la koleron de la reguligistoj. Samtempe, spertuloj pri kripta monero kiel David Gerard atentigas, ke malgraŭ la klopodoj de la TON-teamo por plenumi la principojn de [[Know_your_customer|KYC-AML]], la centra risko de la projekto similas al Libra - ŝtato. reguligistoj eble timas perdi kontrolon super la financa <ref>{{Cite news|title=Telegram Pushes Ahead With Plans for ‘Gram’ Cryptocurrency|author=|url=https://www.nytimes.com/2019/08/27/technology/telegram-cryptocurrency-gram.html|website=The New York Times|date=|accessdate=2019-09-14|archivedate=2019-09-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190916012859/https://www.nytimes.com/2019/08/27/technology/telegram-cryptocurrency-gram.html}}</ref>. . === Projekta fino (2019-2020) === En oktobro 2019, la Usona Sekureco kaj Interŝanĝa Komisiono (SEC) petis malpermeson de eldonado de Gram. Pavel Durov sugestis redoni 77% de investoj al TON-investantoj aŭ prokrasti la limdaton por lanĉi la platformon al la 30-a de aprilo 2020<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.kommersant.ru/doc/4127355|title=Telegram предложил инвесторам вернуть 77% вложений в ICO компании|date=2019-10-17|publisher=Коммерсантъ|accessdate=2019-10-18|archive-date=2019-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20191017183319/https://www.kommersant.ru/doc/4127355|deadlink=no}}</ref> La 7-an kaj 8-an de januaro 2020, la SEC pridemandis Pavel Durov lige kun la TON ICO. La pridemandado okazis en Dubajo. La usona reguligisto provis ekscii, kial Durov tenis ICO, kiom da mono li elspezis por Telegramo kaj TON, kaj kial la [[Gram]]-ĵetono ne estas sekureco. Durov respondis, ke la mono estas necesa por aĉeti ekipaĵon kaj prizorgi la blokĉenan platformon, kaj Gram estas kripta monero, ne sekureco<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://thebell.io/pavla-durova-dva-dnya-s-pristrastiem-doprashivali-v-dubae/|title=Павла Дурова два дня с пристрастием допрашивали в Дубае|date=2020-01-17|publisher=The Bell|accessdate=2020-01-20|archive-date=2020-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200117192336/https://thebell.io/pavla-durova-dva-dnya-s-pristrastiem-doprashivali-v-dubae/|deadlink=no}}</ref>. Post longa proceso, la SEC finfine rekonis la ĵetonojn de la projekto kiel valorpaperojn<ref>{{Cite news|title=TON на грани срыва: SEC через суд добивается приостановки проекта от Telegram|author=|url=https://forklog.com/ton-na-grani-sryva-sec-cherez-sud-dobivaetsya-priostanovki-proekta-ot-telegram/|website=ForkLog|date=|accessdate=2020-05-08|archivedate=2020-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200521223437/https://forklog.com/ton-na-grani-sryva-sec-cherez-sud-dobivaetsya-priostanovki-proekta-ot-telegram/}}</ref>. Post tio, la TON-teamo deklaris, ke ili ne povos lanĉi la projekton ĝustatempe, kaj al investantoj estis ofertitaj du ĉefaj ebloj por redoni financon: 72% en 2020 kaj 110% en aprilo 2021<ref>{{Cite news|title=Инвесторам в проект Дурова оставили только два варианта возврата денег|author=|url=https://www.rbc.ru/technology_and_media/07/05/2020/5eb2ecde9a79479aeb7a60c7|website=РБК|date=|accessdate=2020-05-08|archivedate=2020-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200507001357/https://www.rbc.ru/technology_and_media/07/05/2020/5eb2ecde9a79479aeb7a60c7}}</ref>. La 12-an de majo 2020, Pavel Durov oficiale anoncis, ke laboro pri la projekto Telegram Open Network estas ĉesigita. La ĉefa kialo estas la agoj de la SEC, kiuj faras la lanĉon de TON neebla<ref name="What Was TON And Why It Is Over">{{Citaĵo el la reto|url=https://telegra.ph/What-Was-TON-And-Why-It-Is-Over-05-12|titolo=What Was TON And Why It Is Over|aŭtoro=[[Pavel Durov]]|jaro=2020|monato=5|tago=12|lingvo=en}}</ref>. La Telegram-teamo ankaŭ deklaris, ke ĝi ne rilatas al ĉiuj projektoj kiuj estos lanĉitaj surbaze de la Telegramo Malferma Reto estonte<ref>[https://coinpost.ru/f/telegram-ton/ Обзор Telegram TON] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210925190520/https://coinpost.ru/f/telegram-ton/ |date=2021-09-25 }} {{Wayback|url=https://coinpost.ru/f/telegram-ton/ |date=20200809144125 }}, ''Coinpost.ru''</ref>. La 2-an de marto 2021, la investantoj de la fondaĵo sendis al Pavel Durov avizojn pri sia intenco prezenti proceson kontraŭ TON Inc. kaj Telegram Inc. por repagi ĉirkaŭ $100 milionojn por la TON-blokĉeno-projektaj <ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.kommersant.ru/doc/4711551|title=Инвесторы потребовали от Дурова возместить десятки миллионов долларов за проект TON|website=Коммерсантъ|date=2021-03-02|accessdate=2021-03-02|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301235044/https://www.kommersant.ru/doc/4711551|deadlink=no}}</ref>. == TON Arkitekturo == {{quote|TON estas ambicio lanĉi malcentralizitan Reton kaj ambicio lanĉi novan [[Ethereum]]|aŭtoro=[[TechCrunch]]<ref name=":14">{{cite web|url=https ://techcrunch.com/2018/01/15/inside-telegrams-ambitious-1-2b-ico-to-create-the-next-ethereum/|title=Ene de la ambicia $1.2B ICO de Telegram por krei la sekvan Ethereum - TechCrunch|publisher=techcrunch .com|lang=eo|accessdate=2018-05-05|archive-date=2020-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403222412/http://https/|deadlink=no}}</ref>}} TON estas [[Darknet]] kun plentaŭgaj servoj de pagoj ĝis stokado de dosieroj kaj aplikoj, kiu baziĝas sur distribua sistema paradigmo sen dependeco de konstanta konekto por kontroli servilojn. Durov en la komerca plano nomas ĝin la plej proksima analogo al la darknet-sistemo [[I2P]]. La arkitekturo de la platformo TON, kiel aliaj mallumretoj, havas plurajn nivelojn de protekto kontraŭ provoj establi ajnan specon de ŝtata reguligo super ĝi (protekto "kontraŭ cenzuro" laŭ la teksto de la komerca plano de Pavel Durov). {| !TON komponanto !Celo |- |TON Blokoĉeno |La kerno de la pagsistemo sur la [[blockĉeno]], desegnita por milionoj da pagoj sekundo |- |TON P2P Reto |Organizo de "[[Samtavola_komunikado]]" klasreto de la TON-klientoj mem |- |TON Stokado |Distribuita "torento-simila" stokado por dosieroj kaj servoj |- |TON Prokurilo |Prokurilo kaj anonimigilo, arkitekture simila al [[I2P]] kaj [[Tor]] |- |TON DHT |Distribuita sistemo por serĉado de objektoj per hashkodoj, ludante rolon similan al la "torento-spurilo" TON |- |TON Servoj |Platformo por krei distribuitajn aplikaĵojn por TON |- |TON DNS |Serĉu sistemon por "homnomoj" de haŝkodoj en TON [[Distributed_hash_table|DHT]] |- |TON Pagoj |Pagsistemo, inkluzive por mikropagoj kun prokrastita ekrano en TON Blockchain |- |TON Virtuala Maŝino |[[Virtuala maŝino|Virtualaj maŝinoj]] por ekzekuti kontraktalgoritmojn inter aĉetantoj kaj vendistoj |- |TON Mesaĝoj |En TON, mesaĝoj eblas ne nur inter homoj, sed ankaŭ inter algoritmoj. Ĉi tio estas la baza funkcio de komunikado. |- |TON Hiperkuba Vokado |Sistemo por kalkuli la optimuman vojon en la TON P2P Reto por TON Mesaĝoj inter nodoj |- |TON Validigiloj |Retaj uzantoj kreantaj kaj kontrolante TON-Blokĉenojn, t.e. farante pagojn |} == TON-sistemaj servoj == Kelkaj TON-teknologioj estas ĉieaj kaj ne estas rekte videblaj por uzantoj, sed ili influas la sekurecon, funkciecon kaj rendimenton de la <ref name=":17" /> sistemo. == Daŭra evoluo == Post la anonco pri la fermo de la projekto fare de la teamo de Telegram<ref name="What Was TON And Why It Is Over" />, diversaj daŭrigaj projektoj estis kreitaj. === Everscale (Free TON) === {{Ĉefa artikolo|Free TON}} La 7-an de majo 2020, la komunumo de programistoj, validigiloj kaj reprezentantoj de la cifereca valuta industrio anoncis la lanĉon de la projekto [[Free TON]]<ref>{{Cite news|title=Состоялся запуск основной сети Free TON на базе разработок Telegram|author=|url=https://forklog.com/sostoyalsya-zapusk-osnovnoj-seti-free-the-open-network-free-ton-na-baze-razrabotok-telegram/|website=ForkLog|date=|accessdate=2020-05-08|archivedate=2020-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200610003224/https://forklog.com/sostoyalsya-zapusk-osnovnoj-seti-free-the-open-network-free-ton-na-baze-razrabotok-telegram/}}</ref> kiu baziĝas sur la malfermfonta Telegram Open Network. La TON-kodo estas distribuita sub la permesilo LGPLv2, kiu permesas vin uzi ĝin sen limigoj. La oficiala lanĉo de la reto okazis la 7-an de majo dum reta elsendo dediĉita al la projekto. TON Crystal fariĝis la indiĝena signo de la projekto Free TON, entute 5 miliardoj da moneroj povas esti eldonitaj en la reto. Samtempe, Free TON-subtenantoj publikigis la Deklaracion pri Malcentralizo<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://freeton.org/dod|title=Declaration of Decentralisation|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-05-08|archive-date=2020-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200512172419/https://freeton.org/dod|deadlink=no}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200512172419/https://freeton.org/dod |date=2020-05-12 }}</ref>, disponebla por subskribo por ĉiuj, kiuj volas subteni la lanĉon de Free TON. Ene de 24 horoj, la deklaro estis subskribita de pluraj miloj da individuoj kaj juraj personoj. Inter la subskribintoj de la deklaro estas: TON Labs-programisto, LEVEL TRADE Ltd, KUNA kaj CEX.io kripta monero interŝanĝoj, P2P.org kaj Everstake validigiloj, Dokia Capital kaj Bitscale Capital investaj kompanioj<ref>{{Cite news|title=Блокчейн-платформу TON запустили без Telegram и Павла Дурова|author=|url=https://www.rbc.ru/technology_and_media/07/05/2020/5eb3f1429a79470728554a3f?from=from_main|website=РБК|date=|accessdate=2020-05-08|archivedate=2020-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200508020255/https://www.rbc.ru/technology_and_media/07/05/2020/5eb3f1429a79470728554a3f?from=from_main}}</ref>. Estas rimarkinde, ke en la momento de la lanĉo, usonaj civitanoj ne rajtis partopreni en la projekto Free TON. La 9-an de novembro 2021 [https://gov.freeton.org/proposal?isGlobal=0&proposalAddress=0:2fa48ed5a93bfc03b8667a2e60538aaef194ac68c3338e8a03f21d8a2f378158 oferto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230523074458/https://gov.freeton.org/proposal?isGlobal=0&proposalAddress=0%3A2fa48ed5a93bfc03b8667a2e60538aaef194ac68c3338e8a03f21d8a2f378158 |date=2023-05-23 }} pri ŝanĝado de la nomo de la projekto de "Free TON" al "Everscale"<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://forum.freeton.org/t/free-ton-rebranding-to-everscale/12114|title=Free TON rebranding to Everscale|website=Free TON|date=2021-11-09|access-date=2021-11-13|archive-date=2021-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20211113122900/https://forum.freeton.org/t/free-ton-rebranding-to-everscale/12114|deadlink=no}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211113122900/https://forum.freeton.org/t/free-ton-rebranding-to-everscale/12114 |date=2021-11-13 }}</ref> kaj [https://finance.yahoo.com/news/freeton-moves-forward-rebranding-publicly-185000286.html bruligante 3 miliardojn] katidoj. La kialo de ĉi tiu decido estis la deziro forigi la limigojn postulitajn de la uzo de la marko TON, kaj precipe akiri la ŝancon listigi grandajn interŝanĝojn kaj eniri partnerecojn kun grandaj kompanioj. Ankaŭ ĉi tiu decido celas redukti markon malklarkon kaj konfuzon asociitan kun la ekzisto de aliaj projektoj uzantaj TON en sia nomo. La decido renomi la projekton estis farita de la reganta estraro per voĉdonado La 14-an de marto 2022, la DeFi Alianco lanĉis la voĉdonadplatformon EverDAO. Ĉiuj decidoj pri la disvolviĝo de la projekto estas faritaj surbaze de la voĉdonado de la posedantoj de EVER-ĵetonoj en la EVER DAO-sistemo. Por fari decidon, necesas altiri almenaŭ 500 000 monerojn de posedantoj al la voĉdono kaj akiri plimulton de voĉoj "por". Por prezenti vian iniciaton, vi devas bloki 100,000 ĈIAM en staking. En januaro 2023, [https://www.venom.ventures Venom Ventures Fund] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230609064638/https://www.venom.ventures/ |date=2023-06-09 }}, Web3 kaj blokĉena noviga fonduso administrita de Abu Dhabi-bazita investfonduso-administranto Iceberg Capital, anoncis strategian partnerecon kaj investon en Everscale, ĉefa blokĉeno kiu estas trakti la problemojn pri skaleblo, kiuj turmentas la industrion Web3<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://cointelegraph.com/press-releases/venom-ventures-fund-commits-5m-strategic-investment-in-the-everscale-blockchain|title=Venom Ventures Fund commits $5M strategic investment in the Everscale blockchain|website=Cointelegraph|access-date=2023-03-14}}</ref>. === The Open Network === {{Ĉefa artikolo|The Open Network}} la 29-an de majo 2020 komunumo de programistoj, validigiloj, gajnintoj de publikaj blokĉenaj konkursoj de Telegram kaj kripto-entuziasmuloj anoncis la daŭrigon de laboro pri la projekto<ref>{{Cite web |url=https://t.me/tonblockchain/3 |title=Start NewTON project |access-date=2021-07-02 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182222/https://t.me/tonblockchain/3 |deadlink=no }}</ref>. La antaŭnomo de la projekto estis "NEWTON". La teamo daŭre konservis kaj evoluigis la originalan ''testnet2'' reton de la Telegram-teamo, kiu estis lanĉita la 15-an de novembro 2019. En majo 2021, la komunumo voĉdonis renomi la reton ''testnet2'' al ''mainnet''<ref>{{cite web|lang=en|url=https://t.me/tonblockchain/21|title=Переименование сети testnet2 на mainnet The Open Network|access-date=2021-07-02|archive-date=2021-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182042/https://t.me/tonblockchain/21|deadlink=no}}</ref>. Ankaŭ, la evoluigteamo ŝanĝis la nomon "NEWTON" al "TON Foundation". TON-Fondaĵo - proklamita de senprofita komunumo celanta plian subtenon kaj disvolviĝon de la reto. TON Blockchain uzas [[proof-of-stake]] konsenton kaj neniu [[minnig]] estas postulata por generi novajn blokojn. Preskaŭ la tuta maso de 5 miliardoj da moneroj estis transdonita de la Telegram-teamo al specialaj [[smart-contracts]] ''[[proof-of-work]]-donantoj''. Novaj moneroj povas esti akiritaj per minado de ĉi tiuj kontraktoj. Pruvo-de-laboraj donantaj kontraktoj havas limojn kaj eksvalidiĝos post kiam uzantoj elminis ĉiujn disponeblajn monerojn. La 29-an de junio 2021, la Telegram-teamo konsentis en malferma letero<ref>{{cite web |url=https://github.com/newton-blockchain/TIPs/issues/33#issuecomment-870824166 |title=Ответ Telegram на открытое письмо сообщества |last= |first= |date=2021-06-29 |website= |publisher= |access-date= |quote= |archive-date=2021-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717152320/https://github.com/newton-blockchain/TIPs/issues/33#issuecomment-870824166 |deadlink=no }}</ref> transiga domajno https://ton{{404|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. org / kaj konto https://github.com/ton-blockchain al La Malferma Reto-komunumo. La 9-an de aŭgusto 2021 EXMO anoncas la liston de nova kripta monero — [https://info.exmo.com/en/valyuty/ton-skoro-na-exmo/ TONCOIN]. La 23-an de decembro 2021, Telegram-kreinto Pavel Durov [https://t.me/durov/175 publikigis] afiŝon pri la projekto TON sur sia Telegram-paĝo kaj [https://iloveton.ru/news/ton/sozdatel- telegram-pavel -durov-vypustil-post-o-proekte-ton.html subtenis]{{404|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} la evoluigan teamon. En sia mesaĝo, Pavel Durov deziris sukceson al la evoluiga teamo, sed emfazis, ke li nenion rilatas al la projekto. == Notoj == {{Referencoj|refs= <ref name=":5">{{Cite web|url=https://icobench.com/ico/telegram-open-network|title=Telegram Open Network (Gram) - ICO rating and details|publisher=ICObench|lang=en|accessdate=2018-04-27|archive-date=2018-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180428094227/https://icobench.com/ico/telegram-open-network|deadlink=no}}</ref> <ref name=":10">{{Cite news|title=Telegram поднял 1,7 миллиарда долларов на ICO - Крипинфо|url=https://crypinfo.ru/telegram-podnyal-1-7-milliarda-dollarov-na-ico/|work=Крипинфо|date=2018-04-02|accessdate=2018-04-27|language=ru|archivedate=2018-04-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180428094255/https://crypinfo.ru/telegram-podnyal-1-7-milliarda-dollarov-na-ico/}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180428094255/https://crypinfo.ru/telegram-podnyal-1-7-milliarda-dollarov-na-ico/ |date=2018-04-28 }}</ref> <ref name=":13">{{Cite web|url=https://icorating.com/upload/whitepaper/gNQ7e9z3lCGi519Wz8mmC0Kg8aA0goeZKAQ802vo.pdf|title=Telegram White Paper|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2018-05-04|archive-date=2018-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505065632/https://icorating.com/upload/whitepaper/gNQ7e9z3lCGi519Wz8mmC0Kg8aA0goeZKAQ802vo.pdf|deadlink=no}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180505065632/https://icorating.com/upload/whitepaper/gNQ7e9z3lCGi519Wz8mmC0Kg8aA0goeZKAQ802vo.pdf |date=2018-05-05 }}</ref> <ref name=":9">{{Cite news|title=При каких условиях Telegram вернет инвесторам собранные $2,55 миллиарда|url=http://www.cnews.ru/news/top/2018-04-02_pri_kakih_usloviyah_telegram_vernet_investoram|work=CNews.ru|accessdate=2018-04-30|archivedate=2020-11-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201123182731/https://www.cnews.ru/news/top/2018-04-02_pri_kakih_usloviyah_telegram_vernet_investoram}}</ref> <ref name=":1">{{Cite news|title=Роман Абрамович вложился в Telegram|last=Ведомости|url=https://www.vedomosti.ru/technology/articles/2018/02/16/751315-abramovich-telegram|date=2018-02-17|accessdate=2018-04-28|archivedate=2018-04-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180429024910/https://www.vedomosti.ru/technology/articles/2018/02/16/751315-abramovich-telegram}}</ref> <ref name=":17">{{Citaĵo el la reto|url=https://test.ton.org/ton.pdf|titolo=Telegram Open Network|arkivo-url=https://web.archive.org/web/20190603085146/https://test.ton.org/ton.pdf|arkivdato=2019-06-03|aŭtoro=Nikolai Durov|eldonejo=Telegram}}</ref> }} [[Kategorio:Blokĉenoj]] [[Kategorio:Ĉifromonunuoj]] [[Kategorio:Libera C++ programaro]] ov32fhz3k4zfnstjj041e02oudxy212 Universitato Boğaziçi 0 829191 9400569 8917134 2026-06-12T20:03:12Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400569 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |moto = |lando = Turkio |situo = |establita = |speco = |gvidanto = |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |situo sur mapo = Istanbulo |regiono-ISO = TR |zomo = 12 |retejo = }} '''Universitato Boğaziçi''' ({{Lang-tr|Boğaziçi Üniversitesi}}; Universitato de Bosforo; {{Lang-en|Boğaziçi University}}) situas ĉe la eŭropa flanko de la [[Bosporo]], [[Rumelio]] en [[Istanbulo]]. Ĝi havas kvar fakultatojn kaj du altlernejojn. == Historio == La universitato, fondita en [[1863]], estas la unua amerika universitato establita ekster [[Usono]], kun forta ligo al la [[Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj|usona akademio]], lige al turka-usona kolegio nomata [[Robert College]]. La universitato estas konstante vicigita unua en Turkio, kaj kiel rezulto ĝi altiras elstarajn studentojn. La instrulingvo estas la [[Angla lingvo|angla]] (ne la [[turka]]) <ref>{{Cite web|title=Adaylar {{!}} Boğaziçi Üniversitesi|url=https://adaylar.boun.edu.tr/tr-TR/Sayfa/BasvuruBelge/Lisansustu#:~:text=Bo%C4%9Fazi%C3%A7i%20%C3%9Cniversitesi%27nde%20%C3%B6%C4%9Fretim%20dili,dil%20s%C4%B1nav%C4%B1%20ile%20kan%C4%B1tlamalar%C4%B1%20gereklidir.|access-date=2023-01-23|website=adaylar.boun.edu.tr}}</ref>. Ĝi estas la ununura en Turkio kiu estas vicigita inter la "unuaj 200 universitatoj en la mondo" en la [[Times Higher Education World University Rankings|Times University Index]] (por la jaroj 2013-2014). La universitato estas membro de la [[Utrecht-reto]] <ref name="tanitim.boun.edu.tr">https://tanitim.boun.edu.tr/2019-taban-puanlari {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200515000000/https://web.archive.org/web/20200515204402/https://tanitim.boun.edu.tr/2019-taban-puanlari |date=2020-05-15 }} 2019 YKS SONUÇLARINA GÖRE BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ BÖLÜMLERİNİN TAVAN-TABAN PUANLARI VE SIRALAMALARI</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Por plia legado == * Ata, Ranan. 2006. ''Boğaziçi Üniversitesi'nde Sonbahar.'' Istanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları. * Çıracıoğlu, Vecdi and Mustafa Baykan. 2013. ''Bilim Yolunda 100 Yıl: Boğaziçi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi.'' Istanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları. * Freely, John. 2012. ''A Bridge of Culture: Robert College-Bogazici University: How An American College in Istanbul Became A Turkish University.'' Istanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları. * Freely, John. 2009. ''A History of Robert College.'' Istanbul: YKY. * Hamlin Cyrus, 2014. ''Among The Turks – My Life and Times.'' Istanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları (Originally published separately by Robert Carter & Brothers, New York, 1878; and Congregational School and Publishing Society, Boston and Chicago, 1893). * Kuran, Aptullah, 2013, ''Bir Kurucu Rektörün Anıları: Robert Kolej Yüksekokulu'ndan Boğaziçi Üniversitesi'ne.'' Istanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları. * Washburn, George. 2012. ''Fifty Years in Constantinople and Recollections of Robert College.'' Istanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları (Originally published by Houghton Mufflin Company, Boston and New York, 1909). == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20150515152202/http://www.boun.edu.tr/ Boğaziçi University home page] (en la turka) * [http://www.boun.edu.tr/en_US Boğaziçi University main page] (en la angla) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Edukado en Istanbulo]] [[Kategorio:Universitatoj en Turkio]] q04ch2of3s8tbix58ezmjunwppht6c3 Universitato de Fort Hare 0 831828 9400571 8765570 2026-06-12T20:03:37Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400571 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = ''In lumine tuo videbimus lumen''<br />En via lumo ni vidos la lumon<br /> (Psalmo 36) |lando = Sud-Afriko |situo = |establita = |speco = |gvidanto = |nombro de studentoj={{formatnum:}} |nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}} |regiono-ISO = ZA |situo sur mapo2= |zomo = 12 | retejo = |tipo1 = reliefo |tipo2 = reliefo }} La '''Universitato de Fort Hare''' ({{lang-en|University of Fort Hare}}, {{lang-af|Universiteit van Fort Hare}}, akronime ''UFH'') estas sudafrika [[publika universitato]] situanta en [[:en:Alice, South Africa|Alice]], kun ankaŭ partoj en [[Bhisho]] kaj [[Orient-Londono]] <ref>{{Cite web|title=CHE {{!}} Council on Higher Education {{!}} Regulatory body for Higher Education in South Africa {{!}} Education {{!}} Innovation {{!}} University {{!}} South Africa|url=https://www.che.ac.za/#/moreitemdetails|website=www.che.ac.za|access-date=2020-05-25|archive-date=24 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200524181407/https://www.che.ac.za/#/moreitemdetails|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=University of Fort Hare {{!}} National Institute for the Humanities and Social Sciences (NIHSS)|url=https://www.nihss.ac.za/content/university-fort-hare|website=www.nihss.ac.za|access-date=2020-05-25|archive-date=14 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170814222618/http://www.nihss.ac.za/content/university-fort-hare|url-status=live}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170814222618/http://www.nihss.ac.za/content/university-fort-hare |date=2017-08-14 }}</ref>. Ĝi estis ŝlosila institucio en alteduko por nigrulaj afrikanoj de [[1916]] ĝis [[1959]]. Ĝi ofertis akademie okcidentstilan edukon al studentoj de ĉie en subsahara Afriko. Liaj studentoj estis parto de sendependecmovadoj kaj postaj registaroj de afrikaj landoj. Inter liaj plej elstaraj iamaj studentoj oni trovas [[Nelson Mandela]], [[Oliver Tambo]], [[Steve Biko]], Mangosuthu Buthelezi, Chris Hani, Joshua Nkomo, [[Julius Nyerere]], [[Kenneth Kaunda]] kaj [[Robert Mugabe]]. En 1959 la universitato estis inkludita sub [[rasapartismo]], sed nun estas parto de la post-rasapartisma sudafrika eduka sistemo. La ''ĉefkampuso'' de la universitato estas plej proksime al la Rivero Tyhume kiam ĝi pasas tra la urbo de Alice (aŭ Dikeni, en la [[Kosa lingvo|kosa]]). [[Fort Beaufort]] servas kiel eta 'dormurbo' por akademiaj stabanaro kaj studentoj de la universitato == Organizo == * fakultato de edukado * fakultato de scienco kaj agrikulturo * fakultato de sociaj sciencoj kaj humanistiko * fakultato de administrado kaj komerco * fakultato de juro == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.ufh.ac.za Oficiala retejo] * [http://dspace.gipe.ac.in/xmlui/handle/10973/33175] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Universitatoj en Sud-Afriko]] m90d83247dthjzsnju44obd84lt05x2 Diskuto:Kantono Ferguson (Vaŝingtona Teritorio) 1 835178 9400824 8305468 2026-06-13T08:15:33Z ThomasPusch 1869 9400824 wikitext text/x-wiki == Atentu == vikidatumoj [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 11:59, 30 aŭg. 2023 (UTC) == ?? == {{re|Yekrats|Arbarulo|Filozofo}} Vi estas la tri unuaj homoj, kiuj venas en mian kapon se mi pensas pri e-lingvaj vikipedianoj kun biografia rilato al Usono, tial mi ĵus adresas vin tri: Kion Sj1mor eble celis per la vorto "vikidatumoj", estas ke tiu ĉi teksto havas tute malplenan vikidatuman eron. Sed mi entute miras ne trovi ajnan spuron de tia historia unuo en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj (ekster tiu ĉi malplena ero). Ĉu tiu ĉi teksta ĝermo, '''tute sen ajna referenco''', entute havas vivorajton, se en la nacia lingvo estas nenio pri ĝi kaj vikidatumoj - eble - tute ne antaŭvidas ĝin? Povas esti, ke ni simple ne jam trovis la koncernan alilingvan artikolan familion, sed same povas ankaŭ esti ke tiu teksto de 2007 estas simple miskompreno... Ĉu iu havas opinion pri tio ??? 08:15, 13 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 4niz09a4pndjv78p1lng1l3ozdoxevt 9400989 9400824 2026-06-13T09:16:03Z Filozofo 3592 /* ?? */ Respondis al demando 9400989 wikitext text/x-wiki == Atentu == vikidatumoj [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 11:59, 30 aŭg. 2023 (UTC) == ?? == {{re|Yekrats|Arbarulo|Filozofo}} Vi estas la tri unuaj homoj, kiuj venas en mian kapon se mi pensas pri e-lingvaj vikipedianoj kun biografia rilato al Usono, tial mi ĵus adresas vin tri: Kion Sj1mor eble celis per la vorto "vikidatumoj", estas ke tiu ĉi teksto havas tute malplenan vikidatuman eron. Sed mi entute miras ne trovi ajnan spuron de tia historia unuo en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj (ekster tiu ĉi malplena ero). Ĉu tiu ĉi teksta ĝermo, '''tute sen ajna referenco''', entute havas vivorajton, se en la nacia lingvo estas nenio pri ĝi kaj vikidatumoj - eble - tute ne antaŭvidas ĝin? Povas esti, ke ni simple ne jam trovis la koncernan alilingvan artikolan familion, sed same povas ankaŭ esti ke tiu teksto de 2007 estas simple miskompreno... Ĉu iu havas opinion pri tio ??? 08:15, 13 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) :{{re|ThomasPusch}} En la artikolo "[[:en:List of counties in Washington]]" troviĝas jena klarigo: :* '''Ferguson County''', named for Washington legislator James L. Ferguson, was established on January 23, 1863, from [[:en:Walla Walla County, Washington]] and dissolved on January 18, 1865. [[:en:Yakima County, Washington]] was established in its place.<ref>{{cite web |url=http://www.historylink.org/index.cfm?DisplayPage=output.cfm&file_id=7486 |title=Ferguson County is established on January 23, 1863 |first=Paula |last=Becker |date=September 20, 2005 |work=HistoryLink |access-date=March 5, 2012}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.historylink.org/index.cfm?DisplayPage=output.cfm&File_Id=5380 |title=Milestones for Washington State History – Part 2: 1851 to 1900 |date=March 6, 2003 |work=HistoryLink |access-date=March 5, 2012}}</ref> :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:16, 13 jun. 2026 (UTC) 0hqxe8pigakm7dgli2gd1oy5q2kb6mx 9401108 9400989 2026-06-13T11:14:41Z ThomasPusch 1869 /* ?? */ 9401108 wikitext text/x-wiki == Atentu == vikidatumoj [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 11:59, 30 aŭg. 2023 (UTC) == ?? == {{re|Yekrats|Arbarulo|Filozofo}} Vi estas la tri unuaj homoj, kiuj venas en mian kapon se mi pensas pri e-lingvaj vikipedianoj kun biografia rilato al Usono, tial mi ĵus adresas vin tri: Kion Sj1mor eble celis per la vorto "vikidatumoj", estas ke tiu ĉi teksto havas tute malplenan vikidatuman eron. Sed mi entute miras ne trovi ajnan spuron de tia historia unuo en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj (ekster tiu ĉi malplena ero). Ĉu tiu ĉi teksta ĝermo, '''tute sen ajna referenco''', entute havas vivorajton, se en la nacia lingvo estas nenio pri ĝi kaj vikidatumoj - eble - tute ne antaŭvidas ĝin? Povas esti, ke ni simple ne jam trovis la koncernan alilingvan artikolan familion, sed same povas ankaŭ esti ke tiu teksto de 2007 estas simple miskompreno... Ĉu iu havas opinion pri tio ??? 08:15, 13 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) :{{re|ThomasPusch}} En la artikolo "[[:en:List of counties in Washington]]" troviĝas jena klarigo: :* '''Ferguson County''', named for Washington legislator James L. Ferguson, was established on January 23, 1863, from [[:en:Walla Walla County, Washington]] and dissolved on January 18, 1865. [[:en:Yakima County, Washington]] was established in its place.<ref>{{cite web |url=http://www.historylink.org/index.cfm?DisplayPage=output.cfm&file_id=7486 |title=Ferguson County is established on January 23, 1863 |first=Paula |last=Becker |date=September 20, 2005 |work=HistoryLink |access-date=March 5, 2012}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.historylink.org/index.cfm?DisplayPage=output.cfm&File_Id=5380 |title=Milestones for Washington State History – Part 2: 1851 to 1900 |date=March 6, 2003 |work=HistoryLink |access-date=March 5, 2012}}</ref> :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:16, 13 jun. 2026 (UTC) Tio estas saĝa kvanto de informo. Do tiun frazon oni povas same meti esperantlingve sub la ĉapitran titolon [[Listo de kantonoj de Vaŝingtonio#Malaperintaj kantonoj]]. Sed plena artikolo? Se la angla vikipedio ne havas tiun artikolan temon ... Mi daŭre ne estas konvinkita. Sed dankon pro la trovo. Mi pensas ke mi rapide metas la anglan frazon en esperanta formo sub la ĉapitran titolon [[Listo de kantonoj de Vaŝingtonio#Malaperintaj kantonoj]]. 8q0o0x2w8vmy8kexb4rf9pkjxa5dv8b 9401111 9401108 2026-06-13T11:15:13Z ThomasPusch 1869 9401111 wikitext text/x-wiki == Atentu == vikidatumoj [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 11:59, 30 aŭg. 2023 (UTC) == ?? == {{re|Yekrats|Arbarulo|Filozofo}} Vi estas la tri unuaj homoj, kiuj venas en mian kapon se mi pensas pri e-lingvaj vikipedianoj kun biografia rilato al Usono, tial mi ĵus adresas vin tri: Kion Sj1mor eble celis per la vorto "vikidatumoj", estas ke tiu ĉi teksto havas tute malplenan vikidatuman eron. Sed mi entute miras ne trovi ajnan spuron de tia historia unuo en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj (ekster tiu ĉi malplena ero). Ĉu tiu ĉi teksta ĝermo, '''tute sen ajna referenco''', entute havas vivorajton, se en la nacia lingvo estas nenio pri ĝi kaj vikidatumoj - eble - tute ne antaŭvidas ĝin? Povas esti, ke ni simple ne jam trovis la koncernan alilingvan artikolan familion, sed same povas ankaŭ esti ke tiu teksto de 2007 estas simple miskompreno... Ĉu iu havas opinion pri tio ??? 08:15, 13 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) :{{re|ThomasPusch}} En la artikolo "[[:en:List of counties in Washington]]" troviĝas jena klarigo: :* '''Ferguson County''', named for Washington legislator James L. Ferguson, was established on January 23, 1863, from [[:en:Walla Walla County, Washington]] and dissolved on January 18, 1865. [[:en:Yakima County, Washington]] was established in its place.<ref>{{cite web |url=http://www.historylink.org/index.cfm?DisplayPage=output.cfm&file_id=7486 |title=Ferguson County is established on January 23, 1863 |first=Paula |last=Becker |date=September 20, 2005 |work=HistoryLink |access-date=March 5, 2012}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.historylink.org/index.cfm?DisplayPage=output.cfm&File_Id=5380 |title=Milestones for Washington State History – Part 2: 1851 to 1900 |date=March 6, 2003 |work=HistoryLink |access-date=March 5, 2012}}</ref> :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:16, 13 jun. 2026 (UTC) {{referencoj}} Tio estas saĝa kvanto de informo. Do tiun frazon oni povas same meti esperantlingve sub la ĉapitran titolon [[Listo de kantonoj de Vaŝingtonio#Malaperintaj kantonoj]]. Sed plena artikolo? Se la angla vikipedio ne havas tiun artikolan temon ... Mi daŭre ne estas konvinkita. Sed dankon pro la trovo. Mi pensas ke mi rapide metas la anglan frazon en esperanta formo sub la ĉapitran titolon [[Listo de kantonoj de Vaŝingtonio#Malaperintaj kantonoj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:15, 13 jun. 2026 (UTC) hjzuda9uy9sp23isj7jddi72qst2iu1 Percomorphaceae 0 835554 9400513 9233064 2026-06-12T18:59:22Z Arbarulo 135469 9400513 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} '''Perkomorfacoj''', '''''Percomorphaceae''''', '''''Percomorpha''''', aŭ '''''Acanthopteri''''' {{etimologio|latina|latina|perca|perko}} {{etimologio|antikva greka|antikva greka|μορφή (morphḗ)|formo}} estas granda [[klado]] de [[aktinopterigoj]], en iuj lastatempaj klasifikoj konsiderata kiel subdivizio. Ĝi inkludas 13 173 speciojn laŭ la kalkulo de ''Fishes of the World''<ref name=FoW5/>, t.e. pli ol duonon de la vivantaj [[fiŝo|fiŝaj]] specioj, interalie [[tinuso]]jn, [[hipokampo]]jn, [[gobiedoj]]n, [[ciĥledoj]]n, [[pleŭronektoformaj]]n, [[labredoj]]n, [[Perkoformaj|perkojn]], [[lofio]]formajn, kaj [[Tetraodonformaj|balonfiŝoj]]n.<ref name=FoW5>{{cite book |last1=Nelson |first1=Joseph S. |first2=Terry C. |last2=Grande |first3=Mark V. H. |last3=Wilson |title=Fishes of the World |edition=5th |pages=314–526 |year=2016 |publisher=John Wiley and Sons |location=Hoboken |isbn=978-1-118-34233-6 |doi=10.1002/9781119174844 |url=https://sites.google.com/site/fotw5th/ }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190408194051/https://sites.google.com/site/fotw5th/ |date=2019-04-08 }}</ref><ref name=PNAS>{{cite journal |title=Resolution of ray-finned fish phylogeny and timing of diversification |author=Thomas J. Near |journal=PNAS |doi=10.1073/pnas.1206625109 |date=2012 |volume=109 |issue=34 |pages=13698–13703|display-authors=etal |pmid=22869754 |pmc=3427055|bibcode=2012PNAS..10913698N |doi-access=free }}</ref><ref name=TOL>{{cite journal |author=Betancur-R, Ricardo |display-authors=etal |year=2013 |title=The Tree of Life and a New Classification of Bony Fishes |journal=PLOS Currents Tree of Life |issue=Edition 1 |doi=10.1371/currents.tol.53ba26640df0ccaee75bb165c8c26288 |pmc=3644299 |pmid=23653398 |volume=5 |hdl=2027.42/150563 |doi-access=free }}</ref><ref name=laurin&reisz1995>{{Cite journal|author1=Laurin, M. |author2=Reisz, R.R. |year=1995 |title=A reevaluation of early amniote phylogeny |journal=Zoological Journal of the Linnean Society |volume=113 |pages=165–223 |doi=10.1111/j.1096-3642.1995.tb00932.x |issue=2}}</ref><ref name=deepfin4>{{cite journal |last1=Betancur-R |first1=Ricardo |last2=Wiley |first2=Edward O. |last3=Arratia |first3=Gloria |last4=Acero |first4=Arturo |last5=Bailly |first5=Nicolas |last6=Miya |first6=Masaki |last7=Lecointre |first7=Guillaume |last8=Ortí |first8=Guillermo |title=Phylogenetic classification of bony fishes |journal=BMC Evolutionary Biology |date=6-a de julio 2017 |volume=17 |issue=1 |pages=162 |doi=10.1186/s12862-017-0958-3 |pmid=28683774 |pmc=5501477 |issn=1471-2148|doi-access=free }}</ref> == Anatomio == Distinge evoluintaj karakteroj de ''Percomorphaceae'' estas la radioj de la pelvaj naĝiloj (malpli ol 6 molaj, kaj neniu libera) kaj de la vosta naĝilo (17), kaj manko de dua vosta vertebro.<ref>Johnson, G. David, kaj Patterson, Colin. 1993. "Percomorph Phylogeny: A Survey of Acanthomorphs and a New Phylogeny". ''Bulletin of Marine Science'' 52(1).</ref> == Habitato == ''Percomorphaceae'' loĝas en tre diversaj habitatoj, sed plej ofte proksime al la fundo de malprofundaj tropikaj akvoj.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://palaeo-electronica.org/content/236-fc/958-animal-history-timescale |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2023-09-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20230908144928/https://palaeo-electronica.org/content/236-fc/958-animal-history-timescale |arkivdato=2023-09-08 }}</ref> == Evoluo == La unua fosiliejo, kie ''Percomorphaceae'' oftas, estas Nardò el la [[kampania]] aĝo antaŭ ĉ. 72-81 Mj. Fiŝaj fosilioj el la fino de la Kretaceo kaj komenco de la Paleogeno estas malabundaj, sed ŝajnas, ke ''Percomorphaceae'' fariĝis konstante pli abundaj dum tiu tempo. Oni supozas, ke ĝia diversiĝo estas parte sekvo de la [[amasa formorto]] ĉe la [[Kretacea-terciara evento|kretacea-paleogena limo]] antaŭ ĉ. 66 [[Ma (unuo)|Mj]],<ref name="Sibert2015">{{Cite journal|last1=Sibert|first1=E. C.|last2=Norris|first2=R. D.|title=New Age of Fishes initiated by the Cretaceous−Paleogene mass extinction|journal=[[PNAS]]|date=2015-06-29|pages=8537–8542|doi=10.1073/pnas.1504985112|pmid=26124114|volume=112|issue=28|pmc=4507219|bibcode=2015PNAS..112.8537S|doi-access=free}}</ref> ĉar ĉiuj altnivelaj grupoj de ''Percomorphaceae'' kaj proksimaj parencoj (''Acanthomorpha'') travivis, dum multaj aliaj marbestoj malaperis. La sukceso de ''Percomorphaceae'' komencis en tropikaj, malprofundaj akvoj, kaj nur malpli rapide progresis en ekstertropikaj, profundaj lokoj. La ĉefaj vivantaj linioj verŝajne disiĝis jam en la Malfrua Kretaceo, kaj kiam la fosilia registro reboniĝas en la [[Eoceno]], ilia morfologia diverso jam estas rekonebla. ''Percomorphaceae'' restis la plej [[biodiverseco|diversa]] grupo de teleosteoj dum la restanta [[Kenozoiko]] kaj en la nuntempo.<ref name="Friedman, Matt 2022">Friedman, Matt, k. al. 2022. "The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying “Patterson’s Gap” in the acanthomorph skeletal record". ''Geologica Belgica'' 26.</ref> Estas malfacile determini la rilaton de fosiliaj perkomorfoj al vivantaj specioj. Aparte grava problemo estas la supozate plej malnova grupo, la kretacea superfamilio ''[[Plectocretacicoidea]]'', kies unuaj fosilioj aĝas ĉ. 99 Mj.<ref>Carnevale, Giorgio, kaj Johnson, G. David. 2015. "A Cretaceous Cusk-Eel (Teleostei, Ophidiiformes) from Italy and the Mesozoic Diversification of Percomorph Fishes"</ref> Fakuloj kutime klasifikas ĝin en la ordo ''Tetraodontiformes'' (nun parto de ''Acanthuriformes''), kiu laŭ genetikaj indikoj estas unu el la plej pintaj branĉoj de la filogenio. Do, se la kutima klasifiko de ''Plectocretacicoidea'' kaj la genetikaj studoj estas samtempe ĝustaj, la tuta diversiĝo de perkomorfaj linioj okazis tre frue.<ref name="Friedman, Matt 2022"/> La similaĝa ''Dalgoichthys'' estis interpretita kiel simila al la familio ''Cottidae'', alia malbaza perkomorfa grupo.<ref>González-Rodríguez, Katia, k. al. 2013. "Miniature Armored Acanthomorph Teleosts from the Albanian/Cenomanian (Cretaceous) of Mexico". En Gloria Arratia k. al. ed., ''Mesozoic Fishes 5 - Global Diversity and Evolution''. München: Verlag Dr. Friedrich Pfeil. 479-484.</ref> Tamen ''Dalgoichthys'' kaj aliaj fiŝoj de la sama loko kaj tempo aspektas suspektige simile al ''Plectocretacicus'' malgraŭ sia supozata aparteno al malsimilaj taksonoj.<ref>Benton, Michael J., k. al. 2015. "Constraints on the Timescale of Animal Evolutionary History". ''Palaeontologica Electronica''. [https://palaeo-electronica.org/content/236-fc/958-animal-history-timescale] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230908144928/https://palaeo-electronica.org/content/236-fc/958-animal-history-timescale |date=2023-09-08 }}</ref> Alia frua sed disputata indiko pri modernaj perkomorfaj taksonoj estas fosiliaj [[otolito]]j.<ref>Schwarzhans, Werner, k. al. 2017. "The Origination and Rise of Teleost Otolith Diversity During the Mesozoic". ''Research & Knowledge'' 3(1).</ref> La plej malnovaj senpolemikaj fosilioj de perkomorfoj estas tiuj de Nardò, pli ol 20 Mj post la unuaj ''Plectocretacicoidea''.<ref>Alfaro, Michael E., k. al. "Explosive diversification of marine fishes at the Cretaceous–Palaeogene boundary". ''Nature Ecology & Evolution'' 2(4).</ref> [[Dosiero:Evolution of ray-finned fish.png|500ra|eta|maldekstra|Diagramo de la evoluo de la radinaĝilaj fiŝoj aŭ [[aktinopterigoj]] de la [[Devonio]] ĝis la nuno. La larĝo de la branĉoj estas proporcia al la nombro de familioj en grupo. Adaptita de Benton, M. J. (2005), ''Vertebrate Palaeontology'', Blackwell, 3-a eldono, Bildo 7.13, p. 185.]] {{-}} === Filogenio === La ena [[filogenio]] de ''Percomorphaceae'' dum longa tempo restis nesolvebla problemo, kiel esprimis la diro, ke ĝi estas "la arbusto ĉe la supro" de la teleostea arbo. Lastatempaj genetikaj esploroj donis pli difinitajn hipotezojn kaj permesis disigi la grandan "rubujan" ordon ''Perciformes'' en plurajn supozeble monofiletikajn grupojn. Tamen la genetikaj esploroj foje disigas grupojn, kies unueco ŝajnas evidenta el morfologia vidpunkto, kaj definitiva solvo ankoraŭ ne estas antaŭvidebla.<ref>Pastana, Murilo N. L., k. al. 2022. "Comprehensive phenotypic phylogenetic analysis supports the monophyly of stromateiform fishes (Teleostei: Percomorphacea)". ''Zoological Journal of the Linnean Society''. 195(3).</ref> La ĉi-subaj [[kladogramo]]j sekvas la genetik-bazitajn proponojn (Ghezelayagh k. al., 2022.<ref>Ghezelayagh, Ava, k.al. 2022. "Prolonged Morphological Expansion of Spiny-Rayed Fishes Following the End-Cretaceous". ''Nature Ecology & Evolution'' 6.</ref> kaj Dornburg kaj Near, 2021,<ref>Dornburg, Alex, kaj Near, Thomas J. 2021. "The Emerging Phylogenetic Perspective on the Evolution of Actinopterygian Fishes". ''Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics'' 52. [https://www.annualreviews.org/docserver/fulltext/ecolsys/52/1/annurev-ecolsys-122120-122554.pdf]</ref> kun kelkaj nomoj konservitaj el Betancur-R kaj al., 2017<ref name=deepfin4/>). ==== Ekstera ==== La unua kladogramo montras la parencrilaton de perkomorfoj kun aliaj vivantaj [[teleosteoj]]. {{Klado|style=font-size:90%;line-height:90% |label1=[[Teleostei]] |1={{Klado|1={{Klado|1=[[Elopomorpha]] ([[Elopiformes]], [[Albuliformes]], [[Notacanthiformes]], [[Anguilliformes]])<span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Conger conger Gervais.jpg|70ra]]</span> |2=[[Osteoglossomorpha]] ([[Hiodontiformes]], [[Osteoglossiformes]]) [[Dosiero:Osteoglossum bicirrhosum (white background).jpg|70ra]]}} |label2=[[Clupeocephala]] |2={{Klado|label1=[[Otomorpha]] |1={{Klado|1=Clupei ([[Clupeiformes]])<span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Clupea harengus.png|70ra]]</span> |2={{Klado|1=Alepocephali ([[Alepocephaliformes]])[[Dosiero:Alepocephalus rostratus Gervais.jpg|70ra]] |2=[[Ostariophysi]] ([[Gonorynchiformes]], [[Cypriniformes]], [[Characiformes]], [[Gymnotiformes]], [[Cithariniformes]], [[Siluriformes]]) [[Dosiero:Black bullhead fish (white background).jpg|70ra]] }} }} |label2=[[Euteleostei]] |2={{Klado|1={{Klado|label1=Lepidogalaxii |1=[[Lepidogalaxiiformes]] }} |2={{Klado|1=[[Protacanthopterygii]] ([[Argentiniformes]], [[Galaxiiformes]], [[Esociformes]], [[Salmoniformes]]) [[Dosiero:Salmo salar flipped.jpg|70ra]] |2={{Klado|1=[[Stomiati]] ([[Stomiiformes]], [[Osmeriformes]]) <span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Southern Pacific fishes illustrations by F.E. Clarke 100 1.jpg|70ra]]</span> |2={{Klado|1=[[Galaxiiformes]] |label2=[[Neoteleostei]] |2={{Klado|label1=Ateleopodia |1=[[Ateleopodidae]] <span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Ijimaia plicatellus1.jpg|60ra]]</span> |label2=Eurypterygia |2={{Klado|label1=Aulopa |1=[[Aulopiformes]] [[Dosiero:Aulopus filamentosus.jpg|70ra]] |label2=Ctenosquamata |2={{Klado|label1=Scopelomorpha |1=[[Myctophiformes]] ([[torĉofiŝoj]])<span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Myctophum punctatum1.jpg|80ra]]</span> |label2=[[Acanthomorpha]] |2={{Klado|1={{Klado|1=Lampripterygii ([[Lampriformes]])<span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Lampris guttatus.png|70ra]]</span> |2=[[Paracanthopterygii]] ([[Percopsiformes]], [[Polymixiiformes]], [[Zeiformes]], [[Stylephoriformes]], [[Gadiformes]])<span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Atlantic cod.jpg|70ra]]</span>}} |label2=[[Acanthopterygii]] |2={{Klado|1=[[Trachichthyiformes]] <span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Anoplogaster cornuta Brauer.jpg|70ra]]</span> |2={{Klado|1={{Klado|1=[[Beryciformes]] [[Dosiero:Beryx decadactylus (white background).jpg|60ra]] |2='''Percomorphaceae''' }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} ==== Ena ==== La dua kladogramo montras la [[filogeneza arbo|evoluan parencrilaton]] de la diversaj [[vivanta taksono|vivantaj]] subgrupoj de perkomorfoj: {{Klado|style=font-size:90%;line-height:90% |label1='''Percomorphaceae''' |1={{Klado|1={{Klado|1=[[Ophidiiformes]] [[Dosiero:Brotula multibarbata (white background).jpeg|70ra]] }} |2={{Klado|1={{Klado|1=[[Batrachoididae]] [[Dosiero:Batrachoides surinamensis.jpg|60ra]] }} |2={{Klado|1=[[Gobiiformes]] ([[gobiedoj|gobioj]] ktp.) <span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Crazy fish, Butis butis (Hamilton, 1822) by M. L. Nievera (colored).png|70ra]]</span> |2={{Klado|1={{Klado|1=[[Scombriformes]] <span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Scomber scombrus.png|70ra]]</span> |2=[[Syngnathiformes]] ([[hipokampo]]j ktp.) [[Dosiero:Hippocampus hippocampus Gervais.jpg|40ra]] }} |2={{Klado|1={{Klado|1={{Klado|1=[[Synbranchiformes]] (marĉangiloj, [[ĥanedoj|serpentokapuloj]], ktp.)<span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Synbranchus marmoratus1.jpg|70ra]]</span> |2=[[Carangiformes]] (soleoj, turbotoj, pleŭronektoj, trakurusoj, ktp.) [[Dosiero:Lined_sole.jpg|70ra]] }} |2=[[Blenniiformes]] ([[ciĥledoj]], [[flugofiŝoj]], [[aterinoformaj|arĝentoflankuloj]], [[ciprinodontoformaj|dentokarpoj]], [[mugiloformaj|mugiloj]], ktp.) <span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Tainha (Mugil sp).png|80ra]]</span> }} |2={{Klado|label1=Eupercaria |1={{Klado|1=[[Perciformes]] ([[perko]]j ktp.) <span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Abborre,_Iduns_kokbok.jpg|70ra]]</span> |2={{Klado|1=[[Centrarchiformes]] <span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Bluespotted Sunfish.jpeg|60ra]]</span> |2={{Klado|1=[[Labriformes]] ([[labro]]j ktp.) <span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Illustration from The Naturalist’s Miscellany by George Shaw, digitally enhanced by rawpixel-com 140.jpg|70ra]]</span> |2={{Klado|1=[[Acropomatiformes]] <span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Pempheris mangula Ford 42.jpg|70ra]]</span> |2=[[Acanthuriformes]] ([[Sciaenidae|scienedoj]], [[sargo]]j, [[lagodono]]j, [[sparo]]j, [[balonfiŝoj]], ktp.) <span style="{{MirrorH}}">[[Dosiero:Cyclichthys orbicularis mirrored.jpg|60ra]]</span> }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Akantopterigoj]] [[Kategorio:Vertebrulaj subdivizioj]] r47umdmnygsl0ay0tszr1pnvdpczazp Edgar P. Jacobs 0 841924 9400328 8516026 2026-06-12T13:06:07Z Sj1mor 12103 9400328 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Edgar Félix Pierre Jacobs''' (la [[30-a de marto ‏]], [[1904]] - la [[20-a de februaro|20-an de februaro]] [[1987]]), konata sub la [[plumnomo]] '''Edgar P.''' '''Jacobs''', estis belga [[kartunisto|komiksa artisto]] kaj [[pentristo]], kiu estas konsiderita unu el la fondopatroj de belgaj bildstrioj, plejparte dank'al siaj [[Blake kaj Mortimer]] komiksaj serioj kaj lia fruktodona kunlaboro kun [[Hergé]] ''<ref name="Or">{{cite book|last=de Grand Ry|first=Michel|author2=Nizette, André|author3=Lechat, Jean-Louis|title=Le livre d'or de la bande dessinée|year=1986|publisher=Centre de la bande dessinée Belge|location=[[Brussels]]|pages=16–17|chapter=E.P. Jacobs}}</ref>''. == Kariero == Jacobs estis ia multfaranto. Ekzemple, li laboris dum kvinjara periodo en la 1930-aj jaroj kun opero kiel [[Baritono|baritona]] kantisto ĉe la Opéra de Lille. Aldone al sia propra ''Blake kaj Mortimer'' (ilustritaj fare de Jacobs 1946-1972; poste transprenite per aliaj) kaj asistanto desegnante ''Tinĉjon'', li ankaŭ produktis belgan aprobitan version de ''Blixt Gordon <ref name="BDO-462">{{Cite web|last=BDoubliées|title=Tintin année 1946|url=http://bdoubliees.com/tintinbelge/annees/1946.htm|language=fr}}</ref>''. Krome, li faris la memstaran albumrakonton ''Le Rayon U'' ( ''La U-radio)''. En kontrasto, la produktado de la ĉefa serio de Jacobs ne estis precipe lerta. Dum tri jardekoj, nur dek ''Blake kaj Mortimer'' -albumoj estis produktitaj de la plumo de Edgar P. Jacobs. La serio, kiu estas aventurserio kun elementoj de [[krimromano]] kaj [[Jules Verne]] inspirita [[sciencfikcio]], estis karakterizita per granda ŝato por detaloj kaj multvorta [[prozo]]. Multaj franc-belgaj karikaturistoj de postaj generacioj estis influitaj per la stilo de Jacobs, inkluzive de kelkaj gravaj nomoj de la 1980-aj jaroj el la "klara linio" lernejo. == Jacobs en kulturo == Edgar P. Jacobs figuras en iomete kaŝvestita formo - kaj tre envolvita kondiĉo - en la Tinĉjo albumo ''Pharaoh's cigars''. Sur paĝo 8 de la redesegnita versio (origina 1955 franca eldono) li aperas kiel [[mumio]] numero 14 en la tombo de Kih-Oskh. Jacobs estas prezentita ĉi tie kiel la [[egiptologo]] "EP Jacobini", kompleta kun [[okulvitroj]] kaj la ofte fotita [[Bantokravato|bantkravato]] de Jacobs. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20040826110748/http://www.jacobs2004.com/ E.P. Jacobs 2004] centjara memora retejo (france) * [http://www.blakeetmortimer.com/ ''Blake et Mortimer''] [http://www.blakeetmortimer.com/ oficiala ejo] ĉe Dargaud (france) * [http://lambiek.net/artists/j/jacobs.htm Edgar Pierre Jacobs biografio] ĉe Lambiek Comiclopedia {{Bibliotekoj}}{{Vivtempo|Jacobs, Edgar}} [[Kategorio:Tinĉjo]] [[Kategorio:Mortintoj en 1987]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1904]] [[Kategorio:Ilustristoj]] [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] f9kdecfdnredm5hrqqvjkrm1g454l93 Tramtransporto en České Budějovice 0 846822 9401011 8898708 2026-06-13T09:27:01Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401011 wikitext text/x-wiki {{Informkesto publika transporto | nomo = {{Malgrande|Tramtransporto en České Budějovice}} | dosiero = 1552045959 cs tramvaj-9.jpg | grandeco de dosiero = 280px | priskribo de dosiero = Tramo en ''Budweis'' {{Malgrande|({{Dato|01|01|1926}})}} | loko = [[České Budějovice]]<br />{{Ĉeĥio}} | transportsistema speco = [[tramo]] | komenco de funkciado = {{Dato|15|06|1909}} | fino de funkciado = {{Dato|02|03|1950}} | longeco de sistemo = {{Unuo|6.4|km}} | linioj = 2 | veturiloj = | stacioj = | pasaĝeroj = | jara trafiko = | larĝo de trako = {{Unuo|1000|mm}} | markoj = | posedanto = | transportisto = | mapo = | grandeco de mapo = | priskribo de mapo = }} '''Tramtransporto en České Budějovice''' ({{lang-cs|Tramvajová doprava v Českých Budějovicích}}) estis la [[Tramo|tramsistemo]] de la [[Bohemio|bohemia]] urbo kun la ĉeĥa nomo [[České Budějovice]] kaj la germana nomo ''Budweis''. == Historio == Certigi la ligon de la centro kun la fervoja stacidomo - tio estis jam tasko en multaj urboj por urba publika transporto, siatempe plejparte por la strata fervojo - tramo. České Budějovice ne estis escepto. La unuaj tramoj aperis sur la placo Budějovice la {{Daton|02|12|1908}} dum manifestacio, sed daŭris ankoraŭ ses monatoj antaŭ ol en la urbo komenciĝis regula funkciado. La {{Daton|15|06|1909}} ekfunkciis la unua linio, kiu ekfunkciis antaŭ la tiam tute nova eksped-konstruaĵo de la fervoja stacidomo Budejovice. La strattrako estis nur unutraka, kaj preterpasejoj estis starigitaj ĉe certaj distancoj por permesi al venontaj trajnoj pasi. Trans la ponto super la rivero Mlýnská stoka, la trako pasis tra la kreskantaj antaŭurboj de [[Prago]]. Laŭ ĝi, la unua linio ankaŭ estis markita per la litero P. La fina stacidomo estis ĉe la artileria kazerno antaŭ la barieroj ĉe la nun neekzistanta Pilsenhaltejo. Entute, la P-linio estis malpli ol tri kilometrojn longa. La dua trako kondukis al la tiama antaŭurbo de [[Linz]]. Tial la dua linio estis markita per la litero L. La fina stacidomo estis ĉe la fino de la hodiaŭa strato Heydukova, denove ĉe la fervoja stacidomo. La antaŭurbo de Linz ne ekfunkciis ĝis la {{Dato|16|04|1910}}, kvankam ambaŭ linioj estis finkonstruitaj en la sama tempo. La urbo ankaŭ bezonis rektan ligon al la tombejo. Tamen la tramo ne rajtis transiri du okupatajn fervojajn transirejojn, do la {{daton|27|10|1909}} unuafoje en České Budějovice veturis ankaŭ vojaĝantoj per trolebuso. La veturilo de la kompanio Daimler-Stoll ne havis la trole-stangon, al kiuj ni kutimas hodiaŭ, sed tiris specialan kontaktveturilon laŭ la kontakta lineo. La tiamaj trolebusoj estis tre nefidindaj kaj post kvin jaroj, komence de la Unua Mondmilito, ilia funkciado en České Budějovice estis ĉesigita sen anstataŭigo. En 1925, "Jihočeské elektrárny" aĉetis la stratan fervojon de Budejovice. 11 jarojn poste, ili faris la nuran signifan ŝanĝon en operacio. De 1936, unu linio kuris inter la du antaŭurboj, kaj la aliaj disponigis ligon al la stacidomo sur la placo. Ĉe la fino de la Dua Mondmilito, la stato de la trakoj plimalboniĝis kaj la tramoj malrapide perdis sian spiron. Jam ne estis ekonomie investi konsiderindajn resursojn en ilia postulema restarigo kaj la samtempa konstruado de novaj linioj kiuj certigus kvalitan transporton al aliaj partoj de la urbo aŭ proksimaj municipoj. La sorto de la tramoj de Budejovice estis decidita. Ili alvenis al fino la {{Dato|02|05|1950}}.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.dpmcb.cz/o-nas/historie-spolecnosti/historie-mhd-v-ceskych-budejovicich.html |titolo=Historie MHD v Českých Budějovicích |eldoninto=DPMCB |alirdato=14/12/2023}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Tramtransporto]] * [[České Budějovice]] * [[Trolebusa transporto en České Budějovice]] * [[Listo de urboj kun tramtransporto]] == Eksteraj ligiloj == {{Portalo Tramtransporto}} * {{Oficiala retejo|https://www.dpmcb.cz/}} ({{cs}}) <!--* [!!!!! UrbanRail.Net]--> {{UAT en Ĉeĥio}} [[Kategorio:České Budějovice]] [[Kategorio:Tramtransporto en Ĉeĥio|Ceske Budějovice]] [[Kategorio:Tramtransporto laŭ urboj|Ceske Budějovice]] [[Kategorio:Metra ŝpuro|Ceske Budějovice]] jcyktndq9e9s6nzlki5kwmyrkba0iea Anselm Kiefer 0 847054 9400914 8538581 2026-06-13T08:47:49Z Sj1mor 12103 9400914 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Anselm KIEFER''' (naskiĝis la [[8-an de marto]], [[1945]]) estas [[germanio|germana]] [[Pentrado|pentristo]] kaj [[skulptisto]]. Li studis kun Peter Dreher kaj Horst Antes en la malfruaj 1960-aj jaroj. Liaj verkoj asimilas materialojn kiel ekzemple pajlo, cindro, argilo, plumbo kaj ŝelako. La poemoj de [[Paul Celan]] ludis rolon en evoluigado de la temoj de Kiefer de germana historio kaj la hororoj de la [[holokaŭsto]], same kiel la spiritaj konceptoj de [[Kabalo]]. Ĉie en sia laboro, Kiefer diskutas la pasintecon kaj traktas [[tabuo|tabuajn]] kaj kontestatajn temojn de lastatempa historio. Temoj de nazia regado estas precipe reflektitaj en lia laboro; ekzemple, la pentraĵo ''Margarethe'' (oleo kaj pajlo sur kanvaso) estis inspirita de la konata poemo de Celan "Todesfuge" ("Fuĝo de Morto"). Liaj verkoj estas karakterizitaj per neŝancelebla deziro alfronti la malhelan pasintecon kaj neplenumitan potencialon de lia kulturo, en verkoj kiuj estas ofte faritaj sur granda, alfrontema skalo bone konvenigita al la subjektoj. Estas ankaŭ karakterize de lia laboro trovi signaturojn kaj nomojn de homoj de historia graveco, legendaj figuroj aŭ historiaj lokoj. Tiuj estas ĉiuj kodigitaj signiloj tra kiuj Kiefer serĉas prilabori la pasintecon; tio rezultigis lian laboron estantan ligita al la movado Novsimbolismo kaj Nov-Ekspresionismo. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/kiefer_anselm.html Anselm Kiefer ĉe Artikoloj (angla)] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kiefer, Anselm}} [[Kategorio:Germanaj skulptistoj]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] 4a392sahq1mrkpi9s6o67vnuvz7mwzj Vesna (filmo) 0 848071 9400452 8655293 2026-06-12T17:43:25Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400452 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Informkesto filmo|produktisto=|ĉefrolanto=[[Metka Gabrijelčič]]<br>[[Franek Trefalt]]<br>[[Janez Čuk]]<br>[[Jure Furlan]]<br>[[Stane Sever]]<br>[[Elvira Kralj]]<br>[[Frane Milčinski - Ježek]]|muziko=[[Bojan Adamič]]|originala lingvo=[[Slovene language|Slovene]]}} [[File:Stevan_Kragujevic,_reditelj_slovenackog_filma_Vesna,_Frantisek_Cap,_i_nosioci_glavnih_rola_na_premijeri_u_Beogradu,_1953.JPG|eta|330x330px|Ĉefrolantoj kaj reĝisoro]] '''''Vesna''''' estas [[Slovena lingvo|slovena]] romantika komedio direktita de František Čap en 1953. Ĝi estas konsiderata unu el la plej spektataj slovenaj filmoj.<ref>https://sl.wikipedia.org/wiki/Seznam_najbolj_gledanih_filmov_v_Sloveniji</ref> Ekde Decembro 2023 ĝi estas spektebla per subtekstoj en Esperanto.<ref>[https://www.podnapisi.net/sl/subtitles/eo-vesna-1953/HPNH] [https://esperantoslovenija.wordpress.com/2023/12/27/romanticna-komedija-vesna-s-podnapisi-v-esperantu/] [https://esperantoslovenija.wordpress.com/2023/12/27/romanticna-]</ref> En 1957 oni filmis ĝian daŭrigon nomitan ''Ne čakaj na maj'' ("Ne atendu ĝis Maj'). Anoj de porprogresanta kurso de Esperanto en [[Izola]] subtekstigis la filmon al [[Esperanto]]<ref>(eo) Lučka Lešnik, ''[https://esperanto-ondo.ru/Aktualaj/Lo-318.pdf Slovenio: Zamenhof-Festo en Isola kun ĵus tradukita filmo]'', [[La Ondo de Esperanto]], p. 29, n-ro 4 (2023)</ref>. == Intrigo == Samo, Sandi kaj Kristof prepariĝas por la abiturienta ekzameno. Ili elpensis ideon, kiamaniere ili povus akiri la matematikajn taskojn de ilia profesoro, helpe de lia filino, moknomita Hiperbola. Ili skribis al ŝi amleteron. Ĉar ili ne konas ŝian realan nomon, ili nomas ŝin Vesna (diino de printempo en slava mitologio). La vera filino de la profesoro, la alloga Janja, neatendite aperas en la amrendevuo. Dum la amrendevuo Samo kaj Vesna/Janja enamiĝis. Kiam Vesna/Janja ekscias la veran kialon por la dekomenca intereso de Samo je ŝi, ŝi ne deziras vidi lin denove, sed poste ŝanĝas ideon. ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Slovenaj filmoj]] 7k5f390kdr7sx5ozoi4l1rdds122bg1 Saint-Jean-du-Cardonnay 0 849798 9401077 8997256 2026-06-13T10:43:50Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] + rompitan ligilon 9401077 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Normandio}} | departemento = {{Seine-Maritime}} | arondismento = [[arondismento Rouen|Rouen]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-76 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas el vikidatumoj, sed ankaŭ eblas mem elekti bildon --> | bildo-priskribo = }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Seine-Maritime|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Seine-Maritime]], en la regiono [[Normandio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Rouen|Rouen]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|maldekstra|250ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj]] == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Seine-Maritime]] * <br/>{{Ĝermo|Normandio}} {{arondismento Rouen}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Seine-Maritime]] aj306k2gbl89ebt0efgf70xofhovj2q Nacia Muzeo de Kimrio ĉe Kardifo 0 852502 9400316 9396960 2026-06-12T13:02:22Z Sj1mor 12103 9400316 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |emblemo=National Museum Cardiff logo.gif |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = GB-WLS | tersituo = Centra Kardifo/Kardifo/Kimrio |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} '''Nacia Muzeo de Kardifo''' ({{lang-cy|Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd}}, {{Lang-en|National Museum Cardiff}}) estas [[muzeo]] por [[arto]], [[arkeologio]], kaj [[naturhistorio]], kaj [[Artgalerio|arta galerio]], kiu situas en [[Kardifo]], [[Kimrio]]. La muzeo estas parto de la pli larĝa reto de Amgueddfa Cymru – Muzea Kimrio. Eniro estas libera helpe de [[Gratifiko (mono)|gratifiko]] de la [[Kimra Asemblea Registaro|kimra Registaro]] <ref>{{cite web|url=https://museum.wales/cardiff/about/|title=Highlights|website=National Museum Wales}}</ref>. Inter ĝiaj konstantaj ekspozicioj estas unu pri la Evoluo de Kimrio, kiu kombinas videoprezentojn kaj objektojn kiel dinosaŭrajn ostojn kaj antikvajn ŝtonojn por rakonti la historion de Kimrio ekde la plej fruaj tempoj. Ekzistas ankaŭ galerio plena de diversaj objektoj de la kolektoj de la muzeo tuŝeblaj, la Glanelai Galerio. == Historio == Kiam ĝi estis fondita en 1907, ekzistis 25 jaroj da kolektagado. Antaŭinstitucio sub la nomo {{Lang|en|''Cardiff Museum of Natural History, Arts and Antiquities''}} malfermis siajn unuajn ĉambrojn en dek unu ĉeloj en la Kardif-juĝejo en [[1882]]. La planado por la konstruado de nova konstruaĵo daŭris multajn jarojn antaŭ ol la fundamenta ŝtono de la nuna muzeokonstruaĵo estis metita en [[1912]]. Pro la ekonomiaj efikoj de la Unumondo-Milito, la konstruaĵo dezajnita fare de la arkitektoj Arnold Dunbar Smith kaj Cecil Brewer ne malfermiĝis ĝis [[1927]]. Kompleta establado daŭris ĝis [[1932]]. == Kolekto == Ekde sia fondo, la Nacia Muzeo gastigis tre diversajn kolektojn sub unu tegmento. De la komenco, naturhistorio estis parto de la fakoj de la muzeo. Ĝi havas ampleksan kolekton de zoologiaj kaj botanikaj objektoj de kaj la [[Britaj Insuloj]] kaj ĉirkaŭ la mondo. La kampo de [[entomologio]] sole nombras 700,000 objektojn, ĉirkaŭ duono de kiuj estas indiĝenaj specioj. La Sekcio de Arkeologio enhavas trovaĵojn de la frua historio de Kimrio, romiaj kaj keltaj periodoj kaj la [[Mezepoko]]. Ĉi tiu fako inkluzivas ankaŭ [[Numismatiko|numismatikan]] kolekton, el kiu 1200 ekzemploj de la [[antikveco]] ĝis la nuntempo videblas en la konstanta ekspozicio. === Artoj kaj ornamaj artoj === Ekde ĝia fondo, kvar signifaj donacoj kontribuis al la elstara reputacio de la institucio, aldone al siaj propraj kolektaj agadoj. En la areo de artoj kaj metioj, ĉi tiuj estas la porcelanaj kaj ceramikaj kolektoj de Wilfred De Winton kaj Ernest Morton Nance. La fokuso de la fundamento de Wilfred De Winton estas ĉefe sur germana [[porcelano]], precipe de la [[Meißen|Meissen]] Porcelanfabriko. Vasta estas ankaŭ la stoko de porcelano el la fabrikoj en [[Ansbach]], [[Berlino]], [[Höchst]], [[Ludwigsburg]] kaj [[Nymphenburg]]. Ekzemplaj pecoj de aliaj eŭropaj fabrikistoj kompletigas ĉi tiun kolekton. La Ernest Morton Nance-kolekto, elmontrita en la muzeo ekde 1952, temigas kimr-faritan ceramikaĵon kaj porcelanon. Kun pli ol 1,500 individuaj pecoj, tiu fondaĵo - kompletigita per aliaj muzeaj ekspoziciaĵoj - dokumentas la tradician produktadon de tiu dekoracia arto en Kimrio de 1764 ĝis 1922. La sekcio por nuntempaj artoj kaj metioj kun multaj modernaj ceramikaj verkoj kompletigas tiun kolektoareon. Watkin Williams-Wynn estis unu el la unuaj gravaj artaĵkolektantoj en Kimrio. Aldone al manfaritaĵoj, en la muzeo venis ankaŭ kelkaj malnovaj majstraj pentraĵoj el liaj havaĵoj. Aldone al du familiaj portretoj de [[Joshua Reynolds]], ĉi tiu kolekto inkluzivas bildojn de Pompeo Batoni kaj Anton Raphael Mengs. Aliaj Malnovmajstraj pentraĵoj en la Nacia Muzeo de Kimrio venas de artistoj kiel [[Giovanni Antonio Canal]], Jan van de Cappelle, Aelbert Jacobsz. Cuyp, Dosso Dossi, [[Anthonis van Dyck]], Gerbrandt van den Eeckhout, Francesco Guardi, Giovanni Francesco Barbieri, Mathieu Le Nain, Palma il Vecchio, [[Nicolas Poussin]], [[Salvator Rosa]], [[Petro Paŭlo Rubens|Peter Paul Rubens]], [[Frans Snyders]], Bernardo Strozzi, [[Giovanni Domenico Tiepolo]] kaj kun Giovanni Domenico Tiepolo ses bildoj grupeto de verkoj de Melchior de Hondecoeter. Ekzistas ankaŭ oldanglaj pentraĵoj de bonkonataj artistoj kiel ekzemple [[John Constable]], John Hoppner, [[Godfrey Kneller]], [[Peter Lely]], Henry Raeburn, George Romney kaj [[Joseph Wright of Derby|Joseph Wright de Derbio]], kiuj povas esti viditaj kiel ekzemploj en la muzeo. Krome, la Nacia Muzeo de Kardifo posedas po tri verkojn de [[William Hogarth]] kaj [[Thomas Lawrence]] same kiel kvin bildojn de [[Thomas Gainsborough]]. La muzeo ricevis la plej gravan internacian kolekton de la kimraj fratinoj Gwendoline Davies (1952) kaj Margaret Davies (1963). La fokuso estas sur franca pentraĵo de la 19-a jarcento, sed aliaj verkoj ankaŭ povas esti trovitaj en tiu fundamento. La du fratinoj Davies sole alportis ses pentraĵojn de [[William Turner]] al la muzeo. La du fratinoj estis inter la unuaj britaj kolektantoj se temas pri akiri impresionismajn kaj malfruajn impresionismajn verkojn. Kulminaĵoj de ĉi tiu fundamento estas, ekzemple, pluraj pentraĵoj de [[Claude Monet]], ĉiu el kiuj inkludas tri vidojn de Venecio kaj tri nenfaroj, same kiel bildon de la serio kun la ĉeftemo de la ''[[katedralo de Rueno]]''. Aldone al [[mortvivo]] ([[aĵpentraĵo]]) tipa por la artisto, [[Paul Cézanne]] montras du pejzaĝajn pentraĵojn el sia provenca patrujo. La plej konata bildo de la muzeo estas ''La Parisienne'' de [[Pierre-Auguste Renoir]], de kiu la fratinoj Davies donacis du pliajn bildojn al la muzeo. Krome, ''Regen - Auvers'' estas unu el la lastaj pentraĵoj kiujn [[Vincent van Gogh]] kreis antaŭ sia morto. De ĉi tiuj fundamentoj ankaŭ venis al la muzeo la mortvivo ''La Leporo'' kaj du pejzaĝaj pentraĵoj de [[Édouard Manet]] kaj aliaj pejzaĝaj pentraĵoj de [[Alfred Sisley]] kaj [[Camille Pissarro]]. La pentristoj [[Berthe Morisot]], [[Albert Marquet]], [[Adolphe Monticelli]], Henri Moret, [[Ernest Meissonier]], Alfred Stevens, [[Anton Mauve]], [[John Singer Sargent]], [[Maurice Utrillo]], [[Pierre Bonnard]] kaj James McNeill Whistler ankaŭ estas reprezentitaj en tiuj fundamentoj. Pli grandaj grupoj de verkoj de [[Eugène Boudin]], Eugène Carrière, [[Jean-Baptiste Camille Corot]], [[Honoré Daumier]], [[Jean-François Millet]] ankaŭ estas parto de la Davies-heredaĵo. En la 19-a-jarcenta kolektoareo, la muzeo ankaŭ ekspozicias pentraĵojn de Eugène Isabey, [[Henri Le Sidaner]], Stanislas Lépine, [[Gustave Courbet]], [[Charles-François Daubigny]], Constant Troyon, Otto Scholderer kaj [[Henri Fantin-Latour]]. Vi ankaŭ povas trovi verkojn de britaj artistoj kiel [[James Tissot]], [[Lawrence Alma-Tadema]], [[Richard Parkes Bonington]], [[Edward Burne-Jones]], [[John Everett Millais]] kaj [[Dante Gabriel Rossetti]]. Artistoj de la 20-a jarcento en la muzeo inkludas britajn pentristojn William Orpen, Stanley Spencer, Philip Wilson Steer, Ben Nicholson, [[Francis Bacon (pentristo)|Francis Bacon]], [[David Hockney]]. La muzeo montras aliajn verkojn de modernaj artistoj de [[Maurice de Vlaminck]], [[Alexej von Jawlensky]], [[Erich Heckel]], [[László Moholy-Nagy]], [[Oskar Kokoschka]], [[Jacques Lipchitz]], Willi Baumeister kaj [[René Magritte]]. La muzeo ankaŭ havas skulptaĵsekcion kun verkoj de Giovanni Bologna, Frederic Leighton, Antoine-Louis Barye, [[Edgar Degas]], [[Alexander Archipenko]], [[Henri Matisse]], Barbara Hepworth, [[Henry Moore]], Christo Javacheff kaj dek verkoj de [[Auguste Rodin]]. == Galerio == <gallery> Dosiero:Burial_of_Phocion.jpg|Nicolas Poussin: ''La entombigo de Phocion'' Dosiero:William_Turner_-_The_Storm.jpg|William Turner: ''La Ŝtormo'' Dosiero:Ernest_Meissonier_-_A_Game_of_Piquet.jpg|Ernest Meissonier: ''La Pikeda Ludo'' Dosiero:Édouard_Manet_-_Effet_de_neige_à_Petit–Montrouge.jpg|Édouard Manet: ''Effet de neige à Petit-Montrouge'' Dosiero:Pierre-Auguste_Renoir_089.jpg|Pierre-Auguste Renoir: ''La Parisienne'' Dosiero:Claude_Monet_-_Palazzo_Dario,_Venice.JPG|Claude Monet: ''Palazzo Dario, Venecio'' Dosiero:Paul_Cézanne_017.jpg|Paul Cézanne: ''Montoj en Provenco'' Dosiero:Vincent_van_Gogh_-_Landscape_at_Auvers_in_the_Rain.jpg|Vincent van Gogh: ''Pluvo – Auvers'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kupoloj]] [[Kategorio:Paleontologiaj muzeoj]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] q1o3iwpsq0ekd5u0h1brkf3vxnvoqaf Toledo (stacidomo) 0 853915 9400982 9070272 2026-06-13T09:12:27Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400982 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Toledo (apartigilo)}} {{Informkesto Fervoja stacidomo | nomo = Toledo | origina nomo = Estación de Toledo | dosiero = 31.10.21 Toledo 104518 (51667982274).jpg | grandeco de dosiero = 280 | priskribo = Stacidomo ''Toledo'' | lando = Hispanio | loko = [[Toledo]] | latitudo = 39.8624 | longitudo = -4.01125 | regiono-ISO = ES-TO | zomo = 14 | situo sur mapo = | ŝanĝebla mapo = Toledo (urbo)/Hispanio Provinco Toledo/Hispanio | nomo de proprietulo = [[Administranto de Fervojaj Infrastrukturoj|Adif]] | nomo de trafikanto = [[Renfe Operadora|Renfe]] | kodo de stacidomo = <!--92102--> | fervojo = Alta velocidad: [[Avant]] | supermara alteco = | en trafiko = | sekuriga ekipaĵo = | nombro de reloj = 3 | nombro de kajoj = 2 | malfermo = 1919 | aktuala stato = | nombro de pasaĝeroj = | eksportitaj trajnoj = | vendo de vojaĝbiletoj= | servoj en stacidomo = | ligita transporto = | notoj = }} '''Toledo''' ({{lang-es|Estación de Toledo}}) estas [[Hispanio|hispana]] fina stacidomo situanta en la urbo [[Toledo]] en [[Kastilio-Manĉo]]. La nuna konstruaĵo, malfermita en [[1919]] kaj restaŭrita en [[2005]], elstaras pro sia [[Novmudeĥaro|novmudeĥara]] stilo. Ĝi estis deklarita bieno de kultura intereso kun la kategorio de monumento la {{Daton|21|11|1991}}. == Bildgalerio == <gallery> Dosiero:Estación de trenes de Toledo (26998067842).jpg|Ekstero Dosiero:Hall of the train station of Toledo (Spain).jpg|Interno </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Toledo]] * [[LAV Madrid-Toledo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo Adif}} <!--* {{Oficiala retejo Renfe}}--> [[Kategorio:Toledo (Hispanio)]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Toledo (Hispanio)]] [[Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio]] 68q3omynvpyt449scbjtcv8ihs8fzkn Arta Muzeo de Baltimoro 0 855872 9401079 8990412 2026-06-13T10:44:14Z Sj1mor 12103 9401079 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |regiono-ISO = US-MD | tersituo =Baltimoro |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} La '''Arta Muzeo de Baltimoro''' ('''AMB''', oni ankaŭ povus nomi la '''Baltimora Muzeo de Arto''', {{lang-en|'''Baltimore Museum of Art'''}}, akronime '''BMA''') estas artmuzeo en [[Baltimoro]] kiu estis fondita en 1914. La kolekto de la muzeo inkluzivas 90,000 artaĵojn, inkluzive de eŭropa kaj amerika arto de la 13-a jarcento ĝis la nuntempo, same kiel artaĵoj kaj objektoj de [[Azio]], [[Afriko]] kaj [[antaŭkolumba Ameriko]] <ref>{{Cite web|url=https://www.baltimoresun.com/entertainment/arts/bs-fe-bma-female-artists-2020-20191115-33s5hjjnqfghzhmwkt7dqbargq-story.html|title=Baltimore Museum of Art will only acquire works from women next year: 'You have to do something radical'|last=McCauley|first=Mary Carole|website=baltimoresun.com|access-date=2019-11-20}}</ref>. La AMB ankaŭ estas hejmo de la plej granda kolekto de verkoj de [[Henri Matisse]]. La muzeo ankaŭ inkluzivas du ĝardenojn en kiuj skulptaĵoj de la 20-a jarcento estas montritaj kaj biblioteko enhavantan pli ol 70,000 volumojn <ref>{{Cite web|url=http://artbma.org/about/index.html|title=About the BMA|accessdate=2024-02-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502221703/https://www.artbma.org/about/index.html|archivedate=2021-05-02}}</ref>. Fondite en 1914. La muzeokonstruaĵo estis konstruita en 1929 en klasikaj formoj, simila al antikva [[romia templo]], dezajnita fare de John Russell Pope. Ĝi ludas pri la titolo de la ĉefranga muzeo de Baltimoro kun la [[Walters Art Museum]]. La AMB situas inter la Charles Village kaj Remington-najbarejoj, ĵus najbara al la Homewood-kampuso de [[Universitato Johns Hopkins]], kvankam la muzeo estas sendependa institucio, ne asociita kun la universitato. La arta panoramo kiun ĝi proponas estas precipe solida en arto de la 19-a kaj 20-a jarcentoj; Ĝi estas kompletigita, en la grandurbo de Baltimoro mem, fare de la Walters Museum, kiu ampleksas arton de antaŭaj epokoj. == Historio == La AMB estis fondita en 1914 laŭ iniciato de ok civitanoj de la grandurbo de Baltimoro. Naŭ jarojn poste, en 1923, la inaŭgura ekspozicio de la muzeo, kiu estis provizore gastigita en la Garett Mansion, okazis. La sekvan jaron, al la AMB estis koncedita milion-dolara [[prunto]] por konstrui sian propran muzeokonstruaĵon. John Russell Pope, konata pro neoklasikaj konstruaĵoj, estis elektita kiel la arkitekto. En la sekvaj jaroj, la kolekto kreskis konstante tra donacoj kaj akiroj. En 1925, ĝi ricevis ĉambron kiel donaco kiu estis meblita kun dekoracia arto de ĉirkaŭ [[1700]]. Du jarojn poste, la pentraĵo ''Rinaldo kaj Armida'' de [[Anthonis van Dyck]] venis en la kolekton de la AMB, kiu formis centran laboron en la eŭropa artaĵkolekto. La muzeokonstruaĵo malfermiĝis la 18-an de aprilo 1929. En 1936, la muzeo okazigis unu el la plej fruaj ekspozicioj de afrika arto en Usono. En 1936 kaj 1937 ĝi ankaŭ partoprenis en elfosadoj en [[Antioĥio]] kaj sekve ricevis antioĥianajn [[mozaiko]]jn por la kolekto. Unu el la unuaj ekspozicioj de arto de nuntempaj afrik-usonanaj artistoj estis prezentita en la muzeo en 1939. Kiel rezulto, la AMB ĉiam pli kolektis artaĵojn de tiuj artistoj kaj iliaj prapatroj. En 1950, la muzeo ricevis unu el la plej signifaj donacoj de la fratinoj Claribel kaj Etta Cone, kies kolekto inkluzivis verkojn de Henri Matisse, [[Pablo Picasso]] kaj [[Paul Cézanne]], inter aliaj. Ĉi tiu donaco certigis internacie gravan kolekton de moderna arto por la AMB. En 1960, la muzea administrado estis permesita ekspozicii la [[Bienalo de Venecio|Bienalon de Venecio]]. En 1980 la muzeo malfermis la ''Wurtzburger Skulptaĵo-Ĝardenon'' kaj en 1988 la ''Levi Sculpture Garden'', kreante parkon en la mezo de Baltimoro en kiu 20-a-jarcentaj skulptaĵoj estas montritaj. En 1982, la nova orienta alo de la AMB malfermiĝis, disponigante spacon por provizoraj ekspozicioj, la muzeobutiko, restoracio kaj prelegejo. La okcidenta alo estis malfermita en 1994 por vastigi la prezenton de nuntempa arto. En 1996, la ''Lucas Collection'' de 19-a-jarcenta franca arto de la Marilanda Instituto-Kolegio de Arto iĝis la posedaĵo de la muzeo post kiam ĝi estis sur permanenta prunto tie dum 60 jaroj. En 2001, la AMB malfermis la renovigitan spacon por la ''Konuso-Kolekto''. Okaze de la 100-a naskiĝtago en la muzeon komence de 2014 translokiĝos pli ol 30 pentraĵoj, desegnaĵoj, presaĵoj kaj skulptaĵoj el la germana ekspresionisma periodo. La speciala ekspozicio nomiĝas "Germana Ekspresionismo" kaj videblas ĝis oktobro 2014. == Kolekto == La kolekto de la AMB estas dividita en la areojn de afrika arto, amerika arto, [[Antaŭkolumba arto]], [[Antikva arto]] kaj romiaj mozaikoj de Antioĥio, azia arto, nuntempa arto, eŭropa arto, [[Moderna arto]], indiana arto, Pacifika arto, Grafikaĵoj kaj teksaĵoj. Verŝajne, la ĉefaj verkoj estas eble ''Rozkolora Nudo'' de Henri Matisse, de 1935 (la muzeo havas 1 200 ekzemplojn de la artisto, inkluzive de pentraĵoj, desegnaĵoj kaj skulptaĵoj) kaj ''Paro de Botoj'' (1887) de Vincent van Gogh. === Afrika arto === La kolekto de Afrika arto estas inter la plej malnovaj kaj gravaj en Usono. Tiu sekcio estis parto de la permanenta ekspozicio ĉar kolektantoj Janet kaj Alan Wurtzburger faris grandan donacon al la muzeo en 1954. Ĝi inkluzivas pli ol 2,000 objektojn kiuj kovras periodon de antikvaj tempoj ĝis hodiaŭ. Ekzemple, ekzistas verkoj kaj objektoj el [[Antikva Egiptio]] kaj la regnoj de Bambara ([[:en:Bamana Empire|en]]) kaj la [[Kuba Federacio]], same kiel de nuntempa Afriko. Ili ankaŭ kovras diversajn specojn de artaĵoj kaj objektoj. Same estas [[masko]]j, [[Juvelarto|juvelaĵoj]], [[Kapvesto|kapvestaĵoj]], [[teksaĵo]]j, ceremoniaj [[armilo]]j kaj [[ceramiko]]. === Azia arto === La Azia arta Kolekto inkluzivas verkojn el [[Barato]], [[Ĉinio]], [[Japanio]], [[Tibeto]], [[Mezoriento]] kaj [[Sudorienta Azio]]. [[Ĉina porcelano]], kiu ĉefe devenas de la [[Dinastio Tang]], konsistigas signifan parton de ĉi tiu kolekto. Du precipe konataj verkoj de la kolekto estas vivgranda 15-ajarcenta Guanyin -figuro de Hebeja Provinco kaj ĉevalfiguro de tombo de la [[Han-dinastio]]. Artaĵoj de [[Melanezio]] kaj [[Polinezio]] estas parto de la relative malgranda kolekto de Pacifika Insula arto. Ĉi tiu estas unu el la plej bonaj en Usono kaj inkluzivas diversajn objektojn kiel vestaĵojn, ornamaĵojn kaj juvelaĵojn. Elstara peco en ĉi tiu kolekto estas [[Tongana lingvo|Tongala]] kestornamaĵo ornamita per birdoj kaj steloj kaj farita el balena [[eburo]] kaj [[konko]]ŝelo, unu el la plej grandaj konataj en la mondo. Alia estas havaja reĝa [[kolĉeno]] de la 18-a jarcento. === Antaŭkolumba arto === La arto de antaŭkolumba Ameriko estas reprezentita per 59 kulturaj tradicioj en la kolekto de la AMB. La verkoj kaj objektoj kovras periodon de 2500 a.K. ĝis 1500 p.K. Ili estas verkoj de la [[majaoj]] kaj [[aztekoj]] de [[Mezameriko]], la Chimú ([[:en:Chimor|en]]) kaj [[Mŭiska-oj|Mŭiska]] de la [[Andoj]] regiono de Sudameriko. Aparte gravaj pecoj en tiu sekcio de la kolekto estas ceramikaj objektoj de okcidenta [[Meksiko]]. La Hinda Artkolekto ofertas sekcon de la kulturo de tiuj homoj. Oni povas vidi ekzemple ceramikaĵojn el la Acoma ([[:de:Acoma|de]]) aŭ eburajn [[amuleto]]jn el la [[eskimoj]] el la komenco de la 20-a jarcento. === Usona arto === Ankaŭ eksponata en la kolekto estas usona arto de la kolonia epoko ĝis la nuntempo. Tiuj inkluzivas verkojn kun regiona ligo, kiel ekzemple portretoj de Rembrandt Peale kaj aliaj membroj de lia familio, mebloj pentritaj fare de John Finlay kaj Hugh Finlay, kaj arĝento de la fabriko Samuel Kirk & Son. La kolekto ankaŭ inkluzivas gravajn verkojn de 18-a-jarcenta usona portretpentraĵo, 19-a-jarcenta pejzaĝo, usona [[impresionismo]] kaj [[modernismo]]. Reprezentitaj artistoj inkluzivas Thomas Sully, [[Thomas Eakins]], Thomas Hart Benton, [[John Singer Sargent]] kaj Childe Hassam. La eŭropa arta sekcio montras gravajn artaĵojn kiel ''Rinaldo kaj Armida'' de [[Antoon van Dyck|Anthony van Dyck]] aŭ portreton de [[Rembrandt van Rijn]] montranta sian filon ''Tito''. Aliaj verkoj devenas interalie de [[Frans Hals]], [[Jean Chardin|Jean Siméon Chardin]], [[Sandro Botticelli]], [[Ticiano]], [[Jean-Baptiste Camille Corot|Jean-Baptiste-Camille Corot]] kaj [[Camille Pissarro]]. La grava ''Konusa Kolekto'' inkluzivas ankaŭ 500 verkojn de [[Henri Matisse]], kaj ankaŭ aliajn de Paul Cézanne, Paul Gauguin kaj Vincent van Gogh. La kolekto estas kompletigita per kolektoj de kuprogravuroj kaj desegnaĵoj, same kiel nuntempaj fotoj (Gallagher / Dalsheimer Collection), inkl. [[Imogen Cunningham]], [[Man Ray]], Paul Strand kaj [[Alfred Stieglitz]]. En oktobro 2020, la muzeo planis aŭkcii pentraĵojn de Brice Marden, [[Clyfford Still]] kaj Andy Warhol ĉe [[Sotheby's]], kun prepara takso de 65 milionoj USD. La enspezo laŭsupoze estis uzata por pliigi dungitajn salajrojn kaj aĉeti verkojn de virinaj artistoj kaj "neblankulaj" artistoj kiel parto de la programo pri sekso kaj rasa diverseco. Tamen, kiel rezulto de premo de membroj de la estraro de direktoroj kaj kuratoroj de la muzeo, kiuj kolektis en la okazaĵo de interkonsento por senigi la muzeon de donacoj kun valoro de proksimume 50 milionoj USD, la plejmulto estis retirita de vendo en la lasta momento <ref>[https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-auction-lot-withdrawn Jillian Billard. What It Means When an Auction Lot Is Withdrawn] {{Wayback|url=https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-auction-lot-withdrawn|date=20211208213340}} // ''Artsy'', la 23an de marto 2021</ref>. === Nuntempa arto === La kolekto de la AMB ankaŭ inkluzivas ''Composition V'' de [[Piet Mondrian]] kaj verkojn de [[André Masson]], [[Marc Chagall]], [[Vasilij Kandinskij]], [[Ernst Ludwig Kirchner]] kaj [[Max Pechstein]]. [[Nuntempa arto]] prezentas verkojn de [[Jackson Pollock]], Donald Judd, [[Sol LeWitt]], [[Jasper Johns]], Alison Saar kaj Frank Stella. La AMB ankaŭ havas unu el la plej grandaj kolektoj de la malfruaj verkoj de [[Andy Warhol]] en Usono <ref>Stanley Mazaroff, ''A Paris Life, A Baltimore Treasure'', Chapter Fourteen, Johns Hopkins University Press, 2018.</ref>. == Galerio == <gallery> Dosiero:Raffaello,_ritratto_di_maria_pia_da_montefeltro.jpg|[[Rafaelo]]: ''Emilia Pia da Montefelro''. Dosiero:Rembrandt_-_Titus,_the_Artist's_Son,_1660_(Baltimore_Museum_of_Art).jpg|Rembrandt: Portreto de la Filo de Tito, ĉ. 1660 Dosiero:Chardin_-_Les_Osselets.jpg|Chardin. ''Ludo de Ĵetkuboj'', ĉ. 1734 Dosiero:Anna_Alexandrovna_Galitzin,_nee_Gruzinsky.jpg|[[Élisabeth Vigée Le Brun|E. Vigée-Lebrun.]] ''Princino A. A. Golitsyna'', 1797 Dosiero:Gauguin_-_Der_Violoncellist_Upaupa_Schneklud_1894.jpg|Gauguin: Portreto de la violonisto Schneklyud ([[:ru:Шнеклюд, Фредерик|ru]]), 1894 Dosiero:Robinson_In_the_Grove.jpg|Theodore Robinson: ''In the Grove'' Dosiero:Robinson_Mother_and_Child_by_the_Hearth.jpg|Theodore Robinson: ''Mother and Child by the Hearth'' Dosiero:Francesco_Guardi_-_Venice,_The_Grand_Canal_with_San_Geremia,_Palazzo_Labia,_and_the_Entrance_to_the_Cannaregio_-_Baltimore_Museum_of_Art_(2).jpg|Francesco Guardi: ''La Granda Kanalo en San Geremia, vidita de gondola ŝipligejo'' Dosiero:Paul_Gauguin_126.jpg|Paul Gauguin: ''tahitia virino kun mango'' Dosiero:La_Montagne_Sainte-Victoire_vue_de_la_carrière_Bibémus,_par_Paul_Cézanne.jpg|Paul Cézanne: ''Montagne Sainte-Victoire, vido el la ŝtonminejo Bibémus'' Dosiero:Alfred_Sisley_072.jpg|Alfred Sisley: ''Herbejo en By'' Dosiero:Van_Gogh_-_Ein_Paar_Schuhe1.jpeg|Vincent van Gogh: ''Paro da ŝuoj'' </gallery> <gallery> Dosiero:Francesco_Guardi_-_Venice,_The_Grand_Canal_with_San_Geremia,_Palazzo_Labia,_and_the_Entrance_to_the_Cannaregio_-_Baltimore_Museum_of_Art_(2).jpg|Francesco Guardi, ''Venecio'' (ĉ. 1750). Dosiero:Benjamin_West_self_portrait_1770.jpg|[[:fr:Benjamin West|Benjamin West]], ''Memportreto'' (1770). Dosiero:L_C_Tiffany_Algerian_shops.jpg|Louis Comfort Tiffany, ''alĝeriaj butikoj'' (ĉirkaŭ 1872-1887). Dosiero:John_Robinson_Tait_-_Evening_at_the_Lake_Shore_(1876).jpg|John Robinson Tait, ''Vespero ĉe la Lagobordo'' (1876). Dosiero:Pierre-Auguste_Renoir's_'Paysage_Bords_de_Seine',_The_Potomack_Company_auction_gallery_in_Alexandria,_VA.jpg|''Pejzaĝo sur la Banko de Sejno'', de Pierre-Auguste Renoir, 1879, petrolo sur kanvaso, 14 × 23&nbsp;cm, laboro ekspoziciita ĉe la Baltimora Muzeo de Arto Dosiero:Paul_Gauguin_126.jpg|[[:fr:Paul Gauguin|Paul Gauguin]], ''[[:fr:Vahine no te vi|Vahine no te vi]]'' (1892). Dosiero:Mont_Sainte-Victoire_Seen_from_the_Bibemus_Quarry_1897_Paul_Cézanne.jpg|[[:fr:Paul Cézanne|Paul Cézanne]], ''[[:fr:Montagne Sainte-Victoire (Cézanne)|Montagne Sainte-Victoire]]'' (1897). Dosiero:Norbert_Gœneutte_-The_Pont_de_l'Europe_and_Gare_Saint-Lazare.jpg|Norbert Gœneutte, ''La Pont de l'Europe kaj la Gare Saint-Lazare sub konstruo'' (1888). Dosiero:John_Robinson_Tait_-_Landscape_(c.1900).jpg|John Robinson Tait, ''Pejzaĝo'' (ĉ. 1900). Dosiero:The_Unattainable.jpg|Arshile Gorky, ''La Neatingebla'' (1945). </gallery> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Literaturo == * Jack D. Flam: ''Matisse in the Cone Collection: The Poetics of Vision''. Baltimore Museum of Art, 2001. ISBN 0-912298-73-1 * Sona K. Johnston: ''American Paintings, 1750-1900: From the Collection of the Baltimore Museum of Art''. Baltimore Museum of Art, 1983. ISBN 0-912298-53-7 == Eksteraj ligiloj == {{Komunejokat}} * [http://www.artbma.org Baltimore Muzeo de Arto] * [https://artbma.org/collections/modern.html Baltimore Museum of Art: the Cone Collection]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210414000000/https://web.archive.org/web/20210414232256/https://artbma.org/collections/modern.html |date=2021-04-14 }} * [https://artsandculture.google.com/u/0/partner/baltimore-museum-of-art?hl=en Virtuala travojaĝo de la Baltimore Muzeo] provizita de Google Arto & Kulturo {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Artaj muzeoj kaj galerioj]] [[Kategorio:Muzeoj en Usono]] [[Kategorio:Marilando]] jqetvsgzf3qm56qey82os1z3bszii1g Muzeo pri Moderna kaj Nuntempa Arto de Strasburgo 0 856168 9400317 9320240 2026-06-12T13:02:35Z Sj1mor 12103 9400317 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = FR | situo sur mapo =Francio Strasburgo |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} [[Dosiero:Barrage_Vauban_de_Strasbourg_et_Musée_d'art_moderne_et_contemporain_à_l'arrière_plan.jpg|eta|Konstruaĵo Vauban kaj MAMCS]] [[Dosiero:Intérieur_du_musée_d'art_moderne_et_contemporain_de_Strasbourg.jpg|eta|Interna vido]] [[Dosiero:MAMCS_-_Hall.jpg|eta|Interna vido dum nokto]] La '''Strasburga Muzeo de Moderna kaj Nuntempa Arto''' ('''SMMNA''', {{Lang-fr|'''Musée d'Art moderne et contemporain de Strasbourg'''}}, akronime '''MAMCS''') estas [[artmuzeo]] en Strasburgo fondita en 1973 kaj malfermita en sia propra konstruaĵo en 1998 <ref>{{Cite web|url=http://www.mafrance.ru/puteshestviya/alzas/strasburg-muzej-sovremennogo-iskusstva/|title=Страсбург. Музей современного искусства|access-date=2019-08-15|archive-date=2019-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190815073445/http://www.mafrance.ru/puteshestviya/alzas/strasburg-muzej-sovremennogo-iskusstva/|deadlink=no}}</ref>. La muzeo enhavas ampleksajn kolektojn de pentraĵo, skulptaĵo, grafiko, videarto kaj dezajno de la periodo de 1870 ( [[Impresionismo]] ) ĝis la nuntempo, same kiel riĉe stokitan fotobibliotekon ; entute preskaŭ 18 500 objektoj. Ĉiujare ĝi organizas multajn ekspoziciojn kiuj estas aŭ dediĉitaj al montrofenestro de la laboro de specifa artisto aŭ retrospektivo de movado. La konstruaĵo ankaŭ enhavas la artbibliotekon de la municipaj muzeoj ({{lang|fr|''Bibliothèque d'art des musées municipaux''}}), la artlibrovendejon de la municipaj muzeoj ({{lang|fr|''Librairie d'art des musées municipaux''}}) kaj universalan halon ( ''aŭditorio'') por konferencoj, filmaj projekcioj kaj koncertoj. La ampleksa tegmentoteraso enhavas muzean kafejon. == Kolekto == La plej bone reprezentitaj artistoj en la kolekto inkluzivis (aktuale de junio 2023) [[Gustave Doré]] kun 432 verkoj, [[Max Klinger]] kun 161 verkoj, [[Hans Arp]] kun 60 verkoj, [[Max Ernst]] kun 46 verkoj, [[Victor Brauner]] kun 38 verkoj, [[Käthe Kollwitz]] kun 35 verkoj, [[Sophie Taeuber-Arp]] kun 29 verkoj, [[Vasilij Kandinskij]] kun 22 verkoj, César Domela kun 10 verkoj, Theo van Doesburg kun 8 verkoj ktp. Kelkaj internacie malpli konataj artistoj estas reprezentitaj multe pli vaste: [[Lou Albert-Lasard]] kun pli ol mil verkoj, François-Rupert Carabin kun 775 verkoj, Marcelle Cahn kun 367 verkoj, Lothar von Seebach kun 321 verkoj ktp. Plian akcenton metas pli nova kaj nova germana pentrado ( [[Markus Lüpertz]], Eugen Schönebeck, Georg Baselitz, [[Jörg Immendorff]], [[A. R. Penck|A.R. Penck]], Albert Oehlen, Daniel Richter, Jonathan Meese, Thomas Scheibitz...), kiu reprezentas reprezentan aperçu de movado kiu alie malofte estas reprezentita en Francio, precipe tiuskale. La MAMCS ankaŭ enhavas la unuan kubisman pentraĵon akiritan fare de franca publika kolekto, la "Aĵpentraĵo" (1911) de [[Georges Braque]], akirita en 1923, same kiel la unuan pentraĵon de [[Dante Gabriel Rossetti|Dante Gabriel]] akirita fare de franca publika kolekto Rossetti, "Joan of Arc kisanta la glavo de Saviĝo" (1863), aĉetita en 1996. Aliaj gravaj bildartistoj ekspoziciitaj inkluzivas (elekto): Gilles Aillaud, [[Alexander Archipenko]], [[Armand Pierre Fernandez|Arman]], [[Edward Burne-Jones]], Jean Hélion, [[Auguste Herbin]], [[Asger Jorn]], [[Paul Klee]], [[Max Liebermann]], Alberto Magnelli, [[Claude Monet]], Malcolm Morley, [[Francis Picabia]], [[Pablo Picasso]], [[Camille Pissarro]], [[Auguste Rodin]], [[Ossip Zadkine]]. Ankaŭ signifaj laŭ nombro kaj almenaŭ regiona valoro estas la posedaĵoj de alzacaj artistoj, reprezentantoj de la [[Secesio (stilo)|Secesio]], [[Ekspresionismo]] kaj [[Nova Objektiveco|Nova Objektiveca]] movadoj : Charles Spindler, René Beeh, Jean-Désiré Ringel d'Illzach, Henri Beecke, Luc Hueber, Martin Hubrecht kaj Camille Claus. La fotobiblioteko de la muzeo tenas plurmil bildojn de la originoj de fotarto ĝis la nuntempo, inkluzive de verkoj de [[Félix Tournachon Nadar|Nadar]], [[Eugène Atget]], [[Eadweard Muybridge]], [[Étienne-Jules Marey]], August Sander, Willy Maywald, Josef Sudek, [[Robert Mapplethorpe]], Duane Michals kaj Jan Saudek. Regiona fotado ankaŭ estas honorita. La videoartkolekto havas verkojn de Bill Viola, [[Nam June Paik]], Woody Vasulka, Olaf Breuning kaj multaj pli. == Galerio == <gallery perrow="7"> Dosiero:Monet,_Champ_d'avoine_aux_coquelicots_(_Musée_d'art_moderne_et_contemporain,_Strasbourg_).JPG|alternative=Claude Monet, Champ d'avoine aux coquelicots|[[Claude Monet|Klaŭdo Monet]], ''[[:en:Champ_d'avoine_aux_coquelicots|Champ d'avoine aux coquelicots]]'' Dosiero:Sisley,_Paysage_avec_maisons_(_Musée_d'art_moderne_et_contemporain_de_Strasbourg_).JPG|[[Alfred Sisley]], ''Paysage avec maisons'' Dosiero:Pissarro,_La_petite_fabrique_(_Musée_d'art_moderne_et_contemporain_de_Strasbourg_).JPG|alternative=Camille Pissarro, La Petite Fabrique|[[Camille Pissarro]], ''La Etstatura Fabrique'' Dosiero:Joan_of_Arc_Kissing_the_Sword_of_Deliverance.jpg|alternative=Dante Gabriel Rossetti, Joan of Arc Kissing the Sword of Deliverance|[[Dante Gabriel Rossetti]],''Joan de Arko Kisanta la Glavon de Saviĝo'' Dosiero:Signac,_Antibes,_le_soir_(_Musée_d'art_moderne_et_contemporain_de_Strasbourg_).JPG|[[Paul Signac]], ''Antibes, le soir'' Dosiero:Le_Christ_quittant_le_prétoire-Gustave_Doré_(3).jpg|alternative=Gustave Doré, Le Christ quittant le prétoire|[[Gustave Doré]], ''Le Christ quittant le prétoire'' (Kristo forlasante la pretorion) Dosiero:Liebermann,_Le_jardin_de_l'orphelinat_communal_de_la_ville_d'Amsterdam_(_Musée_d'art_moderne_et_contemporain_de_Strasbourg_).JPG|alternative=Max Liebermann, Garden of the Orphanage in Amsterdam|[[Max Liebermann]],''Ĝardeno de la Orfejo en Amsterdamo'' Dosiero:Renoir,_Portrait_de_Marie_Le_Cœur_(_Musée_d'art_moderne_et_contemporain,_Strasbourg_).JPG|alternative=Pierre-Auguste Renoir, Portrait de Marie Le Cœur|[[Pierre-Auguste Renoir]], ''Portreto de Marie Le Cœur'' Dosiero:Vallotton,_Femme_nue_dormant_au_bord_de_l'eau_(_Musée_d'art_moderne_et_contemporain_de_Strasbourg_).JPG|alternative=Félix Vallotton, Femme nue dormant au bord de l'eau|[[Félix Vallotton]], ''Femme nue neaktiva au bord de l'eau'' Dosiero:Gris,_Nature_morte_(_Musée_d'art_moderne_et_contemporain_de_Strasbourg_).JPG|alternative=Juan Gris, Still life|[[Juan Gris]], ''Kvieta vivo'' Dosiero:Theo_van_Doesburg_045.jpg|alternative=Theo van Doesburg, Fortunam suam quisque parat|,Theo van Doesburg ''Fortunam suam quisque parat'' Dosiero:Der Mensch ist der Mund des Herrn, 1918 - Paul Klee.jpg|alternative=Paul Klee, Der Mensch ist der Mund des Herrn (Man is the Mouth of the Lord)|[[Paul Klee]], ''Der Mensch ist der Mund des Herrn'' (Viro estas la Buŝo de la Haremo) Dosiero:Kandinsky_-_Drei_Elemente_(1925).jpg|alternative=Wassily Kandinsky, Three Elements|[[Vasilij Kandinskij]], ''Tri Elementoj'' Dosiero:Der_Denker.jpg|alternative=Auguste Rodin, The Thinker (and behind: Malcolm Morley, Wall Jumpers)|[[Auguste Rodin]], ''La Pensulo'' (kaj malantaŭ:Malcolm Morley, ''Wall Jumpers,'' ''Muraj Ĵerzoj'') </gallery> == Fontoj == * ''Les collections du Musée d'art moderne et contemporain de la ville de Strasbourg'', Éditions des musées de la ville de Strasbourg, February 2008, {{ISBN|978-2-901833-82-6}} ''in French'' * ''Museum of Modern and Contemporary Art'', Éditions des musées de Strasbourg, Strasbourg, 2021, {{ISBN|9782351251775}} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == {{Komunejokat}} * {{official website|https://en.musees.strasbourg.eu/museum-of-modern-and-contemporary-art}} * [http://www.musees-strasbourg.org/index.php?page=historiques Elektitaj artaĵoj] * [https://www.navigart.fr/mamcs/artworks enreta kolekta datumaro] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Muzeoj en Francio]] [[Kategorio:Muzeoj de nuntempa arto]] [[Kategorio:Moderna arto]] [[Kategorio:Strasburgo]] ggwunp82kr3l4diuwtnfj55dgv8cjj8 Televangelismo 0 870708 9400907 8734763 2026-06-13T08:46:02Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400907 wikitext text/x-wiki '''Televangelismo''' estas la uzo ''de'' [[televido]] por disvastigi [[Kristanismo|kristanismon]]. La termino, kiu kombinas la vortojn "[[televido]]" kaj "[[evangelio]]", unue estis elpensita fare de ''[[Time]]'' -revuo, kaj priskribas kristanan predikiston kies predikado estas plejparte elsendita per televido kaj uzas la amaskomunikilon de televido por disvastigi siajn [[Fido|fidojn]] kiel mesaĝojn. La laboro de televangelistoj ne estu konfuzita kun televidaj [[Diservo|diservoj]]. == Priskribo == La plej multaj televangelistelsendoj konsistas el religiaj [[Parolado|paroladoj]] kun alloga karaktero. Ili estas interrompitaj de komercaj reklamaj paŭzoj aŭ muzikaj prezentoj. Multaj televangelistoj rilatas al [[Miraklo|mirakloj]] kaj asocias ilin kun la donacoj de kredantoj. Laŭ ĉi tio, ĉiu miraklo kreskas el semo, kiel la baza [[metaforo]] de la "[[teologio de prospero]]". Teologie, kristanaj televangelistoj estas kutime proksimaj al [[Karismaj kristanoj|karismatoj]] aŭ [[Pentekosta Kristanismo|pentekostaj]] preĝejoj. Tamen, televangelistoj ne estas oficialaj reprezentantoj de pli granda konfesio sed, laŭ la ''Christian Trinity Foundation,'' plejparte laboras por [[profito]] <ref>[http://www.trinityfi.org/investigations/roots_corruption.html Corruption in Televangelism and Paganism in the American Church]. September 23, 1994. ([https://web.archive.org/web/20130812112353/http://www.trinityfi.org/investigations/roots_corruption.html Archiv-link])</ref>. La fenomeno de televidpredikoj ankaŭ estas nomita la Elektra Eklezio en Usono kaj rilatas al programoj financitaj per donacoj kaj nacie elsenditaj fare de konservativaj televidpredikistoj kaj iliaj paraekleziaj kompanioj. La termino "elektra preĝejo" estis kreita en 1979 fare de Ben Armstrong, tiam direktoro de la National Religious Broadcasters (NRB). Armstrong argumentas ke la elektra eklezio ne estas nova fenomeno, nur revolucia nova formo de rita preĝeja kultado uzanta avangardan teknologion. Kontraste, la sociologo Razelle Frankl argumentas ke la elektra eklezio estas nova soci-religia institucio, elirante el miksaĵo de la instituciigitaj reviviĝomovadoj de la 19-a jarcento kaj usona televido. Bonkonataj reprezentantoj de la Elektra Preĝejo inkludis [[Pat Robertson]], Jimmy Swaggart, Oral Roberts, Robert Schuller, Gene Scott, Jerry Falwell, Jim Bakker kaj Peter Popoff (ĉi-lastaj du estis juĝitaj pro [[fraŭdo]] kaj financaj neregulaĵoj, respektive). En la 21-a jarcento, Ted Haggard, Joel Osteen, Benny Hinn, Marcus Lamb, John Hagee kaj Joyce Meyer (kiel unu el la malmultaj inaj televangelistoj) estis aŭ estas precipe sukcesaj. Kelkaj usonaj televidpredikistoj mem posedas televidstaciojn (ekz. Christian Broadcasting Network, Daystar Television Network, Familyradio). Ĉi tio permesas al ili influi [[Publika opinio|publikan opinion]], precipe en la tiel nomata [[Biblia Zono (Usono)|Biblia Zono]]. Ili kolektas signifajn financajn rimedojn per kontinuaj pledoj por donacoj. [[Proparolanto]] de la usona eklezia asocio Trinity Foundation taksas, ke televangelistoj en Usono generas inter ses kaj naŭ miliardojn da dolaroj jare (en [[2020]]). == Literaturo == * Quentin J. Schultze: ''Televangelismo kaj Usona Kulturo: La Komerco de Populara Religio.'' Wipf kaj Stock Publishers, Eugene 2003. * Pradip Ninan Thomas, Philip Lee (eds.): ''Tutmonda kaj Loka Televangelismo.'' Palgrave Macmillan, New York 2012. * Steve Bruce: ''Preĝu televido. Televangelismo en Ameriko.'' Taylor & Francis Group 2019. == Referencoj == {{Referencoj}}{{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Evangeliismo]] [[Kategorio:Televido]] [[Kategorio:Amaskomunikiloj]] [[Kategorio:Karisma kaj pentekosta kristanismo]] [[Kategorio:Novaj religioj]] [[Kategorio:Kristanismo en Usono]] [[Kategorio:Televidaj ĝenroj]] e77knrzryvgcoaiaquux3nqaajt9uc2 Gerhard Richter 0 875199 9400954 9291046 2026-06-13T08:59:52Z Sj1mor 12103 9400954 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Gerard RICHTER''' (naskiĝis la {{daton|9|februaro|1932}}) estas [[germanoj|germana]] [[Pentrado|pentristo]]. Richter vivas kaj laboras en [[Kolonjo]]. Li estas unu el la vivantaj artistoj kun la plej internacia rekono kaj kiuj atingas la plej altajn prezojn sur la arta merkato. ==Biografio== Ekde la komenco de la sesdekaj jaroj, Richter esploris la pentrarton kun ampleksa vario de lingvoj (kiel realismo kaj abstrakta ekspresionismo) kaj temoj (portretoj, pejzaĝoj, mortvivaĵoj, geometrioj). Richter estis edukita en la [[Orienta Germanio|Germana Demokratia Respubliko]] sub la dogmoj de [[socialisma realismo]]. Lia restado ĉe Documenta II en [[Kaselo]] en 1959 prezentis lin al la abstrakta laboro de [[Jackson Pollock]] kaj [[Lucio Fontana]] kaj igis lin decidi translokiĝi al la Okcidento, al [[Duseldorfo]], en 1961. Li studis ĉe la Duseldorfa Artakademio, kio permesis al li veni en kontakton kun la [[Fluxus]]-grupo kaj kun artistoj kiel ekzemple Blinky Palermo kaj Sigmar Polke. En 1962, Richter kunfandis pentradton kaj fotarton en siaj bonkonataj "fotopentraĵoj". La unua estis ''Tisch'' (Tablo) (1962), oleo-pentrado de gazetara bildo. Per tiu ĉi laboro li komencis la Atlas-arkivon, tre ampleksan indekson kie la artisto konservas ĉiujn bildojn kiuj havis ian rilaton al liaj verkoj, precipe ĉar ili estis liaj fontoj. Per fotografia pentrado, Richter tradukas amatoran fotarton en pentraĵon kaj plue subfosas nociojn de persona aŭ unuopa stilo. La uzo de seka peniko sur la malseka surfaco de la kanvaso servas por krei neklaran kaj efemeran efikon, kiu ligas al la historia kondiĉo de ambaŭ amaskomunikiloj: la travidebleco de fotarto kaj la mem-referenco de pentraĵo. La griza tono kontrastas kun la elekto de intimaj temoj aŭ ligita al la problemo de historia reprezentado. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/richter_gerhard.html Gerhard Richter ĉe Artikoloj (angla)] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Richter, Gerhard}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] 7obfqmes4p9iivnof27q621fvxd5czx Listo de famuloj naskiĝintaj en Kalocsa 0 880130 9400760 9334846 2026-06-13T05:21:06Z Crosstor 3176 /* G */ 9400760 wikitext text/x-wiki Jen listo de famuloj, kiuj naskiĝis en [[Kalocsa]]: {{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Julián Imre Ágoston]], cisterciano * [[Róbert Alföldi]], [[aktoro]] * [[Mátyás Pál Aradi]], [[muzeologo]] == B == * [[Zoltán Bagó]], [[politikisto]] * [[Gusztáv Barlay]], [[reĝisoro]] * [[Dezső Bér]], [[karikaturisto]] * [[Tibor Boromisza (episkopo)]] == C == * [[Sándor Cziránku]], [[gitaristo]] == D == * [[Alajos Daruváry]], [[juĝisto]] == G == * [[Antal Gáspár]], karikaturisto == H == * [[Tibor Hanák]], ĵurnalisto == K == * [[Árpád Kákonyi]], [[komponisto]] * [[István Kákonyi]], [[skulptisto]] * [[Tibor Kovács]], [[arkeologo]] * [[Sári Kürthi]], aktoro == L == * [[Ágnes Lakatos]], [[ĵazkantisto]] * [[György Lakatos]], fagotisto * [[Miklós Laurisin]], pianisto == M == * [[Tibor Mertz]], aktoro * [[Imre Mócsy]], [[jezuito]] * [[János Mócsy]], [[bestkuracisto]] == P == * [[Péter Prokop]], [[pentristo]] == S == * [[Magda Salacz]], arthistoriisto * [[Miklós Schöffer]], skulptisto * [[Ede Solymos]], muzeologo * [[József Szabó (geologo)]] * [[László Szvétek]], [[operkantisto]] == V == * [[Ágoston Valentiny]], [[ministro]] == Fontoj == La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis. {{Unua}} [[Kategorio:Listoj de homoj|famuloj naskiĝintaj en Kalocsa]] shmfa5mez79jkdvzco1fnmlthvn84ds Ceyx 0 881802 9400614 9400119 2026-06-12T21:02:57Z Kani 670 /* Priskribo */ 9400614 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Ceyx'' |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Ceyx erithaca.JPG |priskribo de dosiero = [[Nigradorsa nanalciono]] (''Ceyx erithaca'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = '''''Ceyx''''' |genro aŭtoritato = [[Bernard Germain de Lacépède|Lacépède]], 1799 |specioj de subdivizio = Specioj |subdivizio2 = 23 (vidu tekston) |vikispecio = |komunejo = }} '''''Ceyx''''' estas [[genro (biologio)|genro]] de [[Malnova mondo|malnovmondaj]] birdoj el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]] kaj [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝia [[arealo]] inkludas teritoriojn de [[Sudeosta Azio]] ĝis la [[Salomonoj]], kun certaj [[specio]]j [[endemia]]j nur en kelkaj malgrandaj insuloj. == Priskribo == Laŭ nuna sistematiko ''Ceyx'' estas la plej speciriĉa genro de [[riveralcionoj]]. Plejparto de la birdoj en tiu ĉi genro estas relative malgrandaj, kutime nomataj ''nanalcionoj''. Kompare kun parenca genro ''[[Alcedo]]'', kies anoj emas kapti fiŝojn kaj akvajn senvertebrulojn en rojoj kaj riveroj, birdoj el ''Ceyx'' estas pli teraj kaj ne nepre ĉasas en akvo.<ref name = "HBW">{{Cite book | first = Peter | last = Woodall | editor-first = Josep | editor-last = del Hoyo | editor2-first = Andrew | editor2-last = Elliott | editor3-last = Sargatal | editor3-first = Jordi | contribution = Family Alcedinidae (Kingfishers) | title = Handbook of the Birds of the World. Volume 6, Mousebirds to Hornbills | year = 2001 | pages = [https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/103 103–187] | place = Barcelona | publisher = Lynx Edicions | isbn = 978-84-87334-30-6 | url = https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/103 }}</ref> Krome, kolorigoj de [[plumaro]] en ''Ceyx'' estas pli varia ol en ''Alcedo'', interalie ne ĉiuj birdoj el ''Ceyx'' havas koloron blua. Laŭ la malsupra tabelo de specioj, el la komenco ĉe ''Ceyx erithaca'' ([[Orienta alciono]]) ĝis ''Ceyx cajeli'' ([[Burua alciono]]) havas oranĝruĝajn bekojn, dum el ''Ceyx solitarius'' aŭ [[Papua alciono]] ĝis la fino ĉe ''Ceyx pusillus'' aŭ [[Eta alciono]] havas nigrecajn bekojn. El tiuj, kelkaj havas malhelbluajn partojn ankaŭ en malsupraj partoj. == Taksonomio == La genron formale enkondukis franca naturalisto [[Bernard Germain de Lacépède]] en jaro 1799. La nomo estas tradicia latinigo de greka nomo Kejkso (Κήϋξ) el mito pri [[Alkiona kaj Kejkso]] — du geamantoj, kiuj kolerigis [[Zeŭso]]n kaj estis transformitaj je akvobirdoj, laŭ certaj fontoj ĝuste je alcionoj.<ref>{{ cite book | last=Lacépède | first=Bernard Germain de | author-link=Bernard Germain de Lacépède | year=1799 | title=Discours d'ouverture du Cours d'histoire naturelle des animaux vertébrés et a sang rouge: Tableau des sous-classes, divisions, sous-divisions, ordres et genres des oiseaux | publisher=Plassan | place=Paris | page=10 | url=https://books.google.com/books?id=6uhAAAAAcAAJ&pg=PA84 }}</ref> Nuntempe oni plej ofte prononcas la genronomon ''Ceyx'' kiel [''sijks''] ([[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]]: [{{IPA|ˈsiːɪks}}]) kaj ne [''kejks''] pro influo de la [[latina]]. La [[tipo (biologio)|tipa]] specio de la genro estas [[nigradorsa nanalciono]] (''Ceyx erithaca'').<ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=178 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480189 }}</ref> En [[2007]] publikiĝis [[molekula filogenetiko|molekulfilogenetika]] esploro pri [[riveralcionoj]], kiu montris, ke tiama disigo de la subfamilio je genroj ne formis [[monofiletika]]jn grupojn.<ref name=moyle2007>{{ cite journal | last1=Moyle | first1=R.G. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pasquet | first3=E. | last4=Marks | first4=B.D. | year=2007 | title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae) | journal=Journal of Avian Biology | volume=38 | issue=3 | pages=317–326 | doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x }}</ref> Ekde tiam, oni faris grandan rearanĝon de klasado de riveralcionoj, interalie [[malgranda alciono]], [[lazura alciono]], [[Bismarka alciono]], [[indigobrusta alciono]], kaj [[norda arĝenta alciono|norda]] kaj [[suda arĝenta alciono|suda]] arĝentaj alcionoj estis movigitaj el ''[[Alcedo]]'' al ''Ceyx''.<ref name=ioc/> Laŭ nuna sistematiko preskaŭ ĉiuj birdoj en genro ''Ceyx'' havas nur tri fingrojn en ĉiu piedo anstataŭ kutimaj por birdoj kvar. La sola escepto estas la [[Sulavesa nanalciono]] (''Ceyx fallax''), kiu konservas rudimentan kvaran fingron.<ref name=moyle2007/><ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 }}</ref> Pro tio ĉi iam oni nomas la genron ''Ceyx'' '''trifingraj alcionoj'''. [[Varia nanalciono]] (''Ceyx lepidus'') antaŭe estis konsiderata komuna specio por ĉiuj alcionoj de [[Molukoj]] kun 15 agnoskitaj [[subspecio]]j, sed genetika esploro de [[2013]] montris, ke plimulto de tiuj subspecioj, pro sia izolita pozicio sur malgrandaj insuloj kaj manko de kontakto kun aliaj subspecioj, jam sufiĉe genetike disiĝis por esti konsiderataj apartaj specioj.<ref name=andersen>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=Oliveros | first2=C.H. | last3=Filardi | first3=C.E. | last4=Moyle | first4=R.G. | year=2013 | title=Phylogeography of the Variable Dwarf-Kingfisher ''Ceyx lepidus'' (Aves: Alcedinidae) inferred from mitochondrial and nuclear DNA sequences | journal=Auk | volume=130 | issue=1 | pages=118–131 | doi=10.1525/auk.2012.12102 | hdl=1808/13331 | s2cid=55352878 | hdl-access=free }}</ref> 12 el 15 subspecioj de varia nanalciono estis ekde tiam promociitaj al statuso de specioj, kaj la varian nanalcionon mem oni nun rekomendas nomi Moluka nanalciono.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | date=December 2023 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 14.1 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=6 January 2024 }}</ref> En kelkaj sistematikoj oni unuigas genron ''Ceyx'' kun Afrika genro ''[[Ispidina]]''.<ref name=fry /> === Specioj === Laŭ nuna sistematiko la genro enhavas 23 speciojn:<ref name=ioc/> {| class="wikitable " |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Kutima nomo !! Distribuo |- |[[File:Oriental dwarf kingfisher (Ceyx erithaca) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|120px]] ||''Ceyx erithaca'' ||[[Orienta alciono]] || [[Hindia subkontinento]] kaj [[Sudeosta Azio]] |- |[[File:Rufous-backed Dwarf-Kingfisher 0A2A6720.jpg|120px]] ||''Ceyx rufidorsa'' || [[Rufdorsa alciono]] || [[Malaja duoninsulo]] kaj [[Indonezio]] |- |[[File:South Philippine Dwarf Kingfisher.jpg|120px]] ||''Ceyx melanurus'' || [[Filipina alciono]] || [[Filipinoj]] |- |[[File:Ceyx fallax1 (cropped).jpg|120px]] ||''Ceyx fallax'' || [[Sulavesa alciono]] || [[Sulaveso]] |- |[[File:Ceyx fallax sangirensis.jpg|120px]] ||''Ceyx sangirensis'' || [[Sangiha alciono]] || [[Sangihe-insuloj]] (Indonezio) |- |[[File:Moluccan Dwarf-Kingfisher 0A2A4033.jpg|120px]] ||''Ceyx lepidus'' || [[Moluka alciono]] || [[Molukoj]] |- |[[File:Dimorphic Dwarf Kingfisher.jpg|120px]] ||''Ceyx margarethae'' || [[Duforma alciono]] || centraj kaj sudaj [[Filipinoj]] |- |[[File:A monograph of the Alcedinidae (19838261011).jpg|120px]] ||''Ceyx wallacii'' ||[[Sulaa alciono]] || [[Sula-insuloj]] (Indonezio) |- |[[File:CeyxCajelliWolf.jpg|120px]] ||''Ceyx cajeli'' || [[Burua alciono]] || [[Buruo]] (Indonezio) |- |[[File:Papuan Dwarf-Kingfisher 0A2A8049.jpg|120px]] ||''Ceyx solitarius'' || [[Papua alciono]] || [[Novgvineo]], [[Aru-insuloj]], [[D'Entrecasteaux]] kaj apudaj insuloj |- | ||''Ceyx dispar'' || [[Manusa alciono]] || [[Insuloj Admiralitato]] |- | ||''Ceyx mulcatus'' || [[Novirlanda alciono]] || [[Novirlando]], [[Novhanovro]] kaj [[Lihir-insuloj]] ([[Papuo-Novgvineo]]) |- | ||''Ceyx sacerdotis'' || [[Novbritia alciono]] || [[Novbritio]] kaj [[Umboi-insulo]] (Papuo-Novgvineo) |- |[[File:Ceyx meeki 1902.jpg|120px]] ||''Ceyx meeki'' || [[Nordsalomona alciono]] || uestaj kaj centraj [[Salomonoj]] |- | ||''Ceyx collectoris'' || [[Novgeorgia alciono]] || centraj Salomonoj |- | ||''Ceyx nigromaxilla'' || [[Gvadalkanala alciono]] || [[Gvadalkanalo]] kaj [[Malaita]] (Salomonoj) |- |[[File:CeyxGentianaSmit.jpg|120px]] ||''Ceyx gentianus'' || [[Makira alciono]] || [[Makira-insulo]] (Salomonoj) |- |[[File:Ibkf.jpg|120px]] ||''Ceyx cyanopectus'' || [[Indigobrusta alciono]] || Filipinoj |- |[[File:PHILIPPINE SILVERY KINGFISHER.jpg|120px]] || ''Ceyx argentatus'' || [[Arĝenta alciono]] || [[Mindanao]] kaj [[Basilano]] (Filipinoj) |- |[[File:Northernsilvery.jpg|120px]] ||''Ceyx flumenicola'' || [[Platena alciono]] || [[Bisajoj]] (Filipinoj) |- |[[File:Alcedo azurea - Julatten.jpg|120px]] ||''Ceyx azureus'' || [[Lazura alciono]] || norda kaj uesta [[Aŭstralio]], [[Tasmanio]], [[Novgvineo]] kaj apudaj insuloj ĝis [[Nordaj Malukoj]] |- |[[File:AlcyoneWebsteriKeulemans.jpg|120px]] ||''Ceyx websteri'' || [[Bismarka alciono]] || Papuo-Novgvineo |- |[[File:Alcedo pusilla 1 - Daintree Village.jpg|120px]] ||''Ceyx pusillus'' || [[Eta alciono]] || norda Aŭstralio, Papuo-Novgvineo, Indonezio, kaj Salomonoj |- |} == Referencoj == {{referencoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{-}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] fjyk5guvmfy1oglib7wu6mb5zhrgg8v 9400659 9400614 2026-06-12T22:49:40Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9400659 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Ceyx'' |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Ceyx erithaca.JPG |priskribo de dosiero = [[Nigradorsa nanalciono]] (''Ceyx erithaca'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = '''''Ceyx''''' |genro aŭtoritato = [[Bernard Germain de Lacépède|Lacépède]], 1799 |specioj de subdivizio = Specioj |subdivizio2 = 23 (vidu tekston) |vikispecio = |komunejo = }} '''''Ceyx''''' estas [[genro (biologio)|genro]] de [[Malnova mondo|malnovmondaj]] birdoj el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]] kaj [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝia [[arealo]] inkludas teritoriojn de [[Sudeosta Azio]] ĝis la [[Salomonoj]], kun certaj [[specio]]j [[endemia]]j nur en kelkaj malgrandaj insuloj. == Priskribo == Laŭ nuna sistematiko ''Ceyx'' estas la plej speciriĉa genro de [[riveralcionoj]]. Plejparto de la birdoj en tiu ĉi genro estas relative malgrandaj, kutime nomataj ''nanalcionoj''. Kompare kun parenca genro ''[[Alcedo]]'', kies anoj emas kapti fiŝojn kaj akvajn senvertebrulojn en rojoj kaj riveroj, birdoj el ''Ceyx'' estas pli teraj kaj ne nepre ĉasas en akvo.<ref name = "HBW">{{Cite book | first = Peter | last = Woodall | editor-first = Josep | editor-last = del Hoyo | editor2-first = Andrew | editor2-last = Elliott | editor3-last = Sargatal | editor3-first = Jordi | contribution = Family Alcedinidae (Kingfishers) | title = Handbook of the Birds of the World. Volume 6, Mousebirds to Hornbills | year = 2001 | pages = [https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/103 103–187] | place = Barcelona | publisher = Lynx Edicions | isbn = 978-84-87334-30-6 | url = https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/103 }}</ref> Krome, kolorigoj de [[plumaro]] en ''Ceyx'' estas pli varia ol en ''Alcedo'', interalie ne ĉiuj birdoj el ''Ceyx'' havas koloron blua. Laŭ la malsupra tabelo de specioj, el la komenco ĉe ''Ceyx erithaca'' ([[Orienta alciono]]) ĝis ''Ceyx cajeli'' ([[Burua alciono]]) havas oranĝruĝajn bekojn, dum el ''Ceyx solitarius'' aŭ [[Papua alciono]] ĝis la fino ĉe ''Ceyx pusillus'' aŭ [[Eta alciono]] havas nigrecajn bekojn. El tiuj, kelkaj havas malhelbluajn partojn ankaŭ en malsupraj partoj. == Taksonomio == La genron formale enkondukis franca naturalisto [[Bernard Germain de Lacépède]] en jaro 1799. La nomo estas tradicia latinigo de greka nomo Kejkso (Κήϋξ) el mito pri Alkiona kaj Kejkso — du geamantoj, kiuj kolerigis [[Zeŭso]]n kaj estis transformitaj je akvobirdoj, laŭ certaj fontoj ĝuste je alcionoj.<ref>{{ cite book | last=Lacépède | first=Bernard Germain de | author-link=Bernard Germain de Lacépède | year=1799 | title=Discours d'ouverture du Cours d'histoire naturelle des animaux vertébrés et a sang rouge: Tableau des sous-classes, divisions, sous-divisions, ordres et genres des oiseaux | publisher=Plassan | place=Paris | page=10 | url=https://books.google.com/books?id=6uhAAAAAcAAJ&pg=PA84 }}</ref> Nuntempe oni plej ofte prononcas la genronomon ''Ceyx'' kiel [''sijks''] ([[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]]: [{{IPA|ˈsiːɪks}}]) kaj ne [''kejks''] pro influo de la [[latina]]. La [[tipo (biologio)|tipa]] specio de la genro estas [[nigradorsa nanalciono]] (''Ceyx erithaca'').<ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=178 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480189 }}</ref> En [[2007]] publikiĝis [[molekula filogenetiko|molekulfilogenetika]] esploro pri [[riveralcionoj]], kiu montris, ke tiama disigo de la subfamilio je genroj ne formis [[monofiletika]]jn grupojn.<ref name=moyle2007>{{ cite journal | last1=Moyle | first1=R.G. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pasquet | first3=E. | last4=Marks | first4=B.D. | year=2007 | title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae) | journal=Journal of Avian Biology | volume=38 | issue=3 | pages=317–326 | doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x }}</ref> Ekde tiam, oni faris grandan rearanĝon de klasado de riveralcionoj, interalie [[malgranda alciono]], [[lazura alciono]], [[Bismarka alciono]], [[indigobrusta alciono]], kaj [[norda arĝenta alciono|norda]] kaj [[suda arĝenta alciono|suda]] arĝentaj alcionoj estis movigitaj el ''[[Alcedo]]'' al ''Ceyx''.<ref name=ioc/> Laŭ nuna sistematiko preskaŭ ĉiuj birdoj en genro ''Ceyx'' havas nur tri fingrojn en ĉiu piedo anstataŭ kutimaj por birdoj kvar. La sola escepto estas la [[Sulavesa nanalciono]] (''Ceyx fallax''), kiu konservas rudimentan kvaran fingron.<ref name=moyle2007/><ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 }}</ref> Pro tio ĉi iam oni nomas la genron ''Ceyx'' '''trifingraj alcionoj'''. [[Varia nanalciono]] (''Ceyx lepidus'') antaŭe estis konsiderata komuna specio por ĉiuj alcionoj de [[Molukoj]] kun 15 agnoskitaj [[subspecio]]j, sed genetika esploro de [[2013]] montris, ke plimulto de tiuj subspecioj, pro sia izolita pozicio sur malgrandaj insuloj kaj manko de kontakto kun aliaj subspecioj, jam sufiĉe genetike disiĝis por esti konsiderataj apartaj specioj.<ref name=andersen>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=Oliveros | first2=C.H. | last3=Filardi | first3=C.E. | last4=Moyle | first4=R.G. | year=2013 | title=Phylogeography of the Variable Dwarf-Kingfisher ''Ceyx lepidus'' (Aves: Alcedinidae) inferred from mitochondrial and nuclear DNA sequences | journal=Auk | volume=130 | issue=1 | pages=118–131 | doi=10.1525/auk.2012.12102 | hdl=1808/13331 | s2cid=55352878 | hdl-access=free }}</ref> 12 el 15 subspecioj de varia nanalciono estis ekde tiam promociitaj al statuso de specioj, kaj la varian nanalcionon mem oni nun rekomendas nomi Moluka nanalciono.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | date=December 2023 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 14.1 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=6 January 2024 }}</ref> En kelkaj sistematikoj oni unuigas genron ''Ceyx'' kun Afrika genro ''[[Ispidina]]''.<ref name=fry /> === Specioj === Laŭ nuna sistematiko la genro enhavas 23 speciojn:<ref name=ioc/> {| class="wikitable " |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Kutima nomo !! Distribuo |- |[[File:Oriental dwarf kingfisher (Ceyx erithaca) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|120px]] ||''Ceyx erithaca'' ||[[Orienta alciono]] || [[Hindia subkontinento]] kaj [[Sudeosta Azio]] |- |[[File:Rufous-backed Dwarf-Kingfisher 0A2A6720.jpg|120px]] ||''Ceyx rufidorsa'' || [[Rufdorsa alciono]] || [[Malaja duoninsulo]] kaj [[Indonezio]] |- |[[File:South Philippine Dwarf Kingfisher.jpg|120px]] ||''Ceyx melanurus'' || [[Filipina alciono]] || [[Filipinoj]] |- |[[File:Ceyx fallax1 (cropped).jpg|120px]] ||''Ceyx fallax'' || [[Sulavesa alciono]] || [[Sulaveso]] |- |[[File:Ceyx fallax sangirensis.jpg|120px]] ||''Ceyx sangirensis'' || [[Sangiha alciono]] || [[Sangihe-insuloj]] (Indonezio) |- |[[File:Moluccan Dwarf-Kingfisher 0A2A4033.jpg|120px]] ||''Ceyx lepidus'' || [[Moluka alciono]] || [[Molukoj]] |- |[[File:Dimorphic Dwarf Kingfisher.jpg|120px]] ||''Ceyx margarethae'' || [[Duforma alciono]] || centraj kaj sudaj [[Filipinoj]] |- |[[File:A monograph of the Alcedinidae (19838261011).jpg|120px]] ||''Ceyx wallacii'' ||[[Sulaa alciono]] || [[Sula-insuloj]] (Indonezio) |- |[[File:CeyxCajelliWolf.jpg|120px]] ||''Ceyx cajeli'' || [[Burua alciono]] || [[Buruo]] (Indonezio) |- |[[File:Papuan Dwarf-Kingfisher 0A2A8049.jpg|120px]] ||''Ceyx solitarius'' || [[Papua alciono]] || [[Novgvineo]], [[Aru-insuloj]], [[D'Entrecasteaux]] kaj apudaj insuloj |- | ||''Ceyx dispar'' || [[Manusa alciono]] || [[Insuloj Admiralitato]] |- | ||''Ceyx mulcatus'' || [[Novirlanda alciono]] || [[Novirlando]], [[Novhanovro]] kaj [[Lihir-insuloj]] ([[Papuo-Novgvineo]]) |- | ||''Ceyx sacerdotis'' || [[Novbritia alciono]] || [[Novbritio]] kaj [[Umboi-insulo]] (Papuo-Novgvineo) |- |[[File:Ceyx meeki 1902.jpg|120px]] ||''Ceyx meeki'' || [[Nordsalomona alciono]] || uestaj kaj centraj [[Salomonoj]] |- | ||''Ceyx collectoris'' || [[Novgeorgia alciono]] || centraj Salomonoj |- | ||''Ceyx nigromaxilla'' || [[Gvadalkanala alciono]] || [[Gvadalkanalo]] kaj [[Malaita]] (Salomonoj) |- |[[File:CeyxGentianaSmit.jpg|120px]] ||''Ceyx gentianus'' || [[Makira alciono]] || [[Makira-insulo]] (Salomonoj) |- |[[File:Ibkf.jpg|120px]] ||''Ceyx cyanopectus'' || [[Indigobrusta alciono]] || Filipinoj |- |[[File:PHILIPPINE SILVERY KINGFISHER.jpg|120px]] || ''Ceyx argentatus'' || [[Arĝenta alciono]] || [[Mindanao]] kaj [[Basilano]] (Filipinoj) |- |[[File:Northernsilvery.jpg|120px]] ||''Ceyx flumenicola'' || [[Platena alciono]] || [[Bisajoj]] (Filipinoj) |- |[[File:Alcedo azurea - Julatten.jpg|120px]] ||''Ceyx azureus'' || [[Lazura alciono]] || norda kaj uesta [[Aŭstralio]], [[Tasmanio]], [[Novgvineo]] kaj apudaj insuloj ĝis [[Nordaj Malukoj]] |- |[[File:AlcyoneWebsteriKeulemans.jpg|120px]] ||''Ceyx websteri'' || [[Bismarka alciono]] || Papuo-Novgvineo |- |[[File:Alcedo pusilla 1 - Daintree Village.jpg|120px]] ||''Ceyx pusillus'' || [[Eta alciono]] || norda Aŭstralio, Papuo-Novgvineo, Indonezio, kaj Salomonoj |- |} == Referencoj == {{referencoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{-}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] 5t1o8vcn37f2gzg4yx5deokt07vsv7o Penelope Fitzgerald 0 884382 9400315 9079708 2026-06-12T13:02:00Z Sj1mor 12103 9400315 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Penelope FITZGERALD''', naskiĝis ''Penelope Mary Knox'' (naskiĝis  ''Penelope Fitzgerald'', la 17-an de decembro 1916, en [[Londono]]  - la 28-an de aprilo 2000, samloke) estis brita aŭtorino, poeto, eseisto kaj scenaristo por kino gajnanta [[premio Booker]] por ŝia verko ''Offshore <ref name="nyb">{{Cite journal|author1=Hollinghurst, Alan|author-link1=Alan Hollinghurst|title=The Victory of Penelope Fitzgerald|volume=61|issue=19|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/2014/dec/04/victory-penelope-fitzgerald/|journal=The New York Review of Books|date=4 December 2014|access-date=1 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204205522/http://www.nybooks.com/articles/2014/12/04/victory-penelope-fitzgerald/|archive-date=4 February 2016|url-status=live}}</ref>''. En 2008, ''The Times'' inkludis ŝin en listo de "La 50 plej grandaj britaj verkistoj ekde 1945" <ref>[https://web.archive.org/web/20080511204023/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/article3127837.ece "The 50 greatest British writers since 1945"]. ''The Times'' (London). 5 January 2008. Retrieved 1 February 2010.</ref>. En 2012, la gazeto ''[[The Observer]]'' opiniis ke ŝia plej malfrua romano, ''La Blua Floro'', estis unu el la "10 plej bonaj [[Historia romano|historiaj romanoj]]" <ref>{{Cite news|first=William|last=Skidelsky|url=https://www.theguardian.com/culture/gallery/2012/may/13/ten-best-historical-novels#/?picture=389920307&index=6|title=The 10 best historical novels|work=The Observer|location=London|date=13 May 2012|access-date=13 May 2012}}</ref>. A. S. Byatt nomis ŝin, "plej proksima heredanto de [[Jane Austen]] laŭ precizeco kaj inventaĵo" <ref>‘Penelope Fitzgerald’, Telegraph, 3 May 2000, p. 27</ref>. == Verkado == Filino de la verkisto Edmund Knox, ĉefredaktisto de la plej populara brita revuo ''[[Punch]]'' (1932-1949). Ŝi studentiĝis ĉe Wycombe Abbey Girls' School kaj tiam Somerville College, [[Universitato de Oksfordo]]. Dum la Dua Mondmilito ŝi laboris por la [[BBC]]. Ŝi instruis ĉe la Akademio de Teatra Arto kaj laboris en [[librovendejo]]. Ŝi faris sian debuton kiel verkisto malfrue, publikigante en 1975 biografion de la [[Antaŭrafaelismo|antaŭrafaelita]] artisto [[Edward Burne-Jones]] . En 1977 aperis ŝia debuta romano, la komika detektiva rakonto ''Golden Boy'' kaj la biografio de ŝia familio, ''la Knox Brothers'' (ŝi mem ne estas menciita en la verko). Poste, ŝi publikigis ok pliajn historiajn kaj aŭtobiografiajn romanojn. == Verkaro == === Biografioj === * ''Edward Burne-Jones'' (1975) * ''The Knox Brothers'' (1977) * ''Charlotte Mew and Her Friends: With a Selection of Her Poems'' (1984) === Romanoj === * ''The Golden Child'' (1977) * ''The Bookshop'' (1978) * ''Offshore'' (1979) * ''Human Voices'' (1980) * ''At Freddie's'' (1982) * ''Innocence'' (1986) * ''The Beginning of Spring'' (1988) * ''The Gate of Angels'' (1990) * ''The Blue Flower'' (1995) === Noveloj === * ''The Means of Escape'' (2000) * ''At Hiruharma'' (2000) == Referencoj == {{Referencoj|30em}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.nytimes.com/2000/05/03/books/penelope-fitzgerald-novelist-is-dead-at-83.html Nekrologo, La Nov-Jorkaj Tempoj, 3a de majo, 2000] * [[Julian Barnes]], "[https://www.theguardian.com/books/2008/jul/26/fiction Kiel ŝi faris ĝin?]", ''La Gardanto'', 26 julio 2008 * Edmund Gordon, "[https://web.archive.org/web/20110615165947/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/the_tls/article7157313.ece La Mistero Penelope Fitzgerald]", ''TLS'', 30 junio 2010 * [http://research.hrc.utexas.edu:8080/hrcxtf/view?docId=ead/00037.xml&query=fitzgerald,penelope&query-join=and Penelope Fitzgerald Kolekto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130116083430/http://research.hrc.utexas.edu:8080/hrcxtf/view?docId=ead%2F00037.xml&query=fitzgerald%2Cpenelope&query-join=and |date=2013-01-16 }} * [https://web.archive.org/web/20080516011805/http://www.hrc.utexas.edu/research/fa/fitzgerald.addition.html Suplementaj Paperoj] ĉe la Harry Elaĉeta Centro ĉe la [[Universitato de Teksaso en Aŭstino|Universitato de Teksaso ĉe Austin]] * [https://blogs.bl.uk/english-and-drama/2019/07/penelope-fitzgeralds-archive-a-human-connection.html Penelope Fitzgerald arkivo] ĉe la [[brita Biblioteko]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Anglaj biografoj]] [[Kategorio:Mortintoj en 2000]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1916]] [[Kategorio:Anglaj verkistoj]] [[Kategorio:Anglaj poetoj]] [[Kategorio:Britaj eseistoj]] easomuabqte335fbr9c66m7qh5fyc0y Lilarbalcionoj 0 884838 9400694 8958311 2026-06-12T23:35:35Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9400694 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Lilarbalcionoj |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Cittura cyanotis.jpg |priskribo de dosiero = [[Sulavesa lilarbalciono]] (''Cittura cyanotis'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Arbalcionoj]] ''Halcyoninae'' |genro = '''Lilarbalcionoj''' ''Cittura'' |genro aŭtoritato = [[Johann Jakob Kaup|Kaup]], 1848 }} [[File:Cittura cyanotis cyanotis 1.JPG |right|thumb|''Cittura cyanotis'' en provinco [[Norda Sulaveso]], [[Indonezio]].]] '''Lilarbalcionoj''' (''Cittura'') estas [[genro (biologio)|genro]] de [[arbalcionoj]], troveblaj en malaltaĵoj de [[Indonezio|Indonezia]] insulo [[Sulaveso]] kaj sur apudaj [[Sangihe-insuloj]] kaj [[Talaud-insuloj]]. ==Taksonomio == Genron ''Cittura'' unue enkondukis germana naturalisto [[Johann Jakob Kaup]] en jaro 1848.<ref>{{cite journal | last=Kaup | first=Johann Jakob | author-link=Johann Jakob Kaup | year=1848 | title=Die Familie der Eisvögel (Alcedidae) | journal=Verhandlungen des Naturhistorischen Vereins für das Großherzogthum Hessen und Umgebung | volume=2 | page=68 | oclc=183221382 | language=de }}</ref> La genra nomo devenas de {{J|klasika greka}} vortoj ''kitta'' ("[[pigo]]") kaj ''oura'' ("vosto"). Laŭ nuna sistematiko oni agnoskas du [[specio]]jn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=17 May 2017 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Scienca nomo!! Kutima nomo !! Distribuo |- | || ''Cittura sanghirensis'' || [[Purpurbrusta alciono]] ||[[Sangihe-insuloj]] kaj [[Talaud-insuloj]] ([[Indonezio]]) |- |[[File:Lilac Kingfisher.JPG|120px]] || ''Cittura cyanotis'' || [[Sulavesa lilarbalciono]] aŭ Bluorela alciono || norda [[Sulaveso]] kaj [[Lembeh-insulo]] (Indonezio) |} == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/familia.phtml?idFamilia=88 Filmoj de alcionoj] ĉe Interreta Birdokolekto {{Birdoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Birdoj de Oceanio]] [[Kategorio:Koracioformaj]] bws3n81tos0t3j2sqbk9vuhx0g93cx1 Sigmar Polke 0 885017 9400947 9327295 2026-06-13T08:58:24Z Sj1mor 12103 9400947 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Sigmar POLKE''' (la [[13-a de februaro]] [[1941]], [[Oleśnica]], [[Malsupra Silezio]] - la [[10-a de junio]] [[2010]], [[Kolonjo]], [[Germanio]]), estis [[germanio|germana]] [[Pentrado|pentristo]] kaj postmoderna fotisto, ene de [[Poparto]]. ==Biografio== Polke estis naskita en Oels, en Malsupra Silezio. Li elmigris kun sia familio al [[Okcidenta Germanujo]] en 1953, vojaĝante unue al [[Okcidenta Berlino]] kaj tiam al [[Duseldorfo]]. Li laboris kiel metilernanto pentrante sur vitro en metiejo en Duseldorfo. De 1961 ĝis 1976 li studis ĉe la Akademio de Arto en Duseldorfo, kie liaj instruistoj estis Karl Otto Götz, Gerhard Hoehme kaj [[Joseph Beuys]]. En 1963 li fondis, kun [[Gerhard Richter]] kaj Konrad Lueg, kapitalisman realismon, bildan tendencon ene de pop-arto. Ĝi estis kontraŭ-arta stilo kiu alproprigis la lingvon de reklamado. Tiu ĉi titolo rilatas al [[socialisma realismo]]. Ĝi traktas ironie la artan doktrinon de okcidenta kapitalismo, ligita al konsumsocio. Liaj verkoj estas la ironia reflektado de amaskomunikila manipulado. Ĝi uzas elementojn de moderna pentrarto sed ankaŭ de amaskulturo, kiel reklamado. Li faris pentraĵojn en kiuj, kun spaca traktado, ili ŝanĝas koloron kiam ili reagas al media poluado. Ekde 1965 li faris variaĵojn de verkoj de aŭtoroj kiel [[Albrecht Dürer]] aŭ [[Vasilij Kandinskij]], imitaĵoj de malriĉaj kaj koncipaj artaĵoj. Lia malrespekto direkte al tradiciaj bildaj teknikoj kaj materialoj kaj lia manko de lojaleco al iu formo de reprezentantaro kontribuis al lia reputacio kiel vida revoluciulo. Li estis profesoro ĉe la Belarta Lernejo en [[Hamburgo]] (1970-1971, 1977-1991). Li laboris pri la documenta de Kassel V-VII (1972-1982). En 1987 li ekloĝis en Kolonjo, kie li laboris ĝis sia morto en 2010, pro kancero. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/polke_sigmar.html Sigmar Polke ĉe Artikoloj (angla)] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Polke, Sigmar}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Germanaj fotistoj]] 1gk8hcee74474928gh4695n9hhbm0ca Han Kang 0 885727 9400381 9310639 2026-06-12T14:35:07Z Alifono 114488 ref 9 9400381 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''HAN Kang''' ({{Lang-ko|한강}}; naskiĝis la [[27-a de novembro|27-an de novembro]] [[1970]] en [[Kŭangĵuo]], Provinco Suda Ĝolla, [[Sud-Koreio]]) estas sudkorea verkistino <ref name="litencyc">{{cite web|title=Han Kang|website=Literary Encyclopedia|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=14035|access-date=10 October 2024|quote=Ed. by Helen Rachel Cousins, Birmingham Newman University: The Literary Encyclopedia. Volume 10.2.3: Korean Writing and Culture. Vol. editors: Kerry Myler (Birmingham Newman University)}}</ref>. En 2024, ŝi ricevis la [[Nobel-premio pri literaturo|Nobel-premion pri Literaturo]] "pro sia intensa [[poezia prozo]], kiu alfrontas la traŭmatojn de historio kaj elmontras homan vundeblecon" <ref name=":0_2">{{Cite web|title=The Nobel Prize in Literature 2024 - Press release|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2024/press-release/|access-date=2024-10-10|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref>. == Vivo == Han Kang estas la filino de la verkisto Han Seung-won (Han Sŭngwon) kaj estis naskita en Gwangju en 1970, sed kreskis en [[Seulo]] de la aĝo de dek unu <ref name="donga">{{cite web|url=http://english.donga.com/List/3/all/26/255688/1|title=Humans As Plants|website=english.donga.com|access-date=13 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190113182344/http://english.donga.com/List/3/all/26/255688/1|archive-date=13 January 2019|url-status=live}}</ref>. Ŝi studis korean literaturon en [[Universitato Yonsei]] en Seulo kaj tie diplomiĝis en 1993. Han debutis per poemoj, kiuj aperis en la revuo "Literaturo kaj Societo" (''Munhak-kwa Sahoe''), sed ŝi baldaŭ iĝis konata kiel [[Prozo|prozisto]]. En 1994, Han gajnis la literaturan premion de la gazeto "Seoul Shinmun" per la novelo ''Ruĝa Velo'' ({{Lang-ko|붉은닻|t= ''Bulgeun Dat''}}). Post tio, ŝi verkis ade kaj publikigis plurajn volumojn de noveloj. En 1998, Han partoprenis la Internacian Verkadan Programon ĉe la [[Universitato de Iovao]] dum tri monatoj, nome de la Korea Artkonsilio. En 1999, Han gajnis premion por la plej bona korea romano, la "Hodiaŭa Premio de Junaj Artistoj" de la Ministerio de Kulturo kaj Turismo en 2000, kaj finfine la Literaturan Premion Yi Sang en 2005. Han ankaŭ laboris kiel [[ĵurnalisto]] por la revuoj "Akvo de la Profunda Fonto", "Ĵurnalo de Eldonaĵoj" kaj "Quelle" <ref>[https://library.ltikorea.or.kr/writer/200306 Han Kang(한강)]. In: library.ltikorea.or.kr, Digital Library of Korean Literature, Writers & Media, abgerufen am 10. Oktober 2024 (mehrsprachig).</ref>. Ŝia verkaĵo ''La Vegetarano'' estis adaptita al filmo en 2010 kaj la mallonga romano ''Baby Buddha'' servis kiel bazo por la filmo ''Scar''. Han nuntempe instruas [[Kreiva verkado|kreivan verkadon]] ĉe la Seula Instituto de la Artoj <ref>[https://www.rcwlitagency.com/authors/kang-han/ Han Kang]. In: rcwlitagency.com, RCW Literary Agency, abgerufen am 10. Oktober 2024 (englisch)&#x202F;-&#x202F; [https://literaturfestival.com/authors/han-kang/ Han Kang]. In: literaturfestival.com, internationales literaturfestival berlin, abgerufen am 10. Oktober 2024&#x202F;-&#x202F; siehe auch: Biogramm Han Kang, [http://www.hoamfoundation.org/eng/main/main.asp Ho-Am Prize], 2024 Laureates, The Arts, abgerufen am 10. Oktober 2024 (englisch)</ref>. La 16-an de majo 2016, Han, kune kun sia tradukisto en la anglan, Deborah Smith, ricevis la 50,000 £ [[Premio Booker|Man Booker International Prize]] por sia debutromano el 2007 {{Lang-ko|채식주의자|t='' ''}} kutime nomata ''La vegetarano''. Tiu ĉi romano temigas la sudkorean [[Dommastrumado|dommastrinon]] nomatan Yeong-hye, kiu unu tagon decidas manĝi nur [[Vegetarismo|vegetaran]] [[Manĝaĵo|manĝaĵon]] kaj forigas ĉiujn bestproduktojn el la [[domo]]. Ŝi volas purigi sin. Laŭ ŝia opinio, manĝi [[viando]]n simbolas la [[perforto]]n de [[homo]]j. Ŝia pasiva [[ribelo]] prenas ĉiam pli groteskajn proporciojn kiam ŝi komencas elmontri sin publike kaj revas pri [[vivo]] kiel [[Plantoj|planto]] kaj provas eliri el la limoj de sia fizika korpo kaj iĝi [[arbo]]. Tiu konduto estas renkontita kun nekompreno kaj rezisto de ŝia [[familio]]. Parto de la inspiro de Han Kang por la verkaĵo estas frazo de [[Yi Sang]], korea poeto: <blockquote>{{Citaĵo | teksto = Mi kredas, ke homoj devus esti plantoj }}</blockquote> En 2009, la verkaĵo de Im U-seong estis adaptita en filmon. La ĉefrolulo estas konsiderita la unua virino kiu ludis la rolon de [[Bajrona heroo]] <ref>Felix Stephan: ''Lady Byron. Wie junge, außereuropäische Autorinnen die universalistische Literatur wiederbeleben.'' In: ''[[Süddeutsche Zeitung]]'', 12./13. majo 2018, S. 20.</ref>. En 2014, la romano ''La knabo venas'' ({{Lang-ko|소년 이 온다|t=''Sonyŏn i onda''}}) estis publikigita, en kiu ŝi traktas la perfortan [[Subpremado|subpremadon]] de la [[Kŭangĵua Demokratia Movado|Kŭangĵua (Gwangju) Ribelo]] ([[1980]]) <ref>[http://www.faz.net/aktuell/feuilleton/han-kang-ueber-menschenwerk-in-der-neuen-faq-15193608.html ''„Was Menschen zur Gewalt treibt, hat mich schon als Kind interessiert“''] – Interview bei faz.net (abgerufen am 15. September 2017).</ref>. En 2018, Han verkis kontribuon al la artprojekto ''Future Library'' de skota artisto Katie Paterson. Ĝi estas planita esti publikigita en 2114 en 100-teksta [[antologio]]. Ĝis tiam, la [[manuskripto]] estos konservita neeldonita kaj nelegita en la [[Publika Biblioteko de Oslo|Deichmanske bibliotek]] (la urba publika biblioteko) en [[Oslo]]. La kontribuo de Han estas titolita ''Dear Son, My Beloved'' (''Kara filo, mia amato'') ''<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20190527000429|title=Han Kang hands over book to Norway's Future Library project|author=Yonhap|publisher=The Korean Herald|date=2019-05-27|accessdate=2019-09-10}}</ref>''. En 2024, Han ricevis la [[Nobel-premio pri literaturo|Nobel-premion pri Literaturo]]<ref>(eo) Cho Sung Ho, ''Han Kang: Nobel-premio por intensa poezieca prozo'', [[Monato (gazeto)|Monato]], 2024*12, p.aĝoj 21-22.</ref>. La [[ĵurio]] pravigis la premion per "ŝia intensa poezia prozo kiu alfrontas historiajn [[Traŭmato (psikologio)|traŭmatojn]] kaj elmontras la malfortikecon de homa vivo"<ref>(eo) Wolfgang Kirschstein, [https://esperanto-ondo.ru/Aktualaj/Lo-322.pdf La saĝeco de la Akademio] (PDF), [[La Ondo de Esperanto]], p. 120-122, n-ro 4, 2024.</ref>.  Menciindas ke tio estis la unua fojo kiam Nobelpremio en Literaturo estis aljuĝita al [[Sud-Koreio]] <ref name=":0_1">{{Cite web|title=The Nobel Prize in Literature 2024|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2024/summary/|access-date=2024-10-10|website=Nobel Media AB|language=en-US}}</ref>. == Verkaro == {| class="wikitable" |+ ! colspan="5" |'''Origina publikigo''' |- ! scope="col" |Jaro ! scope="col" |Origina titolo ! scope="col" |Esperanta traduko ! scope="col" |Genro ! scope="col" |Eldonisto |- |1995 |여수의 사랑 |''Amo en Yeosu'' |rakontoj |Moonji |- |1998 |검은 사슴 |''Nigra cervo'' |romano |Munhakdongne |- |2000 |내 여자의 열매 |''Miaj virinaj fruktoj'' |rakontoj |Changbi |- | rowspan="2" |2002 |그대의 차가운 손 |''Viaj malvarmaj manoj'' |romano |Moonji |- |내 이름은 태양꽃 |''Mia nomo estas suna floro'' |rakonto |Munhakdongne |- | rowspan="2" |2003 |붉은 꽃 이야기 |''La rakonto de la ruĝa floro'' |rakonto |Yolimwon |- |사랑과, 사랑을 둘러싼 것들 |''Amo kaj aĵoj ĉirkaŭantaj amo'' |eseoj |Yolimwon |- | rowspan="3" |2007 |가만가만 부르는 노래 |''Kanto por kanti trankvile'' |eseoj |Bichae |- |천둥 꼬마 선녀 번개 꼬마 선녀 |''Tondro eta feino, Fulmo eta feino'' |mallonga rakonto |Munhakdongne |- |채식주의자 |''[[La vegetaranino]]'' |novelo |Changbi |- |2008 |눈물상자 |''Tirkesto'' |mallonga rakonto |Munhakdongne |- |2010 |바람이 분다, 가라 |''La vento blovas, iru'' |romano |Moonji |- |2011 |희랍어 시간 |''Greka tempo'' |romano |Munhakdongne |- |2012 |노랑무늬영원 |''Flava Patroneo eterneco'' |rakontoj |Moonji |- |2013 |서랍에 저녁을 넣어 두었다 |''Mi metas verspermanĝon en la ŝrankon'' |poezia kolekto |Moonji |- |2014 |소년이 온다 |''Knabo venas'' |romano |Changbi |- |2016 |흰 |''Blanko'' |romano |Nanda |- |2021 |작별하지 않는다 |''Ne diru adiaŭon'' |romano |Munhakdongne |} == Vidu ankaŭ == * [[Korea literaturo]] == Referencoj == {{Referencoj|30em}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://han-kang.net/ Oficiala retejo] *  {{cite magazine|date=30 January 2023|title=Han Kang on How Language Misses Its Mark|url=https://www.newyorker.com/books/this-week-in-fiction/han-kang-02-06-23|access-date=23 June 2023|magazine=The New Yorker}} * {{cite web|last=Kang|first=Han|date=28a de Aprilo 2023|title=Han Kang: 'One year I couldn't bear fiction and read astrophysics instead'|url=https://www.theguardian.com/books/2023/apr/28/han-kang-one-year-i-couldnt-bear-fiction-and-read-astrophysics-instead|access-date=23a de Junio 2023|website=the Guardian}} {{Portantoj de Nobel-premio por literaturo 2001-2025}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Han, Kang}} [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo]] [[Kategorio:Koreaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] [[Kategorio:Nobel-premiitinoj]] sbc7il5br7438x00sfzzsrm8iqn85el 9400386 9400381 2026-06-12T14:41:11Z Alifono 114488 Vidu ankaŭ: Estonta biblioteka projekto 9400386 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''HAN Kang''' ({{Lang-ko|한강}}; naskiĝis la [[27-a de novembro|27-an de novembro]] [[1970]] en [[Kŭangĵuo]], Provinco Suda Ĝolla, [[Sud-Koreio]]) estas sudkorea verkistino <ref name="litencyc">{{cite web|title=Han Kang|website=Literary Encyclopedia|url=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=14035|access-date=10 October 2024|quote=Ed. by Helen Rachel Cousins, Birmingham Newman University: The Literary Encyclopedia. Volume 10.2.3: Korean Writing and Culture. Vol. editors: Kerry Myler (Birmingham Newman University)}}</ref>. En 2024, ŝi ricevis la [[Nobel-premio pri literaturo|Nobel-premion pri Literaturo]] "pro sia intensa [[poezia prozo]], kiu alfrontas la traŭmatojn de historio kaj elmontras homan vundeblecon" <ref name=":0_2">{{Cite web|title=The Nobel Prize in Literature 2024 - Press release|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2024/press-release/|access-date=2024-10-10|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref>. == Vivo == Han Kang estas la filino de la verkisto Han Seung-won (Han Sŭngwon) kaj estis naskita en Gwangju en 1970, sed kreskis en [[Seulo]] de la aĝo de dek unu <ref name="donga">{{cite web|url=http://english.donga.com/List/3/all/26/255688/1|title=Humans As Plants|website=english.donga.com|access-date=13 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190113182344/http://english.donga.com/List/3/all/26/255688/1|archive-date=13 January 2019|url-status=live}}</ref>. Ŝi studis korean literaturon en [[Universitato Yonsei]] en Seulo kaj tie diplomiĝis en 1993. Han debutis per poemoj, kiuj aperis en la revuo "Literaturo kaj Societo" (''Munhak-kwa Sahoe''), sed ŝi baldaŭ iĝis konata kiel [[Prozo|prozisto]]. En 1994, Han gajnis la literaturan premion de la gazeto "Seoul Shinmun" per la novelo ''Ruĝa Velo'' ({{Lang-ko|붉은닻|t= ''Bulgeun Dat''}}). Post tio, ŝi verkis ade kaj publikigis plurajn volumojn de noveloj. En 1998, Han partoprenis la Internacian Verkadan Programon ĉe la [[Universitato de Iovao]] dum tri monatoj, nome de la Korea Artkonsilio. En 1999, Han gajnis premion por la plej bona korea romano, la "Hodiaŭa Premio de Junaj Artistoj" de la Ministerio de Kulturo kaj Turismo en 2000, kaj finfine la Literaturan Premion Yi Sang en 2005. Han ankaŭ laboris kiel [[ĵurnalisto]] por la revuoj "Akvo de la Profunda Fonto", "Ĵurnalo de Eldonaĵoj" kaj "Quelle" <ref>[https://library.ltikorea.or.kr/writer/200306 Han Kang(한강)]. In: library.ltikorea.or.kr, Digital Library of Korean Literature, Writers & Media, abgerufen am 10. Oktober 2024 (mehrsprachig).</ref>. Ŝia verkaĵo ''La Vegetarano'' estis adaptita al filmo en 2010 kaj la mallonga romano ''Baby Buddha'' servis kiel bazo por la filmo ''Scar''. Han nuntempe instruas [[Kreiva verkado|kreivan verkadon]] ĉe la Seula Instituto de la Artoj <ref>[https://www.rcwlitagency.com/authors/kang-han/ Han Kang]. In: rcwlitagency.com, RCW Literary Agency, abgerufen am 10. Oktober 2024 (englisch)&#x202F;-&#x202F; [https://literaturfestival.com/authors/han-kang/ Han Kang]. In: literaturfestival.com, internationales literaturfestival berlin, abgerufen am 10. Oktober 2024&#x202F;-&#x202F; siehe auch: Biogramm Han Kang, [http://www.hoamfoundation.org/eng/main/main.asp Ho-Am Prize], 2024 Laureates, The Arts, abgerufen am 10. Oktober 2024 (englisch)</ref>. La 16-an de majo 2016, Han, kune kun sia tradukisto en la anglan, Deborah Smith, ricevis la 50,000 £ [[Premio Booker|Man Booker International Prize]] por sia debutromano el 2007 {{Lang-ko|채식주의자|t='' ''}} kutime nomata ''La vegetarano''. Tiu ĉi romano temigas la sudkorean [[Dommastrumado|dommastrinon]] nomatan Yeong-hye, kiu unu tagon decidas manĝi nur [[Vegetarismo|vegetaran]] [[Manĝaĵo|manĝaĵon]] kaj forigas ĉiujn bestproduktojn el la [[domo]]. Ŝi volas purigi sin. Laŭ ŝia opinio, manĝi [[viando]]n simbolas la [[perforto]]n de [[homo]]j. Ŝia pasiva [[ribelo]] prenas ĉiam pli groteskajn proporciojn kiam ŝi komencas elmontri sin publike kaj revas pri [[vivo]] kiel [[Plantoj|planto]] kaj provas eliri el la limoj de sia fizika korpo kaj iĝi [[arbo]]. Tiu konduto estas renkontita kun nekompreno kaj rezisto de ŝia [[familio]]. Parto de la inspiro de Han Kang por la verkaĵo estas frazo de [[Yi Sang]], korea poeto: <blockquote>{{Citaĵo | teksto = Mi kredas, ke homoj devus esti plantoj }}</blockquote> En 2009, la verkaĵo de Im U-seong estis adaptita en filmon. La ĉefrolulo estas konsiderita la unua virino kiu ludis la rolon de [[Bajrona heroo]] <ref>Felix Stephan: ''Lady Byron. Wie junge, außereuropäische Autorinnen die universalistische Literatur wiederbeleben.'' In: ''[[Süddeutsche Zeitung]]'', 12./13. majo 2018, S. 20.</ref>. En 2014, la romano ''La knabo venas'' ({{Lang-ko|소년 이 온다|t=''Sonyŏn i onda''}}) estis publikigita, en kiu ŝi traktas la perfortan [[Subpremado|subpremadon]] de la [[Kŭangĵua Demokratia Movado|Kŭangĵua (Gwangju) Ribelo]] ([[1980]]) <ref>[http://www.faz.net/aktuell/feuilleton/han-kang-ueber-menschenwerk-in-der-neuen-faq-15193608.html ''„Was Menschen zur Gewalt treibt, hat mich schon als Kind interessiert“''] – Interview bei faz.net (abgerufen am 15. September 2017).</ref>. En 2018, Han verkis kontribuon al la artprojekto ''Future Library'' de skota artisto Katie Paterson. Ĝi estas planita esti publikigita en 2114 en 100-teksta [[antologio]]. Ĝis tiam, la [[manuskripto]] estos konservita neeldonita kaj nelegita en la [[Publika Biblioteko de Oslo|Deichmanske bibliotek]] (la urba publika biblioteko) en [[Oslo]]. La kontribuo de Han estas titolita ''Dear Son, My Beloved'' (''Kara filo, mia amato'') ''<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20190527000429|title=Han Kang hands over book to Norway's Future Library project|author=Yonhap|publisher=The Korean Herald|date=2019-05-27|accessdate=2019-09-10}}</ref>''. En 2024, Han ricevis la [[Nobel-premio pri literaturo|Nobel-premion pri Literaturo]]<ref>(eo) Cho Sung Ho, ''Han Kang: Nobel-premio por intensa poezieca prozo'', [[Monato (gazeto)|Monato]], 2024*12, p.aĝoj 21-22.</ref>. La [[ĵurio]] pravigis la premion per "ŝia intensa poezia prozo kiu alfrontas historiajn [[Traŭmato (psikologio)|traŭmatojn]] kaj elmontras la malfortikecon de homa vivo"<ref>(eo) Wolfgang Kirschstein, [https://esperanto-ondo.ru/Aktualaj/Lo-322.pdf La saĝeco de la Akademio] (PDF), [[La Ondo de Esperanto]], p. 120-122, n-ro 4, 2024.</ref>.  Menciindas ke tio estis la unua fojo kiam Nobelpremio en Literaturo estis aljuĝita al [[Sud-Koreio]] <ref name=":0_1">{{Cite web|title=The Nobel Prize in Literature 2024|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2024/summary/|access-date=2024-10-10|website=Nobel Media AB|language=en-US}}</ref>. == Verkaro == {| class="wikitable" |+ ! colspan="5" |'''Origina publikigo''' |- ! scope="col" |Jaro ! scope="col" |Origina titolo ! scope="col" |Esperanta traduko ! scope="col" |Genro ! scope="col" |Eldonisto |- |1995 |여수의 사랑 |''Amo en Yeosu'' |rakontoj |Moonji |- |1998 |검은 사슴 |''Nigra cervo'' |romano |Munhakdongne |- |2000 |내 여자의 열매 |''Miaj virinaj fruktoj'' |rakontoj |Changbi |- | rowspan="2" |2002 |그대의 차가운 손 |''Viaj malvarmaj manoj'' |romano |Moonji |- |내 이름은 태양꽃 |''Mia nomo estas suna floro'' |rakonto |Munhakdongne |- | rowspan="2" |2003 |붉은 꽃 이야기 |''La rakonto de la ruĝa floro'' |rakonto |Yolimwon |- |사랑과, 사랑을 둘러싼 것들 |''Amo kaj aĵoj ĉirkaŭantaj amo'' |eseoj |Yolimwon |- | rowspan="3" |2007 |가만가만 부르는 노래 |''Kanto por kanti trankvile'' |eseoj |Bichae |- |천둥 꼬마 선녀 번개 꼬마 선녀 |''Tondro eta feino, Fulmo eta feino'' |mallonga rakonto |Munhakdongne |- |채식주의자 |''[[La vegetaranino]]'' |novelo |Changbi |- |2008 |눈물상자 |''Tirkesto'' |mallonga rakonto |Munhakdongne |- |2010 |바람이 분다, 가라 |''La vento blovas, iru'' |romano |Moonji |- |2011 |희랍어 시간 |''Greka tempo'' |romano |Munhakdongne |- |2012 |노랑무늬영원 |''Flava Patroneo eterneco'' |rakontoj |Moonji |- |2013 |서랍에 저녁을 넣어 두었다 |''Mi metas verspermanĝon en la ŝrankon'' |poezia kolekto |Moonji |- |2014 |소년이 온다 |''Knabo venas'' |romano |Changbi |- |2016 |흰 |''Blanko'' |romano |Nanda |- |2021 |작별하지 않는다 |''Ne diru adiaŭon'' |romano |Munhakdongne |} == Vidu ankaŭ == * [[Estonta biblioteka projekto]] * [[Korea literaturo]] == Referencoj == {{Referencoj|30em}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://han-kang.net/ Oficiala retejo] *  {{cite magazine|date=30 January 2023|title=Han Kang on How Language Misses Its Mark|url=https://www.newyorker.com/books/this-week-in-fiction/han-kang-02-06-23|access-date=23 June 2023|magazine=The New Yorker}} * {{cite web|last=Kang|first=Han|date=28a de Aprilo 2023|title=Han Kang: 'One year I couldn't bear fiction and read astrophysics instead'|url=https://www.theguardian.com/books/2023/apr/28/han-kang-one-year-i-couldnt-bear-fiction-and-read-astrophysics-instead|access-date=23a de Junio 2023|website=the Guardian}} {{Portantoj de Nobel-premio por literaturo 2001-2025}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Han, Kang}} [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo]] [[Kategorio:Koreaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] [[Kategorio:Nobel-premiitinoj]] f5fuh4t5qxo3rl51qz9sfcos1h0e9m4 Jean Baptiste Bastiné 0 888805 9400329 8921395 2026-06-12T13:06:33Z Sj1mor 12103 9400329 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Jean Baptiste BASTINÉ''' (n. la [[13-an de majo]] [[1783]] en [[Loveno]] - m. la [[14-an de januaro]] [[1844]] en [[Akeno]]), estis [[Belgio|belga]] [[pentristo]]. Li studis ĉe la Akademio de Belartoj de Loveno, kie li gajnis plurajn premiojn inter [[1801]] kaj [[1804]]. Poste, li vojaĝis al [[Parizo]] por daŭrigi siajn studojn kiel lernanto de [[Jacques-Louis David]]. Ĉirkaŭ 1811-1812, li ekloĝis en Akenon kaj fariĝis profesoro pri [[desegnado]]. Dum sia longa instruista kariero, li instruis al lernantoj kiel [[Auguste Chauvin]], [[Alfred Rethel]], [[Jacob Wiener]] kaj Thomas Vout. [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] 3qeswbasnhwpcu5xwbb5fd97m0jk2na 9400339 9400329 2026-06-12T13:09:18Z Sj1mor 12103 9400339 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Jean Baptiste BASTINÉ''' (n. la [[13-an de majo]] [[1783]] en [[Loveno]] - m. la [[14-an de januaro]] [[1844]] en [[Akeno]]), estis [[Belgio|belga]] [[pentristo]]. Li studis ĉe la Akademio de Belartoj de Loveno, kie li gajnis plurajn premiojn inter [[1801]] kaj [[1804]]. Poste, li vojaĝis al [[Parizo]] por daŭrigi siajn studojn kiel lernanto de [[Jacques-Louis David]]. Ĉirkaŭ 1811-1812, li ekloĝis en Akenon kaj fariĝis profesoro pri [[desegnado]]. Dum sia longa instruista kariero, li instruis al lernantoj kiel [[Auguste Chauvin]], [[Alfred Rethel]], [[Jacob Wiener]] kaj Thomas Vout. {{Projektoj}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] 8b25y7l8jemz4hx57oi3skvl3hwvc98 Barthélemy Vieillevoye 0 888809 9400321 8921437 2026-06-12T13:04:24Z Sj1mor 12103 9400321 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Barthélemy VIEILLEVOYE''' (n. la [[5-an de februaro]] [[1798]] en [[Verviers]] - m. la [[30-an de julio]] [[1855]] en [[Lieĝo]]) estis [[Belgio|belga]] [[pentristo]]. Li estis formita ĉe la [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj]] en [[Antverpeno]] sub la gvidado de [[Mathieu-Ignace Van Brée]] (1816) kaj restadis en [[Parizo]] ekde 1824. Li estis aktiva en Antverpeno kaj poste en [[Verviers]]. En 1836, li fariĝis la unua direktoro de la [[Reĝa Belarta Akademio de Lieĝo]] (fondita en 1835). [[Auguste Chauvin]] sekvis lin en 1855. Li estis entombigita en la tombejo Robermont en Lieĝo<ref>{{citaĵo el libro|lang=Fr|aŭtoro1=Thierry Luthers|titolo=Derniers domiciles connus : guide des personnalités enterrées en province de Liège|jaro=2023|paĝoj=347|isbn=978-2-9603349-1-3|alirita=30 janvier 2023}}</ref>. == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] ltv8lep0fu5qr56mxms8c0atrzjcftc 9400335 9400321 2026-06-12T13:08:12Z Sj1mor 12103 9400335 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Barthélemy VIEILLEVOYE''' (n. la [[5-an de februaro]] [[1798]] en [[Verviers]] - m. la [[30-an de julio]] [[1855]] en [[Lieĝo]]) estis [[Belgio|belga]] [[pentristo]]. Li estis formita ĉe la [[Reĝa Akademio de Belaj Artoj]] en [[Antverpeno]] sub la gvidado de [[Mathieu-Ignace Van Brée]] (1816) kaj restadis en [[Parizo]] ekde 1824. Li estis aktiva en Antverpeno kaj poste en [[Verviers]]. En 1836, li fariĝis la unua direktoro de la [[Reĝa Belarta Akademio de Lieĝo]] (fondita en 1835). [[Auguste Chauvin]] sekvis lin en 1855. Li estis entombigita en la tombejo Robermont en Lieĝo<ref>{{citaĵo el libro|lang=Fr|aŭtoro1=Thierry Luthers|titolo=Derniers domiciles connus : guide des personnalités enterrées en province de Liège|jaro=2023|paĝoj=347|isbn=978-2-9603349-1-3|alirita=30 janvier 2023}}</ref>. == Referencoj == {{Projektoj}}{{referencoj}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] 0t8p9yy1vwanhf2y6twemu3e43xgd9r Charles Soubre 0 888989 9400334 9268487 2026-06-12T13:07:55Z Sj1mor 12103 9400334 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Charles SOUBRE''' (n. la [[4-an de februaro]] [[1821]] en [[Lieĝo]] - m. samloke la [[29-an de januaro]] [[1895]]), estis [[Belgio|belga]] [[pentristo]]. La juna Charles Soubre komencis sian artan trejnadon jam en [[1834]] en la ateliero de [[Jules Van Marcke]], poste kompletigis ĝin ĉe la [[Reĝa Belarta Akademio de Lieĝo]] kaj ĉe la [[Reĝa Akademio de Belartoj de Bruselo]]. Por kovri la kostojn de siaj studoj, li donis lecionojn, kiuj okupis la plej grandan parton de lia tempo. En [[1853]], la artisto estis nomumita profesoro pri [[desegnado]] ĉe la Akademio de Belartoj de Liège. Ekde tiam li komencis longan instruan karieron, kiu finiĝis 35 jarojn poste, kiam li demisiis kaj ricevis la titolon de honora profesoro kiel agnosko pro siaj servoj al la Akademio. La artisto estis precipe pentristo de [[Historia pentrarto|historiaj temoj]], sed ankaŭ de [[Ĝenropentraĵo|ĝenroscenoj]], [[Portreto|portretoj]], [[Pejzaĝismo|pejzaĝoj]] kaj virinaj figuroj. Kiel [[historia pentristo]], li « ''serĉis, pli ol iu ajn el siaj kunuloj, siajn inspirfontojn en la loka historio, aŭ eĉ en la legendoj de la regiono'' »<ref>Jules Bosmant, ''La peinture et la sculpture au pays de Liège de 1793 à nos jours'', Liège, Mawet éditeur, 1930, 316 p. ({{OCLC|458651068}}).</ref>, kiel montriĝas en pluraj el liaj ĉefaj verkoj, kiel ''La morto de Henriko la 4-a, imperiestro de Germanio'' (1850), ''Nobela familio antaŭ la Konsilio de Tumultoj'' (1873) aŭ ''La Foriro de la volontuloj de Liège al Bruselo sub la gvido de Charles Rogier'' (1878). Liaj historiaj komponaĵoj, kiuj montris la grandiozan stilon aprezitan je la epoko de la pinto de lia kariero, spertis malkreskantan popularecon ĉe la fino de lia vivo, kiam la modaj gustoj ŝanĝiĝis. Charles Soubre ankaŭ kreis rimarkindajn eksterajn pejzaĝojn, kie la serĉo pri ekvilibro, organizo kaj sintezo estis pozitive taksitaj longe post lia morto. == Referencoj == {{referencoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Soubre, Charles}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] eqlwnpow7gp4vxxj45f3ldv9j3kr3ow 9400340 9400334 2026-06-12T13:09:47Z Sj1mor 12103 /* Referencoj */ 9400340 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Charles SOUBRE''' (n. la [[4-an de februaro]] [[1821]] en [[Lieĝo]] - m. samloke la [[29-an de januaro]] [[1895]]), estis [[Belgio|belga]] [[pentristo]]. La juna Charles Soubre komencis sian artan trejnadon jam en [[1834]] en la ateliero de [[Jules Van Marcke]], poste kompletigis ĝin ĉe la [[Reĝa Belarta Akademio de Lieĝo]] kaj ĉe la [[Reĝa Akademio de Belartoj de Bruselo]]. Por kovri la kostojn de siaj studoj, li donis lecionojn, kiuj okupis la plej grandan parton de lia tempo. En [[1853]], la artisto estis nomumita profesoro pri [[desegnado]] ĉe la Akademio de Belartoj de Liège. Ekde tiam li komencis longan instruan karieron, kiu finiĝis 35 jarojn poste, kiam li demisiis kaj ricevis la titolon de honora profesoro kiel agnosko pro siaj servoj al la Akademio. La artisto estis precipe pentristo de [[Historia pentrarto|historiaj temoj]], sed ankaŭ de [[Ĝenropentraĵo|ĝenroscenoj]], [[Portreto|portretoj]], [[Pejzaĝismo|pejzaĝoj]] kaj virinaj figuroj. Kiel [[historia pentristo]], li « ''serĉis, pli ol iu ajn el siaj kunuloj, siajn inspirfontojn en la loka historio, aŭ eĉ en la legendoj de la regiono'' »<ref>Jules Bosmant, ''La peinture et la sculpture au pays de Liège de 1793 à nos jours'', Liège, Mawet éditeur, 1930, 316 p. ({{OCLC|458651068}}).</ref>, kiel montriĝas en pluraj el liaj ĉefaj verkoj, kiel ''La morto de Henriko la 4-a, imperiestro de Germanio'' (1850), ''Nobela familio antaŭ la Konsilio de Tumultoj'' (1873) aŭ ''La Foriro de la volontuloj de Liège al Bruselo sub la gvido de Charles Rogier'' (1878). Liaj historiaj komponaĵoj, kiuj montris la grandiozan stilon aprezitan je la epoko de la pinto de lia kariero, spertis malkreskantan popularecon ĉe la fino de lia vivo, kiam la modaj gustoj ŝanĝiĝis. Charles Soubre ankaŭ kreis rimarkindajn eksterajn pejzaĝojn, kie la serĉo pri ekvilibro, organizo kaj sintezo estis pozitive taksitaj longe post lia morto. == Referencoj == {{Projektoj}}{{referencoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Soubre, Charles}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] lzqt4fvqrzlz3zq6cvp2k4fl7hmihyg Paul-Joseph Carpay 0 888994 9400323 8923173 2026-06-12T13:05:03Z Sj1mor 12103 9400323 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Paul-Joseph CARPAY''' estis [[Belgio|belga]] [[pentristo]] kaj dekoraciisto, naskiĝinta en [[Lieĝo]] la [[26-an de novembro]] [[1822]] kaj mortinta samloke la {{daton|27|januaro|1892}}<ref name=":0">{{citaĵo el libro|aŭtoro1=Olivier Hamal|titolo=Paul-Joseph Carpay, peintre & décorateur 1822-1892}}</ref>. Paul-Joseph Carpay eniris la [[Reĝa Belarta Akademio de Lieĝo|Akademion de Belartoj de Lieĝo]] en [[novembro]] [[1842]]. En [[1846]], li ricevis la Unuan Premion de la Akademio en la kategorio de [[pentrado]]. Li ne dediĉis sin ekskluzive al siaj studoj en la Akademio, ĉar li jam tiam pentris dekorojn por la Teatro Gymnase kaj la Reĝa Teatro. Post siaj studoj ĉe la Akademio, Paul-Joseph Carpay entreprenis vojaĝon al [[Italio]] por pliperfektigi siajn kapablojn. Li revenis al Lieĝo en [[1848]]. Paul-Joseph Carpay partoprenis plurajn salonojn: *En Lieĝo en 1847 kun ''Ange de plus'' *En Bruselo en 1848 kun ''Chaque chose en son temps'' kaj ''Le Christ tenté par Satan'' *Denove en Lieĝo en 1850 kun ''Paysannes des environs de Rome'' kaj ''Repos du frère prêcheur'' Paul-Joseph Carpay mortis en 1892 en Lieĝo. Li estas entombigita en sia maŭzoleo ĉe la tombejo Robermont. Kreita de la arkitekto Monseur, ĉi tiu maŭzoleo estas unu el la plej imponaj kaj plej ornamitaj de la tombejo, kun aro da skulptaĵoj faritaj de [[Léon Mignon]]. == Referencoj == {{referencoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Carpay, Paul-Joseph}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] 3kqqye2qcro1xfu8kxcy0u1mtr80oo3 9400337 9400323 2026-06-12T13:08:34Z Sj1mor 12103 /* Referencoj */ 9400337 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto}} '''Paul-Joseph CARPAY''' estis [[Belgio|belga]] [[pentristo]] kaj dekoraciisto, naskiĝinta en [[Lieĝo]] la [[26-an de novembro]] [[1822]] kaj mortinta samloke la {{daton|27|januaro|1892}}<ref name=":0">{{citaĵo el libro|aŭtoro1=Olivier Hamal|titolo=Paul-Joseph Carpay, peintre & décorateur 1822-1892}}</ref>. Paul-Joseph Carpay eniris la [[Reĝa Belarta Akademio de Lieĝo|Akademion de Belartoj de Lieĝo]] en [[novembro]] [[1842]]. En [[1846]], li ricevis la Unuan Premion de la Akademio en la kategorio de [[pentrado]]. Li ne dediĉis sin ekskluzive al siaj studoj en la Akademio, ĉar li jam tiam pentris dekorojn por la Teatro Gymnase kaj la Reĝa Teatro. Post siaj studoj ĉe la Akademio, Paul-Joseph Carpay entreprenis vojaĝon al [[Italio]] por pliperfektigi siajn kapablojn. Li revenis al Lieĝo en [[1848]]. Paul-Joseph Carpay partoprenis plurajn salonojn: *En Lieĝo en 1847 kun ''Ange de plus'' *En Bruselo en 1848 kun ''Chaque chose en son temps'' kaj ''Le Christ tenté par Satan'' *Denove en Lieĝo en 1850 kun ''Paysannes des environs de Rome'' kaj ''Repos du frère prêcheur'' Paul-Joseph Carpay mortis en 1892 en Lieĝo. Li estas entombigita en sia maŭzoleo ĉe la tombejo Robermont. Kreita de la arkitekto Monseur, ĉi tiu maŭzoleo estas unu el la plej imponaj kaj plej ornamitaj de la tombejo, kun aro da skulptaĵoj faritaj de [[Léon Mignon]]. == Referencoj == {{Projektoj}}{{referencoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Carpay, Paul-Joseph}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] s4uu70pzri2p8orvfsa91tykp55tcbf Ferdinand Pauwels 0 889589 9400324 9211844 2026-06-12T13:05:13Z Sj1mor 12103 9400324 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Ferdinand PAUWELS''' (naskiĝinta la {{Daton|13|4|1830}} en [[Ekeren]], mortinta la {{Daton|26|3|1904}} en [[Dresdeno]]) estis [[belgio|belga]] kaj [[germanio|germana]] pentristo. ==Biografio== Frekventis li la akademion de [[Antverpeno]] inter 1842 kaj sin klerigis (ĉe [[Gustave Wappers]]) je unu el la plej elstaraj kolor-artistoj de la belga skolo en la dua duono de la 19-a jarcento. Al lia unua verkego ''Renkonto de Baldueno la 1-a kun filino Janjo'' (1851) sekvis en 1852 ''Koriolano antaŭ Romo'' kiu efektivigis al li aljuĝon de [[romo|roma]] premio. Post kvar jaroj da studoj en [[Italujo]] kaj mallonga estado dresdena li reiris Antverpenon. Tie li sukcesis i.a. danke al ''Vidvino de Jakob van Artevelde'' (1857) aŭ ''La ekziligoj de duko Alba'' (1861). En 1862 li fariĝis profesoro de la [[Grandduka saksia artlernejo]] kie li trejnis ĝis 1872 multajn disĉiplojn pri bona pentrotekniko. Scenoj pri la ''Persekuto de protestantoj en Nederlando'' ([[Kaliningrado]]), pri la ''Akcepto de deputitoj de la ĝenova respubliko fare de Ludoviko la 14-a'' (Munkeno, Maximilianeum) kaj sep vandbildoj ''El la historio de [[Marteno Lutero|Lutero]]'' de sur [[Wartburg]] tiam estiĝis. En la jaro 1872-a revenis li Belgujon antaŭ ol sekvi vokon en 1876 al la dresdena artakademio. Dresdene li denove ekigis larĝan docentadon. Inter la pli malfruaj verkoj menciindas ankoraŭ la ''Vizito de la alzaca grafo Filipo en la Maria hospitalo de Ipro'' (1877) kaj ses historiaj vandaĵoj en la aŭlo de la Princa lernejo je [[Meißen]]. Krome finis li ciklon pri du bildoj en la tukejo de [[Ipro]] kion estis komencinta [[Charles de Groux]]. ==Fonto== [http://www.zeno.org/nid/20007223145 "Pauwels"] - ĉe: ''Meyers Großes Konversations-Lexikon'', volumo 15. Leipzig 1908, p. 521 ==Eksteraj ligiloj== {{Commonscat}} *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/116069880 ligiloj ĉe DDB] {{DEFAULTSORT:Pauwels, Ferdinand}} [[kategorio:Homoj rilataj al Weimar]] [[kategorio:Germanaj pentristoj]] [[kategorio:Naskiĝintoj en 1830]] [[kategorio:Mortintoj en 1904]] [[kategorio:Germanaj profesoroj]] [[kategorio:Belgaj pentristoj]] 68oc7fjbhnaht3moeo65cv2o1db5k2s Umirim 0 893100 9400566 8964347 2026-06-12T20:01:17Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400566 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | nomo = {{paĝonomo}} | bildo = <!-- kutime el vikidatumoj --> | blazono-larĝeco = 80ra | lando= {{Brazilo}} | mapo= {{#invoke:Wikidata|claim|P242}} | titolo de administra unuo1 = [[Regionoj de Brazilo|Regiono]] | administra unuo1= {{priskribo samlinia|#5599FF|grandeco=66%}} [[Nordorienta regiono de Brazilo|Nordorienta regiono]] | titolo de administra unuo2 = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | administra unuo2 = {{Cearao}} <!-- e-lingvaj tekstoj pri mezoregiono kaj mikroregiono pri municipoj de Cearao ne ekzistas --> | fondo= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} <!-- eble ankoraŭ ne estas en vikidatumoj: tiam bonos meti ĝin tien --> | areo= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} km² | horzono= [[UTC-03:00]] | poŝtkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P281}} | telefonkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P473}} | regiono-ISO = BR <!-- BR-CE duobligus la antaŭan SVG-mapon --> | tipo1 = reliefo | zomo = 9 }} '''{{paĝonomo}}''' <!-- {{prononco|?}} --> estas [[municipo]] de [[Brazilo]]. Ĝi situas en la [[nordorienta regiono de Brazilo]] kaj en la [[Subŝtatoj de Brazilo|subŝtato]] [[Cearao]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj municipoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Vidu ankaŭ == * [[Listo de la municipoj de Cearao]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{pt}}) <!-- Estu bonvenaj ankoraŭ aldoni 1-2 bildojn, se bonaj fotoj estas en la komunejo: [[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|260ra|{{centre|teksto}}]] [[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|260ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{Ĝermo|Brazilo}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Municipoj de Cearao]] qt4um5cirk6evl0q288wy23jbw2u512 João Gonçalves Zarco 0 895463 9400613 8981159 2026-06-12T21:00:18Z Claudio Pistilli 25073 9400613 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto |nomo =<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font color="white"><big><big><b>João Gonçalves Zarco<br/>(1390-1471)<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =João Gonçalves Zarco, 1.º capitão donatário do Funchal - Nicolau Ferreira (atr.), c. 1790.png | grandeco de dosiero = 350ra |priskribo =João Gonçalves Zarco estas la fondinto de la [[Madejro (insulo)|Madejra Insulo]], pentraĵo atribuita al [https://museus.madeira.gov.pt/DetalhesAutor?authorId=564 Nicolau Ferreira], ĉ. 1790.<br/>| grandeco de dosiero = 300px |dato de naskiĝo =[[1390]] |loko de naskiĝo =[[Reĝlando Portugalio]] |dato de morto =[[21-an de novembro]] [[1471]] |loko de morto =[[Funchal]], [[Madejro|Madejra Arkipelago]], [[Reĝlando Portugalio]] | alma_mater = }} <big>'''João Gonçalves Zarco'''</big> estis portugala navigisto, nobelulo, esploristo kaj fondinto de la [[Madejro (insulo)|Madejra Insulo]]. Li establis setlejojn kaj rekonon de la Madejra Insulo, kaj estis nomumita unua kapitano de Funchal fare de [[Henriko la Navigisto|Henriko la Naviganto]] ankaŭ konata kiel Henriko, Duko de Vizeŭ. [[Dosiero:Infante_D._Henrique_na_conquista_de_Ceuta,_s.XV.JPG|eta|maldekstre|300px|<center>João Gonçalves Zarko partoprenis en la Konkero de Ceŭto, en la 21-a de aŭgusto [[1415]], kune kun la portugala princo [[Henriko la Navigisto]]. Kahela panelo de Jorge Colaço (1864–1942) en la [[Porto-São Bento (stacidomo)|Stacidomo Porto-São Bento]].</center>]] ==Biografio== Zarko estis naskita en Portugalio, kaj iĝis kavaliro ĉe la servo de la Domo de princo Henriko la Naviganto. En sia servo ekde frua aĝo, Zarko komandis la karavelojn gardantajn la marbordon de [[Algarve]] el la islamaj invadoj, li estis ĉe la [[:pt:Conquista de Ceuta|konkero de Ceŭto]], kaj poste gvidis la karavelojn kiuj rekonis la [[:pt:Porto Santo|insulon Porto Santo]] inter 1418 kaj 1419 kaj poste, la insulon de Madejro inter 1419 kaj 1420. Li fondis la urbon [[Câmara de Lobos]]. Al Li estis koncedita, kiel hereda administranto (Kapitanlando), duono de la insulo Madejro (la Kapitanlando de [[Funchal]], estinte ĝia unua Kapitano-majoro). Kune kun liaj kolegaj flotkomandantoj, [[Tristão Vaz Teixeira]] kaj [[Bartolomeu Perestrelo]], li iniciatis la koloniigon de la insuloj en 1425. Kiel kavaliro de la [[Dinastio Aviso|Domo de Avis]], li partoprenis la sieĝon de [[Tanĝero]], en 1437, kiu finiĝis en fiasko. Li mortis ĉe [[Funchal|Funĉalo]], [[Madejro]]. [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1390]] [[Kategorio:Mortintoj en 1471]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 14-a jarcento]] [[Kategorio:Mortintoj en la 15-a jarcento]] {{DEFAŬLTORDIGO:Gonçalves Zarco, João}} [[Kategorio:Mortintoj la 21-an de novembro]] [[Kategorio:Portugalaj malkovrintoj]] [[Kategorio:Portugalaj administrantoj]] [[Kategorio:Portugalaj fondintoj]] [[Kategorio:Portugalaj navigistoj]] [[Kategorio:Portugalaj esploristoj]] [[Kategorio:Portugalaj militistoj]] m8615fevzl0534gm3n3gy09g2xrtu89 9401081 9400613 2026-06-13T10:48:45Z Claudio Pistilli 25073 9401081 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto |nomo =<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font color="white"><big><big><b>João Gonçalves Zarco<br/>(1390-1471)<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =João Gonçalves Zarco, 1.º capitão donatário do Funchal - Nicolau Ferreira (atr.), c. 1790.png | grandeco de dosiero = 350ra |priskribo =João Gonçalves Zarco estas la fondinto de la [[Madejro (insulo)|Madejra Insulo]], pentraĵo atribuita al [https://museus.madeira.gov.pt/DetalhesAutor?authorId=564 Nicolau Ferreira], ĉ. 1790.<br/>| grandeco de dosiero = 300px |dato de naskiĝo =[[1390]] |loko de naskiĝo =[[Reĝlando Portugalio]] |dato de morto =[[21-an de novembro]] [[1471]] |loko de morto =[[Funchal]], [[Madejro|Madejra Arkipelago]], [[Reĝlando Portugalio]] | alma_mater = }} <big>'''João Gonçalves Zarco'''</big> estis portugala navigisto, nobelulo, esploristo kaj fondinto de la [[Madejro (insulo)|Madejra Insulo]]. Li establis setlejojn kaj rekonon de la Madejra Insulo, kaj estis nomumita unua kapitano de Funchal fare de [[Henriko la Navigisto|Henriko la Naviganto]] ankaŭ konata kiel Henriko, Duko de Vizeŭ. [[Dosiero:Infante_D._Henrique_na_conquista_de_Ceuta,_s.XV.JPG|eta|maldekstre|300px|<center>João Gonçalves Zarko partoprenis en la Konkero de Ceŭto, en la 21-a de aŭgusto [[1415]], kune kun la portugala princo [[Henriko la Navigisto]]. Kahela panelo de [[:pt:Jorge Colaço|Jorge Colaço]] (1864–1942) en la [[Porto-São Bento (stacidomo)|Stacidomo Porto-São Bento]].</center>]] ==Biografio== Zarko estis naskita en Portugalio, kaj iĝis kavaliro ĉe la servo de la Domo de princo Henriko la Naviganto. En sia servo ekde frua aĝo, Zarko komandis la karavelojn gardantajn la marbordon de [[Algarve]] el la islamaj invadoj, li estis ĉe la [[:pt:Conquista de Ceuta|konkero de Ceŭto]], kaj poste gvidis la karavelojn kiuj rekonis la [[:pt:Porto Santo|insulon Porto Santo]] inter 1418 kaj 1419 kaj poste, la insulon de Madejro inter 1419 kaj 1420. Li fondis la urbon [[Câmara de Lobos]]. Al Li estis koncedita, kiel hereda administranto (Kapitanlando), duono de la insulo Madejro (la Kapitanlando de [[Funchal]], estinte ĝia unua Kapitano-majoro). Kune kun liaj kolegaj flotkomandantoj, [[Tristão Vaz Teixeira]] kaj [[Bartolomeu Perestrelo]], li iniciatis la koloniigon de la insuloj en 1425. Kiel kavaliro de la [[Dinastio Aviso|Domo de Avis]], li partoprenis la sieĝon de [[Tanĝero]], en 1437, kiu finiĝis en fiasko. Li mortis ĉe [[Funchal|Funĉalo]], [[Madejro]]. [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1390]] [[Kategorio:Mortintoj en 1471]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 14-a jarcento]] [[Kategorio:Mortintoj en la 15-a jarcento]] {{DEFAŬLTORDIGO:Gonçalves Zarco, João}} [[Kategorio:Mortintoj la 21-an de novembro]] [[Kategorio:Portugalaj malkovrintoj]] [[Kategorio:Portugalaj administrantoj]] [[Kategorio:Portugalaj fondintoj]] [[Kategorio:Portugalaj navigistoj]] [[Kategorio:Portugalaj esploristoj]] [[Kategorio:Portugalaj militistoj]] 1fvqxa1ln9fb9yooe8dno9rba87rapx Warcq (Mozio) 0 896602 9400433 8988648 2026-06-12T17:29:05Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400433 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|Warcq}} {{informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Grand Est}} | titolo de administra unuo1 = H<small>istoria regiono</small> | administra unuo1 = {{Loreno}} | titolo de administra unuo2 = Departemento | administra unuo2 = {{Meuse}} | titolo de administra unuo3 = Arondismento | administra unuo3 = [[arondismento Verdun|Verdun]] | titolo de administra unuo4 = Kantono | administra unuo4 = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-55 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas el vikidatumoj, sed ankaŭ eblas mem elekti aŭ malelekti bildon --> | bildo-priskribo = }} '''{{paĝonomo}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|wˈaʁk}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Meuse|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] ''[[Meuse]]'' - prononco [{{IFA|møz}}], por diferencigo de la france samnoma rivero [[Mozo]]<ref>[https://vortaro.net/#Mozo_kd artikolo pri la rivero ''Mozo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio</ref> en Esperanto nomata ''Mozio''<ref>la [https://web.archive.org/web/20210731003014/https://satesperanto.org/eldonkooperativo/spip.php?article77 normiga "Esperanta mapo de Eŭropa franclingvio"] de la asocio [[SAT-Amikaro]] (la franclingva branĉo de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]]) dokumentigas la nomon '''Mozio''' ([https://web.archive.org/web/20170808182804/http://satesperxw.cluster023.hosting.ovh.net/eldonkooperativo/IMG/arton77.jpg pli granda bildo de la normiga mapo], {{eo}})</ref> - en la historia kaj kultura regiono [[Loreno]]<ref>[https://vortaro.net/#Loreno_kd artikolo ''Loreno'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio</ref> kaj ekde 2016 en la nova [[Regionoj de Francio|administra regiono]] ''[[Grand Est]]'' ("Granda Oriento"). Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Verdun|Verdun]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|maldekstra|250ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!--Ĝiaj loĝantoj en la [[franca]] nomiĝas ''...''.--> == Notoj == {{referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Meuse]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{fr}}) - ĝis 2025 estas nenio ajn - --> <!-- <br/> [[Dosiero:bildo|eta|centra|300ra|{{centre|teksto}}]] --> {{Projektoj}} {{Ĝermo|Loreno}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Meuse]] 5lisb1283pto5t0lho68iahsp903uov Raphael Сanossa 0 902283 9400819 9400068 2026-06-13T08:10:51Z Sj1mor 12103 9400819 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |nomo = Raphael Сanossa |autres noms = Рафаэль Александрович Каносса |dosiero = Raphael Сanossa Self-portrait in Autumn Coat 2003 42x30.jpg |dato de naskiĝo = {{dato|1|februaro|1968}} |loko de naskiĝo = Tarusa |nacieco = Franca, Israela |sukcesis kiel = [[pentristo]], [[gravuristo]], [[desegnisto]] |autres activités = |aldono2-titolo = Edukado |maîtres = |élèves = |aldono3-titolo = Movado |aldono3 = [[Skolo de Parizo]], [[Skolo de Moskvo]] |mécènes = |influencé par = |influence de = |récompenses = |compléments = }} '''Raphael СANOSSA''' (ruse: ''Рафаэль Александрович Каносса''; naskiĝinta la {{daton|01|2|1968}} en Tarusa, estas [[Francio|franca]]-[[Israelo|israela]] pentristo kaj desegnisto. == Biografio == Raphael Сanossa studis ekde 1985 ĉe ''Regiona Arta Kolegio'' de Kaluga. Post diplomiĝo de la kolegio en 1990, Canossa laboris en la studio por la produktado de viglaj filmoj "Soyuzmultfilm" kaj samtempe studis en la Moskva Artinstituto "Vasilij Surikov". <ref>Sarah Breitberg-Semel (eld.): ''Yosl Bergner, Joseph Gattegno, Yehiel Krize, Benni Efrat, Raphael Сanossa, Paul Hartal, Ephraim Lifschitz. Subtle Variations of Eternal Sound''. Feldheim Publishers Verlag, Jerusalem, 2018. pp. 4–6</ref> Sed post kiam Canossa malkovris la pentraĵojn de la rusa avangardo, de Maleviĉ, Kandinskij kaj grupo "Knave of Diamonds", li deziris ŝanĝi sian artan lingvon kaj tial iĝis la lernanto de Magdalina Verigo - studento de la fondinto de la grupo "Knave of Diamonds" (Ilja Maŝkov). Alia mentoro kiun li elektis kiel instruisto estis Tatjana Ŝevĉenko, la filino de la membro de "Knave of Diamonds" Aleksandr Ŝevĉenko. Li ankaŭ ricevis lecionojn de la Supremacia pentrarto de Varvara Rodĉenko - la filino de Konstruistismaj pentristoj [[Aleksandr Rodĉenko]] kaj Varvara Stepanova.<ref>Michael Atticus Fried. “Les noms émergents de la scène artistique française après la révolution post-moderniste des années”. Arcueil: Anthese Editions, 2023. pp. 51–53</ref>. Post fino de laboro ĉe la filmstudio, en 1997 Canossa iris al Rumanio kie lia avino estis naskita en la urbo Ĉernivco de Bukovina regiono. Li vivis en [[Suceava]] kaj studis [[pentrarto]]n en ''Academia de Arte Vizuale "Ioan Andreescu"'' en [[Cluj-Napoca]]. Сanossa konatiĝis kun rumanaj artistoj kaj skulptistoj Horea Cucerzan, Mircea Spătaru, Petre Achițenie, Ilie Cămărășan, Sorin Dumitrescu.<ref>Marianna Stachowiak-Mieszkowska: “Nowa europejska seria suprematystyczna w sztuce i rzeźbie: ambitny początek”. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 2014. pp. 142-143</ref>. En 2002, Canossa elmigris al Israelo. En 2003, Canossa pentris la "Jerusaleman serion" - aro de kanvasoj montrantaj la arkitekturon kaj ĉiutagan vivon de Jerusalemo kaj Betleĥemo en kubisma maniero. <ref> Yona Fischer (eld.): ''Itshak Holtz, Ruth Horam, [[Yoram Kaniuk]], Menachem Gueffen, Michael Druks, Esther Lurie, Raphael Сanossa, Shmuel Katz. Linking the Unlinkable: the Secret of their Art''. Am Oved Publishing Verlag, Tel Aviv, 2015. pp. 53–54</ref>. En Israelo, la artaj malkovroj de Сanossa estis influitaj de eŭropaj kaj amerikaj tendencoj, ĉefe de [[modernismo]], [[kubismo]] kaj konstruismo. La rusaj avangardaj lecionoj lernitaj en Moskvo kunfandiĝis kun la studo de la krea flanko la fondintoj de [[kubismo]] - [[Jean Metzinger]], [[Albert Gleizes]], [[Robert Delaunay]]. La israela pasporto permesis al Canossa plenumi sian malnovan aspiron kaj elmigri al Francio por lerni la plej bonan en la pentrarto de la 20-a jarcento rekte de la reprezentantoj de la franca artlernejo. Canossa iris studi ĉe ''École régionale des beaux-arts de Rennes'' (ERBA) - nun ''École européenne supérieure d'art de Bretagne'' (EESAB). En Rennes, en Bretonio kaj en Parizo, Canossa renkontis multajn francajn artistojn kiuj iĝis liaj amikoj kaj kunuloj en arto, inkluzive de Ronan Olier, Louis Cane, Carlo Maiolini, Mariano Otero. <ref>Bernard Noël (eld.): “Une recherche minutieuse de la beauté éternelle, avec l'inspiration dans le cœur”. Editions Gründ, Paris, 2008. pp. 103–105</ref>. En 2005, Canossa starigis sian propran metiejon en la hejmloko de [[Paul Cezanne]] - nome en [[Aix-en-Provence]]. Liaj verkoj estis markitaj de la influo de [[Pablo Picasso]], [[Robert Delaunay]], [[Georges Braque]]. <ref>Bernard Noël (eld.): “Une recherche minutieuse de la beauté éternelle, avec l'inspiration dans le cœur”. Editions Gründ, Paris, 2008. pp. 106-107</ref>. En Francio, la artstilo de Canossa spertis laŭpaŝan evoluon al Supremaciismo. Liaj supremaci-kanvasoj estis poste ankaŭ ekspoziciitaj en Rusio, kie li aliĝis al "Tarusa Asocio de Abstraktaj kaj Supremaciistaj Pentristoj", aŭ "TASPA", kies partoprenantoj estis nekonformismaj artistoj vivantaj en la urbo Tarusa - Eduard Steinberg, Jurij Ĵeltov, Igor Vuloĥ. <ref>Елизавета Кузнецова. «Проблемы кураторов: горизонты нового искусства». Санкт-Петербург, издат. «Зеленая Амфора», 2021. pp. 32-34</ref>. En 2013, Canossa ekloĝis en Dalmatio en [[Trogir]]. Li iris al la najbaraj malnovaj urboj [[Split]], [[Zadar]], [[Dubrovnik]], pentris la palacon de Diokleciano en Split, la antikvan romian amfiteatron en Pula, la antikvan romian arkon en Rijeka, la pejzaĝojn de Norda Velibit. La stilo de Canossa estis influita de konatiĝo kun la heredaĵo de la fama kroata abstraktisto Ivo Kalina. <ref>Gerthrude Spencer-Bloch. “Une nouvelle ouverture arrive bientôt. Pourquoi l'immédiateté de la perception dans la sphère de l'inconnu dans l'art”. Montpelier: Vilo Edigroup Verlag, 2018. pp. 81-82</ref>. En 2016, Canossa iris al Maroko, kaj kreis seriojn de Maroko kaj Saharaj pejzaĝoj. Paralele al tiuj verkoj, bazitaj sur pura natura vizio, kaj iel eĥante ilin, estis kreitaj toloj en la serio de "Novaj tarusaj abstraktaĵoj". Tiuj "Novaj tarusaj abstraktaĵoj" indikis ke eĉ post la morto de Eduard Steinberg, lia supremaciisma afero estis viva kaj daŭris. <ref>Павел Врублевский. “Говорить о сложном просто - что нам дает Европа в плане нового художественного языка”. Санкт-Петербург, издательство «Золотой век», 2018. pp. 116-119</ref>. En 2019, Canossa sub la impreso de [[Willem de Kooning]] kies verkojn li vidis ĉe la Muzeo de Moderna Arto en Novjorko, kreis ciklon de verkoj "America the Beautiful" kaj "American Girl The Beautiful". Tamen, komence de 2020, la arta vivo estis tute interrompita kun la komenco de la Kovid-epidemio. Ĉiuj ekspozicioj kaj vojaĝoj estis nuligitaj, kaj Сanossa izolis al sia domo en Aix-en-Provence. Tie li uzis sian kontraŭvolan solecon por fari multajn Supremaciism-kanvasojn kaj ceramikon. <ref>Marilena Christidou-Lambrakis. «Το σάλπιγγα της αφυπνιστικής τέχνης της Δύσης. Από το πείραμα στη διείσδυση στην καρδιά της ομορφιάς». Thessaloniki: Katakouzinos Editions Verlag, 2022. pp. 95-96</ref>. La forigo de Kovid-limigoj permesis vojaĝi libere tra Francio. En 2022-2024, Canossa kreis seriojn de Supremaci-pejzaĝoj de Francio. Liaj bildoj de urboj kaj kasteloj de Francio kaj Normandio montris la transiron de pura supremaciismo al cezanismo kaj kubismo. La influo de [[Paul Cezanne]] kaj de [[Pablo Picasso]] kaj [[Georges Braque]] en bildigo de la arkitekturo estas videbla. <ref>Shekhawat, Dr. Rabindra Narayan. 2023 की शरद ऋतु में फ्रांस में प्रदर्शित नई यूरोपीय कला के बारे में नोट्स। नई दिल्ली: सुपरगैमन प्रेस एडिशन, 2024 . pp. 210-212</ref>. == Elektitaj pentraĵoj == <gallery perrow="5"> Dosiero:Raphael Canossa 2024 Flying in Blue Sky.jpg|thumb|''Flugante en la blua ĉielo'' (2024) Dosiero:Blue Horseman Crossing the Istrian Peninsula.jpg|thumb|''Blua Rajdanto Transirante la Istrian Duoninsulon'' Dosiero:Raphael Canossa 2014 Supr comp with Dominican flag 01.jpg|thumb|''Dominika flago'' (2014) Dosiero:Raphael Canossa 2020 Supr Comp Red Blue Green Yellow with Number 3.jpg|thumb|''Komponaĵo en Ruĝa, Blua, Verda, Flava kun Numero 3'' (2020) File:Supr comp in Red, Blue, Green 2012.jpg|''Komponaĵo en Ruĝa, Blua, Verda'' (2012) File:Supr comp with Red, Blue and Yellow 2011.jpg|''Komponaĵo kun Ruĝa, Blua kaj Flava'' (2011) File:Supr comp with Violet center and Green Half-Moon.jpg|''Komponaĵo kun viola centro kaj verda duonluno'' File:Raphael Canossa Paris Nuit with Figaro 2020 49x45 cm.jpg|''Paris Nuit kun la gazeto Figaro'' (2020) File:Raphael Сanossa Comp with Yellow Circle against Blue Color 2024 49x45.jpg|''Komponaĵo kun Flava Cirklo kontraŭ Blua Koloro'' (2024) File:Suprematist comp with Violet center, Red and Blue, 2011, oil on board, 82,8 by 70,6.jpg|''Suprematist-komponaĵo kun Viola centro, Ruĝa kaj Blua'' </gallery> == Ekspozicioj (elekto) == * 1998 - Malfermo "Dediĉo por Praktiko" en la Artgalerio, Timisoara * 2003 - "Plenigante la Jaran Rikolton", Galerio Feferberg, Jerusalemo * 2008 - "Rigardo Malantaŭen", Galerio Aubry, Parizo * 2016 - "Vojaĝo de Eŭropo al Afriko: per la okuloj de artistoj", en la Kultura Centro de la Franca Ambasado en Tunizo == Libroj/Eseoj == * Rafael Сanossa. «Reflektadoj per peniko en la mano kaj Picasso en menso. Mia vojo al mia Golgoto en arto kaj en vivo». Jerusalemo, 2024 == Literaturo == {{refbegin|3}} * Yona Fischer (eld.): ''Itshak Holtz, Ruth Horam, Yoram Kaniuk, Menachem Gueffen, Michael Druks, Esther Lurie, Raphael Сanossa, Shmuel Katz. Linking the Unlinkable: the Secret of their Art''. Am Oved Publishing Verlag, Tel Aviv, 2015. * Sarah Breitberg-Semel (eld.): ''Yosl Bergner, Joseph Gattegno, Yehiel Krize, Benni Efrat, Raphael Сanossa, Paul Hartal, Ephraim Lifschitz. Subtle Variations of Eternal Sound''. Feldheim Publishers Verlag, Jerusalem, 2018. * Bernard Noël (eld.): “Une recherche minutieuse de la beauté éternelle, avec l'inspiration dans le cœur”. Editions Gründ, Paris, 2008. * Marianna Stachowiak-Mieszkowska: “Nowa europejska seria suprematystyczna w sztuce i rzeźbie: ambitny początek”. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 2014 * Ratcliff, Carter (2016). Strange Rebirth of Avant-Garde: Bringing America and Europe Together in Art. New York: Farrar, Straus and Giroux, 2016. * Douglas Crimp. "The Activity of Postmodernism in France: Bleak Paradox of the 2000s”. Paris: Editions Marval Edigroup, 2012. * Michael Atticus Fried. “Les noms émergents de la scène artistique française après la révolution post-moderniste des années”. Arcueil: Anthese Editions, 2023 * Cachin, Françoise.”Le feu qui brûle dans le cœur des artistes contemporains : la flamme de la véritable passion”. Saint Rémy en l’Eau: Editions Monelle Hayot, 2010 * Gerthrude Spencer-Bloch. “Une nouvelle ouverture arrive bientôt. Pourquoi l'immédiateté de la perception dans la sphère de l'inconnu dans l'art”. Montpelier: Vilo Edigroup Verlag, 2018 * Елизавета Кузнецова. «Проблемы кураторов: горизонты нового искусства». Санкт-Петербург, издат. «Зеленая Амфора», 2021. * Павел Врублевский. “Говорить о сложном просто - что нам дает Европа в плане нового художественного языка”. Санкт-Петербург, издательство «Золотой век», 2018. * Marilena Christidou-Lambrakis. «Το σάλπιγγα της αφυπνιστικής τέχνης της Δύσης. Από το πείραμα στη διείσδυση στην καρδιά της ομορφιάς». Thessaloniki: Katakouzinos Editions Verlag, 2022. * Mészáros, József Attila. “Később térjen vissza a szépség és a színek harmóniájának templomába. Nyugati képzőművészet a technika és az idő fordulópontján.” Budapest: Balázs Verlag, 2011 * Shekhawat, Dr. Rabindra Narayan. 2023 की शरद ऋतु में फ्रांस में प्रदर्शित नई यूरोपीय कला के बारे में नोट्स। नई दिल्ली: सुपरगैमन प्रेस एडिशन, 2024. * Lucia Falkonda Brantimeno. “Mula sa Pransya hanggang Pilipinas - maglakbay sa mga pinakabagong patay sa sining at iskultura. Ang manipis na konteksto ng mga bagong paghahanap, pagtuklas, paghahayag”. Lungsod Maynila: Beatrix Grand Editions, 2022. {{refend}} == Notoj== <references/> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://fineartamerica.com/profiles/raphael-canossa] * [https://www.artpal.com/Raphaelcanossa] * [https://www.artmajeur.com/raphael-canossa] * [https://raphaelcanossa.livegalerie.com/] * [https://veryimportantlot.com/en/artist/raphael-canossa-5915/biography] * [https://arthive.com/de/artists/103286~Raphael_Alexandrovich_Canossa]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://quotefancy.com/quote/3721841/Raphael-Canossa-Nothing-is-in-vain-not-even-the-tears-and-sufferings-and-pain-not-even] * [https://artchive.ru/artists/103286~Raphael_Canossa/works/709840~Ierusalimskaja_soblaznitel'nitsa#google_vignette]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://24h.pchome.com.tw/search/?q=Raphael%20Canossa&srsltid=AfmBOooj-7wcOQOjMn6etDdQmUFb5mBCT-OD8-HnXC38oi-4Cyqhv2xh] * [https://www.saatchiart.com/en-il/account/profile/2682503] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Canossa, Raphael}} [[Kategorio:Israelaj pentristoj]] [[Kategorio:Desegnistoj]] [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Francaj judoj]] rwhiovvd8drvaq3m01ur4yz753xopgn Giacomo Comincini 0 906945 9400766 9371273 2026-06-13T05:38:28Z Rhode-Moyer 183587 SAT 9400766 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{Informkesto homo|nomo=Giacomo Comincini|dosiero=[[Dosiero:Comincini in La Chaux-de-Fonds.jpg|185px]]|priskribo=En [[Ĉaŭdefono]] ([[2026]]) kiel vickonsulo de la [[Esperanta Civito]].|pseŭdonomo=|loko de naskiĝo=[[Pavio]], [[Italio]]|tradukis=|verkis=|ŝtataneco=[[itala]]|klereco=doktoriĝonto|universitato=[[Universitato de Pavio]]|esperantiĝis en=[[2021]]|lingvoj=[[itala]], [[kataluna]], [[angla]], [[kastilia]], [[japana]], [[esperanto]]|profesio=Prezidanto de [[Interlingvistika Centro]]|periodo=ekde 6 decembro 2025}} '''Giacomo COMINCINI''' (IFA: [[Internacia Fonetika Alfabeto|[ˈdʒaː.ko.mo ko.min.ˈtʃiː.ni]]]; naskiĝis la {{daton|25|aŭgusto|1999}} en [[Pavio]]) estas intelektulo edukita en la itala kaj esperantisto. Li estas prezidanto de [[Interlingvistika Centro]]<ref name=":0">HeKo - Itala paktinto planas fondi retgazeton -https://www.esperantio.net/heko/itala-paktinto-planas-fondi-retgazeton</ref>, vickonsulo pri informado de la [[Esperanta Civito]]<ref>HeKo - Konsultiĝo de la Konsulino kun la formita Kapitulo - https://www.esperantio.net/heko/konsultigxo-de-la-konsulino-kun-la-formita-kapitulo</ref>, forumano por [[Literatura Foiro]]<ref>HeKo - Novaj delegitoj ĉe la Forumo de la Esperanta Civito - https://www.esperantio.net/heko/novaj-delegitoj-ce-la-forumo-de-la-esperanta-civito</ref> kaj estrarano pri eksteraj rilatoj de [[Itala Esperantista Junularo]]. Li aldone estas membro de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]] kaj [[Japana Budhana Ligo Esperantista]]. Diplomiĝinte pri politika scienco, socia scienco kaj aziaj studoj en [[Pavio]], [[Italio]], Comincini profesie estas akademia fakulo, katalunisto kaj japanisto. Li eklernis [[Esperanton]] en 2021. Interalie li estas fondinto kaj direktoro de la asocio de japanaj studoj de la [[Universitato de Pavio]], ''[https://www.instagram.com/tadaima.it/ Tadaima!]'', kaj ĝenerala sekretario de la germana premgrupo ''Foreign Friends of Catalonia,'' aktiva pri la lingvaj kaj politikaj rajtoj de [[Katalunio]]. == Akademia kariero == Giacomo Comincini vizitis la italan liceon "[[Ugo Foscolo]]" en [[Pavio]], en kiu li studis klasikajn lingvojn, historion kaj filozofion; li gajnis la licean premion ASUF en [[2018]]<ref>A.S.U.F. Associazione Studenti Ugo Foscolo - https://liceofoscolopavia.weebly.com/asuf.html</ref>. Inter [[2016]] kaj [[2017]] li estis ĉefredaktoro de la kultura revuo de la liceo, ''Il Setaccio,'' kaj reprezentanto de la studentaro inter [[2017]] kaj [[2018]]. En 2018 li aliĝis al la [[Universitato de Pavio|Universitato de]] [[Universitato de Pavio|Pavio]], kie li studis politikajn sciencojn, kaj al la Universitata Instituto IUSS, kie li studis sociajn sciencojn. En 2021 li bakalaŭriĝis en ambaŭ institucioj, per diplomoj respektive pri eŭropa juro (eŭropa parlamenta imuneco) kaj japana politika teorio (ĉefe pri la kariero de [[:en:Ichirō_Ozawa|Ozawa Ichirō]]). [[Dosiero:Comincini en Ĉaŭdefono.jpg|eta|271x271px|Comincini en [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]], dum evento de [[Kultura Centro Esperantista]].]]Samjare li komencis duagradajn kursojn pri aziaj studoj (en la Universitato) kaj sociaj sciencoj (IUSS). En tiu periodo li loĝis, dum ses monatoj, en [[Oita (urbo)|Ojto]], [[Japanio]]. En 2023 li diplomiĝis kun universitata disertacio pri japana historio ([[Politika maldekstro|maldekstra]] [[terorismo]]); la sekva jaro li kompletigis la IUSS-karieron per tezo pri [[Singapuro|singapura historio]], nome pri la kreado de senco de nacia identenco sub la [[Popola Ago-Partio]]. Inter [[2018]] kaj [[2023]] li estis membro de Collegio Ghislieri. En [[2023]] li fondis la studgrupon ''Tadaima!'', kiu organizis diversajn eventojn kadre de la departamento de politikaj sciencoj de la [[Universitato de Pavio]] pri japana kulturo kaj historio<ref>Tadaima! en Instagram - https://www.instagram.com/tadaima.it/</ref>. En [[2024]] li fariĝis doktoriĝonto ĉe la Universitato de Pavio, esplorante la historion de la [[Amamioj]] kadre de la [[Rjukju-insularo|rjukjua kultura kaj politika areo]] en la [[20-a jarcento|dudeka jarcento]]<ref>Dottorandi e Dottori di ricerca - https://scienzepolitichesociali.dip.unipv.it/it/didattica/post-laurea/dottorati/dottorato-di-ricerca-storia/dottorandi-e-dottori-di-ricerca</ref>. Ekde [[2025]] li ankaŭ estas komisaro de civita historia konkurso "Il Tempo della Storia" kaj akademia fakulo (''cultore della materia'') pri nuntempa historio. En [[2025]] nomumis lin akademia esploristo la universitato Meiji Gakuin de [[Tokio]]. La sekvan jaron li atingis la saman titolon ĉe la universitato [[Kagoŝimo]]. == Esperantisteco == [[Dosiero:Kapitulo de la Esperanta Civito.jpg|eta|259x259px|La Kapitulo de la [[Esperanta Civito]] (2025-2029).|maldekstra]] [[Dosiero:Lee kaj Comincini.jpg|eta|255x255px|Giacomo Comincini kaj [[Lee Jung-kee]], direktoro de SEK, en [[Seulo]] ([[aŭgusto]] [[2025]]).]] Giacomo Comincini eklernis [[Esperanto|Esperanton]] en [[2021]], kadre de la lingva kaj kultura kurso de [[Alessio Giordano]] en [[Pavio]]. Ene de la [[Esperanto-movado]], Comincini estas ano de [[Itala Esperanto-Federacio]], estrarano de [[Itala Esperantista Junularo]], kaj honora membro de [[Seula Esperanto-Kulturcentro]] (SEK) en [[Sud-Koreio|Koreio]]. Li fariĝis membro de [[Japana Budhana Ligo Esperantista]] kaj de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]] en [[2026]]. En novembro [[2024]], pro [[Raŭmismo|raŭmisma]] konvinko, li fariĝis civitano de la [[Esperanta Civito]], okaze de simpozio en [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]], [[Svislando]], organizita de [[Kultura Centro Esperantista|KCE]]. Lian peton de civitaneco peris [[Literatura Foiro]], kies delegito ĉe la [[Parlamento de la Esperanta Civito|Forumo de la Esperanta Civito]] li fariĝis decembre<ref>HeKo - Novaj delegitoj ĉe la Forumo de la Esperanta Civito - https://www.esperantio.net/heko/novaj-delegitoj-ce-la-forumo-de-la-esperanta-civito</ref>. Li estas grafika kunlaboranto de la revuo kaj komencis desegni la kovrilojn de la numeroj ekde [[januaro]] [[2025]]. [[Dosiero:IIC en Belinzono.jpg|eta|314x314px|Membroj de [[Interlingvistika Centro]] kunsidantaj en [[Belinzono]] (2025).]]Li estis nomumita vickonsulo pri informado ene de la Kapitulo gvidita de [[Lorena Bellotti]], kun delegoj pri sociaj retoj, eksteraj informkanaloj, parte junularo<ref>HeKo - La Konsulino formis la ratifotan Kapitulon - https://www.esperantio.net/heko/la-konsulino-formis-la-ratifotan-kapitulon</ref>. La [[Parlamento de la Esperanta Civito]] ratifis lin en la vickonsula pozicio fine de [[marto]] [[2025]]. Li ankaŭ fariĝis fakestro de la [[Heraldiko|heraldika]] fako de la [[Esperanta Civito]], kun mandato verki blazonlibron kaj promocii la renovigon de blazonoj de la paktintaj establoj de la Civito<ref>HeKo - Inaŭgurita la heraldika fako de la Civito - https://www.esperantio.net/heko/inauxgurita-la-heraldika-fako-de-la-civito</ref>. La direktiva komitato de [[Interlingvistika Centro]] (IC) kooptis lin en la scienca komitato de la [[Kantono Tiĉino|tiĉina]] establo en februaro [[2025]]. Sekve li verkis planon de revivigo de IC<ref>HeKo - Perspektivoj por Itala Interlingvistika Centro - https://www.esperantio.net/heko/perspektivoj-por-itala-interlingvistika-centro</ref> kaj organizis ĝian unuan eventon post la [[Pandemio de KOVIM-19|pandemio]]: akademia konferenco en [[Pavio]] pri la uzo de Esperanto en [[Manĉukuo]]<ref>HeKo - Akademia konferenco pri esperanto en Pavio - https://www.esperantio.net/heko/akademia-konferenco-pri-esperanto-en-pavio</ref><ref>TAVOLA ROTONDA dal titolo "Lingue Artificiali in Asia: Identità e Nation-Building" - 11 aprile 2025 in aula E di scienze politiche alle ore 16 - https://scienzepolitichesociali.dip.unipv.it/it/avvisi-dipartimento/tavola-rotonda-dal-titolo-lingue-artificiali-asia-identita-e-nation-building-11</ref>. En la asembleo de [[aprilo]] li estis elektita vicprezidanto de Interlingvistika Centro<ref name=":0" />. Post la refondiĝo de la establo, sub la nomo de Centro di Interlinguistica (decembro 2025), li fariĝis ties prezidanto<ref>https://www.esperantio.net/heko/cesis-iic-vivu-cdi</ref>. Kadre de la konsorcia agado li ankaŭ laboras kiel reprezentanto en internaciaj kuntekstoj, kiel en la kazo de [[Naturamikoj]]<ref>HeKo - ENa protagonisto en transnacia kunveno - https://www.esperantio.net/heko/ena-protagonisto-en-transnacia-kunveno</ref> kaj de [[Internacia klubo PEN]]<ref>HeKo - Drastaj reformoj en la strukturo de PEN Internacia - https://www.esperantio.net/heko/drastaj-reformoj-en-la-strukturo-de-pen-internacia</ref>. Li ankaŭ estas parto de la delegacio de [[Kultura Centro Esperantista|KCE]] ĉe [[Asocio de Lingvaj Testistoj en Eŭropo|ALTE]]. De tempo al tempo kontribuas por [[Heroldo komunikas|Heroldo Komunikas]]<ref>HeKo - Organo - https://www.esperantio.net/organo</ref> kaj [[Heroldo de Esperanto]]. == Katalunismo == [[Dosiero:Rull Comincini.jpg|eta|Comincini kun la prezidanto de la [[Generalitato de Katalunio|kataluna parlamento]], [[Josep Rull]].|219x219px]] Giacomo Comincini eklernis la [[Kataluna lingvo|katalunan]] en [[2018]] kaj fariĝis membro de la [[Kataluna naciismo|katalunisma movado]]. Partoprenante la iniciatojn de la premgrupo ''Foreign Friends of Catalonia'' (FF) en 2018 kaj 2019, li kunorganizis la eventon ''Catalonia Open Doors'' (2020)<ref>Catalonia OpenDoors - Qui Som - https://www.cataloniaopendoors.cat/en/qui-som/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220812171710/https://www.cataloniaopendoors.cat/en/qui-som/ |date=2022-08-12 }}</ref>. Li reprezentis la grupon okaze de la inaŭguro de la ''Konsilio de la Respubliko''<ref>X de Giacomo Comincini - https://x.com/g_comincini/status/1071524446006116353</ref> gvidita de [[Carles Puigdemont i Casamajó|Carles Puigdemont]], en decembro [[2018]], en [[Bruselo]]. La membraro elektis lin [[ĝenerala sekretario]] de FF en [[2022]] rete kaj denove en [[2024]] en [[Barcelono]]<ref>Foreign Friends of Catalonia - Executive Commission - https://www.foreignfriends.cat/qui-som-2/#comissio {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220912123125/https://www.foreignfriends.cat/qui-som-2/#comissio |date=2022-09-12 }}</ref>. Akademie, Comincini estas membro de la Itala Asocio de Katalunaj Studoj (AISC). == Persona vivo == Giacomo Comincini loĝas en [[Italio]] kaj parolas, interalie, la [[Itala lingvo|italan]], la [[Angla lingvo|anglan]], la [[Kataluna lingvo|katalunan]], la [[Hispana lingvo|hispanan]], la [[Japana lingvo|japanan]] kaj [[Esperanto|Esperanton]]. Li ankaŭ studis la [[Galega lingvo|galegan]] kaj la [[Franca lingvo|francan]], dum en la liceo li tradukis el la [[Latina lingvo|latina]] kaj [[Antikva greka lingvo|antikva greka]]. Politike li estas [[Progresismo|progresema]] kaj [[Respublikismo|respublikana]]. En 2017 li estis membro de [[:it:Possibile|Possibile]]. Li loĝis pro siaj studoj, dum kelkaj monatoj, en [[Oita (urbo)|Ojto]], en [[Kiuŝuo]]; poste ankaŭ en [[Jokohamo]] kaj [[Amami-Oŝima]]. La loĝantaro de la [[Amamioj]], kies historion li esploris kiel doktoriĝonto, donis al li la lokan nomon Ejĵi (japane 榮次, ''Eiji''). ==Referencoj== {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Navigilo2 |titolo = Kapitulanoj de la [[Esperanta Civito]] [[Dosiero:Esperanta Civito - blazono.png|20px|<center>la blazono de la Esperanta Civito]] | state = autocollapse | stilo de listoj = text-align:left; background-color:#FAFAFA; color:Black | stilo de paraj = background-color:#f0f0f0; color:Black |listeromarkilo1 = &#124; |grupo1 = |listo1 = Lorena Bellotti&nbsp;&#124; Manuela Blanco&nbsp;&#124; [[Giacomo Comincini]]&nbsp;&#124; Rubèn Fernàndez&nbsp;&#124; [[Alessio Giordano]]&nbsp;&#124; Miroslava Kirova&nbsp;&#124; [[Giorgio Silfer]]&nbsp;&#124; }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Comincini, Giacomo}} [[Kategorio:Italaj esperantistoj]] 499qjv1tu96puae5g519dg1agbkyhw2 9400767 9400766 2026-06-13T05:39:30Z Rhode-Moyer 183587 /* Esperantisteco */ 9400767 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{Informkesto homo|nomo=Giacomo Comincini|dosiero=[[Dosiero:Comincini in La Chaux-de-Fonds.jpg|185px]]|priskribo=En [[Ĉaŭdefono]] ([[2026]]) kiel vickonsulo de la [[Esperanta Civito]].|pseŭdonomo=|loko de naskiĝo=[[Pavio]], [[Italio]]|tradukis=|verkis=|ŝtataneco=[[itala]]|klereco=doktoriĝonto|universitato=[[Universitato de Pavio]]|esperantiĝis en=[[2021]]|lingvoj=[[itala]], [[kataluna]], [[angla]], [[kastilia]], [[japana]], [[esperanto]]|profesio=Prezidanto de [[Interlingvistika Centro]]|periodo=ekde 6 decembro 2025}} '''Giacomo COMINCINI''' (IFA: [[Internacia Fonetika Alfabeto|[ˈdʒaː.ko.mo ko.min.ˈtʃiː.ni]]]; naskiĝis la {{daton|25|aŭgusto|1999}} en [[Pavio]]) estas intelektulo edukita en la itala kaj esperantisto. Li estas prezidanto de [[Interlingvistika Centro]]<ref name=":0">HeKo - Itala paktinto planas fondi retgazeton -https://www.esperantio.net/heko/itala-paktinto-planas-fondi-retgazeton</ref>, vickonsulo pri informado de la [[Esperanta Civito]]<ref>HeKo - Konsultiĝo de la Konsulino kun la formita Kapitulo - https://www.esperantio.net/heko/konsultigxo-de-la-konsulino-kun-la-formita-kapitulo</ref>, forumano por [[Literatura Foiro]]<ref>HeKo - Novaj delegitoj ĉe la Forumo de la Esperanta Civito - https://www.esperantio.net/heko/novaj-delegitoj-ce-la-forumo-de-la-esperanta-civito</ref> kaj estrarano pri eksteraj rilatoj de [[Itala Esperantista Junularo]]. Li aldone estas membro de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]] kaj [[Japana Budhana Ligo Esperantista]]. Diplomiĝinte pri politika scienco, socia scienco kaj aziaj studoj en [[Pavio]], [[Italio]], Comincini profesie estas akademia fakulo, katalunisto kaj japanisto. Li eklernis [[Esperanton]] en 2021. Interalie li estas fondinto kaj direktoro de la asocio de japanaj studoj de la [[Universitato de Pavio]], ''[https://www.instagram.com/tadaima.it/ Tadaima!]'', kaj ĝenerala sekretario de la germana premgrupo ''Foreign Friends of Catalonia,'' aktiva pri la lingvaj kaj politikaj rajtoj de [[Katalunio]]. == Akademia kariero == Giacomo Comincini vizitis la italan liceon "[[Ugo Foscolo]]" en [[Pavio]], en kiu li studis klasikajn lingvojn, historion kaj filozofion; li gajnis la licean premion ASUF en [[2018]]<ref>A.S.U.F. Associazione Studenti Ugo Foscolo - https://liceofoscolopavia.weebly.com/asuf.html</ref>. Inter [[2016]] kaj [[2017]] li estis ĉefredaktoro de la kultura revuo de la liceo, ''Il Setaccio,'' kaj reprezentanto de la studentaro inter [[2017]] kaj [[2018]]. En 2018 li aliĝis al la [[Universitato de Pavio|Universitato de]] [[Universitato de Pavio|Pavio]], kie li studis politikajn sciencojn, kaj al la Universitata Instituto IUSS, kie li studis sociajn sciencojn. En 2021 li bakalaŭriĝis en ambaŭ institucioj, per diplomoj respektive pri eŭropa juro (eŭropa parlamenta imuneco) kaj japana politika teorio (ĉefe pri la kariero de [[:en:Ichirō_Ozawa|Ozawa Ichirō]]). [[Dosiero:Comincini en Ĉaŭdefono.jpg|eta|271x271px|Comincini en [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]], dum evento de [[Kultura Centro Esperantista]].]]Samjare li komencis duagradajn kursojn pri aziaj studoj (en la Universitato) kaj sociaj sciencoj (IUSS). En tiu periodo li loĝis, dum ses monatoj, en [[Oita (urbo)|Ojto]], [[Japanio]]. En 2023 li diplomiĝis kun universitata disertacio pri japana historio ([[Politika maldekstro|maldekstra]] [[terorismo]]); la sekva jaro li kompletigis la IUSS-karieron per tezo pri [[Singapuro|singapura historio]], nome pri la kreado de senco de nacia identenco sub la [[Popola Ago-Partio]]. Inter [[2018]] kaj [[2023]] li estis membro de Collegio Ghislieri. En [[2023]] li fondis la studgrupon ''Tadaima!'', kiu organizis diversajn eventojn kadre de la departamento de politikaj sciencoj de la [[Universitato de Pavio]] pri japana kulturo kaj historio<ref>Tadaima! en Instagram - https://www.instagram.com/tadaima.it/</ref>. En [[2024]] li fariĝis doktoriĝonto ĉe la Universitato de Pavio, esplorante la historion de la [[Amamioj]] kadre de la [[Rjukju-insularo|rjukjua kultura kaj politika areo]] en la [[20-a jarcento|dudeka jarcento]]<ref>Dottorandi e Dottori di ricerca - https://scienzepolitichesociali.dip.unipv.it/it/didattica/post-laurea/dottorati/dottorato-di-ricerca-storia/dottorandi-e-dottori-di-ricerca</ref>. Ekde [[2025]] li ankaŭ estas komisaro de civita historia konkurso "Il Tempo della Storia" kaj akademia fakulo (''cultore della materia'') pri nuntempa historio. En [[2025]] nomumis lin akademia esploristo la universitato Meiji Gakuin de [[Tokio]]. La sekvan jaron li atingis la saman titolon ĉe la universitato [[Kagoŝimo]]. == Esperantisteco == [[Dosiero:Kapitulo de la Esperanta Civito.jpg|eta|259x259px|La Kapitulo de la [[Esperanta Civito]] (2025-2029).|maldekstra]] [[Dosiero:Lee kaj Comincini.jpg|eta|255x255px|Giacomo Comincini kaj [[Lee Jung-kee]], direktoro de SEK, en [[Seulo]] ([[aŭgusto]] [[2025]]).]] Giacomo Comincini eklernis [[Esperanto|Esperanton]] en [[2021]], kadre de la lingva kaj kultura kurso de [[Alessio Giordano]] en [[Pavio]]. Ene de la [[Esperanto-movado]], Comincini estas ano de [[Itala Esperanto-Federacio]], estrarano de [[Itala Esperantista Junularo]], kaj honora membro de [[Seula Esperanto-Kulturcentro]] (SEK) en [[Sud-Koreio|Koreio]]. Li fariĝis membro de [[Japana Budhana Ligo Esperantista]] kaj de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]] en [[2026]]. En novembro [[2024]], pro [[Raŭmismo|raŭmisma]] konvinko, li fariĝis civitano de la [[Esperanta Civito]], okaze de simpozio en [[La Chaux-de-Fonds|Ĉaŭdefono]], [[Svislando]], organizita de [[Kultura Centro Esperantista|KCE]]. Lian peton de civitaneco peris [[Literatura Foiro]], kies delegito ĉe la [[Parlamento de la Esperanta Civito|Forumo de la Esperanta Civito]] li fariĝis decembre<ref>HeKo - Novaj delegitoj ĉe la Forumo de la Esperanta Civito - https://www.esperantio.net/heko/novaj-delegitoj-ce-la-forumo-de-la-esperanta-civito</ref>. Li estas grafika kunlaboranto de la revuo kaj komencis desegni la kovrilojn de la numeroj ekde [[januaro]] [[2025]]. [[Dosiero:IIC en Belinzono.jpg|eta|314x314px|Membroj de [[Interlingvistika Centro]] kunsidantaj en [[Belinzono]] (2025).]]Li estis nomumita vickonsulo pri informado ene de la Kapitulo gvidita de [[Lorena Bellotti]], kun delegoj pri sociaj retoj, eksteraj informkanaloj, parte junularo<ref>HeKo - La Konsulino formis la ratifotan Kapitulon - https://www.esperantio.net/heko/la-konsulino-formis-la-ratifotan-kapitulon</ref>. La [[Parlamento de la Esperanta Civito]] ratifis lin en la vickonsula pozicio fine de [[marto]] [[2025]]. Li ankaŭ fariĝis fakestro de la [[Heraldiko|heraldika]] fako de la [[Esperanta Civito]], kun mandato verki blazonlibron kaj promocii la renovigon de blazonoj de la paktintaj establoj de la Civito<ref>HeKo - Inaŭgurita la heraldika fako de la Civito - https://www.esperantio.net/heko/inauxgurita-la-heraldika-fako-de-la-civito</ref>. La direktiva komitato de [[Interlingvistika Centro]] (IC) kooptis lin en la scienca komitato de la [[Kantono Tiĉino|tiĉina]] establo en februaro [[2025]]. Sekve li verkis planon de revivigo de IC<ref>HeKo - Perspektivoj por Itala Interlingvistika Centro - https://www.esperantio.net/heko/perspektivoj-por-itala-interlingvistika-centro</ref> kaj organizis ĝian unuan eventon post la [[Pandemio de KOVIM-19|pandemio]]: akademia konferenco en [[Pavio]] pri la uzo de Esperanto en [[Manĉukuo]]<ref>HeKo - Akademia konferenco pri esperanto en Pavio - https://www.esperantio.net/heko/akademia-konferenco-pri-esperanto-en-pavio</ref><ref>TAVOLA ROTONDA dal titolo "Lingue Artificiali in Asia: Identità e Nation-Building" - 11 aprile 2025 in aula E di scienze politiche alle ore 16 - https://scienzepolitichesociali.dip.unipv.it/it/avvisi-dipartimento/tavola-rotonda-dal-titolo-lingue-artificiali-asia-identita-e-nation-building-11</ref>. En la asembleo de [[aprilo]] li estis elektita vicprezidanto de Interlingvistika Centro<ref name=":0" />. Post la refondiĝo de la establo, sub la nomo de Centro di Interlinguistica (decembro 2025), li fariĝis ties prezidanto<ref>https://www.esperantio.net/heko/cesis-iic-vivu-cdi</ref>. Kadre de la konsorcia agado li ankaŭ laboras kiel reprezentanto en internaciaj kuntekstoj, kiel en la kazo de [[Naturamikoj]]<ref>HeKo - ENa protagonisto en transnacia kunveno - https://www.esperantio.net/heko/ena-protagonisto-en-transnacia-kunveno</ref> kaj de [[Internacia klubo PEN]]<ref>HeKo - Drastaj reformoj en la strukturo de PEN Internacia - https://www.esperantio.net/heko/drastaj-reformoj-en-la-strukturo-de-pen-internacia</ref>. Li ankaŭ estas parto de la delegacio de [[Kultura Centro Esperantista|KCE]] ĉe [[Asocio de Lingvaj Testistoj en Eŭropo|ALTE]]. De tempo al tempo kontribuas por [[Heroldo komunikas|Heroldo Komunikas]]<ref>HeKo - Organo - https://www.esperantio.net/organo</ref> kaj [[Heroldo de Esperanto]]. Ekde [[2025]] li kontribuas ankaŭ por [[Literatura Foiro]]. == Katalunismo == [[Dosiero:Rull Comincini.jpg|eta|Comincini kun la prezidanto de la [[Generalitato de Katalunio|kataluna parlamento]], [[Josep Rull]].|219x219px]] Giacomo Comincini eklernis la [[Kataluna lingvo|katalunan]] en [[2018]] kaj fariĝis membro de la [[Kataluna naciismo|katalunisma movado]]. Partoprenante la iniciatojn de la premgrupo ''Foreign Friends of Catalonia'' (FF) en 2018 kaj 2019, li kunorganizis la eventon ''Catalonia Open Doors'' (2020)<ref>Catalonia OpenDoors - Qui Som - https://www.cataloniaopendoors.cat/en/qui-som/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220812171710/https://www.cataloniaopendoors.cat/en/qui-som/ |date=2022-08-12 }}</ref>. Li reprezentis la grupon okaze de la inaŭguro de la ''Konsilio de la Respubliko''<ref>X de Giacomo Comincini - https://x.com/g_comincini/status/1071524446006116353</ref> gvidita de [[Carles Puigdemont i Casamajó|Carles Puigdemont]], en decembro [[2018]], en [[Bruselo]]. La membraro elektis lin [[ĝenerala sekretario]] de FF en [[2022]] rete kaj denove en [[2024]] en [[Barcelono]]<ref>Foreign Friends of Catalonia - Executive Commission - https://www.foreignfriends.cat/qui-som-2/#comissio {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220912123125/https://www.foreignfriends.cat/qui-som-2/#comissio |date=2022-09-12 }}</ref>. Akademie, Comincini estas membro de la Itala Asocio de Katalunaj Studoj (AISC). == Persona vivo == Giacomo Comincini loĝas en [[Italio]] kaj parolas, interalie, la [[Itala lingvo|italan]], la [[Angla lingvo|anglan]], la [[Kataluna lingvo|katalunan]], la [[Hispana lingvo|hispanan]], la [[Japana lingvo|japanan]] kaj [[Esperanto|Esperanton]]. Li ankaŭ studis la [[Galega lingvo|galegan]] kaj la [[Franca lingvo|francan]], dum en la liceo li tradukis el la [[Latina lingvo|latina]] kaj [[Antikva greka lingvo|antikva greka]]. Politike li estas [[Progresismo|progresema]] kaj [[Respublikismo|respublikana]]. En 2017 li estis membro de [[:it:Possibile|Possibile]]. Li loĝis pro siaj studoj, dum kelkaj monatoj, en [[Oita (urbo)|Ojto]], en [[Kiuŝuo]]; poste ankaŭ en [[Jokohamo]] kaj [[Amami-Oŝima]]. La loĝantaro de la [[Amamioj]], kies historion li esploris kiel doktoriĝonto, donis al li la lokan nomon Ejĵi (japane 榮次, ''Eiji''). ==Referencoj== {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Navigilo2 |titolo = Kapitulanoj de la [[Esperanta Civito]] [[Dosiero:Esperanta Civito - blazono.png|20px|<center>la blazono de la Esperanta Civito]] | state = autocollapse | stilo de listoj = text-align:left; background-color:#FAFAFA; color:Black | stilo de paraj = background-color:#f0f0f0; color:Black |listeromarkilo1 = &#124; |grupo1 = |listo1 = Lorena Bellotti&nbsp;&#124; Manuela Blanco&nbsp;&#124; [[Giacomo Comincini]]&nbsp;&#124; Rubèn Fernàndez&nbsp;&#124; [[Alessio Giordano]]&nbsp;&#124; Miroslava Kirova&nbsp;&#124; [[Giorgio Silfer]]&nbsp;&#124; }} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Comincini, Giacomo}} [[Kategorio:Italaj esperantistoj]] ptirh6lep46wmgxfjgabfbt13iszdc7 Aleksandr Vasilieviĉ Ŝevĉenko 0 914182 9400820 9397068 2026-06-13T08:11:07Z Sj1mor 12103 9400820 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|Aleksandr Ŝevĉenko}} {{Informkesto artisto}} '''Aleksandr Shevchenko''', ankaŭ '''Oleksandr Vasyliovych Shevchenko''', '''Александр Шевченко''' (en ukraina: Олександр Васильович Шевченко); 24-a de majo 1882, [[Ĥarkivo]] – 28-a de aŭgusto 1948, [[Moskvo]]) estis ukraina kaj rusa avangarda modernisma [[pentristo]], unu el la ĉefaj subtenantoj de [[Paul Cézanne]] en Imperiaj kaj Sovetaj Rusio kaj Ukrainio, amiko kaj kamarado de [[Miĥail Larionov]], teoriulo de [[Kubismo]] kaj Novprimitivismo, membro de la grupoj [[Azena vosto]] kaj [[Fanto de Karoo]]. == Biografio == La arta talento de Shevchenko estis evidenta ekde infanaĝo, kaj lia familia domo en Ĥarkivo estis plena de liaj infanaj desegnaĵoj kaj lignoskulptaĵoj. <ref>Alexander Shevchenko. Collection of Materials. Compiled by Zh.E. Kaganskaya, V.N. Shalabayeva, T.E. Lotkina-Ganina. Moscow, Soviet Artist Publishing House, 1980 (А.В. Шевченко. Сборник материалов. Составители Ж.Э. Каганская, В.Н. Шалабаева, Т.Е. Лоткина-Ганина. Москва, издательство “Советский художник”, 1980) Pp.9-10.</ref> De 1890 ĝis 1898, li prenis formalajn desegnolecionojn de Dmytro Bezperchy kaj samtempe laboris en metiejo, kiu produktis teatrajn scenejojn en Ĥarkivo. Provante trovi pli vastan spacon por sia talento, li forlasis la provincan Ĥarkivon kaj translokiĝis al Moskvo, enirante la Stroganov Moskva Ŝtata Akademio de Artoj kaj Industrio, kie li studis sub la ĉefa rusa impresionisto [[Konstanteno Korovin]]. Korovin instigis lin studi la impresionistojn kaj la plej modernajn metodojn de okcidenta pentrado el la originala fonto, do en 1905 Shevchenko iris al Parizo por studi ĉe la [[Juliana Akademio]] sub Jean-Paul Laurens, poste translokigita al la Carrier-Akademio. Dum li estis en Francio, li vizitis la studiojn de ĉefaj francaj artistoj - [[Henri Matisse]], [[Pierre-Auguste Renoir]], [[Pierre Bonnard]], [[Édouard Vuillard]], [[Félix Vallotton]], lernante de iliaj metodoj kaj praktikoj. <ref>Alexander Shevchenko. Collection of Materials. Compiled by Zh.E. Kaganskaya, V.N. Shalabayeva, T.E. Lotkina-Ganina. Moscow, Soviet Artist Publishing House, 1980 (А.В. Шевченко. Сборник материалов. Составители Ж.Э. Каганская, В.Н. Шалабаева, Т.Е. Лоткина-Ганина. Москва, издательство “Советский художник”, 1980) Pp.21-23.</ref> == Amikeco kun Miĥail Larionov == Reveninte el Parizo, Shevchenko decidis kompletigi sian formalan edukadon ĉe la Moskva Lernejo de Pentrarto, Skulptarto kaj Arkitekturo kaj en 1908 estis akceptita en la pentraĵan fakon de la lernejo. Multaj el liaj samklasanoj poste fariĝis gravaj figuroj de la rusa pentrarto de la 20-a jarcento - [[Serge Sudeikin]], [[Robert Falk]], [[Ilja Maŝkov]], [[Aleksandr V. Kuprin]], Aleksej Iljiĉ Kravĉenko, [[Natalia Gonĉarova]] kaj [[Miĥail Larionov]], la konatiĝo kaj amikeco kun ĉi-lasta fariĝante la plej grava evento por Shevchenko. Larionov, kiu delonge fariĝis konfidulo de ŝlosilaj moskvaj kolektantoj [[Sergej Ŝĉukin]] kaj [[Ivan Morozov (komercisto)|Ivan Morozov]], kunprenis Shevchenkon al iliaj palacoj fariĝintaj muzeoj, kie Shevchenko povis vidi la plej grandan kolekton de modernaj francaj pentristoj ekster Francio, inkluzive de la plej novaj emblemaj kanvasoj de [[Pablo Picasso]], [[Georges Braque]], [[Henri Rousseau]], [[André Derain]], [[Henri Matisse]]. Larionov prezentis lin al rusaj futuristaj poetoj David Burliuk (priskribita kiel "la patro de rusa futurismo"), lia frato Vladimir Burliuk, Velimir Ĥlebnikov, Aleksej Kruĉjoniĥ, Ilia Zdaneviĉ, Vasilij Kamenskij, kaj al la kubo-futuristaj pentristoj Vladimir Tatlin, Ivan Kliun, Vladimir Bart, Miĥaïl Le Dentu, Moris Fabbri, kartvelaj Niko Pirosmanaŝvili. <ref>Kovtun, Evgeniy Fedorovich. Miĥail Larionov. 1881-1964. St. Petersburg, Aurora Publishing House, 1998. - 175 p. ISBN 5-7300-0668-3 (Ковтун, Евгений Фёдорович. Михаил Ларионов. 1881—1964. Санкт-Петербург, издательство «Аврора», 1998. - 175 c. ISBN 5-7300-0668-3). Pp.76-78.</ref> Inspirita de la pentraĵoj de [[Paul Cézanne]], [[Vincent van Gogh]] kaj [[Paul Gauguin]] kaj la avangardaj eksperimentoj de la [[Faŭvoj]], la studentoj, multaj el kiuj jam estis duonprofesiaj artistoj, kiel [[Miĥail Larionov]] kaj Shevchenko, tute seniluziiĝis pri la konservativa instrusistemo ĉe la Moskva Lernejo de Pentrarto, Skulptarto kaj Arkitekturo. Tio ofte kondukis al malfermaj konfliktoj, kiam ĉiuj profesoroj de la lernejo kontraŭis iliajn aŭdacajn aspirojn kaj eksperimentadon, krom [[Valentin Serov]], kiu mem sentis la bezonon provi ion novan kaj disiĝi de la malnova pentrostilo. Sed post kiam Valentin Serov en 1909 abrupte forlasis la lernejon, kie li instruis dum la lastaj 20 jaroj, protestante kontraŭ la rifuzo de la lernejo akcepti kiel sian studentinon la talentan skulptistinon Anna Golubkina, kiu distribuis socialdemokratajn flugfoliojn kaj ĉizis la unuan buston de Karl Marx en Rusio, la administracio de la lernejo decidis purigi siajn rangojn, forigante la plej konatajn problemulojn kaj la ribelemajn cezanneistojn kaj faŭvistojn el ĝiaj klasoj. Tiel en 1909, nur du monatojn antaŭ ol diplomiĝi de la lernejo, Miĥail Larionov kaj Aleksandr Shevchenko, kune kun Pjotr ​​Konĉalovskij, Robert Falk, Aleksandr V. Kuprin, Vasilij Roĵdestvenskij kaj 63 aliaj studentoj, estis forpelitaj el la Moskva Lernejo de Pentrarto, Skulptarto kaj Arkitekturo. Baldaŭ, [[Ilja Maŝkov]] ankaŭ estis forpelita, laŭ la oficiala versio – pro malsukceso pagi la instrukotizon, laŭ la artisto mem – pro sia novigo en pentrado. <ref>Povelikhina, Alla Vasilievna, and Kovtun, Evgeny Fedorovich. Russian pictorial signboard and avant-garde artists. Leningrad, Aurora Publishing House, 1991. (Повелихина, Алла Васильевна, и Ковтун, Евгений Федорович. Русская живописная вывеска и художники авангарда. Ленинград, издательство “Аврора“, 1991. ISBN 5-7300-0274-2). pp. 109–111</ref> Tamen, la ŝajne honta elpelo el la studuniversitato baldaŭ evoluis en la vojon al famo kaj rekono por aŭdacaj junaj artistoj. Senigitaj je ĉia subteno kaj lasitaj al siaj propraj rimedoj, ili, male, sentis, ke iliaj kreivaj povoj estis liberigitaj, ĉar nun ili ĉesis dependi de ĉio, kio ĝis nun katenis kaj malhelpis ilin. Do ili decidis fari aŭdacan movon, proklamante la kreadon de nova stilo en rusa pentrarto, kaj deklarante sin la apostoloj de ĉi tiu nova stilo. Ĉar ili estis oficiale persekutitaj malakceptitoj, ili kuniĝis en grupo kun la provokema nomo [[Fanto de Karoo]], kiun inventis [[Miĥail Larionov]] (poste, [[Aristarĥ Lentulov]] asertis, ke ili kune inventis la nomon kun Larionov), kiu en rusa tradicio signifis ribelon, malobeon, defion, aŭdacon kaj energion de juneco, puran rompon kun ĉio, kio ekzistis en la sfero de pentrarto de tiu tempo. Laŭ [[Alexander V. Kuprin]], Miĥail Larionov ankaŭ taksis la konotaciojn, kiujn la nocio "valet de carreau" (ĉambristo) havis en Francio ekde sia unua apero en "Le Dépit amoureux" (La amuzĵeto) de Molière en 1656, implicante "fraŭdulo, fripono", ĉar ĝi subtile emfazus la moke aŭdacan sintenon de modernaj rusaj "karofantoj" al la establitaj artlernejoj. <ref>Murina E. B., Dzhafarova S. G. Aristarkh Lentulov: The Artist's Path. The Artist and Time. Moscow: Soviet Artist, 1990. ISBN 5-269-00095-4. (Мурина Е. Б., Джафарова С. Г. Аристарх Лентулов: Путь художника. Художник и время. М.: Советский художник, 1990. ISBN 5-269-00095-4.). pp. 81–83</ref> Estis nature por Shevchenko aliĝi al ĉi tiu grupo kaj komenci prepari por la inaŭgura unua ekspozicio "Fanto de Karoo". Tamen, la salono ĉe Levisson-domo en Moskvo, kiu estis luita per la mono donacita de la bopatro de Lentulov, Pjotr ​​Rukin, riĉa komercisto el Niĵnij Novgorod, kaj lia komerca kolego Sergej Lobaĉov, montriĝis tro malgranda por oferti spacon por la pentraĵoj kaj skulptaĵoj de ĉiuj 38 partoprenantoj. Tio estis aparte vera, ĉar [[Ilja Maŝkov]] alportis gigantan memportreton de si mem kaj [[Pjotr ​​Konĉalovskij]], kaŭzante la koleron de Miĥail Larionov, kiu plendis, ke ĉi tiu grandega kanvaso, kiu ne povus esti alportita tra ordinara ŝtuparo kaj kaŭzis la bezonon eliri per fenestro kaj larĝigi la fenestran aperturon, prenis la lokon destinitan por liaj propraj 3 aŭ eĉ 4 pentraĵoj. Sub tiuj cirkonstancoj, la aranĝantoj de la ekspozicio, gvidataj de [[Aristarĥ Lentulov]], [[Pjotr ​​Konĉalovskij]] kaj [[Ilja Maŝkov]], estis devigitaj oferi Shevchenkon, kiu estis unu el la plej junaj kaj malpli eminentaj, por la pli meritindaj membroj, kio kaŭzis la komencan spriton de estonta konflikto inter ili. <ref>Shalabayeva, Vera Nikolaevna. Alexander Shevchenko. The Artist's Path. The Artist and Time. Moscow, Galart Publishing House, 1994. 232 p. ISBN 5-269-00485-2 (Шалабаева, Вера Николаевна. Александр Шевченко. Путь художника. Художник и время. Москва, издательство “Галарт”, 1994. 232 с. ISBN 5-269-00485-2) Pp.30-32 .</ref> [[Miĥail Larionov]], kiu pli kaj pli ĉagreniĝis pro la fakto, ke la publiko kaj la kritikistoj atentis pli kaj pli la kanvasojn de [[Pjotr ​​Konĉalovskij]] kaj [[Ilja Maŝkov]], malprofite al la propraj verkoj de Larionov kaj tiuj de [[Natalia Gonĉarova]], dum li estis la sama homo, kiu inventis la koncepton de la Ekspozicio kaj kreis la nomon mem de [[Fanto de Karoo]], uzis tion kiel unu el la pretekstoj por inciti malferman konflikton kun la grupo Konĉalovskij-Maŝkov-Lentulov. La 20-an de decembro 1910, Larionov kaj pluraj el liaj sekvantoj eniris la ekspozicion kaj komencis demonstre forigi liajn pentraĵojn de la muroj. Lentulov sukcesis solvi la konflikton, sed la 3-an de januaro 1911, du semajnojn antaŭ la fermo de la ekspozicio, Miĥail Larionov anoncis en la gazetaro, ke li rompis kun la "Fanto de Karoo" kaj preparas novan ekspozicion de sia nova grupo en la venonta sezono 1911/1912, kiu portos la nomon [[Azena vosto]]. <ref>Kovtun, Evgeny Fedorovich. Miĥail Larionov. 1881-1964. St. Petersburg, publishing house “Aurora”, 1998 (Ковтун, Евгений Федорович. Михаил Ларионов. 1881—1964. Санкт-Петербург, издательство “Аврора”, 1998). Pp.56-67.</ref> Shevchenko tuj sekvis Miĥail Larionov kaj aliĝis al la [[Azena vosto]] (ruse: ''Ослиный хвост'', angle: ''Oslini khvost''), fariĝante unu el la plej proksimaj kunuloj de Larionov, kaj partoprenis en ĉiuj ekspozicioj, kiujn li organizis: “Azena vosto” (1912), “Celo” («Мишень») (1913), N-ro 4. “Futuroj, Rajonistoj, Primitivuloj” (1914). Kvankam oni rifuzis al li unu lokon ĉe la Ekspozicio [[Fanto de Karoo]] de 1910-1911, li ekspoziciis 20 kanvasojn ĉe la ekspozicio Azena vosto la sekvan jaron. En 1911-1914, Shevchenko preskaŭ ĉiutage vizitis Miĥail Larionov kaj Natalia Gonĉarova al ilia studĉambro en la domo de Gonĉarova en Trekhprudnij pereulok, konstruita de ŝia patro, arkitekto Sergej Gonĉarov, kiu fariĝis konata allogaĵo por la arta bohemio de Moskvo. <ref>Shalabayeva, Vera Nikolaevna. Alexander Shevchenko. The Artist's Path. The Artist and Time. Moscow, Galart Publishing House, 1994. 232 p. ISBN 5-269-00485-2 (Шалабаева, Вера Николаевна. Александр Шевченко. Путь художника. Художник и время. Москва, издательство “Галарт”, 1994. 232 с. ISBN 5-269-00485-2) Pp.35-36.</ref> == Ŝevĉenko kiel artteoriulo== En 1911, post kiam Larionov rompis kun [[Fanto de Karoo]], li inventis novan originalan artan koncepton - Rajonismon, aŭ "luĥismon", kiu estis unu el la unuaj ekzemploj de abstrakta arto, kie formoj formiĝis kiel rezulto de la intersekco de radioj reflektitaj de diversaj objektoj. La koncepto estis sistemigita en la "Manifesto de Rajonismo" (1911) de Larionov, kiun Larionov prezentis por subskribo al siaj sekvantoj, Shevchenko estante la unua el ili kiu subskribis ĝin kaj plu evoluigis ĝin. En 1911-1914, Shevchenko produktis plurajn Rajonismajn verkojn kaj resumis la teorion kaj praktikon de "Rajonismo" en du longaj intervjuoj, kiujn li faris por la ĉiutaga gazeto "Golos Moskvy" en aprilo 1912. "Rajonismo" havis signifan influon sur la plian disvolviĝon de la rusa avangardo, fariĝante la antaŭulo de Suprematismo kaj Konstruktivismo. <ref>Kovtun, Evgeny Fedorovich. Miĥail Larionov. 1881-1964. St. Petersburg, publishing house “Aurora”, 1998 (Ковтун, Евгений Федорович. Михаил Ларионов. 1881—1964. Санкт-Петербург, издательство “Аврора”, 1998). Pp.63-65.</ref> En majo 1913, Shevchenko publikigis manifeston "La Principoj de Kubismo kaj Aliaj Modernaj Fluoj en Pentrarto de Ĉiuj Tempoj kaj Nacioj". Ĝi estis provo klarigi al la gazetaro kaj publiko, edukita pri akademiaj kanonoj, la avantaĝojn de Kubismo super tradiciaj artaj stiloj. Ekde tiu momento, Shevchenko fariĝis unu el la ĉefaj apologiistoj de Kubismo en Rusio, prelegante ke "objekto havas ne unu, sed plurajn karakterizajn formojn", kiuj malkaŝiĝas per la "ritma periodeco de movado" kaj "kubismaj ŝanĝoj". <ref>Valentine Marcadé, ''Le Renouveau de l'art pictural russe 1863–1914'', L'Âge d'homme, Lausanne, 1971. Pp.61-62</ref> En novembro 1913, Shevchenko publikigis novan manifeston, "Neo-Primitivismo. Ĝia Teorio. Ĝiaj Eblecoj. Ĝiaj Atingoj", en kiu li difinis Neo-Primitivismon kiel specon de avangarda movado kaj novan stilon de moderna pentrado, kiu kunfandas elementojn de Cézanne, Kubismo kaj Futurismo kun tradiciaj rusaj "popolartaj" konvencioj kaj motivoj, precipe la rusan ikonon kaj la lubokon. Shevchenko defendis la spontanecon de la popola arto de la rusa imperio kaj la lubokon (populara presaĵstilo), kaj asertis, ke ĝi havas "orientajn" radikojn, komparante ĝin kun simileaspektantaj objektoj troveblaj en Ĉinio, Japanio, Mongolio kaj Malajzio. <ref>Valentine Marcadé, ''Le Renouveau de l'art pictural russe 1863–1914'', L'Âge d'homme, Lausanne, 1971. Pp.62-63</ref> == Dum la Unua Mondmilito== La kunlaborperiodo de Shevchenko kun Larionov finiĝis printempe de 1914 kiam Larionov estis alvokita al Parizo fare de [[Sergej Diaghilev]] por labori pri la opero-baleto "La Ora Kokido" kune kun [[Natalia Gonĉarova]]. Kiam la Unua Mondmilito eksplodis, Larionov estis vokita de Parizo al la rusa armeo, sed la 30-an de aŭgusto 1914 li estis grave vundita en Orienta Prusio. Shevchenko, kiu ankaŭ estis konskriptita post la 1-a de aŭgusto 1914, rapidis viziti Larionov-on en la hospitalo en Moskvo, timante pri sia vivo, ĉar liaj vundoj ŝajnis tro severaj. La populara onidiro inter la rusaj artistoj estis, ke Miĥail Larionov testamentis al Shevchenko daŭrigi la novprimitivisman linion en rusa arto en kazo ke li mortus. Sed Larionov iom post iom resaniĝis, estis malmobilizita en decembro 1914, kaj en 1915 reiris al [[Svislando]] por labori pri la rusaj baletoj de Diaghilev, neniam plu reveninte al Rusio, disigante siajn vojojn de Shevchenko por ĉiam. <ref>Pospelov, Gleb Gennadievich, Ilyukhina, Evgenia Anatolievna. Miĥail Larionov: painting, graphics, theater. Scientific editor Sarabyanov, Andrey Dmitrievich. Moscow, publishing house "Galart", 2005. 407 p. (Поспелов, Глеб Геннадьевич, Илюхина, Евгения Анатольевна. Михаил Ларионов: живопись, графика, театр. Научный редактор Сарабьянов, Андрей Дмитриевич. Москва, издательство “Галарт”, 2005. 407 стр.) Pp.108-109.</ref> La milita vojo de Shevchenko en la Unua Mondmilito estis preskaŭ identa kopio de tiu de Larionov, ĉar li estis mobilizita en 1914, grave vundita en 1916 kaj ankaŭ maldungita el la armeo. Revenante al Moskvo, Shevchenko eksciis, ke Konĉalovskij (kiu ankaŭ estis malmobilizita pro militvundoj) kaj Maŝkov ĵus forlasis la [[Fanto de Karoo]], Kuprin fariĝis la prezidanto anstataŭ Konĉalovskij kaj administris la asocion kune kun Aristarĥ Lentulov kaj Robert Falk. Ĉar ĉiuj dividis la saman orientiĝon por Paul Cézanne kaj inklinon al kubismo kaj kubo-futurismo, Shevchenko denove asociiĝis kun [[Fanto de Karoo]], pentrante en la [[Kubo-futurista]] stilo kaj ekspoziciante kun siaj iamaj "Fanto de Karoo" kolegoj. <ref>Alexander Shevchenko. Collection of Materials. Compiled by Zh.E. Kaganskaya, V.N. Shalabayeva, T.E. Lotkina-Ganina. Moscow, Soviet Artist Publishing House, 1980 (А.В. Шевченко. Сборник материалов. Составители Ж.Э. Каганская, В.Н. Шалабаева, Т.Е. Лоткина-Ганина. Москва, издательство “Советский художник”, 1980) Pp.20-22.</ref> == Post la Oktobra Revolucio de 1917== Post la [[Oktobra Revolucio]], Shevchenko turnis sin al instruado en sia iama studuniversitato, fariĝante profesoro kaj dekano de la pentraĵa fako de Vkhutemas. Ĉar aliaj elstaraj membroj de [[Fanto de Karoo (arta asocio)]], Pjotr ​​Konĉalovskij, Ilja Maŝkov, Vasilij Roĵdestvenskij, Aristarĥ Lentulov, Robert Falk kaj Aleksandr Osmerkin, ankaŭ fariĝis profesoroj pri arta instruado en [[Svomas]] kaj poste [[Vĥutemas]] en 1918-1921, kune kun [[Aleksandra Ekster]], [[Ivan Kliun]], Ljubov Popova, Aleksandr Drevin kaj Vladimir Tatlin, tio kondukis al gravaj negativaj akuzoj dum la kampanjo kontraŭ "formalistoj" en la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj, ke "diversaj malnoblaj admirantoj de Cézanne kiel Shevchenko kaj Osmerkin kaj la resto de ilia malhonora grupo, atinginte nenaturan dominecon en la sfero de arteduko, tute poluis ĝin per ideoj pri la burĝa Okcidento, kiuj estas fremdaj al la sovetia popolo, koruptitaj kaj perversiaj, celantaj degradi la grandan sovetian arton". <ref>Pyotr Sysoyev. “To overcoming the shortcomings in the Union of Painters". “Soviet Art” (Sovjetskoje Iskusstvo) newspaper, November 27, 1948. (Сысоев, Петр Матвеевич. «Преодолеть недостатки в Союзе художников» // газета «Советское искусство», 27 ноября 1948 года).Pp.1-2.</ref> En 1919, Shevchenko partoprenis en la organizado de la 12-a ŝtata ekspozicio "Kolordinamiko kaj Tektona Primitivismo", kie li ekspoziciis siajn ĉefajn verkojn. Preparante la ekspozicion, Shevchenko resumis sian vivsperton en la samnoma manifesto "Kolordinamiko kaj Tektona Primitivismo", kiun li kunaŭtoris kun alia kubisto Aleks Griĉenko, proklamante la rezignon de "ekzota kreivo" kaj de "ĉiuj -ismoj", tiel subtile aludante al la konstanta ŝanĝo de malsamaj artdirektoj fare de Miĥail Larionov. Shevchenko insistis, ke la manifestiĝo de la individueco de la aŭtoro en pentrado estu la plej valora afero, emfazante, ke "pentraĵo estas la mondkoncepto de la artisto, ĝi estas la ligo de mia "mi" kun la ĉirkaŭa mondo". <ref>Aleksandr Shevchenko and Alexis Gritchenko. “Color Dynamics and Tectonic Primitivism”. Moscow, Vkhutemas Editions, 1919 (Шевченко, Александр Васильевич и Грищенко, Алексей Васильевич. Цветодинамос и тектонический примитивизм. Москва, издательство Вхутемаса, 1919). Pp. 3-4).</ref> En la 1920-aj jaroj, Shevchenko trovis sin en tre aparta situacio. Lia frua ŝato por Paul Cézanne kaj aliaj francaj artistoj, kiun li akiris dum la tagoj, kiujn li pasigis en Francio kaj admirante la kolektojn de [[Sergej Ŝĉukin]] kaj [[Ivan Morozov (komercisto)|Ivan Morozov]] en la 1910-aj jaroj, nur kreskis kiam li konvinkiĝis, ke ĝuste tiu influo gvidu la ĉefan disvolviĝon de pentrarto en Sovetunio kaj aliloke. Tial li elektis pentri tiamaniere, kaj transdonis tiun kredon al siaj multnombraj lernantoj. Kontraste al Shevchenko, la vasta plimulto de liaj iamaj kolegoj de [[Azena vosto]] kaj [[Fanto de Karoo (arta asocio)]], kliniĝante antaŭ la premo de la sovetaj aŭtoritatoj, kiuj nedubeble postulis, ke la pentristoj nun "vere reflektu la sovetan realecon", pentrante "la vivon de laboristoj, kamparanoj, revoluciaj figuroj kaj herooj de laboro" en maniero "komprenebla por la proletaj masoj" - tio estas, en fidele realisma maniero stiligita laŭ la [[Peredviĵniki]] - elektis draste ŝanĝi sian propran stilon por konveni al la novaj normoj. <ref>The Struggle for Realism in Fine Arts of the 1920s: Materials, Documents, Memories. Moscow, Soviet Artist Publishing House, 1962. (Борьба за реализм в изобразительном искусстве 20-х годов: материалы, документы, воспоминания. Москва, издательство «Советский художник», 1962). Pp.102-103. </ref> Tio rapide igis Shevchenkon ŝatata celo por ataki lin kiel "senĉesa Cezannisto" kaj "virulenta formalisto", komencante per la libro de Osip Beskin "Formalismo en Pentrarto", kiu fariĝis gvidilo por identigi kaj malkaŝi formalistajn artistojn, kun ĝis unu kvarono de sia volumo dediĉita tute al la malkaŝo de Aleksandr Shevchenko. <ref>Бескин, Осип Мартынович. «Формализм в живописи». Москва, издательство «Всекохудожник», 1933 (Beskin, Osip Martynovich. "Formalism in Painting". Moscow, Vsekohudozhnik Publishing House, 1933). Pp.6-10.</ref> Kiam la politiko de kompleta ekstermado de formalismo en pentrarto regis en 1936 post kiam la artikolo de Vladimir Kemenov "Kontraŭ formalismo kaj naturalismo en pentrarto" estis publikigita en "Pravda" en marto 1936 <ref>Vladimir Kemenov. "Kontraŭ formalismo kaj naturalismo en pentrarto". Pravda, 6-a de marto 1936 (В. Кеменов. Против формализма и натурализма в живописи («Pravda», 6-a de marto 1936)). Pp.2-3</ref>, Shevchenko estis plene malpermesita instrui ĉe la [[Moskva Surikov Ŝtata Akademia Instituto de Belartoj]] kaj devis fidi nur je siaj malabundaj ŝparaĵoj kaj la enspezoj de sia edzino Lidia. Li eĉ provis turni sin al fotografio kiel kampo de kreivo, kaj faris seriojn de fotoj laŭ la stilo de [[Aleksandr Rodĉenko]], kun kiu li estis proksima amiko, sed denove la fotografiaj eksperimentoj de Shevchenko estis ridindigitaj kaj kritikitaj kiel "formalismaj laŭ naturo". <ref>Gromov, Evgeniy Sergeevich. Stalin: power and art. Moscow, publishing house “Respublika”, 1998. ISBN 5-250-02598-6 (Громов, Евгений Сергеевич. Сталин: власть и искусство. Москва, издательство “Республика”, 1998. ISBN 5-250-02598-6). Pp.130-131.</ref> Dum la Dua Mondmilito, Shevchenko rifuzis esti evakuita kaj restis en Moskvo kun sia familio. Li foje renkontiĝis kun siaj iamaj kolegoj [[Aleksandr Osmerkin]], [[Pjotr ​​Konĉalovskij]] kaj [[Ilja Maŝkov]], kiuj ankaŭ rifuzis esti evakuitaj al Samarkando kaj provis subteni la familion de Shevchenko per la malmultaj rimedoj, kiujn ili havis. Kiel mencias la biografiistino de Shevchenko, Vera Ŝalabajeva, "tiuj fojaj renkontiĝoj kun iamaj kolegoj de [[Fanto de Karoo (arta asocio)]] estis fenomena liberiĝo por Shevchenko, ia magia ellasejo, ĉar ĉiuj el ili povis subite libere diskuti la aferojn, pri kiuj ili devis silenti aŭ esti embarasitaj - paradokse, dum la severaj jaroj de la turmenta milito la postuloj de cenzuro svagiĝis fronte al la grandega superforta malamiko". <ref>Shalabayeva, Vera Nikolaevna. Alexander Shevchenko. The Artist's Path. The Artist and Time. Moscow, Galart Publishing House, 1994. 232 p. ISBN 5-269-00485-2 (Шалабаева, Вера Николаевна. Александр Шевченко. Путь художника. Художник и время. Москва, издательство “Галарт”, 1994. 232 с. ISBN 5-269-00485-2). Pp.145-146.</ref> Tamen, la fino de la milito ne alportis ian ajn trankviliĝon al Shevchenko, ĉar post la milito la kampanjo kontraŭ avangarda arto rekomenciĝis kun renoviĝinta vigleco. Ĝi estis kombinita kun la kampanjo kontraŭ "kulto de la Okcidento" kaj "kosmopolitismo", kiu funkciis kiel signalo por subpremi la malmultajn restantajn iamajn cezannistojn kaj avangardajn pentristojn. Al Aleksandr Shevchenko estis rifuzita la persona ekspozicio, kiu estis planita por marki liajn 50 jarojn en arto. <ref>Fateev A. V. The Image of the Enemy in Soviet Propaganda. 1945-1954. Moscow, IRI RAS Publishing House, 1999. (Фатеев А. В. Образ врага в советской пропаганде. 1945-1954 гг. Москва, издательство «ИРИ РАН», 1999). Pp.156-157.</ref> La kampanjo kontraŭ formalismo kaj okcidenta influo en arto atingis sian pinton en 1948, post kiam Stalin kaj aliaj politburoanoj vidis la operon "La Granda Amikeco" de Vano Muradeli en la Bolŝoj-teatro la 5-an de januaro 1948, kaj Stalin malŝatis kaj la muzikon kaj la intrigon de la opero. En marto 1948 okazis kunveno de la Moskva Unio de Pentristoj por diskuti la Rezolucion de la Politburoo "Pri la opero "La Granda Amikeco", kie Pjotr ​​Sisojev, membro de la Arta Komitato sub la Konsilio de Ministroj de Sovetunio kaj ĉefredaktoro de la revuo "Iskusstvo", akuzis la formalistojn pri "misfamigado de la tradicioj de klasika rusa pentrarto de ''[[Peredviĵniki]]'' per komparo kun la supozeble progresinta franca skolo de Cézanne kaj Matisse", kaj poste rekte akuzis Aleksandr Osmerkin, ke "liaj studentoj ĉe la Instituto nomita laŭ Surikov estas infektitaj per "Cézannismo", kiun Osmerkin predikas kaj antaŭenigas". Aleksandr Osmerkin estis tuj suspendita de instruado kaj ekspoziciado de siaj verkoj, perdante sian laboron kaj vivrimedojn. Pjotr ​​Sisojev ankaŭ akuzis Aleksandr Shevchenkon pri sekrete promociado de Paŭlo Cézanne malgraŭ la klara direktivo de la Partio kontraŭ ĝi. Sed ĉar Shevchenko jam estis grave malsana tiutempe kaj povis nek instrui nek pentri, estis tro malfrue por preni ian ajn agon kontraŭ li.<ref>Fateev A. V. The Image of the Enemy in Soviet Propaganda. 1945-1954. Moscow, IRI RAS Publishing House, 1999. (Фатеев А. В. Образ врага в советской пропаганде. 1945-1954 гг. Москва, издательство «ИРИ РАН», 1999). Pp.162-163.</ref> Kvar monatojn poste, Shevchenko mortis. Nur eta parto de liaj plej sindonaj lernantoj trovis la kuraĝon ĉeesti lian funebron ĉe la Vagankovo-tombejo, timante ke tio povus esti etikedita kiel kontraŭleĝa kunveno de Cezan-istoj spitantaj la "ĝeneralan linion" de la Partio en arto sub la preteksto partopreni en la enterigo de la mortintoj. <ref>Turchin, Valery Stefanovich. Through the Labyrinths of the Avant-garde. Moscow, Moscow State University Publishing House, 1993. —248 p. ISBN 5-211-02686-1 (Турчин, Валерий Стефанович. По лабиринтам авангарда. Москва, издательство Московского государственного университета, 1993. —248 с. ISBN 5-211-02686-1). Pp.178-179.</ref> ==Elektitaj verkoj== <gallery mode="packed" heights="180"> File:Александр Васильевич Шевченко Кубистический розовый дом 1924 г Акварель 35 х 41 см.jpg|thumb|''Kubisma Roza Domo'', 1924 File:Александр Васильевич Шевченко. Кубистический портрет мужчины 1914 г. Акв., 17 х 16 см.jpg|[[Aleksandr Shevchenko]], “Portreto de Viro en Seĝo”, 1914 File:Александр Васильевич Шевченко. Красный дом с рекой 1911-1913 гг. Акварель. 17 х 19 см.jpg|[[Aleksandr Shevchenko]], “Ruĝa Domo kun Rivero”, 1911 File:Александр Васильевич Шевченко. Пейзаж с тополями и домом. 1920.jpg|thumb|''Pejzaĝo kun poploj kaj domo'', 1920 File:Александр Васильевич Шевченко Пейзаж в духе Сезанна 1924 г Акварель 26 х 35 см.jpg|thumb|''Landscape in the spirit of Paul Cezanne'', 1924 <!--File:Aleksandr Shevchenko Garden with a House and Lilac Bushes, 1943.jpg|thumb|''Garden with a house and lilacs'', 1943--> File:Александр Васильевич Шевченко Букет цветов 1941 г Картон масло 39 х 49 см.jpg|thumb|''Bouquet of flowers'', 1941 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} ==Plia legado== * А.Грищенко, Н.Лаврский. Александр Шевченко. Поиски и достижения в станковой живописи. М., 1919; * Выставка акварелей и рисунков художников Шевченко А.В, Фалька Р.Р., Нюренберга А.М. Государственная Цветковская художественная галерея, Москва. [Каталог] М., 1924; * Василий Ракитин. Александр Шевченко // Журнал “Творчество”. 1966. №9; * Дмитрий Сарабьянов. Художник Александр Шевченко // Журнал “Огонёк”. 1989. №37; * Александр Шевченко. Живопись. Графика. Отв. ред. Т.М.Левина. [Каталог] М., 2010. * Швец Мария. Главное в истории русского искусства. Ключевые работы, темы, техники, направления. Москва, Издательство «Манн, Иванов и Фербер», 2021. ISBN 978-5-00169-397-0, 978-5-00195-180-3. * Анисимов, Евгений Викторович.. «Письмо турецкому султану. Образы России глазами историка.». Санкт-Петербург, издательство «Арка», 2013 год. ISBN 978-5-91208-115-6 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.artnet.com/artists/aleksandr-vasilievich-shevchenko/ More works by Shevchenko] @ ArtNet * https://rusavangard.ru/online/biographies/shevchenko-aleksandr-vasilevich/ * [https://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/izobrazitelnoe_iskusstvo/SHEVCHENKO_ALEKSANDR_VASILEVICH.html Biography] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250704185814/https://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/izobrazitelnoe_iskusstvo/SHEVCHENKO_ALEKSANDR_VASILEVICH.html |date=2025-07-04 }} @ Энциклопедия Кругосвет * [https://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_pictures/3698/%D0%A8%D0%B5%D0%B2%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE Brief biography] @ Академик {{Vivtempo|Shevchenko, Alexander}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1882]] [[Kategorio:Mortintoj en 1948]] [[Kategorio:Mortintoj en Moskvo]] [[Kategorio:Rusiaj pentristoj]] [[Kategorio:Rusiaj artistoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Ukrainaj pentristoj]] [[Kategorio:Pentristoj de la Rusa avangardo]] [[Kategorio:Ekspresionismaj pentristoj]] [[Kategorio:Kubismaj pentristoj]] [[Kategorio:Futurismo]] a7l5tb6uchi02heinv24ur5afrx44m2 Edward Hopper 0 915513 9400902 9152127 2026-06-13T08:44:41Z Sj1mor 12103 9400902 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Edward HOPPER''' (22a de Julio, 1882 – 15a de Majo, 1967) estis [[pentristo]] kaj [[Gravurado|gravuristo]] de usona realismo. Li estas unu el la plej famaj usonaj artistoj kaj konata pro sia kapablo montri la usonajn vivon kaj pejzaĝojn. Naskiĝinta en Nyack, [[Novjorkio]], en mezklasa familio, la frua intereso de Hopper por arto estis eltenita de siaj gepatroj. Li studis en la ''New York School of Art'' kun William Merritt Chase kaj [[Robert Henri]], kie li disvolvis propran stilon karakterizitan per emfazo al soleco, lumoj kaj mallumoj. [[File:Nighthawks by Edward Hopper 1942.jpg|thumb|300ra|maldekstre|''Nighthawks'' (1942)]] La verkaro de Hopper, ampleksante [[olepentraĵo]]jn, [[akvarelo]]jn kaj [[akvaforto]]jn, ĉefe esploras temojn de soleco kaj izoliteco ene de usonaj kaj urbaj kaj kamparaj medioj. Lia plej fama pentraĵo, ''Nighthawks'' (laŭvorte Noktofalkoj, laŭsence Noktemuloj, 1942), ekzempligas lian fokuson al trankvilaj, introspektivaj scenoj el la ĉiutaga vivo. Kvankam lia kariero progresis malrapide, Hopper atingis rekonon antaŭ la 1920-aj jaroj, kaj liaj verkoj estis montrataj en gravaj usonaj muzeoj. La tekniko de Hopper, markita per komponado de formoj kaj uzo de lumo por elvoki etoson, influis la artan mondon kaj popolan kulturon. Liaj pentraĵoj, ofte lokitaj en la arkitekturaj pejzaĝoj de Novjorko aŭ la serenaj medioj de [[Nov-Anglio]], transdonas senton de rakonta profundo kaj emocia resonanco, igante lin pivota figuro en usona realismo. Hopper kreis moderan dramon el ordinaraj temoj tavoligitaj kun poezia signifo, invitante al rakontaj interpretoj. Li estis laŭdata pro "kompleta vereco" en la Usono, kiun li portretis. En 1924, Hopper edziĝis al kolega artistino Josephine Nivison, kiu ludis gravan rolon en la administrado de lia kariero kaj modelado por multaj el liaj verkoj. La paro vivis modeste en Novjorko kaj pasigis somerojn en [[Kabo Cod]], kio influis multon el la pli posta arto de Hopper. Malgraŭ kritika laŭdo, Hopper restis privata kaj introspektiva, dediĉita al esplorado de la subtilecoj de homa sperto kaj la usona pejzaĝo. Lia bildigo de la usona vivo, kun sia emfazo de izoliteco kaj kontemplado, restas difina aspekto de lia allogo kaj signifo en la historio de usona arto. == Eksteraj ligiloj == *[https://www.nga.gov/collection/artist-info.1404.html Edward Hopper ĉe National Gallery of Art, Washington] *[https://web.archive.org/web/20090803021127/http://americanart.si.edu/exhibitions/online/hopper/index.html ''An Edward Hopper Scrapbook'' ĉe Smithsonian] *[http://www.aaa.si.edu/collections/interviews/oral-history-interview-edward-hopper-11844 Intervjuo kun Edward Hopper, 17a de Junio, 1959] el Smithsonian Archives of American Art {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Hopper, Edward}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] etqjg5cdb1cojmasly1t6da7bfa4enh Transe 0 916046 9401013 9158059 2026-06-13T09:27:40Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9401013 wikitext text/x-wiki {{Unua|kat=ne}} {{Informkesto Esperanto-libro | titolo = Transe | aŭtoro = Lorjak | eldonjaro = 1976 | eldonurbo = [[Helsinko]] | eldoninto = Fondumo Esperanto | paĝoj = 153 | isbn = 9519005382 }} '''''Transe''''' estas originale esperantlingva romano de [[Lorjak]] ([[pseŭdonimo]] de Jacques-Louis Mahé). Ĝi aperis en [[1976]] ĉe [[Suomujo|suoma]] eldonejo [[Fondumo Esperanto]], Helsinko. Serafen Grenujet, loĝanta en [[Parizo]], kaj Barbara Smallsmell, loĝanta en [[Sanfrancisko]], interŝangas siajn korpojn dum ili dormas. [[Kategorio:Esperantlingvaj romanoj]] [[Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo]] [[Kategorio:Verkoj de 1976]] ktwsc541x7cmogv0qlv25zqc3mf75hp Henry Crabb Robinson 0 925147 9400298 9398125 2026-06-12T12:43:38Z Sj1mor 12103 9400298 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Henry Crabb ROBINSON''' (naskiĝis la 13-a de marto 1775 en [[Bury St Edmunds]], [[Suffolk]] ; mortis la 5-a de februaro 1867 en [[Londono]]) estis brita advokato, ĵurnalisto kaj verkisto.<ref name=":0">{{Cite web|title=Henry Crabb Robinson|publisher=Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Henry-Crabb-Robinson}}</ref> Li estis korespondanto de [[The Times|''The Times'']] pri la [[Napoleonaj Militoj]] en la [[Iberio]] ([[Milito de Hispana Sendependiĝo]]) de 1808 ĝis 1809, kaj laboris kiel advokato de 1813 ĝis 1828. Cetere, li estis fondanta membro de [[Universitato-Kolegio de Londono|Universitata Altlerneja Londono]]. Liaj taglibroj, kiuj raportas pri la literaturaj tendencoj de lia tempo kaj personaj renkontoj kun gravaj literaturaj figuroj, estas ankoraŭ konsiderataj valoraj. == Verkado == Li ricevis sian juran edukadon en [[Colchester]]. Inter 1800 ĝis 1805 li studis en diversaj urboj de Germanio kaj tie renkontis multajn elstarajn homojn: [[Goethe]], [[Schiller]], [[Herder]], [[Wieland]], kaj aliajn. Robinson estis lerta [[konversaciisto]]; liaj matenmanĝaj akceptoj rivalis tiujn de la poeto [[Samuel Rogers]]. Tamen, ĉefe, li estis grava reklamanto de germana literaturo kaj filozofio en Britio kaj ankaŭ kontribuis al la akcepto de angla romantika poezio en Germanio. Ekde 1811, li tenis ampleksan taglibron, redaktitan postmorte, en kiu li registris, interalie, siajn konversaciojn kun Goethe, Herder, Wordsworth kaj Coleridge. Ĝi ankaŭ reprezentas gravan registron de la literaturaj kaj kulturaj movadoj de la unua duono de la 19-a jarcento. Ĝi provizas la plej detalan raporton pri la lastaj jaroj de William Blake, amiko de Robinson. Danke al la talento de [[elokventeco]] kaj aliaj kvalitoj, li fariĝis elstara publika figuro. Li estis fama taglibristi kiu estis plej fama por lia korespondado kun gravaj literaturaj figuroj de la [[Romantikismo]] inkluzivanta [[Samuel Taylor Coleridge]], [[Charles Lamb]], [[William Blake]] kaj [[William Wordsworth]]. == Eldona heredaĵo == Du jarojn post lia morto, liaj taglibroj kaj memuaroj estis publikigitaj en du volumoj: Taglibro, Rememoradoj kaj Korespondado de Henry Crabb Robinson. Elektita kaj Redaktita de Thomas Sadler, Ph. D. Du Volumoj. Bostono; Fields, Orgood & Co. 1869. La originala taglibro de Robinson, kiun li lasis ĉe la Biblioteko de D-ro William (Gordon Square, Londono), konsistis el 35 volumoj; liaj vojaĝtaglibroj konsistis el 30 volumoj, liaj leteroj el 32 volumoj, liaj memuaroj el 4 volumoj, kaj liaj anekdotoj el 1 volumo. Malgranda elekto de ĉi tiuj estis unue publikigita de Thomas Sadler (''Taglibro, Rememoradoj kaj Korespondado de H. Crabb Robinson'', 3 volumoj, Londono 1869; 3a eldono 2 volumoj, 1872). Edith J. Morley redaktis la Korespondadon de Robinson ''kun Wordsworth'' (2 volumoj, 1927), ''Crabb Robinson en Germanio 1800-05'' (1929), kaj ''Pri Libroj kaj Verkistoj'' (3 volumoj, 1938). == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.crabbrobinson.co.uk/ Henry Crabb Robinson Projekto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171216091103/http://www.crabbrobinson.co.uk/ |date=2017-12-16 }}, retejo de la [[Reĝino Maria Universitato de Londono]] {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Robinson, Henry Crabb }} [[Kategorio:Anglaj unitariistoj]] [[Kategorio:Anglaj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Anglaj taglibristoj]] [[Kategorio:Anglaj verkistoj]] q869tifnbryuv0f46l78f2u60hpbu7e Universitato de Okcidenta Atiko 0 925705 9400576 9222421 2026-06-12T20:05:19Z Stefangrotz 91903 [[:Kategorio:Paĝoj kun rompita ligilo al dosiero|forigis rompitan bildon]] 9400576 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |moto = |speco= |lando = Grekio |situo = |establita = |gvidanto = |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = GR |situo sur mapo=Granda Ateno |zomo = 13 |retejo = }} La '''Universitato de Okcidenta Atiko''' ({{lang-el|Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής}}; {{lang-en|University of West Attica}}; mallonge '''UniWA''') estas [[publika universitato]] en [[Ateno]].<ref name="HQA External Evaluation Report TEIATH">{{cite web|url=https://www.adip.gr/sites/default/files/pages/54/622-final_external_evaluation_report_tei_of_athens.pdf|url-status=dead|title=TEI of Athens – External Evaluation Report of Institution|date=2015|website=ADIP|access-date=2019-07-13|language=el|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531220256/https://www.adip.gr/sites/default/files/pages/54/622-final_external_evaluation_report_tei_of_athens.pdf|archive-date=2019-05-31}}</ref><ref name="TEIATH MODIP">{{cite web|url=http://modip.teiath.gr/wp-content/uploads/2015/12/10.12.15_ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΗ-ΕΚΘΕΣΗ-ΤΕΙ_Α_.pdf|url-status=dead|title=TEI of Athens – Internal Evaluation Report 2009–2013|website=TEI of Athens|language=el|archive-url=https://web.archive.org/web/20191211220935/http://modip.teiath.gr/wp-content/uploads/2015/12/10.12.15_ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΗ-ΕΚΘΕΣΗ-ΤΕΙ_Α_.pdf|archive-date=2019-12-11}}</ref><ref name="HQA External Evaluation Report TEIPIR">{{cite web|url=https://www.adip.gr/sites/default/files/pages/54/622-final_external_evaluation_report_tei_of_piraeus.pdf|url-status=dead|title=TEI of Piraeus – External Evaluation Report|date=2016|website=ADIP|access-date=2019-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531220907/https://www.adip.gr/sites/default/files/pages/54/622-final_external_evaluation_report_tei_of_piraeus.pdf|archive-date=2019-05-31}}</ref> Nuntempe, ĝi estas la tria plej granda universitato en [[Grekio]] (post la [[Aristotela Universitato de Tesaloniko]] kaj la [[Nacia kaj Kapodistria Universitato de Ateno]]) kaj estas konsiderita la plej rapidan kreskantan universitaton en la lando kaj unu el la plej rapidaj kreskantaj universitatoj en [[Sudorienta Eŭropo]]. == Organizo == En 2023, la ''Universitato de Okcidenta Atiko'' havis strukturon konsistantan el tri ''kampusoj'', el kiuj du situas en la municipo [[Egaleo (monto)|Egaleo]], proksime al Monto Egaleus, en la metropola areo de Ateno, kaj unu situas en la municipo Ateno mem, konsistanta el 6 lernejoj kaj 27 fakoj. === Kampoj === * Atena Kampuso: formita de la instalaĵoj de la antaŭa Nacia Lernejo pri Publika Sano de Grekio, situanta en Leoforos Alexandras, en la centra areo de la urbo Ateno. Nuntempe, ĝi gastigas la ''Lernejon pri Publika Sano de la Universitato de Okcidenta Atiko''. * Kampuso Egaleo Park: situanta en la municipo Egáleo ; * Kampuso Antikva Olivarbareto: situanta en la municipo Egáleo. === Lernejoj === Distribuita tra siaj 3 kampusoj, la Universitato de Okcidenta Atiko funkciigas 6 akademiajn unuojn  : * Lernejo de Publika Sano (Atena kampuso); * Lernejo de Sociaj, Ekonomiaj kaj Administraj Sciencoj; * Lernejo de Nutraĵscienco; * Lernejo de Prizorgo kaj Sansciencoj; * Lernejo de Kulturo kaj Aplikataj Artoj; * Lernejo de Inĝenierarto. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Universitatoj en Grekio]] [[Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] qawpnk7xmfc7mgvd5kfhvh9485gz6ia Futbala Mondpokalo 2026 0 929301 9400290 9400238 2026-06-12T12:35:18Z ThomasPusch 1869 /* Referencoj */ 9400290 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|290ra]] <!--[[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|290ra]]--> | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = {{}} | dua = {{}} | tria = {{}} | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|dekstra|La malferma ceremonio de la pokalo okazos ĉe la [[Stadiono Azteka]].]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estos la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estos gastigita de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estos la unua lando, kiu gastigos tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estos la sesa, kiu gastigos almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigos por la unua fojo. La ĉampioneco estos la unua kiu prezentos 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estos ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> La 13an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]], [[Monterejo]] (ĉiuj - Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ - Kanado), [[Novjorko]] (antaŭurbo de [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]], [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]], [[Houston]], [[Dallas]], [[Los-Anĝeleso]], [[San-Francisko]], [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj - Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazos de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistos el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancos al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko "Trionda" ([[d:Q134304762]]) estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- |{{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- }} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com {{Futbala Mondpokalo}} <!--{{Stadionoj de Futbala Mondpokalo 2026}} ne ekzistas --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] bblw35jodtif59drvky2rki46dyiiu9 9400291 9400290 2026-06-12T12:36:03Z ThomasPusch 1869 /* 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj */ 9400291 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|290ra]] <!--[[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|290ra]]--> | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = {{}} | dua = {{}} | tria = {{}} | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|dekstra|La malferma ceremonio de la pokalo okazos ĉe la [[Stadiono Azteka]].]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estos la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estos gastigita de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estos la unua lando, kiu gastigos tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estos la sesa, kiu gastigos almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigos por la unua fojo. La ĉampioneco estos la unua kiu prezentos 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estos ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> La 13an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]], [[Monterejo]] (ĉiuj - Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ - Kanado), [[Novjorko]] (antaŭurbo de [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]], [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]], [[Houston]], [[Dallas]], [[Los-Anĝeleso]], [[San-Francisko]], [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj - Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazos de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistos el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancos al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko "Trionda" ([[d:Q134304762]]) estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- |{{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com {{Futbala Mondpokalo}} <!--{{Stadionoj de Futbala Mondpokalo 2026}} ne ekzistas --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] bzorgbqiblrncjx48zocn5r9x4hqk7d 9400344 9400291 2026-06-12T13:14:55Z ThomasPusch 1869 /* 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj */ 9400344 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|290ra]] <!--[[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|290ra]]--> | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = {{}} | dua = {{}} | tria = {{}} | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|dekstra|La malferma ceremonio de la pokalo okazos ĉe la [[Stadiono Azteka]].]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estos la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estos gastigita de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estos la unua lando, kiu gastigos tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estos la sesa, kiu gastigos almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigos por la unua fojo. La ĉampioneco estos la unua kiu prezentos 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estos ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> La 13an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]], [[Monterejo]] (ĉiuj - Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ - Kanado), [[Novjorko]] (antaŭurbo de [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]], [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]], [[Houston]], [[Dallas]], [[Los-Anĝeleso]], [[San-Francisko]], [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj - Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazos de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistos el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancos al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko "Trionda" ([[d:Q134304762]]) estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- | {{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- |- | {{ArgentinoFB}} | ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] |- | {{AŭstralioFB}} | ''Claremont Hotel & Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]] | trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]] |- | {{AŭstrioFB}} | ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]] |- | {{Belgio}} | ''Hyatt Regency Lake Washington'' ĉe la suda haveno de Seatlo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] | [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{Bosnio kaj Hercegovino}} | [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]] | stadiono ''America First Field'', Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]] |- | {{BraziloFB}} | ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | [[New York Red Bulls]] trejnejo ''Columbia Park'', Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{KanadoFB}} | ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] |- |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com {{Futbala Mondpokalo}} <!--{{Stadionoj de Futbala Mondpokalo 2026}} ne ekzistas --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] keux3tc1x8gflurfs2f33ucq7tycuae 9400352 9400344 2026-06-12T13:30:10Z ThomasPusch 1869 /* 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj */ 9400352 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|290ra]] <!--[[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|290ra]]--> | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = {{}} | dua = {{}} | tria = {{}} | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|dekstra|La malferma ceremonio de la pokalo okazos ĉe la [[Stadiono Azteka]].]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estos la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estos gastigita de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estos la unua lando, kiu gastigos tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estos la sesa, kiu gastigos almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigos por la unua fojo. La ĉampioneco estos la unua kiu prezentos 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estos ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> La 13an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]], [[Monterejo]] (ĉiuj - Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ - Kanado), [[Novjorko]] (antaŭurbo de [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]], [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]], [[Houston]], [[Dallas]], [[Los-Anĝeleso]], [[San-Francisko]], [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj - Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazos de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistos el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancos al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko "Trionda" ([[d:Q134304762]]) estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- | {{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- |- | {{ArgentinoFB}} | ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] |- | {{AŭstralioFB}} | ''Claremont Hotel & Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]] | trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]] |- | {{AŭstrioFB}} | ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]] |- | {{Belgio}} | ''Hyatt Regency Lake Washington'' ĉe la suda haveno de Seatlo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] | [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{Bosnio kaj Hercegovino}} | [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]] | stadiono ''America First Field'', Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]] |- | {{BraziloFB}} | ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | [[New York Red Bulls]] trejnejo ''Columbia Park'', Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{KanadoFB}} | ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] |- | {{Kaboverdo}} | | |- | {{KolombioFB}} | | |- | {{KroatioFB}} | | |- | {{Kuracao}} | | |- | {{ĈeĥioFB}} | | |- | {{DR Kongo}} | | |- | {{EkvadoroFB}} | | |- | {{EgiptioFB}} | | |- | {{AnglioFB}} | | |- | {{FrancioFB}} | | |- | {{GermanioFB}} | | |- | {{GanaoFB}} | |''' |- | {{HaitioFB}} | | |- | {{IranoFB}} | | |- | {{IrakoFB}} | | |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com {{Futbala Mondpokalo}} <!--{{Stadionoj de Futbala Mondpokalo 2026}} ne ekzistas --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] 2j5082984ki5wzetlgdtsrbxppem0uy 9400354 9400352 2026-06-12T13:31:04Z ThomasPusch 1869 /* 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj */ 9400354 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|290ra]] <!--[[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|290ra]]--> | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = {{}} | dua = {{}} | tria = {{}} | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|dekstra|La malferma ceremonio de la pokalo okazos ĉe la [[Stadiono Azteka]].]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estos la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estos gastigita de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estos la unua lando, kiu gastigos tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estos la sesa, kiu gastigos almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigos por la unua fojo. La ĉampioneco estos la unua kiu prezentos 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estos ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> La 13an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]], [[Monterejo]] (ĉiuj - Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ - Kanado), [[Novjorko]] (antaŭurbo de [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]], [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]], [[Houston]], [[Dallas]], [[Los-Anĝeleso]], [[San-Francisko]], [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj - Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazos de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistos el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancos al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko "Trionda" ([[d:Q134304762]]) estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- | {{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- |- | {{ArgentinoFB}} | ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] |- | {{AŭstralioFB}} | ''Claremont Hotel & Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]] | trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]] |- | {{AŭstrioFB}} | ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]] |- | {{Belgio}} | ''Hyatt Regency Lake Washington'' ĉe la suda haveno de Seatlo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] | [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{Bosnio kaj Hercegovino}} | [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]] | stadiono ''America First Field'', Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]] |- | {{BraziloFB}} | ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | [[New York Red Bulls]] trejnejo ''Columbia Park'', Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{KanadoFB}} | ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] |- | {{Kaboverdo}} | | |- | {{KolombioFB}} | | |- | {{KroatioFB}} | | |- | {{Kuracao}} | | |- | {{ĈeĥioFB}} | | |- | {{DR Kongo}} | | |- | {{EkvadoroFB}} | | |- | {{Egiptio}} | | |- | {{AnglioFB}} | | |- | {{FrancioFB}} | | |- | {{GermanioFB}} | | |- | {{GanaoFB}} | | |- | {{Haitio}} | | |- | {{IranoFB}} | | |- | {{Irako}} | | |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com {{Futbala Mondpokalo}} <!--{{Stadionoj de Futbala Mondpokalo 2026}} ne ekzistas --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] ps4cb0n5w29ffau1bao0x012cslrngw 9400361 9400354 2026-06-12T13:42:17Z ThomasPusch 1869 /* 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj */ 9400361 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|290ra]] <!--[[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|290ra]]--> | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = {{}} | dua = {{}} | tria = {{}} | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|dekstra|La malferma ceremonio de la pokalo okazos ĉe la [[Stadiono Azteka]].]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estos la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estos gastigita de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estos la unua lando, kiu gastigos tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estos la sesa, kiu gastigos almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigos por la unua fojo. La ĉampioneco estos la unua kiu prezentos 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estos ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> La 13an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]], [[Monterejo]] (ĉiuj - Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ - Kanado), [[Novjorko]] (antaŭurbo de [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]], [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]], [[Houston]], [[Dallas]], [[Los-Anĝeleso]], [[San-Francisko]], [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj - Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazos de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistos el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancos al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko "Trionda" ([[d:Q134304762]]) estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- | {{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- |- | {{ArgentinoFB}} | ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] |- | {{AŭstralioFB}} | ''Claremont Hotel & Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]] | trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]] |- | {{AŭstrioFB}} | ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]] |- | {{Belgio}} | ''Hyatt Regency Lake Washington'' ĉe la suda haveno de Seatlo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] | [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{Bosnio kaj Hercegovino}} | ''Asher Adams'', [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]] | stadiono ''America First Field'' de [[Real Salt Lake]], Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]] |- | {{BraziloFB}} | ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | [[New York Red Bulls]] trejnejo ''Columbia Park'', Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{KanadoFB}} | ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] |- | {{Kaboverdo}} | | |- | {{KolombioFB}} | | |- | {{KroatioFB}} | | |- | {{Kuracao}} | | |- | {{ĈeĥioFB}} | | |- | {{DR Kongo}} | | |- | {{EkvadoroFB}} | | |- | {{Egiptio}} | | |- | {{AnglioFB}} | | |- | {{FrancioFB}} | | |- | {{GermanioFB}} | | |- | {{GanaoFB}} | | |- | {{Haitio}} | | |- | {{IranoFB}} | | |- | {{Irako}} | | |- | {{EburbordoFB}} | | |- | {{JapanioFB}} | | |- | {{Jordanio}} | | |- | {{MeksikoFB}} | | |- | {{MarokoFB}} | | |- | {{NederlandoFB}} | | |- | {{Nov-ZelandoFB}} | | |- | {{NorvegioFB}} | | |- | {{Panamo}} | | |- | {{ParagvajoFB}} | | |- | {{PortugalioFB}} | | |- | {{KataroFB}} | | |- | {{Sauda ArabioFB}} | | |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com {{Futbala Mondpokalo}} <!--{{Stadionoj de Futbala Mondpokalo 2026}} ne ekzistas --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] lsto263nkw44e7bpfuo4u1gk3jw4bhp 9400365 9400361 2026-06-12T13:51:01Z ThomasPusch 1869 /* 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj */ 9400365 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|290ra]] <!--[[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|290ra]]--> | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = {{}} | dua = {{}} | tria = {{}} | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|dekstra|La malferma ceremonio de la pokalo okazos ĉe la [[Stadiono Azteka]].]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estos la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estos gastigita de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estos la unua lando, kiu gastigos tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estos la sesa, kiu gastigos almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigos por la unua fojo. La ĉampioneco estos la unua kiu prezentos 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estos ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> La 13an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]], [[Monterejo]] (ĉiuj - Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ - Kanado), [[Novjorko]] (antaŭurbo de [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]], [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]], [[Houston]], [[Dallas]], [[Los-Anĝeleso]], [[San-Francisko]], [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj - Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazos de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistos el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancos al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko "Trionda" ([[d:Q134304762]]) estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- | {{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- |- | {{ArgentinoFB}} | ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] |- | {{AŭstralioFB}} | ''Claremont Hotel & Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]] | trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]] |- | {{AŭstrioFB}} | ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]] |- | {{Belgio}} | ''Hyatt Regency Lake Washington'' <small>suda haveno de [[Seatlo]]</small>, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] | [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{Bosnio kaj Hercegovino}} | ''Asher Adams'', [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]] | stadiono ''America First Field'' de [[Real Salt Lake]], Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]] |- | {{BraziloFB}} | ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | [[New York Red Bulls]] <small>trejnejo ''Columbia Park''</small>, Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{KanadoFB}} | ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] |- | {{Kaboverdo}} | | |- | {{KolombioFB}} | | |- | {{KroatioFB}} | | |- | {{Kuracao}} | | |- | {{ĈeĥioFB}} | | |- | {{DR Kongo}} | | |- | {{EkvadoroFB}} | | |- | {{Egiptio}} | | |- | {{AnglioFB}} | | |- | {{FrancioFB}} | | |- | {{GermanioFB}} | | |- | {{GanaoFB}} | | |- | {{Haitio}} | | |- | {{IranoFB}} | | |- | {{Irako}} | | |- | {{EburbordoFB}} | | |- | {{JapanioFB}} | | |- | {{Jordanio}} | | |- | {{MeksikoFB}} | | |- | {{MarokoFB}} | | |- | {{NederlandoFB}} | | |- | {{Nov-ZelandoFB}} | | |- | {{NorvegioFB}} | | |- | {{Panamo}} | | |- | {{ParagvajoFB}} | | |- | {{PortugalioFB}} | | |- | {{KataroFB}} | | |- | {{Sauda ArabioFB}} | | |- | {{SkotlandoFB}} | | |- | {{SenegaloFB}} | | |- | {{SudafrikoFB}} | | |- | {{Sud-KoreioFB}} | | |- | {{HispanioFB}} | | |- | {{SvedioFB}} | | |- | {{SvislandoFB}} | | |- | {{TunizioFB}} | | |- | {{TurkioFB}} | | |- | {{UsonoFB}} | | |- | {{UgugvajoFB}} | | |- | {{UzbekioFB}} | | |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com {{Futbala Mondpokalo}} <!--{{Stadionoj de Futbala Mondpokalo 2026}} ne ekzistas --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] rp6q71074rxmpx9ocvvkmnlkkece32c 9400366 9400365 2026-06-12T13:51:42Z ThomasPusch 1869 9400366 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|290ra]] <!--[[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|290ra]]--> | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = {{}} | dua = {{}} | tria = {{}} | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|dekstra|La malferma ceremonio de la pokalo okazis ĉe la [[Stadiono Azteka]].]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estos la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estos gastigita de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estos la unua lando, kiu gastigos tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estos la sesa, kiu gastigos almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigos por la unua fojo. La ĉampioneco estos la unua kiu prezentos 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estos ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> La 13an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]], [[Monterejo]] (ĉiuj - Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ - Kanado), [[Novjorko]] (antaŭurbo de [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]], [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]], [[Houston]], [[Dallas]], [[Los-Anĝeleso]], [[San-Francisko]], [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj - Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazos de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistos el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancos al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko "Trionda" ([[d:Q134304762]]) estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- | {{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- |- | {{ArgentinoFB}} | ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] |- | {{AŭstralioFB}} | ''Claremont Hotel & Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]] | trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]] |- | {{AŭstrioFB}} | ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]] |- | {{Belgio}} | ''Hyatt Regency Lake Washington'' <small>suda haveno de [[Seatlo]]</small>, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] | [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{Bosnio kaj Hercegovino}} | ''Asher Adams'', [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]] | stadiono ''America First Field'' de [[Real Salt Lake]], Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]] |- | {{BraziloFB}} | ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | [[New York Red Bulls]] <small>trejnejo ''Columbia Park''</small>, Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{KanadoFB}} | ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] |- | {{Kaboverdo}} | | |- | {{KolombioFB}} | | |- | {{KroatioFB}} | | |- | {{Kuracao}} | | |- | {{ĈeĥioFB}} | | |- | {{DR Kongo}} | | |- | {{EkvadoroFB}} | | |- | {{Egiptio}} | | |- | {{AnglioFB}} | | |- | {{FrancioFB}} | | |- | {{GermanioFB}} | | |- | {{GanaoFB}} | | |- | {{Haitio}} | | |- | {{IranoFB}} | | |- | {{Irako}} | | |- | {{EburbordoFB}} | | |- | {{JapanioFB}} | | |- | {{Jordanio}} | | |- | {{MeksikoFB}} | | |- | {{MarokoFB}} | | |- | {{NederlandoFB}} | | |- | {{Nov-ZelandoFB}} | | |- | {{NorvegioFB}} | | |- | {{Panamo}} | | |- | {{ParagvajoFB}} | | |- | {{PortugalioFB}} | | |- | {{KataroFB}} | | |- | {{Sauda ArabioFB}} | | |- | {{SkotlandoFB}} | | |- | {{SenegaloFB}} | | |- | {{SudafrikoFB}} | | |- | {{Sud-KoreioFB}} | | |- | {{HispanioFB}} | | |- | {{SvedioFB}} | | |- | {{SvislandoFB}} | | |- | {{TunizioFB}} | | |- | {{TurkioFB}} | | |- | {{UsonoFB}} | | |- | {{UgugvajoFB}} | | |- | {{UzbekioFB}} | | |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com {{Futbala Mondpokalo}} <!--{{Stadionoj de Futbala Mondpokalo 2026}} ne ekzistas --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] mrwxzpcpcmvp8dknghmk46gvr7phfcb 9400367 9400366 2026-06-12T13:52:19Z ThomasPusch 1869 /* 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj */ 9400367 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|290ra]] <!--[[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|290ra]]--> | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = {{}} | dua = {{}} | tria = {{}} | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|dekstra|La malferma ceremonio de la pokalo okazis ĉe la [[Stadiono Azteka]].]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estos la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estos gastigita de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estos la unua lando, kiu gastigos tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estos la sesa, kiu gastigos almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigos por la unua fojo. La ĉampioneco estos la unua kiu prezentos 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estos ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> La 13an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]], [[Monterejo]] (ĉiuj - Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ - Kanado), [[Novjorko]] (antaŭurbo de [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]], [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]], [[Houston]], [[Dallas]], [[Los-Anĝeleso]], [[San-Francisko]], [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj - Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazos de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistos el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancos al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko "Trionda" ([[d:Q134304762]]) estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- | {{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- |- | {{ArgentinoFB}} | ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] |- | {{AŭstralioFB}} | ''Claremont Hotel & Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]] | trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]] |- | {{AŭstrioFB}} | ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]] |- | {{Belgio}} | ''Hyatt Regency Lake Washington'' <small>suda haveno de [[Seatlo]]</small>, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] | [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{Bosnio kaj Hercegovino}} | ''Asher Adams'', [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]] | stadiono ''America First Field'' de [[Real Salt Lake]], Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]] |- | {{BraziloFB}} | ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | [[New York Red Bulls]] <small>trejnejo ''Columbia Park''</small>, Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{KanadoFB}} | ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] |- | {{Kaboverdo}} | | |- | {{KolombioFB}} | | |- | {{KroatioFB}} | | |- | {{Kuracao}} | | |- | {{ĈeĥioFB}} | | |- | {{DR Kongo}} | | |- | {{EkvadoroFB}} | | |- | {{Egiptio}} | | |- | {{AnglioFB}} | | |- | {{FrancioFB}} | | |- | {{GermanioFB}} | | |- | {{GanaoFB}} | | |- | {{Haitio}} | | |- | {{IranoFB}} | | |- | {{Irako}} | | |- | {{EburbordoFB}} | | |- | {{JapanioFB}} | | |- | {{Jordanio}} | | |- | {{MeksikoFB}} | | |- | {{MarokoFB}} | | |- | {{NederlandoFB}} | | |- | {{Nov-ZelandoFB}} | | |- | {{NorvegioFB}} | | |- | {{Panamo}} | | |- | {{ParagvajoFB}} | | |- | {{PortugalioFB}} | | |- | {{KataroFB}} | | |- | {{Sauda ArabioFB}} | | |- | {{SkotlandoFB}} | | |- | {{SenegaloFB}} | | |- | {{SudafrikoFB}} | | |- | {{Sud-KoreioFB}} | | |- | {{HispanioFB}} | | |- | {{SvedioFB}} | | |- | {{SvislandoFB}} | | |- | {{TunizioFB}} | | |- | {{TurkioFB}} | | |- | {{UsonoFB}} | | |- | {{UrugvajoFB}} | | |- | {{Uzbekio}} | | |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com {{Futbala Mondpokalo}} <!--{{Stadionoj de Futbala Mondpokalo 2026}} ne ekzistas --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] 39ahkhgsra1ync6w64d60kgbntkas3p 9400368 9400367 2026-06-12T14:00:30Z ThomasPusch 1869 /* 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj */ 9400368 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|290ra]] <!--[[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|290ra]]--> | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = {{}} | dua = {{}} | tria = {{}} | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|dekstra|La malferma ceremonio de la pokalo okazis ĉe la [[Stadiono Azteka]].]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estos la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estos gastigita de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estos la unua lando, kiu gastigos tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estos la sesa, kiu gastigos almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigos por la unua fojo. La ĉampioneco estos la unua kiu prezentos 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estos ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> La 13an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]], [[Monterejo]] (ĉiuj - Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ - Kanado), [[Novjorko]] (antaŭurbo de [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]], [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]], [[Houston]], [[Dallas]], [[Los-Anĝeleso]], [[San-Francisko]], [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj - Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazos de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistos el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancos al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko "Trionda" ([[d:Q134304762]]) estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- | {{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- |- | {{ArgentinoFB}} | ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] |- | {{AŭstralioFB}} | ''Claremont Hotel & Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]] | trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]] |- | {{AŭstrioFB}} | ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]] |- | {{Belgio}} | ''Hyatt Regency Lake Washington'' <small>suda haveno de [[Seatlo]]</small>, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] | [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{Bosnio kaj Hercegovino}} | ''Asher Adams'', [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]] | stadiono ''America First Field'' de [[Real Salt Lake]], Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]] |- | {{BraziloFB}} | ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | [[New York Red Bulls]] <small>trejnejo ''Columbia Park''</small>, Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{KanadoFB}} | ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] |- | {{Kaboverdo}} | ''Grand Hyatt Tampa Bay'', [[Tampo]], [[Florido]] | |- | {{KolombioFB}} | ''Grand Fiesta Americana Country Club'', [[Gvadalaharo]], [[Ĥalisko]] | |- | {{KroatioFB}} | ''Hotel AKA Alexandria'' | |- | {{Kuracao}} | ''Boca Raton [[Marriott International|Marriott]]'' | |- | {{ĈeĥioFB}} | ''[[Hilton Worldwide|Garden Inn]] Dallas-Arlington South'', [[Arlington (Teksaso)|Arlington]], [[Teksaso]] | |- | {{DR Kongo}} | | |- | {{EkvadoroFB}} | | |- | {{Egiptio}} | | |- | {{AnglioFB}} | | |- | {{FrancioFB}} | | |- | {{GermanioFB}} | | |- | {{GanaoFB}} | | |- | {{Haitio}} | | |- | {{IranoFB}} | | |- | {{Irako}} | | |- | {{EburbordoFB}} | | |- | {{JapanioFB}} | | |- | {{Jordanio}} | | |- | {{MeksikoFB}} | | |- | {{MarokoFB}} | | |- | {{NederlandoFB}} | | |- | {{Nov-ZelandoFB}} | | |- | {{NorvegioFB}} | | |- | {{Panamo}} | | |- | {{ParagvajoFB}} | | |- | {{PortugalioFB}} | | |- | {{KataroFB}} | | |- | {{Sauda ArabioFB}} | | |- | {{SkotlandoFB}} | | |- | {{SenegaloFB}} | | |- | {{SudafrikoFB}} | | |- | {{Sud-KoreioFB}} | | |- | {{HispanioFB}} | | |- | {{SvedioFB}} | | |- | {{SvislandoFB}} | | |- | {{TunizioFB}} | | |- | {{TurkioFB}} | | |- | {{UsonoFB}} | | |- | {{UrugvajoFB}} | | |- | {{Uzbekio}} | | |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com {{Futbala Mondpokalo}} <!--{{Stadionoj de Futbala Mondpokalo 2026}} ne ekzistas --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] a26ylxzu4mcm27zbvbr1kiuzahu6uzi 9400369 9400368 2026-06-12T14:02:20Z ThomasPusch 1869 /* 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj */ 9400369 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|290ra]] <!--[[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|290ra]]--> | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = {{}} | dua = {{}} | tria = {{}} | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|dekstra|La malferma ceremonio de la pokalo okazis ĉe la [[Stadiono Azteka]].]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estos la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estos gastigita de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estos la unua lando, kiu gastigos tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estos la sesa, kiu gastigos almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigos por la unua fojo. La ĉampioneco estos la unua kiu prezentos 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estos ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> La 13an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]], [[Monterejo]] (ĉiuj - Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ - Kanado), [[Novjorko]] (antaŭurbo de [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]], [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]], [[Houston]], [[Dallas]], [[Los-Anĝeleso]], [[San-Francisko]], [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj - Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazos de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistos el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancos al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko "Trionda" ([[d:Q134304762]]) estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- | {{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- |- | {{ArgentinoFB}} | ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] |- | {{AŭstralioFB}} | ''Claremont Hotel & Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]] | trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]] |- | {{AŭstrioFB}} | ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]] |- | {{Belgio}} | ''Hyatt Regency Lake Washington''<!-- small>suda haveno de [[Seatlo]]</small -->, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] | [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{Bosnio kaj Hercegovino}} | ''Asher Adams'', [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]] | stadiono ''America First Field'' de [[Real Salt Lake]], Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]] |- | {{BraziloFB}} | ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | [[New York Red Bulls]] <small>trejnejo ''Columbia Park''</small>, Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{KanadoFB}} | ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] |- | {{Kaboverdo}} | ''Grand Hyatt Tampa Bay'', [[Tampo]], [[Florido]] | |- | {{KolombioFB}} | ''Grand Fiesta Americana Country Club'', [[Gvadalaharo]], [[Ĥalisko]] | |- | {{KroatioFB}} | ''Hotel AKA Alexandria'' | |- | {{Kuracao}} | ''Boca Raton [[Marriott International|Marriott]]'' | |- | {{ĈeĥioFB}} | ''[[Hilton Worldwide|Garden Inn]] Dallas-Arlington South'', [[Arlington (Teksaso)|Arlington]], [[Teksaso]] | |- | {{DR Kongo}} | | |- | {{EkvadoroFB}} | | |- | {{Egiptio}} | | |- | {{AnglioFB}} | | |- | {{FrancioFB}} | | |- | {{GermanioFB}} | | |- | {{GanaoFB}} | | |- | {{Haitio}} | | |- | {{IranoFB}} | | |- | {{Irako}} | | |- | {{EburbordoFB}} | | |- | {{JapanioFB}} | | |- | {{Jordanio}} | | |- | {{MeksikoFB}} | | |- | {{MarokoFB}} | | |- | {{NederlandoFB}} | | |- | {{Nov-ZelandoFB}} | | |- | {{NorvegioFB}} | | |- | {{Panamo}} | | |- | {{ParagvajoFB}} | | |- | {{PortugalioFB}} | | |- | {{KataroFB}} | | |- | {{Sauda ArabioFB}} | | |- | {{SkotlandoFB}} | | |- | {{SenegaloFB}} | | |- | {{SudafrikoFB}} | | |- | {{Sud-KoreioFB}} | | |- | {{HispanioFB}} | | |- | {{SvedioFB}} | | |- | {{SvislandoFB}} | | |- | {{TunizioFB}} | | |- | {{TurkioFB}} | | |- | {{UsonoFB}} | | |- | {{UrugvajoFB}} | | |- | {{Uzbekio}} | | |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com {{Futbala Mondpokalo}} <!--{{Stadionoj de Futbala Mondpokalo 2026}} ne ekzistas --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] ddh46n43ri0717nn5lz8wqu2x77bc28 9400382 9400369 2026-06-12T14:38:04Z ThomasPusch 1869 9400382 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|200ra]] | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = <!--{{}}--> | dua = <!--{{}}--> | tria = <!--{{}}--> | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|maldekstra|360ra|{{centre|La malferma ceremonio de la pokalo okazis ĉe la [[Stadiono Azteka]]}}]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estas la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estas gastigata de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estas la unua lando, kiu gastigas tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estas la sesa, kiu gastigas almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigas unuafoje. La ĉampioneco estas la unua kiu prezentas 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estas ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14-a de marto 2023|access-date=14-a de marto 2023}}</ref> [[dosiero:Trionda (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|la matĉopilko "Trionda"}}]] La 13-an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]], [[Monterejo]] (ĉiuj en Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ en Kanado), [[Novjorko]] (antaŭurbo [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]], [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]], [[Houston]], [[Dallas]], [[Los-Anĝeleso]], [[San-Francisko]], [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj en Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazas de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistas el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancas al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko "Trionda" ([[d:Q134304762]]) estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- | {{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- |- | {{ArgentinoFB}} | ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] |- | {{AŭstralioFB}} | ''Claremont Hotel & Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]] | trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]] |- | {{AŭstrioFB}} | ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]] |- | {{Belgio}} | ''Hyatt Regency Lake Washington''<!-- small>suda haveno de [[Seatlo]]</small -->, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] | [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{Bosnio kaj Hercegovino}} | ''Asher Adams'', [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]] | stadiono ''America First Field'' de [[Real Salt Lake]], Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]] |- | {{BraziloFB}} | ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | [[New York Red Bulls]] <small>trejnejo ''Columbia Park''</small>, Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{KanadoFB}} | ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] |- | {{Kaboverdo}} | ''Grand Hyatt Tampa Bay'', [[Tampo]], [[Florido]] | |- | {{KolombioFB}} | ''Grand Fiesta Americana Country Club'', [[Gvadalaharo]], [[Ĥalisko]] | |- | {{KroatioFB}} | ''Hotel AKA Alexandria'' | |- | {{Kuracao}} | ''Boca Raton [[Marriott International|Marriott]]'' | |- | {{ĈeĥioFB}} | ''[[Hilton Worldwide|Garden Inn]] Dallas-Arlington South'', [[Arlington (Teksaso)|Arlington]], [[Teksaso]] | |- | {{DR Kongo}} | ''Omni Houston Hotel'', [[Houston]], [[Teksaso]] | |- | {{EkvadoroFB}} | ''Le Méridien Columbus'', [[Columbus (Ohio)|Columbus]], Ohio]] | |- | {{Egiptio}} | | |- | {{AnglioFB}} | | |- | {{FrancioFB}} | | |- | {{GermanioFB}} | | |- | {{GanaoFB}} | | |- | {{Haitio}} | | |- | {{IranoFB}} | | |- | {{Irako}} | | |- | {{EburbordoFB}} | | |- | {{JapanioFB}} | | |- | {{Jordanio}} | | |- | {{MeksikoFB}} | | |- | {{MarokoFB}} | | |- | {{NederlandoFB}} | | |- | {{Nov-ZelandoFB}} | | |- | {{NorvegioFB}} | | |- | {{Panamo}} | | |- | {{ParagvajoFB}} | | |- | {{PortugalioFB}} | | |- | {{KataroFB}} | | |- | {{Sauda ArabioFB}} | | |- | {{SkotlandoFB}} | | |- | {{SenegaloFB}} | | |- | {{SudafrikoFB}} | | |- | {{Sud-KoreioFB}} | | |- | {{HispanioFB}} | | |- | {{SvedioFB}} | | |- | {{SvislandoFB}} | | |- | {{TunizioFB}} | | |- | {{TurkioFB}} | | |- | {{UsonoFB}} | | |- | {{UrugvajoFB}} | | |- | {{Uzbekio}} | | |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com {{Futbala Mondpokalo}} <!--{{Stadionoj de Futbala Mondpokalo 2026}} ne ekzistas --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] 6bbhrpg6shb25lib3hnpgzoyx5gg9ag 9400383 9400382 2026-06-12T14:38:31Z ThomasPusch 1869 /* 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj */ 9400383 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|200ra]] | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = <!--{{}}--> | dua = <!--{{}}--> | tria = <!--{{}}--> | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|maldekstra|360ra|{{centre|La malferma ceremonio de la pokalo okazis ĉe la [[Stadiono Azteka]]}}]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estas la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estas gastigata de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estas la unua lando, kiu gastigas tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estas la sesa, kiu gastigas almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigas unuafoje. La ĉampioneco estas la unua kiu prezentas 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estas ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14-a de marto 2023|access-date=14-a de marto 2023}}</ref> [[dosiero:Trionda (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|la matĉopilko "Trionda"}}]] La 13-an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]], [[Monterejo]] (ĉiuj en Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ en Kanado), [[Novjorko]] (antaŭurbo [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]], [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]], [[Houston]], [[Dallas]], [[Los-Anĝeleso]], [[San-Francisko]], [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj en Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazas de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistas el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancas al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko "Trionda" ([[d:Q134304762]]) estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- | {{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- |- | {{ArgentinoFB}} | ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] |- | {{AŭstralioFB}} | ''Claremont Hotel & Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]] | trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]] |- | {{AŭstrioFB}} | ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]] |- | {{Belgio}} | ''Hyatt Regency Lake Washington''<!-- small>suda haveno de [[Seatlo]]</small -->, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] | [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{Bosnio kaj Hercegovino}} | ''Asher Adams'', [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]] | stadiono ''America First Field'' de [[Real Salt Lake]], Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]] |- | {{BraziloFB}} | ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | [[New York Red Bulls]] <small>trejnejo ''Columbia Park''</small>, Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{KanadoFB}} | ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] |- | {{Kaboverdo}} | ''Grand Hyatt Tampa Bay'', [[Tampo]], [[Florido]] | |- | {{KolombioFB}} | ''Grand Fiesta Americana Country Club'', [[Gvadalaharo]], [[Ĥalisko]] | |- | {{KroatioFB}} | ''Hotel AKA Alexandria'' | |- | {{Kuracao}} | ''Boca Raton [[Marriott International|Marriott]]'' | |- | {{ĈeĥioFB}} | ''[[Hilton Worldwide|Garden Inn]] Dallas-Arlington South'', [[Arlington (Teksaso)|Arlington]], [[Teksaso]] | |- | {{DR Kongo}} | ''Omni Houston Hotel'', [[Houston]], [[Teksaso]] | |- | {{EkvadoroFB}} | ''Le Méridien Columbus'', [[Columbus (Ohio)|Columbus]], [[Ohio]] | |- | {{Egiptio}} | | |- | {{AnglioFB}} | | |- | {{FrancioFB}} | | |- | {{GermanioFB}} | | |- | {{GanaoFB}} | | |- | {{Haitio}} | | |- | {{IranoFB}} | | |- | {{Irako}} | | |- | {{EburbordoFB}} | | |- | {{JapanioFB}} | | |- | {{Jordanio}} | | |- | {{MeksikoFB}} | | |- | {{MarokoFB}} | | |- | {{NederlandoFB}} | | |- | {{Nov-ZelandoFB}} | | |- | {{NorvegioFB}} | | |- | {{Panamo}} | | |- | {{ParagvajoFB}} | | |- | {{PortugalioFB}} | | |- | {{KataroFB}} | | |- | {{Sauda ArabioFB}} | | |- | {{SkotlandoFB}} | | |- | {{SenegaloFB}} | | |- | {{SudafrikoFB}} | | |- | {{Sud-KoreioFB}} | | |- | {{HispanioFB}} | | |- | {{SvedioFB}} | | |- | {{SvislandoFB}} | | |- | {{TunizioFB}} | | |- | {{TurkioFB}} | | |- | {{UsonoFB}} | | |- | {{UrugvajoFB}} | | |- | {{Uzbekio}} | | |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com {{Futbala Mondpokalo}} <!--{{Stadionoj de Futbala Mondpokalo 2026}} ne ekzistas --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] fuh4yzttpge0hd0o1uge1up0ifas5ql 9400384 9400383 2026-06-12T14:39:58Z ThomasPusch 1869 /* 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj */ 9400384 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|200ra]] | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = <!--{{}}--> | dua = <!--{{}}--> | tria = <!--{{}}--> | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|maldekstra|360ra|{{centre|La malferma ceremonio de la pokalo okazis ĉe la [[Stadiono Azteka]]}}]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estas la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estas gastigata de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estas la unua lando, kiu gastigas tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estas la sesa, kiu gastigas almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigas unuafoje. La ĉampioneco estas la unua kiu prezentas 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estas ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14-a de marto 2023|access-date=14-a de marto 2023}}</ref> [[dosiero:Trionda (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|la matĉopilko "Trionda"}}]] La 13-an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]], [[Monterejo]] (ĉiuj en Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ en Kanado), [[Novjorko]] (antaŭurbo [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]], [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]], [[Houston]], [[Dallas]], [[Los-Anĝeleso]], [[San-Francisko]], [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj en Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazas de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistas el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancas al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko "Trionda" ([[d:Q134304762]]) estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- | {{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- |- | {{ArgentinoFB}} | ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] |- | {{AŭstralioFB}} | ''Claremont Hotel & Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]] | trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]] |- | {{AŭstrioFB}} | ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]] |- | {{Belgio}} | ''Hyatt Regency Lake Washington''<!-- small>suda haveno de [[Seatlo]]</small -->, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] | [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{Bosnio kaj Hercegovino}} | ''Asher Adams'', [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]] | stadiono ''America First Field'' de [[Real Salt Lake]], Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]] |- | {{BraziloFB}} | ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | [[New York Red Bulls]] <small>trejnejo ''Columbia Park''</small>, Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{KanadoFB}} | ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] |- | {{Kaboverdo}} | ''Grand Hyatt Tampa Bay'', [[Tampo]], [[Florido]] | |- | {{KolombioFB}} | ''Grand Fiesta Americana Country Club'', [[Gvadalaharo]], [[Ĥalisko]] | |- | {{KroatioFB}} | ''Hotel AKA Alexandria'' | |- | {{Kuracao}} | ''Boca Raton [[Marriott International|Marriott]]'' | |- | {{ĈeĥioFB}} | ''[[Hilton Worldwide|Garden Inn]] Dallas-Arlington South'', [[Arlington (Teksaso)|Arlington]], [[Teksaso]] | |- | {{DR Kongo}} | ''Omni Houston Hotel'', [[Houston]], [[Teksaso]] | |- | {{EkvadoroFB}} | ''Le Méridien Columbus'', [[Columbus (Ohio)|Columbus]], [[Ohio]] | |- | {{Egiptio}} | ''Northern Quest Resort'', [[Airway Heights (Vaŝingtonio)|Airway Heights]], [[Vaŝingtonio]] | |- | {{AnglioFB}} | | |- | {{FrancioFB}} | | |- | {{GermanioFB}} | | |- | {{GanaoFB}} | | |- | {{Haitio}} | | |- | {{IranoFB}} | | |- | {{Irako}} | | |- | {{EburbordoFB}} | | |- | {{JapanioFB}} | | |- | {{Jordanio}} | | |- | {{MeksikoFB}} | | |- | {{MarokoFB}} | | |- | {{NederlandoFB}} | | |- | {{Nov-ZelandoFB}} | | |- | {{NorvegioFB}} | | |- | {{Panamo}} | | |- | {{ParagvajoFB}} | | |- | {{PortugalioFB}} | | |- | {{KataroFB}} | | |- | {{Sauda ArabioFB}} | | |- | {{SkotlandoFB}} | | |- | {{SenegaloFB}} | | |- | {{SudafrikoFB}} | | |- | {{Sud-KoreioFB}} | | |- | {{HispanioFB}} | | |- | {{SvedioFB}} | | |- | {{SvislandoFB}} | | |- | {{TunizioFB}} | | |- | {{TurkioFB}} | | |- | {{UsonoFB}} | | |- | {{UrugvajoFB}} | | |- | {{Uzbekio}} | | |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com {{Futbala Mondpokalo}} <!--{{Stadionoj de Futbala Mondpokalo 2026}} ne ekzistas --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] l8d70p0pqhgiqtopwfvgi4recylnjmu 9400410 9400384 2026-06-12T15:38:48Z ThomasPusch 1869 /* 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj */ 9400410 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|200ra]] | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = <!--{{}}--> | dua = <!--{{}}--> | tria = <!--{{}}--> | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|maldekstra|360ra|{{centre|La malferma ceremonio de la pokalo okazis ĉe la [[Stadiono Azteka]]}}]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estas la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estas gastigata de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estas la unua lando, kiu gastigas tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estas la sesa, kiu gastigas almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigas unuafoje. La ĉampioneco estas la unua kiu prezentas 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estas ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14-a de marto 2023|access-date=14-a de marto 2023}}</ref> [[dosiero:Trionda (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|la matĉopilko "Trionda"}}]] La 13-an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]], [[Monterejo]] (ĉiuj en Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ en Kanado), [[Novjorko]] (antaŭurbo [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]], [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]], [[Houston]], [[Dallas]], [[Los-Anĝeleso]], [[San-Francisko]], [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj en Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazas de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistas el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancas al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko "Trionda" ([[d:Q134304762]]) estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- | {{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- |- | {{ArgentinoFB}} | ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] |- | {{AŭstralioFB}} | ''Claremont Hotel & Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]] | trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]] |- | {{AŭstrioFB}} | ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]] |- | {{Belgio}} | ''Hyatt Regency Lake Washington''<!-- small>suda haveno de [[Seatlo]]</small -->, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] | [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{Bosnio kaj Hercegovino}} | ''Asher Adams'', [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]] | stadiono ''America First Field'' de [[Real Salt Lake]], Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]] |- | {{BraziloFB}} | ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | [[New York Red Bulls]] <small>trejnejo ''Columbia Park''</small>, Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{KanadoFB}} | ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] |- | {{Kaboverdo}} | ''Grand Hyatt Tampa Bay'', [[Tampo]], [[Florido]] | |- | {{KolombioFB}} | ''Grand Fiesta Americana Country Club'', [[Gvadalaharo]], [[Ĥalisko]] | |- | {{KroatioFB}} | ''Hotel AKA Alexandria'' | |- | {{Kuracao}} | ''Boca Raton [[Marriott International|Marriott]]'' | |- | {{ĈeĥioFB}} | ''[[Hilton Worldwide|Garden Inn]] Dallas-Arlington South'', [[Arlington (Teksaso)|Arlington]], [[Teksaso]] | |- | {{DR Kongo}} | ''Omni Houston Hotel'', [[Houston]], [[Teksaso]] | |- | {{EkvadoroFB}} | ''Le Méridien Columbus'', [[Columbus (Ohio)|Columbus]], [[Ohio]] | |- | {{Egiptio}} | ''Northern Quest Resort'', [[Airway Heights (Vaŝingtonio)|Airway Heights]], [[Vaŝingtonio]] | |- | {{AnglioFB}} | ''The Inn at Meadowbrook'', Prairie Village, [[Kansaso]] | |- | {{FrancioFB}} | ''Four Seasons Hotel Boston'', [[Bostono]], [[Masaĉuseco]] | |- | {{GermanioFB}} | ''Graylyn'', [[Winston-Salem]], [[Norda Karolino]] | |- | {{GanaoFB}} | ''Providence Biltmore'', [[Providence (Rod-Insulo)|Providence]], [[Rod-Insulo]] | |- | {{Haitio}} | ''Sheraton'', [[Atlantic City]] (Atlantika urbo), [[Nov-Ĵerzejo]] | |- | {{IranoFB}} | ''Tijuana Marriott Hotel'', [[Tijuana]], [[Malsupra Kalifornio]] | |- | {{Irako}} | ''Greenbrier Resort'', White Sulphur Springs, [[kantono Greenbrier]], [[Okcidenta Virginio]] | |- | {{EburbordoFB}} | ''Hotel Du Pont'', [[Wilmington (Delavaro)|Wilmington]], [[Delavaro]] | |- | {{JapanioFB}} | ''Embassy Suites by Hilton'', [[Nashville]], [[Tenesio]] | |- | {{Jordanio}} | | |- | {{MeksikoFB}} | | |- | {{MarokoFB}} | | |- | {{NederlandoFB}} | | |- | {{Nov-ZelandoFB}} | | |- | {{NorvegioFB}} | | |- | {{Panamo}} | | |- | {{ParagvajoFB}} | | |- | {{PortugalioFB}} | | |- | {{KataroFB}} | | |- | {{Sauda ArabioFB}} | | |- | {{SkotlandoFB}} | | |- | {{SenegaloFB}} | | |- | {{SudafrikoFB}} | | |- | {{Sud-KoreioFB}} | | |- | {{HispanioFB}} | | |- | {{SvedioFB}} | | |- | {{SvislandoFB}} | | |- | {{TunizioFB}} | | |- | {{TurkioFB}} | | |- | {{UsonoFB}} | | |- | {{UrugvajoFB}} | | |- | {{Uzbekio}} | | |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com {{Futbala Mondpokalo}} <!--{{Stadionoj de Futbala Mondpokalo 2026}} ne ekzistas --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] 3chbaqog7zn2zuykg87zj4gwfidn4qp Patricia Cornwell 0 932405 9401109 9279884 2026-06-13T11:14:50Z Sj1mor 12103 9401109 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Patricia Daniels CORNWELL''' (naskita la 9-an de junio 1956 en [[Miamo]], [[Florido]]) estas usona ĵurnalistino kaj verkistino, plej konata kiel la aŭtorino de la [[Krimromano|krimromana]] serio pri la [[Krimmedicino|krimmedicina]] [[patologiistino]] [[Doktorino]] Kay Scarpetta kaj la homicida [[detektivo]] Pete Marino. Krom Kay Scarpetta, ŝi estas ankaŭ la kreinto de la fikciaj roluloj la triopo Judy Hammer, Andrew Brazil kaj Virginia West. Ŝi debutis en 1983 per la biografio de la edzino de [[Billy Graham]], ''A Time for Remembering''. Kiel krimverkisto, Cornwell debutis per ''Postmortem en'' 1990, bazita sur la murdoj faritaj de Timothy Wilson Spencer, la unua usona murdinto kondamnita surbaze de [[DNA]]-pruvoj. ''Postmortem'' estas la unua libro kiu gajnis la premiojn Anthony, Creasey, [[Premio Edgar|Edgar]], kaj Macavity en la sama jaro, same kiel la francan ''Prix du Roman d'Aventure'' - kaj estis la unua usona libro kiu gajnis la britan ''Golden Dagger''. Aldone al la libroj pri Scarpetta kaj Marino kaj tiuj pri policaninoj Judy Hammer kaj Virginia West kaj ĵurnalisto Andy Bazil, ŝi verkis libron pri [[Joĉjo la Buĉisto|Jack la Buĉisto]] (''Portreto de Murdinto, Jack la Buĉisto - La Kazo Fermita'') en kiu ŝi asertas esti trovinta lian veran [[Identeco|identecon]]. Cornwell ne estas la unua, kiu suspektas la german-naskitan pentriston [[Walter Sickert]].<ref>Baron, Wendy (September 2004). [http://www.oxforddnb.com/view/article/36083 "Sickert, Walter Richard (1860–1942)"]. ''Oxford Dictionary of National Biography''. Accessed 18&nbsp;June 2008. (Subscription required)</ref><ref name="CJTR1">{{cite web|last=Ryder|first=Stephen P.|title=Patricia Cornwell and Walter Sickert: A Primer|publisher=Casebook: Jack the Ripper|url=http://www.casebook.org/dissertations/dst-pamandsickert.html|access-date=10 March 2008}}</ref><ref>Sturgis, Matthew (3&nbsp;November 2002). "Making a killing from the Ripper". ''[[The Sunday Times]]''</ref> Aktuale je la mezo de la [[2020-aj jaroj]], ŝiaj libroj vendis pli ol 120 milionojn da ekzempleroj. == Verkaro == === Serio de Kay Scarpetta === # ''[[:en:Postmortem_(novel)|Postmortem]]'' (1990) # ''[[:en:Body_of_Evidence_(novel)|Body of Evidence]]'' (1991) # ''[[:en:All_That_Remains_(novel)|All That Remains]]'' (1992) # ''[[:en:Cruel_and_Unusual_(novel)|Cruel and Unusual]]'' (1993) # ''[[:en:The_Body_Farm_(novel)|The Body Farm]]'' (1994) # ''[[:en:From_Potter's_Field_(novel)|From Potter's Field]]'' (1995) # ''[[:en:Cause_of_Death_(novel)|Cause of Death]]'' (1996) # ''[[:en:Unnatural_Exposure_(novel)|Unnatural Exposure]]'' (1997) # ''[[:en:Point_of_Origin_(novel)|Point of Origin]]'' (1998) #* Scarpetta's Winter Table (1998) # ''[[:en:Black_Notice_(novel)|Black Notice]]'' (1999) # ''[[:en:The_Last_Precinct_(novel)|The Last Precinct]]'' (2000) # ''[[:en:Blow_Fly_(novel)|Blow Fly]]'' (2003) # ''[[:en:Trace_(novel)|Trace]]'' (2004) # ''[[:en:Predator_(Cornwell_novel)|Predator]]'' (2005) # ''[[:en:Book_of_the_Dead_(Cornwell_novel)|Book of the Dead]]'' (2007) # ''[[:en:Scarpetta_(novel)|Scarpetta]]'' (2008) # ''The Scarpetta Factor'' (2009) # ''Port Mortuary'' (2010) # ''Red Mist'' (2011) # ''[[:en:The_Bone_Bed|The Bone Bed]]'' (2012) # ''[[:en:Dust_(novel)|Dust]]'' (2013) # ''Flesh and Blood'' (2014) # ''Depraved Heart'' (2015) # ''Chaos'' (2016) # ''Autopsy'' (2021) # ''Livid'' (2022) # ''Unnatural Death'' (2023) # ''Identity Unknown'' (2024) # ''Sharp Force'' (2025) === Serio Andy Brazil / Judy Hammer === # ''[[:en:Hornet's_Nest_(novel)|Hornet's Nest]]'' (1996) # ''[[:en:Southern_Cross_(novel)|Southern Cross]]'' (1998) # ''Isle of Dogs'' (2001) === Serio Win Garano === # ''At Risk'' (2006) # ''The Front'' (2008) === Serio Captain Chase === # ''Quantum'' (2019)[http://www.patriciacornwell.com/news/] # ''Spin'' (2020) === Infanlibroj === * ''Life's Little Fable'' (1999) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo}} * {{Cite book|title=The Unofficial Patricia Cornwell Companion|last=Beahm|first=George|publisher=St. Martin's Minotaur|year=2002|isbn=978-0-312-30732-5|location=[[New York City|New York]]|pages=[https://archive.org/details/unofficialpatric00beah/page/n22 3]–16|url-access=registration|url=https://archive.org/details/unofficialpatric00beah}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Cornwell, Patricia}} [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] iiow0qriz0kc96qwmms3pnbc7sqn8f4 Himalia (2024) 0 934231 9400606 9363519 2026-06-12T20:37:31Z Stefangrotz 91903 duoblaĵo 9400606 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{Informkesto filmo|daŭro=21 minutoj|originalalingvo=Esperanto|aperdato=2024|reĝisoro=Clara Milo kaj Juliette Lossky|filmadlando=Kanado|produktisto=Metafilms Production|imdb_id=28485954|ĉefrolanto=Noam Desbiens-Lépine -Elio<br /> Amélie Clément - Delaya<br /> Adam Schneider - Yacob<br /> Pamela Sellers -Maljuna <br /> Nicolas Viau - Radio}} '''Himalia''' (2024) estas mallonga esperantlingva [[Sciencfikcia filmo|sciencfikcia]] filmo de Metafilms Production, direktita de Clara Milo kaj Juliette Lossky.<ref>[https://www.liberafolio.org/2026/01/28/kanada-filmo-en-esperanto-nun-rete-spektebla/] "Libera Folio: Kanada filmo en Esperanto nun rete spektebla" de Nicolas Viau, 2026-01-28</ref> La filmo estis spektebla interalie en la franc-germana televidkanalo [[ARTE]] en januaro 2026. Aldone, la filmo estis elektita por konkuri kadre de diversaj kinartaj festivaloj. == Intrigo == La filmo temas pri la vivo de familio, ritmita de la sunlumo, en bela bieno, en sufiĉe fora estonteco, sur [[Himalio (luno)|Himalio]], luno de [[Jupitero]]. == Esperanto en la filmo == La kreintoj ekkonsciis, ke la filmo fakte temos pri la estonteco. Origine, la scenaro estis verkita en la angla. Sed ili poste ekhavis la ideon, ke estontece la ĉefa lingvo ne estos ĉu la angla, ĉu la franca aŭ alia tia lingvo. Sed ĝi povus esti ”elpensita” lingvo. Ili jam aŭdis pri Esperanto, kaj ili do tiel decidis. En intervjuo por la televidkanalo ARTE Clara Milo ŝerce diris:<ref>[https://www.arte.tv/videos/130831-000-A/] Intervjuo kun Clara Milo kaj Juliette Lossky en la televidkanalo [[ARTE]] ({{Fr}})</ref> {{Citaĵo | teksto = Ni pensis, ke se ni farus filmon en la angla en la estonteco, ni lasus la usonanojn venki. Do ne, tio ne povis esti. | originala teksto = On s'est dit que si on faisait un film, dans le futur, en anglais, on laissait les Américains gagner. Donc non, ça pouvait pas être ça. }} La kanada esperantisto [[Ĝermolisto de kanadaj esperantistoj#Nicolas Viau|Nicolas Viau]] tradukis la dialogojn kaj trejnis la aktorojn paroli la lingvon. Li kreis tradukan grupeton konsistantan el la kebekiaj esperantistoj Sylvain (Silvano) Auclair kaj [[Eugenia Amis|Ĵenja Amis]]. == Premioj == ''Himalia'' gajnis du premiojn de la festivalo ''Pleins Écrans'' 2026: la Grandpremion (''Grand Prix'') kaj la Premion de la Kolegoj (''Prix des Pairs)''. == Vidu ankaŭ == [[Esperanto-filmo|Esperanto-filmoj]] == Eksteraj ligiloj == * [https://vimeo.com/1017796208 Varba filmeto por Himalia] * [https://claramilo.co/himalia Retejo de la filmo] == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Esperanto-filmoj]] [[Kategorio:Kanadaj filmoj]] [[Kategorio:Esperanto en 2024]] pfiamzj29xq008ep4vg2u5nyui2dkcq Tadeusz Kantor 0 935081 9400910 9361845 2026-06-13T08:46:45Z Sj1mor 12103 9400910 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Tadeusz KANTOR''' (naskiĝis la 6-an de aprilo [[1915]] en Wielopole (Skrzyńskie, [[d:Q670095]]), [[Aŭstrio-Hungario]]; mortis la 8-an de decembro [[1990]] en [[Krakovo]]) estis pola teatra reĝisoro, pentristo, scenejdesegnisto kaj art-teatra teoriulo. ==Kariero== Li fariĝis internacie konata en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj pro siaj strangaj teatraĵoj kun motivoj el sia propra vivo kaj la turbula historio de Pollando. Kantor estas konsiderata unu el la plej signifaj bildartistoj de Pollando de la 20-a jarcento kaj estas grava parto de la moderna teatra historio. Li estis figuro de "totala artisto", reprezentanto de unu el la tipoj de [[Koncepta arto|konceptarto]]. Kantor estis influita en sia arta aliro de [[Konstruktivismo (arto)|Konstruktivismo]] kaj [[Dadaismo]], de neformala pentrado kaj de [[Superrealismo]]. Li famiĝis per sia revolucia reĝisorado kaj produktadoj en Pollando kaj eksterlande. Li instruis ĉe la Akademio de Belartoj en Krakovo; li fondis kaj administris la Teatron Kryko 2 en Krakovo.<ref>{{cite web|last1=Czerska|first1=Karolina|title=The Dead Class – Tadeusz Kantor|url=https://culture.pl/en/work/the-dead-class-tadeusz-kantor|website=culture.pl|accessdate=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite book|last1=Romanska|first1=Magda|title=The Post-traumatic Theatre of Grotowski and Kantor|date=2012|publisher=Anthem Press|page=201|doi=10.7135/UPO9780857285263.029|isbn=978-0-85728-516-4|url=https://doi.org/10.7135/UPO9780857285263.029|accessdate=10 May 2020}}</ref> [[Dosiero:Ławiki i manekiny Umarła klasa Tadeusz Kantor 05.JPG|eta|maldekstre|260ra|Uzado de manekenoj fare de Kantor.]] [[Dosiero:Krakow Cmentarz Rakowicki 21.jpg|eta|maldekstre|260ra|Funebra monumento en la tombejo Rakowicki de Krakovo.]] La temoj, kiuj ofte aperis en lia verko, "estis ĉefe socia subpremo, kultura malŝparo, senhelpeco, kaj traktado laŭ diversaj manieroj de la ĉieesta ĉeesto de morto" (Heike Monder). Li vidis sian aliron kiel taŭgan respondon al tio, kion travivis la homaro dum la du [[Mondmilito|mondmilitoj]]. Aldone al siaj propraj verkoj kaj la kolektivaj agoj de la trupo, Tadeusz Kantor surscenigis [[Shakespeare]], groteskajn dramojn de [[Stanisław Ignacy Witkiewicz]], uzis la prozon de [[Bruno Schulz]], la dramojn de [[Witold Gombrowicz]], kaj verkojn de monda belarto ([[Velazquez]], [[Rembrandt]]). Kiel artisto li partoprenis en la Kassel- dokumenta (1959, 1977). En 1965, per stipendio de la [[Ford Foundation]], Kantor vizitis Usonon kaj renkontis la artan avangardon de Novjorko. En 1969, "Cricot 2" malfermiĝis ĉe la Roma Festivalo de Nuntempa Arto kaj estis invitita turnei Parizon kaj Londonon. La “neformala”, “nula” teatro de Tadeusz Kantor, lia “teatro de morto” (la nomoj de la fundamentaj manifestoj de la reĝisoro), kie objektoj kaj pupoj ludas apud aktoroj, kaj la limoj inter vivo, revoj kaj neekzisto, same kiel inter teatraj ĝenroj, ne ekzistas, celas subfosi ĉiutagajn konvenciojn kaj mitojn, inkluzive de naciaj stereotipoj, per la peno de individua memoro kaj per senbrida improviza ludo, preskaŭ okazinta. == Teatraĵoj kaj produktadoj == * ''Mątwa'', 1956 * ''Cyrk'', 1957 * ''La plej malbona laboro'', 1961 * ''Wariat i zakonnica'', 1963 * ''Kurka wodna'', 1967 * ''Nadobnisie i koczkodany'', 1973 * ''Umarła klaso'', 1975 * ''Wielopole, Wielopole'', 1980 * ''Niech sczezną artyści'', 1985 * ''Nigdy tu już nie powrócę'', 1988 * ( ''Dzisiaj są moje urodziny'' ), 1991 == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://culture.pl/en/artist/tadeusz-kantor Tadeusz Kantor] ĉe culture.pl * [http://www.cricoteka.pl/pl/en/ Cricoteka,] Centro por Dokumentado de la Arto de Tadeusz Kantor * [http://kantorfoundation.pl Fonduso Tadeusz Kantor] * [http://malarze.com/artysta.php?id=78 La galerio de Kantor ĉe malarze.com] * [https://culture.pl/en/event/the-water-hen-kantor-demarco-and-the-edinburgh-festival La Akvokokino: Kantor, Demarco kaj la Edinburga Festivalo ĉe Culture.pl] * [https://www.royalscottishacademy.org/exhibitions/the-water-hen-kantor-demarco-and-the-edinburgh-festival/ Bildoj el “LA AKVOKOKINO”]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210926000000/https://web.archive.org/web/20210926165904/https://www.royalscottishacademy.org/exhibitions/the-water-hen-kantor-demarco-and-the-edinburgh-festival/ |date=2021-09-26 }} ĉe La Reĝa Skota Akademio de Arto kaj Arkitekturo * [https://web.archive.org/web/20070929201945/http://www.magicotheatre.com/kantor.html Serĉante Kantor] Detaloj pri spektaklo prezentita en Edinburgo 2007 bazita sur Kantor * [https://web.archive.org/web/20090828010623/http://www.cricoteka.pl/en/main.php?d=teatr La retejo de Cricot 2] * [http://www.artsignaturedictionary.com/artist.php?id=855 Vortaro de Arta Subskribo, aŭtentika subskribo de la artisto Tadeusz Kantor] Jen pluraj datitaj ekzemploj de la subskribo de Tadeusz Kantor. * [https://culture.pl/en/artist/tadeusz-kantor TADEUSZ KANTOR JARO 2015] {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Kantor, Tadeusz}} [[Kategorio:Germandevenaj poloj]] [[Kategorio:Polaj pentristoj]] [[Kategorio:Polaj skulptistoj]] [[Kategorio:Grandaj Krucoj de la Federacia Meritkruco (Germanio)]] [[Kategorio:Ordeno de Artoj kaj Literaturo (Francio)]] [[Kategorio:Federacia Meritkruco (Germanio)]] hk479lmlis4twt824xjh2a7ph0kcu1f Skaredoj 0 941373 9400419 9360641 2026-06-12T16:17:05Z Arbarulo 135469 9400419 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Scarus_frenatus_by_Ewa_Barska.jpg|eta|''[[Scarus frenatus]]'']] '''Skaredoj''' (science ''Scaridae'') estas [[familio (biologio)|familio]] de fiŝoj.<ref name="Randall2007">Randall, J. E. (2007). ''Reef and Shore Fishes of the Hawaiian Islands.'' {{ISBN|978-1-929054-03-9}}</ref> Ĝi enhavas proksimume 95 speciojn, kun la plej granda [[specia nombro]] en la [[Hind-Pacifiko]]. Ili vivas en {{j|korala rifo}}, rokaj marbordoj, kaj {{Ill|lingvo=d|trad=Q646660|eo=marherbo|teksto=marherbejoj}} kaj povas roli signife en [[bioerozio]]<ref name=j1>{{cite journal|author=Streelman, J. T., Alfaro, M. E.|display-authors=etal|year=2002|title=Evolutionary History of The Parrotfishes: Biogeography, Ecomorphology, and Comparative Diversity|journal=Evolution|volume=56|issue=5|pages=961–971|pmid=12093031|doi=10.1111/j.0014-3820.2002.tb01408.x|bibcode=2002Evolu..56..961S |s2cid=41840374|doi-access=free}}</ref><ref name=j2>{{cite journal|author=Bellwood, D. R., Hoey, A. S., Choat, J. H. |year=2003|title=Limited functional redundancy in high diversity systems: resilience and ecosystem function on coral reefs|journal= Ecology Letters |volume=6|issue=4|pages= 281–285|doi=10.1046/j.1461-0248.2003.00432.x |bibcode=2003EcolL...6..281B }}</ref><ref name=j3>{{cite journal|author=Lokrantz, J., Nyström, Thyresson, M., M., C. Johansson|title=The non-linear relationship between body size and function in parrotfishes|doi=10.1007/s00338-008-0394-3|bibcode=2008CorRe..27..967L|year=2008|journal=Coral Reefs|volume=27|issue=4|pages=967–974|s2cid=37926874}}</ref> ĉar ili formanĝas koralojn. Oni ofte atribuas al tiu agado la pliriĉigon de la ĉirkaŭa marfundo per sablo. En iuj lingvoj ili nomiĝas "papagofiŝoj" ĉar iliaj buŝoj aspektas kiel la beko de papago. Oni ofte alternative klasifikas ĉi tiujn fiŝojn kiel {{Ill|lingvo=d|trad=Q164280|eo=subfamilio|teksto=subfamilion}} '''skarenoj''' ene de la [[labredoj]] por igi tiun familion [[monofiletika]].<ref name=":13">{{Cite web |last1=Fricke |first1=R. |last2=Eschmeyer |first2=W. N. |last3=Van der Laan |first3=R. |date=2025 |title=ESCHMEYER'S CATALOG OF FISHES: CLASSIFICATION |url=https://www.calacademy.org/eschmeyers-catalog-of-fishes-classification |access-date=2025-02-10 |website=California Academy of Sciences |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal |last1=Brownstein |first1=Chase D. |last2=Harrington |first2=Richard C. |last3=Alencar |first3=Laura R. V. |last4=Bellwood |first4=David R. |last5=Choat |first5=John H. |last6=Rocha |first6=Luiz A. |last7=Wainwright |first7=Peter C. |last8=Tavera |first8=Jose |last9=Burress |first9=Edward D. |last10=Muñoz |first10=Martha M. |last11=Cowman |first11=Peter F. |last12=Near |first12=Thomas J. |date=2025-05-07 |title=Phylogenomics establishes an Early Miocene reconstruction of reef vertebrate diversity |journal=Science Advances |volume=11 |issue=19 |article-number=eadu6149 |doi=10.1126/sciadv.adu6149 |pmc=12057688 |pmid=40333985 |bibcode=2025SciA...11.6149B }}</ref> ==Ekologio== [[File:Scaridae - Bolbometopon muricatum.jpg|thumb|La forta beko de ''[[Bolbometopon muricatum]]'' taŭgas por elfosado, ĉar ĝi muelas la plej fortikajn koralojn.]] [[File:BuDIha.jpg|thumb|La beko de ''[[Calotomus japonicus]]'' taŭgas por paŝtiĝi je marherboj, makroalgoj, kaj surrokaj algoj ne tuŝante la rokan substraton.]] La plej multaj specioj de skaredoj estas [[herbovorulo]]j, manĝante precipe [[rokplanto|rokalgojn]].<ref name=":2">{{Cite journal|last=Bellwood|first=David R.|date=1994-07-14|title=A phylogenetic study of the parrotfish family Scaridae (Pisces: Labroidea), with a revision of genera|journal=Records of the Australian Museum, Supplement|language=en|volume=20|pages=1–86|doi=10.3853/j.0812-7387.20.1994.51|issn=0812-7387|doi-access=free}}</ref><ref name=Bellwood>{{cite journal | last1 = Bellwood | first1 = D.R. | last2 = Choat | first2 = J.H. | year = 1990 | title = A functional analysis of grazing in parrotfishes (family Scaridae): the ecological implications | journal = Environ Biol Fish | volume = 28 | issue = 1–4| pages = 189–214 | doi = 10.1007/BF00751035 | bibcode = 1990EnvBF..28..189B | s2cid = 11262999 }}</ref><ref name=Bonaldo2018>Bonaldo, R.M. & R.D. Rotjan (2018). The Good, the Bad, and the Ugly: Parrotfishes as Coral Predators. ''in'' Hoey, A.S. & R.M. Bonaldo, eds. Biology of Parrotfishes. CRC Press. {{ISBN|978-1482224016}}</ref> Ampleksa gamo de aliaj malgrandaj organismoj ankaŭ foje manĝiĝas, interalie [[senmovaj bestoj|senmovajn]] kaj [[benta zono|bentajn]] senvertebrulojn, [[zooplanktono]]n), bakterion kaj [[detrito]]n.<ref>{{cite journal | last1 = Comeros-Raynal | first1 = Choat | last2 = Polidoro | first2 = Clements | last3 = Abesamis | first3 = Craig | last4 = Lazuardi | first4 = McIlwain | last5 = Muljadi | first5 = Myers | last6 = Nañola Jr | first6 = Pardede | last7 = Rocha | first7 = Russell | last8 = Sanciangco | first8 = Stockwell | last9 = Harwell | last10 = Carpenter | year = 2012 | title = The Likelihood of Extinction of Iconic and Dominant Herbivores and Detritivores of Coral Reefs: The Parrotfishes and Surgeonfishes | journal = PLOS ONE | volume = 7 | issue = 7| article-number = e39825 | doi = 10.1371/journal.pone.0039825 | pmid = 22808066 | pmc = 3394754 | bibcode = 2012PLoSO...739825C | doi-access = free }}</ref> Iuj plejparte grandaj specioj kiel ''Bolbometopon muricatum'' manĝas multe da vivaj koralaj [[polipo]]j.<ref name=EoF>{{cite book |editor=Paxton, J.R. |editor2=Eschmeyer, W.N. |author1=Choat, J.H. |author2=Bellwood, D.R. |name-list-style=amp |year=1998 |title=Encyclopedia of Fishes |publisher= Academic Press |location=San Diego |pages= 209–211 |isbn= 978-0-12-547665-2}}</ref><ref name=Bellwood/><ref name=Bonaldo2018/> Neniu estas ekskluziva [[koralmanĝulo]], sed polipoj povas konsistigi ĝis duonon de la dieto<ref name=Bonaldo2018/> aŭ pli ĉe ''Bolbometopon muricatum''.<ref name=":2"/> Oni taksis ke entute malpli ol unu elcento de skaredaj mordoj celas vivajn koralojn kaj ĉiuj krom ''Bolbometopon muricatum'' preferas algokovritajn supraĵojn ol vivajn koralojn.<ref name=Bonaldo2018/> Tamen, kiam ili manĝas koralajn polipojn, la kolonio povas loke morti.<ref name=Bonaldo2018/> Ilia manĝado estas grava por la produktado kaj dismetado de koralaj sabloj en la rifa [[biomo]] kaj povas malhelpi algan surkreskon de la rifa strukturo. La dentoj ĉiam kreskadas, anstataŭigante materialon fortrivatan dum manĝado.<ref name=Lieske>Lieske, E., and Myers, R. (1999). ''Coral Reef Fishes.'' 2-a eldono. Princeton University Press. {{ISBN|0-691-00481-1}}</ref> La substrato, ĉu koralo aŭ roko aŭ marherbo, dismueliĝas inter la [[faringaj dentoj]].<ref name=Bonaldo2018/><ref>{{cite book |title=Coral Reefs: Cities Under The Seas |last=Murphy |first=Richard C. |year=2002 |isbn=978-0-87850-138-0 |publisher=The Darwin Press, Inc.}}</ref> Post digesti la manĝeblajn partojn, la skaredo ekskrecias la muelitan rokon kiel sablon, kio helpas estigi insuletojn kaj sablostrandojn. ''Bolbometopon muricatum'' povas produkti 90 kg da sablo en jaro 250 g en tago. Dum manĝado, skaredoj devas gardi sin kontraŭ [[citronŝarko]]j, kiuj estas unu el iliaj ĉefaj predantoj.<ref>{{cite book|last=Bright|first=Michael|title=The private life of sharks: the truth behind the myth|year=2000|publisher=Stackpole Books|location=Mechanicsburg, PA|isbn=978-0-8117-2875-1}}</ref> Ĉe karibaj koralaj rifoj, ili estas gravaj konsumantoj de [[spongulo]]j.<ref>{{Cite journal|title = Video-monitored predation by Caribbean reef fishes on an array of mangrove and reef sponges|journal = Marine Biology|date = 1996|pages = 117–123|volume = 126|doi = 10.1007/BF00571383|first1 = M|last1 = Dunlap|first2 = JR|last2 = Pawlik| issue=1 | bibcode=1996MarBi.126..117D |s2cid = 84799900}}</ref> Malrekta efiko de skareda paŝtado je sponguloj estas protekto al rifkoraloj, kiuj alie rapide surkreskiĝus de rapidkreskaj sponguloj.<ref name=":0">{{Cite journal|title = Chemical defenses and resource trade-offs structure sponge communities on Caribbean coral reefs|journal = Proceedings of the National Academy of Sciences|date = 2014|pmid = 24567392|pages = 4151–4156|volume = 111|issue = 11|doi = 10.1073/pnas.1321626111|first1 = T-L|last1 = Loh|first2 = JR|last2 = Pawlik |pmc=3964098|bibcode = 2014PNAS..111.4151L|doi-access = free}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|title = Indirect effects of overfishing on Caribbean reefs: sponges overgrow reef-building corals|last = Loh|first = TL|date = 2015|journal = PeerJ|doi = 10.7717/peerj.901|display-authors=etal|volume=3|article-number=e901|pmid=25945305|pmc=4419544 | doi-access=free }}</ref> Analizoj de skareda manĝa biologio priskribas tri funkciajn grupojn: elfosantojn, skrapantojn kaj paŝtiĝantojn.<ref name=":2"/> Elfosantoj havas pli grandajn kaj fortajn makzelojn, kiuj kapablas eltranĉi la substraton,<ref name=":3">{{Cite journal|last1=Price|first1=Samantha A.|last2=Wainwright|first2=Peter C.|last3=Bellwood|first3=David R.|last4=Kazancioglu|first4=Erem|last5=Collar|first5=David C.|last6=Near|first6=Thomas J.|date=2010-10-01|title=Functional Innovations and Morphological Diversification in Parrotfish|journal=Evolution|volume=64|issue=10|pages=3057–3068|doi=10.1111/j.1558-5646.2010.01036.x|pmid=20497217|s2cid=19070148|issn=1558-5646}}</ref> lasante videblajn spurojn.<ref name=":2" /> Skrapantoj havas malpli fortajn makzelojn kiuj foje sed malofte lasas videblan skrapon ĉe la substrato.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Iuj povas manĝi de sablo anstataŭ malmolaj surfacoj.<ref name=":2" /> Paŝtiĝantoj manĝas precipe marherbojn kaj iliajn [[epifito]]jn.<ref name=":2" /> La specioj, kiuj skrapas kiel fruaj junuloj sed elfosas kiel plenkreskuloj, inkludas ''[[Bolbometopon muricatum]]'', ''[[Cetoscarus]]'', ''[[Chlorurus]]'' kaj ''[[Sparisoma viride]]''.<ref name=":2" /> ''[[Hipposcarus]]'' kaj ''[[Scarus]]'' estas skrapantoj dum la tuta vivo.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Paŝtiĝantoj troviĝas en la genroj ''[[Calotomus]]'', ''[[Cryptotomus]]'', ''[[Leptoscarus]]'', ''[[Nicholsina]]'' kaj ''Sparisoma''.<ref name=":2" /> Manĝmanieroj rilatas al habitataj preferoj; paŝtiĝantoj vivas ĉefe super la herba marfundo, kaj elfosantoj kaj skrapantoj super koralaj rifoj.<ref>Environmental Biology of Fishes 28: 189–214, 1990</ref><ref name=":2" /> Lastatempe la supozo, ke skaredoj estas algmanĝuloj, estas defiita de hipotezo, ke ili fakte estas mikrobmanĝuloj, kiuj celas cianobakteriojn kaj aliajn proteinriĉajn mikrobojn, kiuj vivas sur aŭ en la substrato.<ref>{{Cite journal|last1=Clements|first1=Kendall D.|last2=German|first2=Donovan P.|last3=Piché|first3=Jacinthe|last4=Tribollet|first4=Aline|last5=Choat|first5=John Howard|date=November 2016|title=Integrating ecological roles and trophic diversification on coral reefs: multiple lines of evidence identify parrotfishes as microphages|journal=Biological Journal of the Linnean Society|doi=10.1111/bij.12914}}</ref> Mikroskopa kaj molekulkoda studado de koralrifaj substratoj morditaj de skrapaj kaj elfosaj skaredoj sugestas, ke koralrifaj cianobakterioj en la ordo ''Nostocales''gravas por ilia nutrado.<ref>Georgina M Nicholson, Kendall D Clements, Micro-photoautotroph predation as a driver for trophic niche specialization in 12 syntopic Indo-Pacific parrotfish species, Biological Journal of the Linnean Society, Volume 139, Issue 2, June 2023, Pages 91–114, https://doi.org/10.1093/biolinnean/blad005</ref> Aliaj mikroskopaj kaj molekulkodaj esploroj indikas, ke iuj skaredoj enkorpigas mikrobojn asociitajn kun enrokaj sponguloj.<ref>Nicholson, G.M., Clements, K.D. A role for encrusting, endolithic sponges in the feeding of the parrotfish Scarus rubroviolaceus? Evidence of further trophic diversification in Indo-Pacific Scarini. Coral Reefs (2024). https://doi.org/10.1007/s00338-024-02482-z</ref> ==Vivociklo== [[File:Papageifische im Roten Meer..DSCF0262BE.jpg|thumb|Finfazaj ''[[Scarus ferrugineus]]'' batalantaj.]] La plej multaj tropikaj specioj formas grandajn fiŝarojn dum manĝado, ofte disigitaj laŭ grandeco. En la plej multaj specioj normalas haremoj de pluraj fiŝinoj kun unu virfiŝo, kiu vigle defendis sian postenon kontraŭ defioj. Skaredoj estas pelagaj frajantoj, demetante multajn malgrandajn flosemajn ovojn en la akvon, kiuj fariĝas [[planktono]]. La ovoj flosas libere dum tempo, faletas sur koralojn, kaj restas tie ĝis nasko de la fiŝido.{{mankas fonto}} === Seksa ŝanĝiĝo === {{pluraj bildoj | dosiero1 = Papageifisch, рыба-попугай DSCF2927WI.jpg | dosiero2 = Cetoscarus bicolor by Jacek Madejski.jpg | piedlinio = ''[[Cetoscarus bicolor]]'' estis priskribita de [[Eduard Rüppell]] en 1829. En 1835 li erare priskribis la finfazon (dekstre) kiel apartan specion ''C. pulchellus''. | larĝeco = 200 }} La disvolviĝo de skaredo estas malsimpla kaj akompanata de serio de ŝanĝiĝoj de sekso kaj koloro ([[plurkoloreco]]). La plej multaj specioj estas [[vica dusekseco|vice duseksaj]], komence inaj (oni nomas tion la komencofazo) kaj poste viraj (la finfazo). En iuj specioj, ekzemple ''[[Sparisoma viride]]'', kelkaj individuoj tuj fariĝas viraj sen ina fazo. Tiuj rekte disvolviĝintaj virfiŝoj kutime aspektas pli kiel inaj komencofazuloj, kaj ofte uzas malsaman pariĝan strategion ol la finfazaj virfiŝoj de la sama specio.<ref name=Bester2009>Bester, C. ''[http://www.flmnh.ufl.edu/fish/Gallery/Descript/Sparrotfish/SParrotfish.html Stoplight parrotfish.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120170504/https://www.flmnh.ufl.edu/fish/Gallery/Descript/SParrotfish/SParrotfish.html |date=20-a de januaro 2016 }}'' Florida Museum of Natural History, Ichthyology Department. Alirita 15-12-2009</ref> Kelkaj malmultaj specioj kiel ''[[Sparisoma cretense]]'' estas sekundare [[apartsekseco|apartseksaj]]. Tio signifas ke la fiŝoj aŭ restas inaj dum la tuta vivo aŭ fariĝas viraj antaŭ plenkreskiĝo, do reproduktiĝantaj fiŝinoj neniam viriĝas, kaj ne ekzistas virfiŝoj kun inecaj koloroj kiel la komencofazaj virfiŝoj ĉe aliaj skaredoj.<ref name=Afonsoa>{{cite journal|title=Spatial patterns in reproductive traits of the temperate parrotfish ''Sparisoma cretense''|url=http://www.horta.uac.pt/ppl/tmorato/pdf/Afonso_etal_2008a.pdf|doi=10.1016/j.fishres.2007.09.029|year=2008|last1=Afonso|first1=Pedro|last2=Morato|first2=Telmo|last3=Santos|first3=Ricardo Serrão|journal=Fisheries Research|volume=90|issue=1–3|pages=92–99|bibcode=2008FishR..90...92A|archive-date=5-a de marto 2016|access-date=23-a de marto 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305072143/http://www.horta.uac.pt/ppl/tmorato/pdf/Afonso_etal_2008a.pdf}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160305072143/http://www.horta.uac.pt/ppl/tmorato/pdf/Afonso_etal_2008a.pdf |date=2016-03-05 }}</ref><ref name=Girolamo1999>{{cite journal | last1 = de Girolamo | first1 = Scaggiante | last2 = Rasotto | year = 1999 | title = Social organization and sexual pattern in the Mediterranean parrotfish Sparisoma cretense (Teleostei: Scaridae) | journal = Marine Biology | volume = 135 | issue = 2| pages = 353–360 | doi = 10.1007/s002270050634 | bibcode = 1999MarBi.135..353D | s2cid = 85428235 }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Sadovy | last2 = Shapiro | year = 1987 | title = Criteria for the diagnosis of hermaphroditism in fishes | journal = Copeia | volume = 1987 | issue = 1| pages = 136–156 | doi = 10.2307/1446046 | jstor = 1446046 }}</ref> Oni konas nur unu specion, nome ''[[Leptoscarus vaigiensis]]'', kies sekso ne ŝanĝiĝas.<ref name=Lieske/> Ĉe la plej multaj specioj, la komencofazo estas malbrile ruĝa, bruna aŭ griza, kaj la finvazo estas brile verda aŭ blua kun hele rozokoloraj, oranĝokoloraj aŭ flavaj makuloj.<ref name=Lieske/><ref name=Randall2007/> Ĉe malpli multaj specioj la fazoj estas similaj unu al la alia,<ref name=Lieske/><ref name=Randall2007/> kaj ĉe ''Sparisoma cretense'' la plenkreska fiŝino estas brilkolora kaj la plenkreska virfiŝo estas griza.<ref name=Debelius1997>{{cite book | author=Debelius, H. | year=1997 | title=Mediterranean and Atlantic Fish Guide: From Spain to Turkey - From Norway to South Africa | publisher=ConchBooks | page=221 | isbn=978-3-925919-54-1 }}</ref> Ĉe la plej multaj specioj, la junuloj havas malsamajn kolorojn ol la plenkreskuloj. La junuloj de iuj tropikaj specioj povas dumtempe ŝanĝi sian koloron por [[kamuflimito|imiti]] aliajn speciojn.<ref>Cardwell JR1, Liley NR.Gen Comp Endocrinol. 1991 Jan;81(1):7-20</ref> Kiam la seksoj kaj aĝoj aspektas malsimile, ili ofte priskribiĝis kiel apartaj specioj.<ref name=Randall2007/> Tial fruaj sciencistoj agnoskis pli ol 350 speciojn de skaredoj, t.e. preskaŭ kvarfoje la vera nombro.<ref name=Bester2009/> {{pluraj bildoj | larĝeco = 200 | dosiero1 = Scarus psittacus, Kahaluu-Keauhou, HI 96740, USA imported from iNaturalist photo 301406558 (cropped).jpg | priskribo1 = Ina (=komencofaza) ''[[Scarus psittacus]]'' | dosiero2 = Scarus psittacus, Island of Hawai'i, Hawaii, USA imported from iNaturalist photo 63881409 (cropped).jpg | priskribo2 = Vira (=finfaza) ''[[Scarus psittacus]]'' }} La seksa ŝanĝiĝo de skaredoj okazas kun ŝanĝoj en cirkulantaj steroidoj. La fiŝinoj havas altan nivelon de estradiolo, moderajn de T, kaj nedetekteblajn de 11-ketotestosterono, t.e. la plej grava fiŝa androgeno. Dum la transiro de la komencofazo al la finfazo, la koncentriĝo de 11-ketotestosterono draste pliiĝas kaj la nivelo de estrogeno malpliiĝas.{{mankas fonto}} ==Referencoj== <references/> [[Kategorio:Maraj fiŝoj]] [[Kategorio:Aktinopterigaj familioj]] 9yqxi78xalmx6wmkq46l0uou5sbtcy9 Uzanto:Vikipediemulo 2 943817 9400745 9376042 2026-06-13T02:08:49Z Vikipediemulo 256991 /* */ 9400745 wikitext text/x-wiki Saluton, mi estas Vikipediemulo kaj mi ŝatas vikipediumi. Mi aliĝis antaŭ nelonge kaj ne estas spertulo pri redaktado de artikoloj, do se estas eraroj bv diri al mi. Mi kreis la artikolojn: [[Conan Gray]], [[Kid Krow]], [[Dezirosto (albumo)|Wishbone]], [[AI-slopo]] ejnc1pywxchaoz20jc6xi4witl62q1e Uzanto:Alifono/tekst-arto 2 944372 9400300 9379245 2026-06-12T12:46:01Z Alifono 114488 9400300 wikitext text/x-wiki '''Tekst-arto''', foje '''lingvo-arto''' {{Citaĵo | teksto = Arto povas esti potenca instrumento por atingi socian kaj lingvan justecon. Montri sin per artoj povas estigi paralelan politikan kaj socian agadon. | aŭtoro = Roberto Pigro, Tina Modoti, En: Revuo Monato, novembro 2024 }} <references /> 3jtxiyk1hrnwmd7lb4no692g4n9vmj8 Diskuto:Ŝvabaĥo 1 945294 9400418 9386556 2026-06-12T16:16:24Z Moldur 2507 9400418 wikitext text/x-wiki En la unua frazo ::'''Ŝvabaĥo''' (germane ''Schwabacher'') estas malfrue [[bastardo|bastarda]] [[Gotikaj literoj|gotika rompa skribmaniero]] mi tute ne komprenas la sencon de la adjektivo [[bastardo|bastarda]]. Klaras kio estas "[[bastardo]]", neleĝe naskita infaneto en iuj socioj, sen oficiala patro. Sed tiu signifo por priskribo de skribmaniero ne sencas. Mi iom malĝojas ke ne eblas konjekti el kiu alilingva paĝo la metinto de la frazo tradukis, kaj ĉu li entute havis modelon (sed ĉar la teksto estis tre frue metita, kaj ankaŭ mi foje forgesas ĉe novaj tekstoj eksplicite mencii miajn fontojn, kiuj ofte nur estas "vikidatumoj", tion mi ne kritikas). Ĉiukaze en la germana teksto, kiu estus kulture aparte proksima al la temo, estas nenia indiko pri tia adjektivo, almenaŭ mi ne vidis iun aludon, en la nuna germanlingva teksto (mi nun ne volus fosi en ĉiuj pasintaj versioj de 2009 aŭ pli frue). Klaras nur ke la teksto estis metita en maj. 2009, jam antaŭ pli ol 17 jaroj, fare de Kerio, kroma konto de {{re|Petr Tomasovsky}} la resta unua frazo aspektas tute en ordo, sed mi simple formetus la vortojn "malfrue bastarda" kaj tiam ĉio estas komprenebla. Ĉu vi konsentas pri tio aŭ ĉu vi povas klarigi la vorton? Se jes, tiam kreo de aparta teksto [[bastardo (tipografio)]] estus pli bona ol kiel estis ĝis nun, sed mi havus neniun ideon pri kiu koncepto povus temi, tiam necesus postuli almenaŭ indikon de vikidatuma ero, pli bone tuj pretan klarigon en tutnova teksto - sed mi ne volas puŝi tion: laŭ mi en simpla formo "... estas [[Gotikaj literoj|gotika rompa skribmaniero]]" la frazo estas tute sufiĉa kaj la temo estos finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:59, 29 maj. 2026 (UTC) :Unue: Ni plene konsentas ke la adjektivo "bastarda" kun ligilo al [[bastarda filo]] ĉi tie estas plene misa kaj ne akceptebla. Do mi ĵus forigis ĝin. (Daŭrigota) 9rxagutwflmudvzzjympgspq46jdwdo 9400420 9400418 2026-06-12T16:28:48Z Moldur 2507 9400420 wikitext text/x-wiki En la unua frazo ::'''Ŝvabaĥo''' (germane ''Schwabacher'') estas malfrue [[bastardo|bastarda]] [[Gotikaj literoj|gotika rompa skribmaniero]] mi tute ne komprenas la sencon de la adjektivo [[bastardo|bastarda]]. Klaras kio estas "[[bastardo]]", neleĝe naskita infaneto en iuj socioj, sen oficiala patro. Sed tiu signifo por priskribo de skribmaniero ne sencas. Mi iom malĝojas ke ne eblas konjekti el kiu alilingva paĝo la metinto de la frazo tradukis, kaj ĉu li entute havis modelon (sed ĉar la teksto estis tre frue metita, kaj ankaŭ mi foje forgesas ĉe novaj tekstoj eksplicite mencii miajn fontojn, kiuj ofte nur estas "vikidatumoj", tion mi ne kritikas). Ĉiukaze en la germana teksto, kiu estus kulture aparte proksima al la temo, estas nenia indiko pri tia adjektivo, almenaŭ mi ne vidis iun aludon, en la nuna germanlingva teksto (mi nun ne volus fosi en ĉiuj pasintaj versioj de 2009 aŭ pli frue). Klaras nur ke la teksto estis metita en maj. 2009, jam antaŭ pli ol 17 jaroj, fare de Kerio, kroma konto de {{re|Petr Tomasovsky}} la resta unua frazo aspektas tute en ordo, sed mi simple formetus la vortojn "malfrue bastarda" kaj tiam ĉio estas komprenebla. Ĉu vi konsentas pri tio aŭ ĉu vi povas klarigi la vorton? Se jes, tiam kreo de aparta teksto [[bastardo (tipografio)]] estus pli bona ol kiel estis ĝis nun, sed mi havus neniun ideon pri kiu koncepto povus temi, tiam necesus postuli almenaŭ indikon de vikidatuma ero, pli bone tuj pretan klarigon en tutnova teksto - sed mi ne volas puŝi tion: laŭ mi en simpla formo "... estas [[Gotikaj literoj|gotika rompa skribmaniero]]" la frazo estas tute sufiĉa kaj la temo estos finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:59, 29 maj. 2026 (UTC) :Unue: Ni plene konsentas ke la adjektivo "bastarda" kun ligilo al [[bastarda filo]] ĉi tie estas plene misa kaj ne akceptebla. Do mi ĵus forigis ĝin. :Due: Tamen, ekzistas ja reala fono, kaj la vorto fakte ne estas plene freneza. Sciante ke la artikolon kreis Kerio/Petr, simple rigardu la ĉeĥan paĝon kaj sekvu kelkajn ligilojn por trovi ke "Bastarda" fakte estas termino en tipografio, ekz-e germane [[:de:Bastarda]]. Principe ja eblus krei esperantan paĝon por tio, sed mi tre dubas ke iu tion faros dum la venontaj dudek jaroj, do por nun estas pli simpla solvo forigi la fuŝan ligilon. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:27, 12 jun. 2026 (UTC) rd2d0yhtrj2e1cr4nxhsbz1x5s9pzqn 9400514 9400420 2026-06-12T19:00:05Z Moldur 2507 9400514 wikitext text/x-wiki En la unua frazo ::'''Ŝvabaĥo''' (germane ''Schwabacher'') estas malfrue [[bastardo|bastarda]] [[Gotikaj literoj|gotika rompa skribmaniero]] mi tute ne komprenas la sencon de la adjektivo [[bastardo|bastarda]]. Klaras kio estas "[[bastardo]]", neleĝe naskita infaneto en iuj socioj, sen oficiala patro. Sed tiu signifo por priskribo de skribmaniero ne sencas. Mi iom malĝojas ke ne eblas konjekti el kiu alilingva paĝo la metinto de la frazo tradukis, kaj ĉu li entute havis modelon (sed ĉar la teksto estis tre frue metita, kaj ankaŭ mi foje forgesas ĉe novaj tekstoj eksplicite mencii miajn fontojn, kiuj ofte nur estas "vikidatumoj", tion mi ne kritikas). Ĉiukaze en la germana teksto, kiu estus kulture aparte proksima al la temo, estas nenia indiko pri tia adjektivo, almenaŭ mi ne vidis iun aludon, en la nuna germanlingva teksto (mi nun ne volus fosi en ĉiuj pasintaj versioj de 2009 aŭ pli frue). Klaras nur ke la teksto estis metita en maj. 2009, jam antaŭ pli ol 17 jaroj, fare de Kerio, kroma konto de {{re|Petr Tomasovsky}} la resta unua frazo aspektas tute en ordo, sed mi simple formetus la vortojn "malfrue bastarda" kaj tiam ĉio estas komprenebla. Ĉu vi konsentas pri tio aŭ ĉu vi povas klarigi la vorton? Se jes, tiam kreo de aparta teksto [[bastardo (tipografio)]] estus pli bona ol kiel estis ĝis nun, sed mi havus neniun ideon pri kiu koncepto povus temi, tiam necesus postuli almenaŭ indikon de vikidatuma ero, pli bone tuj pretan klarigon en tutnova teksto - sed mi ne volas puŝi tion: laŭ mi en simpla formo "... estas [[Gotikaj literoj|gotika rompa skribmaniero]]" la frazo estas tute sufiĉa kaj la temo estos finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:59, 29 maj. 2026 (UTC) :Kara {{u|ThomasPusch}}: :Unue: Mi plene konsentas ke la adjektivo "bastarda" kun ligilo al [[bastarda filo]] ĉi tie estas plene misa kaj ne akceptebla. Do mi ĵus forigis ĝin. :Due: Tamen, ekzistas ja reala fono, kaj la vorto fakte ne estas plene freneza. Sciante ke la artikolon kreis Kerio/Petr, simple rigardu la ĉeĥan paĝon kaj sekvu kelkajn ligilojn por trovi ke "Bastarda" fakte estas termino en tipografio, ekz-e germane [[:de:Bastarda]]. Principe ja eblus krei esperantan paĝon por tio, sed mi tre dubas ke iu tion faros dum la venontaj dudek jaroj, do por nun estas pli simpla solvo forigi la fuŝan ligilon. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:27, 12 jun. 2026 (UTC) ddmxyr6tqxsrwiz1hvvq0mikvsy9iua William Dunst (marko) 0 945864 9400428 9400141 2026-06-12T17:11:26Z NajLaj21 258562 9400428 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{Informkesto firmao kaj produkto}} '''William Dunst''' estas hungara moddomo kun sidejo en [[Budapeŝto]], [[Hungario]]. Fondita en 2025 de la hungara modkreinto, muzikisto kaj entreprenisto [[Vilmos Dunszt]], profesie konata kiel [[Vilmos Dunszt|William Dunst]], la kompanio funkcias kiel lia samnoma moda marko.<ref name=":0">[https://notjustalabel.com/william-dunst William Dunst] notjustalabel.com</ref> Ĝiaj produktlinioj inkluzivas pretportajn vestojn, trikvarojn, robojn, ĉemizojn kaj akcesoraĵojn. La marko estas konata pro sia nuntempa estetiko kaj bonfaraj iniciatoj subtenantaj infanojn.<ref>[https://www.yorkshireeveningpost.co.uk/community/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children-5263467 William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]</ref><ref>[https://gratteaumagazine.com/2026/05/11/qa-with-william-dunst-the-architect-of-heritage/]</ref><ref>[https://www.thestar.co.uk/community/william-dunst-launches-his-own-clothing-brand-donates-profits-to-help-children-in-the-uk-5262925]</ref> La kompanio fabrikas siajn produktojn ĉefe en [[Latvio]], [[Hungario]], [[Usono]], [[Italio]], [[Ĉinio]] kaj [[Japanio]].<ref name=":0" /> == Referencoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == * [http://williamdunst.com Oficiala retejo] [[Kategorio:Luksaj varomarkoj]] kmlepwbnxsnpasua43kzkqgpeenbtq1 Elektitaj membroj de hungara dissendo de Radio Libera Eŭropo 0 946217 9400347 9400177 2026-06-12T13:26:39Z Crosstor 3176 /* K */ 9400347 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj membroj de hungara dissendo de [[Radio Libera Eŭropo]]: *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Dezső Albrecht]] == B == * [[Klára Bánfalvi]] * [[Artúr Bárdos]] * [[Gábor Bikich]] * [[Imre Boba]] * [[Tamás Bogyay]] * [[László Borbély (sportĵurnalisto)]] * [[Gyula Borbándi]] * [[Julián Borsányi]] * [[László Bús-Fekete]] == C == * [[János Csokits]] * [[Emil Csonka]] * [[Bálint Czupy]] == D == * [[István Deák]] * [[Gyula Dessewffy]] * [[András Domahidy]] * [[Miklós Domahidy]] * [[János Drábik]] == E == * [[Géza Ekecs]] == F == * [[Pál Fábry]] * [[Tibor Flórián]] == G == * [[Árpád Gazda]] * [[Andor Gellért]] * [[Gyula Gombos]] == H == * [[Ilona Hajmássy]] * [[Lajos Halász]] * [[Péter Halász]] * [[Árpád Hudy]] == I == * [[Ottó Indig (verkisto)]] == J == * [[József Jánosi (jezuito)]] == K == * [[László Levente Kasza]] * [[István Kemény (sociologo)]] * [[Ferenc Kóréh]] * [[Aladár Kovách]] == P == * [[Iván Petrovich]] == S == * [[Viktor Sztankovics]] == T == * [[Mária Tasnády Fekete]] * [[Lajos Thury]] == Z == * [[Gyula Zathureczky]] == Fontoj == * La listo estas elekto el koncernaj datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj de homoj]] cpqjl6npeb95mzz5k9d80ono1n1edbp 9400358 9400347 2026-06-12T13:37:18Z Crosstor 3176 /* K */ 9400358 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj membroj de hungara dissendo de [[Radio Libera Eŭropo]]: *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Dezső Albrecht]] == B == * [[Klára Bánfalvi]] * [[Artúr Bárdos]] * [[Gábor Bikich]] * [[Imre Boba]] * [[Tamás Bogyay]] * [[László Borbély (sportĵurnalisto)]] * [[Gyula Borbándi]] * [[Julián Borsányi]] * [[László Bús-Fekete]] == C == * [[János Csokits]] * [[Emil Csonka]] * [[Bálint Czupy]] == D == * [[István Deák]] * [[Gyula Dessewffy]] * [[András Domahidy]] * [[Miklós Domahidy]] * [[János Drábik]] == E == * [[Géza Ekecs]] == F == * [[Pál Fábry]] * [[Tibor Flórián]] == G == * [[Árpád Gazda]] * [[Andor Gellért]] * [[Gyula Gombos]] == H == * [[Ilona Hajmássy]] * [[Lajos Halász]] * [[Péter Halász]] * [[Árpád Hudy]] == I == * [[Ottó Indig (verkisto)]] == J == * [[József Jánosi (jezuito)]] == K == * [[László Levente Kasza]] * [[István Kemény (sociologo)]] * [[Ferenc Kóréh]] * [[Aladár Kovách]] * [[Iván Kováts]] == P == * [[Iván Petrovich]] == S == * [[Viktor Sztankovics]] == T == * [[Mária Tasnády Fekete]] * [[Lajos Thury]] == Z == * [[Gyula Zathureczky]] == Fontoj == * La listo estas elekto el koncernaj datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj de homoj]] nu6dzwq87d2clzm97p7oemvny0xmubn 9400359 9400358 2026-06-12T13:40:53Z Crosstor 3176 /* K */ 9400359 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj membroj de hungara dissendo de [[Radio Libera Eŭropo]]: *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Dezső Albrecht]] == B == * [[Klára Bánfalvi]] * [[Artúr Bárdos]] * [[Gábor Bikich]] * [[Imre Boba]] * [[Tamás Bogyay]] * [[László Borbély (sportĵurnalisto)]] * [[Gyula Borbándi]] * [[Julián Borsányi]] * [[László Bús-Fekete]] == C == * [[János Csokits]] * [[Emil Csonka]] * [[Bálint Czupy]] == D == * [[István Deák]] * [[Gyula Dessewffy]] * [[András Domahidy]] * [[Miklós Domahidy]] * [[János Drábik]] == E == * [[Géza Ekecs]] == F == * [[Pál Fábry]] * [[Tibor Flórián]] == G == * [[Árpád Gazda]] * [[Andor Gellért]] * [[Gyula Gombos]] == H == * [[Ilona Hajmássy]] * [[Lajos Halász]] * [[Péter Halász]] * [[Árpád Hudy]] == I == * [[Ottó Indig (verkisto)]] == J == * [[József Jánosi (jezuito)]] == K == * [[László Levente Kasza]] * [[István Kemény (sociologo)]] * [[Ferenc Kóréh]] * [[Sándor Kőrösi-Krizsán]] * [[Aladár Kovách]] * [[Iván Kováts]] == P == * [[Iván Petrovich]] == S == * [[Viktor Sztankovics]] == T == * [[Mária Tasnády Fekete]] * [[Lajos Thury]] == Z == * [[Gyula Zathureczky]] == Fontoj == * La listo estas elekto el koncernaj datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj de homoj]] 1omdtxwfrmpg6ddehmuzj11wvhvo5ul 9400362 9400359 2026-06-12T13:43:34Z Crosstor 3176 /* K */ 9400362 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj membroj de hungara dissendo de [[Radio Libera Eŭropo]]: *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Dezső Albrecht]] == B == * [[Klára Bánfalvi]] * [[Artúr Bárdos]] * [[Gábor Bikich]] * [[Imre Boba]] * [[Tamás Bogyay]] * [[László Borbély (sportĵurnalisto)]] * [[Gyula Borbándi]] * [[Julián Borsányi]] * [[László Bús-Fekete]] == C == * [[János Csokits]] * [[Emil Csonka]] * [[Bálint Czupy]] == D == * [[István Deák]] * [[Gyula Dessewffy]] * [[András Domahidy]] * [[Miklós Domahidy]] * [[János Drábik]] == E == * [[Géza Ekecs]] == F == * [[Pál Fábry]] * [[Tibor Flórián]] == G == * [[Árpád Gazda]] * [[Andor Gellért]] * [[Gyula Gombos]] == H == * [[Ilona Hajmássy]] * [[Lajos Halász]] * [[Péter Halász]] * [[Árpád Hudy]] == I == * [[Ottó Indig (verkisto)]] == J == * [[József Jánosi (jezuito)]] == K == * [[László Levente Kasza]] * [[István Kemény (sociologo)]] * [[Ferenc Kóréh]] * [[Sándor Kőrösi-Krizsán]] * [[Aladár Kovách]] * [[Iván Kováts]] * [[György Krassó]] == P == * [[Iván Petrovich]] == S == * [[Viktor Sztankovics]] == T == * [[Mária Tasnády Fekete]] * [[Lajos Thury]] == Z == * [[Gyula Zathureczky]] == Fontoj == * La listo estas elekto el koncernaj datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj de homoj]] gywyhawvp8u4zyiiuxq8csz3r0eks18 Los estados carenciales 0 946342 9400518 9398185 2026-06-12T19:04:44Z Kani 670 9400518 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Informkesto libro}} '''''Los estados carenciales''''' (La mankostatoj) estas romano verkita de [[Ángela Vallvey]], kiu ricevis pro ĝi en 2002 la [[Premio Nadal|Premion Nadal]]. La agado konsistas je Vili, direktoro de specifa Akademio kie li helpas lernantojn trovi la [[feliĉo]]n. Vili realigas ilian internan esploron kaj vidigas al ili iliajn grandojn kaj ridindecojn. La verkistino uzas [[melodramo]]n por disvolvigi la historion, sed ŝi uzas ankaŭ [[sarkasmo]]n kaj [[ironio]]n. Ŝajna frivoleco utilas por pridubi la tradiciajn verojn, kaj konsenti aŭ malkonsenti ilin. Finfine la verko estas ĉu [[satiro]] ĉu imitaĵo de la libroj de memhelpo, tiom modaj, kaj krome estas omaĝo al la klasika mondo (la ĉefrolulo nomiĝas Ulises ([[Odiseo]]), ĉikanata de sia eksedzino [[Penelopo]], kies filo nomiĝas [[Telemako]]. Finfine la verko estas defilo de nefeliĉaj homoj, kiuj montras siajn malfeliĉojn; el ili kelkaj estas rilataj al Ulises familie, kaj aliaj nur pere de la Akademio. La citaĵoj el filozofoj de la Antikveco celas ornami la tekston pere de akademia saĝeco, sed tio rezultas iom banala. ==Intrigo== {{Intrigo}} ''LA SUERTE DE LOS MORTALES'' (La sorto de la mortontoj) 1.- ''Lo que representamos'' (Kion ni reprezentas) * ''Ulises llega a la Academia'' (Ulises alvenas al la Akademio). Temas pri babilrondo pri feliĉo de la membroj. * ''El ensueño de la felicidad'' (Feliĉorevo). La estro Vili apenaŭ interpacigas kverelojn. * ''Matrimonio de Luz'' ((Geedzeco de Luz). Ŝi memoras pri sia [[nupto]] kaj ekde tiam. * ''Cuando se apaga la luz'' (Kiam lumo malŝaltiĝas). Luz kun Ulises. * ''El arte de amar de Ulises'' (Amarto de Ulises). [[Flirto]], poste Luz ĉe Ulises kaj ili amoras. * ''Escenas conyugales de un filósofo'' (Geedzaj scenoj de filozofo). Ĉikanado fare de edzino de Vili. * ''La Sagrada Familia Disfuncional'' (La Sankta Familio Misfunkcia). Elena pri isa edzo. David estas edzo de edzo. Oni diskutas ĉu la Sankta Familio estas supozita modelo. * ''La hermosa indiferencia del héroe'' (La bela indiferento de la heroo). Ulises memoras pri sia patro. * ''Quince años no tiene mi amor'' (Dekkvin jarojn ne havas mia amo)<ref>Parodio de populara hispana kanto kies refrenaĵo diras "Dekkvin jarojn havas mia amo"</ref> Ulises kaj Telemako vizitas en [[maljunulejo]] lian maljunan (83-jaraĝan) praavinon Araceli. * ''Cada cosa en su lugar'' (Ĉio sialoke). Pri Penélope, eksedzino de Ulises. * ''Espíritu comunitario'' (Komunuma spirito). Fran iniciatas, sed ne plenumas, volas verki, li elĉerpiĝas, dum lia edzino Laura laboras kaj ja plenumas. * ''Esqueletos en el armario'' (Skeletoj en [[ŝranko]]). La patrino de Jorge telefonalvokas. Li separiĝis de Carmen kaj li telefonas ŝin. * ''Observando a los gorriones'' (Observante [[pasero]]jn). Irma montriĝas sopirema, racia, ankaŭ sepriĝinta, memoras sian patrinon. Ŝi estas en dancejo kun amikino kiam konas Andros, juna greka kuiristo, kiun li amas, ĝis li ekparolas hispane. * ''Un hogar para Araceli'' (Hejmo por Araceli). Ŝi estas 83-jaraĝa kaj flirtas kun Anselmo en maljunulejo; ili amoras kaj li mortas. * ''Tengo una higuera'' (Mi havas [[figarbo]]n). Pedro kaj Mireia adoptis ŝian eksedzon Luis, kaj tial ŝi havas du edzojn. Blindulo Jacobo kritikas ŝin. Nova kverelo en babilrondo. Vili planas fermi la Akademion. Kvireto klopodas memmortigi sin, sed malsukcesas, danke al interveno de Ulises. 2.- ''Lo que tenemos'' (Kion ni havas) * ''La culpa'' (La kulpo). Penélope estas en la etoso de la [[modo]]. Ŝia sekretariino Jana kredas je [[horoskopo]]j kaj ŝi fuŝis sian amaferon. * ''La obligación'' (La devo) Pene iras viziti sian patron Vili, sed babilas kun sia patrino Valentina kaj amikinoj pri vaginkirurgio kaj [[piĉo]]j ĝenerale. Ili nudiĝas por montri siajn piĉojn. * ''La angustia'' (La angoro). Pene kun Valentina kiu suferas [[kancero]]n. Pene memoras kiam ŝi ekrilatis kun Ulises. * ''La postergación'' (La prokrasto). Pene proponas al Ulises amori por sia unua fojo, sed ŝi estas tro ekscitita. Tamen ŝi ne prokrastiĝas. * ''La dependencia'' (La dependeco). Kvankam Pene abandonis sian filon, nun petas al Ulises alporti lin al ŝi. * ''Vivir en el pasado'' (Vivi en pasinteco). Pene meoras la unaun amoron de Ulises kun alia virino. [[Koŝmaro]] de Pene pri hundoj. * ''Deseos de justicia'' (Justecdeziroj). Pene diskutas kun Ulises pri ilia rompo. * ''Falta de amor por uno mismo'' (Manko de amo al si). [[Vespermanxgo]] de Ulises kaj Telemako ĉe la gepatroj de Pene. * ''El temor'' (La timo). Pluas la diskuto dum la vespermanĝo. * ''La preocupación'' (Priokupo). Pene kun sia trimonata bebo. Ŝi priokupiĝas prie kaj pri la konduto de Ulises. Pene kun sia snoba amikino Marta, kiu kritikas Madridon kaj instigas ŝin eklabori en modetoso. Pene vidas Ulises kisantan virinon kaj ŝi abandonas kaj lin kaj sian filon. * ''El miedo a lo desconocido'' (Timo al nekonataĵo). Nova diskuto Pene-Uli antaŭ ŝiaj gepatroj, Vili parolas pri sia abandono de la Akademio. 3.- ''Lo que somos (Última odisea)'' (Kio ni estas (lasta odiseado)). * ''La llamada de la aventura'' (Aventuralvoko). Ulises denove [[pentristo]]. * ''Atravesando el umbral'' (Transsojle). Uli kun Tele frumatene. * ''La flor del dragón'' (Drakfloro). Uli en sia pentrarta etoso (kun Tele). * ''Perdido en la noche'' (Perdita nokte). Dum ekspozicio de Uli kun amiko Jorge, divorcita, David, semseksema, kaj aliaj de la Akademio. * ''En el vientre de la ballena'' (En balenventro). Uli kun Mireia kaj ŝiaj du edzoj. Eĉ jacobo, la blindulo, iras al pentrekspozicio. * ''El elixir de los dioses'' (Dia [[eliksiro]]). Kun Johnny Espina W, iom ebria, pri malsukceso. Hipólito, farbisto. Ili kverelas kiel ĉiam iam. * ''La línea de sombra'' (Ombrolinio). Kun Francisco de Gey, kiu verkis [[romanon]]n pri la malsukcesa memmortigito. * ''Emergiendo del reino del temor'' (Elirante de timoregno). Jana kun Luz kaj Irma. * ''Las brujas y la muerte'' (La sorĉistinoj kaj la morto). Kun la malnovaj amikinoj de Valentina. * ''Extraños en el paraíso'' (Fremduloj en paradizo). Uli alportas Tele ĉe Pene (kun Jana). Nun Tele loĝas kun sia patrino. alvenas Pene, kverelas kaj amoras. * Apendico pri notoj kaj citaĵoj por libro verkota de Vili. {{Intrigofino}} ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * [https://www.lecturalia.com/libro/49/los-estados-carenciales en Lecturalia] * [https://espanolenzuecos.blogia.com/2009/011404-angela-vallvey-los-estados-carenciales.php Ángela Vallvey, Los estados carenciales] 14a de januaro 2009, Reseñas: Una sátira de los libros de autoayuda * [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6494825 en angla] * {{Trad|es|Los estados carenciales|162822946}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Libroj aperintaj en 2002]] [[Kategorio:Hispanlingvaj romanoj]] 5vye3zx2mnozxoqwrgbxxa1l94vb8jw 9400519 9400518 2026-06-12T19:05:56Z Kani 670 /* Intrigo */ 9400519 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Informkesto libro}} '''''Los estados carenciales''''' (La mankostatoj) estas romano verkita de [[Ángela Vallvey]], kiu ricevis pro ĝi en 2002 la [[Premio Nadal|Premion Nadal]]. La agado konsistas je Vili, direktoro de specifa Akademio kie li helpas lernantojn trovi la [[feliĉo]]n. Vili realigas ilian internan esploron kaj vidigas al ili iliajn grandojn kaj ridindecojn. La verkistino uzas [[melodramo]]n por disvolvigi la historion, sed ŝi uzas ankaŭ [[sarkasmo]]n kaj [[ironio]]n. Ŝajna frivoleco utilas por pridubi la tradiciajn verojn, kaj konsenti aŭ malkonsenti ilin. Finfine la verko estas ĉu [[satiro]] ĉu imitaĵo de la libroj de memhelpo, tiom modaj, kaj krome estas omaĝo al la klasika mondo (la ĉefrolulo nomiĝas Ulises ([[Odiseo]]), ĉikanata de sia eksedzino [[Penelopo]], kies filo nomiĝas [[Telemako]]. Finfine la verko estas defilo de nefeliĉaj homoj, kiuj montras siajn malfeliĉojn; el ili kelkaj estas rilataj al Ulises familie, kaj aliaj nur pere de la Akademio. La citaĵoj el filozofoj de la Antikveco celas ornami la tekston pere de akademia saĝeco, sed tio rezultas iom banala. ==Intrigo== {{Intrigo}} ''LA SUERTE DE LOS MORTALES'' (La sorto de la mortontoj) 1.- ''Lo que representamos'' (Kion ni reprezentas) * ''Ulises llega a la Academia'' (Ulises alvenas al la Akademio). Temas pri babilrondo pri feliĉo de la membroj. * ''El ensueño de la felicidad'' (Feliĉorevo). La estro Vili apenaŭ interpacigas kverelojn. * ''Matrimonio de Luz'' ((Geedzeco de Luz). Ŝi memoras pri sia [[nupto]] kaj ekde tiam. * ''Cuando se apaga la luz'' (Kiam lumo malŝaltiĝas). Luz kun Ulises. * ''El arte de amar de Ulises'' (Amarto de Ulises). [[Flirto]], poste Luz ĉe Ulises kaj ili amoras. * ''Escenas conyugales de un filósofo'' (Geedzaj scenoj de filozofo). Ĉikanado fare de edzino de Vili. * ''La Sagrada Familia Disfuncional'' (La Sankta Familio Misfunkcia). Elena pri isa edzo. David estas edzo de edzo. Oni diskutas ĉu la Sankta Familio estas supozita modelo. * ''La hermosa indiferencia del héroe'' (La bela indiferento de la heroo). Ulises memoras pri sia patro. * ''Quince años no tiene mi amor'' (Dekkvin jarojn ne havas mia amo)<ref>Parodio de populara hispana kanto kies refrenaĵo diras "Dekkvin jarojn havas mia amo"</ref> Ulises kaj Telemako vizitas en [[maljunulejo]] lian maljunan (83-jaraĝan) praavinon Araceli. * ''Cada cosa en su lugar'' (Ĉio sialoke). Pri Penélope, eksedzino de Ulises. * ''Espíritu comunitario'' (Komunuma spirito). Fran iniciatas, sed ne plenumas, volas verki, li elĉerpiĝas, dum lia edzino Laura laboras kaj ja plenumas. * ''Esqueletos en el armario'' (Skeletoj en [[ŝranko]]). La patrino de Jorge telefonalvokas. Li separiĝis de Carmen kaj li telefonas ŝin. * ''Observando a los gorriones'' (Observante [[pasero]]jn). Irma montriĝas sopirema, racia, ankaŭ sepriĝinta, memoras sian patrinon. Ŝi estas en dancejo kun amikino kiam konas Andros, juna greka kuiristo, kiun li amas, ĝis li ekparolas hispane. * ''Un hogar para Araceli'' (Hejmo por Araceli). Ŝi estas 83-jaraĝa kaj flirtas kun Anselmo en maljunulejo; ili amoras kaj li mortas. * ''Tengo una higuera'' (Mi havas [[figarbo]]n). Pedro kaj Mireia adoptis ŝian eksedzon Luis, kaj tial ŝi havas du edzojn. Blindulo Jacobo kritikas ŝin. Nova kverelo en babilrondo. Vili planas fermi la Akademion. Kvireto klopodas memmortigi sin, sed malsukcesas, danke al interveno de Ulises. 2.- ''Lo que tenemos'' (Kion ni havas) * ''La culpa'' (La kulpo). Penélope estas en la etoso de la [[modo]]. Ŝia sekretariino Jana kredas je [[horoskopo]]j kaj ŝi fuŝis sian amaferon. * ''La obligación'' (La devo) Pene iras viziti sian patron Vili, sed babilas kun sia patrino Valentina kaj amikinoj pri vaginkirurgio kaj [[piĉo]]j ĝenerale. Ili nudiĝas por montri siajn piĉojn. * ''La angustia'' (La angoro). Pene kun Valentina kiu suferas [[kancero]]n. Pene memoras kiam ŝi ekrilatis kun Ulises. * ''La postergación'' (La prokrasto). Pene proponas al Ulises amori por sia unua fojo, sed ŝi estas tro ekscitita. Tamen ŝi ne prokrastiĝas. * ''La dependencia'' (La dependeco). Kvankam Pene abandonis sian filon, nun petas al Ulises alporti lin al ŝi. * ''Vivir en el pasado'' (Vivi en pasinteco). Pene meoras la unaun amoron de Ulises kun alia virino. [[Koŝmaro]] de Pene pri hundoj. * ''Deseos de justicia'' (Justecdeziroj). Pene diskutas kun Ulises pri ilia rompo. * ''Falta de amor por uno mismo'' (Manko de amo al si). [[Vespermanĝo]] de Ulises kaj Telemako ĉe la gepatroj de Pene. * ''El temor'' (La timo). Pluas la diskuto dum la vespermanĝo. * ''La preocupación'' (Priokupo). Pene kun sia trimonata bebo. Ŝi priokupiĝas prie kaj pri la konduto de Ulises. Pene kun sia snoba amikino Marta, kiu kritikas Madridon kaj instigas ŝin eklabori en modetoso. Pene vidas Ulises kisantan virinon kaj ŝi abandonas kaj lin kaj sian filon. * ''El miedo a lo desconocido'' (Timo al nekonataĵo). Nova diskuto Pene-Uli antaŭ ŝiaj gepatroj, Vili parolas pri sia abandono de la Akademio. 3.- ''Lo que somos (Última odisea)'' (Kio ni estas (lasta odiseado)). * ''La llamada de la aventura'' (Aventuralvoko). Ulises denove [[pentristo]]. * ''Atravesando el umbral'' (Transsojle). Uli kun Tele frumatene. * ''La flor del dragón'' (Drakfloro). Uli en sia pentrarta etoso (kun Tele). * ''Perdido en la noche'' (Perdita nokte). Dum ekspozicio de Uli kun amiko Jorge, divorcita, David, semseksema, kaj aliaj de la Akademio. * ''En el vientre de la ballena'' (En balenventro). Uli kun Mireia kaj ŝiaj du edzoj. Eĉ jacobo, la blindulo, iras al pentrekspozicio. * ''El elixir de los dioses'' (Dia [[eliksiro]]). Kun Johnny Espina W, iom ebria, pri malsukceso. Hipólito, farbisto. Ili kverelas kiel ĉiam iam. * ''La línea de sombra'' (Ombrolinio). Kun Francisco de Gey, kiu verkis [[romano]]n pri la malsukcesa memmortigito. * ''Emergiendo del reino del temor'' (Elirante de timoregno). Jana kun Luz kaj Irma. * ''Las brujas y la muerte'' (La sorĉistinoj kaj la morto). Kun la malnovaj amikinoj de Valentina. * ''Extraños en el paraíso'' (Fremduloj en paradizo). Uli alportas Tele ĉe Pene (kun Jana). Nun Tele loĝas kun sia patrino. alvenas Pene, kverelas kaj amoras. * Apendico pri notoj kaj citaĵoj por libro verkota de Vili. {{Intrigofino}} ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * [https://www.lecturalia.com/libro/49/los-estados-carenciales en Lecturalia] * [https://espanolenzuecos.blogia.com/2009/011404-angela-vallvey-los-estados-carenciales.php Ángela Vallvey, Los estados carenciales] 14a de januaro 2009, Reseñas: Una sátira de los libros de autoayuda * [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6494825 en angla] * {{Trad|es|Los estados carenciales|162822946}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Libroj aperintaj en 2002]] [[Kategorio:Hispanlingvaj romanoj]] f0fazv3pn5o9hakuvvtm0quwc41ck8w Lançarote de Freitas 0 946514 9400273 9399302 2026-06-12T12:13:47Z Claudio Pistilli 25073 /* Kunteksto */ 9400273 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Lançarote da Ilha<br>([[1407]] - [[1451]])<br>[[Portugalaj malkovroj]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Slavery in Brazil, by Jean-Baptiste Debret (1768-1848).jpg | grandeco de dosiero = 350ra |priskribo =Lançarote de Freitas aktivis dum la nigra ŝakrismo. |dato de naskiĝo =[[1407]] |loko de naskiĝo =[[Lagos]], [[Algarve]], [[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[1451]] |loko de morto =[[Lisboa]], [[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] }} <big>'''Lançarote de Freitas'''</big>, <big>'''Lançarote da Ilha'''</big> aŭ <big>'''Lançarote Pessanha'''</big>estis portugala navigisto, ekspluatisto, sklavo-[https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=%C5%9Dakristo&kap=1&der=1 ŝakristo] kaj vojaĝanto. Li estis la gvidanto de du grandaj portugalaj sklavismaj atakoj sur la okcidentafrika marbordo inter 1444-1446. Li faris plurajn vojaĝojn al Afriko nome de Princo [[Henriko la Navigisto]], kies ŝildisto kaj ĉambelano li estis. S-ro Freitas akompanis [[Gil Eanes]] en lia armita ekspedicio al [[Tidra|Tidro]] por batali kontraŭ la [[maŭroj]], kiuj kontraŭstaris la celojn de Henriko la Navigisto en Afriko. ==Kunteksto== [[Dosiero:Rodolfo Amoedo - O ciclo do ouro.jpg|eta|300ra|maldekstre|<center>Ora ciklo en [[Kolonia Brazilo]]: Periodo kie la [[bandejrano]]j uzis la sklavan servon.</center>]] [[Dosiero:Palácio_Pedro_Ernesto_-_Painel_de_Rodolfo_Amoedo.jpg|eta|400ra|dekstre|<center>Dum la fondo de la unuaj urboj en la mondo, oni uzis la sklavajn fortojn de indiĝenoj kaj nigruloj.</center>]] [[Dosiero:80._Alvise_da_Mosto,_o_Cadamosto_presentato_all'_Infante_D._Enrico_di_Portogallo,_anno_1454.jpg|eta|400ra|maldekstre|<center>[[:en:Alvise Cadamosto|Alvise Cadamosto]] sin prezentas antaŭ la Princo [[Henriko la Navigisto|Henriko de Portugalio]].</center>]] [[Dosiero:Fusta_by_Jan_Huygen_van_Linschoten.jpg|eta|400ra|dekstre|<center>Portugala [[:en:fusta|fusto]] el libro de [[:en:Jan Huygen van Linschoten|Jan Huygen van Linschoten]] (1563-1611).</center>]] [[Dosiero:Cap Blanc Mauritania Spanish Sahara 1958.JPG|eta|400ra|dekstre|<center>Lokigo de [[Ras Nuadibu|Kablo Blanca]] kun la divida limo inter [[Maŭritanio]] kaj [[Hispania Saharo]].</center>]] Lançarote de Frejtas, pli bone konata kiel Lançarote da Ilha aŭ simple Lançarote de Lagos, estis trejnita kiel varleto kaj ĉambelano en la domanaro de la portugala princo [[Henriko la Navigisto]]. Lansaroto estis nomumita "almoxarife" (provizejestro) de Lagos, Portugalio, en aprilo 1443, sukcedante sian bopatron "Soeiro da Costa"<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Os_almirantes_Pessanhas_e_sua_descend%C3%AAn/J18ZAAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Lan%C3%A7arote+de+Freitas&pg=PA55&printsec=frontcover Os almirantes Pessanhas e sua descendência]</ref>, kiu rezignis al la posteno favore de li. Princo Henriko la Navigisto sendis marajn ekspediciojn tra la okcidentafrika marbordo ekde almenaŭ la fruaj 1430-aj jaroj. Sed ili estis donintaj tre malmultan profiton. La ekspedicioj veturis plejparte laŭ la arida marbordo de la [[Saharo|Sahara dezerto]], sen homaj setlejoj videblaj nek renkontoj indaj je raporto. Sed en 1443, unu el la kapitanoj de Henriko, [[Nuno Tristão]] (1390-1446), revenis de ekspedicio kun ĉirkaŭ 14 kaptitaj afrikaj indiĝenoj, [[Sanhaĝaoj]]-berberoj kaptitaj de malgranda indiĝena fiŝkaptista vilaĝo, kiun li trovis en la [[:en:Bay of Arguin|Golfo de Arguino]] (en moderna [[Maŭritanio]]). La levitaj bordoj de la golfo de Arguino estis plenaj de fiŝoj, allogante malriĉajn dezertloĝantajn Sanhaĝaoj-berberojn, kiuj starigis multajn malgrandajn fiŝkaptistajn setlejojn sur insuloj kaj terkapoj ĉirkaŭ la golfo. Tiuj estis la unuaj homaj loĝejoj, kiujn la kapitanoj de Henriko renkontis post jardeko da esplorado, kaj ili ŝajnis malfortaj kaj vundeblaj. La perspektivo de facilaj kaj profitdonaj teritorioj por la sklavo-ŝakradoj ĉirkaŭ la bordoj de Arguino vekis la intereson de multaj portugalaj komercistoj kaj riĉaĵo-serĉantaj aventuristoj. Por tuj certigi sian titolon, en oktobro 1443, Henriko la Navigisto ricevis de sia frato, la reganta princo [[Pedro de Portugalio, 1-a Duko de Koimbro|Petro de Koimbro]], patentajn leterojn, kiuj donis al li ekskluzivan monopolon sur ĉia navigado sude de [[Kabo Boĵador]], ĉu por milito aŭ komerco. Ĉiu ŝipo velanta suden de la kabo sen la permesilo de Henriko povus esti konfiskita. La leteroj de Petro ankaŭ donis al Henriko la reĝan kvinonon kaj doganrajtojn (dekonon sur importado) normale ŝuldatajn al la portugala krono, sur ĉiuj afrikaj varoj aŭ sklavoj alportitaj reen al metropola Portugalio. Konsorcio de komercistoj de [[Lagos]], foje nomata la "Companhia de Lagos" ("Kompanio de Lagos")<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Atl%C3%A2ntico/IqKOCgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Companhia+de+LGOS&pg=PT89&printsec=frontcover Atlântico: A história de um oceano]</ref>, kvankam ĝi verŝajne estis nur provizora asocio de komercistoj, anstataŭ korporacio en la vera senco), petis licencon de Henriko. Verŝajne pro lia intima rilato kun Henriko, la komercistoj de Lagos elektis Lansaroton kiel sian estron. ==Unua sklaviga ekspedicio (1444)== Akirinte sian licencon, la kompanio de Lagos ekipis floton kun ses sklavŝipoj kaj ĉirkaŭ tridek viroj, kiuj ekiris al la Arguino-bordoj printempe de 1444. La ses kapitanoj kutime estis registritaj kiel: * Lançarote de Frejtas * [[Gil Eanes]] * [[:pt:Estêvão Afonso|Estêvão Afonso]] * Rodrigo Álvares * [[:pt:João Dias (navegador)|João Dias]] * Necerta (diverse donita kiel Martim Vicente, Gil Vasques, [https://eve.fcsh.unl.pt/en/people/joao-bernaldez João Bernaldez] aŭ eĉ [[:pt:Gonçalo de Sintra|Gonçalo de Sintra]]). En sia propra pli postaj memuarlibroj, [[:pt:Diogo Gomes|Diogo Gomes]] (1420-1500) identigas sin kiel partoprenanto de ĉi tiu ekspedicio. La floto de Lansaroto direktiĝis rekte al la suda fino de la Golfo de Arguino, kie la kaptitoj de Nuno Tristão diris al ili, ke oni povus trovi popolriĉajn fiŝkaptistajn setlejojn. Ili alvenis en Arguino en junio 1444. Antaŭtagiĝa atako kontraŭ [[:en:Nair (Mauritania)|Nar (insulo Nair)]] rezultigis la unuan aron da viktimoj. Ĉi tion sekvis atakoj kontraŭ la pli granda najbara insulo Tider (insulo Tidra) kaj Cerina (duoninsulo Serenni).<ref>La Serenni-duoninsulo (ofte nomata Cerina) estas historia geografia formacio situanta ĉe la atlantika marbordo de Maŭritanio, en Okcidenta Afriko.</ref> Post nur kelkaj tagoj, la floto de Lagos kidnapis ĉirkaŭ 235 sendefendajn berberojn. La restanta loĝantaro fuĝis el la marbordaj setlejoj kaj kaŝis sin en la landinternoj, igante maltre profita resti en la regiono. Komence de aŭgusto 1444, la floto revenis al Lagos kun sia homa kargo. La spektaklo de la elŝipiĝo, divido kaj vendo de la Arguino-sklavoj en Lagos, en la ĉeesto de la Princo Henriko, rajdanta sur sia ĉevalo, estas priskribita korŝire detale en la "Chronica" de Zurara.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=XvsRAAAAYAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Chronica do descobrimento e conquisita de Guiné]</ref> Pro tiu ĉi profita entrepreno, Lansaroto estis nobeligita de Henriko surloke (la 8-an de aŭgusto 1444) (kvankam, laŭ Zurara, Henriko fordonis sian propran terpecon - ĉirkaŭ 46 sklavigitajn homojn, al kiuj li rajtis kiel licencanto de la ekspedicio - inter siaj kapitanoj kaj domservistoj). [[:en:Alvise Cadamosto|Alvise Kadamosto]], intervjuante sklavojn de Arguino en 1455, kiuj rememoris la unuajn atakojn de la 1440-aj jaroj, rakontas la unuajn impresojn pri la viktimoj. La Sanhaĝaa fiŝkaptista popolo de la golfo de Arguino neniam antaŭe estis vidintaj ŝipojn aŭ boatojn, kaj pensis, ke la portugalaj veloj estis grandaj marbirdoj, aŭ eble grandaj fiŝoj. Ĉar portugalaj sklavigaj ekspedicioj kutime estis entreprenitaj sub la mantelo de la mallumo, la lokuloj kredis ilin esti fantomoj, kiuj vagis nokte kaj estis tre timigitaj pri ili. La komenca kredo, ke ili estis nehomaj spiritoj, estis plifortigita kiam la atakoj estis faritaj ĉe tre malproksimaj partoj de la marbordo dumnokte, kio kutime bezonis tri tagojn por normala homo vojaĝi piede. ==Dua sklaviga ekspedicio (1445/1446)== Lansaroto organizis duan Lagosan floton por alia granda sklavatako en 1445 (aŭ 1446). La Lagosa floto estis kunmetita de 14 ŝipoj, la kapitanoj normale donitaj kiel: * Lançarote de Frejtas<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Britain_s_War_Against_the_Slave_Trade/cHzoDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Gil+Gon%C3%A7alves+Lan%C3%A7arote+de+Freitas&pg=PT24&printsec=frontcover Britain's War Against the Slave Trade]</ref> * [[:es:Soeiro da Costa|Soeiro da Costa]] (1390-1472) (magistrato de Lagos kaj bopatro de Lansaroto) * Álvaro de Frejtas<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/The_life_of_prince_Henry_of_Portugal_sur/UfE5AAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Diogo+Gon%C3%A7alves+Lan%C3%A7arote+de+Freitas&pg=PA467&printsec=frontcover The life of prince Henry of Portugal...]</ref><ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Monumenta_Henricina_Volume_I/JL_IU1hpmsIC?hl=en&gbpv=1&dq=%C3%81lvaro+Freitas&pg=RA2-PA384&printsec=frontcover Monumenta Henricina]</ref> (verŝajne parenco de Lansaroto) * [[:pt:Gomes Pires|Gomes Pires]] (kapitano de la karavelo de la reĝo) * Rodrigo Eanes Travassos (de la domanaro de la reganto Petro de Koimbro), * kavaliro konata kiel Palançano ([[:en:Fusta|surfuste]]) * Vicente Dias de Lagos<ref>Vicente Dias estis grava portugala ŝipposedanto, komercisto kaj navigisto de la 15-a jarcento. Naskita en la urbo Lagos (Algarve), li fariĝis historie konata pro sia partopreno en maraj ekspedicioj dum la Epoko de la Portugalaj Malkovroj.</ref><ref>[https://eve.fcsh.unl.pt/pt/pessoas/vicente-dias Faculdade de Ciências Sociais e Humanas]</ref> * Martim Vicente * kapitano moknomita Picanço (konjektita por esti Diogo Gomes) * Lourenço Dias<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Six_Years_of_a_Traveller_s_Life_in_Weste/6O4MAAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Louren%C3%A7o+Dias&pg=PA180&printsec=frontcover Six Years of a Traveller's Life in Western Africa]</ref> kaj, pli konjekte: * Diogo Gonçalves, * Pedro Alemão, * Gil Gonçalves, * Leonel Gil (filo de [[Gil Eanes]]). Oni diras, ke tiu ĉi floto portis Gil Eanes kaj Estêvão Afonso kiel pasaĝerojn. Ekŝipinte en aŭgusto 1445 (aŭ 1446), la Lagos-floto de Lansaroto estis nur unu el pluraj flotoj, kiuj ekiris el Portugalio al la Arguino-bordoj tiun jaron. Kaptita de malbona vetero, Lansaroto alvenis al [[Ras Nuadibu|Kabo Blanka]] kun nur naŭ ŝipoj ankoraŭ kunaj, ĉar la ceteraj estis deviintaj. Li daŭrigis al la norda fino de la Arguino-bordoj, ankrante ĉe ilha das Graças (necerta, eble insulo Madeleine aŭ insulo Pelikanoj).<ref>[https://www.historyatlas.com/events/lancarotes-second-lagos-fleet-is-just-one-of/ History Atlas]</ref> Tie, Lansaroto renkontis unu el liaj malaperintaj ŝipoj, Vicente Dias, kiu antaŭeniris al insulo de Arguino kaj trovis malgrandan floton de tri lisbonaj ŝipoj, estritaj de Dinis Eanes de Grã,<ref>[https://eve.fcsh.unl.pt/pt/cronologias/exploracao-do-atlantico-1419-1500 Enciclopédia Virtual da Expansão Portuguesa]</ref> kiu antaŭiris ilin kaj detruis la ceterajn setlejojn ĉe la norda fino de la golfo, kidnapante ĉirkaŭ 100 homojn. Laŭ sugesto de Grã, la floto de Lansaroto, nun kun dek tri homoj (nur la fusto de Palançano restis netrovita) denove atakis la insulon Arguino, prenante kvar kaptitojn. Ili tiam direktiĝis al la suda fino de la golfo de Arguino, kidnapante 57 [[Tidra|tidrajn homojn]] kaj pliajn kvin homojn ie pli sube (eble ĉirkaŭ Kabo Timris).<ref>[[:pt:Cabo Timiris|Râs Timirist]] (aŭ Kabo Timiris) estas geografia kabo situanta ĉe la atlantika marbordo en la regiono [[Inŝiri]] de [[Maŭritanio]]. Ĝi markas la sudan limon de la fama Nacia Parko Banc d'Arguin kaj estas proksime al la marborda vilaĝo [[El Mamghar]].</ref> Ĉar la surpriza elemento malaperis kaj la plejparto de la loĝantaro jam estis evakuinta la marbordon, la kaptitoj de Lansaroto estis ĉefe Sanhaĝaaj-berberaj tribuloj, kiuj decidis resti kaj batali. Malkontenta pri la "malgranda" nombro da homoj, kiujn ili prenis, kaj rimarkante, ke la golfo Arguino estis tro dezerta por plu cedi, Lansaroto decidis preni sian floton suden por ataki la [[Volofoj|volofajn landojn]] de [[Senegalo]], kiuj estis malkovrintaj (sed ankoraŭ ne atakintaj) de [[:en:Nuno Tristão|Nuno Tristão]] kaj [[:en:Dinis Dias|Dinis Dias]] la antaŭan jaron. Tamen, ne ĉiuj liaj ŝipoj estis pretaj por la vojaĝo, pluraj el ili mankis je provizoj. Rezulte, Lansaroto dividis sian floton, kunprenante nur ses aŭ sep karavelojn, kaj resendis la ceterajn ŝipojn al Lagos sub la komando de Soeiro da Costa (kelkaj el kiuj farus neaŭtorizitan sklavigatakon sur la [[Kanarioj|Kanariaj Insuloj]] de [[La Palma]] kaj [[La Gomera]] survoje hejmen). La eskadro de Lansaroto baldaŭ alvenis al Barbary Point<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Environment_and_Livelihoods_in_Tropical/Zh6snLdQEAsC?hl=en&gbpv=1&dq=Barbary+Point+Senegal+River&pg=PA167&printsec=frontcover Environment and Livelihoods in Tropical Coastal Zones]</ref>, la elfluejo de la rivero Senegalo, kiu ankoraŭ ne estis esplorita de eŭropanoj. Lansaroto sendis Estêvão Afonso kaj Vicente Dias<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Sources_for_World_in_the_Making_Since_13/e56JEQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Est%C3%AAv%C3%A3o+Afonso+Vicente+Dias&pg=PA249&printsec=frontcover Sources for World in the Making: Since 1300]</ref> sur [[slupo|ŝalupo]] por serĉi setlejojn supren laŭ la rivero. La esplorado ne iris tre malproksimen. Iam aventure surteriĝinte laŭlonge de la riverbordo, Afonso forkaptis du volofajn infanojn el la kabano de loka arbaristo, nur pro esti ĉasitaj kaj furioze batitaj de ilia patro. Apenaŭ eskapinte kun siaj vivoj, la ŝalupo tuj revenis (kun la du forkaptitaj infanoj) al la atendantaj karaveloj. Post resendi ankoraŭ alian karavelon al Lagos, Lansaroto daŭrigis kun siaj kvin ceteraj ŝipoj por veli ĉirkaŭ la [[Verda Kabo]] kaj eniri la [[Dakaro|Dakaran Golfon]]. Ĉirkaŭirante la Kabon, la eskadro faris mallongan halton sur insulo (verŝajne la insuloj Madeleine), kie ili trovis grupon da sovaĝaj kaproj kaj iom da dolĉa akvo. Ili poste eniris la golfon kaj surteriĝis sur duan insulon - la insulon [[Gorée]] (markita sur portugalaj mapoj kiel Bezeguiche). La insulo estis neloĝata, kaj ili miris pri la grandaj, larĝaj arboj tie (verŝajne [[baobabo]]j). Sed ili ankaŭ trovis signojn de antaŭa homa ĉeesto - kelkajn kaprajn felojn kaj ĉizitan markilon kun la moto de Henriko la Navigisto (Volo pri bone faradi). Ĉi tiujn lasis sur la insulo Gorée [[:en:Álvaro Fernandes|Álvaro Fernandes]], portugala esploristo el [[Madejro (insulo)|Madejro]], kiu antaŭiris ilin tie nur kelkajn semajnojn antaŭe. Dum sia restado, Álvaro Fernandes provis kapti kelkajn indiĝenajn [[kanuo]]jn en la golfo de Dakaro, rezulte ke la Volofaj (aŭ pli verŝajne [[:en:Lebu people|Lebuaj]]) tribuloj de la kontinento jam estis atentemaj kaj armitaj kontraŭ la alvenantaj ŝipoj de la floto de Lansaroto. Kun la Volofaj militistoj kolektitaj sur la strando, la portugaloj ne kuraĝis surteriĝi dum plia tago kaj nokto. Fine, por rompi la blokiĝon, Lansaroto sendis Gomes Pires<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/The_Life_of_Prince_Henry_of_Portugal_Sur/Dg7ClF1rN9cC?hl=en&gbpv=1&dq=Gomes+Pires+Lan%C3%A7arote+de+Freitas&pg=PA102&printsec=frontcover The Life of Prince Henry of Portugal, Surnamed the Navigator, and Its Results]</ref> per ŝalupo al la kontinento, esperante komenci intertraktadojn kun la lokaj ĉefoj. Pires sukcesis meti kelkajn donacojn (spegulojn, kukojn, paperojn, ktp.) sur la strandon kaj retiriĝis. Sed anstataŭ scivolemo aŭ ĝojo, la volofaj militistoj eliris kaj kolere detruis la donacajn havaĵojn per siaj lancoj. Gomes Pires ordonis al la portugaloj sur la ŝalupo pretigi siajn [[arbalesto]]jn. Ili denove alproksimiĝis al la strando, sed ili estis salutitaj per hajlo de ĵetitaj [[:en:Assegai|asegajoj]]<ref>[[:en:Assegai|Asegajo]] (ankaŭ konata kiel azagajo aŭ zagajo) estas malpeza kaj svelta lanco, konsistanta el ligna ŝafto kaj fera pinto, tradicie uzata por ĵetado aŭ ĉasado.</ref> kaj venenigitaj sagoj kaj devigitaj retiriĝi. Ilia unua strategio malsukcesis, Lansaroto kaj la portugalaj kapitanoj okazigis konferencon en Gorée. Laŭ la historiisto [[João de Barros]] (1496-1570), la kapitanoj konsentis lanĉi atakon kontraŭ la kontinentaj volofaj vilaĝoj "laŭ la stilo" de Arguino. Sed tio fiaskis. Antaŭ ol povi organizi la atakon, subita ŝtormo envolvis la areon, kaj devigis la portugalajn karavelojn el la golfo de Dakaro, disigante ilin en diversajn direktojn. ([[Gomes Eanes de Zurara|Zurara]] ne raportas pri la planita atako aŭ ŝtormo; li diras nur, ke la portugalaj kapitanoj decidis, ke ili devus foriri kaj veli reen norden kaj provi sian bonŝancon ĉe la [[Senegalo (rivero)|rivero Senegalo]] denove). Malbona vetero trafis ilin post forlaso de la golfo de Dakaro kaj disigis la floton. Lansaroto sukcesis teni du karavelojn (Álvaron de Frejtas kaj Vicente-on Dias) kune kun siaj propraj, sed perdis el vido la ceterajn du ŝipojn. Eble rimarkinte, ke ili nun estis tro malmultaj por lanĉi atakon kontraŭ la volofa kontinento, la triopo de Lansaroto saltis preter la rivero Senegalo kaj ekvelis reen al la bordoj de Arguino. La triopo denove ankris ĉe Tidra kaj prenis pliajn 59 kaptitojn, antaŭ ol reveni al Lagos. La ceteraj du ŝipoj (Gomes Pires kaj Lourenço Dias) devis memstare reveni al Portugalio. Survoje, Gomes Pires faris mallongan halton en Kabo Blanka kaj aĉetis kelkajn fokajn felojn kaj nigran sklavon de kelkaj berberaj komercistoj. Antaŭ ol reveni al Portugalio, Pires promesis reiri al la sama loko sekvantjare, kaj la berberaj komercistoj promesis alporti al li sufiĉe da sklavoj, oraĵoj kaj aliaj varoj por plenigi lian ŝipon. Nur Lourenço Dias efektive sukcesis eniri la riveron Senegalon, sed rimarkinte, ke li estas sola, li decidis turni sin kaj memstare velis hejmen. ==Sekvoj== Laŭ nombro da kaptitoj, la dua sklaviga ekspedicio de 1445/6 estis ia "seniluziiĝo" (almenaŭ rilate al la unua atako de 1444). La perspektivo por estontaj sklavaj ekspedicioj ŝajnis malluma. La Arguino-bordoj estis detruitaj kaj estis neverŝajne, ke la berberaj loĝantaroj revenus al la marbordoj en signifaj nombroj, aŭ lasus sin esti surprizitaj. La volofaj dominitaj marbordoj de Senegalo estis tro fortaj kaj viglaj por malgrandaj grupoj de aventurantaj portugalaj sklav-negocistoj. Se sklavaj ekspedicioj havus ian perspektivon kidnapi homojn, la surpriza elemento estis necesa, kio nun signifis veli multe sub Senegalo al novaj "ĉasteritorioj" - pli longaj ekspedicioj, kiuj postulis verŝajne pli da provizoj kaj kapitalo ol tio kion la [[Lagos|lagosaj]] komercistoj estis pretaj alfronti aŭ la kapitanoj estis pretaj por velado. La mortigo de Nuno Tristão kaj lia ŝipanaro la sekvan jaron (1446 aŭ 1447) verŝajne malpliigis ajnan restantan entuziasmon inter la lagosaj komercistoj por renovigi la sklavajn ekspediciojn. Portugalaj sklavo-negocantaj ekspedicioj ŝajne estis suspenditaj post 1447 (la kroniko de Zurara finiĝas ĉi tie). Konsiderante la kreskantajn elspezojn kaj viktimojn, ŝajnas ke la portugaloj ŝanĝis de sklavo-kaptado al sklavo-komerco post tio. Princo Henriko ordonis la konstruadon de permanenta fabriko sur la insulo Arguino antaŭ 1450, por utiligi la trans-saharan komercan trafikon de sklavoj kaj oro venanta surtere el Gvineo. La sklavokomercisto kaj esploristo Alvise Kadamosto, kiu vojaĝis al Okcidenta Afriko en 1455 kun la permesilo de Henriko, provizis kelkajn detalojn pri komerco ĉe Arguino. Li notis, ke por konservi la pacon ĉirkaŭ Arguino, Princo Henriko starigis malpermeson pri plua kidnapo de berberaj Sanhaĝaoj, kaj permesis nur la akiron de paganaj nigraj afrikaj sklavoj per komerco. En sia memuarlibro, Kadamosto asertas, ke la portugaloj ankaŭ negocis la establon de komercstacioj kun la volofaj regnoj [[:en:Waalo|Vaalo]] kaj [[>en:Cayor|Kajoro]] laŭlonge de la [[:en:Grande Côte|Grande Côte]] de Senegalo. Oni sugestas, ke Lourenço Dias, unu el la kapitanoj de la sklavekspedicio de Lansaroto en 1445/46, revenis al la regiono Senegalo (iam inter 1448 kaj 1455) kaj negocis pacon kaj komercajn interkonsentojn kun la volofaj ŝtatetoj. Regula komerco poste malfermiĝis en la areo, la portugaloj interŝanĝante mediteraneajn varojn (precipe ĉevalojn) kontraŭ sklavoj kaj oraĵoj. Oni povas diri, ke tio estis la komenco de la atlantika sklavkomerco. Kadamosto taksis, ke la novaj komercstacioj ĉe Arguin kaj Senegalo aĉetis 700-800 afrikajn sklavojn ĉiujare al metropola Portugalio antaŭ la mezo de la 1450-aj jaroj. Sed ne estus rekomenco de la sklavaj ekspedicioj de 1444-47. Ne ekzistas registro pri iu ajn portugala ŝipo velanta sub Verda Kabo denove dum preskaŭ jardeko (ĝis Kadamosto en 1455). ==Posta vivo== Malmulte pli oni aŭdas pri Lansaroto de Lagos post lia dua raboekspedicio de 1445/46. Li daŭrigis kiel provizejestro (almoxarife) en Lagos. Nobeligita post sia unua ekspedicio, Lansaroto estis promociita de la [[Pedro de Portugalio, 1-a Duko de Koimbro|regento Petro]] al "kaŭdelo" ("militestro") de Lagos en majo 1446. Ekzistas dokumentoj sugestantaj, ke Lansaroto organizis kaj sendis provizoŝipojn de Lagos al Ceŭto inter 1452 kaj 1455. Rekordoj montras, ke Lansaroto ankoraŭ vivis en majo 1463, post kio ne plu estas spuroj. == Referencoj == {{referencoj|3}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1407]] [[Kategorio:Mortintoj en 1451]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad|en|Lançarote de Freitas}} {{DEFAŬLTORDIGO:Lançarote de Freitas}} du75nbfmb4xzbbatry90gs5j0f9ufe3 Diogo Barbosa Machado 0 946528 9400355 9399842 2026-06-12T13:33:32Z Arbarulo 135469 Evidenta mensogo, motivo misteras. Verŝajne la vera tradukfonto estas la portugala vikipedio. 9400355 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Diogo Barbosa Machado<br>([[1682]] - [[1772]])<br>[[Bibliografio|Portugala Bibliografo]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Diogo_Barbosa_Machado_(Henri_Simon_Thomassin,_c._1730)_(cropped).png | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =Bildo de Diogo Barbosa Machado, portugala katolika presbitero kaj bibliografo. |dato de naskiĝo = |loko de naskiĝo =[[Lisboa]], [[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[9-a de aŭgusto]] [[1772]] |loko de morto =[[Lisboa]], [[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] }} '''Diogo BARBOSA MACHADO''' estis sekulara presbitero, historiisto, bibliofilo kaj bibliografo. Barboza Machado estis la aŭtoro de la Bibliotheca Lusitana<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Bibliotheca_lusitana_historica_critica_e/-KiXPU4JJJgC?hl=en&gbpv=1&dq=Biblioteca+Lusitana&printsec=frontcover Bibliotheca Lusitana...]</ref>, la unua grava bibliografia referencverko publikigita en Portugalio. Li kunmetis imponan kolekton da libroj, pamfletoj kaj gravuraĵoj, kiujn li ofertis al [[Jozefo la 1-a (Portugalio)|reĝo D. José la 1-a]] de Portugalio post kiam la reĝa biblioteko estis detruita de incendio post la tertremo de 1755. Forprenita al Brazilo kiam la portugala reĝa familio rifuĝis tie en 1807, la kolekto de Barboza Machado hodiaŭ konsistigas unu el la plej valoraj posedaĵoj de la [[Nacia Biblioteko de Brazilo|Nacia Biblioteko de Rio-de-Ĵanejro]]. ==Biografio== Dua filo de Kapitano João Barbosa Machado<ref>[https://www.arqnet.pt/dicionario/barbosamachadod.html Historia Vortaro de Portugalio]</ref> kaj lia edzino, Doña Catarina Barbosa. Li estis la frato de [[:pt:José Barbosa (cronista)|José Barbosa]] kaj [[:pt:Inácio Barbosa Machado|Inácio Barbosa Machado]], du eminentaj intelektuloj de la 18-a jarcento. [[Dosiero:Diogo Barbosa Machado (1682-1772).png|eta|300ra|maldekstre|<center>Bibliotheca lusitana historica, verko de Diogo Barbosa Machado, publikigita en 1741.</center>]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Memorias_Para_A_Historia_De_Portugal/eCVMAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Diogo+Barbosa+Machado%22&printsec=frontcover Memorias Para A Historia De Portugal], [[1751]] [[Dosiero:Biblioteca nacional rio janeiro.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>La [[Nacia Biblioteko de Brazilo|Nacia Biblioteko de Rio-de-Ĵanejro]] iam estis privata biblioteko de la teologo kaj historiisto Diogo Barboza Machado.</center>]] Diogo Barboza studis kun la sacerdotoj de la Kongregacio de la Oratorio en [[Lisbono]], kaj en 1708 li enskribiĝis en la Fakultaton rpi Kanonika Juro ĉe la [[Universitato de Koimbro]], abandonante siajn studojn pro malsano. Intencante sekvi eklezian karieron, li akiris simplan beneficon en la preĝejo de Santa Cruz de Alvarenga,<ref>[http://www.monumentos.gov.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=4897 Monumentos.gov.pt]</ref> diocezo de Lamego, kaj ricevis sacerdotajn ordenojn la 2-an de julio 1724, donitajn de la Episkopo de [[:en:Thagaste|Tagaste]], D. Manuel da Silva Francês,<ref>[https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bdsilfr.html Catholic Hierarĉy]</ref> provizoro kaj ĝenerala vikario de la ĉefepiskopejo de Lisbono. La 4-an de novembro 1728, li estis nomumita abato de la preĝejo de Santo Adrião de Sever,<ref>[https://www.cm-smpenaguiao.pt/visitar/igreja-de-santo-adriao-sever/ Santa Marta de Penaguião]</ref> en la municipo de [[Santa Marta de Penaguião]], diocezo de [[Porto]], postenon, kiun li okupis dum la resto de sia vivo. Kiam la [[:pt:Academia Real da História Portuguesa|Reĝa Akademio de Portugala Historio]] estis fondita en 1720, Diogo Barboza Machado estis elektita kiel unu el ĝiaj unuaj 50 plenaj membroj, metante sin inter la elektita grupo de intelektuloj, kiuj verkos la historion de Portugalio kaj ĝiaj regnoj kaj enkorpigos la moton de la institucio, "Restituet omnia" ("Ni Restaŭrigu ĉion"), tio estas, restarigi al la mondo la renoman aron de gloraj agoj de la portugaloj. Dediĉita bibliofilo, li sukcesis kunmeti bibliotekon de pluraj mil volumoj, inkluzive de raraj libroj pri portugala historio, kaj grandan kvanton da novaĵoj kaj lozaj pamfletoj, kolektitaj en pli ol cent malgrandaj folivolumoj. La kolekto ankaŭ inkluzivis du grandajn volumojn enhavantajn 690 portretojn de reĝoj, princoj kaj [[infanto]]j de Portugalio, same kiel kvar volumojn samformatajn enhavantajn 1380 portretojn de famaj portugalaj figuroj, kaj volumon konsistantan el leteroj kaj geografiaj mapoj de Portugalio kaj ĝiaj konkeroj. Diogo Barboza Machado ofertis ĉi tiun kolekton al [[Jozefo la 1-a (Portugalio)|Reĝo D. José la 1-a]] de Portugalio por helpi pri kompensado je la perdoj de la malnova reĝa biblioteko, kiu estis detruita de la incendio kiu sekvis la tertremon de 1755. Transportita al Brazilo en 1807, dum la retiriĝo de la reĝa familio fronte al la franca invado de tiu jaro, la kolekto de Barboza Machado fariĝus la embrio de la [[Nacia Biblioteko de Brazilo|Nacia Biblioteko de Rio-de-Ĵanejro]]. El ĝia kolekto, kaj per la kolektado de diversaj informoj tra la tuta lando, li kompilis ampleksan bibliografian registron, kiun li nomis la "Biblioteko Lusitana", kie li provis kolekti ĉiujn disponeblajn informojn pri la portugala bibliografio kaj ĝiaj aŭtoroj. La aŭtoro prezentas la verkon kiel kolekton ampleksantan informojn pri portugalaj aŭtoroj kaj verkoj, kiuj estis kompilitaj ekde la tempo de la promulgo de la Leĝo de Graco ĝis liaepoko. Dediĉinte la unuan volumon al la monarko, li decidis dediĉi la duan al la Episkopo de Porto, gesto kiu malkontentigis la reĝon, kiu poste disŝiris la frontispicon kaj verkigis novajn frontispicojn. Ĉi tiu verko estas sendube la plej grava de Barboza Machado. La verko konsistas el kvar volumoj, publikigitaj en Lisbono inter 1741 kaj 1758. Konservante grandan valoron por la scio pri la portugala literaturo antaŭ la 18-a jarcento, la "Bibliotheca Lusitana" estis ĵus reeldonita sur cifereca kompakta disko. La nomo de Diogo Barboza Machado estas ligita al la kompilantoj de la "Corpus Illustrium Poetarum Lusitanorum"<ref>[https://books.google.com.br/books?id=0m1dAAAAcAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Corpus illustrium poetarum Lusitanorum]</ref> laŭ pluraj aspektoj. [[:pt:António dos Reis|António dos Reis]] (1690-1738), la iniciatinto xxxpri la kompilaĵo, kaj Manuel Monteiro, lia posteulo, apartenis al la Kongregacio de la Oratorio, grava institucio de la kultura renovigo dum la regado de Reĝo Johano la 5-a de Portugalio. Barboza Machado studis kun ĉi tiuj sacerdotoj, kaj pere de kelkaj el siaj instruistoj, li ricevis la ŝancon daŭrigi siajn studojn post sia komenca esplorado kaj aliro al multaj bibliografioj disigitaj tra monaĥejoj, monaĥejoj kaj multaj aliaj ekleziaj institucioj. Kiel parto de la movado, kiu kulminus per la elpelo de la jezuitoj, li verkis anoniman admonan leteron al la Patroj de la Societo de Jesuo de la Provinco Portugalio, en kiu li defendis la [[:pt:Congregação do Oratório|oratorianojn]] kontraŭ la jezuitoj. Ĉi tiu letero, en kiu ĝia aŭtoro restis anonima, estis verkita por defendi la sacerdotojn de la [[:pt:Congregação do Oratório|"Kongregacio de la Oratorio"]], kaj kontraŭ la jezuitoj, en la doktrina kaj literatura milito, kiun ĉi tiuj kongregacioj faris, al kiu la skribaĵoj de [[:en:Luís António Verney|Luís António Verney]] (1713-1792), kaj aliaj, kiuj aperis ĉirkaŭ tiu epoko, donis novan impulson. Barboza Machado sindetenis de inkluzivi ĝin en la listo de siaj verkoj en la "Biblioteko Luzitana", sed certaj atestoj konfirmas, ke li estis la aŭtoro. Pro nekonataj kialoj, ĉiuj ekzempleroj de ĉi tiu libreto estis konfiskitaj kaj forigitaj ĉe alveno en Portugalio, kaj nur tri laŭdire postvivis. [[:pt:Francisco de Pina e Melo|Francisco de Pina e Melo]] (1695-1773) verkis kaj publikigis Respondon kontraŭ ĉi tiu letero, kiun li estis devigita nuligi jarojn poste, kiam la jezuitoj, kies defendon li tiel fervore pledis, estis eksterleĝigitaj kaj forpelitaj el la regno. Diogo Barboza Machado mortis en Lisbono la 9-an de aŭgusto 1772. Diogo Barboza Machado verkis aŭtobiografian noton en la Biblioteko Lusitana, kaj post lia morto, estis publikigita libreto titolita "Funebra Parolado ĉe la Eklezioj de la Reverendo S-ro Diogo Barboza Machado, Abato Rezervisto de la Preĝejo de Santo Adrião de Sever, celebrata en la [[:pt:Ermida de Nossa Senhora da Conceição (Tomar)|ermitejo de Nossa Senhora da Conceição]] en la regiono [[:pt:Convento de Rilhafoles|Rilhafoles]], la 9-an de septembro 1772 (Lisbono, 1773). ==Verkaro== *''Conta dos seus estudos academicos *''Conta dos seus estudos, etc.'' *''Memorais do reinado de D. Sebastião, de D. Henrique, Filippe I, II, e IIII'', 3 volumes ''in folio'' *''Elogio funebre do beneficiado Francisco Leitão Ferreira, Lisboa, 1735 *''Memorias para a Historia de Portugal, gravada por [[:pt:Vieira Lusitano|Vieira Lusitano]]) *[[:pt:Bibliotheca Lusitana|Bibliotheca Lusitana]], Historia, Critica e Chronologica *''As verdades principaes e mais importantes da fé, e da justiça christã, explicadas clara e methodicamente segundo a doutrina da Escriptura, dos Concílios e dos Padres e Doutores da Egreja, etc.'', traduzido do italiano de Monsenhor Dandini, Lisboa, 1729 *''Relação das solemnes exequias pelos Padres da Congregação da Missão, em 25 e 26 de outubro de 1750, à saudosa memoria d'el-rei D. João V, seu augusto fundador'', Lisboa, 1750 *''Piis manibus Excellentissimi D. Antonii Aloysii de Sousa Marchionis das Minas, Comitis do Prado, Serinissimis Lusitanice Regibus Petro II, & Joanni V à Sanctioribus Consiliis, in Província Transtagana armorum Proefecti, & Augustissimae Regince Stabulis summi. Proepositi Epitaphiumm'' *''Carta Exhortatoria aos Padres da Companhia de Jesus da província de Portugal'' == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj la 31-an de marto]] [[Kategorio:Mortintoj la 9-an de aŭgusto]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1682]] [[Kategorio:Mortintoj en 1772]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad||Diogo Barbosa Machado}} {{DEFAŬLTORDIGO:Diogo Barbosa Machado}} lxiegpxx2od2kspw1rhawz2bnfza0eh 9400356 9400355 2026-06-12T13:34:01Z Arbarulo 135469 9400356 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Diogo Barbosa Machado<br>([[1682]] - [[1772]])<br>[[Bibliografio|Portugala Bibliografo]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Diogo_Barbosa_Machado_(Henri_Simon_Thomassin,_c._1730)_(cropped).png | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =Bildo de Diogo Barbosa Machado, portugala katolika presbitero kaj bibliografo. |dato de naskiĝo = |loko de naskiĝo =[[Lisboa]], [[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[9-a de aŭgusto]] [[1772]] |loko de morto =[[Lisboa]], [[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] }} '''Diogo BARBOSA MACHADO''' estis sekulara presbitero, historiisto, bibliofilo kaj bibliografo. Barboza Machado estis la aŭtoro de la Bibliotheca Lusitana<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Bibliotheca_lusitana_historica_critica_e/-KiXPU4JJJgC?hl=en&gbpv=1&dq=Biblioteca+Lusitana&printsec=frontcover Bibliotheca Lusitana...]</ref>, la unua grava bibliografia referencverko publikigita en Portugalio. Li kunmetis imponan kolekton da libroj, pamfletoj kaj gravuraĵoj, kiujn li ofertis al [[Jozefo la 1-a (Portugalio)|reĝo D. José la 1-a]] de Portugalio post kiam la reĝa biblioteko estis detruita de incendio post la tertremo de 1755. Forprenita al Brazilo kiam la portugala reĝa familio rifuĝis tie en 1807, la kolekto de Barboza Machado hodiaŭ konsistigas unu el la plej valoraj posedaĵoj de la [[Nacia Biblioteko de Brazilo|Nacia Biblioteko de Rio-de-Ĵanejro]]. ==Biografio== Dua filo de Kapitano João Barbosa Machado<ref>[https://www.arqnet.pt/dicionario/barbosamachadod.html Historia Vortaro de Portugalio]</ref> kaj lia edzino, Doña Catarina Barbosa. Li estis la frato de [[:pt:José Barbosa (cronista)|José Barbosa]] kaj [[:pt:Inácio Barbosa Machado|Inácio Barbosa Machado]], du eminentaj intelektuloj de la 18-a jarcento. [[Dosiero:Diogo Barbosa Machado (1682-1772).png|eta|300ra|maldekstre|<center>Bibliotheca lusitana historica, verko de Diogo Barbosa Machado, publikigita en 1741.</center>]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Memorias_Para_A_Historia_De_Portugal/eCVMAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Diogo+Barbosa+Machado%22&printsec=frontcover Memorias Para A Historia De Portugal], [[1751]] [[Dosiero:Biblioteca nacional rio janeiro.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>La [[Nacia Biblioteko de Brazilo|Nacia Biblioteko de Rio-de-Ĵanejro]] iam estis privata biblioteko de la teologo kaj historiisto Diogo Barboza Machado.</center>]] Diogo Barboza studis kun la sacerdotoj de la Kongregacio de la Oratorio en [[Lisbono]], kaj en 1708 li enskribiĝis en la Fakultaton rpi Kanonika Juro ĉe la [[Universitato de Koimbro]], abandonante siajn studojn pro malsano. Intencante sekvi eklezian karieron, li akiris simplan beneficon en la preĝejo de Santa Cruz de Alvarenga,<ref>[http://www.monumentos.gov.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=4897 Monumentos.gov.pt]</ref> diocezo de Lamego, kaj ricevis sacerdotajn ordenojn la 2-an de julio 1724, donitajn de la Episkopo de [[:en:Thagaste|Tagaste]], D. Manuel da Silva Francês,<ref>[https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bdsilfr.html Catholic Hierarĉy]</ref> provizoro kaj ĝenerala vikario de la ĉefepiskopejo de Lisbono. La 4-an de novembro 1728, li estis nomumita abato de la preĝejo de Santo Adrião de Sever,<ref>[https://www.cm-smpenaguiao.pt/visitar/igreja-de-santo-adriao-sever/ Santa Marta de Penaguião]</ref> en la municipo de [[Santa Marta de Penaguião]], diocezo de [[Porto]], postenon, kiun li okupis dum la resto de sia vivo. Kiam la [[:pt:Academia Real da História Portuguesa|Reĝa Akademio de Portugala Historio]] estis fondita en 1720, Diogo Barboza Machado estis elektita kiel unu el ĝiaj unuaj 50 plenaj membroj, metante sin inter la elektita grupo de intelektuloj, kiuj verkos la historion de Portugalio kaj ĝiaj regnoj kaj enkorpigos la moton de la institucio, "Restituet omnia" ("Ni Restaŭrigu ĉion"), tio estas, restarigi al la mondo la renoman aron de gloraj agoj de la portugaloj. Dediĉita bibliofilo, li sukcesis kunmeti bibliotekon de pluraj mil volumoj, inkluzive de raraj libroj pri portugala historio, kaj grandan kvanton da novaĵoj kaj lozaj pamfletoj, kolektitaj en pli ol cent malgrandaj folivolumoj. La kolekto ankaŭ inkluzivis du grandajn volumojn enhavantajn 690 portretojn de reĝoj, princoj kaj [[infanto]]j de Portugalio, same kiel kvar volumojn samformatajn enhavantajn 1380 portretojn de famaj portugalaj figuroj, kaj volumon konsistantan el leteroj kaj geografiaj mapoj de Portugalio kaj ĝiaj konkeroj. Diogo Barboza Machado ofertis ĉi tiun kolekton al [[Jozefo la 1-a (Portugalio)|Reĝo D. José la 1-a]] de Portugalio por helpi pri kompensado je la perdoj de la malnova reĝa biblioteko, kiu estis detruita de la incendio kiu sekvis la tertremon de 1755. Transportita al Brazilo en 1807, dum la retiriĝo de la reĝa familio fronte al la franca invado de tiu jaro, la kolekto de Barboza Machado fariĝus la embrio de la [[Nacia Biblioteko de Brazilo|Nacia Biblioteko de Rio-de-Ĵanejro]]. El ĝia kolekto, kaj per la kolektado de diversaj informoj tra la tuta lando, li kompilis ampleksan bibliografian registron, kiun li nomis la "Biblioteko Lusitana", kie li provis kolekti ĉiujn disponeblajn informojn pri la portugala bibliografio kaj ĝiaj aŭtoroj. La aŭtoro prezentas la verkon kiel kolekton ampleksantan informojn pri portugalaj aŭtoroj kaj verkoj, kiuj estis kompilitaj ekde la tempo de la promulgo de la Leĝo de Graco ĝis liaepoko. Dediĉinte la unuan volumon al la monarko, li decidis dediĉi la duan al la Episkopo de Porto, gesto kiu malkontentigis la reĝon, kiu poste disŝiris la frontispicon kaj verkigis novajn frontispicojn. Ĉi tiu verko estas sendube la plej grava de Barboza Machado. La verko konsistas el kvar volumoj, publikigitaj en Lisbono inter 1741 kaj 1758. Konservante grandan valoron por la scio pri la portugala literaturo antaŭ la 18-a jarcento, la "Bibliotheca Lusitana" estis ĵus reeldonita sur cifereca kompakta disko. La nomo de Diogo Barboza Machado estas ligita al la kompilantoj de la "Corpus Illustrium Poetarum Lusitanorum"<ref>[https://books.google.com.br/books?id=0m1dAAAAcAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Corpus illustrium poetarum Lusitanorum]</ref> laŭ pluraj aspektoj. [[:pt:António dos Reis|António dos Reis]] (1690-1738), la iniciatinto xxxpri la kompilaĵo, kaj Manuel Monteiro, lia posteulo, apartenis al la Kongregacio de la Oratorio, grava institucio de la kultura renovigo dum la regado de Reĝo Johano la 5-a de Portugalio. Barboza Machado studis kun ĉi tiuj sacerdotoj, kaj pere de kelkaj el siaj instruistoj, li ricevis la ŝancon daŭrigi siajn studojn post sia komenca esplorado kaj aliro al multaj bibliografioj disigitaj tra monaĥejoj, monaĥejoj kaj multaj aliaj ekleziaj institucioj. Kiel parto de la movado, kiu kulminus per la elpelo de la jezuitoj, li verkis anoniman admonan leteron al la Patroj de la Societo de Jesuo de la Provinco Portugalio, en kiu li defendis la [[:pt:Congregação do Oratório|oratorianojn]] kontraŭ la jezuitoj. Ĉi tiu letero, en kiu ĝia aŭtoro restis anonima, estis verkita por defendi la sacerdotojn de la [[:pt:Congregação do Oratório|"Kongregacio de la Oratorio"]], kaj kontraŭ la jezuitoj, en la doktrina kaj literatura milito, kiun ĉi tiuj kongregacioj faris, al kiu la skribaĵoj de [[:en:Luís António Verney|Luís António Verney]] (1713-1792), kaj aliaj, kiuj aperis ĉirkaŭ tiu epoko, donis novan impulson. Barboza Machado sindetenis de inkluzivi ĝin en la listo de siaj verkoj en la "Biblioteko Luzitana", sed certaj atestoj konfirmas, ke li estis la aŭtoro. Pro nekonataj kialoj, ĉiuj ekzempleroj de ĉi tiu libreto estis konfiskitaj kaj forigitaj ĉe alveno en Portugalio, kaj nur tri laŭdire postvivis. [[:pt:Francisco de Pina e Melo|Francisco de Pina e Melo]] (1695-1773) verkis kaj publikigis Respondon kontraŭ ĉi tiu letero, kiun li estis devigita nuligi jarojn poste, kiam la jezuitoj, kies defendon li tiel fervore pledis, estis eksterleĝigitaj kaj forpelitaj el la regno. Diogo Barboza Machado mortis en Lisbono la 9-an de aŭgusto 1772. Diogo Barboza Machado verkis aŭtobiografian noton en la Biblioteko Lusitana, kaj post lia morto, estis publikigita libreto titolita "Funebra Parolado ĉe la Eklezioj de la Reverendo S-ro Diogo Barboza Machado, Abato Rezervisto de la Preĝejo de Santo Adrião de Sever, celebrata en la [[:pt:Ermida de Nossa Senhora da Conceição (Tomar)|ermitejo de Nossa Senhora da Conceição]] en la regiono [[:pt:Convento de Rilhafoles|Rilhafoles]], la 9-an de septembro 1772 (Lisbono, 1773). ==Verkaro== *''Conta dos seus estudos academicos *''Conta dos seus estudos, etc.'' *''Memorais do reinado de D. Sebastião, de D. Henrique, Filippe I, II, e IIII'', 3 volumes ''in folio'' *''Elogio funebre do beneficiado Francisco Leitão Ferreira, Lisboa, 1735 *''Memorias para a Historia de Portugal, gravada por [[:pt:Vieira Lusitano|Vieira Lusitano]]) *[[:pt:Bibliotheca Lusitana|Bibliotheca Lusitana]], Historia, Critica e Chronologica *''As verdades principaes e mais importantes da fé, e da justiça christã, explicadas clara e methodicamente segundo a doutrina da Escriptura, dos Concílios e dos Padres e Doutores da Egreja, etc.'', traduzido do italiano de Monsenhor Dandini, Lisboa, 1729 *''Relação das solemnes exequias pelos Padres da Congregação da Missão, em 25 e 26 de outubro de 1750, à saudosa memoria d'el-rei D. João V, seu augusto fundador'', Lisboa, 1750 *''Piis manibus Excellentissimi D. Antonii Aloysii de Sousa Marchionis das Minas, Comitis do Prado, Serinissimis Lusitanice Regibus Petro II, & Joanni V à Sanctioribus Consiliis, in Província Transtagana armorum Proefecti, & Augustissimae Regince Stabulis summi. Proepositi Epitaphiumm'' *''Carta Exhortatoria aos Padres da Companhia de Jesus da província de Portugal'' == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj la 31-an de marto]] [[Kategorio:Mortintoj la 9-an de aŭgusto]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1682]] [[Kategorio:Mortintoj en 1772]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad|pt|Diogo Barbosa Machado}} {{DEFAŬLTORDIGO:Diogo Barbosa Machado}} shc7l7n2m1n9bu86leptgxh7sdlldrb Ŝlomo Hofmeister 0 946544 9400391 9400056 2026-06-12T15:05:53Z Moldur 2507 9400391 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|nomo=Ŝlomo Hofmeister|dosiero=Rabbi Hofmeister.jpg|dato de naskiĝo=[[10-a de oktobro]] [[1975]]|religio=[[Judismo]]|nacieco=[[Aŭstro]]|edzino=Chana|civitaneco=[[Aŭstrio]]}} '''Ŝlomo HOFMEISTER''', aŭ '''Schlomo Hofmeister''' ({{l-he|שלמה אליעזר הופמייסטער}}; naskiĝinta la [[10-a de oktobro]] [[1975]]<ref>[https://archive.today/20150729111310/https://wienextra.wordpress.com/2015/05/11/rotary-club-hotel-bristol-rc-wien-1-mitglieder/#selection-605.0-605.25 Rotary Club Hotel Bristol]</ref><ref>[https://www.diepresse.com/4618759/imam-und-rabbiner-aus-wien-auf-gemeinsamer-reise Imam und Rabbiner aus Wien auf gemeinsamer Reise]</ref>) estas [[rabeno]] kaj aŭtoro. En 2008, Hofmeister, kiu tiam vivis kun sia familio en [[Londono]] kaj [[Jerusalemo]], estis enpostenigita kiel komunuma rabeno de [[Vieno]] de la estraro de la juda komunumo de Vieno, kaj loĝas tie ekde tiam<ref name="ja2">{{cite web|author=Alexia Weiss|date=2010-03-18|title=Österreich: Ein Münchner in Wien|url=http://www.juedische-allgemeine.de/article/view/id/7072|access-date=2015-07-29|website=juedische-allgemeine.de}}<!-- auto-translated by Module:CS1 translator --></ref> – kie liaj prapatroj jam rezidis de pluraj generacioj post sia [[Forpelo de la judoj el Hispanio|forpelo el Hispanio]].<ref name="ja2" /> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Aŭstro|rabeno|verkisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hofmeister, Ŝlomo}} [[Kategorio:Rabenoj]] [[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]] fewrpeyd8qczyx29cot1q6ig93zl5m1 9400398 9400391 2026-06-12T15:32:53Z Moldur 2507 9400398 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|nomo=Ŝlomo Hofmeister|dosiero=Rabbi Hofmeister.jpg|dato de naskiĝo=[[10-a de oktobro]] [[1975]]|religio=[[Judismo]]|nacieco=[[Aŭstro]]|edzino=Chana|civitaneco=[[Aŭstrio]]}} '''Ŝlomo HOFMEISTER''', aŭ '''Schlomo Hofmeister''' ({{l-he|שלמה אליעזר הופמייסטער}}; naskiĝinta la [[10-a de oktobro]] [[1975]]<ref>[https://archive.today/20150729111310/https://wienextra.wordpress.com/2015/05/11/rotary-club-hotel-bristol-rc-wien-1-mitglieder/#selection-605.0-605.25 Rotary Club Hotel Bristol]</ref><ref>[https://www.diepresse.com/4618759/imam-und-rabbiner-aus-wien-auf-gemeinsamer-reise Imam und Rabbiner aus Wien auf gemeinsamer Reise]</ref>) estas [[rabeno]] kaj aŭtoro. Li naskiĝis kaj junaĝe vivis en [[Munkeno]]. En 2008, Hofmeister, kiu tiam vivis kun sia familio en [[Londono]] kaj [[Jerusalemo]], estis enpostenigita kiel komunuma rabeno de [[Vieno]] de la estraro de la juda komunumo de Vieno, kaj loĝas tie ekde tiam<ref name="ja2">{{cite web|author=Alexia Weiss|date=2010-03-18|title=Österreich: Ein Münchner in Wien|url=http://www.juedische-allgemeine.de/article/view/id/7072|access-date=2015-07-29|website=juedische-allgemeine.de}}</ref> – kie liaj prapatroj jam rezidis de pluraj generacioj post sia [[Forpelo de la judoj el Hispanio|forpelo el Hispanio]].<ref name="ja2" /> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Aŭstro|rabeno|verkisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hofmeister, Ŝlomo}} [[Kategorio:Rabenoj]] [[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]] iqcv2l5pzsx5hryfmikucwhr2dpgpmb 9400411 9400398 2026-06-12T15:44:48Z Moldur 2507 9400411 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|nomo=Ŝlomo Hofmeister|dosiero=Rabbi Hofmeister.jpg|dato de naskiĝo=[[10-a de oktobro]] [[1975]]|religio=[[Judismo]]|nacieco=[[Aŭstro]]|edzino=Chana|civitaneco=[[Aŭstrio]]}} '''Ŝlomo HOFMEISTER''', aŭ '''Schlomo Hofmeister''' ({{l-he|שלמה אליעזר הופמייסטער}}; naskiĝinta la [[10-a de oktobro]] [[1975]]<ref>[https://archive.today/20150729111310/https://wienextra.wordpress.com/2015/05/11/rotary-club-hotel-bristol-rc-wien-1-mitglieder/#selection-605.0-605.25 Rotary Club Hotel Bristol]</ref><ref>[https://www.diepresse.com/4618759/imam-und-rabbiner-aus-wien-auf-gemeinsamer-reise Imam und Rabbiner aus Wien auf gemeinsamer Reise]</ref>) estas [[rabeno]] kaj aŭtoro. Li naskiĝis kaj junaĝe vivis en [[Munkeno]]. En 2008, Hofmeister, kiu tiam vivis kun sia familio en [[Londono]] kaj [[Jerusalemo]], estis enpostenigita kiel komunuma rabeno de [[Vieno]] de la estraro de la juda komunumo de Vieno, kaj loĝas tie ekde tiam<ref name="ja2">{{cite web|author=Alexia Weiss|date=2010-03-18|title=Österreich: Ein Münchner in Wien|url=http://www.juedische-allgemeine.de/article/view/id/7072|access-date=2015-07-29|website=juedische-allgemeine.de}}</ref> – kie liaj prapatroj jam rezidis dum pluraj generacioj post sia [[Forpelo de la judoj el Hispanio|forpelo el Hispanio]].<ref name="ja2" /> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Aŭstro|rabeno|verkisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hofmeister, Ŝlomo}} [[Kategorio:Rabenoj]] [[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]] pi6bh4m7y6lhdekbn6ars1bzskzz2bo Julia Margaret Cameron 0 946600 9400269 9400264 2026-06-12T12:08:37Z Sj1mor 12103 9400269 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Julia Margaret CAMERON''' (naskita Pattle ; la 11-an de junio 1815 en [[Kalkato]] - mortis la 26-an de januaro 1879 en Kalutara, [[Cejlono]]) estis angla fotistino konsiderata unu el la plej gravaj portretistoj de la 19-a jarcento. Ŝi estas konata pro siaj molfokusaj proksimfotoj de famaj [[Viktorina epoko|viktorianoj]] kaj pro ilustraj bildoj prezentantaj rolulojn el mitologio, kristanismo kaj literaturo. Cameron ekfotis en la aĝo de 48 jaroj, post kiam ŝia filino donacis al ŝi fotilon. Ŝi rapide produktis grandan kolekton de portretoj kaj kreis alegoriajn bildojn inspiritajn de [[Vivanta bildo|''tableaux vivants'']], teatro, 15-jarcentaj italaj pentristoj kaj nuntempaj artistoj. Ŝi kolektis multon el sia verko en albumoj, inkluzive de The Norman Album. Ŝi prenis ĉirkaŭ 900 fotojn dum 12-jara periodo (kaj kelkajn pliajn en [[Cejlono]], kien ŝi translokiĝis en 1875), kreante verkaron kiu havis profundan efikon sur la [[historio de fotografio]]. Ŝiaj mildaj, revemaj portretoj estas ankoraŭ referencataj nuntempe.<ref>{{קישור כללי|כתובת=https://www.metmuseum.org/essays/julia-margaret-cameron-1815-1879|הכותב=Malcolm Daniel|כותרת=Julia Margaret Cameron (1815–1879) - The Metropolitan Museum of Art|אתר=www.metmuseum.org|תאריך=2004-10-01|שפה=en|תאריך_וידוא=2026-04-04}}</ref> La verko de Cameron estis disputiga. Kritikistoj mokis ŝiajn milde fokusitajn kaj laŭ ili nerafinitajn bildojn, kaj konsideris ŝiajn ilustrajn fotojn amatorecaj. Tamen, ŝiaj portretoj de artistoj kaj sciencistoj kiel [[Henry Taylor]], [[Charles Darwin]] kaj [[John Herschel|Siro John Herschel]] estis konstante laŭdataj. Ŝiaj bildoj estis priskribitaj kiel "eksterordinare potencaj" <ref name="Encyclopedia of Nineteenth-Century Photography2">{{Cite book|last=Ford|first=Colin|title=Encyclopedia of Nineteenth-Century Photography|date=2008|publisher=Routledge|editor-last=Hannavy|editor-first=John|location=London, UK|chapter=Cameron, Julia Margaret, 1815–1879|access-date=28 April 2019|chapter-url=https://search-credoreference-com.ezp-prod1.hul.harvard.edu/content/topic/cameron_julia_margaret_pattle_1815_1879}}</ref> kaj "tute originalaj", <ref name="Met's Heilbrunn Timeline of Art History2">{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/camr/hd_camr.htm|title=Julia Margaret Cameron (1815–1879)|last=Daniel|first=Malcolm|work=The Met's Heilbrunn Timeline of Art History|date=October 2004|access-date=4 May 2019}}</ref> kaj ŝi estas kreditita pro produktado de la unuaj proksimfotoj en tiu ĉi tekniko. <ref name="Encyclopedia of Nineteenth-Century Photography2" />[[Dosiero:Julia_Margaret_Cameron,_by_James_Prinsep.jpg|alternative=|eta|Desegnaĵo de Julia Margaret Cameron fare de [[James Prinsep]]]] [[Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_by_George_Frederic_Watts.jpg|eta|''Julia Margaret Cameron'' de [[George Frederic Watts]]. Oleo sur kanvaso, 1850–1852, 24 coloj x 20 coloj (610&nbsp;mm x 508&nbsp;mm). <ref>{{Cite web|url=https://www.npg.org.uk/collections/search/portraitExtended/mw01021/Julia-Margaret-Cameron|title=NPG 5046; Julia Margaret Cameron – Portrait Extended|website=National Portrait Gallery|access-date=8 May 2019}}</ref>]] [[Dosiero:Annie_my_first_success,_by_Julia_Margaret_Cameron_(restored).jpg|alternative=|eta|Cameron nomis ĉi tiun portreton de Annie Philpot de la 29a de januaro 1864 ŝia "unua sukceso".]] [[Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_-_John_Herschel_(Metropolitan_Museum_of_Art_copy,_restored)_levels.jpg|eta|[[John Herschel|Siro John Herschel]], 1867]] [[Dosiero:The_Kiss_of_Peace,_by_Julia_Margaret_Cameron,_M197101590002.jpg|alternative=A woman's cheek rests on the forehead of a younger girl. Both appear calm and are draped in fabric from the neck down.|eta|''La kiso de paco'', de Julia Margaret Cameron]] [[Dosiero:King_Lear_allotting_his_Kingdom_to_his_three_daughters,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|eta|Reĝo Lear asignas sian regnon al siaj tri filinoj. La modeloj estas Lorina Liddell, Edith Liddell, Charles Hay Cameron kaj [[Alice Liddell]].]] [[Dosiero:Alethea,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|eta|[[Alice Liddell]] kiel "Alethea", 1872]] === Portretoj === La fotoj de Cameron estas ĝenerale klasifikitaj en tri kategoriojn: eminentaj portretoj de viroj, delikataj portretoj de virinoj, kaj ilustraj alegorioj bazitaj sur religiaj kaj literaturaj verkoj. <ref>Rosenblum, Naomi. A History of Women Photographers. Third ed. New York: Abbeville Press Publishers, 2010. p. 52.</ref> ==== Viroj ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Charles_Darwin_by_Julia_Margaret_Cameron,_c._1868.jpg|alternative=Charles Darwin, c. 1868| [[Charles Darwin]], {{Ĉirkaŭ|1868}} Dosiero:Henry_Taylor,_by_Julia_Margaret_Cameron,_M198111190001.jpg| [[Henry Taylor]], 1865 Dosiero:Alfred,_Lord_Tennyson_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|alternative=Alfred, Lord Tennyson; Carbon print, 1869| [[Alfred Tennyson|Alfred, Lordo Tennyson]] ; Karbona presaĵo, 1869 Dosiero:Henry_Wadsworth_Longfellow,_photographed_by_Julia_Margaret_Cameron_in_1868.jpg| [[Henry Wadsworth Longfellow]], 1868 </gallery> ==== Virinoj ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Sadness,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg| Ellen Terry, 1864 Dosiero:Alice_Liddell_as_Pomona_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg| [[Alice Liddell]], 1872 Dosiero:Julia_Jackson,_by_Julia_Margaret_Cameron,_M196700880008.jpg| Julia Jackson, 1867 Dosiero:Suspense,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|alternative=Suspense, 1864| ''Suspenso'', 1864 </gallery> ==== Infanoj ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:I_Wait,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|''Mi atendas'' Dosiero:Angel_of_the_Nativity,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|''Anĝelo de la Naskiĝo'' Dosiero:Love_in_Idleness,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|''Amo en neniofarado'' Dosiero:Young_Astyanax,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|''Juna Astyanax'' Dosiero:Déjatch_Alámayou,_King_Theodore's_Son,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|''Déjatch Alámayou, filo de Reĝo Teodoro'' </gallery> === Alegorioj kaj ilustraĵoj === ==== Religio ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Henry_Taylor,_Study_of_King_David,_by_Julia_Margaret_Cameron,_1865.jpg|alternative=Sir Henry Taylor as King David, 1866|Siro Henry Taylor kiel [[Davido|Reĝo Davido]], 1866 Dosiero:Mary_Mother,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|alternative=Mary Mother| ''Patrino Maria'' Dosiero:The_Angel_at_the_Tomb,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|alternative=The Angel at the Tomb| ''La Anĝelo ĉe la Tombo'' </gallery> ==== Literaturo ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_(British,_born_India_-_Maud_"There_has_Fallen_a_splendid_Tear_From_the_Passion_Flower_at_the_Gate"_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Maud "There has Fallen a splendid Tear From the Passion Flower at the Gate", 1875| ''Maud "Falinte grandioza larmo de la pasifloro ĉe la pordego"'', 1875 Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_-_"They_call_me_cruel_hearted,_I_care_not_..._-_Google_Art_Project.jpg|alternative="He thought of that sharp look Mother I gave him yesterday"/"They call me cruel hearted, I care not what they say", 1875| ''"Li pensis pri tiu akra rigardo, kiun mi donis al li hieraŭ, al patrino"/"Ili nomas min kruelkora, mi ne zorgas, kion ili diras"'', 1875 Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_(British,_born_India_-_Queen_Esther_before_King_Ahasuerus_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Queen Esther before King Ahasuerus, 1865| ''Reĝino Ester antaŭ Reĝo Aĥaŝveroŝ'', 1865 Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_-_"The_blessed_Music_went_that_way_my_soul_w..._-_Google_Art_Project.jpg|alternative="So now I think my time is near – I trust it is – I know"/"The blessed Music went that way my soul will have to go", 1875| ''"Do nun mi pensas, ke mia tempo estas proksima - mi fidas, ke ĝi estas - mi scias"/"La benita Muziko iris tiun vojon, kiun mia animo devos iri"'', 1875 </gallery> ==== ''Idilioj de la Reĝo'' ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_(British,_born_India_-_Parting_of_Sir_Lancelot_and_Queen_Guinevere_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Parting of Sir Lancelot and Queen Guinevere, 1874| ''Disiĝo de Siro [[Lanceloto]] kaj [[Reĝino Ginevra]]'', 1874 Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_(British,_born_India_-_King_Arthur_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=King Arthur, 1874| [[Reĝo Arturo]], 1874 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.dimbola.co.uk/the-julia-margaret-cameron-trust/ Julia Margaret Cameron Trust] * [https://www.ngv.vic.gov.au/explore/collection/artist/2099/ Julia Margaret Cameron] ĉe la [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]] (NGV), Melbourne, Australia * [https://www.moma.org/artists/932 Julia Margaret Cameron] ĉe la Museum of Modern Art * [https://www.getty.edu/art/collection/artists/1990/julia-margaret-cameron-british-born-india-1815-1879/ Julia Margaret Cameron] ĉe la J. Paul Getty Museum * [[hdl:10020/cifa850858|Julia Margaret Cameron family papers, circa 1777–1940]] ĉe la Getty Research Institute, Los Angeles, Accession No. 850858. * [https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp00717/julia-margaret-cameron Julia Margaret Cameron] ĉe la National Portrait Gallery * [https://www.nga.gov/collection/artist-info.13395.html#biography Julia Margaret Cameron] ĉe la National Gallery of Art * [https://media.artic.edu/stieglitz/julia-margaret-cameron/ Julia Margaret Cameron] ĉe la Art Institute of Chicago * [https://www.nationalgalleries.org/art-and-artists/artists/julia-margaret-cameron Julia Margaret Cameron] ĉe la National Galleries of Scotland * [https://www.bl.uk/collection-items/tennysons-idylls-of-the-king-photographically-illustrated-by-julia-margaret-cameron Alfred Tennyson's ''Idylls of the King''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200916041710/https://www.bl.uk/collection-items/tennysons-idylls-of-the-king-photographically-illustrated-by-julia-margaret-cameron|date=16 September 2020}} la 16-a de septembro 2020 ĉe la Wayback Machine, ilustrita de Julia Margaret Cameron {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cameron, Julia Margaret}} [[Kategorio:Francdevenaj angloj]] [[Kategorio:Pioniroj de fotografio]] [[Kategorio:Britaj fotistoj]] e4xgox229w2ey1v53ts67nipjdowkvb 9400271 9400269 2026-06-12T12:10:58Z Sj1mor 12103 9400271 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Julia Margaret CAMERON''' (naskita Pattle ; la 11-an de junio 1815 en [[Kalkato]] - mortis la 26-an de januaro 1879 en Kalutara, [[Cejlono]]) estis angla fotistino konsiderata unu el la plej gravaj portretistoj de la 19-a jarcento. Ŝi estas konata pro siaj molfokusaj proksimfotoj de famaj [[Viktorina epoko|viktorianoj]] kaj pro ilustraj bildoj prezentantaj rolulojn el mitologio, kristanismo kaj literaturo. Cameron ekfotis en la aĝo de 48 jaroj, post kiam ŝia filino donacis al ŝi fotilon. Ŝi rapide produktis grandan kolekton de portretoj kaj kreis alegoriajn bildojn inspiritajn de [[Vivanta bildo|''tableaux vivants'']], teatro, 15-jarcentaj italaj pentristoj kaj nuntempaj artistoj. Ŝi kolektis multon el sia verko en albumoj, inkluzive de The Norman Album. Ŝi prenis ĉirkaŭ 900 fotojn dum 12-jara periodo (kaj kelkajn pliajn en [[Cejlono]], kien ŝi translokiĝis en 1875), kreante verkaron kiu havis profundan efikon sur la [[historio de fotografio]]. Ŝiaj mildaj, revemaj portretoj estas ankoraŭ referencataj nuntempe.<ref>[https://www.metmuseum.org/essays/julia-margaret-cameron-1815-1879 ''Julia Margaret Cameron (1815–1879) - The Metropolitan Museum of Art''], de Malcolm Daniel. Prenita 2004-10-01. Kontrolita 2026-04-04.</ref> La verko de Cameron estis disputiga. Kritikistoj mokis ŝiajn milde fokusitajn kaj laŭ ili nerafinitajn bildojn, kaj konsideris ŝiajn ilustrajn fotojn amatorecaj. Tamen, ŝiaj portretoj de artistoj kaj sciencistoj kiel [[Henry Taylor]], [[Charles Darwin]] kaj [[John Herschel|Siro John Herschel]] estis konstante laŭdataj. Ŝiaj bildoj estis priskribitaj kiel "eksterordinare potencaj" <ref name="Encyclopedia of Nineteenth-Century Photography2">{{Cite book|last=Ford|first=Colin|title=Encyclopedia of Nineteenth-Century Photography|date=2008|publisher=Routledge|editor-last=Hannavy|editor-first=John|location=London, UK|chapter=Cameron, Julia Margaret, 1815–1879|access-date=28 April 2019|chapter-url=https://search-credoreference-com.ezp-prod1.hul.harvard.edu/content/topic/cameron_julia_margaret_pattle_1815_1879}}</ref> kaj "tute originalaj", <ref name="Met's Heilbrunn Timeline of Art History2">{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/camr/hd_camr.htm|title=Julia Margaret Cameron (1815–1879)|last=Daniel|first=Malcolm|work=The Met's Heilbrunn Timeline of Art History|date=October 2004|access-date=4 May 2019}}</ref> kaj ŝi estas kreditita pro produktado de la unuaj proksimfotoj en tiu ĉi tekniko. <ref name="Encyclopedia of Nineteenth-Century Photography2" />[[Dosiero:Julia_Margaret_Cameron,_by_James_Prinsep.jpg|alternative=|eta|Desegnaĵo de Julia Margaret Cameron fare de [[James Prinsep]]]] [[Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_by_George_Frederic_Watts.jpg|eta|''Julia Margaret Cameron'' de [[George Frederic Watts]]. Oleo sur kanvaso, 1850–1852, 24 coloj x 20 coloj (610&nbsp;mm x 508&nbsp;mm). <ref>{{Cite web|url=https://www.npg.org.uk/collections/search/portraitExtended/mw01021/Julia-Margaret-Cameron|title=NPG 5046; Julia Margaret Cameron – Portrait Extended|website=National Portrait Gallery|access-date=8 May 2019}}</ref>]] [[Dosiero:Annie_my_first_success,_by_Julia_Margaret_Cameron_(restored).jpg|alternative=|eta|Cameron nomis ĉi tiun portreton de Annie Philpot de la 29a de januaro 1864 ŝia "unua sukceso".]] [[Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_-_John_Herschel_(Metropolitan_Museum_of_Art_copy,_restored)_levels.jpg|eta|[[John Herschel|Siro John Herschel]], 1867]] [[Dosiero:The_Kiss_of_Peace,_by_Julia_Margaret_Cameron,_M197101590002.jpg|alternative=A woman's cheek rests on the forehead of a younger girl. Both appear calm and are draped in fabric from the neck down.|eta|''La kiso de paco'', de Julia Margaret Cameron]] [[Dosiero:King_Lear_allotting_his_Kingdom_to_his_three_daughters,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|eta|Reĝo Lear asignas sian regnon al siaj tri filinoj. La modeloj estas Lorina Liddell, Edith Liddell, Charles Hay Cameron kaj [[Alice Liddell]].]] [[Dosiero:Alethea,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|eta|[[Alice Liddell]] kiel "Alethea", 1872]] === Portretoj === La fotoj de Cameron estas ĝenerale klasifikitaj en tri kategoriojn: eminentaj portretoj de viroj, delikataj portretoj de virinoj, kaj ilustraj alegorioj bazitaj sur religiaj kaj literaturaj verkoj. <ref>Rosenblum, Naomi. A History of Women Photographers. Third ed. New York: Abbeville Press Publishers, 2010. p. 52.</ref> ==== Viroj ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Charles_Darwin_by_Julia_Margaret_Cameron,_c._1868.jpg|alternative=Charles Darwin, c. 1868| [[Charles Darwin]], {{Ĉirkaŭ|1868}} Dosiero:Henry_Taylor,_by_Julia_Margaret_Cameron,_M198111190001.jpg| [[Henry Taylor]], 1865 Dosiero:Alfred,_Lord_Tennyson_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|alternative=Alfred, Lord Tennyson; Carbon print, 1869| [[Alfred Tennyson|Alfred, Lordo Tennyson]] ; Karbona presaĵo, 1869 Dosiero:Henry_Wadsworth_Longfellow,_photographed_by_Julia_Margaret_Cameron_in_1868.jpg| [[Henry Wadsworth Longfellow]], 1868 </gallery> ==== Virinoj ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Sadness,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg| Ellen Terry, 1864 Dosiero:Alice_Liddell_as_Pomona_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg| [[Alice Liddell]], 1872 Dosiero:Julia_Jackson,_by_Julia_Margaret_Cameron,_M196700880008.jpg| Julia Jackson, 1867 Dosiero:Suspense,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|alternative=Suspense, 1864| ''Suspenso'', 1864 </gallery> ==== Infanoj ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:I_Wait,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|''Mi atendas'' Dosiero:Angel_of_the_Nativity,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|''Anĝelo de la Naskiĝo'' Dosiero:Love_in_Idleness,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|''Amo en neniofarado'' Dosiero:Young_Astyanax,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|''Juna Astyanax'' Dosiero:Déjatch_Alámayou,_King_Theodore's_Son,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|''Déjatch Alámayou, filo de Reĝo Teodoro'' </gallery> === Alegorioj kaj ilustraĵoj === ==== Religio ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Henry_Taylor,_Study_of_King_David,_by_Julia_Margaret_Cameron,_1865.jpg|alternative=Sir Henry Taylor as King David, 1866|Siro Henry Taylor kiel [[Davido|Reĝo Davido]], 1866 Dosiero:Mary_Mother,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|alternative=Mary Mother| ''Patrino Maria'' Dosiero:The_Angel_at_the_Tomb,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|alternative=The Angel at the Tomb| ''La Anĝelo ĉe la Tombo'' </gallery> ==== Literaturo ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_(British,_born_India_-_Maud_"There_has_Fallen_a_splendid_Tear_From_the_Passion_Flower_at_the_Gate"_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Maud "There has Fallen a splendid Tear From the Passion Flower at the Gate", 1875| ''Maud "Falinte grandioza larmo de la pasifloro ĉe la pordego"'', 1875 Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_-_"They_call_me_cruel_hearted,_I_care_not_..._-_Google_Art_Project.jpg|alternative="He thought of that sharp look Mother I gave him yesterday"/"They call me cruel hearted, I care not what they say", 1875| ''"Li pensis pri tiu akra rigardo, kiun mi donis al li hieraŭ, al patrino"/"Ili nomas min kruelkora, mi ne zorgas, kion ili diras"'', 1875 Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_(British,_born_India_-_Queen_Esther_before_King_Ahasuerus_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Queen Esther before King Ahasuerus, 1865| ''Reĝino Ester antaŭ Reĝo Aĥaŝveroŝ'', 1865 Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_-_"The_blessed_Music_went_that_way_my_soul_w..._-_Google_Art_Project.jpg|alternative="So now I think my time is near – I trust it is – I know"/"The blessed Music went that way my soul will have to go", 1875| ''"Do nun mi pensas, ke mia tempo estas proksima - mi fidas, ke ĝi estas - mi scias"/"La benita Muziko iris tiun vojon, kiun mia animo devos iri"'', 1875 </gallery> ==== ''Idilioj de la Reĝo'' ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_(British,_born_India_-_Parting_of_Sir_Lancelot_and_Queen_Guinevere_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Parting of Sir Lancelot and Queen Guinevere, 1874| ''Disiĝo de Siro [[Lanceloto]] kaj [[Reĝino Ginevra]]'', 1874 Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_(British,_born_India_-_King_Arthur_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=King Arthur, 1874| [[Reĝo Arturo]], 1874 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.dimbola.co.uk/the-julia-margaret-cameron-trust/ Julia Margaret Cameron Trust] * [https://www.ngv.vic.gov.au/explore/collection/artist/2099/ Julia Margaret Cameron] ĉe la [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]] (NGV), Melbourne, Australia * [https://www.moma.org/artists/932 Julia Margaret Cameron] ĉe la Museum of Modern Art * [https://www.getty.edu/art/collection/artists/1990/julia-margaret-cameron-british-born-india-1815-1879/ Julia Margaret Cameron] ĉe la J. Paul Getty Museum * [[hdl:10020/cifa850858|Julia Margaret Cameron family papers, circa 1777–1940]] ĉe la Getty Research Institute, Los Angeles, Accession No. 850858. * [https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp00717/julia-margaret-cameron Julia Margaret Cameron] ĉe la National Portrait Gallery * [https://www.nga.gov/collection/artist-info.13395.html#biography Julia Margaret Cameron] ĉe la National Gallery of Art * [https://media.artic.edu/stieglitz/julia-margaret-cameron/ Julia Margaret Cameron] ĉe la Art Institute of Chicago * [https://www.nationalgalleries.org/art-and-artists/artists/julia-margaret-cameron Julia Margaret Cameron] ĉe la National Galleries of Scotland * [https://www.bl.uk/collection-items/tennysons-idylls-of-the-king-photographically-illustrated-by-julia-margaret-cameron Alfred Tennyson's ''Idylls of the King''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200916041710/https://www.bl.uk/collection-items/tennysons-idylls-of-the-king-photographically-illustrated-by-julia-margaret-cameron|date=16 September 2020}} la 16-a de septembro 2020 ĉe la Wayback Machine, ilustrita de Julia Margaret Cameron {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cameron, Julia Margaret}} [[Kategorio:Francdevenaj angloj]] [[Kategorio:Pioniroj de fotografio]] [[Kategorio:Britaj fotistoj]] 0429j4y41jv3j6rdvd9wy2a7wg2mvf7 9400272 9400271 2026-06-12T12:12:17Z Sj1mor 12103 9400272 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Julia Margaret CAMERON''' (naskita Pattle ; la 11-an de junio 1815 en [[Kalkato]] - mortis la 26-an de januaro 1879 en Kalutara, [[Cejlono]]) estis angla fotistino konsiderata unu el la plej gravaj portretistoj de la 19-a jarcento. Ŝi estas konata pro siaj molfokusaj ([[d:Q3074440]]) proksimfotoj de famaj [[Viktorina epoko|viktorianoj]] kaj pro ilustraj bildoj prezentantaj rolulojn el mitologio, kristanismo kaj literaturo. Cameron ekfotis en la aĝo de 48 jaroj, post kiam ŝia filino donacis al ŝi fotilon. Ŝi rapide produktis grandan kolekton de portretoj kaj kreis alegoriajn bildojn inspiritajn de [[Vivanta bildo|''tableaux vivants'']], teatro, 15-jarcentaj italaj pentristoj kaj nuntempaj artistoj. Ŝi kolektis multon el sia verko en albumoj, inkluzive de The Norman Album. Ŝi prenis ĉirkaŭ 900 fotojn dum 12-jara periodo (kaj kelkajn pliajn en [[Cejlono]], kien ŝi translokiĝis en 1875), kreante verkaron kiu havis profundan efikon sur la [[historio de fotografio]]. Ŝiaj mildaj, revemaj portretoj estas ankoraŭ referencataj nuntempe.<ref>[https://www.metmuseum.org/essays/julia-margaret-cameron-1815-1879 ''Julia Margaret Cameron (1815–1879) - The Metropolitan Museum of Art''], de Malcolm Daniel. Prenita 2004-10-01. Kontrolita 2026-04-04.</ref> La verko de Cameron estis disputiga. Kritikistoj mokis ŝiajn milde fokusitajn kaj laŭ ili nerafinitajn bildojn, kaj konsideris ŝiajn ilustrajn fotojn amatorecaj. Tamen, ŝiaj portretoj de artistoj kaj sciencistoj kiel [[Henry Taylor]], [[Charles Darwin]] kaj [[John Herschel|Siro John Herschel]] estis konstante laŭdataj. Ŝiaj bildoj estis priskribitaj kiel "eksterordinare potencaj" <ref name="Encyclopedia of Nineteenth-Century Photography2">{{Cite book|last=Ford|first=Colin|title=Encyclopedia of Nineteenth-Century Photography|date=2008|publisher=Routledge|editor-last=Hannavy|editor-first=John|location=London, UK|chapter=Cameron, Julia Margaret, 1815–1879|access-date=28 April 2019|chapter-url=https://search-credoreference-com.ezp-prod1.hul.harvard.edu/content/topic/cameron_julia_margaret_pattle_1815_1879}}</ref> kaj "tute originalaj", <ref name="Met's Heilbrunn Timeline of Art History2">{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/camr/hd_camr.htm|title=Julia Margaret Cameron (1815–1879)|last=Daniel|first=Malcolm|work=The Met's Heilbrunn Timeline of Art History|date=October 2004|access-date=4 May 2019}}</ref> kaj ŝi estas kreditita pro produktado de la unuaj proksimfotoj en tiu ĉi tekniko. <ref name="Encyclopedia of Nineteenth-Century Photography2" />[[Dosiero:Julia_Margaret_Cameron,_by_James_Prinsep.jpg|alternative=|eta|Desegnaĵo de Julia Margaret Cameron fare de [[James Prinsep]]]] [[Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_by_George_Frederic_Watts.jpg|eta|''Julia Margaret Cameron'' de [[George Frederic Watts]]. Oleo sur kanvaso, 1850–1852, 24 coloj x 20 coloj (610&nbsp;mm x 508&nbsp;mm). <ref>{{Cite web|url=https://www.npg.org.uk/collections/search/portraitExtended/mw01021/Julia-Margaret-Cameron|title=NPG 5046; Julia Margaret Cameron – Portrait Extended|website=National Portrait Gallery|access-date=8 May 2019}}</ref>]] [[Dosiero:Annie_my_first_success,_by_Julia_Margaret_Cameron_(restored).jpg|alternative=|eta|Cameron nomis ĉi tiun portreton de Annie Philpot de la 29a de januaro 1864 ŝia "unua sukceso".]] [[Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_-_John_Herschel_(Metropolitan_Museum_of_Art_copy,_restored)_levels.jpg|eta|[[John Herschel|Siro John Herschel]], 1867]] [[Dosiero:The_Kiss_of_Peace,_by_Julia_Margaret_Cameron,_M197101590002.jpg|alternative=A woman's cheek rests on the forehead of a younger girl. Both appear calm and are draped in fabric from the neck down.|eta|''La kiso de paco'', de Julia Margaret Cameron]] [[Dosiero:King_Lear_allotting_his_Kingdom_to_his_three_daughters,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|eta|Reĝo Lear asignas sian regnon al siaj tri filinoj. La modeloj estas Lorina Liddell, Edith Liddell, Charles Hay Cameron kaj [[Alice Liddell]].]] [[Dosiero:Alethea,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|eta|[[Alice Liddell]] kiel "Alethea", 1872]] === Portretoj === La fotoj de Cameron estas ĝenerale klasifikitaj en tri kategoriojn: eminentaj portretoj de viroj, delikataj portretoj de virinoj, kaj ilustraj alegorioj bazitaj sur religiaj kaj literaturaj verkoj. <ref>Rosenblum, Naomi. A History of Women Photographers. Third ed. New York: Abbeville Press Publishers, 2010. p. 52.</ref> ==== Viroj ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Charles_Darwin_by_Julia_Margaret_Cameron,_c._1868.jpg|alternative=Charles Darwin, c. 1868| [[Charles Darwin]], {{Ĉirkaŭ|1868}} Dosiero:Henry_Taylor,_by_Julia_Margaret_Cameron,_M198111190001.jpg| [[Henry Taylor]], 1865 Dosiero:Alfred,_Lord_Tennyson_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|alternative=Alfred, Lord Tennyson; Carbon print, 1869| [[Alfred Tennyson|Alfred, Lordo Tennyson]] ; Karbona presaĵo, 1869 Dosiero:Henry_Wadsworth_Longfellow,_photographed_by_Julia_Margaret_Cameron_in_1868.jpg| [[Henry Wadsworth Longfellow]], 1868 </gallery> ==== Virinoj ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Sadness,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg| Ellen Terry, 1864 Dosiero:Alice_Liddell_as_Pomona_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg| [[Alice Liddell]], 1872 Dosiero:Julia_Jackson,_by_Julia_Margaret_Cameron,_M196700880008.jpg| Julia Jackson, 1867 Dosiero:Suspense,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|alternative=Suspense, 1864| ''Suspenso'', 1864 </gallery> ==== Infanoj ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:I_Wait,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|''Mi atendas'' Dosiero:Angel_of_the_Nativity,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|''Anĝelo de la Naskiĝo'' Dosiero:Love_in_Idleness,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|''Amo en neniofarado'' Dosiero:Young_Astyanax,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|''Juna Astyanax'' Dosiero:Déjatch_Alámayou,_King_Theodore's_Son,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|''Déjatch Alámayou, filo de Reĝo Teodoro'' </gallery> === Alegorioj kaj ilustraĵoj === ==== Religio ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Henry_Taylor,_Study_of_King_David,_by_Julia_Margaret_Cameron,_1865.jpg|alternative=Sir Henry Taylor as King David, 1866|Siro Henry Taylor kiel [[Davido|Reĝo Davido]], 1866 Dosiero:Mary_Mother,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|alternative=Mary Mother| ''Patrino Maria'' Dosiero:The_Angel_at_the_Tomb,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|alternative=The Angel at the Tomb| ''La Anĝelo ĉe la Tombo'' </gallery> ==== Literaturo ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_(British,_born_India_-_Maud_"There_has_Fallen_a_splendid_Tear_From_the_Passion_Flower_at_the_Gate"_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Maud "There has Fallen a splendid Tear From the Passion Flower at the Gate", 1875| ''Maud "Falinte grandioza larmo de la pasifloro ĉe la pordego"'', 1875 Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_-_"They_call_me_cruel_hearted,_I_care_not_..._-_Google_Art_Project.jpg|alternative="He thought of that sharp look Mother I gave him yesterday"/"They call me cruel hearted, I care not what they say", 1875| ''"Li pensis pri tiu akra rigardo, kiun mi donis al li hieraŭ, al patrino"/"Ili nomas min kruelkora, mi ne zorgas, kion ili diras"'', 1875 Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_(British,_born_India_-_Queen_Esther_before_King_Ahasuerus_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Queen Esther before King Ahasuerus, 1865| ''Reĝino Ester antaŭ Reĝo Aĥaŝveroŝ'', 1865 Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_-_"The_blessed_Music_went_that_way_my_soul_w..._-_Google_Art_Project.jpg|alternative="So now I think my time is near – I trust it is – I know"/"The blessed Music went that way my soul will have to go", 1875| ''"Do nun mi pensas, ke mia tempo estas proksima - mi fidas, ke ĝi estas - mi scias"/"La benita Muziko iris tiun vojon, kiun mia animo devos iri"'', 1875 </gallery> ==== ''Idilioj de la Reĝo'' ==== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_(British,_born_India_-_Parting_of_Sir_Lancelot_and_Queen_Guinevere_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Parting of Sir Lancelot and Queen Guinevere, 1874| ''Disiĝo de Siro [[Lanceloto]] kaj [[Reĝino Ginevra]]'', 1874 Dosiero:Julia_Margaret_Cameron_(British,_born_India_-_King_Arthur_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=King Arthur, 1874| [[Reĝo Arturo]], 1874 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.dimbola.co.uk/the-julia-margaret-cameron-trust/ Julia Margaret Cameron Trust] * [https://www.ngv.vic.gov.au/explore/collection/artist/2099/ Julia Margaret Cameron] ĉe la [[Nacia Galerio de Viktorio|National Gallery of Victoria]] (NGV), Melbourne, Australia * [https://www.moma.org/artists/932 Julia Margaret Cameron] ĉe la Museum of Modern Art * [https://www.getty.edu/art/collection/artists/1990/julia-margaret-cameron-british-born-india-1815-1879/ Julia Margaret Cameron] ĉe la J. Paul Getty Museum * [[hdl:10020/cifa850858|Julia Margaret Cameron family papers, circa 1777–1940]] ĉe la Getty Research Institute, Los Angeles, Accession No. 850858. * [https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp00717/julia-margaret-cameron Julia Margaret Cameron] ĉe la National Portrait Gallery * [https://www.nga.gov/collection/artist-info.13395.html#biography Julia Margaret Cameron] ĉe la National Gallery of Art * [https://media.artic.edu/stieglitz/julia-margaret-cameron/ Julia Margaret Cameron] ĉe la Art Institute of Chicago * [https://www.nationalgalleries.org/art-and-artists/artists/julia-margaret-cameron Julia Margaret Cameron] ĉe la National Galleries of Scotland * [https://www.bl.uk/collection-items/tennysons-idylls-of-the-king-photographically-illustrated-by-julia-margaret-cameron Alfred Tennyson's ''Idylls of the King''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200916041710/https://www.bl.uk/collection-items/tennysons-idylls-of-the-king-photographically-illustrated-by-julia-margaret-cameron|date=16 September 2020}} la 16-a de septembro 2020 ĉe la Wayback Machine, ilustrita de Julia Margaret Cameron {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cameron, Julia Margaret}} [[Kategorio:Francdevenaj angloj]] [[Kategorio:Pioniroj de fotografio]] [[Kategorio:Britaj fotistoj]] 6l2345c76dzvyml0wgh5af45p623ie7 Novgeorgia alciono 0 946604 9400266 2026-06-12T12:02:01Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Novgeorgia alciono |koloro = pink |dosiero = |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''N..." 9400266 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Novgeorgia alciono |koloro = pink |dosiero = |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Novgeorgia alciono''' ''C. collectoris'' |specio aŭtoritato = ([[Walter Rothschild|Rothschild]] & [[Ernst Hartert|Hartert]], 1901) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2025 |title=''Ceyx collectoris'' |article-number=e.T22726643A273890446 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22726643A273890446.en}}</ref> |dunomo= ''Ceyx collectoris'' |vikispecio = Ceyx collectoris |komunejo = Ceyx collectoris |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Novgeorgia alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx collectoris'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de uestaj kaj centraj [[Salomonoj]] ([[Papuo-Novgvineo]]) en orienta [[Nov-Gvineo]]. Ĝia natura [[habitato]] estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj. ==Taksonomio== Tiu specio antaŭe estis konsiderata kiel unu el la 15 agnoskitaj subspecioj de tio, kio tiam estis konata kiel la [[varia nanalciono]] (''Ceyx lepidus'' aŭ ''Alcedo lepidus'').<ref>{{cite book |last1=Fry |first1=C. Hilary |title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers |last2=Fry |first2=Kathie |last3=Harris |first3=Alan |publisher=Christopher Helm |year=1992 |isbn=978-0-7136-8028-7 |location=London |pages=202–204 |chapter=Variable Dwarf Kingfisher}}</ref> Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2013 trovis, ke la plej multaj el la insulaj subspecioj konsiderinde diverĝis unu de la alia.<ref name="andersen">{{cite journal |last1=Andersen |first1=M.J. |last2=Oliveros |first2=C.H. |last3=Filardi |first3=C.E. |last4=Moyle |first4=R.G. |year=2013 |title=Phylogeography of the Variable Dwarf-Kingfisher ''Ceyx lepidus'' (Aves: Alcedinidae) inferred from mitochondrial and nuclear DNA sequences |url=https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/1808/13331/1/Phylogeography%20of%20the%20Variable%20Dwarf-Kingfisher.pdf |journal=Auk |volume=130 |issue=1 |pages=118–131 |doi=10.1525/auk.2012.12102 |s2cid=55352878 |hdl-access=free |hdl=1808/13331}}</ref> La varia nanalciono tial estis dividita kaj 12 el la subspecioj, inkluzive de la Novgeorgia nanalciono, estis promociitaj al specio-statuso. Samtempe la nomo de la varia nanalciono estis ŝanĝita al la [[moluka nanalciono]].<ref name="ioc">{{cite web |year=2017 |editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornitologo) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |title=Rollers, ground rollers & kingfishers |url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |access-date=17a de Majo 2017 |work=World Bird List Version 7.2 |publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo collectoris}} {{Wikispecies|Alcedo collectoris}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] t93wqw8lhckavtq2yumalfiqu07s8if 9400293 9400266 2026-06-12T12:38:07Z Kani 670 9400293 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Novgeorgia alciono |koloro = pink |dosiero = |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Novgeorgia alciono''' ''C. collectoris'' |specio aŭtoritato = ([[Walter Rothschild|Rothschild]] & [[Ernst Hartert|Hartert]], 1901) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2025 |title=''Ceyx collectoris'' |article-number=e.T22726643A273890446 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22726643A273890446.en}}</ref> |dunomo= ''Ceyx collectoris'' |vikispecio = Ceyx collectoris |komunejo = Ceyx collectoris |mapo de vivoteritorioj = NewGeorgiaGroupCloseup.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Mapo de la Novgeorgiaj Insuloj kaj [[Nova Georgio]] en la centro. }} '''Novgeorgia alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx collectoris'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de uestaj kaj centraj [[Salomonoj]] ([[Papuo-Novgvineo]]) en orienta [[Nov-Gvineo]]. Ĝia natura [[habitato]] estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj. ==Taksonomio== Tiu specio antaŭe estis konsiderata kiel unu el la 15 agnoskitaj subspecioj de tio, kio tiam estis konata kiel la [[varia nanalciono]] (''Ceyx lepidus'' aŭ ''Alcedo lepidus'').<ref>{{cite book |last1=Fry |first1=C. Hilary |title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers |last2=Fry |first2=Kathie |last3=Harris |first3=Alan |publisher=Christopher Helm |year=1992 |isbn=978-0-7136-8028-7 |location=London |pages=202–204 |chapter=Variable Dwarf Kingfisher}}</ref> Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2013 trovis, ke la plej multaj el la insulaj subspecioj konsiderinde diverĝis unu de la alia.<ref name="andersen">{{cite journal |last1=Andersen |first1=M.J. |last2=Oliveros |first2=C.H. |last3=Filardi |first3=C.E. |last4=Moyle |first4=R.G. |year=2013 |title=Phylogeography of the Variable Dwarf-Kingfisher ''Ceyx lepidus'' (Aves: Alcedinidae) inferred from mitochondrial and nuclear DNA sequences |url=https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/1808/13331/1/Phylogeography%20of%20the%20Variable%20Dwarf-Kingfisher.pdf |journal=Auk |volume=130 |issue=1 |pages=118–131 |doi=10.1525/auk.2012.12102 |s2cid=55352878 |hdl-access=free |hdl=1808/13331}}</ref> La varia nanalciono tial estis dividita kaj 12 el la subspecioj, inkluzive de la Novgeorgia nanalciono, estis promociitaj al specio-statuso. Samtempe la nomo de la varia nanalciono estis ŝanĝita al la [[moluka nanalciono]].<ref name="ioc">{{cite web |year=2017 |editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornitologo) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |title=Rollers, ground rollers & kingfishers |url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |access-date=17a de Majo 2017 |work=World Bird List Version 7.2 |publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo collectoris}} {{Wikispecies|Alcedo collectoris}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] 7itmllqxghe3enqo4kklvw9l0c4o7nv 9400297 9400293 2026-06-12T12:42:51Z Kani 670 9400297 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Novgeorgia alciono |koloro = pink |dosiero = |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Novgeorgia alciono''' ''C. collectoris'' |specio aŭtoritato = ([[Walter Rothschild|Rothschild]] & [[Ernst Hartert|Hartert]], 1901) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2025 |title=''Ceyx collectoris'' |article-number=e.T22726643A273890446 |doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T22726643A273890446.en}}</ref> |dunomo= ''Ceyx collectoris'' |vikispecio = Ceyx collectoris |komunejo = Ceyx collectoris |mapo de vivoteritorioj = NewGeorgiaGroupCloseup.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Mapo de la Novgeorgiaj Insuloj kaj [[Nova Georgio]] en la centro. }} '''Novgeorgia alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx collectoris'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de uestaj kaj centraj [[Salomonoj]] ([[Papuo-Novgvineo]]) en orienta [[Nov-Gvineo]]. Ĝia natura [[habitato]] estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj. ==Taksonomio== Tiu specio antaŭe estis konsiderata kiel unu el la 15 agnoskitaj subspecioj de tio, kio tiam estis konata kiel la [[varia nanalciono]] (''Ceyx lepidus'' aŭ ''Alcedo lepidus'').<ref>{{cite book |last1=Fry |first1=C. Hilary |title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers |last2=Fry |first2=Kathie |last3=Harris |first3=Alan |publisher=Christopher Helm |year=1992 |isbn=978-0-7136-8028-7 |location=London |pages=202–204 |chapter=Variable Dwarf Kingfisher}}</ref> Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2013 trovis, ke la plej multaj el la insulaj subspecioj konsiderinde diverĝis unu de la alia.<ref name="andersen">{{cite journal |last1=Andersen |first1=M.J. |last2=Oliveros |first2=C.H. |last3=Filardi |first3=C.E. |last4=Moyle |first4=R.G. |year=2013 |title=Phylogeography of the Variable Dwarf-Kingfisher ''Ceyx lepidus'' (Aves: Alcedinidae) inferred from mitochondrial and nuclear DNA sequences |url=https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/1808/13331/1/Phylogeography%20of%20the%20Variable%20Dwarf-Kingfisher.pdf |journal=Auk |volume=130 |issue=1 |pages=118–131 |doi=10.1525/auk.2012.12102 |s2cid=55352878 |hdl-access=free |hdl=1808/13331}}</ref> La varia nanalciono tial estis dividita kaj 12 el la subspecioj, inkluzive de la Novgeorgia nanalciono, estis promociitaj al specio-statuso. Samtempe la nomo de la varia nanalciono estis ŝanĝita al la [[moluka nanalciono]].<ref name="ioc">{{cite web |year=2017 |editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornitologo) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |title=Rollers, ground rollers & kingfishers |url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |access-date=17a de Majo 2017 |work=World Bird List Version 7.2 |publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo collectoris}} {{Wikispecies|Alcedo collectoris}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] 59fk96yagrvbb9siwaxld9fxe1dxc5z Ceyx collectoris 0 946605 9400267 2026-06-12T12:03:02Z Kani 670 Alidirektigis al [[Novgeorgia alciono]] 9400267 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Novgeorgia alciono]] 93of68pkhw1uyy7hxhdm6jj2s2hmr6k Nuno Tristão 0 946606 9400279 2026-06-12T12:18:02Z Claudio Pistilli 25073 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Nuno Tristão<br>([[1390]] - [[1446]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Nuno Tristão (1390-1446).png | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =Nuno Tristão (1390-1446), portugala navigisto, sklavo-ŝakristo kaj ekspluatisto. |dato de naskiĝo =[[1390]] |loko de naskiĝo =Reĝlando..." 9400279 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Nuno Tristão<br>([[1390]] - [[1446]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Nuno Tristão (1390-1446).png | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =Nuno Tristão (1390-1446), portugala navigisto, sklavo-ŝakristo kaj ekspluatisto. |dato de naskiĝo =[[1390]] |loko de naskiĝo =[[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[1446]] |loko de morto =[[Kaboverdo]] aŭ [[Gvineo-Bisaŭo]], [[Okcidenta Afriko]] }} <big>'''Nuno Tristão'''</big> aŭ <big>'''Nuno Tristão'''</big> estis portugala navigisto, sklavo-ŝakristo kaj ekspluatisto de la okcidentafrika marbordo en la 15-a jarcento, servante la Princon Henrikon la Navigiston. Li estas konsiderata unu el la pioniroj, kiuj esploris la marojn sude de [[Ras Nuadibu|Kabo Blanka]]<ref>[https://books.google.com.br/books?id=MzfeEQAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PT6&dq=Nuno+Trist%C3%A3o+navega%C3%A7%C3%A3o+Portugal&hl=en&source=newbks_fb&redir_esc=y#v=onepage&q=Nuno%20Trist%C3%A3o%20navega%C3%A7%C3%A3o%20Portugal&f=false Portugal's Slave Trade: Largest Importer to Americas]</ref> kaj atingis la regionon de la nuna [[Gvineo Bisaŭa]]. ==Unua vojaĝo== Nuno Tristão estis kavaliro de la domanaro de [[Henriko la Navigisto]]. En 1441, Tristão estis sendita de Henriko al unu el la unuaj prototipoj de la latin-velŝipo por esplori la okcidentafrikan marbordon preter [[:en:Cintra Bay|Cabo Barbas]], en la nuna [[Okcidenta Saharo]], la plej fora punkto atingita de la lasta kapitano de Henriko kvin jarojn antaŭe ([[:en:Afonso Gonçalves Baldaia|Afonso Gonçalves Baldaja]], en 1436). [[Dosiero:Nuno Tristão, knighting Antão Gonçalves - História de Portugal, popular e ilustrada.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Nuno Tristão, ordenante [[:pt:Antão Gonçalves|Antão Gonçalves]] (1415-1501) - Historio de Portugalio, populara kaj ilustrita, [[1899]].</center>]] [[Dosiero:William Frederick Mitchell - H.M.S. Avon off the Eddystone lighthouse, under sail and steam CSK 2007.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Antikvaj karaveloj ekspluatadis la okcidentan afrikan marbordon.</center>]] [[Dosiero:Nuno_Tristão_assaulted_by_the_natives_-_História_de_Portugal,_popular_e_ilustrada.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Morto de Nuno Tristão en la [https://books.google.com.br/books?id=x1BKAAAAYAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Historio de Portugalio], populara kaj ilustrita fare de [[:pt:Manuel Pinheiro Chagas|Manuel Pinheiro Chagas]], [[Lisbono]], [[1899]].</center>]] [[Dosiero:80._Alvise_da_Mosto,_o_Cadamosto_presentato_all'_Infante_D._Enrico_di_Portogallo,_anno_1454.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>[[:en:Alvise Cadamosto|Kadamosto]] sin prezentas antaŭ la princo [[Henriko la Navigisto]].</center>]] Ĉirkaŭ [[Orrivero|Rivero de Oro]], Tristão renkontis la ŝipon de [[:en:Antão Gonçalves|Antão Gonçalves]], kiu estis sendita en aparta misio de Henriko en la sama jaro por ĉasi [[Mediteranea monaĥfoko|monaĥfokojn]], kiuj baniĝis sur tiuj bordoj. Sed Gonçalves hazarde kaptis solecan junan kamelkonduktiston, la unuan indiĝenon renkontitan de la portugaloj ekde la komenco de la ekspedicioj en la 1420-a jardeko. Nuno Tristão, kiu portis surŝipe unu el la maŭraj servistoj de Henriko por agi kiel interpretisto, esplordemandis la kaptitan kamelkondukiston de Gonçalves. Liaj informoj kondukis Tristão kaj Gonçalves al malgranda proksima fiŝkaptista tendaro de [[Sanhaĝaoj|Sanhaĝaaj]] berberoj. La portugaloj atakis la fiŝkaptistojn, prenante ĉirkaŭ dek kaptitojn, la unuajn afrikajn sklavojn prenitajn de la portugaloj reen al Eŭropo. Gonçalves revenis al Portugalio tuj post la sklavoekspedicio, sed Nuno Tristão daŭrigis suden, atingante ĝis Kabo Blanka (Cabo Branco), antaŭ ol turni sin reen. ==Dua vojaĝo== En 1443, Nuno Tristão estis denove sendita de Henriko, kaj premis preter Kabo Blanka por atingi la [[:en:Bay of Arguin|Golfon de Arguino]]. Sur la insulo de [[Arguin]]o, Tristão renkontis vilaĝon de Sanhaĝaaj berberoj, la unuan permanentan setlejon viditan de la kapitanoj de Henriko ĉe la okcidentafrika marbordo. Tristão tuj atakis ĝin, prenante ĉirkaŭ dekkvar vilaĝanojn kaj revenis al Portugalio kun siaj kaptitoj. La raporto de Tristão pri facilaj kaj profitdonaj teritorioj por sklavoekspedicioj en la bordoj de Arguino instigis multajn portugalajn komercistojn kaj aventuristojn peti al Henriko sklavkomercan permesilon. Inter 1444 kaj 1446 pluraj dekduoj da portugalaj ŝipoj ekiris por sklavo-ekspedicioj ĉirkaŭ la Arguino-golfo. ==Tria vojaĝo== Ĉar fiŝkaptistaj setlejoj ĉirkaŭ la Arguino-bordoj estis rapide detruitaj de la portugalaj sklavrabistoj, en 1445 (aŭ eble 1444), Nuno Tristão estis sendita de Henriko por premi pli suden kaj serĉi novajn sklavo-rabajn lokojn. Tristão atingis ĝis la limregionoj de [[Senegalo]], kie finiĝas la [[Saharo|Sahara dezerto]] kaj komenciĝas arbaro, kaj la marborda loĝantaro ŝanĝiĝis de "brunkoloraj" Sanhaĝaaj berberoj al "nigraj" [[Volofoj]]. Oni kredas, ke Tristão atingis ĝis la Ponta da Berberia ([[:en:Langue de Barbarie|Langue de Barbarie]]), tuj antaŭ la enirejo al la [[Senegalo (rivero)|rivero Senegalo]]. Malbona vetero malhelpis lin eniri la riveron aŭ surteriĝi tie, do li ekvelis reen. Survoje hejmen, Tristão haltis ĉe la Arguino-bordoj kaj kaptis pliajn 21 berberojn. Nuno Tristão alvenis al Portugalio deklarante, ke li finfine malkovris subsaharan Afrikon, aŭ laŭ la tiama nomenklaturo, la "Landon de la Nigruloj" (portugale:Terra do Negros, poste Terra dos Guineus, aŭ simple Gvineo). Portugalaj sklavrabistoj tuj atakis la senegalan marbordon, sed trovante atentemajn kaj pli bone armitajn indiĝenojn sur tiu marbordo, la sklavoekspedicioj ne estis tiel facilaj nek tiel profitodonaj kiel ili esperis. ==Kvara vojaĝo== En 1446 (aŭ eble 1445 aŭ 1447, dato necerta), Nuno Tristão ekiris sian kvaran (kaj finan) vojaĝon laŭ la okcidentafrika marbordo. Ie sude de [[Verda Kabo]], Tristão trovis la elfluejon de granda rivero. Tristão kunprenis 22 maristojn sur ŝalupo supren laŭ la rivero, por serĉi setlejon por ataki. Sed la ŝalupo estis embuskita de dek tri indiĝenaj [[kanuo]]j kun ĉirkaŭ 80 armitaj viroj. Rapide ĉirkaŭita, Nuno Tristão, kune kun la plejparto de sia ŝipanaro, estis mortigita surloke per venenigitaj sagoj (du eble eskapis). La [[karavelo]] de Tristão, reduktita al ŝipanaro konsistanta el la oficisto Aires Tinoco<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Europeans_and_Africans/b_b_DwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Nuno+Trist%C3%A3o+Aires+Tinoco&pg=PA49&printsec=frontcover Europeans and Africans]</ref> kaj kvar grumetoj ('lernantoj pri marnavigado'), tuj ekvelis reen al Portugalio. (Tamen, la rakonto de [[:en:Diogo Gomes|Diogo Gomes]] (1420-1500) malsamas ĉi tie. Gomes asertas, ke la karavelo neniam revenis - ke la indiĝenaj kanuoj venkis kaj kaptis lin, kaj poste ili trenis la karavelon kaj malmuntis ĝin supren laŭ la rivero.) Estas necerte kiom foren Nuno Tristão fakte velis kaj kie li mortis. Ĝis la 1940-aj jaroj, la portugala tradicio asertis, ke Tristão mortis ĉe [[:en:Nunez River|Rio do Nuno]] (Rivero Nunez, moderna [[Gvineo]]), aŭ ke li ne alvenis tie, kaj mortis ĉe [[:en:Geba River|Rio Grande]] (Rivero Geba, [[Gvineo-Bisaŭo]]). Rezulte, Nuno Tristão estas tradicie konsiderata la "malkovrinto" de la Portugala Gvineo (nuntempa [[Gvineo-Bisaŭo]]), kaj eĉ laŭdire la unua eŭropano, kiu paŝis sur la kontinenton de la nuna urbo [[Bisaŭo]]. Se vere, tiam la lasta vojaĝo de Nuno Tristão estis grandega salto rilate al la antaŭa portugala mejloŝtono (Cabo dos Mastos, [[:en:Popenguine-Ndayane|Kabo Naze]], [[Senegalo]]). Tamen, modernaj historiistoj, baziĝante sur pli grandaj pruvoj (inkluzive pri la raportoj de [[:en:Diogo Gomes|Diogo Gomes]] kaj [[:en:Alvise Cadamosto|Kadamosto]]), ĝenerale malakceptis ĉi tiun aserton kaj nun ĝenerale konsentas, ke Nuno Tristão nur atingis la delton [[:en:Sine-Saloum|Sine-Saloum]], ankoraŭ en [[Senegalo]], nur kelkajn kilometrojn sude de Kabo de Mastoj ([[:en:Popenguine-Ndayane|Kabo Naze]]) aŭ, plej eble, la [[Rivero Gambio]]. La ekzakta loko estas debatinda. En sia zorgema esploro, historiisto [[:en:Avelino Teixeira da Mota|Teixeira da Mota]] (1920-1982) konkludis, ke Nuno Tristão unue navigis la [[:en:Saloum River|Riveron Saloum]], poste enmarigis sian ŝipon supren laŭ la [[:en:Diombos River|Rivero Diombos]], kies sudan bordon kontrolis la [[Mandinkoj|mandinka reĝo]] konata kiel Niumimansa<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/A_manilha_e_o_libambo/mpxUBAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Niumimansa++Nuno+Trist%C3%A3o&pg=PT138&printsec=frontcover A manilha e o libambo], [[:en:Alberto da Costa e Silva|Alberto da Costa e Silva]]</ref>, de Niumi Bato. Estis ĉi tiuj Mandinkaj (aŭ Mandikigitaj) militistoj, kiuj embuskigis Nunon Tristãon kaj mortigis lin. Aliaj akademiuloj atribuas la mortigon de la portugala sklavorabisto kaj lia grupo al la [[Sereroj|Serera popolo]] de [[Senegambio]]. Tio estas la ĝenerala konsento. La morto de Nuno Tristão, la plej ŝatata kapitano de Henriko la Navigisto, estis la komenco de la fino de ĉi tiu ondo de ekspedicioj de Henriko. Alia aro da ŝipoj ankoraŭ eliris la sekvan jaron, sed ankaŭ suferis signifajn perdojn, kaj rezulte, portugalaj ekspedicioj estis provizore suspenditaj. Henriko la Navigisto ne entreprenis alian ekspedicion al la okcidenta marbordo de Afriko ĝis post unu jardeko(Kadamosto en 1455). == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1390]] [[Kategorio:Mortintoj en 1446]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad|en|Nuno Tristão}} {{DEFAŬLTORDIGO:Nuno Tristão}} 9ucmunhubhkfknwbsxzeuejjdbnjgo3 9400280 9400279 2026-06-12T12:19:11Z Claudio Pistilli 25073 9400280 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Nuno Tristão<br>([[1390]] - [[1446]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Nuno Tristão (1390-1446).png | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =Nuno Tristão (1390-1446), portugala navigisto, sklavo-ŝakristo kaj ekspluatisto. |dato de naskiĝo =[[1390]] |loko de naskiĝo =[[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[1446]] |loko de morto =[[Kaboverdo]] aŭ [[Gvineo-Bisaŭo]], [[Okcidenta Afriko]] }} <big>'''Nuno Tristão'''</big> estis portugala navigisto, sklavo-ŝakristo kaj ekspluatisto de la okcidentafrika marbordo en la 15-a jarcento, servante la Princon Henrikon la Navigiston. Li estas konsiderata unu el la pioniroj, kiuj esploris la marojn sude de [[Ras Nuadibu|Kabo Blanka]]<ref>[https://books.google.com.br/books?id=MzfeEQAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PT6&dq=Nuno+Trist%C3%A3o+navega%C3%A7%C3%A3o+Portugal&hl=en&source=newbks_fb&redir_esc=y#v=onepage&q=Nuno%20Trist%C3%A3o%20navega%C3%A7%C3%A3o%20Portugal&f=false Portugal's Slave Trade: Largest Importer to Americas]</ref> kaj atingis la regionon de la nuna [[Gvineo Bisaŭa]]. ==Unua vojaĝo== Nuno Tristão estis kavaliro de la domanaro de [[Henriko la Navigisto]]. En 1441, Tristão estis sendita de Henriko al unu el la unuaj prototipoj de la latin-velŝipo por esplori la okcidentafrikan marbordon preter [[:en:Cintra Bay|Cabo Barbas]], en la nuna [[Okcidenta Saharo]], la plej fora punkto atingita de la lasta kapitano de Henriko kvin jarojn antaŭe ([[:en:Afonso Gonçalves Baldaia|Afonso Gonçalves Baldaja]], en 1436). [[Dosiero:Nuno Tristão, knighting Antão Gonçalves - História de Portugal, popular e ilustrada.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Nuno Tristão, ordenante [[:pt:Antão Gonçalves|Antão Gonçalves]] (1415-1501) - Historio de Portugalio, populara kaj ilustrita, [[1899]].</center>]] [[Dosiero:William Frederick Mitchell - H.M.S. Avon off the Eddystone lighthouse, under sail and steam CSK 2007.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Antikvaj karaveloj ekspluatadis la okcidentan afrikan marbordon.</center>]] [[Dosiero:Nuno_Tristão_assaulted_by_the_natives_-_História_de_Portugal,_popular_e_ilustrada.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Morto de Nuno Tristão en la [https://books.google.com.br/books?id=x1BKAAAAYAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Historio de Portugalio], populara kaj ilustrita fare de [[:pt:Manuel Pinheiro Chagas|Manuel Pinheiro Chagas]], [[Lisbono]], [[1899]].</center>]] [[Dosiero:80._Alvise_da_Mosto,_o_Cadamosto_presentato_all'_Infante_D._Enrico_di_Portogallo,_anno_1454.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>[[:en:Alvise Cadamosto|Kadamosto]] sin prezentas antaŭ la princo [[Henriko la Navigisto]].</center>]] Ĉirkaŭ [[Orrivero|Rivero de Oro]], Tristão renkontis la ŝipon de [[:en:Antão Gonçalves|Antão Gonçalves]], kiu estis sendita en aparta misio de Henriko en la sama jaro por ĉasi [[Mediteranea monaĥfoko|monaĥfokojn]], kiuj baniĝis sur tiuj bordoj. Sed Gonçalves hazarde kaptis solecan junan kamelkonduktiston, la unuan indiĝenon renkontitan de la portugaloj ekde la komenco de la ekspedicioj en la 1420-a jardeko. Nuno Tristão, kiu portis surŝipe unu el la maŭraj servistoj de Henriko por agi kiel interpretisto, esplordemandis la kaptitan kamelkondukiston de Gonçalves. Liaj informoj kondukis Tristão kaj Gonçalves al malgranda proksima fiŝkaptista tendaro de [[Sanhaĝaoj|Sanhaĝaaj]] berberoj. La portugaloj atakis la fiŝkaptistojn, prenante ĉirkaŭ dek kaptitojn, la unuajn afrikajn sklavojn prenitajn de la portugaloj reen al Eŭropo. Gonçalves revenis al Portugalio tuj post la sklavoekspedicio, sed Nuno Tristão daŭrigis suden, atingante ĝis Kabo Blanka (Cabo Branco), antaŭ ol turni sin reen. ==Dua vojaĝo== En 1443, Nuno Tristão estis denove sendita de Henriko, kaj premis preter Kabo Blanka por atingi la [[:en:Bay of Arguin|Golfon de Arguino]]. Sur la insulo de [[Arguin]]o, Tristão renkontis vilaĝon de Sanhaĝaaj berberoj, la unuan permanentan setlejon viditan de la kapitanoj de Henriko ĉe la okcidentafrika marbordo. Tristão tuj atakis ĝin, prenante ĉirkaŭ dekkvar vilaĝanojn kaj revenis al Portugalio kun siaj kaptitoj. La raporto de Tristão pri facilaj kaj profitdonaj teritorioj por sklavoekspedicioj en la bordoj de Arguino instigis multajn portugalajn komercistojn kaj aventuristojn peti al Henriko sklavkomercan permesilon. Inter 1444 kaj 1446 pluraj dekduoj da portugalaj ŝipoj ekiris por sklavo-ekspedicioj ĉirkaŭ la Arguino-golfo. ==Tria vojaĝo== Ĉar fiŝkaptistaj setlejoj ĉirkaŭ la Arguino-bordoj estis rapide detruitaj de la portugalaj sklavrabistoj, en 1445 (aŭ eble 1444), Nuno Tristão estis sendita de Henriko por premi pli suden kaj serĉi novajn sklavo-rabajn lokojn. Tristão atingis ĝis la limregionoj de [[Senegalo]], kie finiĝas la [[Saharo|Sahara dezerto]] kaj komenciĝas arbaro, kaj la marborda loĝantaro ŝanĝiĝis de "brunkoloraj" Sanhaĝaaj berberoj al "nigraj" [[Volofoj]]. Oni kredas, ke Tristão atingis ĝis la Ponta da Berberia ([[:en:Langue de Barbarie|Langue de Barbarie]]), tuj antaŭ la enirejo al la [[Senegalo (rivero)|rivero Senegalo]]. Malbona vetero malhelpis lin eniri la riveron aŭ surteriĝi tie, do li ekvelis reen. Survoje hejmen, Tristão haltis ĉe la Arguino-bordoj kaj kaptis pliajn 21 berberojn. Nuno Tristão alvenis al Portugalio deklarante, ke li finfine malkovris subsaharan Afrikon, aŭ laŭ la tiama nomenklaturo, la "Landon de la Nigruloj" (portugale:Terra do Negros, poste Terra dos Guineus, aŭ simple Gvineo). Portugalaj sklavrabistoj tuj atakis la senegalan marbordon, sed trovante atentemajn kaj pli bone armitajn indiĝenojn sur tiu marbordo, la sklavoekspedicioj ne estis tiel facilaj nek tiel profitodonaj kiel ili esperis. ==Kvara vojaĝo== En 1446 (aŭ eble 1445 aŭ 1447, dato necerta), Nuno Tristão ekiris sian kvaran (kaj finan) vojaĝon laŭ la okcidentafrika marbordo. Ie sude de [[Verda Kabo]], Tristão trovis la elfluejon de granda rivero. Tristão kunprenis 22 maristojn sur ŝalupo supren laŭ la rivero, por serĉi setlejon por ataki. Sed la ŝalupo estis embuskita de dek tri indiĝenaj [[kanuo]]j kun ĉirkaŭ 80 armitaj viroj. Rapide ĉirkaŭita, Nuno Tristão, kune kun la plejparto de sia ŝipanaro, estis mortigita surloke per venenigitaj sagoj (du eble eskapis). La [[karavelo]] de Tristão, reduktita al ŝipanaro konsistanta el la oficisto Aires Tinoco<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Europeans_and_Africans/b_b_DwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Nuno+Trist%C3%A3o+Aires+Tinoco&pg=PA49&printsec=frontcover Europeans and Africans]</ref> kaj kvar grumetoj ('lernantoj pri marnavigado'), tuj ekvelis reen al Portugalio. (Tamen, la rakonto de [[:en:Diogo Gomes|Diogo Gomes]] (1420-1500) malsamas ĉi tie. Gomes asertas, ke la karavelo neniam revenis - ke la indiĝenaj kanuoj venkis kaj kaptis lin, kaj poste ili trenis la karavelon kaj malmuntis ĝin supren laŭ la rivero.) Estas necerte kiom foren Nuno Tristão fakte velis kaj kie li mortis. Ĝis la 1940-aj jaroj, la portugala tradicio asertis, ke Tristão mortis ĉe [[:en:Nunez River|Rio do Nuno]] (Rivero Nunez, moderna [[Gvineo]]), aŭ ke li ne alvenis tie, kaj mortis ĉe [[:en:Geba River|Rio Grande]] (Rivero Geba, [[Gvineo-Bisaŭo]]). Rezulte, Nuno Tristão estas tradicie konsiderata la "malkovrinto" de la Portugala Gvineo (nuntempa [[Gvineo-Bisaŭo]]), kaj eĉ laŭdire la unua eŭropano, kiu paŝis sur la kontinenton de la nuna urbo [[Bisaŭo]]. Se vere, tiam la lasta vojaĝo de Nuno Tristão estis grandega salto rilate al la antaŭa portugala mejloŝtono (Cabo dos Mastos, [[:en:Popenguine-Ndayane|Kabo Naze]], [[Senegalo]]). Tamen, modernaj historiistoj, baziĝante sur pli grandaj pruvoj (inkluzive pri la raportoj de [[:en:Diogo Gomes|Diogo Gomes]] kaj [[:en:Alvise Cadamosto|Kadamosto]]), ĝenerale malakceptis ĉi tiun aserton kaj nun ĝenerale konsentas, ke Nuno Tristão nur atingis la delton [[:en:Sine-Saloum|Sine-Saloum]], ankoraŭ en [[Senegalo]], nur kelkajn kilometrojn sude de Kabo de Mastoj ([[:en:Popenguine-Ndayane|Kabo Naze]]) aŭ, plej eble, la [[Rivero Gambio]]. La ekzakta loko estas debatinda. En sia zorgema esploro, historiisto [[:en:Avelino Teixeira da Mota|Teixeira da Mota]] (1920-1982) konkludis, ke Nuno Tristão unue navigis la [[:en:Saloum River|Riveron Saloum]], poste enmarigis sian ŝipon supren laŭ la [[:en:Diombos River|Rivero Diombos]], kies sudan bordon kontrolis la [[Mandinkoj|mandinka reĝo]] konata kiel Niumimansa<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/A_manilha_e_o_libambo/mpxUBAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Niumimansa++Nuno+Trist%C3%A3o&pg=PT138&printsec=frontcover A manilha e o libambo], [[:en:Alberto da Costa e Silva|Alberto da Costa e Silva]]</ref>, de Niumi Bato. Estis ĉi tiuj Mandinkaj (aŭ Mandikigitaj) militistoj, kiuj embuskigis Nunon Tristãon kaj mortigis lin. Aliaj akademiuloj atribuas la mortigon de la portugala sklavorabisto kaj lia grupo al la [[Sereroj|Serera popolo]] de [[Senegambio]]. Tio estas la ĝenerala konsento. La morto de Nuno Tristão, la plej ŝatata kapitano de Henriko la Navigisto, estis la komenco de la fino de ĉi tiu ondo de ekspedicioj de Henriko. Alia aro da ŝipoj ankoraŭ eliris la sekvan jaron, sed ankaŭ suferis signifajn perdojn, kaj rezulte, portugalaj ekspedicioj estis provizore suspenditaj. Henriko la Navigisto ne entreprenis alian ekspedicion al la okcidenta marbordo de Afriko ĝis post unu jardeko(Kadamosto en 1455). == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1390]] [[Kategorio:Mortintoj en 1446]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad|en|Nuno Tristão}} {{DEFAŬLTORDIGO:Nuno Tristão}} mdvgjndy9n32db19rhpeko6eldsx5wj 9400345 9400280 2026-06-12T13:17:51Z Claudio Pistilli 25073 /* Kvara vojaĝo */ 9400345 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Nuno Tristão<br>([[1390]] - [[1446]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Nuno Tristão (1390-1446).png | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =Nuno Tristão (1390-1446), portugala navigisto, sklavo-ŝakristo kaj ekspluatisto. |dato de naskiĝo =[[1390]] |loko de naskiĝo =[[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[1446]] |loko de morto =[[Kaboverdo]] aŭ [[Gvineo-Bisaŭo]], [[Okcidenta Afriko]] }} <big>'''Nuno Tristão'''</big> estis portugala navigisto, sklavo-ŝakristo kaj ekspluatisto de la okcidentafrika marbordo en la 15-a jarcento, servante la Princon Henrikon la Navigiston. Li estas konsiderata unu el la pioniroj, kiuj esploris la marojn sude de [[Ras Nuadibu|Kabo Blanka]]<ref>[https://books.google.com.br/books?id=MzfeEQAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PT6&dq=Nuno+Trist%C3%A3o+navega%C3%A7%C3%A3o+Portugal&hl=en&source=newbks_fb&redir_esc=y#v=onepage&q=Nuno%20Trist%C3%A3o%20navega%C3%A7%C3%A3o%20Portugal&f=false Portugal's Slave Trade: Largest Importer to Americas]</ref> kaj atingis la regionon de la nuna [[Gvineo Bisaŭa]]. ==Unua vojaĝo== Nuno Tristão estis kavaliro de la domanaro de [[Henriko la Navigisto]]. En 1441, Tristão estis sendita de Henriko al unu el la unuaj prototipoj de la latin-velŝipo por esplori la okcidentafrikan marbordon preter [[:en:Cintra Bay|Cabo Barbas]], en la nuna [[Okcidenta Saharo]], la plej fora punkto atingita de la lasta kapitano de Henriko kvin jarojn antaŭe ([[:en:Afonso Gonçalves Baldaia|Afonso Gonçalves Baldaja]], en 1436). [[Dosiero:Nuno Tristão, knighting Antão Gonçalves - História de Portugal, popular e ilustrada.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Nuno Tristão, ordenante [[:pt:Antão Gonçalves|Antão Gonçalves]] (1415-1501) - Historio de Portugalio, populara kaj ilustrita, [[1899]].</center>]] [[Dosiero:William Frederick Mitchell - H.M.S. Avon off the Eddystone lighthouse, under sail and steam CSK 2007.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Antikvaj karaveloj ekspluatadis la okcidentan afrikan marbordon.</center>]] [[Dosiero:Nuno_Tristão_assaulted_by_the_natives_-_História_de_Portugal,_popular_e_ilustrada.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Morto de Nuno Tristão en la [https://books.google.com.br/books?id=x1BKAAAAYAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Historio de Portugalio], populara kaj ilustrita fare de [[:pt:Manuel Pinheiro Chagas|Manuel Pinheiro Chagas]], [[Lisbono]], [[1899]].</center>]] [[Dosiero:80._Alvise_da_Mosto,_o_Cadamosto_presentato_all'_Infante_D._Enrico_di_Portogallo,_anno_1454.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>[[:en:Alvise Cadamosto|Kadamosto]] sin prezentas antaŭ la princo [[Henriko la Navigisto]].</center>]] Ĉirkaŭ [[Orrivero|Rivero de Oro]], Tristão renkontis la ŝipon de [[:en:Antão Gonçalves|Antão Gonçalves]], kiu estis sendita en aparta misio de Henriko en la sama jaro por ĉasi [[Mediteranea monaĥfoko|monaĥfokojn]], kiuj baniĝis sur tiuj bordoj. Sed Gonçalves hazarde kaptis solecan junan kamelkonduktiston, la unuan indiĝenon renkontitan de la portugaloj ekde la komenco de la ekspedicioj en la 1420-a jardeko. Nuno Tristão, kiu portis surŝipe unu el la maŭraj servistoj de Henriko por agi kiel interpretisto, esplordemandis la kaptitan kamelkondukiston de Gonçalves. Liaj informoj kondukis Tristão kaj Gonçalves al malgranda proksima fiŝkaptista tendaro de [[Sanhaĝaoj|Sanhaĝaaj]] berberoj. La portugaloj atakis la fiŝkaptistojn, prenante ĉirkaŭ dek kaptitojn, la unuajn afrikajn sklavojn prenitajn de la portugaloj reen al Eŭropo. Gonçalves revenis al Portugalio tuj post la sklavoekspedicio, sed Nuno Tristão daŭrigis suden, atingante ĝis Kabo Blanka (Cabo Branco), antaŭ ol turni sin reen. ==Dua vojaĝo== En 1443, Nuno Tristão estis denove sendita de Henriko, kaj premis preter Kabo Blanka por atingi la [[:en:Bay of Arguin|Golfon de Arguino]]. Sur la insulo de [[Arguin]]o, Tristão renkontis vilaĝon de Sanhaĝaaj berberoj, la unuan permanentan setlejon viditan de la kapitanoj de Henriko ĉe la okcidentafrika marbordo. Tristão tuj atakis ĝin, prenante ĉirkaŭ dekkvar vilaĝanojn kaj revenis al Portugalio kun siaj kaptitoj. La raporto de Tristão pri facilaj kaj profitdonaj teritorioj por sklavoekspedicioj en la bordoj de Arguino instigis multajn portugalajn komercistojn kaj aventuristojn peti al Henriko sklavkomercan permesilon. Inter 1444 kaj 1446 pluraj dekduoj da portugalaj ŝipoj ekiris por sklavo-ekspedicioj ĉirkaŭ la Arguino-golfo. ==Tria vojaĝo== Ĉar fiŝkaptistaj setlejoj ĉirkaŭ la Arguino-bordoj estis rapide detruitaj de la portugalaj sklavrabistoj, en 1445 (aŭ eble 1444), Nuno Tristão estis sendita de Henriko por premi pli suden kaj serĉi novajn sklavo-rabajn lokojn. Tristão atingis ĝis la limregionoj de [[Senegalo]], kie finiĝas la [[Saharo|Sahara dezerto]] kaj komenciĝas arbaro, kaj la marborda loĝantaro ŝanĝiĝis de "brunkoloraj" Sanhaĝaaj berberoj al "nigraj" [[Volofoj]]. Oni kredas, ke Tristão atingis ĝis la Ponta da Berberia ([[:en:Langue de Barbarie|Langue de Barbarie]]), tuj antaŭ la enirejo al la [[Senegalo (rivero)|rivero Senegalo]]. Malbona vetero malhelpis lin eniri la riveron aŭ surteriĝi tie, do li ekvelis reen. Survoje hejmen, Tristão haltis ĉe la Arguino-bordoj kaj kaptis pliajn 21 berberojn. Nuno Tristão alvenis al Portugalio deklarante, ke li finfine malkovris subsaharan Afrikon, aŭ laŭ la tiama nomenklaturo, la "Landon de la Nigruloj" (portugale:Terra do Negros, poste Terra dos Guineus, aŭ simple Gvineo). Portugalaj sklavrabistoj tuj atakis la senegalan marbordon, sed trovante atentemajn kaj pli bone armitajn indiĝenojn sur tiu marbordo, la sklavoekspedicioj ne estis tiel facilaj nek tiel profitodonaj kiel ili esperis. ==Kvara vojaĝo== En 1446 (aŭ eble 1445 aŭ 1447, dato necerta), Nuno Tristão ekiris sian kvaran (kaj finan) vojaĝon laŭ la okcidentafrika marbordo. Ie sude de [[Verda Kabo]], Tristão trovis la elfluejon de granda rivero. Tristão kunprenis 22 maristojn sur ŝalupo supren laŭ la rivero, por serĉi setlejon por ataki. Sed la ŝalupo estis embuskita de dek tri indiĝenaj [[kanuo]]j kun ĉirkaŭ 80 armitaj viroj. Rapide ĉirkaŭita, Nuno Tristão, kune kun la plejparto de sia ŝipanaro, estis mortigita surloke per venenigitaj sagoj (du eble eskapis). La [[karavelo]] de Tristão, reduktita al ŝipanaro konsistanta el la oficisto Aires Tinoco<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Europeans_and_Africans/b_b_DwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Nuno+Trist%C3%A3o+Aires+Tinoco&pg=PA49&printsec=frontcover Europeans and Africans]</ref> kaj kvar grumetoj ('lernantoj pri marnavigado'), tuj ekvelis reen al Portugalio. (Tamen, la rakonto de [[:en:Diogo Gomes|Diogo Gomes]] (1420-1500) malsamas ĉi tie. Gomes asertas, ke la karavelo neniam revenis - ke la indiĝenaj kanuoj venkis kaj kaptis lin, kaj poste ili trenis la karavelon kaj malmuntis ĝin supren laŭ la rivero.) Estas necerte kiom foren Nuno Tristão fakte velis kaj kie li mortis. Ĝis la 1940-aj jaroj, la portugala tradicio asertis, ke Tristão mortis ĉe [[:en:Nunez River|Rio do Nuno]] (Rivero Nunez, moderna [[Gvineo]]), aŭ ke li ne alvenis tie, kaj mortis ĉe [[:en:Geba River|Rio Grande]] (Rivero Geba, [[Gvineo-Bisaŭo]]). Rezulte, Nuno Tristão estas tradicie konsiderata la "malkovrinto" de la Portugala Gvineo (nuntempa [[Gvineo-Bisaŭo]]), kaj eĉ laŭdire la unua eŭropano, kiu paŝis sur la kontinenton de la nuna urbo [[Bisaŭo]]. Se vere, tiam la lasta vojaĝo de Nuno Tristão estis grandega salto rilate al la antaŭa portugala mejloŝtono (Cabo dos Mastos, [[:en:Popenguine-Ndayane|Kabo Naze]], [[Senegalo]]). Tamen, modernaj historiistoj, baziĝante sur pli grandaj pruvoj (inkluzive pri la raportoj de [[:en:Diogo Gomes|Diogo Gomes]] kaj [[:en:Alvise Cadamosto|Kadamosto]]), ĝenerale malakceptis ĉi tiun aserton kaj nun ĝenerale konsentas, ke Nuno Tristão nur atingis la delton [[:en:Sine-Saloum|Sine-Saloum]], ankoraŭ en [[Senegalo]], nur kelkajn kilometrojn sude de Kabo de Mastoj ([[:en:Popenguine-Ndayane|Kabo Naze]]) aŭ, plej eble, la [[Rivero Gambio]]. La ekzakta loko estas debatinda. En sia zorgema esploro, historiisto [[:pt:Avelino Teixeira da Mota|Teixeira da Mota]] (1920-1982) konkludis, ke Nuno Tristão unue navigis la [[:en:Saloum River|Riveron Saloum]], poste enmarigis sian ŝipon supren laŭ la [[:en:Diombos River|Rivero Diombos]], kies sudan bordon kontrolis la [[Mandinkoj|mandinka reĝo]] konata kiel Niumimansa<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/A_manilha_e_o_libambo/mpxUBAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Niumimansa++Nuno+Trist%C3%A3o&pg=PT138&printsec=frontcover A manilha e o libambo], [[:en:Alberto da Costa e Silva|Alberto da Costa e Silva]]</ref>, de Niumi Bato. Estis ĉi tiuj Mandinkaj (aŭ Mandikigitaj) militistoj, kiuj embuskigis Nunon Tristãon kaj mortigis lin. Aliaj akademiuloj atribuas la mortigon de la portugala sklavorabisto kaj lia grupo al la [[Sereroj|Serera popolo]] de [[Senegambio]]. Tio estas la ĝenerala konsento. La morto de Nuno Tristão, la plej ŝatata kapitano de Henriko la Navigisto, estis la komenco de la fino de ĉi tiu ondo de ekspedicioj de Henriko. Alia aro da ŝipoj ankoraŭ eliris la sekvan jaron, sed ankaŭ suferis signifajn perdojn, kaj rezulte, portugalaj ekspedicioj estis provizore suspenditaj. Henriko la Navigisto ne entreprenis alian ekspedicion al la okcidenta marbordo de Afriko ĝis post unu jardeko(Kadamosto en 1455). == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1390]] [[Kategorio:Mortintoj en 1446]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad|en|Nuno Tristão}} {{DEFAŬLTORDIGO:Nuno Tristão}} 4pplla7n8ho5m3a0drdz1uyz0m11doo 9400346 9400345 2026-06-12T13:23:38Z Arbarulo 135469 norma stilo 9400346 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Nuno Tristão<br>([[1390]] - [[1446]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Nuno Tristão (1390-1446).png | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =Nuno Tristão (1390-1446), portugala navigisto, sklavo-ŝakristo kaj ekspluatisto. |dato de naskiĝo =[[1390]] |loko de naskiĝo =[[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[1446]] |loko de morto =[[Kaboverdo]] aŭ [[Gvineo-Bisaŭo]], [[Okcidenta Afriko]] }} '''Nuno Tristão''' estis portugala navigisto, sklavo-ŝakristo kaj ekspluatisto de la okcidentafrika marbordo en la 15-a jarcento, servante la Princon Henrikon la Navigiston. Li estas konsiderata unu el la pioniroj, kiuj esploris la marojn sude de [[Ras Nuadibu|Kabo Blanka]]<ref>[https://books.google.com.br/books?id=MzfeEQAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PT6&dq=Nuno+Trist%C3%A3o+navega%C3%A7%C3%A3o+Portugal&hl=en&source=newbks_fb&redir_esc=y#v=onepage&q=Nuno%20Trist%C3%A3o%20navega%C3%A7%C3%A3o%20Portugal&f=false Portugal's Slave Trade: Largest Importer to Americas]</ref> kaj atingis la regionon de la nuna [[Gvineo Bisaŭa]]. ==Unua vojaĝo== Nuno Tristão estis kavaliro de la domanaro de [[Henriko la Navigisto]]. En 1441, Tristão estis sendita de Henriko al unu el la unuaj prototipoj de la latin-velŝipo por esplori la okcidentafrikan marbordon preter [[:en:Cintra Bay|Cabo Barbas]], en la nuna [[Okcidenta Saharo]], la plej fora punkto atingita de la lasta kapitano de Henriko kvin jarojn antaŭe ([[:en:Afonso Gonçalves Baldaia|Afonso Gonçalves Baldaja]], en 1436). [[Dosiero:Nuno Tristão, knighting Antão Gonçalves - História de Portugal, popular e ilustrada.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Nuno Tristão, ordenante [[:pt:Antão Gonçalves|Antão Gonçalves]] (1415-1501) - Historio de Portugalio, populara kaj ilustrita, [[1899]].</center>]] [[Dosiero:William Frederick Mitchell - H.M.S. Avon off the Eddystone lighthouse, under sail and steam CSK 2007.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Antikvaj karaveloj ekspluatadis la okcidentan afrikan marbordon.</center>]] [[Dosiero:Nuno_Tristão_assaulted_by_the_natives_-_História_de_Portugal,_popular_e_ilustrada.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Morto de Nuno Tristão en la [https://books.google.com.br/books?id=x1BKAAAAYAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Historio de Portugalio], populara kaj ilustrita fare de [[:pt:Manuel Pinheiro Chagas|Manuel Pinheiro Chagas]], [[Lisbono]], [[1899]].</center>]] [[Dosiero:80._Alvise_da_Mosto,_o_Cadamosto_presentato_all'_Infante_D._Enrico_di_Portogallo,_anno_1454.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>[[:en:Alvise Cadamosto|Kadamosto]] sin prezentas antaŭ la princo [[Henriko la Navigisto]].</center>]] Ĉirkaŭ [[Orrivero|Rivero de Oro]], Tristão renkontis la ŝipon de [[:en:Antão Gonçalves|Antão Gonçalves]], kiu estis sendita en aparta misio de Henriko en la sama jaro por ĉasi [[Mediteranea monaĥfoko|monaĥfokojn]], kiuj baniĝis sur tiuj bordoj. Sed Gonçalves hazarde kaptis solecan junan kamelkonduktiston, la unuan indiĝenon renkontitan de la portugaloj ekde la komenco de la ekspedicioj en la 1420-a jardeko. Nuno Tristão, kiu portis surŝipe unu el la maŭraj servistoj de Henriko por agi kiel interpretisto, esplordemandis la kaptitan kamelkondukiston de Gonçalves. Liaj informoj kondukis Tristão kaj Gonçalves al malgranda proksima fiŝkaptista tendaro de [[Sanhaĝaoj|Sanhaĝaaj]] berberoj. La portugaloj atakis la fiŝkaptistojn, prenante ĉirkaŭ dek kaptitojn, la unuajn afrikajn sklavojn prenitajn de la portugaloj reen al Eŭropo. Gonçalves revenis al Portugalio tuj post la sklavoekspedicio, sed Nuno Tristão daŭrigis suden, atingante ĝis Kabo Blanka (Cabo Branco), antaŭ ol turni sin reen. ==Dua vojaĝo== En 1443, Nuno Tristão estis denove sendita de Henriko, kaj premis preter Kabo Blanka por atingi la [[:en:Bay of Arguin|Golfon de Arguino]]. Sur la insulo de [[Arguin]]o, Tristão renkontis vilaĝon de Sanhaĝaaj berberoj, la unuan permanentan setlejon viditan de la kapitanoj de Henriko ĉe la okcidentafrika marbordo. Tristão tuj atakis ĝin, prenante ĉirkaŭ dekkvar vilaĝanojn kaj revenis al Portugalio kun siaj kaptitoj. La raporto de Tristão pri facilaj kaj profitdonaj teritorioj por sklavoekspedicioj en la bordoj de Arguino instigis multajn portugalajn komercistojn kaj aventuristojn peti al Henriko sklavkomercan permesilon. Inter 1444 kaj 1446 pluraj dekduoj da portugalaj ŝipoj ekiris por sklavo-ekspedicioj ĉirkaŭ la Arguino-golfo. ==Tria vojaĝo== Ĉar fiŝkaptistaj setlejoj ĉirkaŭ la Arguino-bordoj estis rapide detruitaj de la portugalaj sklavrabistoj, en 1445 (aŭ eble 1444), Nuno Tristão estis sendita de Henriko por premi pli suden kaj serĉi novajn sklavo-rabajn lokojn. Tristão atingis ĝis la limregionoj de [[Senegalo]], kie finiĝas la [[Saharo|Sahara dezerto]] kaj komenciĝas arbaro, kaj la marborda loĝantaro ŝanĝiĝis de "brunkoloraj" Sanhaĝaaj berberoj al "nigraj" [[Volofoj]]. Oni kredas, ke Tristão atingis ĝis la Ponta da Berberia ([[:en:Langue de Barbarie|Langue de Barbarie]]), tuj antaŭ la enirejo al la [[Senegalo (rivero)|rivero Senegalo]]. Malbona vetero malhelpis lin eniri la riveron aŭ surteriĝi tie, do li ekvelis reen. Survoje hejmen, Tristão haltis ĉe la Arguino-bordoj kaj kaptis pliajn 21 berberojn. Nuno Tristão alvenis al Portugalio deklarante, ke li finfine malkovris subsaharan Afrikon, aŭ laŭ la tiama nomenklaturo, la "Landon de la Nigruloj" (portugale:Terra do Negros, poste Terra dos Guineus, aŭ simple Gvineo). Portugalaj sklavrabistoj tuj atakis la senegalan marbordon, sed trovante atentemajn kaj pli bone armitajn indiĝenojn sur tiu marbordo, la sklavoekspedicioj ne estis tiel facilaj nek tiel profitodonaj kiel ili esperis. ==Kvara vojaĝo== En 1446 (aŭ eble 1445 aŭ 1447, dato necerta), Nuno Tristão ekiris sian kvaran (kaj finan) vojaĝon laŭ la okcidentafrika marbordo. Ie sude de [[Verda Kabo]], Tristão trovis la elfluejon de granda rivero. Tristão kunprenis 22 maristojn sur ŝalupo supren laŭ la rivero, por serĉi setlejon por ataki. Sed la ŝalupo estis embuskita de dek tri indiĝenaj [[kanuo]]j kun ĉirkaŭ 80 armitaj viroj. Rapide ĉirkaŭita, Nuno Tristão, kune kun la plejparto de sia ŝipanaro, estis mortigita surloke per venenigitaj sagoj (du eble eskapis). La [[karavelo]] de Tristão, reduktita al ŝipanaro konsistanta el la oficisto Aires Tinoco<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Europeans_and_Africans/b_b_DwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Nuno+Trist%C3%A3o+Aires+Tinoco&pg=PA49&printsec=frontcover Europeans and Africans]</ref> kaj kvar grumetoj ('lernantoj pri marnavigado'), tuj ekvelis reen al Portugalio. (Tamen, la rakonto de [[:en:Diogo Gomes|Diogo Gomes]] (1420-1500) malsamas ĉi tie. Gomes asertas, ke la karavelo neniam revenis - ke la indiĝenaj kanuoj venkis kaj kaptis lin, kaj poste ili trenis la karavelon kaj malmuntis ĝin supren laŭ la rivero.) Estas necerte kiom foren Nuno Tristão fakte velis kaj kie li mortis. Ĝis la 1940-aj jaroj, la portugala tradicio asertis, ke Tristão mortis ĉe [[:en:Nunez River|Rio do Nuno]] (Rivero Nunez, moderna [[Gvineo]]), aŭ ke li ne alvenis tie, kaj mortis ĉe [[:en:Geba River|Rio Grande]] (Rivero Geba, [[Gvineo-Bisaŭo]]). Rezulte, Nuno Tristão estas tradicie konsiderata la "malkovrinto" de la Portugala Gvineo (nuntempa [[Gvineo-Bisaŭo]]), kaj eĉ laŭdire la unua eŭropano, kiu paŝis sur la kontinenton de la nuna urbo [[Bisaŭo]]. Se vere, tiam la lasta vojaĝo de Nuno Tristão estis grandega salto rilate al la antaŭa portugala mejloŝtono (Cabo dos Mastos, [[:en:Popenguine-Ndayane|Kabo Naze]], [[Senegalo]]). Tamen, modernaj historiistoj, baziĝante sur pli grandaj pruvoj (inkluzive pri la raportoj de [[:en:Diogo Gomes|Diogo Gomes]] kaj [[:en:Alvise Cadamosto|Kadamosto]]), ĝenerale malakceptis ĉi tiun aserton kaj nun ĝenerale konsentas, ke Nuno Tristão nur atingis la delton [[:en:Sine-Saloum|Sine-Saloum]], ankoraŭ en [[Senegalo]], nur kelkajn kilometrojn sude de Kabo de Mastoj ([[:en:Popenguine-Ndayane|Kabo Naze]]) aŭ, plej eble, la [[Rivero Gambio]]. La ekzakta loko estas debatinda. En sia zorgema esploro, historiisto [[:pt:Avelino Teixeira da Mota|Teixeira da Mota]] (1920-1982) konkludis, ke Nuno Tristão unue navigis la [[:en:Saloum River|Riveron Saloum]], poste enmarigis sian ŝipon supren laŭ la [[:en:Diombos River|Rivero Diombos]], kies sudan bordon kontrolis la [[Mandinkoj|mandinka reĝo]] konata kiel Niumimansa<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/A_manilha_e_o_libambo/mpxUBAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Niumimansa++Nuno+Trist%C3%A3o&pg=PT138&printsec=frontcover A manilha e o libambo], [[:en:Alberto da Costa e Silva|Alberto da Costa e Silva]]</ref>, de Niumi Bato. Estis ĉi tiuj Mandinkaj (aŭ Mandikigitaj) militistoj, kiuj embuskigis Nunon Tristãon kaj mortigis lin. Aliaj akademiuloj atribuas la mortigon de la portugala sklavorabisto kaj lia grupo al la [[Sereroj|Serera popolo]] de [[Senegambio]]. Tio estas la ĝenerala konsento. La morto de Nuno Tristão, la plej ŝatata kapitano de Henriko la Navigisto, estis la komenco de la fino de ĉi tiu ondo de ekspedicioj de Henriko. Alia aro da ŝipoj ankoraŭ eliris la sekvan jaron, sed ankaŭ suferis signifajn perdojn, kaj rezulte, portugalaj ekspedicioj estis provizore suspenditaj. Henriko la Navigisto ne entreprenis alian ekspedicion al la okcidenta marbordo de Afriko ĝis post unu jardeko(Kadamosto en 1455). == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1390]] [[Kategorio:Mortintoj en 1446]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad|en|Nuno Tristão}} {{DEFAŬLTORDIGO:Nuno Tristão}} 4990wa7bgzi8t8aha5rpvdhl1w23b3o 9400642 9400346 2026-06-12T22:04:54Z Claudio Pistilli 25073 9400642 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Nuno Tristão<br>([[1390]] - [[1446]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Nuno Tristão (1390-1446).png | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =Nuno Tristão (1390-1446), portugala navigisto, sklavo-ŝakristo kaj ekspluatisto. |dato de naskiĝo =[[1390]] |loko de naskiĝo =[[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[1446]] |loko de morto =[[Kaboverdo]] aŭ [[Gvineo-Bisaŭo]], [[Okcidenta Afriko]] }} '''Nuno Tristão''' estis portugala navigisto, sklavo-ŝakristo kaj ekspluatisto de la okcidentafrika marbordo en la 15-a jarcento, servante la Princon Henrikon la Navigiston. Li estas konsiderata unu el la pioniroj, kiuj esploris la marojn sude de [[Ras Nuadibu|Kabo Blanka]]<ref>[https://books.google.com.br/books?id=MzfeEQAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PT6&dq=Nuno+Trist%C3%A3o+navega%C3%A7%C3%A3o+Portugal&hl=en&source=newbks_fb&redir_esc=y#v=onepage&q=Nuno%20Trist%C3%A3o%20navega%C3%A7%C3%A3o%20Portugal&f=false Portugal's Slave Trade: Largest Importer to Americas]</ref> kaj atingis la regionon de la nuna [[Gvineo Bisaŭa]]. ==Unua vojaĝo== Nuno Tristão estis kavaliro de la domanaro de [[Henriko la Navigisto]]. En 1441, Tristão estis sendita de Henriko al unu el la unuaj prototipoj de la latin-velŝipo por esplori la okcidentafrikan marbordon preter [[:en:Cintra Bay|Cabo Barbas]], en la nuna [[Okcidenta Saharo]], la plej fora punkto atingita de la lasta kapitano de Henriko kvin jarojn antaŭe ([[:en:Afonso Gonçalves Baldaia|Afonso Gonçalves Baldaja]], en 1436). [[Dosiero:Nuno Tristão, knighting Antão Gonçalves - História de Portugal, popular e ilustrada.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Nuno Tristão, ordenante [[Antão Gonçalves]] (1415-1501) - Historio de Portugalio, populara kaj ilustrita, [[1899]].</center>]] [[Dosiero:William Frederick Mitchell - H.M.S. Avon off the Eddystone lighthouse, under sail and steam CSK 2007.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Antikvaj karaveloj ekspluatadis la okcidentan afrikan marbordon.</center>]] [[Dosiero:Nuno_Tristão_assaulted_by_the_natives_-_História_de_Portugal,_popular_e_ilustrada.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Morto de Nuno Tristão en la [https://books.google.com.br/books?id=x1BKAAAAYAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Historio de Portugalio], populara kaj ilustrita fare de [[:pt:Manuel Pinheiro Chagas|Manuel Pinheiro Chagas]], [[Lisbono]], [[1899]].</center>]] [[Dosiero:80._Alvise_da_Mosto,_o_Cadamosto_presentato_all'_Infante_D._Enrico_di_Portogallo,_anno_1454.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>[[:en:Alvise Cadamosto|Kadamosto]] sin prezentas antaŭ la princo [[Henriko la Navigisto]].</center>]] Ĉirkaŭ [[Orrivero|Rivero de Oro]], Tristão renkontis la ŝipon de [[Antão Gonçalves]], kiu estis sendita en aparta misio de Henriko en la sama jaro por ĉasi [[Mediteranea monaĥfoko|monaĥfokojn]], kiuj baniĝis sur tiuj bordoj. Sed Gonçalves hazarde kaptis solecan junan kamelkonduktiston, la unuan indiĝenon renkontitan de la portugaloj ekde la komenco de la ekspedicioj en la 1420-a jardeko. Nuno Tristão, kiu portis surŝipe unu el la maŭraj servistoj de Henriko por agi kiel interpretisto, esplordemandis la kaptitan kamelkondukiston de Gonçalves. Liaj informoj kondukis Tristão kaj Gonçalves al malgranda proksima fiŝkaptista tendaro de [[Sanhaĝaoj|Sanhaĝaaj]] berberoj. La portugaloj atakis la fiŝkaptistojn, prenante ĉirkaŭ dek kaptitojn, la unuajn afrikajn sklavojn prenitajn de la portugaloj reen al Eŭropo. Gonçalves revenis al Portugalio tuj post la sklavoekspedicio, sed Nuno Tristão daŭrigis suden, atingante ĝis Kabo Blanka (Cabo Branco), antaŭ ol turni sin reen. ==Dua vojaĝo== En 1443, Nuno Tristão estis denove sendita de Henriko, kaj premis preter Kabo Blanka por atingi la [[:en:Bay of Arguin|Golfon de Arguino]]. Sur la insulo de [[Arguin]]o, Tristão renkontis vilaĝon de Sanhaĝaaj berberoj, la unuan permanentan setlejon viditan de la kapitanoj de Henriko ĉe la okcidentafrika marbordo. Tristão tuj atakis ĝin, prenante ĉirkaŭ dekkvar vilaĝanojn kaj revenis al Portugalio kun siaj kaptitoj. La raporto de Tristão pri facilaj kaj profitdonaj teritorioj por sklavoekspedicioj en la bordoj de Arguino instigis multajn portugalajn komercistojn kaj aventuristojn peti al Henriko sklavkomercan permesilon. Inter 1444 kaj 1446 pluraj dekduoj da portugalaj ŝipoj ekiris por sklavo-ekspedicioj ĉirkaŭ la Arguino-golfo. ==Tria vojaĝo== Ĉar fiŝkaptistaj setlejoj ĉirkaŭ la Arguino-bordoj estis rapide detruitaj de la portugalaj sklavrabistoj, en 1445 (aŭ eble 1444), Nuno Tristão estis sendita de Henriko por premi pli suden kaj serĉi novajn sklavo-rabajn lokojn. Tristão atingis ĝis la limregionoj de [[Senegalo]], kie finiĝas la [[Saharo|Sahara dezerto]] kaj komenciĝas arbaro, kaj la marborda loĝantaro ŝanĝiĝis de "brunkoloraj" Sanhaĝaaj berberoj al "nigraj" [[Volofoj]]. Oni kredas, ke Tristão atingis ĝis la Ponta da Berberia ([[:en:Langue de Barbarie|Langue de Barbarie]]), tuj antaŭ la enirejo al la [[Senegalo (rivero)|rivero Senegalo]]. Malbona vetero malhelpis lin eniri la riveron aŭ surteriĝi tie, do li ekvelis reen. Survoje hejmen, Tristão haltis ĉe la Arguino-bordoj kaj kaptis pliajn 21 berberojn. Nuno Tristão alvenis al Portugalio deklarante, ke li finfine malkovris subsaharan Afrikon, aŭ laŭ la tiama nomenklaturo, la "Landon de la Nigruloj" (portugale:Terra do Negros, poste Terra dos Guineus, aŭ simple Gvineo). Portugalaj sklavrabistoj tuj atakis la senegalan marbordon, sed trovante atentemajn kaj pli bone armitajn indiĝenojn sur tiu marbordo, la sklavoekspedicioj ne estis tiel facilaj nek tiel profitodonaj kiel ili esperis. ==Kvara vojaĝo== En 1446 (aŭ eble 1445 aŭ 1447, dato necerta), Nuno Tristão ekiris sian kvaran (kaj finan) vojaĝon laŭ la okcidentafrika marbordo. Ie sude de [[Verda Kabo]], Tristão trovis la elfluejon de granda rivero. Tristão kunprenis 22 maristojn sur ŝalupo supren laŭ la rivero, por serĉi setlejon por ataki. Sed la ŝalupo estis embuskita de dek tri indiĝenaj [[kanuo]]j kun ĉirkaŭ 80 armitaj viroj. Rapide ĉirkaŭita, Nuno Tristão, kune kun la plejparto de sia ŝipanaro, estis mortigita surloke per venenigitaj sagoj (du eble eskapis). La [[karavelo]] de Tristão, reduktita al ŝipanaro konsistanta el la oficisto Aires Tinoco<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Europeans_and_Africans/b_b_DwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Nuno+Trist%C3%A3o+Aires+Tinoco&pg=PA49&printsec=frontcover Europeans and Africans]</ref> kaj kvar grumetoj ('lernantoj pri marnavigado'), tuj ekvelis reen al Portugalio. (Tamen, la rakonto de [[:en:Diogo Gomes|Diogo Gomes]] (1420-1500) malsamas ĉi tie. Gomes asertas, ke la karavelo neniam revenis - ke la indiĝenaj kanuoj venkis kaj kaptis lin, kaj poste ili trenis la karavelon kaj malmuntis ĝin supren laŭ la rivero.) Estas necerte kiom foren Nuno Tristão fakte velis kaj kie li mortis. Ĝis la 1940-aj jaroj, la portugala tradicio asertis, ke Tristão mortis ĉe [[:en:Nunez River|Rio do Nuno]] (Rivero Nunez, moderna [[Gvineo]]), aŭ ke li ne alvenis tie, kaj mortis ĉe [[:en:Geba River|Rio Grande]] (Rivero Geba, [[Gvineo-Bisaŭo]]). Rezulte, Nuno Tristão estas tradicie konsiderata la "malkovrinto" de la Portugala Gvineo (nuntempa [[Gvineo-Bisaŭo]]), kaj eĉ laŭdire la unua eŭropano, kiu paŝis sur la kontinenton de la nuna urbo [[Bisaŭo]]. Se vere, tiam la lasta vojaĝo de Nuno Tristão estis grandega salto rilate al la antaŭa portugala mejloŝtono (Cabo dos Mastos, [[:en:Popenguine-Ndayane|Kabo Naze]], [[Senegalo]]). Tamen, modernaj historiistoj, baziĝante sur pli grandaj pruvoj (inkluzive pri la raportoj de [[:en:Diogo Gomes|Diogo Gomes]] kaj [[:en:Alvise Cadamosto|Kadamosto]]), ĝenerale malakceptis ĉi tiun aserton kaj nun ĝenerale konsentas, ke Nuno Tristão nur atingis la delton [[:en:Sine-Saloum|Sine-Saloum]], ankoraŭ en [[Senegalo]], nur kelkajn kilometrojn sude de Kabo de Mastoj ([[:en:Popenguine-Ndayane|Kabo Naze]]) aŭ, plej eble, la [[Rivero Gambio]]. La ekzakta loko estas debatinda. En sia zorgema esploro, historiisto [[:pt:Avelino Teixeira da Mota|Teixeira da Mota]] (1920-1982) konkludis, ke Nuno Tristão unue navigis la [[:en:Saloum River|Riveron Saloum]], poste enmarigis sian ŝipon supren laŭ la [[:en:Diombos River|Rivero Diombos]], kies sudan bordon kontrolis la [[Mandinkoj|mandinka reĝo]] konata kiel Niumimansa<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/A_manilha_e_o_libambo/mpxUBAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Niumimansa++Nuno+Trist%C3%A3o&pg=PT138&printsec=frontcover A manilha e o libambo], [[:en:Alberto da Costa e Silva|Alberto da Costa e Silva]]</ref>, de Niumi Bato. Estis ĉi tiuj Mandinkaj (aŭ Mandikigitaj) militistoj, kiuj embuskigis Nunon Tristãon kaj mortigis lin. Aliaj akademiuloj atribuas la mortigon de la portugala sklavorabisto kaj lia grupo al la [[Sereroj|Serera popolo]] de [[Senegambio]]. Tio estas la ĝenerala konsento. La morto de Nuno Tristão, la plej ŝatata kapitano de Henriko la Navigisto, estis la komenco de la fino de ĉi tiu ondo de ekspedicioj de Henriko. Alia aro da ŝipoj ankoraŭ eliris la sekvan jaron, sed ankaŭ suferis signifajn perdojn, kaj rezulte, portugalaj ekspedicioj estis provizore suspenditaj. Henriko la Navigisto ne entreprenis alian ekspedicion al la okcidenta marbordo de Afriko ĝis post unu jardeko(Kadamosto en 1455). == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1390]] [[Kategorio:Mortintoj en 1446]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad|en|Nuno Tristão}} {{DEFAŬLTORDIGO:Nuno Tristão}} nlvpwr0cc3gkfri1k3d7iocrpvvx9an Henry Taylor 0 946607 9400283 2026-06-12T12:28:04Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1351023013|Henry Taylor (dramatist)]]" 9400283 wikitext text/x-wiki '''Siro Henry TAYLOR''' (naskita la 18-an de oktobro 1800 en Bishop Middleham, [[Durham]] - mortis la 27-an de marto 1886 en [[Bournemouth]]) estis angla [[Dramaturgo (profesio)|dramisto]], eseisto kaj poeto. Li estis nobeligita de [[Reĝino Viktorio]] en 1872 pro siaj servoj al la [[Brita Imperio]] en sia posteno kiel altranga ŝtatoficisto en la Brita Kolonia Oficejo [[Dosiero:Study_of_King_David,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|eta|Studo de [[Davido|Reĝo Davido]], de [[Julia Margaret Cameron]]. Reĝo Davido estas prezentita de Sir Henry Taylor, 1866]] [[Dosiero:Henry_Taylor_Philip_Van_Artevelde,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|dekstra|eta|Henry Taylor, fotita de [[Julia Margaret Cameron]], por kiu li estis regula prezentinto. La barbo kreskis post kiam malsano igis lin singardema pri razado de si mem. [[John Everett Millais|Millais]] deziris (vane) havi Taylor kiel modelon por li kiel [[Moseo]].<ref>{{cite book|author1=Colin Ford|author2=Julia Margaret Cameron|title=Julia Margaret Cameron: A Critical Biography|url=https://books.google.com/books?id=Wadpyu1Gz90C&pg=PA51|access-date=16 December 2012|year=2003|publisher=Getty Publications|isbn=978-0-89236-707-8|page=51}}</ref>]] [[Kategorio:Anglaj poetoj]] [[Kategorio:Anglaj verkistoj]] [[Kategorio:Anglaj dramistoj]] [[Kategorio:Anglaj eseistoj]] nydijpjo1cn06lx4uqgzi7s1kqize4s 9400286 9400283 2026-06-12T12:28:44Z Sj1mor 12103 9400286 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Siro Henry TAYLOR''' (naskita la 18-an de oktobro 1800 en Bishop Middleham, [[Durham]] - mortis la 27-an de marto 1886 en [[Bournemouth]]) estis angla [[Dramaturgo (profesio)|dramisto]], eseisto kaj poeto. Li estis nobeligita de [[Reĝino Viktorio]] en 1872 pro siaj servoj al la [[Brita Imperio]] en sia posteno kiel altranga ŝtatoficisto en la Brita Kolonia Oficejo [[Dosiero:Study_of_King_David,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|eta|Studo de [[Davido|Reĝo Davido]], de [[Julia Margaret Cameron]]. Reĝo Davido estas prezentita de Sir Henry Taylor, 1866]] [[Dosiero:Henry_Taylor_Philip_Van_Artevelde,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|dekstra|eta|Henry Taylor, fotita de [[Julia Margaret Cameron]], por kiu li estis regula prezentinto. La barbo kreskis post kiam malsano igis lin singardema pri razado de si mem. [[John Everett Millais|Millais]] deziris (vane) havi Taylor kiel modelon por li kiel [[Moseo]].<ref>{{cite book|author1=Colin Ford|author2=Julia Margaret Cameron|title=Julia Margaret Cameron: A Critical Biography|url=https://books.google.com/books?id=Wadpyu1Gz90C&pg=PA51|access-date=16 December 2012|year=2003|publisher=Getty Publications|isbn=978-0-89236-707-8|page=51}}</ref>]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Taylor, Henry}} [[Kategorio:Anglaj poetoj]] [[Kategorio:Anglaj verkistoj]] [[Kategorio:Anglaj dramistoj]] [[Kategorio:Anglaj eseistoj]] o3wmwar07dj86k39rrsf6e9wxbndmqz 9400287 9400286 2026-06-12T12:31:55Z Sj1mor 12103 9400287 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto|priskribo=Henry Taylor, fotita de [[Julia Margaret Cameron]], por kiu li estis regula prezentinto. La barbo kreskis post kiam malsano igis lin singardema pri razado de si mem. [[John Everett Millais|Millais]] deziris (vane) havi Taylor kiel modelon por li kiel [[Moseo]].<ref>{{cite book|author1=Colin Ford|author2=Julia Margaret Cameron|title=Julia Margaret Cameron: A Critical Biography|url=https://books.google.com/books?id=Wadpyu1Gz90C&pg=PA51|access-date=16 December 2012|year=2003|publisher=Getty Publications|isbn=978-0-89236-707-8|page=51}}</ref>}} <!--[[Dosiero:Henry_Taylor_Philip_Van_Artevelde,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|dekstra|eta|]]--> [[Dosiero:Study_of_King_David,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|eta|Studo de [[Davido|Reĝo Davido]], de [[Julia Margaret Cameron]]. Reĝo Davido estas prezentita de Sir Henry Taylor, 1866]] '''Siro Henry TAYLOR''' (naskita la 18-an de oktobro 1800 en Bishop Middleham, [[Durham]] - mortis la 27-an de marto 1886 en [[Bournemouth]]) estis angla [[Dramaturgo (profesio)|dramisto]], eseisto kaj poeto. Li estis nobeligita de [[Reĝino Viktorio]] en 1872 pro siaj servoj al la [[Brita Imperio]] en sia posteno kiel altranga ŝtatoficisto en la Brita Kolonia Oficejo == Vivo == Kvankam lia patro estis riĉa farmisto, Henry Taylor komence iris al la maro dum kelkaj monatoj kaj laboris en la Navigacia Oficejo de la [[Reĝa Mararmeo]], antaŭ ol komenci longan kaj ekstreme influan karieron en la administrado de la brita kolonia imperio, kaj precipe [[Brita Hindio]], de 1824 ĝis 1872. Tamen, li trovis la tempon verki plurajn versajn dramojn, kaj ankaŭ distingi sin kiel aŭtoro de komedioj, poemoj kaj eseoj. La tragedio ''Philip van Artevelde,'' kvankam apenaŭ sukceso sur la scenejo, estas konsiderata de iuj kritikistoj kiel lia plej bona verko pro siaj bonegaj karakterstudoj. La teatraĵo traktas la lukton de [[Flandrio]] por [[sendependeco]] kontraŭ la franca regado en la 14-a jarcento kaj ĝia guberniestro, Philip van Artevelde, kiu falis kiel populara gvidanto en la Batalo de Roosebeke la 27-an de novembro 1382. Taylor estis rigardata de siaj samtempuloj kiel dramisto kun grandaj kvalitoj, kies poezio estis inter la plej bonaj verkoj de la 19-a jarcento, sed al ĝi mankis la fina paŝo al [[genio]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Taylor, Henry}} [[Kategorio:Anglaj poetoj]] [[Kategorio:Anglaj verkistoj]] [[Kategorio:Anglaj dramistoj]] [[Kategorio:Anglaj eseistoj]] q5286lr6o6duz8m7y3ulp10o7hw2jj9 9400292 9400287 2026-06-12T12:36:31Z Sj1mor 12103 9400292 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto|priskribo=Henry Taylor, fotita de [[Julia Margaret Cameron]], por kiu li estis regula prezentinto. La barbo kreskis post kiam malsano igis lin singardema pri razado de si mem. [[John Everett Millais|Millais]] deziris (vane) havi Taylor kiel modelon por li kiel [[Moseo]].<ref>{{cite book|author1=Colin Ford|author2=Julia Margaret Cameron|title=Julia Margaret Cameron: A Critical Biography|url=https://books.google.com/books?id=Wadpyu1Gz90C&pg=PA51|access-date=16 December 2012|year=2003|publisher=Getty Publications|isbn=978-0-89236-707-8|page=51}}</ref>}} <!--[[Dosiero:Henry_Taylor_Philip_Van_Artevelde,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|dekstra|eta|]]--> [[Dosiero:Study_of_King_David,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|eta|Studo de [[Davido|Reĝo Davido]], de [[Julia Margaret Cameron]]. Reĝo Davido estas prezentita de Sir Henry Taylor, 1866]] '''Siro Henry TAYLOR''' (naskita la 18-an de oktobro 1800 en Bishop Middleham, [[Durham]] - mortis la 27-an de marto 1886 en [[Bournemouth]]) estis angla [[Dramaturgo (profesio)|dramisto]], eseisto kaj poeto. Li estis nobeligita de [[Reĝino Viktorio]] en 1872 pro siaj servoj al la [[Brita Imperio]] en sia posteno kiel altranga ŝtatoficisto en la Brita Kolonia Oficejo == Vivo == Kvankam lia patro estis riĉa farmisto, Henry Taylor komence iris al la maro dum kelkaj monatoj kaj laboris en la Navigacia Oficejo de la [[Reĝa Mararmeo]], antaŭ ol komenci longan kaj ekstreme influan karieron en la administrado de la brita kolonia imperio, kaj precipe [[Brita Hindio]], de 1824 ĝis 1872. Tamen, li trovis la tempon verki plurajn versajn dramojn, kaj ankaŭ distingi sin kiel aŭtoro de komedioj, poemoj kaj eseoj. La tragedio ''Philip van Artevelde,'' kvankam apenaŭ sukceso sur la scenejo, estas konsiderata de iuj kritikistoj kiel lia plej bona verko pro siaj bonegaj karakterstudoj. La teatraĵo traktas la lukton de [[Flandrio]] por [[sendependeco]] kontraŭ la franca regado en la 14-a jarcento kaj ĝia guberniestro, Philip van Artevelde, kiu falis kiel populara gvidanto en la Batalo de Roosebeke la 27-an de novembro 1382. La dramo baziĝis sur [[Elizabeto la 1-a (Anglio)|elizabetaj]] rulmodeloj kaj estas verkita en [[blanka verso]]. Li antaŭe publikigis la teatraĵon ''Isaac Comnenus'' (1827). Li ankaŭ verkis sian aŭtobiografion. Taylor estis rigardata de siaj samtempuloj kiel dramisto kun grandaj kvalitoj, kies poezio estis inter la plej bonaj verkoj de la 19-a jarcento, sed al ĝi mankis la fina paŝo al [[genio]]. == Verkaro == * ''Isaac Comnenus'', Tragedio, 1827 * ''Philip van Artevelde'', Tragedio, 1834 ( ''La morto de Philipp van Artevelde''. Dramo de Henry Taylor. El la angla tradukis A. Heimann. Leipzig 1852) * ''La Ŝtatestro'', Eseo 1836 * ''Edvino la Bela'', Dramo 1842 * ''La Vespero de la Konkero'', poemo 1847 * ''Notoj el la Vivo'', Eseoj, 1847 * ''Notoj el Libroj'', Eseoj, 1849 * ''La Virgulino Vidvino'', komedio, 1850 (ankaŭ sub la titolo ''Sicilia Somero'' ) * ''La Vespero de Sankta Klemento'', teatraĵo, 1862 * ''Bonvenigo'', poemo 1863 * ''Aŭtobiografio'', II 1885 * ''Verkoj'', 5 volumoj, 1877 kaj sekvaj. * ''Korespondado'', red. E. Dowden 1888. == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Taylor, Henry}} [[Kategorio:Anglaj poetoj]] [[Kategorio:Anglaj verkistoj]] [[Kategorio:Anglaj dramistoj]] [[Kategorio:Anglaj eseistoj]] 94051eb8zvn6tvjfrm1vmr8stcb4b4g Samuel Rogers 0 946608 9400294 2026-06-12T12:41:40Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1351994882|Samuel Rogers]]" 9400294 wikitext text/x-wiki '''Samuel ROGERS''' (naskiĝis la 30-an de julio 1763 en [[Londono]] - mortis la 18-an de decembro 1855 samloke) estis angla poeto, dum sia vivo unu el la plej famaj, kvankam lia famo jam delonge estis superbrilita de liaj [[Romantikismo|romantikaj]] kolegoj kaj amikoj [[William Wordsworth|Wordsworth]], [[Samuel Taylor Coleridge|Coleridge]] kaj [[George Byron|Byron]]. Liaj rememoroj pri ĉi tiuj kaj aliaj amikoj kiel [[Charles James Fox]] estas ŝlosilaj fontoj de informoj pri la arta kaj literatura vivo en Londono, kun kiu li estis intima, kaj kiun li uzis sian riĉaĵon por subteni. Li gajnis sian monon kiel bankisto kaj ankaŭ estis lerta artaĵkolektanto. [[Dosiero:Samuel_Rogers_b1763.jpg|eta|Foto de Samuel Rogers]] * [https://findingaids.library.columbia.edu/ead/nnc-rb/ldpd_4078412 Helpo por trovi artikolojn de Alan H. Kempner kun korespondado de Samuel Rogers ĉe Universitato Kolumbio. Biblioteko de Maloftaj Libroj kaj Manuskriptoj..] [[Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono]] [[Kategorio:Anglaj poetoj]] kw5w3yj41wfvkzpprx8ylgvo2r98ijf 9400296 9400294 2026-06-12T12:42:15Z Sj1mor 12103 9400296 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto|priskribo=}} '''Samuel ROGERS''' (naskiĝis la 30-an de julio 1763 en [[Londono]] - mortis la 18-an de decembro 1855 samloke) estis angla poeto, dum sia vivo unu el la plej famaj, kvankam lia famo jam delonge estis superbrilita de liaj [[Romantikismo|romantikaj]] kolegoj kaj amikoj [[William Wordsworth|Wordsworth]], [[Samuel Taylor Coleridge|Coleridge]] kaj [[George Byron|Byron]]. Liaj rememoroj pri ĉi tiuj kaj aliaj amikoj kiel [[Charles James Fox]] estas ŝlosilaj fontoj de informoj pri la arta kaj literatura vivo en Londono, kun kiu li estis intima, kaj kiun li uzis sian riĉaĵon por subteni. Li gajnis sian monon kiel bankisto kaj ankaŭ estis lerta artaĵkolektanto. [[Dosiero:Samuel_Rogers_b1763.jpg|eta|Foto de Samuel Rogers]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://findingaids.library.columbia.edu/ead/nnc-rb/ldpd_4078412 Helpo por trovi artikolojn de Alan H. Kempner kun korespondado de Samuel Rogers ĉe Universitato Kolumbio. Biblioteko de Maloftaj Libroj kaj Manuskriptoj..] {{Ĝermo|Brito|verkisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rogers, Samuel}} [[Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono]] [[Kategorio:Anglaj poetoj]] pqqwsjtdekkq88mw9hs8eko5h3arjev 9400301 9400296 2026-06-12T12:47:25Z Sj1mor 12103 9400301 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto|priskribo=}} '''Samuel ROGERS''' (naskiĝis la 30-an de julio 1763 en [[Londono]] - mortis la 18-an de decembro 1855 samloke) estis angla poeto, dum sia vivo unu el la plej famaj, kvankam lia famo jam delonge estis superbrilita de liaj [[Romantikismo|romantikaj]] kolegoj kaj amikoj [[William Wordsworth|Wordsworth]], [[Samuel Taylor Coleridge|Coleridge]] kaj [[George Byron|Byron]]. Liaj rememoroj pri ĉi tiuj kaj aliaj amikoj kiel [[Charles James Fox]] estas ŝlosilaj fontoj de informoj pri la arta kaj literatura vivo en Londono, kun kiu li estis intima, kaj kiun li uzis sian riĉaĵon por subteni. Li gajnis sian monon kiel bankisto kaj ankaŭ estis lerta artaĵkolektanto. [[Dosiero:Samuel_Rogers_b1763.jpg|eta|Foto de Samuel Rogers]] == Verkado == Rogers komencis imitante [[Oliver Goldsmith|Goldsmith]] kaj [[Thomas Gray|Gray]] kaj en 1792 publikigis la edukan poemon ''La Plezuroj de Memoro'', la lastan pli elstaran produkton de la angla [[klasikismo]] prezenti ĉiutagajn pensojn en rafinita kaj riĉe prilaborita vortaro. En ''Epistolo al Amiko'' (1798) li evoluigis siajn konceptojn pri harmonia vivo, en sia nefinita poemo ''Vojaĝo de Kolumbo'' (1812) li celis kunfandi la malnovan reflekteman skolon kun la nova, pentreca rakonto, kaj lia ''Jacqueline'' (1814), la unua el liaj poemoj kiu gajnis ĝeneralan agnoskon, staras sur tute moderna tereno. ''Homa Vivo'' (1819) markas revenon al kontempla poezio kaj havas la saman perfektecon de formo kiel lia unue menciita verko, sed pli riĉan enhavon. La plej granda kaj plej interesa verko de Rogers estas ''Italio'' (1821-1834; en blanka verso), kun pli simpla lingvaĵo, pli abstraktaj reflektoj kaj multaj escepte bone kreitaj priskriboj; la plej konata estas probable la pasaĵo traktanta [[George Byron|Byron]]. La kolektitaj poemoj de Rogers estis publikigitaj plurajn fojojn. Liaj ''Rememoroj'' estis publikigitaj en 1857 kaj lia ''Tablobabilado'' (kun multaj akraj pensoj) en 1856. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://findingaids.library.columbia.edu/ead/nnc-rb/ldpd_4078412 Helpo por trovi artikolojn de Alan H. Kempner kun korespondado de Samuel Rogers ĉe Universitato Kolumbio. Biblioteko de Maloftaj Libroj kaj Manuskriptoj..] {{Ĝermo|Brito|verkisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rogers, Samuel}} [[Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono]] [[Kategorio:Anglaj poetoj]] hgpsg6x47mc307wz6712li15qwqgomh Gvadalkanala alciono 0 946609 9400302 2026-06-12T12:48:59Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Gvadalkanala alciono |koloro = pink |dosiero = |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = ''..." 9400302 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Gvadalkanala alciono |koloro = pink |dosiero = |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Gvadalkanala alciono''' ''C. nigromaxilla'' |specio aŭtoritato = ([[Walter Rothschild]] & [[Ernst Hartert|Hartert]], 1905) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx nigromaxilla'' |volume=2016 |article-number=e.T22726649A94928473 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726649A94928473.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx nigromaxilla'' |vikispecio = Ceyx nigromaxilla |komunejo = Ceyx nigromaxilla |mapo de vivoteritorioj = Solomon Islands - Guadalcanal.PNG |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Gvadalkanalo en [[Salomonoj]] }} '''Gvadalkanala alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx nigromaxilla'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Guadalcanal (Salomonoj)|Gvadalkanalo]] kaj [[Malaitia]], [[Salomonoj]] ([[Papuo-Novgvineo]]) en orienta [[Nov-Gvineo]]. Ĝia natura [[habitato]] estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj. ==Taksonomio== Tiu specio antaŭe estis konsiderata kiel unu el la 15 agnoskitaj subspecioj de tio, kio tiam estis konata kiel la [[varia nanalciono]] (''Ceyx lepidus'' aŭ ''Alcedo lepidus'').<ref>{{cite book |last1=Fry |first1=C. Hilary |title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers |last2=Fry |first2=Kathie |last3=Harris |first3=Alan |publisher=Christopher Helm |year=1992 |isbn=978-0-7136-8028-7 |location=London |pages=202–204 |chapter=Variable Dwarf Kingfisher}}</ref> Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2013 trovis, ke la plej multaj el la insulaj subspecioj konsiderinde diverĝis unu de la alia.<ref name="andersen">{{cite journal |last1=Andersen |first1=M.J. |last2=Oliveros |first2=C.H. |last3=Filardi |first3=C.E. |last4=Moyle |first4=R.G. |year=2013 |title=Phylogeography of the Variable Dwarf-Kingfisher ''Ceyx lepidus'' (Aves: Alcedinidae) inferred from mitochondrial and nuclear DNA sequences |url=https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/1808/13331/1/Phylogeography%20of%20the%20Variable%20Dwarf-Kingfisher.pdf |journal=Auk |volume=130 |issue=1 |pages=118–131 |doi=10.1525/auk.2012.12102 |s2cid=55352878 |hdl-access=free |hdl=1808/13331}}</ref> La varia nanalciono tial estis dividita kaj 12 el la subspecioj, inkluzive de la Gvadalkanala nanalciono, estis promociitaj al specio-statuso. Samtempe la nomo de la varia nanalciono estis ŝanĝita al la [[moluka nanalciono]].<ref name="ioc">{{cite web |year=2017 |editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornitologo) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |title=Rollers, ground rollers & kingfishers |url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |access-date=17a de Majo 2017 |work=World Bird List Version 7.2 |publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> En 2023 la Malaita nanalciono (tiam ''Ceyx malaitae'') fariĝis subspecio de la Gvadalkanala alciono. ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo nigromaxilla}} {{Wikispecies|Alcedo nigromaxilla}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] tcuxk803vjvx3jqsptw4fmu94jitor4 9400308 9400302 2026-06-12T12:55:10Z Kani 670 9400308 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Gvadalkanala alciono |koloro = pink |dosiero = |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Gvadalkanala alciono''' ''C. nigromaxilla'' |specio aŭtoritato = ([[Walter Rothschild]] & [[Ernst Hartert|Hartert]], 1905) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx nigromaxilla'' |volume=2016 |article-number=e.T22726649A94928473 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726649A94928473.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx nigromaxilla'' |vikispecio = Ceyx nigromaxilla |komunejo = Ceyx nigromaxilla |mapo de vivoteritorioj = Solomon Islands - Guadalcanal.PNG |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Gvadalkanalo en [[Salomonoj]] }} '''Gvadalkanala alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx nigromaxilla'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Guadalcanal (Salomonoj)|Gvadalkanalo]] kaj [[Malaita]], [[Salomonoj]] ([[Papuo-Novgvineo]]) en orienta [[Nov-Gvineo]]. Ĝia natura [[habitato]] estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj. ==Taksonomio== Tiu specio antaŭe estis konsiderata kiel unu el la 15 agnoskitaj subspecioj de tio, kio tiam estis konata kiel la [[varia nanalciono]] (''Ceyx lepidus'' aŭ ''Alcedo lepidus'').<ref>{{cite book |last1=Fry |first1=C. Hilary |title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers |last2=Fry |first2=Kathie |last3=Harris |first3=Alan |publisher=Christopher Helm |year=1992 |isbn=978-0-7136-8028-7 |location=London |pages=202–204 |chapter=Variable Dwarf Kingfisher}}</ref> Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2013 trovis, ke la plej multaj el la insulaj subspecioj konsiderinde diverĝis unu de la alia.<ref name="andersen">{{cite journal |last1=Andersen |first1=M.J. |last2=Oliveros |first2=C.H. |last3=Filardi |first3=C.E. |last4=Moyle |first4=R.G. |year=2013 |title=Phylogeography of the Variable Dwarf-Kingfisher ''Ceyx lepidus'' (Aves: Alcedinidae) inferred from mitochondrial and nuclear DNA sequences |url=https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/1808/13331/1/Phylogeography%20of%20the%20Variable%20Dwarf-Kingfisher.pdf |journal=Auk |volume=130 |issue=1 |pages=118–131 |doi=10.1525/auk.2012.12102 |s2cid=55352878 |hdl-access=free |hdl=1808/13331}}</ref> La varia nanalciono tial estis dividita kaj 12 el la subspecioj, inkluzive de la Gvadalkanala nanalciono, estis promociitaj al specio-statuso. Samtempe la nomo de la varia nanalciono estis ŝanĝita al la [[moluka nanalciono]].<ref name="ioc">{{cite web |year=2017 |editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornitologo) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |title=Rollers, ground rollers & kingfishers |url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |access-date=17a de Majo 2017 |work=World Bird List Version 7.2 |publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> En 2023 la Malaita nanalciono (tiam ''Ceyx malaitae'') fariĝis subspecio de la Gvadalkanala alciono. ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo nigromaxilla}} {{Wikispecies|Alcedo nigromaxilla}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] ecp0mbc36x3cptwovx2x4yjnz9maces 9400521 9400308 2026-06-12T19:12:03Z Kani 670 9400521 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Gvadalkanala alciono |koloro = pink |dosiero = |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Gvadalkanala alciono''' ''C. nigromaxilla'' |specio aŭtoritato = ([[Walter Rothschild]] & [[Ernst Hartert|Hartert]], 1905) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx nigromaxilla'' |volume=2016 |article-number=e.T22726649A94928473 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726649A94928473.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx nigromaxilla'' |vikispecio = Ceyx nigromaxilla |komunejo = Ceyx nigromaxilla |mapo de vivoteritorioj = Solomon Islands - Guadalcanal.PNG |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Gvadalkanalo en [[Salomonoj]] }} '''Gvadalkanala alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx nigromaxilla'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Guadalcanal (Salomonoj)|Gvadalkanalo]] kaj [[Malaita]], [[Salomonoj]] ([[Papuo-Novgvineo]]) en orienta [[Nov-Gvineo]]. Ĝia natura [[habitato]] estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj. ==Taksonomio== Tiu specio antaŭe estis konsiderata kiel unu el la 15 agnoskitaj subspecioj de tio, kio tiam estis konata kiel la [[varia nanalciono]] (''Ceyx lepidus'' aŭ ''Alcedo lepidus'').<ref>{{cite book |last1=Fry |first1=C. Hilary |title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers |last2=Fry |first2=Kathie |last3=Harris |first3=Alan |publisher=Christopher Helm |year=1992 |isbn=978-0-7136-8028-7 |location=London |pages=202–204 |chapter=Variable Dwarf Kingfisher}}</ref> Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2013 trovis, ke la plej multaj el la insulaj subspecioj konsiderinde diverĝis unu de la alia.<ref name="andersen">{{cite journal |last1=Andersen |first1=M.J. |last2=Oliveros |first2=C.H. |last3=Filardi |first3=C.E. |last4=Moyle |first4=R.G. |year=2013 |title=Phylogeography of the Variable Dwarf-Kingfisher ''Ceyx lepidus'' (Aves: Alcedinidae) inferred from mitochondrial and nuclear DNA sequences |url=https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/1808/13331/1/Phylogeography%20of%20the%20Variable%20Dwarf-Kingfisher.pdf |journal=Auk |volume=130 |issue=1 |pages=118–131 |doi=10.1525/auk.2012.12102 |s2cid=55352878 |hdl-access=free |hdl=1808/13331}}</ref> La varia nanalciono tial estis dividita kaj 12 el la subspecioj, inkluzive de la Gvadalkanala nanalciono, estis promociitaj al specio-statuso. Samtempe la nomo de la varia nanalciono estis ŝanĝita al la [[moluka nanalciono]].<ref name="ioc">{{cite web |year=2017 |editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornitologo) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |title=Rollers, ground rollers & kingfishers |url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |access-date=17a de Majo 2017 |work=World Bird List Version 7.2 |publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> En 2023 la Malaita nanalciono (tiam ''Ceyx malaitae'') fariĝis subspecio de la Gvadalkanala alciono. ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo nigromaxilla}} {{Wikispecies|Alcedo nigromaxilla}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] dydmum8pc5ue8fv0y5mr50ltc0nethb Edward Burne-Jones 0 946610 9400304 2026-06-12T12:52:18Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1358838909|Edward Burne-Jones]]" 9400304 wikitext text/x-wiki '''Sinjoro Edward Coley BURNE-JONES, 1-a Baroneto''' ( /b ɜːr n ˈ d ʒ oʊ n z /; <ref>[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/burne-jones "Burne-Jones"]. ''[[Collins English Dictionary]]''.</ref> 28-a de aŭgusto 1833{{Streketo}} 17-a de junio 1898) estis angla pentristo kaj desegnisto asociita kun la stilo kaj temo de la [[La Antaŭ-Rafaelida Frataro|Antaŭrafaela Frataro]]. <ref>{{Cite book|last1=Lehnebach|first1=Carlos A.|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q124332398|title=Flora: Celebrating our Botanical World|last2=Regnault|first2=Claire|last3=Rice|first3=Rebecca|last4=Awa|first4=Isaac Te|last5=Yates|first5=Rachel A.|date=2023-11-01|publisher=Te Papa Press|isbn=978-1-9911509-1-2|pages=94–95|language=English}}</ref> Burne-Jones laboris kun [[William Morris]] kiel fondinta partnero en Morris, Marshall, Faulkner &amp;amp; Co en la dezajno de dekoraciaj artoj. <ref name="mil2">{{Cite web|last=Millington|first=Ruth|title=Edward Burne-Jones and The Legend of the Briar Rose|url=https://www.birminghammuseums.org.uk/stories/edward-burne-jones-and-the-legend-of-the-briar-rose|access-date=29 January 2023|website=Birmingham Museums}}</ref> Liaj fruaj pentraĵoj montras la influon de [[Dante Gabriel Rossetti]], sed antaŭ 1870 li jam evoluigis sian propran stilon. En 1877, li ekspoziciis ok olepentraĵojn ĉe la Grosvenor Gallery, nova rivalo de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Royal Academy of Arts]]. Inter ili estis ''La Sorĉado de Merlin''. La tempo estis ĝusta kaj li estis akceptita kiel heroldo kaj stelulo de la nova [[Estetikismo]]. En la studio de Morris & Co, Burne-Jones laboris kiel dezajnisto de vasta gamo da metioj, inkluzive de ceramikaj kaheloj, juveloj, [[Gobelino|gobelinoj]] kaj [[Mozaiko|mozaikoj]]. Inter liaj plej signifaj kaj daŭraj dezajnoj estas tiuj por [[Vitralo|vitraloj,]] kies produktado estis revivigita metio dum la 19-a jarcento. Liaj dezajnoj ankoraŭ troveblas en preĝejoj tra Britio, kun ekzemploj en Usono kaj Aŭstralio. * [https://www.eb-j.org/ Reta Burne-Jones Katalogo Raisonné] * [http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?_IXACTION_=file&_IXFILE_=templates/full/person.html&_IXTRAIL_=Academicians&person=6020 Profilo pri la Kolektoj de la Reĝa Akademio de Artoj] Archived * [https://web.archive.org/web/20060328043558/http://www.artmagick.com/exhibitions/exhibition.aspx?id=360 La Epoko de Rossetti, Burne-Jones kaj Watts: Simboleco en Britio 1860–1910] Interreta versio de la ekspozicio ĉe la Tate Britain 16 oktobro 1997{{Streketo}} 4-a de januaro 1998, kun 100 verkoj de Burne-Jones, ĉe Art Magick * [http://www.preraphaelites.org/the-collection/artist-biography/sir-edward-burne-jones/ La antaŭrafaelita reta rimedo de Birmingham Museums and Art Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170422210042/http://www.preraphaelites.org/the-collection/artist-biography/sir-edward-burne-jones/|date=22 April 2017}} Granda reta kolekto de la verkoj de Edward Burne Jones * [https://web.archive.org/web/20040401102820/http://www.liverpoolmuseums.org.uk/ladylever/index.asp Artgalerio de Lady Lever] * [http://www.museoarteponce.org/index2.php ''La Lasta Dormo de Arturo en Avalon'' (1881)] en la [https://web.archive.org/web/20070821231449/http://www.museoarteponce.org/index2.php Museo de Arte de Ponce] * [http://www.preraphaelites.org/ Retejo de antaŭrafaelita reta rimeda projekto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090529144625/http://www.preraphaelites.org/|date=29 May 2009}} ĉe la Muzeoj kaj Artgalerio de Birmingham, kun ĉirkaŭ mil pentraĵoj sur kanvaso kaj verkoj sur papero de Edward Burne-Jones * [https://web.archive.org/web/20060103004712/http://www.visitcumbria.com/burnjons.htm Vitraloj Burne-Jones en Kumbrio] * [http://www.stmartinsbrampton.org.uk La Antaŭrafaelita Preĝejo - Brampton] * [http://www.stainedglassphotography.com/Galleries/Morris/Morris1.htm Kelkaj vitralaj dezajnoj de Burne-Jones] * [http://germanicmythology.com/works/BURNEJONESART.html Dezajnoj de vitraloj por la bieno Vinland, Newport, Rod-Insulo, 1881.] * [https://web.archive.org/web/20070624142247/http://www.church.speldhurst.org/glass%201.asp Speldhurst-preĝejo] * [https://web.archive.org/web/20070708175100/http://www.phryne.com/artists/37-52-26.HTM La listo de bildoj de Phryne en publikaj galerioj en Britio] * [http://mulibraries.missouri.edu/specialcollections/lago.htm Kolekto de Mary Lago] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130719212129/http://mulibraries.missouri.edu/specialcollections/lago.htm|date=19 July 2013}} ĉe la Bibliotekoj de la [[Universitato de Misurio]]. Personaj dokumentoj de Burne-Jones-akademiulo. [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] [[Kategorio:Anglaj dezajnistoj]] [[Kategorio:Anglaj entreprenistoj]] 1soji80cr9hoi5907zexwxp2iyuqzwl 9400306 9400304 2026-06-12T12:52:56Z Sj1mor 12103 9400306 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Siro Edward Coley BURNE-JONES, 1-a Baroneto''' ( /b ɜːr n ˈ d ʒ oʊ n z /; <ref>[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/burne-jones "Burne-Jones"]. ''[[Collins English Dictionary]]''.</ref> 28-a de aŭgusto 1833{{Streketo}} 17-a de junio 1898) estis angla pentristo kaj desegnisto asociita kun la stilo kaj temo de la [[La Antaŭ-Rafaelida Frataro|Antaŭrafaela Frataro]]. <ref>{{Cite book|last1=Lehnebach|first1=Carlos A.|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q124332398|title=Flora: Celebrating our Botanical World|last2=Regnault|first2=Claire|last3=Rice|first3=Rebecca|last4=Awa|first4=Isaac Te|last5=Yates|first5=Rachel A.|date=2023-11-01|publisher=Te Papa Press|isbn=978-1-9911509-1-2|pages=94–95|language=English}}</ref> Burne-Jones laboris kun [[William Morris]] kiel fondinta partnero en Morris, Marshall, Faulkner &amp;amp; Co en la dezajno de dekoraciaj artoj. <ref name="mil2">{{Cite web|last=Millington|first=Ruth|title=Edward Burne-Jones and The Legend of the Briar Rose|url=https://www.birminghammuseums.org.uk/stories/edward-burne-jones-and-the-legend-of-the-briar-rose|access-date=29 January 2023|website=Birmingham Museums}}</ref> Liaj fruaj pentraĵoj montras la influon de [[Dante Gabriel Rossetti]], sed antaŭ 1870 li jam evoluigis sian propran stilon. En 1877, li ekspoziciis ok olepentraĵojn ĉe la Grosvenor Gallery, nova rivalo de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Royal Academy of Arts]]. Inter ili estis ''La Sorĉado de Merlin''. La tempo estis ĝusta kaj li estis akceptita kiel heroldo kaj stelulo de la nova [[Estetikismo]]. En la studio de Morris & Co, Burne-Jones laboris kiel dezajnisto de vasta gamo da metioj, inkluzive de ceramikaj kaheloj, juveloj, [[Gobelino|gobelinoj]] kaj [[Mozaiko|mozaikoj]]. Inter liaj plej signifaj kaj daŭraj dezajnoj estas tiuj por [[Vitralo|vitraloj,]] kies produktado estis revivigita metio dum la 19-a jarcento. Liaj dezajnoj ankoraŭ troveblas en preĝejoj tra Britio, kun ekzemploj en Usono kaj Aŭstralio. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.eb-j.org/ Reta Burne-Jones Katalogo Raisonné] * [http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?_IXACTION_=file&_IXFILE_=templates/full/person.html&_IXTRAIL_=Academicians&person=6020 Profilo pri la Kolektoj de la Reĝa Akademio de Artoj] Archived * [https://web.archive.org/web/20060328043558/http://www.artmagick.com/exhibitions/exhibition.aspx?id=360 La Epoko de Rossetti, Burne-Jones kaj Watts: Simboleco en Britio 1860–1910] Interreta versio de la ekspozicio ĉe la Tate Britain 16 oktobro 1997{{Streketo}} 4-a de januaro 1998, kun 100 verkoj de Burne-Jones, ĉe Art Magick * [http://www.preraphaelites.org/the-collection/artist-biography/sir-edward-burne-jones/ La antaŭrafaelita reta rimedo de Birmingham Museums and Art Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170422210042/http://www.preraphaelites.org/the-collection/artist-biography/sir-edward-burne-jones/|date=22 April 2017}} Granda reta kolekto de la verkoj de Edward Burne Jones * [https://web.archive.org/web/20040401102820/http://www.liverpoolmuseums.org.uk/ladylever/index.asp Artgalerio de Lady Lever] * [http://www.museoarteponce.org/index2.php ''La Lasta Dormo de Arturo en Avalon'' (1881)] en la [https://web.archive.org/web/20070821231449/http://www.museoarteponce.org/index2.php Museo de Arte de Ponce] * [http://www.preraphaelites.org/ Retejo de antaŭrafaelita reta rimeda projekto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090529144625/http://www.preraphaelites.org/|date=29 May 2009}} ĉe la Muzeoj kaj Artgalerio de Birmingham, kun ĉirkaŭ mil pentraĵoj sur kanvaso kaj verkoj sur papero de Edward Burne-Jones * [https://web.archive.org/web/20060103004712/http://www.visitcumbria.com/burnjons.htm Vitraloj Burne-Jones en Kumbrio] * [http://www.stmartinsbrampton.org.uk La Antaŭrafaelita Preĝejo - Brampton] * [http://www.stainedglassphotography.com/Galleries/Morris/Morris1.htm Kelkaj vitralaj dezajnoj de Burne-Jones] * [http://germanicmythology.com/works/BURNEJONESART.html Dezajnoj de vitraloj por la bieno Vinland, Newport, Rod-Insulo, 1881.] * [https://web.archive.org/web/20070624142247/http://www.church.speldhurst.org/glass%201.asp Speldhurst-preĝejo] * [https://web.archive.org/web/20070708175100/http://www.phryne.com/artists/37-52-26.HTM La listo de bildoj de Phryne en publikaj galerioj en Britio] * [http://mulibraries.missouri.edu/specialcollections/lago.htm Kolekto de Mary Lago] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130719212129/http://mulibraries.missouri.edu/specialcollections/lago.htm|date=19 July 2013}} ĉe la Bibliotekoj de la [[Universitato de Misurio]]. Personaj dokumentoj de Burne-Jones-akademiulo. {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Burne-Jones, Edward}} [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] [[Kategorio:Anglaj dezajnistoj]] [[Kategorio:Anglaj entreprenistoj]] 1gjpajx144c4y6te6zhzm56uzlfi0lf 9400311 9400306 2026-06-12T13:00:09Z Sj1mor 12103 9400311 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Siro Edward Coley BURNE-JONES, 1-a Baroneto''' ( /b ɜːr n ˈ d ʒ oʊ n z /; 28-a de aŭgusto 1833{{Streketo}} 17-a de junio 1898) estis angla pentristo kaj desegnisto asociita kun la stilo kaj temo de la [[La Antaŭ-Rafaelida Frataro|Antaŭrafaela Frataro]]. <ref>{{Cite book|last1=Lehnebach|first1=Carlos A.|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q124332398|title=Flora: Celebrating our Botanical World|last2=Regnault|first2=Claire|last3=Rice|first3=Rebecca|last4=Awa|first4=Isaac Te|last5=Yates|first5=Rachel A.|date=2023-11-01|publisher=Te Papa Press|isbn=978-1-9911509-1-2|pages=94–95|language=English}}</ref> Burne-Jones laboris kun [[William Morris]] kiel fondinta partnero en Morris, Marshall, Faulkner &amp;amp; Co en la dezajno de dekoraciaj artoj. <ref name="mil2">{{Cite web|last=Millington|first=Ruth|title=Edward Burne-Jones and The Legend of the Briar Rose|url=https://www.birminghammuseums.org.uk/stories/edward-burne-jones-and-the-legend-of-the-briar-rose|access-date=29 January 2023|website=Birmingham Museums}}</ref> Liaj fruaj pentraĵoj montras la influon de [[Dante Gabriel Rossetti]], sed antaŭ 1870 li jam evoluigis sian propran stilon. En 1877, li ekspoziciis ok olepentraĵojn ĉe la Grosvenor Gallery, nova rivalo de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Royal Academy of Arts]]. Inter ili estis ''La Sorĉado de Merlin''. La tempo estis ĝusta kaj li estis akceptita kiel heroldo kaj stelulo de la nova [[Estetikismo]]. En la studio de Morris & Co, Burne-Jones laboris kiel dezajnisto de vasta gamo da metioj, inkluzive de ceramikaj kaheloj, juveloj, [[Gobelino|gobelinoj]] kaj [[Mozaiko|mozaikoj]]. Inter liaj plej signifaj kaj daŭraj dezajnoj estas tiuj por [[Vitralo|vitraloj,]] kies produktado estis revivigita metio dum la 19-a jarcento. Liaj dezajnoj ankoraŭ troveblas en preĝejoj tra Britio, kun ekzemploj en Usono kaj Aŭstralio. == Galerio == === Vitraj kaj pentritaj vitroj === <gallery class="center" widths="180px" heights="180px"> Dosiero:Edward_Burne-Jones_Daniel_1873.jpg|alternative=Cartoon for Daniel window, St. Martin's-on-the-Hill, Scarborough, 1873|Bildstrio por la fenestro ''[[Danielo (profeto)|Danielo]]'', [[St Martin-on-the-Hill, Scarborough|St. Martin's-on-the-Hill]], [[Scarborough]], 1873 Dosiero:Boston_Trinity_Church_04.jpg|alternative=Edward Burne-Jones and William Morris' Nativity windows, 1882, Trinity Church, Boston|[[Nativity of Jesus in art|Naskiĝfenestroj]] de Edward Burne-Jones kaj [[William Morris]], 1882, [[Trinity Church, Boston|Trinity Church, Bostono]] Dosiero:USA_Massachusetts_Boston_Trinity_Nativity-window.jpg|alternative=The Worship of the Magi window, 1882, Trinity Church, Boston|''La fenestro de la Kultado de la [[Tri reĝoj|Magoj]]'', 1882, Trinity Church, Boston Dosiero:USA_Massachusetts_Boston_Trinity-Nativity-detail-2.jpg|alternative=The Worship of the Shepherds window, 1882, Trinity Church, Boston|''La fenestro de la Kultado de la Paŝtistoj'', 1882, Trinity Church, Boston Dosiero:Burnejoneswindow.jpg|alternative=Nativity scene in St Mary's Church, Huish Episcopi, Somerset|Kristnasko en la preĝejo Sankta Maria, [[Huish Episcopi]], [[Somerset]] Dosiero:David_Burne-Jones.jpg|alternative=David, 1872, in St Michael and All Angels, Waterford, Hertfordshire|''Davido'', 1872, en Sankta Mikaelo kaj Ĉiuj Anĝeloj, [[Waterford, Hertfordshire]] Dosiero:Miriam_Burne-Jones.jpg|alternative=Miriam, 1872, in St Michael and All Angels, Waterford, Hertfordshire|''Mirjam'', 1872, en Sankta Mikaelo kaj Ĉiuj Anĝeloj, [[Waterford, Hertfordshire]] Dosiero:E.Burne-Jones_Justice_St.Andrew&St.Paul.jpg|alternative=Justice, Church of St. Andrew and St. Paul, Montreal|''Justeco'', [[Church of St. Andrew and St. Paul|Preĝejo de Sankta Andreo kaj Sankta Paŭlo]], Montrealo Dosiero:E.Burne-Jones_Miriam_St.Giles.jpg|alternative=Miriam, 1886, in St Giles' Cathedral, Edinburgh|''Mirjam'', 1886, en [[katedralo de Edinburgo|la Katedralo de Sankta Giles]], Edinburgo Dosiero:Salvator_Mundi_Burne-Jones.jpg|alternative=Christ as Salvator Mundi, 1896, in St Michael and All Angels, Waterford, Hertfordshire|''Kristo kiel Salvator Mundi'', 1896, en St Michael and All Angels, [[Waterford, Hertfordshire]] Dosiero:St_Cecilia_narthex.jpg|alternative=St. Cecilia window, Second Presbyterian Church, Chicago, Illinois|Fenestro de Sankta Cecilia, [[:en:Second_Presbyterian_Church,_Chicago,_Illinois|Dua Presbitera Preĝejo, Ĉikago, Ilinojso]] Dosiero:Staveley_crucifixion.jpg|alternative=Crucifixion window in St James's Church, Staveley, Cumbria|[[Krucumo de Jesuo|Krucumfenestro]] en la preĝejo de Sankta Jakobo, [[Staveley, Cumbria|Staveley]], Kumbrio Dosiero:Staveley_angel_playing_harp.JPG|alternative=Angel window in St. James's Church, Staveley, Cumbria|Anĝelfenestro en la preĝejo de Sankta Jakobo, Staveley, Kumbrio Dosiero:Old_West_Kirk_EBJ_Faith.jpg|alternative=Faith in the Old West Kirk, Greenock|''Kredo'' en la [[Greenock|Malnova Okcidento Kirk, Greenock]] Dosiero:Old_West_Kirk_EBJ_Music.jpg|alternative=Music in the Old West Kirk, Greenock|''Muziko'' en la Malnova Okcidento Kirk, Greenock Dosiero:Bellringers_003.jpg|alternative=St Agnes of Rome and Catherine of Alexandria, St Paul, Irton|Sankta Agnes de Romo kaj Katerina de Aleksandrio, [[St Paul, Irton|Sankta Paŭlo, Irton]] Dosiero:St_Germans_Priory_east_window_by_Edward_Burne_Jones.jpg|alternative=East window, 1896, St Germans Priory, Cornwall|Orienta fenestro, 1896, [[St Germans Priory|Priorejo de Sanktaj Germanoj]], Kornvalo Dosiero:BJ_Troutbeck.jpg|alternative=The Ascension, 1898, Jesus Church, Troutbeck, Cumbria|''La Ĉieliro'', 1898, [[Jesus Church, Troutbeck|Jesuo-Preĝejo, Troutbeck]], Kumbrio </gallery> === Desegnaĵoj === <gallery class="center" widths="180px" heights="180px"> Dosiero:Edward_Burne-Jones_The_Knights_Farewell.jpg|alternative=The Knight's Farewell, pen-and-ink on vellum, 1858|''La adiaŭo de la kavaliro'', skribilo kaj inko sur pergamentbiografio, 1858 Dosiero:Edward_Burne-Jones_Going_to_the_Battle_1858.jpg|alternative=Going to the Battle, pen-and-ink with grey wash on vellum, 1858|''Irante al la batalo'', plumo kaj inko kun griza lavo sur pergamentbendo, 1858 Dosiero:Dalziel_Brothers_after_Edward_Burne-Jones_King_Sigurd_1862.png|alternative=King Sigurd, wood-engraving by the Dalziel Bros. after a pen-and-ink drawing, 1862|''Reĝo Sigurd'', ksilografio de la Dalziel Bros. laŭ inka desegnaĵo, 1862 Dosiero:Burne-Jones_Ignacy_Jan_Paderewski.jpg|alternative=Portrait of Ignacy Jan Paderewski, 1892|''Portreto de [[Ignacy Jan Paderewski]]'', 1892 </gallery> === Pentraĵoj === ==== Fruaj verkoj ==== <gallery class="center" widths="180px" heights="180px"> Dosiero:Edward_Burne-Jones_-_The_Merciful_Knight.jpg|alternative=The Merciful Knight, 1863|''[[The Merciful Knight|La Kompatema Kavaliro]]'', 1863 Dosiero:Burne_,Princess_Sabra_Led_to_the_Dragon.jpg|alternative=The Princess Sabra Led to the Dragon, 1866|''La Princino Sabra Kondukita al la Drako,'' 1866 Dosiero:Edward_Burne-Jones_Maria_Zambaco_1870.jpg|alternative=Portrait of Maria Zambaco, 1870|''Portreto de [[Maria Zambaco]]'', 1870 Dosiero:Edward_Burne-Jones_Phyllis_and_Demophoon_1870.jpg|alternative=Phyllis and Demophoön, 1870|''Filiso kaj Demofoono'', 1870 Dosiero:Edward_Burne-Jones_Temperantia_1872.jpg|''Temperantia'', 1872 </gallery>'''''Pigmaliono''''' ''(unua serio)''<gallery class="center" widths="180px" heights="180px"> Dosiero:The_Heart_Desires,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Heart Desires, 1868–1870|''[[The Heart Desires|La Koraj Deziroj]]'', 1868–1870 Dosiero:The_Hand_Refrains,_Pygmalion_(Burne-Jones)i.jpg|alternative=The Hand Refrains, 1868–1870|''[[The Hand Refrains|La Manaj Rekantaĵoj]]'', 1868–1870 Dosiero:The_Godhead_Fires,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Godhead Fires, 1868–1870|''[[The Godhead Fires|La Diaĵaj Fajroj]]'', 1868–1870 Dosiero:The_Soul_Attains,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Soul Attains, 1868–1870|''[[The Soul Attains|La Animo Atingas]]'', 1868–1870 </gallery>'''''[[Pygmalion and the Image Series|Pigmaliono kaj la Bildo]]''''' ''(dua serio)''<gallery class="center" widths="180px" heights="180px"> Dosiero:The_Heart_Desires,_2nd_series,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Heart Desires, 1878|''[[The Heart Desires|La Koraj Deziroj]]'', 1878 Dosiero:The_Hand_Refrains,_2nd_series,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Hand Refrains, 1878|''[[The Hand Refrains|La Manaj Rekantaĵoj]]'', 1878 Dosiero:The_Godhead_Fires,_2nd_series,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Godhead Fires, 1878|''[[The Godhead Fires|La Diaĵaj Fajroj]]'', 1878 Dosiero:The_Soul_Attains,_2nd_series,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Soul Attains, 1878|''[[The Soul Attains|La Animo Atingas]]'', 1878 </gallery>'''La jaroj de la Grosvenor Gallery'''<gallery class="center" widths="180px" heights="180px"> Dosiero:Edward_Burne-Jones_Pan_and_Psyche.jpg|alternative=Pan and Psyche, 1874|''Pajno kaj Psiĥo'', 1874 Dosiero:Edward_Burne-Jones_-_An_Angel_Playing_a_Flageolet.jpg|alternative=An Angel Playing a Flageolet, 1878|''Anĝelo Ludanta Flageoleton'', 1878 Dosiero:Edward_Burne-Jones_The_Annunciation.jpg|alternative=The Annunciation, 1879|''La Dianonco'', 1879 Dosiero:Burnejones3.jpg|alternative=The Angel, 1881|''La Anĝelo'', 1881 Dosiero:The_Mill_by_Edward_Burne-Jones.jpg|alternative=The Mill, 1882|''La Muelejo'', 1882 Dosiero:Edward_Burne-Jones_-_King_Cophetua_and_the_Beggar_Maid_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=King Cophetua and the Beggar Maid, 1884|''[[King Cophetua and the Beggar Maid (painting)|Reĝo Kofetua kaj la Almozulo-Servisto]]'', 1884 </gallery>'''''La Legendo de Briar Rose''''' ''(dua serio)''<gallery class="center" widths="180px" heights="180px"> Dosiero:Briar_Wood_Buscot_Park.jpg|alternative=The Briar Wood, completed 1890|''La Briar Wood'', kompletigita en 1890 Dosiero:The_Council_Chamber_Buscot_Park.jpg|alternative=The Council Chamber, 1890|''La Konsilia Ĉambro'', 1890 Dosiero:The_Garden_Court_Buscot_Park.jpg|alternative=The Garden Court, 1890|''La Ĝardena Korto'', 1890 Dosiero:The_Rose_Bower_Buscot_Park.jpg|alternative=The Rose Bower, 1890|''La Roza Pergolo'', 1890 </gallery>'''Postaj verkoj'''<gallery class="center" widths="180px" heights="180px"> Dosiero:Burne-Jones,_Edward_-_The_Garden_of_Pan_-_1886-1887.jpg|alternative=The Garden of Pan, 1886-87, National Gallery of Victoria, Melbourne|''[[The Garden of Pan|La Ĝardeno de Pajno]]'', 1886-87, [[Nacia Galerio de Viktorio]], Melburno Dosiero:Edward_Burne-Jones_-_Perseus.jpeg|alternative=The Doom Fulfilled, 1888 (Perseus Cycle 7)|''La Pereo Plenumita'', 1888 ( [[Perseo|Persea]] Ciklo&#x20;7) Dosiero:If_looks_could_kill.jpg|alternative=The Baleful Head, 1887 (Perseus Cycle 8)|''La Malbonaŭgura Kapo'', 1887 (Persea Ciklo&#x20;8) Dosiero:Edward_Burne-Jones_Star_of_Bethlehem.jpg|alternative=The Star of Bethlehem, 1890|''[[Star of Bethlehem (painting)|La Stelo de Betlehemo]]'', 1890 Dosiero:Sir_Edward_Coley_Burne-Jones_-_Vespertina_Quies_-_Google_Art_Project.jpg|''[[Vespertina Quies]]'', 1893 Dosiero:Burne-jones-love-among-the-ruins.jpg|alternative=Love Among the Ruins, 1873|''[[Love Among the Ruins (Burne-Jones)|Amo Inter la Ruinoj]]'', 1873 Dosiero:Burne-Jones_Last_Sleep_of_Arthur_in_Avalon_v2.jpg|alternative=The Last Sleep of Arthur in Avalon 1881–1898|''[[The Last Sleep of Arthur in Avalon|La Lasta Dormo de Arturo en Avalon]]'' 1881–1898 </gallery> ==== Dekoraciaj artoj ==== <gallery class="center" widths="180px" heights="180px"> Dosiero:Rubaiyat_Morris_Burne-Jones_Manuscript.jpg|alternative=Illuminated manuscript of the Rubaiyat of Omar Khayyam by William Morris, illustrated by Burne-Jones with a variant of Love Among the Ruins, 1870s|Prilumita manuskripto de la ''[[Robajoj de Omar Ĥajam|Rubaiyat de Omar Ĥajam]]'' de William Morris, ilustrita de Burne-Jones kun variaĵo de ''[[Love Among the Ruins (Burne-Jones)|Love Among the Ruins (Amo Inter la Ruinoj)]]'', 1870-aj jaroj Dosiero:Holy_Grail_Tapestry_-The_Arming_and_Departure_of_the_Kniights.jpg|alternative=The Arming and Departure of the Knights, one of the Holy Grail tapestries, 1890s, figures by Burne-Jones.|''La Armado kaj Foriro de la Kavaliroj'', unu el la [[Holy Grail tapestries|Sanktagralo-gobelinoj]], 1890-aj jaroj, figuroj de Burne-Jones. Dosiero:Kelmscott_Troilus.jpg|alternative=A page from the Kelmscott Chaucer, decoration by Morris and illustration by Burne-Jones, 1896|Paĝo el la Kelmscott ''Chaucer'', ornamado de Morris kaj ilustraĵo de Burne-Jones, 1896 </gallery> ==== Teatro ==== <gallery class="center" widths="180px" heights="180px"> File:Carrcraven7.jpg|Scene from ''King Arthur'', sets by Burne-Jones, 1895 Dosiero:Ellen_Terry_as_Guinevere_costume_by_Burne-Jones.jpg|Ellen Terry as Guinevere, costume by Burne-Jones, 1894 </gallery> ==== Fotografio ==== <gallery class="center" widths="180px" heights="180px"> Dosiero:Frederick_Hollyer_Morris_and_Burne-Jones_Families_1874.jpg|alternative=The Burne-Jones and Morris families in the garden at the Grange, 1874, photograph by Frederick Hollyer|La familioj Burne-Jones kaj Morris en la ĝardeno ĉe la Bieno, 1874, foto de [[Frederick Hollyer]] Dosiero:Frederick_Hollyer_portrait_of_Edward_Burne-Jones_c1882.jpg|alternative=Edward Burne-Jones, c. 1882 (Hollyer)|Edward Burne-Jones, ĉ. 1882 (Hollyer) Dosiero:Frederick_Hollyer_portrait_of_Georgiana_Burne-Jones_c1882.jpg|alternative=Georgiana Burne-Jones, c. 1882 (Hollyer)|Georgiana Burne-Jones, ĉ. 1882 (Hollyer) Dosiero:Frederick_Hollyer_Garden_Studio_at_the_Grange_1887.jpg|alternative=Burne-Jones's garden studio at the Grange, 1887 (Hollyer)|La ĝardena studio de Burne-Jones ĉe la Bieno, 1887 (Hollyer) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.eb-j.org/ Reta Burne-Jones Katalogo Raisonné] * [http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?_IXACTION_=file&_IXFILE_=templates/full/person.html&_IXTRAIL_=Academicians&person=6020 Profilo pri la Kolektoj de la Reĝa Akademio de Artoj] Archived * [https://web.archive.org/web/20060328043558/http://www.artmagick.com/exhibitions/exhibition.aspx?id=360 La Epoko de Rossetti, Burne-Jones kaj Watts: Simboleco en Britio 1860–1910] Interreta versio de la ekspozicio ĉe la Tate Britain 16 oktobro 1997{{Streketo}} 4-a de januaro 1998, kun 100 verkoj de Burne-Jones, ĉe Art Magick * [http://www.preraphaelites.org/the-collection/artist-biography/sir-edward-burne-jones/ La antaŭrafaelita reta rimedo de Birmingham Museums and Art Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170422210042/http://www.preraphaelites.org/the-collection/artist-biography/sir-edward-burne-jones/|date=22 April 2017}} Granda reta kolekto de la verkoj de Edward Burne Jones * [https://web.archive.org/web/20040401102820/http://www.liverpoolmuseums.org.uk/ladylever/index.asp Artgalerio de Lady Lever] * [http://www.museoarteponce.org/index2.php ''La Lasta Dormo de Arturo en Avalon'' (1881)] en la [https://web.archive.org/web/20070821231449/http://www.museoarteponce.org/index2.php Museo de Arte de Ponce] * [http://www.preraphaelites.org/ Retejo de antaŭrafaelita reta rimeda projekto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090529144625/http://www.preraphaelites.org/|date=29 May 2009}} ĉe la Muzeoj kaj Artgalerio de Birmingham, kun ĉirkaŭ mil pentraĵoj sur kanvaso kaj verkoj sur papero de Edward Burne-Jones * [https://web.archive.org/web/20060103004712/http://www.visitcumbria.com/burnjons.htm Vitraloj Burne-Jones en Kumbrio] * [http://www.stmartinsbrampton.org.uk La Antaŭrafaelita Preĝejo - Brampton] * [http://www.stainedglassphotography.com/Galleries/Morris/Morris1.htm Kelkaj vitralaj dezajnoj de Burne-Jones] * [http://germanicmythology.com/works/BURNEJONESART.html Dezajnoj de vitraloj por la bieno Vinland, Newport, Rod-Insulo, 1881.] * [https://web.archive.org/web/20070624142247/http://www.church.speldhurst.org/glass%201.asp Speldhurst-preĝejo] * [https://web.archive.org/web/20070708175100/http://www.phryne.com/artists/37-52-26.HTM La listo de bildoj de Phryne en publikaj galerioj en Britio] * [http://mulibraries.missouri.edu/specialcollections/lago.htm Kolekto de Mary Lago] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130719212129/http://mulibraries.missouri.edu/specialcollections/lago.htm|date=19 July 2013}} ĉe la Bibliotekoj de la [[Universitato de Misurio]]. Personaj dokumentoj de Burne-Jones-akademiulo. {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Burne-Jones, Edward}} [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] [[Kategorio:Anglaj dezajnistoj]] [[Kategorio:Anglaj entreprenistoj]] hujgmnp5ldbzz1ghlnej6o9va3fip5i 9400312 9400311 2026-06-12T13:00:41Z Sj1mor 12103 9400312 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Siro Edward Coley BURNE-JONES, 1-a Baroneto''' ( /b ɜːr n ˈ d ʒ oʊ n z /; 28-a de aŭgusto 1833{{Streketo}} 17-a de junio 1898) estis angla pentristo kaj desegnisto asociita kun la stilo kaj temo de la [[La Antaŭ-Rafaelida Frataro|Antaŭrafaela Frataro]]. <ref>{{Cite book|last1=Lehnebach|first1=Carlos A.|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q124332398|title=Flora: Celebrating our Botanical World|last2=Regnault|first2=Claire|last3=Rice|first3=Rebecca|last4=Awa|first4=Isaac Te|last5=Yates|first5=Rachel A.|date=2023-11-01|publisher=Te Papa Press|isbn=978-1-9911509-1-2|pages=94–95|language=English}}</ref> Burne-Jones laboris kun [[William Morris]] kiel fondinta partnero en Morris, Marshall, Faulkner &amp;amp; Co en la dezajno de dekoraciaj artoj. <ref name="mil2">{{Cite web|last=Millington|first=Ruth|title=Edward Burne-Jones and The Legend of the Briar Rose|url=https://www.birminghammuseums.org.uk/stories/edward-burne-jones-and-the-legend-of-the-briar-rose|access-date=29 January 2023|website=Birmingham Museums}}</ref> Liaj fruaj pentraĵoj montras la influon de [[Dante Gabriel Rossetti]], sed antaŭ 1870 li jam evoluigis sian propran stilon. En 1877, li ekspoziciis ok olepentraĵojn ĉe la Grosvenor Gallery, nova rivalo de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Royal Academy of Arts]]. Inter ili estis ''La Sorĉado de Merlin''. La tempo estis ĝusta kaj li estis akceptita kiel heroldo kaj stelulo de la nova [[Estetikismo]]. En la studio de Morris & Co, Burne-Jones laboris kiel dezajnisto de vasta gamo da metioj, inkluzive de ceramikaj kaheloj, juveloj, [[Gobelino|gobelinoj]] kaj [[Mozaiko|mozaikoj]]. Inter liaj plej signifaj kaj daŭraj dezajnoj estas tiuj por [[Vitralo|vitraloj,]] kies produktado estis revivigita metio dum la 19-a jarcento. Liaj dezajnoj ankoraŭ troveblas en preĝejoj tra Britio, kun ekzemploj en Usono kaj Aŭstralio. == Galerio == === Vitraj kaj pentritaj vitroj === <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Edward_Burne-Jones_Daniel_1873.jpg|alternative=Cartoon for Daniel window, St. Martin's-on-the-Hill, Scarborough, 1873|Bildstrio por la fenestro ''[[Danielo (profeto)|Danielo]]'', [[St Martin-on-the-Hill, Scarborough|St. Martin's-on-the-Hill]], [[Scarborough]], 1873 Dosiero:Boston_Trinity_Church_04.jpg|alternative=Edward Burne-Jones and William Morris' Nativity windows, 1882, Trinity Church, Boston|[[Nativity of Jesus in art|Naskiĝfenestroj]] de Edward Burne-Jones kaj [[William Morris]], 1882, [[Trinity Church, Boston|Trinity Church, Bostono]] Dosiero:USA_Massachusetts_Boston_Trinity_Nativity-window.jpg|alternative=The Worship of the Magi window, 1882, Trinity Church, Boston|''La fenestro de la Kultado de la [[Tri reĝoj|Magoj]]'', 1882, Trinity Church, Boston Dosiero:USA_Massachusetts_Boston_Trinity-Nativity-detail-2.jpg|alternative=The Worship of the Shepherds window, 1882, Trinity Church, Boston|''La fenestro de la Kultado de la Paŝtistoj'', 1882, Trinity Church, Boston Dosiero:Burnejoneswindow.jpg|alternative=Nativity scene in St Mary's Church, Huish Episcopi, Somerset|Kristnasko en la preĝejo Sankta Maria, [[Huish Episcopi]], [[Somerset]] Dosiero:David_Burne-Jones.jpg|alternative=David, 1872, in St Michael and All Angels, Waterford, Hertfordshire|''Davido'', 1872, en Sankta Mikaelo kaj Ĉiuj Anĝeloj, [[Waterford, Hertfordshire]] Dosiero:Miriam_Burne-Jones.jpg|alternative=Miriam, 1872, in St Michael and All Angels, Waterford, Hertfordshire|''Mirjam'', 1872, en Sankta Mikaelo kaj Ĉiuj Anĝeloj, [[Waterford, Hertfordshire]] Dosiero:E.Burne-Jones_Justice_St.Andrew&St.Paul.jpg|alternative=Justice, Church of St. Andrew and St. Paul, Montreal|''Justeco'', [[Church of St. Andrew and St. Paul|Preĝejo de Sankta Andreo kaj Sankta Paŭlo]], Montrealo Dosiero:E.Burne-Jones_Miriam_St.Giles.jpg|alternative=Miriam, 1886, in St Giles' Cathedral, Edinburgh|''Mirjam'', 1886, en [[katedralo de Edinburgo|la Katedralo de Sankta Giles]], Edinburgo Dosiero:Salvator_Mundi_Burne-Jones.jpg|alternative=Christ as Salvator Mundi, 1896, in St Michael and All Angels, Waterford, Hertfordshire|''Kristo kiel Salvator Mundi'', 1896, en St Michael and All Angels, [[Waterford, Hertfordshire]] Dosiero:St_Cecilia_narthex.jpg|alternative=St. Cecilia window, Second Presbyterian Church, Chicago, Illinois|Fenestro de Sankta Cecilia, [[:en:Second_Presbyterian_Church,_Chicago,_Illinois|Dua Presbitera Preĝejo, Ĉikago, Ilinojso]] Dosiero:Staveley_crucifixion.jpg|alternative=Crucifixion window in St James's Church, Staveley, Cumbria|[[Krucumo de Jesuo|Krucumfenestro]] en la preĝejo de Sankta Jakobo, [[Staveley, Cumbria|Staveley]], Kumbrio Dosiero:Staveley_angel_playing_harp.JPG|alternative=Angel window in St. James's Church, Staveley, Cumbria|Anĝelfenestro en la preĝejo de Sankta Jakobo, Staveley, Kumbrio Dosiero:Old_West_Kirk_EBJ_Faith.jpg|alternative=Faith in the Old West Kirk, Greenock|''Kredo'' en la [[Greenock|Malnova Okcidento Kirk, Greenock]] Dosiero:Old_West_Kirk_EBJ_Music.jpg|alternative=Music in the Old West Kirk, Greenock|''Muziko'' en la Malnova Okcidento Kirk, Greenock Dosiero:Bellringers_003.jpg|alternative=St Agnes of Rome and Catherine of Alexandria, St Paul, Irton|Sankta Agnes de Romo kaj Katerina de Aleksandrio, [[St Paul, Irton|Sankta Paŭlo, Irton]] Dosiero:St_Germans_Priory_east_window_by_Edward_Burne_Jones.jpg|alternative=East window, 1896, St Germans Priory, Cornwall|Orienta fenestro, 1896, [[St Germans Priory|Priorejo de Sanktaj Germanoj]], Kornvalo Dosiero:BJ_Troutbeck.jpg|alternative=The Ascension, 1898, Jesus Church, Troutbeck, Cumbria|''La Ĉieliro'', 1898, [[Jesus Church, Troutbeck|Jesuo-Preĝejo, Troutbeck]], Kumbrio </gallery> === Desegnaĵoj === <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Edward_Burne-Jones_The_Knights_Farewell.jpg|alternative=The Knight's Farewell, pen-and-ink on vellum, 1858|''La adiaŭo de la kavaliro'', skribilo kaj inko sur pergamentbiografio, 1858 Dosiero:Edward_Burne-Jones_Going_to_the_Battle_1858.jpg|alternative=Going to the Battle, pen-and-ink with grey wash on vellum, 1858|''Irante al la batalo'', plumo kaj inko kun griza lavo sur pergamentbendo, 1858 Dosiero:Dalziel_Brothers_after_Edward_Burne-Jones_King_Sigurd_1862.png|alternative=King Sigurd, wood-engraving by the Dalziel Bros. after a pen-and-ink drawing, 1862|''Reĝo Sigurd'', ksilografio de la Dalziel Bros. laŭ inka desegnaĵo, 1862 Dosiero:Burne-Jones_Ignacy_Jan_Paderewski.jpg|alternative=Portrait of Ignacy Jan Paderewski, 1892|''Portreto de [[Ignacy Jan Paderewski]]'', 1892 </gallery> === Pentraĵoj === ==== Fruaj verkoj ==== <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Edward_Burne-Jones_-_The_Merciful_Knight.jpg|alternative=The Merciful Knight, 1863|''[[The Merciful Knight|La Kompatema Kavaliro]]'', 1863 Dosiero:Burne_,Princess_Sabra_Led_to_the_Dragon.jpg|alternative=The Princess Sabra Led to the Dragon, 1866|''La Princino Sabra Kondukita al la Drako,'' 1866 Dosiero:Edward_Burne-Jones_Maria_Zambaco_1870.jpg|alternative=Portrait of Maria Zambaco, 1870|''Portreto de [[Maria Zambaco]]'', 1870 Dosiero:Edward_Burne-Jones_Phyllis_and_Demophoon_1870.jpg|alternative=Phyllis and Demophoön, 1870|''Filiso kaj Demofoono'', 1870 Dosiero:Edward_Burne-Jones_Temperantia_1872.jpg|''Temperantia'', 1872 </gallery>'''''Pigmaliono''''' ''(unua serio)''<gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:The_Heart_Desires,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Heart Desires, 1868–1870|''[[The Heart Desires|La Koraj Deziroj]]'', 1868–1870 Dosiero:The_Hand_Refrains,_Pygmalion_(Burne-Jones)i.jpg|alternative=The Hand Refrains, 1868–1870|''[[The Hand Refrains|La Manaj Rekantaĵoj]]'', 1868–1870 Dosiero:The_Godhead_Fires,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Godhead Fires, 1868–1870|''[[The Godhead Fires|La Diaĵaj Fajroj]]'', 1868–1870 Dosiero:The_Soul_Attains,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Soul Attains, 1868–1870|''[[The Soul Attains|La Animo Atingas]]'', 1868–1870 </gallery>'''''[[Pygmalion and the Image Series|Pigmaliono kaj la Bildo]]''''' ''(dua serio)''<gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:The_Heart_Desires,_2nd_series,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Heart Desires, 1878|''[[The Heart Desires|La Koraj Deziroj]]'', 1878 Dosiero:The_Hand_Refrains,_2nd_series,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Hand Refrains, 1878|''[[The Hand Refrains|La Manaj Rekantaĵoj]]'', 1878 Dosiero:The_Godhead_Fires,_2nd_series,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Godhead Fires, 1878|''[[The Godhead Fires|La Diaĵaj Fajroj]]'', 1878 Dosiero:The_Soul_Attains,_2nd_series,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Soul Attains, 1878|''[[The Soul Attains|La Animo Atingas]]'', 1878 </gallery>'''La jaroj de la Grosvenor Gallery'''<gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Edward_Burne-Jones_Pan_and_Psyche.jpg|alternative=Pan and Psyche, 1874|''Pajno kaj Psiĥo'', 1874 Dosiero:Edward_Burne-Jones_-_An_Angel_Playing_a_Flageolet.jpg|alternative=An Angel Playing a Flageolet, 1878|''Anĝelo Ludanta Flageoleton'', 1878 Dosiero:Edward_Burne-Jones_The_Annunciation.jpg|alternative=The Annunciation, 1879|''La Dianonco'', 1879 Dosiero:Burnejones3.jpg|alternative=The Angel, 1881|''La Anĝelo'', 1881 Dosiero:The_Mill_by_Edward_Burne-Jones.jpg|alternative=The Mill, 1882|''La Muelejo'', 1882 Dosiero:Edward_Burne-Jones_-_King_Cophetua_and_the_Beggar_Maid_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=King Cophetua and the Beggar Maid, 1884|''[[King Cophetua and the Beggar Maid (painting)|Reĝo Kofetua kaj la Almozulo-Servisto]]'', 1884 </gallery>'''''La Legendo de Briar Rose''''' ''(dua serio)''<gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Briar_Wood_Buscot_Park.jpg|alternative=The Briar Wood, completed 1890|''La Briar Wood'', kompletigita en 1890 Dosiero:The_Council_Chamber_Buscot_Park.jpg|alternative=The Council Chamber, 1890|''La Konsilia Ĉambro'', 1890 Dosiero:The_Garden_Court_Buscot_Park.jpg|alternative=The Garden Court, 1890|''La Ĝardena Korto'', 1890 Dosiero:The_Rose_Bower_Buscot_Park.jpg|alternative=The Rose Bower, 1890|''La Roza Pergolo'', 1890 </gallery>'''Postaj verkoj'''<gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Burne-Jones,_Edward_-_The_Garden_of_Pan_-_1886-1887.jpg|alternative=The Garden of Pan, 1886-87, National Gallery of Victoria, Melbourne|''[[The Garden of Pan|La Ĝardeno de Pajno]]'', 1886-87, [[Nacia Galerio de Viktorio]], Melburno Dosiero:Edward_Burne-Jones_-_Perseus.jpeg|alternative=The Doom Fulfilled, 1888 (Perseus Cycle 7)|''La Pereo Plenumita'', 1888 ( [[Perseo|Persea]] Ciklo&#x20;7) Dosiero:If_looks_could_kill.jpg|alternative=The Baleful Head, 1887 (Perseus Cycle 8)|''La Malbonaŭgura Kapo'', 1887 (Persea Ciklo&#x20;8) Dosiero:Edward_Burne-Jones_Star_of_Bethlehem.jpg|alternative=The Star of Bethlehem, 1890|''[[Star of Bethlehem (painting)|La Stelo de Betlehemo]]'', 1890 Dosiero:Sir_Edward_Coley_Burne-Jones_-_Vespertina_Quies_-_Google_Art_Project.jpg|''[[Vespertina Quies]]'', 1893 Dosiero:Burne-jones-love-among-the-ruins.jpg|alternative=Love Among the Ruins, 1873|''[[Love Among the Ruins (Burne-Jones)|Amo Inter la Ruinoj]]'', 1873 Dosiero:Burne-Jones_Last_Sleep_of_Arthur_in_Avalon_v2.jpg|alternative=The Last Sleep of Arthur in Avalon 1881–1898|''[[The Last Sleep of Arthur in Avalon|La Lasta Dormo de Arturo en Avalon]]'' 1881–1898 </gallery> ==== Dekoraciaj artoj ==== <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Rubaiyat_Morris_Burne-Jones_Manuscript.jpg|alternative=Illuminated manuscript of the Rubaiyat of Omar Khayyam by William Morris, illustrated by Burne-Jones with a variant of Love Among the Ruins, 1870s|Prilumita manuskripto de la ''[[Robajoj de Omar Ĥajam|Rubaiyat de Omar Ĥajam]]'' de William Morris, ilustrita de Burne-Jones kun variaĵo de ''[[Love Among the Ruins (Burne-Jones)|Love Among the Ruins (Amo Inter la Ruinoj)]]'', 1870-aj jaroj Dosiero:Holy_Grail_Tapestry_-The_Arming_and_Departure_of_the_Kniights.jpg|alternative=The Arming and Departure of the Knights, one of the Holy Grail tapestries, 1890s, figures by Burne-Jones.|''La Armado kaj Foriro de la Kavaliroj'', unu el la [[Holy Grail tapestries|Sanktagralo-gobelinoj]], 1890-aj jaroj, figuroj de Burne-Jones. Dosiero:Kelmscott_Troilus.jpg|alternative=A page from the Kelmscott Chaucer, decoration by Morris and illustration by Burne-Jones, 1896|Paĝo el la Kelmscott ''Chaucer'', ornamado de Morris kaj ilustraĵo de Burne-Jones, 1896 </gallery> ==== Teatro ==== <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> File:Carrcraven7.jpg|Scene from ''King Arthur'', sets by Burne-Jones, 1895 Dosiero:Ellen_Terry_as_Guinevere_costume_by_Burne-Jones.jpg|Ellen Terry as Guinevere, costume by Burne-Jones, 1894 </gallery> ==== Fotografio ==== <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Frederick_Hollyer_Morris_and_Burne-Jones_Families_1874.jpg|alternative=The Burne-Jones and Morris families in the garden at the Grange, 1874, photograph by Frederick Hollyer|La familioj Burne-Jones kaj Morris en la ĝardeno ĉe la Bieno, 1874, foto de [[Frederick Hollyer]] Dosiero:Frederick_Hollyer_portrait_of_Edward_Burne-Jones_c1882.jpg|alternative=Edward Burne-Jones, c. 1882 (Hollyer)|Edward Burne-Jones, ĉ. 1882 (Hollyer) Dosiero:Frederick_Hollyer_portrait_of_Georgiana_Burne-Jones_c1882.jpg|alternative=Georgiana Burne-Jones, c. 1882 (Hollyer)|Georgiana Burne-Jones, ĉ. 1882 (Hollyer) Dosiero:Frederick_Hollyer_Garden_Studio_at_the_Grange_1887.jpg|alternative=Burne-Jones's garden studio at the Grange, 1887 (Hollyer)|La ĝardena studio de Burne-Jones ĉe la Bieno, 1887 (Hollyer) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.eb-j.org/ Reta Burne-Jones Katalogo Raisonné] * [http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?_IXACTION_=file&_IXFILE_=templates/full/person.html&_IXTRAIL_=Academicians&person=6020 Profilo pri la Kolektoj de la Reĝa Akademio de Artoj] Archived * [https://web.archive.org/web/20060328043558/http://www.artmagick.com/exhibitions/exhibition.aspx?id=360 La Epoko de Rossetti, Burne-Jones kaj Watts: Simboleco en Britio 1860–1910] Interreta versio de la ekspozicio ĉe la Tate Britain 16 oktobro 1997{{Streketo}} 4-a de januaro 1998, kun 100 verkoj de Burne-Jones, ĉe Art Magick * [http://www.preraphaelites.org/the-collection/artist-biography/sir-edward-burne-jones/ La antaŭrafaelita reta rimedo de Birmingham Museums and Art Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170422210042/http://www.preraphaelites.org/the-collection/artist-biography/sir-edward-burne-jones/|date=22 April 2017}} Granda reta kolekto de la verkoj de Edward Burne Jones * [https://web.archive.org/web/20040401102820/http://www.liverpoolmuseums.org.uk/ladylever/index.asp Artgalerio de Lady Lever] * [http://www.museoarteponce.org/index2.php ''La Lasta Dormo de Arturo en Avalon'' (1881)] en la [https://web.archive.org/web/20070821231449/http://www.museoarteponce.org/index2.php Museo de Arte de Ponce] * [http://www.preraphaelites.org/ Retejo de antaŭrafaelita reta rimeda projekto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090529144625/http://www.preraphaelites.org/|date=29 May 2009}} ĉe la Muzeoj kaj Artgalerio de Birmingham, kun ĉirkaŭ mil pentraĵoj sur kanvaso kaj verkoj sur papero de Edward Burne-Jones * [https://web.archive.org/web/20060103004712/http://www.visitcumbria.com/burnjons.htm Vitraloj Burne-Jones en Kumbrio] * [http://www.stmartinsbrampton.org.uk La Antaŭrafaelita Preĝejo - Brampton] * [http://www.stainedglassphotography.com/Galleries/Morris/Morris1.htm Kelkaj vitralaj dezajnoj de Burne-Jones] * [http://germanicmythology.com/works/BURNEJONESART.html Dezajnoj de vitraloj por la bieno Vinland, Newport, Rod-Insulo, 1881.] * [https://web.archive.org/web/20070624142247/http://www.church.speldhurst.org/glass%201.asp Speldhurst-preĝejo] * [https://web.archive.org/web/20070708175100/http://www.phryne.com/artists/37-52-26.HTM La listo de bildoj de Phryne en publikaj galerioj en Britio] * [http://mulibraries.missouri.edu/specialcollections/lago.htm Kolekto de Mary Lago] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130719212129/http://mulibraries.missouri.edu/specialcollections/lago.htm|date=19 July 2013}} ĉe la Bibliotekoj de la [[Universitato de Misurio]]. Personaj dokumentoj de Burne-Jones-akademiulo. {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Burne-Jones, Edward}} [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] [[Kategorio:Anglaj dezajnistoj]] [[Kategorio:Anglaj entreprenistoj]] g3z0pptwlfqjnibi06dc3mi2brsrh2y 9400342 9400312 2026-06-12T13:12:37Z Sj1mor 12103 9400342 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Siro Edward Coley BURNE-JONES, 1-a Baroneto''' ( /b ɜːr n ˈ d ʒ oʊ n z /; 28-a de aŭgusto 1833{{Streketo}} 17-a de junio 1898) estis angla pentristo kaj desegnisto asociita kun la stilo kaj temo de la [[La Antaŭ-Rafaelida Frataro|Antaŭrafaela Frataro]]. <ref>{{Cite book|last1=Lehnebach|first1=Carlos A.|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q124332398|title=Flora: Celebrating our Botanical World|last2=Regnault|first2=Claire|last3=Rice|first3=Rebecca|last4=Awa|first4=Isaac Te|last5=Yates|first5=Rachel A.|date=2023-11-01|publisher=Te Papa Press|isbn=978-1-9911509-1-2|pages=94–95|language=English}}</ref> Burne-Jones laboris kun [[William Morris]] kiel fondinta partnero en Morris, Marshall, Faulkner &amp;amp; Co en la dezajno de dekoraciaj artoj. <ref name="mil2">{{Cite web|last=Millington|first=Ruth|title=Edward Burne-Jones and The Legend of the Briar Rose|url=https://www.birminghammuseums.org.uk/stories/edward-burne-jones-and-the-legend-of-the-briar-rose|access-date=29 January 2023|website=Birmingham Museums}}</ref> Liaj fruaj pentraĵoj montras la influon de [[Dante Gabriel Rossetti]], sed antaŭ 1870 li jam evoluigis sian propran stilon. En 1877, li ekspoziciis ok olepentraĵojn ĉe la Grosvenor Gallery, nova rivalo de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Royal Academy of Arts]]. Inter ili estis ''La Sorĉado de Merlin''. La tempo estis ĝusta kaj li estis akceptita kiel heroldo kaj stelulo de la nova [[Estetikismo]]. En la studio de Morris & Co, Burne-Jones laboris kiel dezajnisto de vasta gamo da metioj, inkluzive de ceramikaj kaheloj, juveloj, [[Gobelino|gobelinoj]] kaj [[Mozaiko|mozaikoj]]. Inter liaj plej signifaj kaj daŭraj dezajnoj estas tiuj por [[Vitralo|vitraloj,]] kies produktado estis revivigita metio dum la 19-a jarcento. Liaj dezajnoj ankoraŭ troveblas en preĝejoj tra Britio, kun ekzemploj en Usono kaj Aŭstralio. == Galerio == === Vitraj kaj pentritaj vitroj === <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Edward_Burne-Jones_Daniel_1873.jpg|alternative=Cartoon for Daniel window, St. Martin's-on-the-Hill, Scarborough, 1873|Bildstrio por la fenestro ''[[Danielo (profeto)|Danielo]]'', [[St Martin-on-the-Hill, Scarborough|St. Martin's-on-the-Hill]], [[Scarborough]], 1873 Dosiero:Boston_Trinity_Church_04.jpg|alternative=Edward Burne-Jones and William Morris' Nativity windows, 1882, Trinity Church, Boston|[[Nativity of Jesus in art|Naskiĝfenestroj]] de Edward Burne-Jones kaj [[William Morris]], 1882, [[Trinity Church, Boston|Trinity Church, Bostono]] Dosiero:USA_Massachusetts_Boston_Trinity_Nativity-window.jpg|alternative=The Worship of the Magi window, 1882, Trinity Church, Boston|''La fenestro de la Kultado de la [[Tri reĝoj|Magoj]]'', 1882, Trinity Church, Boston Dosiero:USA_Massachusetts_Boston_Trinity-Nativity-detail-2.jpg|alternative=The Worship of the Shepherds window, 1882, Trinity Church, Boston|''La fenestro de la Kultado de la Paŝtistoj'', 1882, Trinity Church, Boston Dosiero:Burnejoneswindow.jpg|alternative=Nativity scene in St Mary's Church, Huish Episcopi, Somerset|Kristnasko en la preĝejo Sankta Maria, [[Huish Episcopi]], [[Somerset]] Dosiero:David_Burne-Jones.jpg|alternative=David, 1872, in St Michael and All Angels, Waterford, Hertfordshire|''Davido'', 1872, en Sankta Mikaelo kaj Ĉiuj Anĝeloj, [[Waterford, Hertfordshire]] Dosiero:Miriam_Burne-Jones.jpg|alternative=Miriam, 1872, in St Michael and All Angels, Waterford, Hertfordshire|''Mirjam'', 1872, en Sankta Mikaelo kaj Ĉiuj Anĝeloj, [[Waterford, Hertfordshire]] Dosiero:E.Burne-Jones_Justice_St.Andrew&St.Paul.jpg|alternative=Justice, Church of St. Andrew and St. Paul, Montreal|''Justeco'', [[Church of St. Andrew and St. Paul|Preĝejo de Sankta Andreo kaj Sankta Paŭlo]], Montrealo Dosiero:E.Burne-Jones_Miriam_St.Giles.jpg|alternative=Miriam, 1886, in St Giles' Cathedral, Edinburgh|''Mirjam'', 1886, en [[katedralo de Edinburgo|la Katedralo de Sankta Giles]], Edinburgo Dosiero:Salvator_Mundi_Burne-Jones.jpg|alternative=Christ as Salvator Mundi, 1896, in St Michael and All Angels, Waterford, Hertfordshire|''Kristo kiel Salvator Mundi'', 1896, en St Michael and All Angels, [[Waterford, Hertfordshire]] Dosiero:St_Cecilia_narthex.jpg|alternative=St. Cecilia window, Second Presbyterian Church, Chicago, Illinois|Fenestro de Sankta Cecilia, [[:en:Second_Presbyterian_Church,_Chicago,_Illinois|Dua Presbitera Preĝejo, Ĉikago, Ilinojso]] Dosiero:Staveley_crucifixion.jpg|alternative=Crucifixion window in St James's Church, Staveley, Cumbria|[[Krucumo de Jesuo|Krucumfenestro]] en la preĝejo de Sankta Jakobo, [[Staveley, Cumbria|Staveley]], Kumbrio Dosiero:Staveley_angel_playing_harp.JPG|alternative=Angel window in St. James's Church, Staveley, Cumbria|Anĝelfenestro en la preĝejo de Sankta Jakobo, Staveley, Kumbrio Dosiero:Old_West_Kirk_EBJ_Faith.jpg|alternative=Faith in the Old West Kirk, Greenock|''Kredo'' en la [[Greenock|Malnova Okcidento Kirk, Greenock]] Dosiero:Old_West_Kirk_EBJ_Music.jpg|alternative=Music in the Old West Kirk, Greenock|''Muziko'' en la Malnova Okcidento Kirk, Greenock Dosiero:Bellringers_003.jpg|alternative=St Agnes of Rome and Catherine of Alexandria, St Paul, Irton|Sankta Agnes de Romo kaj Katerina de Aleksandrio, [[St Paul, Irton|Sankta Paŭlo, Irton]] Dosiero:St_Germans_Priory_east_window_by_Edward_Burne_Jones.jpg|alternative=East window, 1896, St Germans Priory, Cornwall|Orienta fenestro, 1896, [[St Germans Priory|Priorejo de Sanktaj Germanoj]], Kornvalo Dosiero:BJ_Troutbeck.jpg|alternative=The Ascension, 1898, Jesus Church, Troutbeck, Cumbria|''La Ĉieliro'', 1898, [[Jesus Church, Troutbeck|Jesuo-Preĝejo, Troutbeck]], Kumbrio </gallery> === Desegnaĵoj === <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Edward_Burne-Jones_The_Knights_Farewell.jpg|alternative=The Knight's Farewell, pen-and-ink on vellum, 1858|''La adiaŭo de la kavaliro'', skribilo kaj inko sur pergamentbiografio, 1858 Dosiero:Edward_Burne-Jones_Going_to_the_Battle_1858.jpg|alternative=Going to the Battle, pen-and-ink with grey wash on vellum, 1858|''Irante al la batalo'', plumo kaj inko kun griza lavo sur pergamentbendo, 1858 Dosiero:Dalziel_Brothers_after_Edward_Burne-Jones_King_Sigurd_1862.png|alternative=King Sigurd, wood-engraving by the Dalziel Bros. after a pen-and-ink drawing, 1862|''Reĝo Sigurd'', ksilografio de la Dalziel Bros. laŭ inka desegnaĵo, 1862 Dosiero:Burne-Jones_Ignacy_Jan_Paderewski.jpg|alternative=Portrait of Ignacy Jan Paderewski, 1892|''Portreto de [[Ignacy Jan Paderewski]]'', 1892 </gallery> === Pentraĵoj === ==== Fruaj verkoj ==== <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Edward_Burne-Jones_-_The_Merciful_Knight.jpg|alternative=The Merciful Knight, 1863|''[[:en:The Merciful Knight|La Kompatema Kavaliro]]'', 1863 Dosiero:Burne_,Princess_Sabra_Led_to_the_Dragon.jpg|alternative=The Princess Sabra Led to the Dragon, 1866|''La Princino Sabra Kondukita al la Drako,'' 1866 Dosiero:Edward_Burne-Jones_Maria_Zambaco_1870.jpg|alternative=Portrait of Maria Zambaco, 1870|''Portreto de [[Maria Zambaco]]'', 1870 Dosiero:Edward_Burne-Jones_Phyllis_and_Demophoon_1870.jpg|alternative=Phyllis and Demophoön, 1870|''Filiso kaj Demofoono'', 1870 Dosiero:Edward_Burne-Jones_Temperantia_1872.jpg|''Temperantia'', 1872 </gallery> '''''Pigmaliono''''' ''(unua serio)'' <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:The_Heart_Desires,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Heart Desires, 1868–1870|''[[:en:The Heart Desires|La Koraj Deziroj]]'', 1868–1870 Dosiero:The_Hand_Refrains,_Pygmalion_(Burne-Jones)i.jpg|alternative=The Hand Refrains, 1868–1870|''[[:en:The Hand Refrains|La Manaj Rekantaĵoj]]'', 1868–1870 Dosiero:The_Godhead_Fires,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Godhead Fires, 1868–1870|''[[:en:The Godhead Fires|La Diaĵaj Fajroj]]'', 1868–1870 Dosiero:The_Soul_Attains,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Soul Attains, 1868–1870|''[[:en:The Soul Attains|La Animo Atingas]]'', 1868–1870 </gallery> '''''[[Pygmalion and the Image Series|Pigmaliono kaj la Bildo]]''''' ''(dua serio)'' <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:The_Heart_Desires,_2nd_series,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Heart Desires, 1878|''[[:en:The Heart Desires|La Koraj Deziroj]]'', 1878 Dosiero:The_Hand_Refrains,_2nd_series,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Hand Refrains, 1878|''[[:en:The Hand Refrains|La Manaj Rekantaĵoj]]'', 1878 Dosiero:The_Godhead_Fires,_2nd_series,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Godhead Fires, 1878|''[[:en:The Godhead Fires|La Diaĵaj Fajroj]]'', 1878 Dosiero:The_Soul_Attains,_2nd_series,_Pygmalion_(Burne-Jones).jpg|alternative=The Soul Attains, 1878|''[[:en:The Soul Attains|La Animo Atingas]]'', 1878 </gallery> '''La jaroj de la Grosvenor Gallery''' <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Edward_Burne-Jones_Pan_and_Psyche.jpg|alternative=Pan and Psyche, 1874|''Pajno kaj Psiĥo'', 1874 Dosiero:Edward_Burne-Jones_-_An_Angel_Playing_a_Flageolet.jpg|alternative=An Angel Playing a Flageolet, 1878|''Anĝelo Ludanta Flageoleton'', 1878 Dosiero:Edward_Burne-Jones_The_Annunciation.jpg|alternative=The Annunciation, 1879|''La Dianonco'', 1879 Dosiero:Burnejones3.jpg|alternative=The Angel, 1881|''La Anĝelo'', 1881 Dosiero:The_Mill_by_Edward_Burne-Jones.jpg|alternative=The Mill, 1882|''La Muelejo'', 1882 Dosiero:Edward_Burne-Jones_-_King_Cophetua_and_the_Beggar_Maid_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=King Cophetua and the Beggar Maid, 1884|''[[King Cophetua and the Beggar Maid (painting)|Reĝo Kofetua kaj la Almozulo-Servisto]]'', 1884 </gallery> '''''La Legendo de Briar Rose''''' ''(dua serio)'' <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Briar_Wood_Buscot_Park.jpg|alternative=The Briar Wood, completed 1890|''La Briar Wood'', kompletigita en 1890 Dosiero:The_Council_Chamber_Buscot_Park.jpg|alternative=The Council Chamber, 1890|''La Konsilia Ĉambro'', 1890 Dosiero:The_Garden_Court_Buscot_Park.jpg|alternative=The Garden Court, 1890|''La Ĝardena Korto'', 1890 Dosiero:The_Rose_Bower_Buscot_Park.jpg|alternative=The Rose Bower, 1890|''La Roza Pergolo'', 1890 </gallery> '''Postaj verkoj''' <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Burne-Jones,_Edward_-_The_Garden_of_Pan_-_1886-1887.jpg|alternative=The Garden of Pan, 1886-87, National Gallery of Victoria, Melbourne|''[[:en:The Garden of Pan|La Ĝardeno de Pajno]]'', 1886-87, [[Nacia Galerio de Viktorio]], Melburno Dosiero:Edward_Burne-Jones_-_Perseus.jpeg|alternative=The Doom Fulfilled, 1888 (Perseus Cycle 7)|''La Pereo Plenumita'', 1888 ( [[Perseo|Persea]] Ciklo&#x20;7) Dosiero:If_looks_could_kill.jpg|alternative=The Baleful Head, 1887 (Perseus Cycle 8)|''La Malbonaŭgura Kapo'', 1887 (Persea Ciklo&#x20;8) Dosiero:Edward_Burne-Jones_Star_of_Bethlehem.jpg|alternative=The Star of Bethlehem, 1890|''[[:en:Star of Bethlehem (painting)|La Stelo de Betlehemo]]'', 1890 Dosiero:Sir_Edward_Coley_Burne-Jones_-_Vespertina_Quies_-_Google_Art_Project.jpg|''[[Vespertina Quies]]'', 1893 Dosiero:Burne-jones-love-among-the-ruins.jpg|alternative=Love Among the Ruins, 1873|''[[:en:Love Among the Ruins (Burne-Jones)|Amo Inter la Ruinoj]]'', 1873 Dosiero:Burne-Jones_Last_Sleep_of_Arthur_in_Avalon_v2.jpg|alternative=The Last Sleep of Arthur in Avalon 1881–1898|''[[:en:The Last Sleep of Arthur in Avalon|La Lasta Dormo de Arturo en Avalon]]'' 1881–1898 </gallery> ==== Dekoraciaj artoj ==== <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Rubaiyat_Morris_Burne-Jones_Manuscript.jpg|alternative=Illuminated manuscript of the Rubaiyat of Omar Khayyam by William Morris, illustrated by Burne-Jones with a variant of Love Among the Ruins, 1870s|Prilumita manuskripto de la ''[[Robajoj de Omar Ĥajam|Rubaiyat de Omar Ĥajam]]'' de William Morris, ilustrita de Burne-Jones kun variaĵo de ''[[Love Among the Ruins (Burne-Jones)|Love Among the Ruins (Amo Inter la Ruinoj)]]'', 1870-aj jaroj Dosiero:Holy_Grail_Tapestry_-The_Arming_and_Departure_of_the_Kniights.jpg|alternative=The Arming and Departure of the Knights, one of the Holy Grail tapestries, 1890s, figures by Burne-Jones.|''La Armado kaj Foriro de la Kavaliroj'', unu el la [[Holy Grail tapestries|Sanktagralo-gobelinoj]], 1890-aj jaroj, figuroj de Burne-Jones. Dosiero:Kelmscott_Troilus.jpg|alternative=A page from the Kelmscott Chaucer, decoration by Morris and illustration by Burne-Jones, 1896|Paĝo el la Kelmscott ''Chaucer'', ornamado de Morris kaj ilustraĵo de Burne-Jones, 1896 </gallery> ==== Teatro ==== <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> File:Carrcraven7.jpg|Scene from ''King Arthur'', sets by Burne-Jones, 1895 Dosiero:Ellen_Terry_as_Guinevere_costume_by_Burne-Jones.jpg|Ellen Terry as Guinevere, costume by Burne-Jones, 1894 </gallery> ==== Fotografio ==== <gallery class="center" widths="150px" heights="180px"> Dosiero:Frederick_Hollyer_Morris_and_Burne-Jones_Families_1874.jpg|alternative=The Burne-Jones and Morris families in the garden at the Grange, 1874, photograph by Frederick Hollyer|La familioj Burne-Jones kaj Morris en la ĝardeno ĉe la Bieno, 1874, foto de [[Frederick Hollyer]] Dosiero:Frederick_Hollyer_portrait_of_Edward_Burne-Jones_c1882.jpg|alternative=Edward Burne-Jones, c. 1882 (Hollyer)|Edward Burne-Jones, ĉ. 1882 (Hollyer) Dosiero:Frederick_Hollyer_portrait_of_Georgiana_Burne-Jones_c1882.jpg|alternative=Georgiana Burne-Jones, c. 1882 (Hollyer)|Georgiana Burne-Jones, ĉ. 1882 (Hollyer) Dosiero:Frederick_Hollyer_Garden_Studio_at_the_Grange_1887.jpg|alternative=Burne-Jones's garden studio at the Grange, 1887 (Hollyer)|La ĝardena studio de Burne-Jones ĉe la Bieno, 1887 (Hollyer) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.eb-j.org/ Reta Burne-Jones Katalogo Raisonné] * [http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?_IXACTION_=file&_IXFILE_=templates/full/person.html&_IXTRAIL_=Academicians&person=6020 Profilo pri la Kolektoj de la Reĝa Akademio de Artoj] Archived * [https://web.archive.org/web/20060328043558/http://www.artmagick.com/exhibitions/exhibition.aspx?id=360 La Epoko de Rossetti, Burne-Jones kaj Watts: Simboleco en Britio 1860–1910] Interreta versio de la ekspozicio ĉe la Tate Britain 16 oktobro 1997{{Streketo}} 4-a de januaro 1998, kun 100 verkoj de Burne-Jones, ĉe Art Magick * [http://www.preraphaelites.org/the-collection/artist-biography/sir-edward-burne-jones/ La antaŭrafaelita reta rimedo de Birmingham Museums and Art Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170422210042/http://www.preraphaelites.org/the-collection/artist-biography/sir-edward-burne-jones/|date=22 April 2017}} Granda reta kolekto de la verkoj de Edward Burne Jones * [https://web.archive.org/web/20040401102820/http://www.liverpoolmuseums.org.uk/ladylever/index.asp Artgalerio de Lady Lever] * [http://www.museoarteponce.org/index2.php ''La Lasta Dormo de Arturo en Avalon'' (1881)] en la [https://web.archive.org/web/20070821231449/http://www.museoarteponce.org/index2.php Museo de Arte de Ponce] * [http://www.preraphaelites.org/ Retejo de antaŭrafaelita reta rimeda projekto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090529144625/http://www.preraphaelites.org/|date=29 May 2009}} ĉe la Muzeoj kaj Artgalerio de Birmingham, kun ĉirkaŭ mil pentraĵoj sur kanvaso kaj verkoj sur papero de Edward Burne-Jones * [https://web.archive.org/web/20060103004712/http://www.visitcumbria.com/burnjons.htm Vitraloj Burne-Jones en Kumbrio] * [http://www.stmartinsbrampton.org.uk La Antaŭrafaelita Preĝejo - Brampton] * [http://www.stainedglassphotography.com/Galleries/Morris/Morris1.htm Kelkaj vitralaj dezajnoj de Burne-Jones] * [http://germanicmythology.com/works/BURNEJONESART.html Dezajnoj de vitraloj por la bieno Vinland, Newport, Rod-Insulo, 1881.] * [https://web.archive.org/web/20070624142247/http://www.church.speldhurst.org/glass%201.asp Speldhurst-preĝejo] * [https://web.archive.org/web/20070708175100/http://www.phryne.com/artists/37-52-26.HTM La listo de bildoj de Phryne en publikaj galerioj en Britio] * [http://mulibraries.missouri.edu/specialcollections/lago.htm Kolekto de Mary Lago] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130719212129/http://mulibraries.missouri.edu/specialcollections/lago.htm|date=19 July 2013}} ĉe la Bibliotekoj de la [[Universitato de Misurio]]. Personaj dokumentoj de Burne-Jones-akademiulo. {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Burne-Jones, Edward}} [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] [[Kategorio:Anglaj dezajnistoj]] [[Kategorio:Anglaj entreprenistoj]] hvl9ka0o6nh7nqzq5pz47xus52unq2a Dosiero:Sklaviga komerco.png 6 946611 9400305 2026-06-12T12:52:22Z Claudio Pistilli 25073 Originala dosiero:https://www.britannica.com/biography/Diogo-Gomes La Portugala sklaviga komerco rezultis en la Grandaj Portugalaj Malkovroj. 9400305 wikitext text/x-wiki == Resumo == Originala dosiero:https://www.britannica.com/biography/Diogo-Gomes La Portugala sklaviga komerco rezultis en la Grandaj Portugalaj Malkovroj. == Permesiloj: == {{PD-US}} 13cqyv1fm9j5yxbti8576ldhz5m7q5z Róbert Halmi 0 946612 9400307 2026-06-12T12:53:52Z Crosstor 3176 fotisto 9400307 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''{{Paĝonomo}},''' laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Halmi Róbert''' estis [[Hungario|hungardevena]] [[usona]] [[produktoro]] de [[filmo]]j, [[fotisto]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM57350/4db598ec-2a48-4ddb-9f60-6ffd00e71679/solr/0/24/0/1/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=694900&date=2026-06-12 nemzeti névtér</ref><ref>https://www.imdb.com/name/nm0356850/ usona filma datenaro</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1924|1|22}} en [[Budapeŝto]], li mortis {{mortotago|2014|7|30}} en [[Novjorko]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} en sia juna aĝo lernis la fotadon de sia patro. Dum la [[dua mondmilito]] li apartenis al la rezista movado, tial li estis en [[prizono]]. Post la milito li akiris ekonomian diplomon en [[ELTE|Scienca Universitato Péter Pázmány]] en [[1946]], poste li estis fotisto ĉe usona revuo. Tio ne plaĉis al la komunistoj, li denove trovis sin en prizono. En 1952 li disidis al Novjorko kaj li sukcese daŭris la fotadon. Lia filmkariero komenciĝis en 1962, kiam li produktis dokumentajn filmojn. Meze de la 1970-aj jaroj Halmi transiris al produktado de plenlongaj filmoj, sed baldaŭ li ŝanĝis sian atenton al la televido, kie li produktis ankaŭ seriojn. Li ofte laboris kune kun sia samnoma filo. {{Paĝonomo}} edziĝis kvinfoje, sekve li havis plurajn geinfanojn. Li ricevis [[premio]]n en 1996. == Elektitaj filmoj == * Svengali (1983) * ''Gulliver's Travels'' (1996, premiita filmo) * ''The Lion in Winter'' == Fontoj == * [https://www.mafab.hu/people/robert-halmi-sr-142486.html biografio hungare kun foto] * [https://variety.com/2014/tv/news/prolific-tv-producer-robert-halmi-sr-dies-at-90-1201272460/ biografio angle kun foto] * [https://24.hu/kultura/2014/07/31/meghalt-idosebb-robert-halmi/ biografio hungare] * [https://femina.hu/vilagsztar/robert_halmi_magyar_szarmazasu_producer_meghalt/ biografio hungare] * [https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/halmi-robert biografio angle] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Halmi Robert}} [[Kategorio:Hungaraj fotistoj]] [[Kategorio:Usonaj fotistoj]] [[Kategorio:Usonaj produktoroj]] [[Kategorio:Hungardevenaj usonanoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} kbyssitgrrre0eqfnj13lmagekmeg3o Ceyx nigromaxilla 0 946613 9400314 2026-06-12T13:01:45Z Kani 670 Alidirektigis al [[Gvadalkanala alciono]] 9400314 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Gvadalkanala alciono]] sf5uh8qz0wtdtvor3ccaqjmnxw44au6 Makira-insulo 0 946614 9400319 2026-06-12T13:03:25Z Kani 670 Alidirektigis al [[Makira]] 9400319 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Makira]] 82tq21t4uvzeodcr9kpi49rgwi8jhdw Ŝablono:DR Kongo 10 946615 9400349 2026-06-12T13:28:11Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "[[Dosiero:Flago-de-la-Demokratia-Respubliko-Kongo.svg|border|20ra]] [[Demokratia Respubliko Kongo|DR Kongo]]<noinclude> [[Kategorio:Ŝablono:Demokratia Respubliko Kongo]] </noinclude>" 9400349 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Flago-de-la-Demokratia-Respubliko-Kongo.svg|border|20ra]] [[Demokratia Respubliko Kongo|DR Kongo]]<noinclude> [[Kategorio:Ŝablono:Demokratia Respubliko Kongo]] </noinclude> hicllaalbg7nlgq8ow5hxxthxjlpmni Ŝablono:Sauda ArabioFB 10 946616 9400360 2026-06-12T13:41:51Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Ŝablono:Saud-ArabioFB]] 9400360 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Ŝablono:Saud-ArabioFB]] a99nqx7taqqea6aiyplrvldh06ljrwq Metodo Castiglioni 0 946617 9400387 2026-06-12T14:48:49Z ~2026-34567-18 258555 Kreis novan paĝon kun "'''La Metodo Castiglioni''' estas dezajna movado evoluigita en [[Italio]] dum la 20-a jarcento en [[Lierna]], ĉe la [[Lago de Como]], kreita de la skulptisto [[Giannino Castiglioni]], kiu transdonis siajn dezajnajn principojn al siaj filoj [[Achille Castiglioni]], [[Pier Giacomo Castiglioni]] kaj [[Livio Castiglioni]]. Tiuj principoj estis poste rekonitaj kiel signifaj kontribuoj al la disvolviĝo de la itala dezajno.<ref>{{Cite web|title=Dal Compasso d'Oro al Meto..." 9400387 wikitext text/x-wiki '''La Metodo Castiglioni''' estas dezajna movado evoluigita en [[Italio]] dum la 20-a jarcento en [[Lierna]], ĉe la [[Lago de Como]], kreita de la skulptisto [[Giannino Castiglioni]], kiu transdonis siajn dezajnajn principojn al siaj filoj [[Achille Castiglioni]], [[Pier Giacomo Castiglioni]] kaj [[Livio Castiglioni]]. Tiuj principoj estis poste rekonitaj kiel signifaj kontribuoj al la disvolviĝo de la itala dezajno.<ref>{{Cite web|title=Dal Compasso d'Oro al Metodo Castiglioni: la historia de la ekscelenco de la itala dezajno|url=https://www.varesenews.it/2022/10/dal-compasso-doro-al-metodo-castiglioni-la-storia-delleccellenza-del-design-italiano-al-maga/1512115/|website=VareseNews|access-date=2026-03-31}}</ref> {{Citaĵo|Estas multe da modelado en mia laboro, ankaŭ ĉar mi estas filo de skulptisto kaj mi ĉiam vidis mian patron labori per la manoj kaj formi la materialon por iom post iom doni al ĝi la deziratan formon.|Achille Castiglioni}} [[Giannino Castiglioni]] estas konsiderata elstara figuro en la itala arta sceno de la 20-a jarcento kaj, laŭ kelkaj interpretoj, antaŭulo de la itala dezajno pro sia kapablo kunigi formon kaj funkcion en unuecan projektan vizion.<ref name="dup-0-75">{{Cite web|title=Kiel projektis Achille Castiglioni|url=https://www.internimagazine.it/approfondimenti/interviste/come-progettava-achille-castiglioni/|website=Interni Magazine|access-date=2026-03-31}}</ref> La ''Metodo Castiglioni'' apartenas al la [[sperteca lernado]], fokusante al rekta observado, praktika agado kaj disvolvo de individua kreiva aŭtonomio.<ref name="dup-1-38">{{Cite web|title=Giovanna Castiglioni rakontas la Metodon Castiglioni|url=https://www.casafacile.it/news/giovanna-castiglioni-racconta-il-metodo-castiglioni/|website=CasaFacile|access-date=2026-03-31}}</ref> == Originoj kaj evoluo == La Metodo Castiglioni estis establita en Lierna de Giannino Castiglioni, kun la celo proponi edukan modelon bazitan sur principoj similaj al tiuj de lia arta esplorado: atento al materialoj, rekta interago kun la realo kaj sintezo inter estetiko kaj funkcio.<ref name="dup-2-63">{{Cite web|title=Petrucci Marco Master|url=https://www.petruccimarco.it/master/|website=PetrucciMarco|access-date=2026-03-31}}</ref> En la kunteksto de Lierna, la metodo evoluis tra neformalaj edukaj praktikoj, kie konkreta sperto kaj observado de la medio de la Lago de Como estis centraj lerniloj.<ref name="dup-3-91">{{Cite web|title=Inside Out Trend: Castiglioni|url=https://www.insideoutrend.it/tendenze/castiglioni|website=InsideOutTrend|access-date=2026-03-31}}</ref> == Principoj == La Metodo Castiglioni baziĝas sur pluraj fundamentaj principoj: ''Centreco de la sperto'': lernado okazas per rekta ago.<ref name="dup-4-66">{{Cite web|title=Dal Compasso d'Oro al Metodo Castiglioni|url=https://www.varesenews.it/2022/10/dal-compasso-doro-al-metodo-castiglioni-la-storia-delleccellenza-del-design-italiano-al-maga/1512115/|website=VareseNews|access-date=2026-03-31}}</ref> ''Kritika observado'': konscia analizo de la realo.<ref name="dup-1-38" /> ''Sintezo de formo kaj funkcio'': principo reflektita en la dezajna aliro de la Castiglioni-familio.<ref name="dup-0-75" /> ''Aŭtonomio'': disvolvo de la kapablo agi sendepende.<ref name="dup-3-91" /> ''Simpleco'': serĉado de la esenco.<ref name="dup-2-63" /> == Kritika interpreto == Laŭ kelkaj interpretoj, la Metodo Castiglioni povas esti konsiderata kiel eduka aplikado de la principoj kiuj karakterizas la italan dezajnon de la 20-a jarcento, kie utileco kaj kreemo interplektiĝas.<ref name="dup-3-91" /> En ĉi tiu perspektivo, Giannino Castiglioni foje estas nomata ''proto-dezajnisto'', kapabla antaŭvidi projektan vizion kiu integras arton, funkcion kaj ĉiutagan vivon.<ref name="dup-4-66" /> == Disvastigo == La Metodo Castiglioni restis ĉefe ligita al la areo de la Lago de Como, precipe al Lierna,<ref>{{Cite web|title=Fondazione Achille Castiglioni|url=https://visitmilano.org/cosa-vedere/spazi-espositivi-e-gallerie-indipendenti/fondazione-achille-castiglioni/|website=VisitMilano|access-date=2026-03-31}}</ref> kiu ankaŭ inspiris la [[Lierna (seĝo)|Seĝon Lierna]]. == Notoj == <references /> == Bibliografio == * {{Cite book|family-name=Polano|given-name=Sergio|title=Achille Castiglioni: ĉiuj verkoj, 1938–2000|year=2001|publisher=Electa|isbn=9788843575398|page=478|format=malmola kovrilo|language=itala|location=Universitato de Virginio|access-date=29 junio 2010}} * {{Cite book|family-name=Patitucci|given-name=Luigi|title=La dezajno estas fabelo!|year=2024|publisher=Youcanprint|isbn=9791222722818|page=262|format=e-libro|language=itala|access-date=24 januaro 2024}} * {{Cite journal|title=La lerneja observanto: ĵurnalo de instruado kaj edukado premiita ĉe la Didaktika Ekspozicio de Torino (1869)|year=1897|publisher=B. Canonica e filoj|location=Nacia Centra Biblioteko de Romo}} * {{Cite book|family-name1=Vercelloni|given-name1=Matteo|family-name2=Castiglioni|given-name2=Achille|family-name3=Castiglioni|given-name3=Pier Giacomo|title=Achille kaj Pier Giacomo Castiglioni: Minimuma Dezajno|year=2011|publisher=24 ore kultura|isbn=9788866480259|location=Universitato de Indianao}} == Vidu ankaŭ == * [[Itala dezajno]] * [[Sperteca lernado]] [[Kategorio:Dezajno]] [[Kategorio:Italio]] 5utm0u1cmt4sxrfdkd9s4zx42o4eok0 9400388 9400387 2026-06-12T14:51:44Z ~2026-34567-18 258555 9400388 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Lierna_Lake_Como_Town_Hall_designed_by_Giannino_Castiglioni.png|eta|250px|Municipa domo de [[Lierna]], sur la bordo de la [[Lago de Como]], desegnita de la skulptisto kaj arkitekto [[Achille Castiglioni]]]] '''La Metodo Castiglioni''' estas dezajna movado evoluigita en [[Italio]] dum la 20-a jarcento en [[Lierna]], ĉe la [[Lago de Como]], kreita de la skulptisto [[Giannino Castiglioni]], kiu transdonis siajn dezajnajn principojn al siaj filoj [[Achille Castiglioni]], [[Pier Giacomo Castiglioni]] kaj [[Livio Castiglioni]]. Tiuj principoj estis poste rekonitaj kiel signifaj kontribuoj al la disvolviĝo de la itala dezajno.<ref>{{Cite web|title=Dal Compasso d'Oro al Metodo Castiglioni: la historia de la ekscelenco de la itala dezajno|url=https://www.varesenews.it/2022/10/dal-compasso-doro-al-metodo-castiglioni-la-storia-delleccellenza-del-design-italiano-al-maga/1512115/|website=VareseNews|access-date=2026-03-31}}</ref> {{Citaĵo|Estas multe da modelado en mia laboro, ankaŭ ĉar mi estas filo de skulptisto kaj mi ĉiam vidis mian patron labori per la manoj kaj formi la materialon por iom post iom doni al ĝi la deziratan formon.|Achille Castiglioni}} [[Giannino Castiglioni]] estas konsiderata elstara figuro en la itala arta sceno de la 20-a jarcento kaj, laŭ kelkaj interpretoj, antaŭulo de la itala dezajno pro sia kapablo kunigi formon kaj funkcion en unuecan projektan vizion.<ref name="dup-0-75">{{Cite web|title=Kiel projektis Achille Castiglioni|url=https://www.internimagazine.it/approfondimenti/interviste/come-progettava-achille-castiglioni/|website=Interni Magazine|access-date=2026-03-31}}</ref> La ''Metodo Castiglioni'' apartenas al la [[sperteca lernado]], fokusante al rekta observado, praktika agado kaj disvolvo de individua kreiva aŭtonomio.<ref name="dup-1-38">{{Cite web|title=Giovanna Castiglioni rakontas la Metodon Castiglioni|url=https://www.casafacile.it/news/giovanna-castiglioni-racconta-il-metodo-castiglioni/|website=CasaFacile|access-date=2026-03-31}}</ref> == Originoj kaj evoluo == La Metodo Castiglioni estis establita en Lierna de Giannino Castiglioni, kun la celo proponi edukan modelon bazitan sur principoj similaj al tiuj de lia arta esplorado: atento al materialoj, rekta interago kun la realo kaj sintezo inter estetiko kaj funkcio.<ref name="dup-2-63">{{Cite web|title=Petrucci Marco Master|url=https://www.petruccimarco.it/master/|website=PetrucciMarco|access-date=2026-03-31}}</ref> En la kunteksto de Lierna, la metodo evoluis tra neformalaj edukaj praktikoj, kie konkreta sperto kaj observado de la medio de la Lago de Como estis centraj lerniloj.<ref name="dup-3-91">{{Cite web|title=Inside Out Trend: Castiglioni|url=https://www.insideoutrend.it/tendenze/castiglioni|website=InsideOutTrend|access-date=2026-03-31}}</ref> == Principoj == La Metodo Castiglioni baziĝas sur pluraj fundamentaj principoj: ''Centreco de la sperto'': lernado okazas per rekta ago.<ref name="dup-4-66">{{Cite web|title=Dal Compasso d'Oro al Metodo Castiglioni|url=https://www.varesenews.it/2022/10/dal-compasso-doro-al-metodo-castiglioni-la-storia-delleccellenza-del-design-italiano-al-maga/1512115/|website=VareseNews|access-date=2026-03-31}}</ref> ''Kritika observado'': konscia analizo de la realo.<ref name="dup-1-38" /> ''Sintezo de formo kaj funkcio'': principo reflektita en la dezajna aliro de la Castiglioni-familio.<ref name="dup-0-75" /> ''Aŭtonomio'': disvolvo de la kapablo agi sendepende.<ref name="dup-3-91" /> ''Simpleco'': serĉado de la esenco.<ref name="dup-2-63" /> == Kritika interpreto == Laŭ kelkaj interpretoj, la Metodo Castiglioni povas esti konsiderata kiel eduka aplikado de la principoj kiuj karakterizas la italan dezajnon de la 20-a jarcento, kie utileco kaj kreemo interplektiĝas.<ref name="dup-3-91" /> En ĉi tiu perspektivo, Giannino Castiglioni foje estas nomata ''proto-dezajnisto'', kapabla antaŭvidi projektan vizion kiu integras arton, funkcion kaj ĉiutagan vivon.<ref name="dup-4-66" /> == Disvastigo == La Metodo Castiglioni restis ĉefe ligita al la areo de la Lago de Como, precipe al Lierna,<ref>{{Cite web|title=Fondazione Achille Castiglioni|url=https://visitmilano.org/cosa-vedere/spazi-espositivi-e-gallerie-indipendenti/fondazione-achille-castiglioni/|website=VisitMilano|access-date=2026-03-31}}</ref> kiu ankaŭ inspiris la [[Lierna (seĝo)|Seĝon Lierna]]. == Notoj == <references /> == Bibliografio == * {{Cite book|family-name=Polano|given-name=Sergio|title=Achille Castiglioni: ĉiuj verkoj, 1938–2000|year=2001|publisher=Electa|isbn=9788843575398|page=478|format=malmola kovrilo|language=itala|location=Universitato de Virginio|access-date=29 junio 2010}} * {{Cite book|family-name=Patitucci|given-name=Luigi|title=La dezajno estas fabelo!|year=2024|publisher=Youcanprint|isbn=9791222722818|page=262|format=e-libro|language=itala|access-date=24 januaro 2024}} * {{Cite journal|title=La lerneja observanto: ĵurnalo de instruado kaj edukado premiita ĉe la Didaktika Ekspozicio de Torino (1869)|year=1897|publisher=B. Canonica e filoj|location=Nacia Centra Biblioteko de Romo}} * {{Cite book|family-name1=Vercelloni|given-name1=Matteo|family-name2=Castiglioni|given-name2=Achille|family-name3=Castiglioni|given-name3=Pier Giacomo|title=Achille kaj Pier Giacomo Castiglioni: Minimuma Dezajno|year=2011|publisher=24 ore kultura|isbn=9788866480259|location=Universitato de Indianao}} == Vidu ankaŭ == * [[Itala dezajno]] * [[Sperteca lernado]] [[Kategorio:Dezajno]] [[Kategorio:Italio]] kogpubts3i2s2g0w7ikuforrm0zdxz7 9400389 9400388 2026-06-12T14:53:38Z ~2026-34567-18 258555 /* Vidu ankaŭ */ 9400389 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Lierna_Lake_Como_Town_Hall_designed_by_Giannino_Castiglioni.png|eta|250px|Municipa domo de [[Lierna]], sur la bordo de la [[Lago de Como]], desegnita de la skulptisto kaj arkitekto [[Achille Castiglioni]]]] '''La Metodo Castiglioni''' estas dezajna movado evoluigita en [[Italio]] dum la 20-a jarcento en [[Lierna]], ĉe la [[Lago de Como]], kreita de la skulptisto [[Giannino Castiglioni]], kiu transdonis siajn dezajnajn principojn al siaj filoj [[Achille Castiglioni]], [[Pier Giacomo Castiglioni]] kaj [[Livio Castiglioni]]. Tiuj principoj estis poste rekonitaj kiel signifaj kontribuoj al la disvolviĝo de la itala dezajno.<ref>{{Cite web|title=Dal Compasso d'Oro al Metodo Castiglioni: la historia de la ekscelenco de la itala dezajno|url=https://www.varesenews.it/2022/10/dal-compasso-doro-al-metodo-castiglioni-la-storia-delleccellenza-del-design-italiano-al-maga/1512115/|website=VareseNews|access-date=2026-03-31}}</ref> {{Citaĵo|Estas multe da modelado en mia laboro, ankaŭ ĉar mi estas filo de skulptisto kaj mi ĉiam vidis mian patron labori per la manoj kaj formi la materialon por iom post iom doni al ĝi la deziratan formon.|Achille Castiglioni}} [[Giannino Castiglioni]] estas konsiderata elstara figuro en la itala arta sceno de la 20-a jarcento kaj, laŭ kelkaj interpretoj, antaŭulo de la itala dezajno pro sia kapablo kunigi formon kaj funkcion en unuecan projektan vizion.<ref name="dup-0-75">{{Cite web|title=Kiel projektis Achille Castiglioni|url=https://www.internimagazine.it/approfondimenti/interviste/come-progettava-achille-castiglioni/|website=Interni Magazine|access-date=2026-03-31}}</ref> La ''Metodo Castiglioni'' apartenas al la [[sperteca lernado]], fokusante al rekta observado, praktika agado kaj disvolvo de individua kreiva aŭtonomio.<ref name="dup-1-38">{{Cite web|title=Giovanna Castiglioni rakontas la Metodon Castiglioni|url=https://www.casafacile.it/news/giovanna-castiglioni-racconta-il-metodo-castiglioni/|website=CasaFacile|access-date=2026-03-31}}</ref> == Originoj kaj evoluo == La Metodo Castiglioni estis establita en Lierna de Giannino Castiglioni, kun la celo proponi edukan modelon bazitan sur principoj similaj al tiuj de lia arta esplorado: atento al materialoj, rekta interago kun la realo kaj sintezo inter estetiko kaj funkcio.<ref name="dup-2-63">{{Cite web|title=Petrucci Marco Master|url=https://www.petruccimarco.it/master/|website=PetrucciMarco|access-date=2026-03-31}}</ref> En la kunteksto de Lierna, la metodo evoluis tra neformalaj edukaj praktikoj, kie konkreta sperto kaj observado de la medio de la Lago de Como estis centraj lerniloj.<ref name="dup-3-91">{{Cite web|title=Inside Out Trend: Castiglioni|url=https://www.insideoutrend.it/tendenze/castiglioni|website=InsideOutTrend|access-date=2026-03-31}}</ref> == Principoj == La Metodo Castiglioni baziĝas sur pluraj fundamentaj principoj: ''Centreco de la sperto'': lernado okazas per rekta ago.<ref name="dup-4-66">{{Cite web|title=Dal Compasso d'Oro al Metodo Castiglioni|url=https://www.varesenews.it/2022/10/dal-compasso-doro-al-metodo-castiglioni-la-storia-delleccellenza-del-design-italiano-al-maga/1512115/|website=VareseNews|access-date=2026-03-31}}</ref> ''Kritika observado'': konscia analizo de la realo.<ref name="dup-1-38" /> ''Sintezo de formo kaj funkcio'': principo reflektita en la dezajna aliro de la Castiglioni-familio.<ref name="dup-0-75" /> ''Aŭtonomio'': disvolvo de la kapablo agi sendepende.<ref name="dup-3-91" /> ''Simpleco'': serĉado de la esenco.<ref name="dup-2-63" /> == Kritika interpreto == Laŭ kelkaj interpretoj, la Metodo Castiglioni povas esti konsiderata kiel eduka aplikado de la principoj kiuj karakterizas la italan dezajnon de la 20-a jarcento, kie utileco kaj kreemo interplektiĝas.<ref name="dup-3-91" /> En ĉi tiu perspektivo, Giannino Castiglioni foje estas nomata ''proto-dezajnisto'', kapabla antaŭvidi projektan vizion kiu integras arton, funkcion kaj ĉiutagan vivon.<ref name="dup-4-66" /> == Disvastigo == La Metodo Castiglioni restis ĉefe ligita al la areo de la Lago de Como, precipe al Lierna,<ref>{{Cite web|title=Fondazione Achille Castiglioni|url=https://visitmilano.org/cosa-vedere/spazi-espositivi-e-gallerie-indipendenti/fondazione-achille-castiglioni/|website=VisitMilano|access-date=2026-03-31}}</ref> kiu ankaŭ inspiris la [[Lierna (seĝo)|Seĝon Lierna]]. == Notoj == <references /> == Bibliografio == * {{Cite book|family-name=Polano|given-name=Sergio|title=Achille Castiglioni: ĉiuj verkoj, 1938–2000|year=2001|publisher=Electa|isbn=9788843575398|page=478|format=malmola kovrilo|language=itala|location=Universitato de Virginio|access-date=29 junio 2010}} * {{Cite book|family-name=Patitucci|given-name=Luigi|title=La dezajno estas fabelo!|year=2024|publisher=Youcanprint|isbn=9791222722818|page=262|format=e-libro|language=itala|access-date=24 januaro 2024}} * {{Cite journal|title=La lerneja observanto: ĵurnalo de instruado kaj edukado premiita ĉe la Didaktika Ekspozicio de Torino (1869)|year=1897|publisher=B. Canonica e filoj|location=Nacia Centra Biblioteko de Romo}} * {{Cite book|family-name1=Vercelloni|given-name1=Matteo|family-name2=Castiglioni|given-name2=Achille|family-name3=Castiglioni|given-name3=Pier Giacomo|title=Achille kaj Pier Giacomo Castiglioni: Minimuma Dezajno|year=2011|publisher=24 ore kultura|isbn=9788866480259|location=Universitato de Indianao}} == Vidu ankaŭ == * [[Itala dezajno]] * [[Sperteca lernado]] [[Kategorio:Itala dezajno|Metodo Castiglioni]] [[Kategorio:Dezajno]] [[Kategorio:Italio]] [[Kategorio:Artaj movadoj]] 1difdg786hspgk0ou4pqcgk2v6xld67 Tompsono (Norfolko) 0 946618 9400390 2026-06-12T15:05:06Z Gixxer One Thousand 179555 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1291080008|Thompson, Norfolk]]" 9400390 wikitext text/x-wiki {{Referencoj}}'''Tompsono''' estas civila paroĥo (vilaĝo) en la [[Graflandoj de Anglio|angla graflando]] [[Norfolk (Anglio)|Norfolko]] . Ĝi havas areon de 9,20 km<sup>2</sup> kaj havis loĝantaron de 341 en 147 domanaroj laŭ la censo de 2001, pliiĝinte al 343 en 155 domanaroj laŭ la censo de 2011. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2023)">citaĵo bezonata</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Rilate al loka administrado, la civila paroĥo situas en la distrikto Breckland . Tompsono estas relative izolita vilaĝo, ĉirkaŭita de arbaroj. La plej proksima urbeto estas Watton . Oni supozas, ke la nomo ''Thompson'' havas danan originon, ĉar la regiono estis regita de la danoj en la 10-a kaj 11-a jarcentoj. La vilaĝo estas enskribita en la [[Domesday Book]] de 1086 kiel ''Tomesteda'' kaj ''Tomestuna'' . == Referencoj == {{Referencoj}}{{Civil Parishes of Breckland}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Norfolk]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] 47bakq9dq1cv1e6yjj78lvb5euslgqq 9400393 9400390 2026-06-12T15:12:40Z Gixxer One Thousand 179555 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1291080008|Thompson, Norfolk]]" 9400393 wikitext text/x-wiki {{Referencoj}}'''Tompsono''' estas civila paroĥo (vilaĝo) en la [[Graflandoj de Anglio|angla graflando]] [[Norfolk (Anglio)|Norfolko]]. Ĝi havas areon de 9,20 km<sup>2</sup> kaj havis loĝantaron de 341 en 147 domanaroj laŭ la censo de 2001, pliiĝinte al 343 en 155 domanaroj laŭ la censo de 2011. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2023)">citaĵo bezonata</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Rilate al loka administrado, la civila paroĥo situas en la distrikto Breckland . Tompsono estas relative izolita vilaĝo, ĉirkaŭita de arbaroj. La plej proksima urbeto estas Watton . Oni supozas, ke la nomo ''Thompson'' havas danan originon, ĉar la regiono estis regita de la danoj en la 10-a kaj 11-a jarcentoj. La vilaĝo estas enskribita en la [[Domesday Book]] de 1086 kiel ''Tomesteda'' kaj ''Tomestuna'' . == Referencoj == {{Referencoj}}{{Civil Parishes of Breckland}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Norfolk]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] dla5vyrqhj7fm84jp1iuinpyn90b1p7 9400482 9400393 2026-06-12T18:18:31Z Kani 670 Kani movis paĝon [[Tompsono, Norfolko]] al [[Tompsono (Norfolko)]]: laŭ vikipedia kutimo 9400393 wikitext text/x-wiki {{Referencoj}}'''Tompsono''' estas civila paroĥo (vilaĝo) en la [[Graflandoj de Anglio|angla graflando]] [[Norfolk (Anglio)|Norfolko]]. Ĝi havas areon de 9,20 km<sup>2</sup> kaj havis loĝantaron de 341 en 147 domanaroj laŭ la censo de 2001, pliiĝinte al 343 en 155 domanaroj laŭ la censo de 2011. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2023)">citaĵo bezonata</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Rilate al loka administrado, la civila paroĥo situas en la distrikto Breckland . Tompsono estas relative izolita vilaĝo, ĉirkaŭita de arbaroj. La plej proksima urbeto estas Watton . Oni supozas, ke la nomo ''Thompson'' havas danan originon, ĉar la regiono estis regita de la danoj en la 10-a kaj 11-a jarcentoj. La vilaĝo estas enskribita en la [[Domesday Book]] de 1086 kiel ''Tomesteda'' kaj ''Tomestuna'' . == Referencoj == {{Referencoj}}{{Civil Parishes of Breckland}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Norfolk]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] dla5vyrqhj7fm84jp1iuinpyn90b1p7 9400484 9400482 2026-06-12T18:21:08Z Kani 670 9400484 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=GB-NFK}} '''Tompsono''' estas civila paroĥo (vilaĝo) en la [[Graflandoj de Anglio|angla graflando]] [[Norfolk (Anglio)|Norfolko]]. Ĝi havas areon de 9,20 km<sup>2</sup> kaj havis loĝantaron de 341 en 147 domanaroj laŭ la censo de 2001, pliiĝinte al 343 en 155 domanaroj laŭ la censo de 2011. Rilate al loka administrado, la civila paroĥo situas en la distrikto Breckland. Tompsono estas relative izola vilaĝo, ĉirkaŭita de arbaroj. La plej proksima urbeto estas Watton. Oni supozas, ke la nomo ''Thompson'' havas danan originon, ĉar la regiono estis regita de la danoj en la 10-a kaj 11-a jarcentoj. La vilaĝo estas enskribita en la [[Domesday Book]] de 1086 kiel ''Tomesteda'' kaj ''Tomestuna'' . == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Norfolk]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] ldoew1vr5vozawfakigw9ojcqwl8uek Naŝvilo (Tenesio) 0 946619 9400401 2026-06-12T15:33:25Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Naŝvilo (Tenesio)]] al [[Nashville (Tenesio)]] anstataŭigante alidirektilon: vidu la diskutpaĝan noton 9400401 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Nashville (Tenesio)]] qkm569cnqnynfetj046792ugxz9v0pd Diskuto:Naŝvilo (Tenesio) 1 946620 9400403 2026-06-12T15:33:25Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Diskuto:Naŝvilo (Tenesio)]] al [[Diskuto:Nashville (Tenesio)]]: vidu la diskutpaĝan noton 9400403 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Diskuto:Nashville (Tenesio)]] 05g0rxuazh5butx1ivh6u9w7j4es2tc Nashville (Tenesio) 0 946621 9400407 2026-06-12T15:38:16Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Nashville (Tenesio)]] al [[Nashville]]: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio laŭ nuna stato ne necesas 9400407 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Nashville]] 71ewx6h9ni9k1ggivzh62w6gniddtm0 Diskuto:Nashville (Tenesio) 1 946622 9400409 2026-06-12T15:38:16Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Diskuto:Nashville (Tenesio)]] al [[Diskuto:Nashville]]: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio laŭ nuna stato ne necesas 9400409 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Diskuto:Nashville]] altxxin1gwfxir19hf23agdjs0efhy7 Okrastria tiraneto 0 946623 9400413 2026-06-12T16:11:54Z HaleBopp 52251 Kreado de Okrastria tiraneto 9400413 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Okrastria tiraneto |koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}} |dosiero = Mecocerculus hellmayri - Buff-banded tyrannulet.jpg |dosiero larĝo = 240ra |priskribo de dosiero = Plenkreskulo en [[Argentino]] |regno = [[Animalia]] - [[animaloj]] |filumo = [[Chordata]] - [[ĥorduloj]] |klaso = [[Aves]] - [[birdoj]] |ordo = [[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] |familio = [[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] |genro = ''[[Mecocerculus]]'' |specio = '''''M. hellmayri''''' - '''okrastria tiraneto''' |statuso = LC |dunomo = ''Mecocerculus hellmayri'' |dunomo aŭtoritato = [[Berlepsch, HHCL]], 1907 |mapo de vivoteritorioj = Mecocerculus hellmayri map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]] <div style="text-align:left;margin-left:25px;"> {{Priskribo|#008000|Ĉiujare ĉeestanta}} </div> |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = Unutipa |sinonimo = ''Mecocerculus hellmayri argentinus'' |vikispecio = |komunejo = }} La '''okrastria tiraneto'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''[[Mecocerculus hellmayri]]'') estas [[unutipa]] [[birdospecio]] el la familio de [[tiranedoj]]. Ĝi troviĝas en [[Sudameriko]]. ==Taksonomio== Laŭ [[AviList]]<ref name="AviList">[https://www.avilist.org/ AviList v2025], konsultita la 12-an de jun. 2026.</ref>, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj<ref name="OT"/>: {{Genealogia arbo2}} *[[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] **[[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] ***''[[Mecocerculus]]'' <small>[[Sclater, PL]], 1862</small> ****''Mecocerculus hellmayri'' <small>[[Berlepsch, HHCL]], 1907</small> - okrastria tiraneto {{Genealogia arbo2/fino}} ==Etimologio== La scienca [[genra nomo]] ''Mecocerculus'' estas kunmetaĵo el la [[antikvaj grekaj]] ''μῆκος'' (''mekos'' = "longeco") kaj ''κέρκος'' (''kerkos'' = "vosto"), kun la [[latina]] sufikso ''-ulus'' kiu signifas "eta", ĉar tiuj birdoj havas iom longan voston rilate al sia eta grando<ref name="BOTW">[https://birdsoftheworld.org/bow/species/bubtyr1/cur/introduction Birds of the World], Buff-banded Tyrannulet.</ref>. La [[specia epiteto]] ''hellmayri'' estis donita omaĝe al la aŭstria [[ornitologo]] [[Carl Edward Hellmayr]] (1878-1944)<ref name="BOTW"/>. ==Disvastiĝo kaj habitato== La okrastria tiraneto troviĝas en la [[Andoj]] de plej sudeosta [[Peruo]], [[Bolivio]] kaj norda [[Argentino]]. Ĝi vivas en humidaj ĉiamverdaj montarbaroj, precipe fungaj nubarbaroj, ĉefe je 1400–2200 m, sed registrita je 800-2600 m. Ĝi tipe anstataŭas ''[[Mecocerculus stictopterus]]'' je pli malaltaj altitudoj<ref name="BOTW"/>. ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Tiranedoj]] [[Kategorio:Paseroformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] 54wup0709vzm7mq7sttps630a82pjkp Mecocerculus hellmayri 0 946624 9400414 2026-06-12T16:11:57Z HaleBopp 52251 Alidirekti al Okrastria tiraneto 9400414 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Okrastria tiraneto]] 8r8cm8epju2u83w5a5cchgc1wh8301r Tompsono, Norfolko 0 946625 9400483 2026-06-12T18:18:32Z Kani 670 Kani movis paĝon [[Tompsono, Norfolko]] al [[Tompsono (Norfolko)]]: laŭ vikipedia kutimo 9400483 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Tompsono (Norfolko)]] rvgl0zpe6uvu0yba2hlm8cgwml8fe2x Blankstria tiraneto 0 946626 9400515 2026-06-12T19:01:07Z HaleBopp 52251 Kreado de Blankstria tiraneto 9400515 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Blankstria tiraneto |koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}} |dosiero = Mecocerculus stictopterus -Eduador-8.jpg |dosiero larĝo = 240ra |priskribo de dosiero = Plenkreskulo en [[Ekvadoro]] |dosiero2 = Mecocerculus stictopterus - White-banded Tyrannulet XC248410.mp3 |priskribo de dosiero2 = Kanto en [[Ekvadoro]] |regno = [[Animalia]] - [[animaloj]] |filumo = [[Chordata]] - [[ĥorduloj]] |klaso = [[Aves]] - [[birdoj]] |ordo = [[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] |familio = [[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] |genro = ''[[Mecocerculus]]'' |specio = '''''M. stictopterus''''' - '''blankstria tiraneto''' |statuso = LC |dunomo = ''Mecocerculus stictopterus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Sclater, PL]], 1859) |mapo de vivoteritorioj = Mecocerculus stictopterus map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]] <div style="text-align:left;margin-left:25px;"> {{Priskribo|#008000|Ĉiujare ĉeestanta}} </div> |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = *''M. s. albocaudatus'' <small>[[Phelps, WH Sr]]; [[Gilliard, ET]], 1941</small> *''M. s. stictopterus'' <small>([[Sclater, PL]], 1859)</small> *''M. s. taeniopterus'' <small>[[Cabanis, JL]], 1874</small> |sinonimo = ''Elainia stictoptera'' (pranomo) |vikispecio = |komunejo = }} La '''blankstria tiraneto'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''[[Mecocerculus stictopterus]]'') estas [[birdospecio]] el la familio de [[tiranedoj]]. Ĝi havas 3 [[subspecio]]jn troviĝantaj en norduesta [[Sudameriko]]. ==Taksonomio== Laŭ [[AviList]]<ref name="AviList">[https://www.avilist.org/ AviList v2025], konsultita la 12-an de jun. 2026.</ref>, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj<ref name="OT"/>: {{Genealogia arbo2}} *[[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] **[[Tyrannidae]] - [[tiranedoj]] ***''[[Mecocerculus]]'' <small>[[Sclater, PL]], 1862</small> ****''Mecocerculus stictopterus'' <small>([[Sclater, PL]], 1859)</small> - blankstria tiraneto *****''Mecocerculus stictopterus albocaudatus'' <small>[[Phelps, WH Sr]]; [[Gilliard, ET]], 1941</small> *****''Mecocerculus stictopterus stictopterus'' <small>([[Sclater, PL]], 1859)</small> *****''Mecocerculus stictopterus taeniopterus'' <small>[[Cabanis, JL]], 1874</small> {{Genealogia arbo2/fino}} ==Etimologio== La scienca [[genra nomo]] ''Mecocerculus'' estas kunmetaĵo el la [[antikvaj grekaj]] ''μῆκος'' (''mekos'' = "longeco") kaj ''κέρκος'' (''kerkos'' = "vosto"), kun la [[latina]] sufikso ''-ulus'' kiu signifas "eta", ĉar tiuj birdoj havas iom longan voston rilate al sia eta grando<ref name="BOTW">[https://birdsoftheworld.org/bow/species/whbtyr1/cur/introduction Birds of the World], White-banded Tyrannulet.</ref>. La [[specia epiteto]] ''stictopterus'' estas [[antikva greka]] kunmetaĵo el ''στικτός'' (''stiktos'' = "makulita") kaj ''πτερόν'' (''pteron'' = "flugilo"), ĉar tiu specio havas malhelajn flugilon markitajn de du distingaj blankaj flugilstrioj<ref name="BOTW"/>. ==Disvastiĝo kaj habitato== La blankstria tiraneto troviĝas en la [[Andoj]] de uesta [[Venezuelo]] ĝis centra [[Bolivio]]. Ĝi vivas en humidaj ĉiamverdaj montarbaroj, precipe fungaj nubarbaroj, malprosperaj [[elfarbaro]]j kaj densejoj kun [[alno]]j, ĉefe je 2300–3300 m, sed registrita je 1900–3600 m. Ĝi tipe ĉeestas je pli altaj altitudoj ol ''[[Mecocerculus hellmayri]]'' kaj ''[[Mecocerculus poecilocercus]]''<ref name="BOTW"/>. ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Tiranedoj]] [[Kategorio:Paseroformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Neotropisa faŭno]] j0pw5k2wt04cebcuncvedcpnez24vn0 Mecocerculus stictopterus 0 946627 9400516 2026-06-12T19:01:16Z HaleBopp 52251 Alidirekti al Blankstria tiraneto 9400516 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Blankstria tiraneto]] 5d8bjj1t16h9nfr0pzb49d3x4klm69r Makira alciono 0 946628 9400523 2026-06-12T19:29:28Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Makira alciono |koloro = pink |dosiero = CeyxGentianaSmit.jpg |priskribo de dosiero = Pentraĵo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Makira Dwarf-Kingfisher on San Cristobal Island.png |priskribo de dosiero2 = En insulo San Cristobal |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] '..." 9400523 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Makira alciono |koloro = pink |dosiero = CeyxGentianaSmit.jpg |priskribo de dosiero = Pentraĵo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Makira Dwarf-Kingfisher on San Cristobal Island.png |priskribo de dosiero2 = En insulo San Cristobal |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Makira alciono''' ''C. gentianus'' |specio aŭtoritato = ([[Henry Baker Tristram|Tristram]], 1879) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 18 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Ceyx gentianus'' |volume=2017 |article-number=e.T22726655A118224025 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22726655A118224025.en |access-date=18a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx gentianus'' |vikispecio = Ceyx gentianus |komunejo = Ceyx gentianus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Makira alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx gentianus'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de la insulo [[Makira]], [[Salomonoj]] ([[Papuo-Novgvineo]]) en orienta [[Nov-Gvineo]]. Ĝia natura [[habitato]] estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj. ==Taksonomio== Tiu specio antaŭe estis konsiderata kiel unu el la 15 agnoskitaj subspecioj de tio, kio tiam estis konata kiel la [[varia nanalciono]] (''Ceyx lepidus'' aŭ ''Alcedo lepidus'').<ref>{{cite book |last1=Fry |first1=C. Hilary |title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers |last2=Fry |first2=Kathie |last3=Harris |first3=Alan |publisher=Christopher Helm |year=1992 |isbn=978-0-7136-8028-7 |location=London |pages=202–204 |chapter=Variable Dwarf Kingfisher}}</ref> Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2013 trovis, ke la plej multaj el la insulaj subspecioj konsiderinde diverĝis unu de la alia.<ref name="andersen">{{cite journal |last1=Andersen |first1=M.J. |last2=Oliveros |first2=C.H. |last3=Filardi |first3=C.E. |last4=Moyle |first4=R.G. |year=2013 |title=Phylogeography of the Variable Dwarf-Kingfisher ''Ceyx lepidus'' (Aves: Alcedinidae) inferred from mitochondrial and nuclear DNA sequences |url=https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/1808/13331/1/Phylogeography%20of%20the%20Variable%20Dwarf-Kingfisher.pdf |journal=Auk |volume=130 |issue=1 |pages=118–131 |doi=10.1525/auk.2012.12102 |s2cid=55352878 |hdl-access=free |hdl=1808/13331}}</ref> La varia nanalciono tial estis dividita kaj 12 el la subspecioj, inkluzive de la Makira nanalciono, estis promociitaj al specio-statuso. Samtempe la nomo de la varia nanalciono estis ŝanĝita al la [[moluka nanalciono]].<ref name="ioc">{{cite web |year=2017 |editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornitologo) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |title=Rollers, ground rollers & kingfishers |url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |access-date=17a de Majo 2017 |work=World Bird List Version 7.2 |publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> [[File:NML-VZ T3959 Ceyx gentiana.jpg|thumb|maldekstre|Holotipo de ''Cexy gentiana'' Tristram (NML-VZ T3959) en la World Museum, National Museums Liverpool.]] La [[holotipo]] de ''Ceyx gentiana'' Tristram ([https://www.biodiversitylibrary.org/page/8609612 Ibis, 1879, p. 438, pl. 11.]) estas en la zoologia kolekto de vertebruloj<ref>{{Cite web|title=Vertebrate Zoology|url=https://www.gbif.org/grscicoll/collection/225db9c9-16a8-47d4-a1a2-6940bb4a2da5|access-date=2021-08-18|website=www.gbif.org|language=en}}</ref> de la National Museums Liverpool en la World Museum, kun alirnumero NML-VZ T3959.<ref name=":0">{{Cite book|last=R. Wagstaffe|url=http://archive.org/details/type-specimens-of-birds-in-the-merseyside-county-museums-wagstaffe|title=Type Specimens of Birds in the Merseyside County Museums (formerly City of Liverpool Museums)|date=1978-12-01}}</ref> La specimeno estis kolektita en Makira Haveno, San Cristobal ([[Makira]]), [[Salomonoj]], la 27an de Aŭgusto 1878 fare de G. E. Richards. La specimeno venis al la ŝtata kolekto de Liverpool tra la kolekto de [[Henry Baker Tristram]] kiu estis aĉetita de la muzeo en 1896.<ref name=":0" /> ==Aspekto== ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo gentianus}} {{Wikispecies|Alcedo gentianus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] pf8ovdw3i4gdkybb1xmv7ozmz0ngy99 9400532 9400523 2026-06-12T19:37:40Z Kani 670 /* Aspekto */ 9400532 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Makira alciono |koloro = pink |dosiero = CeyxGentianaSmit.jpg |priskribo de dosiero = Pentraĵo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Makira Dwarf-Kingfisher on San Cristobal Island.png |priskribo de dosiero2 = En insulo San Cristobal |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Makira alciono''' ''C. gentianus'' |specio aŭtoritato = ([[Henry Baker Tristram|Tristram]], 1879) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 18 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Ceyx gentianus'' |volume=2017 |article-number=e.T22726655A118224025 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22726655A118224025.en |access-date=18a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx gentianus'' |vikispecio = Ceyx gentianus |komunejo = Ceyx gentianus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Makira alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx gentianus'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de la insulo [[Makira]], [[Salomonoj]] ([[Papuo-Novgvineo]]) en orienta [[Nov-Gvineo]]. Ĝia natura [[habitato]] estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj. ==Taksonomio== Tiu specio antaŭe estis konsiderata kiel unu el la 15 agnoskitaj subspecioj de tio, kio tiam estis konata kiel la [[varia nanalciono]] (''Ceyx lepidus'' aŭ ''Alcedo lepidus'').<ref>{{cite book |last1=Fry |first1=C. Hilary |title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers |last2=Fry |first2=Kathie |last3=Harris |first3=Alan |publisher=Christopher Helm |year=1992 |isbn=978-0-7136-8028-7 |location=London |pages=202–204 |chapter=Variable Dwarf Kingfisher}}</ref> Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2013 trovis, ke la plej multaj el la insulaj subspecioj konsiderinde diverĝis unu de la alia.<ref name="andersen">{{cite journal |last1=Andersen |first1=M.J. |last2=Oliveros |first2=C.H. |last3=Filardi |first3=C.E. |last4=Moyle |first4=R.G. |year=2013 |title=Phylogeography of the Variable Dwarf-Kingfisher ''Ceyx lepidus'' (Aves: Alcedinidae) inferred from mitochondrial and nuclear DNA sequences |url=https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/1808/13331/1/Phylogeography%20of%20the%20Variable%20Dwarf-Kingfisher.pdf |journal=Auk |volume=130 |issue=1 |pages=118–131 |doi=10.1525/auk.2012.12102 |s2cid=55352878 |hdl-access=free |hdl=1808/13331}}</ref> La varia nanalciono tial estis dividita kaj 12 el la subspecioj, inkluzive de la Makira nanalciono, estis promociitaj al specio-statuso. Samtempe la nomo de la varia nanalciono estis ŝanĝita al la [[moluka nanalciono]].<ref name="ioc">{{cite web |year=2017 |editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornitologo) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |title=Rollers, ground rollers & kingfishers |url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |access-date=17a de Majo 2017 |work=World Bird List Version 7.2 |publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> [[File:NML-VZ T3959 Ceyx gentiana.jpg|thumb|maldekstre|Holotipo de ''Cexy gentiana'' Tristram (NML-VZ T3959) en la World Museum, National Museums Liverpool.]] La [[holotipo]] de ''Ceyx gentiana'' Tristram ([https://www.biodiversitylibrary.org/page/8609612 Ibis, 1879, p. 438, pl. 11.]) estas en la zoologia kolekto de vertebruloj<ref>{{Cite web|title=Vertebrate Zoology|url=https://www.gbif.org/grscicoll/collection/225db9c9-16a8-47d4-a1a2-6940bb4a2da5|access-date=2021-08-18|website=www.gbif.org|language=en}}</ref> de la National Museums Liverpool en la World Museum, kun alirnumero NML-VZ T3959.<ref name=":0">{{Cite book|last=R. Wagstaffe|url=http://archive.org/details/type-specimens-of-birds-in-the-merseyside-county-museums-wagstaffe|title=Type Specimens of Birds in the Merseyside County Museums (formerly City of Liverpool Museums)|date=1978-12-01}}</ref> La specimeno estis kolektita en Makira Haveno, San Cristobal ([[Makira]]), [[Salomonoj]], la 27an de Aŭgusto 1878 fare de G. E. Richards. La specimeno venis al la ŝtata kolekto de Liverpool tra la kolekto de [[Henry Baker Tristram]] kiu estis aĉetita de la muzeo en 1896.<ref name=":0" /> ==Aspekto== Kiel plimulto de parencoj, tiu ĉi alciono havas fortikan longan nigran (anstataŭ ruĝan) bekon, tre malhelbluajn ĝis nigrecajn suprajn partojn tre kontraste kun vertikala helblua bendo laŭlonge de la mantelo, kaj unike en la genro (komune kun la [[Bismarka alciono]] kaj la [[Eta alciono]]) blankajn bridojn kaj ĉiujn malsuprajn partojn anstataŭ oranĝecajn, proprajn de aliaj parencoj. Ne estas kolflanka tipa makulo, kiel estas ĉe aliaj parencoj. Ankaŭ estas oranĝecaj bridomakuloj. Tamen la piedoj estas heloranĝecaj. ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo gentianus}} {{Wikispecies|Alcedo gentianus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] lxexxk31ls5cbgpqjr2b3slsyca3hd0 9400542 9400532 2026-06-12T19:43:56Z Kani 670 9400542 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Makira alciono |koloro = pink |dosiero = CeyxGentianaSmit.jpg |priskribo de dosiero = Pentraĵo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = Makira Dwarf-Kingfisher on San Cristobal Island.png |priskribo de dosiero2 = En insulo San Cristobal |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Makira alciono''' ''C. gentianus'' |specio aŭtoritato = ([[Henry Baker Tristram|Tristram]], 1879) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 18 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Ceyx gentianus'' |volume=2017 |article-number=e.T22726655A118224025 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22726655A118224025.en |access-date=18a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx gentianus'' |vikispecio = Ceyx gentianus |komunejo = Ceyx gentianus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Makira alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx gentianus'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de la insulo [[Makira]], [[Salomonoj]] ([[Papuo-Novgvineo]]) en orienta [[Nov-Gvineo]]. Ĝia natura [[habitato]] estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj. ==Taksonomio== Tiu specio antaŭe estis konsiderata kiel unu el la 15 agnoskitaj subspecioj de tio, kio tiam estis konata kiel la [[varia nanalciono]] (''Ceyx lepidus'' aŭ ''Alcedo lepidus'').<ref>{{cite book |last1=Fry |first1=C. Hilary |title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers |last2=Fry |first2=Kathie |last3=Harris |first3=Alan |publisher=Christopher Helm |year=1992 |isbn=978-0-7136-8028-7 |location=London |pages=202–204 |chapter=Variable Dwarf Kingfisher}}</ref> Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2013 trovis, ke la plej multaj el la insulaj subspecioj konsiderinde diverĝis unu de la alia.<ref name="andersen">{{cite journal |last1=Andersen |first1=M.J. |last2=Oliveros |first2=C.H. |last3=Filardi |first3=C.E. |last4=Moyle |first4=R.G. |year=2013 |title=Phylogeography of the Variable Dwarf-Kingfisher ''Ceyx lepidus'' (Aves: Alcedinidae) inferred from mitochondrial and nuclear DNA sequences |url=https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/1808/13331/1/Phylogeography%20of%20the%20Variable%20Dwarf-Kingfisher.pdf |journal=Auk |volume=130 |issue=1 |pages=118–131 |doi=10.1525/auk.2012.12102 |s2cid=55352878 |hdl-access=free |hdl=1808/13331}}</ref> La varia nanalciono tial estis dividita kaj 12 el la subspecioj, inkluzive de la Makira nanalciono, estis promociitaj al specio-statuso. Samtempe la nomo de la varia nanalciono estis ŝanĝita al la [[moluka nanalciono]].<ref name="ioc">{{cite web |year=2017 |editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor1-link=Frank Gill (ornitologo) |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |title=Rollers, ground rollers & kingfishers |url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ |access-date=17a de Majo 2017 |work=World Bird List Version 7.2 |publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> [[File:NML-VZ T3959 Ceyx gentiana.jpg|thumb|maldekstre|Holotipo de ''Cexy gentiana'' Tristram (NML-VZ T3959) en la World Museum, National Museums Liverpool.]] La [[holotipo]] de ''Ceyx gentiana'' Tristram ([https://www.biodiversitylibrary.org/page/8609612 Ibis, 1879, p. 438, pl. 11.]) estas en la zoologia kolekto de vertebruloj<ref>{{Cite web|title=Vertebrate Zoology|url=https://www.gbif.org/grscicoll/collection/225db9c9-16a8-47d4-a1a2-6940bb4a2da5|access-date=2021-08-18|website=www.gbif.org|language=en}}</ref> de la National Museums Liverpool en la World Museum, kun alirnumero NML-VZ T3959.<ref name=":0">{{Cite book|last=R. Wagstaffe|url=http://archive.org/details/type-specimens-of-birds-in-the-merseyside-county-museums-wagstaffe|title=Type Specimens of Birds in the Merseyside County Museums (formerly City of Liverpool Museums)|date=1978-12-01}}</ref> La specimeno estis kolektita en Makira Haveno, San Cristobal ([[Makira]]), [[Salomonoj]], la 27an de Aŭgusto 1878 fare de G. E. Richards. La specimeno venis al la ŝtata kolekto de Liverpool tra la kolekto de [[Henry Baker Tristram]] kiu estis aĉetita de la muzeo en 1896.<ref name=":0" /> ==Aspekto== Kiel plimulto de parencoj, tiu ĉi alciono havas fortikan longan nigran (anstataŭ ruĝan) bekon, tre malhelbluajn ĝis nigrecajn suprajn partojn tre kontraste kun vertikala helblua bendo laŭlonge de la mantelo, kaj unike en la genro (komune kun la [[Bismarka alciono]] kaj la [[Eta alciono]]) blankajn bridojn kaj ĉiujn malsuprajn partojn anstataŭ oranĝecajn, proprajn de aliaj parencoj. Ne estas kolflanka tipa makulo, kiel estas ĉe aliaj parencoj. Ankaŭ estas oranĝecaj bridomakuloj. Tamen la piedoj estas heloranĝecaj. ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo gentianus}} {{Wikispecies|Alcedo gentianus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] oqtbjlkzhdwgghb9wfawvzphxzgvb1b Ceyx gentianus 0 946629 9400524 2026-06-12T19:33:14Z Kani 670 Alidirektigis al [[Makira alciono]] 9400524 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Makira alciono]] 089e7g8icshp67y3zbtir6se69hc004 Indigobrusta alciono 0 946630 9400563 2026-06-12T19:59:29Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Indigobrusta alciono |koloro = pink |dosiero = ibkf.jpg |priskribo de dosiero = Masklo de Norda indigobrusta alciono |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alce..." 9400563 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Indigobrusta alciono |koloro = pink |dosiero = ibkf.jpg |priskribo de dosiero = Masklo de Norda indigobrusta alciono |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Indigobrusta alciono''' ''C. cyanopectus'' |specio aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1840) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx cyanopectus'' |volume=2016 |article-number=e.T22726949A94936884 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726949A94936884.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx cyanopectus'' |vikispecio = Ceyx cyanopectus |komunejo = Ceyx cyanopectus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Indigobrusta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx cyanopectus'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Luzono]], [[Mindoro]], [[Masbate]] kaj [[Okcidentaj Bisajoj]]. Kelkaj fakuloj konsideras tiun ĉi kiel du apartaj specioj nome la birdoj el Okcidentaj Bisajoj kiel Suda indigobrusta alciono kaj la birdoj el Luzono, Mindoro kaj Masbate kiel Norda indigobrusta alciono. Ĝia vivejo estas en riveretoj en tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝia populacio malpliiĝas pro [[habitatoperdo]] kaj degenero. ==aspekto kaj taksonomio== === Subspecioj === Oni agnoskis jenajn du [[subspecio]]jn: * ''C. c. cyanopectus —'' Konata kiel Norda indigobrusta alciono; en [[Luzono]], Polillo, [[Mindoro]], [[Sibujano|Sibujano]], [[Masbate]] kaj [[Tikao]], * ''C. c. nigriostris'' -''—'' Konata kiel Suda indigobrusta alciono; en [[Panajo]], [[Negroso]] kaj [[Cebuo]], kvankam eble formortinta en Cebuo aŭ estis listigita erare. Southern birds have an all-black bill, while northern ones have a red lower bill and more blue on the sides. The [[Handbook of the Birds of the World]] considers them as separate species.<ref>{{Cite journal |last1=Kirwan |first1=Guy M. |last2=del Hoyo |first2=Josep |last3=Woodall |first3=P. F. |last4=Collar |first4=Nigel |date=2021 |title=Indigo-banded Kingfisher (Ceyx cyanopectus), version 2.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/inbkin2/2.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.inbkin2.02 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> ==Ecology and behaviour== [[File:Ibkf4.jpg|left|thumb|A male Northern indigo-banded kingfisher]] The indigo-banded kingfisher feeds on fish and aquatic insects. It perches on rocks and overhanging branches and foliage and dives steeply into the water to catch its prey. Once caught, it returns the prey to the perch where it is beaten and swallowed. Little is known about its breeding behaviour, although it is known to nest in tunnels dug into the banks of streams and rivers.<ref name="HBW">{{Citation |last=Woodall |first=Peter |title=[[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 6, Mousebirds to Hornbills |pages=[https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/103 103–187] |year=2001 |editor-last=del Hoyo |editor-first=Josep |contribution=Family Alcedinidae (Kingfishers) |place=[[Barcelona]] |publisher=[[Lynx Edicions]] |isbn=978-84-87334-30-6 |editor2-last=Elliott |editor2-first=Andrew |editor3-last=Sargatal |editor3-first=Jordi}}</ref> == Habitat and conservation status == Its natural [[habitat]] is tropical moist lowland [[forest]]s up to 1,500 meters above sea level but usually much lower. It prefers streams and rivers with densely forested banks. It is somewhat tolerant of secondary forests. The [[International Union for Conservation of Nature]] recognizes the Northern and Southern indigo-banded kingfisher as separate species thus has an assessment for each. === Northern indigo-banded kingfisher (''C. c. cyanopectus'') === The global population size has not been quantified, but the species is described as generally rather common. It is classified as a [[Least-concern species]] with the population believed to be decreasing. === Southern Indigo-banded kingfisher (''C. c. nigrirostris'') === {{Subspeciesbox | name = Southern indigo-banded kingfisher | image = | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = | genus = Ceyx | species_link = cyanopectus | species = amethystinus | subspecies = nigrirostris | authority = [[Frank Swift Bourns|Bourns]] & [[Dean Conant Worcester|Worcester]], 1894 | synonyms = }} Considered uncommon in its range. [[Negros]] is one of the most deforested islands in the country with just 4% remaining forest cover in 1988 and is only found in the remnant forests. Range in [[Panay]] has not been fully surveyed but they may persist in larger numbers. IUCN estimates the population to be 1,000 - 2,499 mature individuals with the population continuing to decline. Both subspecies are declining due to habitat loss and deforestation. There are no targeted conservation programs for either sub-species. Conservation actions proposed is further surveys especially for the more threatened Southern subspecies to be able to better understand its population and biology.<ref>{{Cite report |url=https://www.iucnredlist.org/species/22726965/216654178 |title=Ceyx nigrirostris: BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2022: e.T22726965A216654178 |last=IUCN |date=2022-04-26 |publisher=International Union for Conservation of Nature |doi=10.2305/iucn.uk.2022-2.rlts.t22726965a216654178.en |language=en}}</ref><ref>{{Cite report |url=http://www.iucnredlist.org/details/22726949/0 |title=Ceyx cyanopectus: BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22726949A94936884 |last=IUCN |date=2016-10-01 |publisher=International Union for Conservation of Nature |doi=10.2305/iucn.uk.2016-3.rlts.t22726949a94936884.en |language=en}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo cyanopectus}} {{Wikispecies|Alcedo cyanopectus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] r4rfqzn2mvup7f6ztrp117qpfo06brw 9400603 9400563 2026-06-12T20:34:14Z Kani 670 /* Subspecioj */ 9400603 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Indigobrusta alciono |koloro = pink |dosiero = ibkf.jpg |priskribo de dosiero = Masklo de Norda indigobrusta alciono |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Indigobrusta alciono''' ''C. cyanopectus'' |specio aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1840) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx cyanopectus'' |volume=2016 |article-number=e.T22726949A94936884 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726949A94936884.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx cyanopectus'' |vikispecio = Ceyx cyanopectus |komunejo = Ceyx cyanopectus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Indigobrusta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx cyanopectus'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Luzono]], [[Mindoro]], [[Masbate]] kaj [[Okcidentaj Bisajoj]]. Kelkaj fakuloj konsideras tiun ĉi kiel du apartaj specioj nome la birdoj el Okcidentaj Bisajoj kiel Suda indigobrusta alciono kaj la birdoj el Luzono, Mindoro kaj Masbate kiel Norda indigobrusta alciono. Ĝia vivejo estas en riveretoj en tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝia populacio malpliiĝas pro [[habitatoperdo]] kaj degenero. ==aspekto kaj taksonomio== === Subspecioj === Oni agnoskis jenajn du [[subspecio]]jn: * ''C. c. cyanopectus —'' Konata kiel Norda indigobrusta alciono; en [[Luzono]], Polillo, [[Mindoro]], [[Sibujano|Sibujano]], [[Masbate]] kaj [[Tikao]], * ''C. c. nigriostris'' -''—'' Konata kiel Suda indigobrusta alciono; en [[Panajo]], [[Negroso]] kaj [[Cebuo]], kvankam eble formortinta en Cebuo aŭ estis listigita erare. Sudaj birdoj havas tutnigran bekon, dum nordaj havas ruĝan malsupran bekon kaj pli bluan ĉe la flankoj. La ''[[Handbook of the Birds of the World]]'' (Manlibro de la Birdoj de la Mondo) konsideras ilin kiel apartajn speciojn.<ref>{{Cite journal |last1=Kirwan |first1=Guy M. |last2=del Hoyo |first2=Josep |last3=Woodall |first3=P. F. |last4=Collar |first4=Nigel |date=2021 |title=Indigo-banded Kingfisher (Ceyx cyanopectus), version 2.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/inbkin2/2.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.inbkin2.02 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> La specio, kiel pluraj parencoj, havas oranĝecajn krurojn kaj malhelbluajn suprajn partojn en kiuj kontrastas helblua dorsa vertikala bendo; la bridomakuloj estas oranĝecaj, dum la kolflankaj estas blankaj. La ĉefa trajto estas en la oranĝecaj malsupraj partoj kontrastaj malhelbluaj brustobendo (kiu nomas la specion) kaj flankoj. ==Ecology and behaviour== [[File:Ibkf4.jpg|left|thumb|A male Northern indigo-banded kingfisher]] The indigo-banded kingfisher feeds on fish and aquatic insects. It perches on rocks and overhanging branches and foliage and dives steeply into the water to catch its prey. Once caught, it returns the prey to the perch where it is beaten and swallowed. Little is known about its breeding behaviour, although it is known to nest in tunnels dug into the banks of streams and rivers.<ref name="HBW">{{Citation |last=Woodall |first=Peter |title=[[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 6, Mousebirds to Hornbills |pages=[https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/103 103–187] |year=2001 |editor-last=del Hoyo |editor-first=Josep |contribution=Family Alcedinidae (Kingfishers) |place=[[Barcelona]] |publisher=[[Lynx Edicions]] |isbn=978-84-87334-30-6 |editor2-last=Elliott |editor2-first=Andrew |editor3-last=Sargatal |editor3-first=Jordi}}</ref> == Habitat and conservation status == Its natural [[habitat]] is tropical moist lowland [[forest]]s up to 1,500 meters above sea level but usually much lower. It prefers streams and rivers with densely forested banks. It is somewhat tolerant of secondary forests. The [[International Union for Conservation of Nature]] recognizes the Northern and Southern indigo-banded kingfisher as separate species thus has an assessment for each. === Northern indigo-banded kingfisher (''C. c. cyanopectus'') === The global population size has not been quantified, but the species is described as generally rather common. It is classified as a [[Least-concern species]] with the population believed to be decreasing. === Southern Indigo-banded kingfisher (''C. c. nigrirostris'') === {{Subspeciesbox | name = Southern indigo-banded kingfisher | image = | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = | genus = Ceyx | species_link = cyanopectus | species = amethystinus | subspecies = nigrirostris | authority = [[Frank Swift Bourns|Bourns]] & [[Dean Conant Worcester|Worcester]], 1894 | synonyms = }} Considered uncommon in its range. [[Negros]] is one of the most deforested islands in the country with just 4% remaining forest cover in 1988 and is only found in the remnant forests. Range in [[Panay]] has not been fully surveyed but they may persist in larger numbers. IUCN estimates the population to be 1,000 - 2,499 mature individuals with the population continuing to decline. Both subspecies are declining due to habitat loss and deforestation. There are no targeted conservation programs for either sub-species. Conservation actions proposed is further surveys especially for the more threatened Southern subspecies to be able to better understand its population and biology.<ref>{{Cite report |url=https://www.iucnredlist.org/species/22726965/216654178 |title=Ceyx nigrirostris: BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2022: e.T22726965A216654178 |last=IUCN |date=2022-04-26 |publisher=International Union for Conservation of Nature |doi=10.2305/iucn.uk.2022-2.rlts.t22726965a216654178.en |language=en}}</ref><ref>{{Cite report |url=http://www.iucnredlist.org/details/22726949/0 |title=Ceyx cyanopectus: BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22726949A94936884 |last=IUCN |date=2016-10-01 |publisher=International Union for Conservation of Nature |doi=10.2305/iucn.uk.2016-3.rlts.t22726949a94936884.en |language=en}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo cyanopectus}} {{Wikispecies|Alcedo cyanopectus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] pzz83ibbkmlshpt7l9llopx7eapqt6u 9400605 9400603 2026-06-12T20:36:07Z Kani 670 /* aspekto kaj taksonomio */ 9400605 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Indigobrusta alciono |koloro = pink |dosiero = ibkf.jpg |priskribo de dosiero = Masklo de Norda indigobrusta alciono |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Indigobrusta alciono''' ''C. cyanopectus'' |specio aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1840) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx cyanopectus'' |volume=2016 |article-number=e.T22726949A94936884 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726949A94936884.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx cyanopectus'' |vikispecio = Ceyx cyanopectus |komunejo = Ceyx cyanopectus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Indigobrusta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx cyanopectus'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Luzono]], [[Mindoro]], [[Masbate]] kaj [[Okcidentaj Bisajoj]]. Kelkaj fakuloj konsideras tiun ĉi kiel du apartaj specioj nome la birdoj el Okcidentaj Bisajoj kiel Suda indigobrusta alciono kaj la birdoj el Luzono, Mindoro kaj Masbate kiel Norda indigobrusta alciono. Ĝia vivejo estas en riveretoj en tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝia populacio malpliiĝas pro [[habitatoperdo]] kaj degenero. ==Aspekto kaj taksonomio== === Subspecioj === Oni agnoskis jenajn du [[subspecio]]jn: * ''C. c. cyanopectus —'' Konata kiel Norda indigobrusta alciono; en [[Luzono]], Polillo, [[Mindoro]], [[Sibujano|Sibujano]], [[Masbate]] kaj [[Tikao]], * ''C. c. nigriostris'' -''—'' Konata kiel Suda indigobrusta alciono; en [[Panajo]], [[Negroso]] kaj [[Cebuo]], kvankam eble formortinta en Cebuo aŭ estis listigita erare. Sudaj birdoj havas tutnigran bekon, dum nordaj havas ruĝan malsupran bekon kaj pli bluan ĉe la flankoj. La ''[[Handbook of the Birds of the World]]'' (Manlibro de la Birdoj de la Mondo) konsideras ilin kiel apartajn speciojn.<ref>{{Cite journal |last1=Kirwan |first1=Guy M. |last2=del Hoyo |first2=Josep |last3=Woodall |first3=P. F. |last4=Collar |first4=Nigel |date=2021 |title=Indigo-banded Kingfisher (Ceyx cyanopectus), version 2.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/inbkin2/2.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.inbkin2.02 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> La specio, kiel pluraj parencoj, havas oranĝecajn krurojn kaj malhelbluajn suprajn partojn en kiuj kontrastas helblua dorsa vertikala bendo; la bridomakuloj estas oranĝecaj, dum la kolflankaj estas blankaj. La ĉefa trajto estas en la oranĝecaj malsupraj partoj kontrastaj malhelbluaj brustobendo (kiu nomas la specion) kaj flankoj. ==Ecology and behaviour== [[File:Ibkf4.jpg|left|thumb|A male Northern indigo-banded kingfisher]] The indigo-banded kingfisher feeds on fish and aquatic insects. It perches on rocks and overhanging branches and foliage and dives steeply into the water to catch its prey. Once caught, it returns the prey to the perch where it is beaten and swallowed. Little is known about its breeding behaviour, although it is known to nest in tunnels dug into the banks of streams and rivers.<ref name="HBW">{{Citation |last=Woodall |first=Peter |title=[[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 6, Mousebirds to Hornbills |pages=[https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/103 103–187] |year=2001 |editor-last=del Hoyo |editor-first=Josep |contribution=Family Alcedinidae (Kingfishers) |place=[[Barcelona]] |publisher=[[Lynx Edicions]] |isbn=978-84-87334-30-6 |editor2-last=Elliott |editor2-first=Andrew |editor3-last=Sargatal |editor3-first=Jordi}}</ref> == Habitat and conservation status == Its natural [[habitat]] is tropical moist lowland [[forest]]s up to 1,500 meters above sea level but usually much lower. It prefers streams and rivers with densely forested banks. It is somewhat tolerant of secondary forests. The [[International Union for Conservation of Nature]] recognizes the Northern and Southern indigo-banded kingfisher as separate species thus has an assessment for each. === Northern indigo-banded kingfisher (''C. c. cyanopectus'') === The global population size has not been quantified, but the species is described as generally rather common. It is classified as a [[Least-concern species]] with the population believed to be decreasing. === Southern Indigo-banded kingfisher (''C. c. nigrirostris'') === {{Subspeciesbox | name = Southern indigo-banded kingfisher | image = | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = | genus = Ceyx | species_link = cyanopectus | species = amethystinus | subspecies = nigrirostris | authority = [[Frank Swift Bourns|Bourns]] & [[Dean Conant Worcester|Worcester]], 1894 | synonyms = }} Considered uncommon in its range. [[Negros]] is one of the most deforested islands in the country with just 4% remaining forest cover in 1988 and is only found in the remnant forests. Range in [[Panay]] has not been fully surveyed but they may persist in larger numbers. IUCN estimates the population to be 1,000 - 2,499 mature individuals with the population continuing to decline. Both subspecies are declining due to habitat loss and deforestation. There are no targeted conservation programs for either sub-species. Conservation actions proposed is further surveys especially for the more threatened Southern subspecies to be able to better understand its population and biology.<ref>{{Cite report |url=https://www.iucnredlist.org/species/22726965/216654178 |title=Ceyx nigrirostris: BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2022: e.T22726965A216654178 |last=IUCN |date=2022-04-26 |publisher=International Union for Conservation of Nature |doi=10.2305/iucn.uk.2022-2.rlts.t22726965a216654178.en |language=en}}</ref><ref>{{Cite report |url=http://www.iucnredlist.org/details/22726949/0 |title=Ceyx cyanopectus: BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22726949A94936884 |last=IUCN |date=2016-10-01 |publisher=International Union for Conservation of Nature |doi=10.2305/iucn.uk.2016-3.rlts.t22726949a94936884.en |language=en}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo cyanopectus}} {{Wikispecies|Alcedo cyanopectus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] 8uecxjfryxrqcuznhh9n7b4yxvvkyi6 9400607 9400605 2026-06-12T20:43:24Z Kani 670 /* Ecology and behaviour */ 9400607 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Indigobrusta alciono |koloro = pink |dosiero = ibkf.jpg |priskribo de dosiero = Masklo de Norda indigobrusta alciono |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Indigobrusta alciono''' ''C. cyanopectus'' |specio aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1840) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx cyanopectus'' |volume=2016 |article-number=e.T22726949A94936884 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726949A94936884.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx cyanopectus'' |vikispecio = Ceyx cyanopectus |komunejo = Ceyx cyanopectus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Indigobrusta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx cyanopectus'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Luzono]], [[Mindoro]], [[Masbate]] kaj [[Okcidentaj Bisajoj]]. Kelkaj fakuloj konsideras tiun ĉi kiel du apartaj specioj nome la birdoj el Okcidentaj Bisajoj kiel Suda indigobrusta alciono kaj la birdoj el Luzono, Mindoro kaj Masbate kiel Norda indigobrusta alciono. Ĝia vivejo estas en riveretoj en tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝia populacio malpliiĝas pro [[habitatoperdo]] kaj degenero. ==Aspekto kaj taksonomio== === Subspecioj === Oni agnoskis jenajn du [[subspecio]]jn: * ''C. c. cyanopectus —'' Konata kiel Norda indigobrusta alciono; en [[Luzono]], Polillo, [[Mindoro]], [[Sibujano|Sibujano]], [[Masbate]] kaj [[Tikao]], * ''C. c. nigriostris'' -''—'' Konata kiel Suda indigobrusta alciono; en [[Panajo]], [[Negroso]] kaj [[Cebuo]], kvankam eble formortinta en Cebuo aŭ estis listigita erare. Sudaj birdoj havas tutnigran bekon, dum nordaj havas ruĝan malsupran bekon kaj pli bluan ĉe la flankoj. La ''[[Handbook of the Birds of the World]]'' (Manlibro de la Birdoj de la Mondo) konsideras ilin kiel apartajn speciojn.<ref>{{Cite journal |last1=Kirwan |first1=Guy M. |last2=del Hoyo |first2=Josep |last3=Woodall |first3=P. F. |last4=Collar |first4=Nigel |date=2021 |title=Indigo-banded Kingfisher (Ceyx cyanopectus), version 2.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/inbkin2/2.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.inbkin2.02 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> La specio, kiel pluraj parencoj, havas oranĝecajn krurojn kaj malhelbluajn suprajn partojn en kiuj kontrastas helblua dorsa vertikala bendo; la bridomakuloj estas oranĝecaj, dum la kolflankaj estas blankaj. La ĉefa trajto estas en la oranĝecaj malsupraj partoj kontrastaj malhelbluaj brustobendo (kiu nomas la specion) kaj flankoj. ==Ekologio kaj behaviour== [[File:Ibkf4.jpg|left|thumb|Masklo de Norda indigobrusta alciono.]] La Indigobrusta alciono manĝas fiŝojn kaj akvinsektojn. Ĝi ripozas sur rokoj kaj elstarantaj branĉoj kaj foliaro kaj plonĝas krute en la akvon por kapti sian predon. Post kapto, ĝi reportas la predon al la ripozejo, kie ĝi estas batita kaj poste englutita. Malmulto estas konata pri ĝia reprodukta konduto, kvankam oni scias, ke ĝi nestas en tuneloj fositaj en la bordojn de rojoj kaj riveroj.<ref name="HBW">{{Citation |last=Woodall |first=Peter |title=[[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 6, Mousebirds to Hornbills |pages=[https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/103 103–187] |year=2001 |editor-last=del Hoyo |editor-first=Josep |contribution=Family Alcedinidae (Kingfishers) |place=[[Barcelona]] |publisher=[[Lynx Edicions]] |isbn=978-84-87334-30-6 |editor2-last=Elliott |editor2-first=Andrew |editor3-last=Sargatal |editor3-first=Jordi}}</ref> == Habitat and conservation status == Its natural [[habitat]] is tropical moist lowland [[forest]]s up to 1,500 meters above sea level but usually much lower. It prefers streams and rivers with densely forested banks. It is somewhat tolerant of secondary forests. The [[International Union for Conservation of Nature]] recognizes the Northern and Southern indigo-banded kingfisher as separate species thus has an assessment for each. === Northern indigo-banded kingfisher (''C. c. cyanopectus'') === The global population size has not been quantified, but the species is described as generally rather common. It is classified as a [[Least-concern species]] with the population believed to be decreasing. === Southern Indigo-banded kingfisher (''C. c. nigrirostris'') === {{Subspeciesbox | name = Southern indigo-banded kingfisher | image = | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = | genus = Ceyx | species_link = cyanopectus | species = amethystinus | subspecies = nigrirostris | authority = [[Frank Swift Bourns|Bourns]] & [[Dean Conant Worcester|Worcester]], 1894 | synonyms = }} Considered uncommon in its range. [[Negros]] is one of the most deforested islands in the country with just 4% remaining forest cover in 1988 and is only found in the remnant forests. Range in [[Panay]] has not been fully surveyed but they may persist in larger numbers. IUCN estimates the population to be 1,000 - 2,499 mature individuals with the population continuing to decline. Both subspecies are declining due to habitat loss and deforestation. There are no targeted conservation programs for either sub-species. Conservation actions proposed is further surveys especially for the more threatened Southern subspecies to be able to better understand its population and biology.<ref>{{Cite report |url=https://www.iucnredlist.org/species/22726965/216654178 |title=Ceyx nigrirostris: BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2022: e.T22726965A216654178 |last=IUCN |date=2022-04-26 |publisher=International Union for Conservation of Nature |doi=10.2305/iucn.uk.2022-2.rlts.t22726965a216654178.en |language=en}}</ref><ref>{{Cite report |url=http://www.iucnredlist.org/details/22726949/0 |title=Ceyx cyanopectus: BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22726949A94936884 |last=IUCN |date=2016-10-01 |publisher=International Union for Conservation of Nature |doi=10.2305/iucn.uk.2016-3.rlts.t22726949a94936884.en |language=en}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo cyanopectus}} {{Wikispecies|Alcedo cyanopectus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] 8obpz1ix4uw73s9eww4875ct9g2tshg 9400609 9400607 2026-06-12T20:55:29Z Kani 670 /* Habitat and conservation status */ 9400609 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Indigobrusta alciono |koloro = pink |dosiero = ibkf.jpg |priskribo de dosiero = Masklo de Norda indigobrusta alciono |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Indigobrusta alciono''' ''C. cyanopectus'' |specio aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1840) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx cyanopectus'' |volume=2016 |article-number=e.T22726949A94936884 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726949A94936884.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx cyanopectus'' |vikispecio = Ceyx cyanopectus |komunejo = Ceyx cyanopectus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Indigobrusta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx cyanopectus'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Luzono]], [[Mindoro]], [[Masbate]] kaj [[Okcidentaj Bisajoj]]. Kelkaj fakuloj konsideras tiun ĉi kiel du apartaj specioj nome la birdoj el Okcidentaj Bisajoj kiel Suda indigobrusta alciono kaj la birdoj el Luzono, Mindoro kaj Masbate kiel Norda indigobrusta alciono. Ĝia vivejo estas en riveretoj en tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝia populacio malpliiĝas pro [[habitatoperdo]] kaj degenero. ==Aspekto kaj taksonomio== === Subspecioj === Oni agnoskis jenajn du [[subspecio]]jn: * ''C. c. cyanopectus —'' Konata kiel Norda indigobrusta alciono; en [[Luzono]], Polillo, [[Mindoro]], [[Sibujano|Sibujano]], [[Masbate]] kaj [[Tikao]], * ''C. c. nigriostris'' -''—'' Konata kiel Suda indigobrusta alciono; en [[Panajo]], [[Negroso]] kaj [[Cebuo]], kvankam eble formortinta en Cebuo aŭ estis listigita erare. Sudaj birdoj havas tutnigran bekon, dum nordaj havas ruĝan malsupran bekon kaj pli bluan ĉe la flankoj. La ''[[Handbook of the Birds of the World]]'' (Manlibro de la Birdoj de la Mondo) konsideras ilin kiel apartajn speciojn.<ref>{{Cite journal |last1=Kirwan |first1=Guy M. |last2=del Hoyo |first2=Josep |last3=Woodall |first3=P. F. |last4=Collar |first4=Nigel |date=2021 |title=Indigo-banded Kingfisher (Ceyx cyanopectus), version 2.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/inbkin2/2.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.inbkin2.02 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> La specio, kiel pluraj parencoj, havas oranĝecajn krurojn kaj malhelbluajn suprajn partojn en kiuj kontrastas helblua dorsa vertikala bendo; la bridomakuloj estas oranĝecaj, dum la kolflankaj estas blankaj. La ĉefa trajto estas en la oranĝecaj malsupraj partoj kontrastaj malhelbluaj brustobendo (kiu nomas la specion) kaj flankoj. ==Ekologio kaj behaviour== [[File:Ibkf4.jpg|left|thumb|Masklo de Norda indigobrusta alciono.]] La Indigobrusta alciono manĝas fiŝojn kaj akvinsektojn. Ĝi ripozas sur rokoj kaj elstarantaj branĉoj kaj foliaro kaj plonĝas krute en la akvon por kapti sian predon. Post kapto, ĝi reportas la predon al la ripozejo, kie ĝi estas batita kaj poste englutita. Malmulto estas konata pri ĝia reprodukta konduto, kvankam oni scias, ke ĝi nestas en tuneloj fositaj en la bordojn de rojoj kaj riveroj.<ref name="HBW">{{Citation |last=Woodall |first=Peter |title=[[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 6, Mousebirds to Hornbills |pages=[https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/103 103–187] |year=2001 |editor-last=del Hoyo |editor-first=Josep |contribution=Family Alcedinidae (Kingfishers) |place=[[Barcelona]] |publisher=[[Lynx Edicions]] |isbn=978-84-87334-30-6 |editor2-last=Elliott |editor2-first=Andrew |editor3-last=Sargatal |editor3-first=Jordi}}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == Ĝia natura [[vivejo]] estas tropikaj humidaj [[arbaro]]j de malalaj teroj ĝis 1 500 metroj super marnivelo sed kutime multe pli malalte. Ĝi preferas riveretojn kaj rojojn kun dense arbarkovritaj bordoj. Ĝi iom toleras duarangajn arbarojn. La [[Internacia Unio por la Konservo de Naturo]] agnoskas la nordan kaj sudan indigo-bendajn alcionojn kiel apartajn speciojn, kaj tial havas takson por ĉiu. === Norda indigobrusta alciono (''C. c. cyanopectus'') === La tutmonda populacio ne estas kvantigita, sed la specio estas priskribita kiel ĝenerale sufiĉe ofta. Ĝi estas klasifikita kiel [[Malplej Zorgiga]] specio, kaj la populacio supozeble malpliiĝas. === Suda indigobrusta alciono (''C. c. nigrirostris'') === Konsiderata neofta en sia teritorio. [[Negroso]] estas unu el la plej senarbarigitaj insuloj en la lando kun nur 4% restanta arbarkovro en 1988 kaj la specio troviĝas nur en la restantaj arbaroj. La teritorio en [[Panajo]] ne estis plene kalkulita, sed ili eble daŭrigos en pli grandaj nombroj. IUCN taksas la populacion je 1 000 - 2 499 maturaj individuoj, kaj la populacio daŭre malpliiĝas. Ambaŭ subspecioj malpliiĝas pro [[habitatoperdo]] kaj [[senarbarigo]]. Ne ekzistas celitaj konservadprogramoj por ambaŭ subspecioj. Konservagadoj proponitaj estas pliaj kalkuloj precipe por la pli minacata suda subspecio por povi pli bone kompreni ĝiajn populacion kaj biologion.<ref> IUCN (2022-04-26). [https://www.iucnredlist.org/species/22726965/216654178 Ceyx nigrirostris:] BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2022: e.T22726965A216654178 (Report). International Union for Conservation of Nature. doi:10.2305/iucn.uk.2022-2.rlts.t22726965a216654178.en. </ref><ref> IUCN (2016-10-01). [https://www.iucnredlist.org/species/22726949/263960022 Ceyx cyanopectus:] BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22726949A94936884 (Report). International Union for Conservation of Nature. doi:10.2305/iucn.uk.2016-3.rlts.t22726949a94936884.en. </ref> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo cyanopectus}} {{Wikispecies|Alcedo cyanopectus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] 541l7r0u8w6jykeio6wm40yh602nxeq 9400610 9400609 2026-06-12T20:56:24Z Kani 670 /* Habitato kaj konservostatuso */ 9400610 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Indigobrusta alciono |koloro = pink |dosiero = ibkf.jpg |priskribo de dosiero = Masklo de Norda indigobrusta alciono |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Indigobrusta alciono''' ''C. cyanopectus'' |specio aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1840) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx cyanopectus'' |volume=2016 |article-number=e.T22726949A94936884 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726949A94936884.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx cyanopectus'' |vikispecio = Ceyx cyanopectus |komunejo = Ceyx cyanopectus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Indigobrusta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx cyanopectus'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Luzono]], [[Mindoro]], [[Masbate]] kaj [[Okcidentaj Bisajoj]]. Kelkaj fakuloj konsideras tiun ĉi kiel du apartaj specioj nome la birdoj el Okcidentaj Bisajoj kiel Suda indigobrusta alciono kaj la birdoj el Luzono, Mindoro kaj Masbate kiel Norda indigobrusta alciono. Ĝia vivejo estas en riveretoj en tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝia populacio malpliiĝas pro [[habitatoperdo]] kaj degenero. ==Aspekto kaj taksonomio== === Subspecioj === Oni agnoskis jenajn du [[subspecio]]jn: * ''C. c. cyanopectus —'' Konata kiel Norda indigobrusta alciono; en [[Luzono]], Polillo, [[Mindoro]], [[Sibujano|Sibujano]], [[Masbate]] kaj [[Tikao]], * ''C. c. nigriostris'' -''—'' Konata kiel Suda indigobrusta alciono; en [[Panajo]], [[Negroso]] kaj [[Cebuo]], kvankam eble formortinta en Cebuo aŭ estis listigita erare. Sudaj birdoj havas tutnigran bekon, dum nordaj havas ruĝan malsupran bekon kaj pli bluan ĉe la flankoj. La ''[[Handbook of the Birds of the World]]'' (Manlibro de la Birdoj de la Mondo) konsideras ilin kiel apartajn speciojn.<ref>{{Cite journal |last1=Kirwan |first1=Guy M. |last2=del Hoyo |first2=Josep |last3=Woodall |first3=P. F. |last4=Collar |first4=Nigel |date=2021 |title=Indigo-banded Kingfisher (Ceyx cyanopectus), version 2.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/inbkin2/2.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.inbkin2.02 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> La specio, kiel pluraj parencoj, havas oranĝecajn krurojn kaj malhelbluajn suprajn partojn en kiuj kontrastas helblua dorsa vertikala bendo; la bridomakuloj estas oranĝecaj, dum la kolflankaj estas blankaj. La ĉefa trajto estas en la oranĝecaj malsupraj partoj kontrastaj malhelbluaj brustobendo (kiu nomas la specion) kaj flankoj. ==Ekologio kaj behaviour== [[File:Ibkf4.jpg|left|thumb|Masklo de Norda indigobrusta alciono.]] La Indigobrusta alciono manĝas fiŝojn kaj akvinsektojn. Ĝi ripozas sur rokoj kaj elstarantaj branĉoj kaj foliaro kaj plonĝas krute en la akvon por kapti sian predon. Post kapto, ĝi reportas la predon al la ripozejo, kie ĝi estas batita kaj poste englutita. Malmulto estas konata pri ĝia reprodukta konduto, kvankam oni scias, ke ĝi nestas en tuneloj fositaj en la bordojn de rojoj kaj riveroj.<ref name="HBW">{{Citation |last=Woodall |first=Peter |title=[[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 6, Mousebirds to Hornbills |pages=[https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/103 103–187] |year=2001 |editor-last=del Hoyo |editor-first=Josep |contribution=Family Alcedinidae (Kingfishers) |place=[[Barcelona]] |publisher=[[Lynx Edicions]] |isbn=978-84-87334-30-6 |editor2-last=Elliott |editor2-first=Andrew |editor3-last=Sargatal |editor3-first=Jordi}}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == Ĝia natura [[vivejo]] estas tropikaj humidaj [[arbaro]]j de malalaj teroj ĝis 1 500 metroj super marnivelo sed kutime multe pli malalte. Ĝi preferas riveretojn kaj rojojn kun dense arbarkovritaj bordoj. Ĝi iom toleras duarangajn arbarojn. La [[Internacia Unio por la Konservo de Naturo]] agnoskas la nordan kaj sudan indigo-bendajn alcionojn kiel apartajn speciojn, kaj tial havas takson por ĉiu. === Norda indigobrusta alciono (''C. c. cyanopectus'') === La tutmonda populacio ne estas kvantigita, sed la specio estas priskribita kiel ĝenerale sufiĉe ofta. Ĝi estas klasifikita kiel [[Malplej Zorgiga]] specio, kaj la populacio supozeble malpliiĝas. === Suda indigobrusta alciono (''C. c. nigrirostris'') === Konsiderata neofta en sia teritorio. [[Negroso]] estas unu el la plej senarbarigitaj insuloj en la lando kun nur 4% restanta arbarkovro en 1988 kaj la specio troviĝas nur en la restantaj arbaroj. La teritorio en [[Panajo]] ne estis plene kalkulita, sed ili eble daŭrigos en pli grandaj nombroj. IUCN taksas la populacion je 1 000 - 2 499 maturaj individuoj, kaj la populacio daŭre malpliiĝas. Ambaŭ subspecioj malpliiĝas pro [[habitatoperdo]] kaj [[senarbarigo]]. Ne ekzistas celitaj konservadprogramoj por ambaŭ subspecioj. Konservagadoj proponitaj estas pliaj kalkuloj precipe por la pli minacata suda subspecio por povi pli bone kompreni ĝiajn populacion kaj biologion.<ref> IUCN (2022-04-26). [https://www.iucnredlist.org/species/22726965/216654178 Ceyx nigrirostris:] BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2022: e.T22726965A216654178 (Report). International Union for Conservation of Nature. doi:10.2305/iucn.uk.2022-2.rlts.t22726965a216654178.en. </ref><ref> IUCN (2016-10-01). [https://www.iucnredlist.org/species/22726949/263960022 Ceyx cyanopectus:] BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22726949A94936884 (Report). International Union for Conservation of Nature. doi:10.2305/iucn.uk.2016-3.rlts.t22726949a94936884.en. </ref> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo cyanopectus}} {{Wikispecies|Alcedo cyanopectus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] 9nn3u09yktew6jmul526pv2d8x45cl8 9400611 9400610 2026-06-12T20:58:29Z Kani 670 /* Ekologio kaj behaviour */ 9400611 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Indigobrusta alciono |koloro = pink |dosiero = ibkf.jpg |priskribo de dosiero = Masklo de Norda indigobrusta alciono |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Indigobrusta alciono''' ''C. cyanopectus'' |specio aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1840) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx cyanopectus'' |volume=2016 |article-number=e.T22726949A94936884 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726949A94936884.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx cyanopectus'' |vikispecio = Ceyx cyanopectus |komunejo = Ceyx cyanopectus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Indigobrusta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx cyanopectus'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Luzono]], [[Mindoro]], [[Masbate]] kaj [[Okcidentaj Bisajoj]]. Kelkaj fakuloj konsideras tiun ĉi kiel du apartaj specioj nome la birdoj el Okcidentaj Bisajoj kiel Suda indigobrusta alciono kaj la birdoj el Luzono, Mindoro kaj Masbate kiel Norda indigobrusta alciono. Ĝia vivejo estas en riveretoj en tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝia populacio malpliiĝas pro [[habitatoperdo]] kaj degenero. ==Aspekto kaj taksonomio== === Subspecioj === Oni agnoskis jenajn du [[subspecio]]jn: * ''C. c. cyanopectus —'' Konata kiel Norda indigobrusta alciono; en [[Luzono]], Polillo, [[Mindoro]], [[Sibujano|Sibujano]], [[Masbate]] kaj [[Tikao]], * ''C. c. nigriostris'' -''—'' Konata kiel Suda indigobrusta alciono; en [[Panajo]], [[Negroso]] kaj [[Cebuo]], kvankam eble formortinta en Cebuo aŭ estis listigita erare. Sudaj birdoj havas tutnigran bekon, dum nordaj havas ruĝan malsupran bekon kaj pli bluan ĉe la flankoj. La ''[[Handbook of the Birds of the World]]'' (Manlibro de la Birdoj de la Mondo) konsideras ilin kiel apartajn speciojn.<ref>{{Cite journal |last1=Kirwan |first1=Guy M. |last2=del Hoyo |first2=Josep |last3=Woodall |first3=P. F. |last4=Collar |first4=Nigel |date=2021 |title=Indigo-banded Kingfisher (Ceyx cyanopectus), version 2.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/inbkin2/2.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.inbkin2.02 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> La specio, kiel pluraj parencoj, havas oranĝecajn krurojn kaj malhelbluajn suprajn partojn en kiuj kontrastas helblua dorsa vertikala bendo; la bridomakuloj estas oranĝecaj, dum la kolflankaj estas blankaj. La ĉefa trajto estas en la oranĝecaj malsupraj partoj kontrastaj malhelbluaj brustobendo (kiu nomas la specion) kaj flankoj. ==Ekologio kaj kutimaro== [[File:Ibkf4.jpg|left|thumb|Masklo de Norda indigobrusta alciono.]] La Indigobrusta alciono manĝas fiŝojn kaj akvinsektojn. Ĝi ripozas sur rokoj kaj elstarantaj branĉoj kaj foliaro kaj plonĝas krute en la akvon por kapti sian predon. Post kapto, ĝi reportas la predon al la ripozejo, kie ĝi estas batita kaj poste englutita. Malmulto estas konata pri ĝia reprodukta konduto, kvankam oni scias, ke ĝi nestas en tuneloj fositaj en la bordojn de rojoj kaj riveroj.<ref name="HBW">{{Citation |last=Woodall |first=Peter |title=[[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 6, Mousebirds to Hornbills |pages=[https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/103 103–187] |year=2001 |editor-last=del Hoyo |editor-first=Josep |contribution=Family Alcedinidae (Kingfishers) |place=[[Barcelona]] |publisher=[[Lynx Edicions]] |isbn=978-84-87334-30-6 |editor2-last=Elliott |editor2-first=Andrew |editor3-last=Sargatal |editor3-first=Jordi}}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == Ĝia natura [[vivejo]] estas tropikaj humidaj [[arbaro]]j de malalaj teroj ĝis 1 500 metroj super marnivelo sed kutime multe pli malalte. Ĝi preferas riveretojn kaj rojojn kun dense arbarkovritaj bordoj. Ĝi iom toleras duarangajn arbarojn. La [[Internacia Unio por la Konservo de Naturo]] agnoskas la nordan kaj sudan indigo-bendajn alcionojn kiel apartajn speciojn, kaj tial havas takson por ĉiu. === Norda indigobrusta alciono (''C. c. cyanopectus'') === La tutmonda populacio ne estas kvantigita, sed la specio estas priskribita kiel ĝenerale sufiĉe ofta. Ĝi estas klasifikita kiel [[Malplej Zorgiga]] specio, kaj la populacio supozeble malpliiĝas. === Suda indigobrusta alciono (''C. c. nigrirostris'') === Konsiderata neofta en sia teritorio. [[Negroso]] estas unu el la plej senarbarigitaj insuloj en la lando kun nur 4% restanta arbarkovro en 1988 kaj la specio troviĝas nur en la restantaj arbaroj. La teritorio en [[Panajo]] ne estis plene kalkulita, sed ili eble daŭrigos en pli grandaj nombroj. IUCN taksas la populacion je 1 000 - 2 499 maturaj individuoj, kaj la populacio daŭre malpliiĝas. Ambaŭ subspecioj malpliiĝas pro [[habitatoperdo]] kaj [[senarbarigo]]. Ne ekzistas celitaj konservadprogramoj por ambaŭ subspecioj. Konservagadoj proponitaj estas pliaj kalkuloj precipe por la pli minacata suda subspecio por povi pli bone kompreni ĝiajn populacion kaj biologion.<ref> IUCN (2022-04-26). [https://www.iucnredlist.org/species/22726965/216654178 Ceyx nigrirostris:] BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2022: e.T22726965A216654178 (Report). International Union for Conservation of Nature. doi:10.2305/iucn.uk.2022-2.rlts.t22726965a216654178.en. </ref><ref> IUCN (2016-10-01). [https://www.iucnredlist.org/species/22726949/263960022 Ceyx cyanopectus:] BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22726949A94936884 (Report). International Union for Conservation of Nature. doi:10.2305/iucn.uk.2016-3.rlts.t22726949a94936884.en. </ref> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo cyanopectus}} {{Wikispecies|Alcedo cyanopectus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] 8rnicm1r9zj3zqin1ykgqacca76bbqu 9400616 9400611 2026-06-12T21:05:37Z Kani 670 9400616 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Indigobrusta alciono |koloro = pink |dosiero = ibkf.jpg |priskribo de dosiero = Masklo de Norda indigobrusta alciono |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Indigobrusta alciono''' ''C. cyanopectus'' |specio aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1840) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx cyanopectus'' |volume=2016 |article-number=e.T22726949A94936884 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726949A94936884.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx cyanopectus'' |vikispecio = Ceyx cyanopectus |komunejo = Ceyx cyanopectus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Indigobrusta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx cyanopectus'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Luzono]], [[Mindoro]], [[Masbate]] kaj [[Okcidentaj Bisajoj]]. Kelkaj fakuloj konsideras tiun ĉi kiel du apartaj specioj nome la birdoj el Okcidentaj Bisajoj kiel Suda indigobrusta alciono kaj la birdoj el Luzono, Mindoro kaj Masbate kiel Norda indigobrusta alciono. Ĝia vivejo estas en riveretoj en tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝia populacio malpliiĝas pro [[habitatoperdo]] kaj degenero. ==Aspekto kaj taksonomio== === Subspecioj === Oni agnoskis jenajn du [[subspecio]]jn: * ''C. c. cyanopectus —'' Konata kiel Norda indigobrusta alciono; en [[Luzono]], Polillo, [[Mindoro]], [[Sibujano|Sibujano]], [[Masbate]] kaj [[Tikao]], * ''C. c. nigriostris'' -''—'' Konata kiel Suda indigobrusta alciono; en [[Panajo]], [[Negroso]] kaj [[Cebuo]], kvankam eble formortinta en Cebuo aŭ estis listigita erare. Sudaj birdoj havas tutnigran bekon, dum nordaj havas ruĝan malsupran bekon kaj pli bluan ĉe la flankoj. La ''[[Handbook of the Birds of the World]]'' (Manlibro de la Birdoj de la Mondo) konsideras ilin kiel apartajn speciojn.<ref>{{Cite journal |last1=Kirwan |first1=Guy M. |last2=del Hoyo |first2=Josep |last3=Woodall |first3=P. F. |last4=Collar |first4=Nigel |date=2021 |title=Indigo-banded Kingfisher (Ceyx cyanopectus), version 2.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/inbkin2/2.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.inbkin2.02 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> La specio, kiel pluraj parencoj, havas oranĝecajn krurojn kaj malhelbluajn suprajn partojn en kiuj kontrastas helblua dorsa vertikala bendo; la bridomakuloj estas oranĝecaj, dum la kolflankaj estas blankaj. La ĉefa trajto estas en la oranĝecaj malsupraj partoj kontrastaj malhelbluaj brustobendo (kiu nomas la specion) kaj flankoj. ==Ekologio kaj kutimaro== [[File:Ibkf4.jpg|left|thumb|Masklo de Norda indigobrusta alciono.]] La Indigobrusta alciono manĝas fiŝojn kaj akvinsektojn. Ĝi ripozas sur rokoj kaj elstarantaj branĉoj kaj foliaro kaj plonĝas krute en la akvon por kapti sian predon. Post kapto, ĝi reportas la predon al la ripozejo, kie ĝi estas batita kaj poste englutita. Malmulto estas konata pri ĝia reprodukta konduto, kvankam oni scias, ke ĝi nestas en tuneloj fositaj en la bordojn de rojoj kaj riveroj.<ref name="HBW">{{Citation |last=Woodall |first=Peter |title=[[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 6, Mousebirds to Hornbills |pages=[https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/103 103–187] |year=2001 |editor-last=del Hoyo |editor-first=Josep |contribution=Family Alcedinidae (Kingfishers) |place=[[Barcelona]] |publisher=[[Lynx Edicions]] |isbn=978-84-87334-30-6 |editor2-last=Elliott |editor2-first=Andrew |editor3-last=Sargatal |editor3-first=Jordi}}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == Ĝia natura [[vivejo]] estas tropikaj humidaj [[arbaro]]j de malalaj teroj ĝis 1 500 metroj super marnivelo sed kutime multe pli malalte. Ĝi preferas riveretojn kaj rojojn kun dense arbarkovritaj bordoj. Ĝi iom toleras duarangajn arbarojn. La [[Internacia Unio por la Konservo de Naturo]] agnoskas la nordan kaj sudan indigo-bendajn alcionojn kiel apartajn speciojn, kaj tial havas takson por ĉiu. === Norda indigobrusta alciono (''C. c. cyanopectus'') === La tutmonda populacio ne estas kvantigita, sed la specio estas priskribita kiel ĝenerale sufiĉe ofta. Ĝi estas klasifikita kiel [[Malplej Zorgiga]] specio, kaj la populacio supozeble malpliiĝas. === Suda indigobrusta alciono (''C. c. nigrirostris'') === Konsiderata neofta en sia teritorio. [[Negroso]] estas unu el la plej senarbarigitaj insuloj en la lando kun nur 4% restanta arbarkovro en 1988 kaj la specio troviĝas nur en la restantaj arbaroj. La teritorio en [[Panajo]] ne estis plene kalkulita, sed ili eble daŭrigos en pli grandaj nombroj. IUCN taksas la populacion je 1 000 - 2 499 maturaj individuoj, kaj la populacio daŭre malpliiĝas. Ambaŭ subspecioj malpliiĝas pro [[habitatoperdo]] kaj [[senarbarigo]]. Ne ekzistas celitaj konservadprogramoj por ambaŭ subspecioj. Konservagadoj proponitaj estas pliaj kalkuloj precipe por la pli minacata suda subspecio por povi pli bone kompreni ĝiajn populacion kaj biologion.<ref> IUCN (2022-04-26). [https://www.iucnredlist.org/species/22726965/216654178 Ceyx nigrirostris:] BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2022: e.T22726965A216654178 (Report). International Union for Conservation of Nature. doi:10.2305/iucn.uk.2022-2.rlts.t22726965a216654178.en. </ref><ref> IUCN (2016-10-01). [https://www.iucnredlist.org/species/22726949/263960022 Ceyx cyanopectus:] BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22726949A94936884 (Report). International Union for Conservation of Nature. doi:10.2305/iucn.uk.2016-3.rlts.t22726949a94936884.en. </ref> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo cyanopectus}} {{Wikispecies|Alcedo cyanopectus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] ah1fm849f84aoutagphx3o4ujiueot3 Alphonso Davies 0 946631 9400564 2026-06-12T20:00:21Z Aidas 3488 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] (maldekstra [[defendulo]]) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Bayern München]]'' ekde [[2019]] kaj en la * [[kanada nacia teamo de futbalo|kanada nacia teamo]] ekde [[2023]] }} '''Alphonso DAVIES''' - naskiĝis {{naskiĝdato|2000|11|02}} en [[urbo]], do nun {{aĝo|2000|11|02}}-jara - estas germana profesia futbalisto en la pozicio de maldekstra [[defendulo]]. La gepatroj..." 9400564 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] (maldekstra [[defendulo]]) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Bayern München]]'' ekde [[2019]] kaj en la * [[kanada nacia teamo de futbalo|kanada nacia teamo]] ekde [[2023]] }} '''Alphonso DAVIES''' - naskiĝis {{naskiĝdato|2000|11|02}} en [[urbo]], do nun {{aĝo|2000|11|02}}-jara - estas germana profesia futbalisto en la pozicio de maldekstra [[defendulo]]. La gepatroj en la 1990-aj jaroj vivis en [[Monrovio]], ĉefurbo de [[Liberio]], sed kiam erupciis dua enlanda milito tie ili fuĝis tra [[Eburbordo]] al [[Ganao]], kie en tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' naskiĝis Alphonse. En 2006 la familio kiel fuĝintoj alvenis en Kanado, kie ili ekvivis en [[Edmontono]]. Alphonse samtempe aliĝis al la kanada [[elementa lernejo]] kaj al futbalklubo, kie li futbalumis la sekvajn ok jarojn, de 2006 ĝis 2014. Elstara 13-jara futbalisto, li en trejnejo de la kanada teamo de sub-15-jaruloj ricevis invitonn interalie de la klubo ''[[Vancouver Whitecaps]]'', decidiĝis favore al tiu oferto, translokiĝis al [[Brita Kolumbio]], kaj konkuris en junulaj teamoj de Vankuvero dum la sekvaj 3 jaroj, de 2015 ĝis la fino de 2017. Samtempe li de 2026 ĝis 2018 ankaŭ konkuris en la profesia unua vira teamo de la ''Whitecaps''. Komence de 2019 li translokiĝis al Eŭropo kaj ekde tiam membras en la profesia unua vira teamo de la germana klubo ''[[Bayern München]]'', la regiona ĉefurbo de [[Bavario]]. Ekde la jaro [[2017]] li estas membro de la vira [[kanada nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenas kadre de la germana nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]], kaj en ties matĉoj rekoneblas per la ĉemiza numero "19". Li ekde antaŭ 2024 estas la kapitano, do teamestro, de la kanada teamo, kaj laŭ multaj ĵurnalistoj kaj futbalaj komentistoj internacie li komence de la Futbala Mondpokalo 2026 estas unu el la plej atentataj naciajn teamanoj. {{projektoj}} <!-- {{Germana nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} --> {{Vivtempo|Davies, A}} [[Kategorio:Kanadaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Ganao]] mm7u4031vgwdbgje8bylk2t0hjxbe4e 9400570 9400564 2026-06-12T20:03:27Z Aidas 3488 9400570 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' en [[Ganao]] | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] (maldekstra [[defendulo]]) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Bayern München]]'' ekde [[2019]] kaj en la * [[kanada nacia teamo de futbalo|kanada nacia teamo]] ekde [[2023]] }} '''Alphonso DAVIES''' - naskiĝis {{naskiĝdato|2000|11|02}} en [[urbo]], do nun {{aĝo|2000|11|02}}-jara - estas germana profesia futbalisto en la pozicio de maldekstra [[defendulo]]. La gepatroj en la 1990-aj jaroj vivis en [[Monrovio]], ĉefurbo de [[Liberio]], sed kiam erupciis dua enlanda milito tie ili fuĝis tra [[Eburbordo]] al [[Ganao]], kie en tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' naskiĝis Alphonse. En 2006 la familio kiel fuĝintoj alvenis en Kanado, kie ili ekvivis en [[Edmontono]]. Alphonse samtempe aliĝis al la kanada [[elementa lernejo]] kaj al futbalklubo, kie li futbalumis la sekvajn ok jarojn, de 2006 ĝis 2014. Elstara 13-jara futbalisto, li en trejnejo de la kanada teamo de sub-15-jaruloj ricevis invitonn interalie de la klubo ''[[Vancouver Whitecaps]]'', decidiĝis favore al tiu oferto, translokiĝis al [[Brita Kolumbio]], kaj konkuris en junulaj teamoj de Vankuvero dum la sekvaj 3 jaroj, de 2015 ĝis la fino de 2017. Samtempe li de 2026 ĝis 2018 ankaŭ konkuris en la profesia unua vira teamo de la ''Whitecaps''. Komence de 2019 li translokiĝis al Eŭropo kaj ekde tiam membras en la profesia unua vira teamo de la germana klubo ''[[Bayern München]]'', la regiona ĉefurbo de [[Bavario]]. Ekde la jaro [[2017]] li estas membro de la vira [[kanada nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenas kadre de la germana nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]], kaj en ties matĉoj rekoneblas per la ĉemiza numero "19". Li ekde antaŭ 2024 estas la kapitano, do teamestro, de la kanada teamo, kaj laŭ multaj ĵurnalistoj kaj futbalaj komentistoj internacie li komence de la Futbala Mondpokalo 2026 estas unu el la plej atentataj naciajn teamanoj. {{projektoj}} <!-- {{Germana nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} --> {{Vivtempo|Davies, A}} [[Kategorio:Kanadaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Ganao]] i14n89zcxhk46a21np6bld44rhgspag 9400626 9400570 2026-06-12T21:30:20Z ThomasPusch 1869 9400626 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' en [[Ganao]] | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] (maldekstra [[defendulo]]) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Bayern München]]'' ekde [[2019]] kaj en la * [[kanada nacia teamo de futbalo|kanada nacia teamo]] ekde [[2023]] }} '''Alphonso DAVIES''' - naskiĝis {{naskiĝdato|2000|11|02}} en [[urbo]], do nun {{aĝo|2000|11|02}}-jara - estas kanada profesia futbalisto en la pozicio de maldekstra [[defendulo]]. La gepatroj en la 1990-aj jaroj vivis en [[Monrovio]], ĉefurbo de [[Liberio]], sed kiam erupciis dua enlanda milito tie ili fuĝis tra [[Eburbordo]] al [[Ganao]], kie en tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' naskiĝis Alphonso. En 2006 la familio kiel fuĝintoj alvenis en Kanado, kie ili ekvivis en [[Edmontono]]. Alphonso samtempe aliĝis al la kanada [[elementa lernejo]] kaj al futbalklubo, kie li futbalumis la sekvajn ok jarojn, de 2006 ĝis 2014. Elstara 13-jara futbalisto, li en trejnejo de la kanada teamo de sub-15-jaruloj ricevis inviton interalie de la klubo ''[[Vancouver Whitecaps]]'', decidiĝis favore al tiu oferto, translokiĝis al [[Brita Kolumbio]], kaj konkuris en junulaj teamoj de Vankuvero dum la sekvaj 3 jaroj, de 2015 ĝis la fino de 2017. Samtempe li de 2026 ĝis 2018 ankaŭ konkuris en la profesia unua vira teamo de la ''Whitecaps''. Komence de 2019 li translokiĝis al Eŭropo kaj ekde tiam membras en la profesia unua vira teamo de la germana klubo ''[[Bayern München]]'', la regiona ĉefurbo de [[Bavario]]. Ekde la jaro [[2017]] li estas membro de la vira [[kanada nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenas kadre de la kanada nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]], kaj en ties matĉoj rekoneblas per la ĉemiza numero "19". Li ekde antaŭ 2024 estas la kapitano, do teamestro, de la kanada teamo, kaj laŭ multaj ĵurnalistoj kaj futbalaj komentistoj internacie li komence de la Futbala Mondpokalo 2026 estas unu el la plej atentataj naciaj teamanoj. {{projektoj}} <!-- {{Germana nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} --> {{Vivtempo|Davies, A}} [[Kategorio:Kanadaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Ganao]] kokvae763k4duqayisliehddj6dh86k 9400629 9400626 2026-06-12T21:38:47Z ThomasPusch 1869 9400629 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' en [[Ganao]] | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] (maldekstra [[defendulo]]) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Bayern München]]'' ekde [[2019]] kaj en la * [[kanada nacia teamo de futbalo|kanada nacia teamo]] ekde [[2023]] }} '''Alphonso DAVIES''' - naskiĝis {{naskiĝdato|2000|11|02}} en [[urbo]], do nun {{aĝo|2000|11|02}}-jara - estas kanada profesia futbalisto en la pozicio de maldekstra [[defendulo]]. La gepatroj en la 1990-aj jaroj vivis en [[Monrovio]], ĉefurbo de [[Liberio]], sed kiam erupciis dua enlanda milito tie ili fuĝis tra [[Eburbordo]] al [[Ganao]], kie en tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' naskiĝis Alphonso. Kiam li estis 5-jara, la familio kiel fuĝintoj alvenis en Kanado, kie ili ekvivis en [[Edmontono]]. Alphonso en la posta jaro samtempe aliĝis al la kanada [[elementa lernejo]] kaj al futbalklubo, kie li futbalumis la sekvajn ok jarojn, de 2006 ĝis 2014. Elstara 13-jara futbalisto, li en trejnejo de la kanada teamo de sub-15-jaruloj en oktobro 2014 ricevis inviton interalie de la klubo ''[[Vancouver Whitecaps]]'', decidiĝis favore al tiu oferto, translokiĝis al [[Brita Kolumbio]], kaj konkuris en junulaj teamoj de Vankuvero dum la sekvaj 3 jaroj, de 2015 ĝis la fino de 2017. Samtempe li de 2026 ĝis 2018 ankaŭ konkuris en la profesia unua vira teamo de la ''Whitecaps''. Komence de 2019 li translokiĝis al Eŭropo kaj ekde tiam membras en la profesia unua vira teamo de la germana klubo ''[[Bayern München]]'', la regiona ĉefurbo de [[Bavario]]. Davies akiris kanadan civitanecon en junio 2017,; li estis ĝis tiam liberia ŝtatano. Ekde tiu monato, do ekde junio [[2017]] li estas membro de la vira [[kanada nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenas kadre de la kanada nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]], kaj en ties matĉoj rekoneblas per la ĉemiza numero "19". Li ekde antaŭ 2024 estas la kapitano, do teamestro, de la kanada teamo, kaj laŭ multaj ĵurnalistoj kaj futbalaj komentistoj internacie li komence de la Futbala Mondpokalo 2026 estas unu el la plej atentataj naciaj teamanoj. {{projektoj}} <!-- {{Germana nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} --> {{Vivtempo|Davies, A}} [[Kategorio:Kanadaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Ganao]] otk5ai8ep0dn18msnmknejy5hvst3bs 9400631 9400629 2026-06-12T21:39:09Z ThomasPusch 1869 9400631 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' en [[Ganao]] | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] (maldekstra [[defendulo]]) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Bayern München]]'' ekde [[2019]] kaj en la * [[kanada nacia teamo de futbalo|kanada nacia teamo]] ekde [[2023]] }} '''Alphonso DAVIES''' - naskiĝis {{naskiĝdato|2000|11|02}} en [[urbo]], do nun {{aĝo|2000|11|02}}-jara - estas kanada profesia futbalisto en la pozicio de maldekstra [[defendulo]]. La gepatroj en la 1990-aj jaroj vivis en [[Monrovio]], ĉefurbo de [[Liberio]], sed kiam erupciis dua enlanda milito tie ili fuĝis tra [[Eburbordo]] al [[Ganao]], kie en tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' naskiĝis Alphonso. Kiam li estis 5-jara, la familio kiel fuĝintoj alvenis en Kanado, kie ili ekvivis en [[Edmontono]]. Alphonso en la posta jaro samtempe aliĝis al la kanada [[elementa lernejo]] kaj al futbalklubo, kie li futbalumis la sekvajn ok jarojn, de 2006 ĝis 2014. Elstara 13-jara futbalisto, li en trejnejo de la kanada teamo de sub-15-jaruloj en oktobro 2014 ricevis inviton interalie de la klubo ''[[Vancouver Whitecaps]]'', decidiĝis favore al tiu oferto, translokiĝis al [[Brita Kolumbio]], kaj konkuris en junulaj teamoj de Vankuvero dum la sekvaj 3 jaroj, de 2015 ĝis la fino de 2017. Samtempe li de 2026 ĝis 2018 ankaŭ konkuris en la profesia unua vira teamo de la ''Whitecaps''. Komence de 2019 li translokiĝis al Eŭropo kaj ekde tiam membras en la profesia unua vira teamo de la germana klubo ''[[Bayern München]]'', la regiona ĉefurbo de [[Bavario]]. Davies akiris kanadan civitanecon en junio 2017,; li estis ĝis tiam liberia ŝtatano. Ekde tiu monato, do ekde junio [[2017]] li estas membro de la vira [[kanada nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenas kadre de la kanada nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]], kaj en ties matĉoj rekoneblas per la ĉemiza numero "19". Li ekde antaŭ 2024 estas la kapitano, do teamestro, de la kanada teamo, kaj laŭ multaj ĵurnalistoj kaj futbalaj komentistoj internacie li komence de la Futbala Mondpokalo 2026 estas unu el la plej atentataj naciaj teamanoj. {{projektoj}} <!-- {{Kanada nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} --> {{Vivtempo|Davies, A}} [[Kategorio:Kanadaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Ganao]] 0ddwvl0o1inwe2cnpxix1tl6ztakbms 9400637 9400631 2026-06-12T21:57:53Z ThomasPusch 1869 9400637 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' en [[Ganao]] | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] (maldekstra [[defendulo]]) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Bayern München]]'' ekde [[2019]] kaj en la * [[kanada nacia teamo de futbalo|kanada nacia teamo]] ekde junio [[2017]] }} '''Alphonso DAVIES''' - naskiĝis {{naskiĝdato|2000|11|02}} en [[urbo]], do nun {{aĝo|2000|11|02}}-jara - estas kanada profesia futbalisto en la pozicio de maldekstra [[defendulo]]. La gepatroj en la 1990-aj jaroj vivis en [[Monrovio]], ĉefurbo de [[Liberio]], sed kiam erupciis dua enlanda milito tie ili fuĝis tra [[Eburbordo]] al [[Ganao]], kie en tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' naskiĝis Alphonso. Kiam li estis 5-jara, la familio kiel fuĝintoj alvenis en Kanado, kie ili ekvivis en [[Edmontono]]. Alphonso en la posta jaro samtempe aliĝis al la kanada [[elementa lernejo]] kaj al futbalklubo, kie li futbalumis la sekvajn ok jarojn, de 2006 ĝis 2014. Elstara 13-jara futbalisto, li en trejnejo de la kanada teamo de sub-15-jaruloj en oktobro 2014 ricevis inviton interalie de la klubo ''[[Vancouver Whitecaps]]'', decidiĝis favore al tiu oferto, translokiĝis al [[Brita Kolumbio]], kaj konkuris en junulaj teamoj de Vankuvero dum la sekvaj 3 jaroj, de 2015 ĝis la fino de 2017. Samtempe li de 2026 ĝis 2018 ankaŭ konkuris en la profesia unua vira teamo de la ''Whitecaps''. Komence de 2019 li translokiĝis al Eŭropo kaj ekde tiam membras en la profesia unua vira teamo de la germana klubo ''[[Bayern München]]'', la regiona ĉefurbo de [[Bavario]]. Davies akiris kanadan civitanecon en junio 2017, li estis ĝis tiam liberia ŝtatano. Ekde tiu monato, do ekde junio [[2017]] li estas membro de la vira [[kanada nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenas kadre de la kanada nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]], kaj en ties matĉoj rekoneblas per la ĉemiza numero "19". Li ekde junio 2024 estas la kapitano, do teamestro, de la kanada teamo, kaj laŭ multaj ĵurnalistoj kaj futbalaj komentistoj internacie li komence de la Futbala Mondpokalo 2026 estas unu el la plej atentataj naciaj teamanoj. {{projektoj}} <!-- {{Kanada nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} --> {{Vivtempo|Davies, A}} [[Kategorio:Kanadaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Ganao]] by3avpkjnwto34l1xo0okd67d4zclhp 9400639 9400637 2026-06-12T21:58:45Z ThomasPusch 1869 9400639 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' en [[Ganao]] | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] (maldekstra [[defendulo]]) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Bayern München]]'' ekde [[2019]] kaj en la * [[kanada nacia teamo de futbalo|kanada nacia teamo]] ekde junio [[2017]] }} '''Alphonso DAVIES''' - naskiĝis {{naskiĝdato|2000|11|02}} en [[urbo]], do nun {{aĝo|2000|11|02}}-jara - estas kanada profesia futbalisto en la pozicio de maldekstra [[defendulo]]. La gepatroj en la 1990-aj jaroj vivis en [[Monrovio]], ĉefurbo de [[Liberio]], sed kiam erupciis dua enlanda milito tie ili fuĝis tra [[Eburbordo]] al [[Ganao]], kie en tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' naskiĝis Alphonso. Kiam li estis 5-jara, la familio kiel fuĝintoj alvenis en Kanado, kie ili ekvivis en [[Edmontono]]. Alphonso en la posta jaro samtempe aliĝis al la kanada [[elementa lernejo]] kaj al futbalklubo, kie li futbalumis la sekvajn ok jarojn, de 2006 ĝis 2014. Elstara 13-jara futbalisto, li en trejnejo de la kanada teamo de sub-15-jaruloj en oktobro 2014 ricevis inviton interalie de la klubo ''[[Vancouver Whitecaps]]'', decidiĝis favore al tiu oferto, translokiĝis al [[Brita Kolumbio]], kaj konkuris en junulaj teamoj de Vankuvero dum la sekvaj 3 jaroj, de 2015 ĝis la fino de 2017. Samtempe li de 2026 ĝis 2018 ankaŭ konkuris en la profesia unua vira teamo de la ''Whitecaps''. Komence de 2019 li translokiĝis al Eŭropo kaj ekde tiam membras en la profesia unua vira teamo de la germana klubo ''[[Bayern München]]'', la regiona ĉefurbo de [[Bavario]]. Davies akiris kanadan civitanecon en junio 2017, li estis ĝis tiam liberia ŝtatano. Ekde tiu monato, do ekde junio [[2017]] li estas membro de la vira [[kanada nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenas kadre de la kanada nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]], kaj en ties matĉoj rekoneblas per la ĉemiza numero "19". Li ekde junio 2024 estas la kapitano, do teamestro, de la kanada teamo, kaj laŭ multaj ĵurnalistoj kaj futbalaj komentistoj internacie li komence de la Futbala Mondpokalo 2026 estas unu el la plej atentataj naciaj teamanoj. {{projektoj}} {{Kanada nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} <!-- {{Kanada nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} --> {{Vivtempo|Davies, A}} [[Kategorio:Kanadaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Ganao]] 2xbngtwb35rwrticira0p2ya67g91im 9400661 9400639 2026-06-12T22:57:15Z ThomasPusch 1869 + retejo 9400661 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' en [[Ganao]] | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] (maldekstra [[defendulo]]) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Bayern München]]'' ekde [[2019]] kaj en la * [[kanada nacia teamo de futbalo|kanada nacia teamo]] ekde junio [[2017]] }} '''Alphonso DAVIES''' - naskiĝis {{naskiĝdato|2000|11|02}} en [[urbo]], do nun {{aĝo|2000|11|02}}-jara - estas kanada profesia futbalisto en la pozicio de maldekstra [[defendulo]]. La gepatroj en la 1990-aj jaroj vivis en [[Monrovio]], ĉefurbo de [[Liberio]], sed kiam erupciis dua enlanda milito tie ili fuĝis tra [[Eburbordo]] al [[Ganao]], kie en tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' naskiĝis Alphonso. Kiam li estis 5-jara, la familio kiel fuĝintoj alvenis en Kanado, kie ili ekvivis en [[Edmontono]]. Alphonso en la posta jaro samtempe aliĝis al la kanada [[elementa lernejo]] kaj al futbalklubo, kie li futbalumis la sekvajn ok jarojn, de 2006 ĝis 2014. Elstara 13-jara futbalisto, li en trejnejo de la kanada teamo de sub-15-jaruloj en oktobro 2014 ricevis inviton interalie de la klubo ''[[Vancouver Whitecaps]]'', decidiĝis favore al tiu oferto, translokiĝis al [[Brita Kolumbio]], kaj konkuris en junulaj teamoj de Vankuvero dum la sekvaj 3 jaroj, de 2015 ĝis la fino de 2017. Samtempe li de 2026 ĝis 2018 ankaŭ konkuris en la profesia unua vira teamo de la ''Whitecaps''. Komence de 2019 li translokiĝis al Eŭropo kaj ekde tiam membras en la profesia unua vira teamo de la germana klubo ''[[Bayern München]]'', la regiona ĉefurbo de [[Bavario]]. Davies akiris kanadan civitanecon en junio 2017, li estis ĝis tiam liberia ŝtatano. Ekde tiu monato, do ekde junio [[2017]] li estas membro de la vira [[kanada nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenas kadre de la kanada nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]], kaj en ties matĉoj rekoneblas per la ĉemiza numero "19". Li ekde junio 2024 estas la kapitano, do teamestro, de la kanada teamo, kaj laŭ multaj ĵurnalistoj kaj futbalaj komentistoj internacie li komence de la Futbala Mondpokalo 2026 estas unu el la plej atentataj naciaj teamanoj. == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://canadasoccer.com/profile/5810/alphonso-davies/ informoj en la retejo ''canadasoccer.com''] ({{en}}) {{Kanada nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} <!-- {{Kanada nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} --> {{Vivtempo|Davies, A}} [[Kategorio:Kanadaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Ganao]] 1vvmpos7whdhfbukaosglkq1jd8js1c 9400662 9400661 2026-06-12T22:58:27Z ThomasPusch 1869 9400662 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' en [[Ganao]] | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] (maldekstra [[defendulo]]) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Bayern München]]'' ekde [[2019]] kaj en la * [[kanada nacia teamo de futbalo|kanada nacia teamo]] ekde junio [[2017]] }} '''Alphonso DAVIES''' - naskiĝis {{naskiĝdato|2000|11|02}} tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'', [[Ganao]], do nun {{aĝo|2000|11|02}}-jara - estas kanada profesia futbalisto en la pozicio de maldekstra [[defendulo]]. La gepatroj en la 1990-aj jaroj vivis en [[Monrovio]], ĉefurbo de [[Liberio]], sed kiam erupciis dua enlanda milito tie ili fuĝis tra [[Eburbordo]] al [[Ganao]], kie en tendumejo de fuĝintoj ''Buduburam'' naskiĝis Alphonso. Kiam li estis 5-jara, la familio kiel fuĝintoj alvenis en Kanado, kie ili ekvivis en [[Edmontono]]. Alphonso en la posta jaro samtempe aliĝis al la kanada [[elementa lernejo]] kaj al futbalklubo, kie li futbalumis la sekvajn ok jarojn, de 2006 ĝis 2014. Elstara 13-jara futbalisto, li en trejnejo de la kanada teamo de sub-15-jaruloj en oktobro 2014 ricevis inviton interalie de la klubo ''[[Vancouver Whitecaps]]'', decidiĝis favore al tiu oferto, translokiĝis al [[Brita Kolumbio]], kaj konkuris en junulaj teamoj de Vankuvero dum la sekvaj 3 jaroj, de 2015 ĝis la fino de 2017. Samtempe li de 2026 ĝis 2018 ankaŭ konkuris en la profesia unua vira teamo de la ''Whitecaps''. Komence de 2019 li translokiĝis al Eŭropo kaj ekde tiam membras en la profesia unua vira teamo de la germana klubo ''[[Bayern München]]'', la regiona ĉefurbo de [[Bavario]]. Davies akiris kanadan civitanecon en junio 2017, li estis ĝis tiam liberia ŝtatano. Ekde tiu monato, do ekde junio [[2017]] li estas membro de la vira [[kanada nacia teamo de futbalo]]. Li interalie partoprenas kadre de la kanada nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]], kaj en ties matĉoj rekoneblas per la ĉemiza numero "19". Li ekde junio 2024 estas la kapitano, do teamestro, de la kanada teamo, kaj laŭ multaj ĵurnalistoj kaj futbalaj komentistoj internacie li komence de la Futbala Mondpokalo 2026 estas unu el la plej atentataj naciaj teamanoj. == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://canadasoccer.com/profile/5810/alphonso-davies/ informoj en la retejo ''canadasoccer.com''] ({{en}}) {{Kanada nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} <!-- {{Kanada nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} --> {{Vivtempo|Davies, A}} [[Kategorio:Kanadaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Ganao]] k84ov1gld2jm6s35dvx5hjx9aud7t1i David O. McKay 0 946632 9400572 2026-06-12T20:03:59Z Wheatley2 216749 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto gravulo|nomo=David O. McKay|dosiero=David O. McKay (Juvenile Instructor).jpg|dato de naskiĝo=[[8-a de septembro]] [[1873]]|religio=[[Mormonismo]]|nacieco=[[Usono]]|edzino=Emma Ray Riggs|civitaneco=[[Usono]]|naskonomo=David Oman McKay|dato de morto=[[18-a de januaro]] [[1970]] (96-jaraĝa)}}'''David O. MCKAY''', aŭ '''Davido O. McKay''' (naskiĝinta la [[8-a de septembro]] [[1873]], mortinta la [[18-a de januaro]] [[1970]])<ref name="lds.org/manual">{..." 9400572 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|nomo=David O. McKay|dosiero=David O. McKay (Juvenile Instructor).jpg|dato de naskiĝo=[[8-a de septembro]] [[1873]]|religio=[[Mormonismo]]|nacieco=[[Usono]]|edzino=Emma Ray Riggs|civitaneco=[[Usono]]|naskonomo=David Oman McKay|dato de morto=[[18-a de januaro]] [[1970]] (96-jaraĝa)}}'''David O. MCKAY''', aŭ '''Davido O. McKay''' (naskiĝinta la [[8-a de septembro]] [[1873]], mortinta la [[18-a de januaro]] [[1970]])<ref name="lds.org/manual">{{Cite web|url=https://www.churchofjesuschrist.org/study/content/manual/teachings-david-o-mckay/the-life-and-ministry-of-david-o-mckay?|title=The Life and Ministry of David O. McKay|access-date=15 May 2018}}</ref> estis [[Usono|usona]] ekleziestro kaj inter la 4.9.1951 ĝismorte la 9-a prezidanto de la [[Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj]]. Destinis apostolo kaj membro de la [[Kvorumo de la Dek du Apostoloj]] en 1906, McKay estis aktiva ĝenerala aŭtoritato por preskaŭ 64 jaroj, pli longa ol ajnulo en eklezio historio.<ref name="McKay, David O">{{Cite web|url=https://contentdm.lib.byu.edu/digital/collection/EoM/id/3911/rec/1|title=McKay, David O.|website=contentdm.lib.byu.edu|access-date=17 May 2018}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}}{{Ĝermo|Usonanoj}}{{projektoj}}{{Bibliotekoj}}{{Vivtempo|McKay, David O.}} rz2ycloczqzjrc9fxhwzuip6gb3s0ih Vancouver Whitecaps 0 946633 9400575 2026-06-12T20:04:51Z Aidas 3488 Alidirektigis al [[Vancouver Whitecaps FC]] 9400575 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Vancouver Whitecaps FC]] 85sksok9ne7znkavr1kbm14aqp58luk Karangoformaj 0 946634 9400595 2026-06-12T20:24:20Z Arbarulo 135469 el la angla kaj germana vikipedioj kaj eksteraj fontoj 9400595 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Trevally Nick Hobgood.jpg|eta|dekstre|''[[Caranx melampygus]]'']] La ''karangoformaj'' (science ''Carangiformes'') estas granda [[ordo (biologio)|ordo]] de [[aktinopterigoj|radinaĝilaj fiŝoj]] ene de la klado ''[[Percomorphaceae]]''. Ili estas la [[fratogrupo]] de la [[sinbrankoformaj]], kun kiuj ili formas la fratogrupon de ''[[Blenniiformes]]''/''Ovalentaria''. Ili inkludas ekologie diversajn grupojn, interalie la [[karangedoj]]n, [[pleŭronektoformaj|platfiŝojn]], {{Ill|lingvo=d|trad=Q193921|eo=marezoko|teksto=marezokojn}}, {{Ill|lingvo=d|trad=Q14620149|eo=bekfiŝoj|teksto=bekfiŝojn}}, kaj [[Toxotidae|paffiŝojn]]. Laŭ nuntempa klasifiko ''Carangiformes'' inkludas 32 familiojn kaj pli ol mil speciojn, el kiuj la plej multaj (pli ol 770 specioj) estas platfiŝoj. Ili antaŭe klasifikiĝis en diversaj apartaj ordoj aŭ en ''[[Perciformes]]''. Preskaŭ ĉiuj vivas en la maro kaj ĉiuj estas karnmanĝaj. ==Priskribo== La karangoformaj estas kungrupigataj ĉefe pro [[DNA-vicrivelado|DNA-aj datumoj]] kaj aspektas tre malsimile. Sep [[aŭtapomorfo]]j estas proponitaj, interalie la pozicio de la {{j|branka filtrilo}} kaj dentoj sur la brankoj, kaj la ĉeesto de elstaraĵo sur la [[maksilo]].<ref name="Classification">Near, Thomas J., kaj Thacker, Christine E. 2024. ''Phylogenetic Classification of Living and Fossil Ray-Finned Fishes (''Actinopterygii'')''. ''Bulletin of the Peabody Museum of Natural History'' 65(1): 3-302. [https://bioone.org/journals/bulletin-of-the-peabody-museum-of-natural-history/volume-65/issue-1/014.065.0101/Phylogenetic-Classification-of-Living-and-Fossil-Ray-Finned-Fishes-Actinopterygii/10.3374/014.065.0101.full]</ref> La plej multaj karangoformaj estas mezgrandaj ĝis grandaj {{J|karnomanĝa fiŝo}} (22 cm-2.5 m longaj). Iuj ([[bekfiŝoj]], [[marezoko]]j, [[latedoj]]) estas [[pintoprendanto]]j de siaj ekosistemoj. La korpformo varias de maldika kaj tuboforma (marezokoj, ''Rachycentron'') ĝis ampleksa de la supro malsupren kaj plata flanke (karangoj, ''Mene'', platfiŝoj). Ili plejparte estas [[salakva fiŝo|salakvaj fiŝoj]] de [[Tropikoj|tropikaj]] kaj [[Subtropiko|subtropikaj]] maroj, kvankam iuj malmultaj vivas en [[saleta akvo]] aŭ sensala akvo dum parto de la vivo (''{{Ill|lingvo=d|trad=Q1994256|eo=Caranx ignobilis}}'', paffiŝoj) aŭ la tuta vivo (''[[Cynoglossus feldmanni]]''). ==Sistematiko== Kiel aliaj ''Percomorphaceae'', la fiŝoj nun klasifikataj kiel karangoformaj havas malstabilan taksonomian historion. La [[pleŭronektoformaj|platfiŝoj]] historie estis klasifikataj kiel aparta ordo ''Pleuronectiformes'' pro sia okulfrapa korpa malsimileco de aliaj fiŝoj, dum aliaj grupoj aŭ estis asignitaj al diversaj apartaj ordoj aŭ inkludiĝis en granda, [[parafiletika]] ''[[Perciformes]]''.<ref>Dornburg, Alex, kaj Near, Thomas J. 2021. "The Emerging Phylogenetic Perspective on the Evolution of Actinopterygian Fishes". ''Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics'' 52. [https://www.annualreviews.org/docserver/fulltext/ecolsys/52/1/annurev-ecolsys-122120-122554.pdf]</ref><ref name="Classification"/> Genetikaj studoj montris jam en la jardeko de 2000 ke ĉi tiuj grupoj konsistigas [[klado]]n. Komence ĝi klasifikiĝis kiel plurorda grupo ''Carangimorpha''<ref name="Li">Blaise Li, Agnès Dettaï, Corinne Cruaud, Arnaud Couloux, Martine Desoutter-Meniger, Guillaume Lecointre: ''RNF213, a new nuclear marker for acanthomorph phylogeny.'' Molecular Phylogenetics and Evolution 50 (2009): 345–363 {{DOI|10.1016/j.ympev.2008.11.013}}</ref> aŭ serio ''Carangaria''<ref Name="Betancur-Retal">Ricardo Betancur-R, Edward O. Wiley, Gloria Arratia, Arturo Acero, Nicolas Bailly, Masaki Miya, Guillaume Lecointre und Guillermo Ortí: ''Phylogenetic classification of bony fishes.'' BMC Evolutionary Biology, BMC series – julio 2017, [[DOI: 10.1186/s12862-017-0958-3]]. 24.</ref> Ĝi estas traktata kiel ordo kaj sekve havas la ordnivelan nomon ''Carangiformes'' nur ekde 2020.<ref Name="Girard">Matthew G. Girard, Matthew P. Davis, W. Leo Smith: ''The Phylogeny of Carangiform Fishes: Morphological and Genomic Investigations of a New Fish Clade.'' Copeia, 108(2):265-298 (2020). [[doi: 10.1643/CI-19-320]]</ref> La ĉi-suba klasifiko sekvas Near kaj Thacker.<ref name="Classification"/> kun La vivantaj familioj estas: * Ordo '''Carangiformes''' ** Subordo [[Centropomoidei]] *** Familio [[Latidae]] {{small|[[David Starr Jordan|Jordan]] 1888}} *** Familio [[Centropomus|Centropomidae]] {{small|[[Felipe Poey|Poey]] 1967}} *** Familio [[Lactariidae]] {{small|[[George Albert Boulenger|Boulenger]] 1904}} *** Familio [[marezoko|Sphyraenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (marezokoj) ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio [[Polynemidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Psettodidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Citharidae]] {{small|de Buen 1935}} *** Familio [[Scophthalmidae]] {{small|[[Paul Chabanaud|Chabanaud]] 1933}} *** Familio [[Cyclopsettidae]] {{small|Campbell et al. 2019}} *** Familio [[Bothidae]] {{small|[[Fredrik Adam Smitt|Smitt]] 1892}} *** Familio [[Paralichthyidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Pleuronectidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Atheresthinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Pleuronichthyinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Microstominae]] {{small|Cooper & Chapleau 1998}} **** Subfamilio [[Hippoglossinae]] {{small|Gill 1864}} **** Subfamilio [[Pleuronectinae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Achiridae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Peppered flounder|Paralichthodidae]] {{small|Regan 1920}} *** Familio [[Remo flounder|Oncopteridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Rhombosoleidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Achiropsettidae]] {{small|Heemstra 1990}} *** Familio [[Samaridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Poecilopsettidae]] {{small|Norman 1934}} *** Familio [[Soleidae]] {{small|Bonaparte 1833}} *** Familio [[Cynoglossidae]] {{small|Jordan 1888}} **** Subfamilio Symphurinae {{small|Ochiai 1963}} **** Subfamilio Cynoglossinae {{small|Jordan 1888}} ** Subordo [[Carangoidei]] *** Familio [[Leptobramidae]] {{small|[[James Douglas Ogilby|Ogilby]] 1913}} *** Familio [[Toxotidae]] {{small|Bleeker 1859}} (paffiŝoj) *** Familio [[Nematistiidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1862}} *** Familio [[Menidae]] {{small|[[Leopold Fitzinger|Fitzinger]] 1873}} *** Familio [[Xiphiidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (ksifio) *** Familio [[Istiophoridae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Carangidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Naucratinae]] {{small|[[Pieter Bleeker|Bleeker]] 1859}} (pilotfiŝoj) **** Subfamilio [[Caranginae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Scomberoidinae]] {{small|Jordan & Gilbert 1883}} *** Familio [[Trachinotidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1861}} *** Familio [[Echeneidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1810}} (remoroj) *** Familio [[Rachycentridae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1896}} *** Familio [[Coryphaenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} Oni konas ankaŭ la jenajn fosiliajn familiojn:<ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=V. Andrews|first2=James|last3=Saad|first3=Hadeel|last4=El-Sayed|first4=Sanaa|date=2023-06-16|title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018|url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048|journal=Geologica Belgica|language=en|doi=10.20341/gb.2023.002|issn=1374-8505|doi-access=free}}</ref> * '''Order Carangiformes''' ** ?Familio †[[Pygaeidae]] <small>[[David Starr Jordan|Jordan]], 1905</small> ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio †[[Amphistiidae]] <small>[[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1902</small> *** Familio †[[Joleaudichthyidae]] <small>[[Paul Chabanaud|Chabanaud]], 1937</small> ** Suborder Menoidei *** Familio †[[Palaeorhynchidae]] <small>[[Albert Günther|Günther]], 1880</small> *** Familio †[[Blochiidae]] <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1859</small> *** Familio †[[Xiphiorhynchidae]] <small>[[Charles Tate Regan|Regan]], 1909</small><ref name=":0">{{Cite journal |last=Rust|first=Seabourne|last2=Wium|first2=Morne|last3=Otero|first3=Rodrigo A.|last4=Terezow|first4=Marianna|date=2026-02-01|title=Fossil billfish (Xiphioidei) from the Eocene of Hampden, North Otago, New Zealand|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1342937X25003120|journal=Gondwana Research|volume=150|pages=301–311|doi=10.1016/j.gr.2025.09.021|issn=1342-937X|url-access=subscription}}</ref> *** Familio †[[Hemingwayidae]] <small>Sytchevskaya & Prokofiev, 2002</small> ** Subordo Carangoidei *** Familio †[[Opisthomyzonidae]] <small>Jordan, 1923</small> *** Familio †[[Ductoridae]] <small>Blot, 1969</small><ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=Johanson|first2=Zerina|last3=Harrington|first3=Richard C.|last4=Near|first4=Thomas J.|last5=Graham|first5=Mark R.|date=2013-09-07|title=An early fossil remora (Echeneoidea) reveals the evolutionary assembly of the adhesion disc|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=280|issue=1766|article-number=20131200|doi=10.1098/rspb.2013.1200|pmc=3730593|pmid=23864599}}</ref> ==Evoluo== La plej fruaj [[fosilio]]j de karangoformaj estas nenomitaj specioj de ''Carangidae'' kaj ''Menidae'' el [[paleoceno|paleocenaj]] (pli specife [[danio|daniaj]]) tavoloj de la [[Formacio Dakhla]] en [[Egiptujo]]<ref>{{Cite journal|last1=El-Sayed |first1=Sanaa |last2=Friedman |first2=Matt |last3=Salem |first3=Belal S. |last4=Gohar |first4=Abdullah S. |last5=Al-Ashqar |first5=Shorouq F. |last6=Amin |first6=Mohamed |last7=El-Saka |first7=Hossam |last8=Saad |first8=Hadeel |last9=Speijer |first9=Robert P. |last10=Sallam |first10=Hesham M. |title=Rise of modern marine fishes captured in an early Paleocene Lagerstätte |year=2026 |journal=Science Advances |volume=12 |issue=23 |article-number=eaec8978 |doi=10.1126/sciadv.aec8978 |pmid=42234753 |pmc=13232593 |doi-access=free }}</ref> kaj specioj de ''[[Mene]]'' el la [[Tanetio|Malfrua Paleoceno]] de [[Peruo]] kaj [[Tunizio]].<ref>{{Cite journal |last1=Friedman |first1=Matt |last2=V. Andrews |first2=James |last3=Saad |first3=Hadeel |last4=El-Sayed |first4=Sanaa |date=2023-06-16 |title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018 |url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048 |journal=Geologica Belgica |language=en |doi=10.20341/gb.2023.002 |issn=1374-8505|doi-access=free }}</ref> [[Kategorio:Aktinopterigaj taksonoj]] [[Kategorio:Fiŝaj ordoj]] 6lyo4tbenp1kyt6l93sfjs0qylku6f9 9400596 9400595 2026-06-12T20:25:24Z Arbarulo 135469 9400596 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Trevally Nick Hobgood.jpg|eta|dekstre|''[[Caranx melampygus]]'']] La ''karangoformaj'' (science ''Carangiformes'') estas granda [[ordo (biologio)|ordo]] de [[aktinopterigoj|radinaĝilaj fiŝoj]] ene de la klado ''[[Percomorphaceae]]''. Ili estas la [[fratogrupo]] de la [[sinbrankoformaj]], kun kiuj ili formas la fratogrupon de ''[[Blenniiformes]]''/''Ovalentaria''. Ili inkludas ekologie diversajn grupojn, interalie la [[karangedoj]]n, [[pleŭronektoformaj|platfiŝojn]], {{Ill|lingvo=d|trad=Q193921|eo=marezoko|teksto=marezokojn}}, {{Ill|lingvo=d|trad=Q14620149|eo=bekfiŝoj|teksto=bekfiŝojn}}, kaj [[Toxotidae|paffiŝojn]]. Laŭ nuntempa klasifiko ''Carangiformes'' inkludas 32 familiojn kaj pli ol mil speciojn, el kiuj la plej multaj (pli ol 770 specioj) estas platfiŝoj. Ili antaŭe klasifikiĝis en diversaj apartaj ordoj aŭ en ''[[Perciformes]]''. Preskaŭ ĉiuj vivas en la maro kaj ĉiuj estas karnmanĝaj. ==Priskribo== La karangoformaj estas kungrupigataj ĉefe pro [[DNA-vicrivelado|DNA-aj datumoj]] kaj aspektas tre malsimile. Sep [[aŭtapomorfo]]j estas proponitaj, interalie la pozicio de la {{j|branka filtrilo}} kaj dentoj sur la brankoj, kaj la ĉeesto de elstaraĵo sur la [[maksilo]].<ref name="Classification">Near, Thomas J., kaj Thacker, Christine E. 2024. ''Phylogenetic Classification of Living and Fossil Ray-Finned Fishes (''Actinopterygii'')''. ''Bulletin of the Peabody Museum of Natural History'' 65(1): 3-302. [https://bioone.org/journals/bulletin-of-the-peabody-museum-of-natural-history/volume-65/issue-1/014.065.0101/Phylogenetic-Classification-of-Living-and-Fossil-Ray-Finned-Fishes-Actinopterygii/10.3374/014.065.0101.full]</ref> La plej multaj karangoformaj estas mezgrandaj ĝis grandaj {{J|karnomanĝa fiŝo}} (22 cm-2.5 m longaj). Iuj ([[bekfiŝoj]], [[marezoko]]j, [[latedoj]]) estas [[pintoprendanto]]j de siaj ekosistemoj. La korpformo varias de maldika kaj tuboforma (marezokoj, ''Rachycentron'') ĝis ampleksa de la supro malsupren kaj plata flanke (karangoj, ''Mene'', platfiŝoj). Ili plejparte estas [[salakva fiŝo|salakvaj fiŝoj]] de [[Tropikoj|tropikaj]] kaj [[Subtropiko|subtropikaj]] maroj, kvankam iuj malmultaj vivas en [[saleta akvo]] aŭ sensala akvo dum parto de la vivo (''{{Ill|lingvo=d|trad=Q1994256|eo=Caranx ignobilis}}'', paffiŝoj) aŭ la tuta vivo (''[[Cynoglossus feldmanni]]''). ==Sistematiko== Kiel aliaj ''Percomorphaceae'', la fiŝoj nun klasifikataj kiel karangoformaj havas malstabilan taksonomian historion. La [[pleŭronektoformaj|platfiŝoj]] historie estis klasifikataj kiel aparta ordo ''Pleuronectiformes'' pro sia okulfrapa korpa malsimileco de aliaj fiŝoj, dum aliaj grupoj aŭ estis asignitaj al diversaj apartaj ordoj aŭ inkludiĝis en granda, [[parafiletika]] ''[[Perciformes]]''.<ref>Dornburg, Alex, kaj Near, Thomas J. 2021. "The Emerging Phylogenetic Perspective on the Evolution of Actinopterygian Fishes". ''Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics'' 52. [https://www.annualreviews.org/docserver/fulltext/ecolsys/52/1/annurev-ecolsys-122120-122554.pdf]</ref><ref name="Classification"/> Genetikaj studoj montris jam en la jardeko de 2000 ke ĉi tiuj grupoj konsistigas [[klado]]n. Komence ĝi klasifikiĝis kiel plurorda grupo ''Carangimorpha''<ref name="Li">Blaise Li, Agnès Dettaï, Corinne Cruaud, Arnaud Couloux, Martine Desoutter-Meniger, Guillaume Lecointre: ''RNF213, a new nuclear marker for acanthomorph phylogeny.'' Molecular Phylogenetics and Evolution 50 (2009): 345–363 {{DOI|10.1016/j.ympev.2008.11.013}}</ref> aŭ serio ''Carangaria''<ref Name="Betancur-Retal">Ricardo Betancur-R, Edward O. Wiley, Gloria Arratia, Arturo Acero, Nicolas Bailly, Masaki Miya, Guillaume Lecointre und Guillermo Ortí: ''Phylogenetic classification of bony fishes.'' BMC Evolutionary Biology, BMC series – julio 2017, [[DOI: 10.1186/s12862-017-0958-3]]. 24.</ref> Ĝi estas traktata kiel ordo kaj sekve havas la ordnivelan nomon ''Carangiformes'' nur ekde 2020.<ref Name="Girard">Matthew G. Girard, Matthew P. Davis, W. Leo Smith: ''The Phylogeny of Carangiform Fishes: Morphological and Genomic Investigations of a New Fish Clade.'' Copeia, 108(2):265-298 (2020). [[doi: 10.1643/CI-19-320]]</ref> La ĉi-suba klasifiko sekvas Near kaj Thacker.<ref name="Classification"/> kun La vivantaj familioj estas: * Ordo '''Carangiformes''' ** Subordo [[Centropomoidei]] *** Familio [[Latidae]] {{small|[[David Starr Jordan|Jordan]] 1888}} *** Familio [[Centropomus|Centropomidae]] {{small|[[Felipe Poey|Poey]] 1967}} *** Familio [[Lactariidae]] {{small|[[George Albert Boulenger|Boulenger]] 1904}} *** Familio [[marezoko|Sphyraenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (marezokoj) ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio [[Polynemidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Psettodidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Citharidae]] {{small|de Buen 1935}} *** Familio [[Scophthalmidae]] {{small|[[Paul Chabanaud|Chabanaud]] 1933}} *** Familio [[Cyclopsettidae]] {{small|Campbell et al. 2019}} *** Familio [[Bothidae]] {{small|[[Fredrik Adam Smitt|Smitt]] 1892}} *** Familio [[Paralichthyidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Pleuronectidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Atheresthinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Pleuronichthyinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Microstominae]] {{small|Cooper & Chapleau 1998}} **** Subfamilio [[Hippoglossinae]] {{small|Gill 1864}} **** Subfamilio [[Pleuronectinae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Achiridae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Peppered flounder|Paralichthodidae]] {{small|Regan 1920}} *** Familio [[Remo flounder|Oncopteridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Rhombosoleidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Achiropsettidae]] {{small|Heemstra 1990}} *** Familio [[Samaridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Poecilopsettidae]] {{small|Norman 1934}} *** Familio [[Soleidae]] {{small|Bonaparte 1833}} *** Familio [[Cynoglossidae]] {{small|Jordan 1888}} **** Subfamilio Symphurinae {{small|Ochiai 1963}} **** Subfamilio Cynoglossinae {{small|Jordan 1888}} ** Subordo [[Carangoidei]] *** Familio [[Leptobramidae]] {{small|[[James Douglas Ogilby|Ogilby]] 1913}} *** Familio [[Toxotidae]] {{small|Bleeker 1859}} (paffiŝoj) *** Familio [[Nematistiidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1862}} *** Familio [[Menidae]] {{small|[[Leopold Fitzinger|Fitzinger]] 1873}} *** Familio [[Xiphiidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (ksifio) *** Familio [[Istiophoridae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Carangidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Naucratinae]] {{small|[[Pieter Bleeker|Bleeker]] 1859}} (pilotfiŝoj) **** Subfamilio [[Caranginae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Scomberoidinae]] {{small|Jordan & Gilbert 1883}} *** Familio [[Trachinotidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1861}} *** Familio [[Echeneidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1810}} (remoroj) *** Familio [[Rachycentridae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1896}} *** Familio [[Coryphaenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} Oni konas ankaŭ la jenajn fosiliajn familiojn:<ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=V. Andrews|first2=James|last3=Saad|first3=Hadeel|last4=El-Sayed|first4=Sanaa|date=2023-06-16|title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018|url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048|journal=Geologica Belgica|language=en|doi=10.20341/gb.2023.002|issn=1374-8505|doi-access=free}}</ref> * '''Order Carangiformes''' ** ?Familio †[[Pygaeidae]] <small>[[David Starr Jordan|Jordan]], 1905</small> ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio †[[Amphistiidae]] <small>[[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1902</small> *** Familio †[[Joleaudichthyidae]] <small>[[Paul Chabanaud|Chabanaud]], 1937</small> ** Subordo Carangoidei *** Familio †[[Palaeorhynchidae]] <small>[[Albert Günther|Günther]], 1880</small> *** Familio †[[Blochiidae]] <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1859</small> *** Familio †[[Xiphiorhynchidae]] <small>[[Charles Tate Regan|Regan]], 1909</small><ref name=":0">{{Cite journal |last=Rust|first=Seabourne|last2=Wium|first2=Morne|last3=Otero|first3=Rodrigo A.|last4=Terezow|first4=Marianna|date=2026-02-01|title=Fossil billfish (Xiphioidei) from the Eocene of Hampden, North Otago, New Zealand|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1342937X25003120|journal=Gondwana Research|volume=150|pages=301–311|doi=10.1016/j.gr.2025.09.021|issn=1342-937X|url-access=subscription}}</ref> *** Familio †[[Hemingwayidae]] <small>Sytchevskaya & Prokofiev, 2002</small> *** Familio †[[Opisthomyzonidae]] <small>Jordan, 1923</small> *** Familio †[[Ductoridae]] <small>Blot, 1969</small><ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=Johanson|first2=Zerina|last3=Harrington|first3=Richard C.|last4=Near|first4=Thomas J.|last5=Graham|first5=Mark R.|date=2013-09-07|title=An early fossil remora (Echeneoidea) reveals the evolutionary assembly of the adhesion disc|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=280|issue=1766|article-number=20131200|doi=10.1098/rspb.2013.1200|pmc=3730593|pmid=23864599}}</ref> ==Evoluo== La plej fruaj [[fosilio]]j de karangoformaj estas nenomitaj specioj de ''Carangidae'' kaj ''Menidae'' el [[paleoceno|paleocenaj]] (pli specife [[danio|daniaj]]) tavoloj de la [[Formacio Dakhla]] en [[Egiptujo]]<ref>{{Cite journal|last1=El-Sayed |first1=Sanaa |last2=Friedman |first2=Matt |last3=Salem |first3=Belal S. |last4=Gohar |first4=Abdullah S. |last5=Al-Ashqar |first5=Shorouq F. |last6=Amin |first6=Mohamed |last7=El-Saka |first7=Hossam |last8=Saad |first8=Hadeel |last9=Speijer |first9=Robert P. |last10=Sallam |first10=Hesham M. |title=Rise of modern marine fishes captured in an early Paleocene Lagerstätte |year=2026 |journal=Science Advances |volume=12 |issue=23 |article-number=eaec8978 |doi=10.1126/sciadv.aec8978 |pmid=42234753 |pmc=13232593 |doi-access=free }}</ref> kaj specioj de ''[[Mene]]'' el la [[Tanetio|Malfrua Paleoceno]] de [[Peruo]] kaj [[Tunizio]].<ref>{{Cite journal |last1=Friedman |first1=Matt |last2=V. Andrews |first2=James |last3=Saad |first3=Hadeel |last4=El-Sayed |first4=Sanaa |date=2023-06-16 |title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018 |url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048 |journal=Geologica Belgica |language=en |doi=10.20341/gb.2023.002 |issn=1374-8505|doi-access=free }}</ref> [[Kategorio:Aktinopterigaj taksonoj]] [[Kategorio:Fiŝaj ordoj]] 5syqf6r0zmqf0ptzcntoxqcm3bg70z1 9400597 9400596 2026-06-12T20:26:34Z Arbarulo 135469 9400597 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Trevally Nick Hobgood.jpg|eta|dekstre|''[[Caranx melampygus]]'']] La '''karangoformaj''' (science ''Carangiformes'') estas granda [[ordo (biologio)|ordo]] de [[aktinopterigoj|radinaĝilaj fiŝoj]] ene de la klado ''[[Percomorphaceae]]''. Ili estas la [[fratogrupo]] de la [[sinbrankoformaj]], kun kiuj ili formas la fratogrupon de ''[[Blenniiformes]]''/''Ovalentaria''. Ili inkludas ekologie diversajn grupojn, interalie la [[karangedoj]]n, [[pleŭronektoformaj|platfiŝojn]], {{Ill|lingvo=d|trad=Q193921|eo=marezoko|teksto=marezokojn}}, {{Ill|lingvo=d|trad=Q14620149|eo=bekfiŝoj|teksto=bekfiŝojn}}, kaj [[Toxotidae|paffiŝojn]]. Laŭ nuntempa klasifiko ''Carangiformes'' inkludas 32 familiojn kaj pli ol mil speciojn, el kiuj la plej multaj (pli ol 770 specioj) estas platfiŝoj. Ili antaŭe klasifikiĝis en diversaj apartaj ordoj aŭ en ''[[Perciformes]]''. Preskaŭ ĉiuj vivas en la maro kaj ĉiuj estas karnmanĝaj. ==Priskribo== La karangoformaj estas kungrupigataj ĉefe pro [[DNA-vicrivelado|DNA-aj datumoj]] kaj aspektas tre malsimile. Sep [[aŭtapomorfo]]j estas proponitaj, interalie la pozicio de la {{j|branka filtrilo}} kaj dentoj sur la brankoj, kaj la ĉeesto de elstaraĵo sur la [[maksilo]].<ref name="Classification">Near, Thomas J., kaj Thacker, Christine E. 2024. ''Phylogenetic Classification of Living and Fossil Ray-Finned Fishes (''Actinopterygii'')''. ''Bulletin of the Peabody Museum of Natural History'' 65(1): 3-302. [https://bioone.org/journals/bulletin-of-the-peabody-museum-of-natural-history/volume-65/issue-1/014.065.0101/Phylogenetic-Classification-of-Living-and-Fossil-Ray-Finned-Fishes-Actinopterygii/10.3374/014.065.0101.full]</ref> La plej multaj karangoformaj estas mezgrandaj ĝis grandaj {{J|karnomanĝa fiŝo}} (22 cm-2.5 m longaj). Iuj ([[bekfiŝoj]], [[marezoko]]j, [[latedoj]]) estas [[pintoprendanto]]j de siaj ekosistemoj. La korpformo varias de maldika kaj tuboforma (marezokoj, ''Rachycentron'') ĝis ampleksa de la supro malsupren kaj plata flanke (karangoj, ''Mene'', platfiŝoj). Ili plejparte estas [[salakva fiŝo|salakvaj fiŝoj]] de [[Tropikoj|tropikaj]] kaj [[Subtropiko|subtropikaj]] maroj, kvankam iuj malmultaj vivas en [[saleta akvo]] aŭ sensala akvo dum parto de la vivo (''{{Ill|lingvo=d|trad=Q1994256|eo=Caranx ignobilis}}'', paffiŝoj) aŭ la tuta vivo (''[[Cynoglossus feldmanni]]''). ==Sistematiko== Kiel aliaj ''Percomorphaceae'', la fiŝoj nun klasifikataj kiel karangoformaj havas malstabilan taksonomian historion. La [[pleŭronektoformaj|platfiŝoj]] historie estis klasifikataj kiel aparta ordo ''Pleuronectiformes'' pro sia okulfrapa korpa malsimileco de aliaj fiŝoj, dum aliaj grupoj aŭ estis asignitaj al diversaj apartaj ordoj aŭ inkludiĝis en granda, [[parafiletika]] ''[[Perciformes]]''.<ref>Dornburg, Alex, kaj Near, Thomas J. 2021. "The Emerging Phylogenetic Perspective on the Evolution of Actinopterygian Fishes". ''Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics'' 52. [https://www.annualreviews.org/docserver/fulltext/ecolsys/52/1/annurev-ecolsys-122120-122554.pdf]</ref><ref name="Classification"/> Genetikaj studoj montris jam en la jardeko de 2000 ke ĉi tiuj grupoj konsistigas [[klado]]n. Komence ĝi klasifikiĝis kiel plurorda grupo ''Carangimorpha''<ref name="Li">Blaise Li, Agnès Dettaï, Corinne Cruaud, Arnaud Couloux, Martine Desoutter-Meniger, Guillaume Lecointre: ''RNF213, a new nuclear marker for acanthomorph phylogeny.'' Molecular Phylogenetics and Evolution 50 (2009): 345–363 {{DOI|10.1016/j.ympev.2008.11.013}}</ref> aŭ serio ''Carangaria''<ref Name="Betancur-Retal">Ricardo Betancur-R, Edward O. Wiley, Gloria Arratia, Arturo Acero, Nicolas Bailly, Masaki Miya, Guillaume Lecointre und Guillermo Ortí: ''Phylogenetic classification of bony fishes.'' BMC Evolutionary Biology, BMC series – julio 2017, [[DOI: 10.1186/s12862-017-0958-3]]. 24.</ref> Ĝi estas traktata kiel ordo kaj sekve havas la ordnivelan nomon ''Carangiformes'' nur ekde 2020.<ref Name="Girard">Matthew G. Girard, Matthew P. Davis, W. Leo Smith: ''The Phylogeny of Carangiform Fishes: Morphological and Genomic Investigations of a New Fish Clade.'' Copeia, 108(2):265-298 (2020). [[doi: 10.1643/CI-19-320]]</ref> La ĉi-suba klasifiko sekvas Near kaj Thacker.<ref name="Classification"/> kun La vivantaj familioj estas: * Ordo '''Carangiformes''' ** Subordo [[Centropomoidei]] *** Familio [[Latidae]] {{small|[[David Starr Jordan|Jordan]] 1888}} *** Familio [[Centropomus|Centropomidae]] {{small|[[Felipe Poey|Poey]] 1967}} *** Familio [[Lactariidae]] {{small|[[George Albert Boulenger|Boulenger]] 1904}} *** Familio [[marezoko|Sphyraenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (marezokoj) ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio [[Polynemidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Psettodidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Citharidae]] {{small|de Buen 1935}} *** Familio [[Scophthalmidae]] {{small|[[Paul Chabanaud|Chabanaud]] 1933}} *** Familio [[Cyclopsettidae]] {{small|Campbell et al. 2019}} *** Familio [[Bothidae]] {{small|[[Fredrik Adam Smitt|Smitt]] 1892}} *** Familio [[Paralichthyidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Pleuronectidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Atheresthinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Pleuronichthyinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Microstominae]] {{small|Cooper & Chapleau 1998}} **** Subfamilio [[Hippoglossinae]] {{small|Gill 1864}} **** Subfamilio [[Pleuronectinae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Achiridae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Peppered flounder|Paralichthodidae]] {{small|Regan 1920}} *** Familio [[Remo flounder|Oncopteridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Rhombosoleidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Achiropsettidae]] {{small|Heemstra 1990}} *** Familio [[Samaridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Poecilopsettidae]] {{small|Norman 1934}} *** Familio [[Soleidae]] {{small|Bonaparte 1833}} *** Familio [[Cynoglossidae]] {{small|Jordan 1888}} **** Subfamilio Symphurinae {{small|Ochiai 1963}} **** Subfamilio Cynoglossinae {{small|Jordan 1888}} ** Subordo [[Carangoidei]] *** Familio [[Leptobramidae]] {{small|[[James Douglas Ogilby|Ogilby]] 1913}} *** Familio [[Toxotidae]] {{small|Bleeker 1859}} (paffiŝoj) *** Familio [[Nematistiidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1862}} *** Familio [[Menidae]] {{small|[[Leopold Fitzinger|Fitzinger]] 1873}} *** Familio [[Xiphiidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (ksifio) *** Familio [[Istiophoridae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Carangidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Naucratinae]] {{small|[[Pieter Bleeker|Bleeker]] 1859}} (pilotfiŝoj) **** Subfamilio [[Caranginae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Scomberoidinae]] {{small|Jordan & Gilbert 1883}} *** Familio [[Trachinotidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1861}} *** Familio [[Echeneidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1810}} (remoroj) *** Familio [[Rachycentridae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1896}} *** Familio [[Coryphaenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} Oni konas ankaŭ la jenajn fosiliajn familiojn:<ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=V. Andrews|first2=James|last3=Saad|first3=Hadeel|last4=El-Sayed|first4=Sanaa|date=2023-06-16|title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018|url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048|journal=Geologica Belgica|language=en|doi=10.20341/gb.2023.002|issn=1374-8505|doi-access=free}}</ref> * '''Order Carangiformes''' ** ?Familio †[[Pygaeidae]] <small>[[David Starr Jordan|Jordan]], 1905</small> ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio †[[Amphistiidae]] <small>[[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1902</small> *** Familio †[[Joleaudichthyidae]] <small>[[Paul Chabanaud|Chabanaud]], 1937</small> ** Subordo Carangoidei *** Familio †[[Palaeorhynchidae]] <small>[[Albert Günther|Günther]], 1880</small> *** Familio †[[Blochiidae]] <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1859</small> *** Familio †[[Xiphiorhynchidae]] <small>[[Charles Tate Regan|Regan]], 1909</small><ref name=":0">{{Cite journal |last=Rust|first=Seabourne|last2=Wium|first2=Morne|last3=Otero|first3=Rodrigo A.|last4=Terezow|first4=Marianna|date=2026-02-01|title=Fossil billfish (Xiphioidei) from the Eocene of Hampden, North Otago, New Zealand|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1342937X25003120|journal=Gondwana Research|volume=150|pages=301–311|doi=10.1016/j.gr.2025.09.021|issn=1342-937X|url-access=subscription}}</ref> *** Familio †[[Hemingwayidae]] <small>Sytchevskaya & Prokofiev, 2002</small> *** Familio †[[Opisthomyzonidae]] <small>Jordan, 1923</small> *** Familio †[[Ductoridae]] <small>Blot, 1969</small><ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=Johanson|first2=Zerina|last3=Harrington|first3=Richard C.|last4=Near|first4=Thomas J.|last5=Graham|first5=Mark R.|date=2013-09-07|title=An early fossil remora (Echeneoidea) reveals the evolutionary assembly of the adhesion disc|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=280|issue=1766|article-number=20131200|doi=10.1098/rspb.2013.1200|pmc=3730593|pmid=23864599}}</ref> ==Evoluo== La plej fruaj [[fosilio]]j de karangoformaj estas nenomitaj specioj de ''Carangidae'' kaj ''Menidae'' el [[paleoceno|paleocenaj]] (pli specife [[danio|daniaj]]) tavoloj de la [[Formacio Dakhla]] en [[Egiptujo]]<ref>{{Cite journal|last1=El-Sayed |first1=Sanaa |last2=Friedman |first2=Matt |last3=Salem |first3=Belal S. |last4=Gohar |first4=Abdullah S. |last5=Al-Ashqar |first5=Shorouq F. |last6=Amin |first6=Mohamed |last7=El-Saka |first7=Hossam |last8=Saad |first8=Hadeel |last9=Speijer |first9=Robert P. |last10=Sallam |first10=Hesham M. |title=Rise of modern marine fishes captured in an early Paleocene Lagerstätte |year=2026 |journal=Science Advances |volume=12 |issue=23 |article-number=eaec8978 |doi=10.1126/sciadv.aec8978 |pmid=42234753 |pmc=13232593 |doi-access=free }}</ref> kaj specioj de ''[[Mene]]'' el la [[Tanetio|Malfrua Paleoceno]] de [[Peruo]] kaj [[Tunizio]].<ref>{{Cite journal |last1=Friedman |first1=Matt |last2=V. Andrews |first2=James |last3=Saad |first3=Hadeel |last4=El-Sayed |first4=Sanaa |date=2023-06-16 |title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018 |url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048 |journal=Geologica Belgica |language=en |doi=10.20341/gb.2023.002 |issn=1374-8505|doi-access=free }}</ref> [[Kategorio:Aktinopterigaj taksonoj]] [[Kategorio:Fiŝaj ordoj]] 7y0fpglxpbcsfyfg3p0mc41cozvodfl 9400598 9400597 2026-06-12T20:28:27Z Arbarulo 135469 /* Sistematiko */ 9400598 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Trevally Nick Hobgood.jpg|eta|dekstre|''[[Caranx melampygus]]'']] La '''karangoformaj''' (science ''Carangiformes'') estas granda [[ordo (biologio)|ordo]] de [[aktinopterigoj|radinaĝilaj fiŝoj]] ene de la klado ''[[Percomorphaceae]]''. Ili estas la [[fratogrupo]] de la [[sinbrankoformaj]], kun kiuj ili formas la fratogrupon de ''[[Blenniiformes]]''/''Ovalentaria''. Ili inkludas ekologie diversajn grupojn, interalie la [[karangedoj]]n, [[pleŭronektoformaj|platfiŝojn]], {{Ill|lingvo=d|trad=Q193921|eo=marezoko|teksto=marezokojn}}, {{Ill|lingvo=d|trad=Q14620149|eo=bekfiŝoj|teksto=bekfiŝojn}}, kaj [[Toxotidae|paffiŝojn]]. Laŭ nuntempa klasifiko ''Carangiformes'' inkludas 32 familiojn kaj pli ol mil speciojn, el kiuj la plej multaj (pli ol 770 specioj) estas platfiŝoj. Ili antaŭe klasifikiĝis en diversaj apartaj ordoj aŭ en ''[[Perciformes]]''. Preskaŭ ĉiuj vivas en la maro kaj ĉiuj estas karnmanĝaj. ==Priskribo== La karangoformaj estas kungrupigataj ĉefe pro [[DNA-vicrivelado|DNA-aj datumoj]] kaj aspektas tre malsimile. Sep [[aŭtapomorfo]]j estas proponitaj, interalie la pozicio de la {{j|branka filtrilo}} kaj dentoj sur la brankoj, kaj la ĉeesto de elstaraĵo sur la [[maksilo]].<ref name="Classification">Near, Thomas J., kaj Thacker, Christine E. 2024. ''Phylogenetic Classification of Living and Fossil Ray-Finned Fishes (''Actinopterygii'')''. ''Bulletin of the Peabody Museum of Natural History'' 65(1): 3-302. [https://bioone.org/journals/bulletin-of-the-peabody-museum-of-natural-history/volume-65/issue-1/014.065.0101/Phylogenetic-Classification-of-Living-and-Fossil-Ray-Finned-Fishes-Actinopterygii/10.3374/014.065.0101.full]</ref> La plej multaj karangoformaj estas mezgrandaj ĝis grandaj {{J|karnomanĝa fiŝo}} (22 cm-2.5 m longaj). Iuj ([[bekfiŝoj]], [[marezoko]]j, [[latedoj]]) estas [[pintoprendanto]]j de siaj ekosistemoj. La korpformo varias de maldika kaj tuboforma (marezokoj, ''Rachycentron'') ĝis ampleksa de la supro malsupren kaj plata flanke (karangoj, ''Mene'', platfiŝoj). Ili plejparte estas [[salakva fiŝo|salakvaj fiŝoj]] de [[Tropikoj|tropikaj]] kaj [[Subtropiko|subtropikaj]] maroj, kvankam iuj malmultaj vivas en [[saleta akvo]] aŭ sensala akvo dum parto de la vivo (''{{Ill|lingvo=d|trad=Q1994256|eo=Caranx ignobilis}}'', paffiŝoj) aŭ la tuta vivo (''[[Cynoglossus feldmanni]]''). ==Sistematiko== Kiel aliaj ''Percomorphaceae'', la fiŝoj nun klasifikataj kiel karangoformaj havas malstabilan taksonomian historion. La [[pleŭronektoformaj|platfiŝoj]] historie estis klasifikataj kiel aparta ordo ''Pleuronectiformes'' pro sia okulfrapa korpa malsimileco de aliaj fiŝoj, dum aliaj grupoj aŭ estis asignitaj al diversaj apartaj ordoj aŭ inkludiĝis en granda, [[parafiletika]] ''[[Perciformes]]''.<ref>Dornburg, Alex, kaj Near, Thomas J. 2021. "The Emerging Phylogenetic Perspective on the Evolution of Actinopterygian Fishes". ''Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics'' 52. [https://www.annualreviews.org/docserver/fulltext/ecolsys/52/1/annurev-ecolsys-122120-122554.pdf]</ref><ref name="Classification"/> Genetikaj studoj montris jam en la jardeko de 2000 ke ĉi tiuj grupoj konsistigas [[klado]]n. Komence ĝi klasifikiĝis kiel plurorda grupo ''Carangimorpha''<ref name="Li">Blaise Li, Agnès Dettaï, Corinne Cruaud, Arnaud Couloux, Martine Desoutter-Meniger, Guillaume Lecointre: ''RNF213, a new nuclear marker for acanthomorph phylogeny.'' Molecular Phylogenetics and Evolution 50 (2009): 345–363 {{DOI|10.1016/j.ympev.2008.11.013}}</ref> aŭ serio ''Carangaria''.<ref Name="Betancur-Retal">Ricardo Betancur-R, Edward O. Wiley, Gloria Arratia, Arturo Acero, Nicolas Bailly, Masaki Miya, Guillaume Lecointre und Guillermo Ortí: ''Phylogenetic classification of bony fishes.'' BMC Evolutionary Biology, BMC series – julio 2017, [[DOI: 10.1186/s12862-017-0958-3]]. 24.</ref> Ĝi estas traktata kiel ordo kaj sekve havas la ordnivelan nomon ''Carangiformes'' nur ekde 2020.<ref Name="Girard">Matthew G. Girard, Matthew P. Davis, W. Leo Smith: ''The Phylogeny of Carangiform Fishes: Morphological and Genomic Investigations of a New Fish Clade.'' Copeia, 108(2):265-298 (2020). [[doi: 10.1643/CI-19-320]]</ref> La ĉi-suba klasifiko sekvas Near kaj Thacker<ref name="Classification"/> kun konservo de subordo ''Centropomoidei'' laŭ ''Eschmeyer's Catalog of Fishes''.<ref>{{Cite web |last= |first= |last2= |title=Eschmeyer's Catalog of Fishes Classification - California Academy of Sciences |url=https://www.calacademy.org/scientists/catalog-of-fishes-classification/ |access-date=2024-12-27 |website=www.calacademy.org |language=en}}</ref> La vivantaj familioj estas: * Ordo '''Carangiformes''' ** Subordo [[Centropomoidei]] *** Familio [[Latidae]] {{small|[[David Starr Jordan|Jordan]] 1888}} *** Familio [[Centropomus|Centropomidae]] {{small|[[Felipe Poey|Poey]] 1967}} *** Familio [[Lactariidae]] {{small|[[George Albert Boulenger|Boulenger]] 1904}} *** Familio [[marezoko|Sphyraenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (marezokoj) ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio [[Polynemidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Psettodidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Citharidae]] {{small|de Buen 1935}} *** Familio [[Scophthalmidae]] {{small|[[Paul Chabanaud|Chabanaud]] 1933}} *** Familio [[Cyclopsettidae]] {{small|Campbell et al. 2019}} *** Familio [[Bothidae]] {{small|[[Fredrik Adam Smitt|Smitt]] 1892}} *** Familio [[Paralichthyidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Pleuronectidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Atheresthinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Pleuronichthyinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Microstominae]] {{small|Cooper & Chapleau 1998}} **** Subfamilio [[Hippoglossinae]] {{small|Gill 1864}} **** Subfamilio [[Pleuronectinae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Achiridae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Peppered flounder|Paralichthodidae]] {{small|Regan 1920}} *** Familio [[Remo flounder|Oncopteridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Rhombosoleidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Achiropsettidae]] {{small|Heemstra 1990}} *** Familio [[Samaridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Poecilopsettidae]] {{small|Norman 1934}} *** Familio [[Soleidae]] {{small|Bonaparte 1833}} *** Familio [[Cynoglossidae]] {{small|Jordan 1888}} **** Subfamilio Symphurinae {{small|Ochiai 1963}} **** Subfamilio Cynoglossinae {{small|Jordan 1888}} ** Subordo [[Carangoidei]] *** Familio [[Leptobramidae]] {{small|[[James Douglas Ogilby|Ogilby]] 1913}} *** Familio [[Toxotidae]] {{small|Bleeker 1859}} (paffiŝoj) *** Familio [[Nematistiidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1862}} *** Familio [[Menidae]] {{small|[[Leopold Fitzinger|Fitzinger]] 1873}} *** Familio [[Xiphiidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (ksifio) *** Familio [[Istiophoridae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Carangidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Naucratinae]] {{small|[[Pieter Bleeker|Bleeker]] 1859}} (pilotfiŝoj) **** Subfamilio [[Caranginae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Scomberoidinae]] {{small|Jordan & Gilbert 1883}} *** Familio [[Trachinotidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1861}} *** Familio [[Echeneidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1810}} (remoroj) *** Familio [[Rachycentridae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1896}} *** Familio [[Coryphaenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} Oni konas ankaŭ la jenajn fosiliajn familiojn:<ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=V. Andrews|first2=James|last3=Saad|first3=Hadeel|last4=El-Sayed|first4=Sanaa|date=2023-06-16|title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018|url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048|journal=Geologica Belgica|language=en|doi=10.20341/gb.2023.002|issn=1374-8505|doi-access=free}}</ref> * '''Order Carangiformes''' ** ?Familio †[[Pygaeidae]] <small>[[David Starr Jordan|Jordan]], 1905</small> ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio †[[Amphistiidae]] <small>[[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1902</small> *** Familio †[[Joleaudichthyidae]] <small>[[Paul Chabanaud|Chabanaud]], 1937</small> ** Subordo Carangoidei *** Familio †[[Palaeorhynchidae]] <small>[[Albert Günther|Günther]], 1880</small> *** Familio †[[Blochiidae]] <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1859</small> *** Familio †[[Xiphiorhynchidae]] <small>[[Charles Tate Regan|Regan]], 1909</small><ref name=":0">{{Cite journal |last=Rust|first=Seabourne|last2=Wium|first2=Morne|last3=Otero|first3=Rodrigo A.|last4=Terezow|first4=Marianna|date=2026-02-01|title=Fossil billfish (Xiphioidei) from the Eocene of Hampden, North Otago, New Zealand|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1342937X25003120|journal=Gondwana Research|volume=150|pages=301–311|doi=10.1016/j.gr.2025.09.021|issn=1342-937X|url-access=subscription}}</ref> *** Familio †[[Hemingwayidae]] <small>Sytchevskaya & Prokofiev, 2002</small> *** Familio †[[Opisthomyzonidae]] <small>Jordan, 1923</small> *** Familio †[[Ductoridae]] <small>Blot, 1969</small><ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=Johanson|first2=Zerina|last3=Harrington|first3=Richard C.|last4=Near|first4=Thomas J.|last5=Graham|first5=Mark R.|date=2013-09-07|title=An early fossil remora (Echeneoidea) reveals the evolutionary assembly of the adhesion disc|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=280|issue=1766|article-number=20131200|doi=10.1098/rspb.2013.1200|pmc=3730593|pmid=23864599}}</ref> ==Evoluo== La plej fruaj [[fosilio]]j de karangoformaj estas nenomitaj specioj de ''Carangidae'' kaj ''Menidae'' el [[paleoceno|paleocenaj]] (pli specife [[danio|daniaj]]) tavoloj de la [[Formacio Dakhla]] en [[Egiptujo]]<ref>{{Cite journal|last1=El-Sayed |first1=Sanaa |last2=Friedman |first2=Matt |last3=Salem |first3=Belal S. |last4=Gohar |first4=Abdullah S. |last5=Al-Ashqar |first5=Shorouq F. |last6=Amin |first6=Mohamed |last7=El-Saka |first7=Hossam |last8=Saad |first8=Hadeel |last9=Speijer |first9=Robert P. |last10=Sallam |first10=Hesham M. |title=Rise of modern marine fishes captured in an early Paleocene Lagerstätte |year=2026 |journal=Science Advances |volume=12 |issue=23 |article-number=eaec8978 |doi=10.1126/sciadv.aec8978 |pmid=42234753 |pmc=13232593 |doi-access=free }}</ref> kaj specioj de ''[[Mene]]'' el la [[Tanetio|Malfrua Paleoceno]] de [[Peruo]] kaj [[Tunizio]].<ref>{{Cite journal |last1=Friedman |first1=Matt |last2=V. Andrews |first2=James |last3=Saad |first3=Hadeel |last4=El-Sayed |first4=Sanaa |date=2023-06-16 |title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018 |url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048 |journal=Geologica Belgica |language=en |doi=10.20341/gb.2023.002 |issn=1374-8505|doi-access=free }}</ref> [[Kategorio:Aktinopterigaj taksonoj]] [[Kategorio:Fiŝaj ordoj]] rft4d77yb6ttey2xgx25z9phzx6nbii 9400599 9400598 2026-06-12T20:29:28Z Arbarulo 135469 9400599 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Trevally Nick Hobgood.jpg|eta|dekstre|''[[Caranx melampygus]]'']] La '''karangoformaj''' (science ''Carangiformes'') estas granda [[ordo (biologio)|ordo]] de [[aktinopterigoj|radinaĝilaj fiŝoj]] ene de la klado ''[[Percomorphaceae]]''. Ili estas la [[fratogrupo]] de la [[sinbrankoformaj]], kun kiuj ili formas la fratogrupon de ''[[Blenniiformes]]''/''Ovalentaria''. Ili inkludas ekologie diversajn grupojn, interalie la [[karangedoj]]n, [[pleŭronektoformaj|platfiŝojn]], {{Ill|lingvo=d|trad=Q193921|eo=marezoko|teksto=marezokojn}}, {{Ill|lingvo=d|trad=Q14620149|eo=bekfiŝoj|teksto=bekfiŝojn}}, kaj [[Toxotidae|paffiŝojn]]. Laŭ nuntempa klasifiko ''Carangiformes'' inkludas 32 familiojn kaj pli ol mil speciojn, el kiuj la plej multaj (pli ol 770 specioj) estas platfiŝoj. Ili antaŭe klasifikiĝis en diversaj apartaj ordoj aŭ en ''[[Perciformes]]''. Preskaŭ ĉiuj vivas en la maro kaj ĉiuj estas karnmanĝaj. ==Priskribo== La karangoformaj estas kungrupigataj ĉefe pro [[DNA-vicrivelado|DNA-aj datumoj]] kaj aspektas tre malsimile. Sep [[aŭtapomorfo]]j estas proponitaj, interalie la pozicio de la {{j|branka filtrilo}} kaj dentoj sur la brankoj, kaj la ĉeesto de elstaraĵo sur la [[maksilo]].<ref name="Classification">Near, Thomas J., kaj Thacker, Christine E. 2024. ''Phylogenetic Classification of Living and Fossil Ray-Finned Fishes (''Actinopterygii'')''. ''Bulletin of the Peabody Museum of Natural History'' 65(1): 3-302. [https://bioone.org/journals/bulletin-of-the-peabody-museum-of-natural-history/volume-65/issue-1/014.065.0101/Phylogenetic-Classification-of-Living-and-Fossil-Ray-Finned-Fishes-Actinopterygii/10.3374/014.065.0101.full]</ref> La plej multaj karangoformaj estas mezgrandaj ĝis grandaj {{J|karnomanĝa fiŝo}} (22 cm-2.5 m longaj). Iuj ([[bekfiŝoj]], [[marezoko]]j, [[latedoj]]) estas [[pintoprendanto]]j de siaj ekosistemoj. La korpformo varias de maldika kaj tuboforma (marezokoj, ''Rachycentron'') ĝis ampleksa de la supro malsupren kaj plata flanke (karangoj, ''Mene'', platfiŝoj). Ili plejparte estas [[salakva fiŝo|salakvaj fiŝoj]] de [[Tropikoj|tropikaj]] kaj [[Subtropiko|subtropikaj]] maroj, kvankam iuj malmultaj vivas en [[saleta akvo]] aŭ sensala akvo dum parto de la vivo (''{{Ill|lingvo=d|trad=Q1994256|eo=Caranx ignobilis}}'', paffiŝoj) aŭ la tuta vivo (''[[Cynoglossus feldmanni]]''). ==Sistematiko== Kiel aliaj ''Percomorphaceae'', la fiŝoj nun klasifikataj kiel karangoformaj havas malstabilan taksonomian historion. La [[pleŭronektoformaj|platfiŝoj]] historie estis klasifikataj kiel aparta ordo ''Pleuronectiformes'' pro sia okulfrapa korpa malsimileco de aliaj fiŝoj, dum aliaj grupoj aŭ estis asignitaj al diversaj apartaj ordoj aŭ inkludiĝis en granda, [[parafiletika]] ''[[Perciformes]]''.<ref>Dornburg, Alex, kaj Near, Thomas J. 2021. "The Emerging Phylogenetic Perspective on the Evolution of Actinopterygian Fishes". ''Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics'' 52. [https://www.annualreviews.org/docserver/fulltext/ecolsys/52/1/annurev-ecolsys-122120-122554.pdf]</ref><ref name="Classification"/> Genetikaj studoj montris jam en la jardeko de 2000 ke ĉi tiuj grupoj konsistigas [[klado]]n. Komence ĝi klasifikiĝis kiel plurorda grupo ''Carangimorpha''<ref name="Li">Blaise Li, Agnès Dettaï, Corinne Cruaud, Arnaud Couloux, Martine Desoutter-Meniger, Guillaume Lecointre: ''RNF213, a new nuclear marker for acanthomorph phylogeny.'' Molecular Phylogenetics and Evolution 50 (2009): 345–363 {{DOI|10.1016/j.ympev.2008.11.013}}</ref> aŭ serio ''Carangaria''.<ref Name="Betancur-Retal">Ricardo Betancur-R, Edward O. Wiley, Gloria Arratia, Arturo Acero, Nicolas Bailly, Masaki Miya, Guillaume Lecointre und Guillermo Ortí: ''Phylogenetic classification of bony fishes.'' BMC Evolutionary Biology, BMC series – julio 2017, [[DOI: 10.1186/s12862-017-0958-3]]. 24.</ref> Ĝi estas traktata kiel ordo kaj sekve havas la ordnivelan nomon ''Carangiformes'' nur ekde 2020.<ref Name="Girard">Matthew G. Girard, Matthew P. Davis, W. Leo Smith: ''The Phylogeny of Carangiform Fishes: Morphological and Genomic Investigations of a New Fish Clade.'' Copeia, 108(2):265-298 (2020). [[doi: 10.1643/CI-19-320]]</ref> La ĉi-suba klasifiko sekvas Near kaj Thacker<ref name="Classification"/> kun konservo de subordo ''Centropomoidei'' laŭ ''Eschmeyer's Catalog of Fishes''.<ref>{{Cite web |last= |first= |last2= |title=Eschmeyer's Catalog of Fishes Classification - California Academy of Sciences |url=https://www.calacademy.org/scientists/catalog-of-fishes-classification/ |access-date=2024-12-27 |website=www.calacademy.org |language=en}}</ref> La vivantaj familioj estas: * Ordo '''Carangiformes''' ** Subordo [[Centropomoidei]] *** Familio [[Latidae]] {{small|[[David Starr Jordan|Jordan]] 1888}} *** Familio [[Centropomus|Centropomidae]] {{small|[[Felipe Poey|Poey]] 1967}} *** Familio [[Lactariidae]] {{small|[[George Albert Boulenger|Boulenger]] 1904}} *** Familio [[marezoko|Sphyraenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (marezokoj) ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio [[Polynemidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Psettodidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Citharidae]] {{small|de Buen 1935}} *** Familio [[Scophthalmidae]] {{small|[[Paul Chabanaud|Chabanaud]] 1933}} *** Familio [[Cyclopsettidae]] {{small|Campbell et al. 2019}} *** Familio [[Bothidae]] {{small|[[Fredrik Adam Smitt|Smitt]] 1892}} *** Familio [[Paralichthyidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Pleuronectidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Atheresthinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Pleuronichthyinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Microstominae]] {{small|Cooper & Chapleau 1998}} **** Subfamilio [[Hippoglossinae]] {{small|Gill 1864}} **** Subfamilio [[Pleuronectinae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Achiridae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Peppered flounder|Paralichthodidae]] {{small|Regan 1920}} *** Familio [[Remo flounder|Oncopteridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Rhombosoleidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Achiropsettidae]] {{small|Heemstra 1990}} *** Familio [[Samaridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Poecilopsettidae]] {{small|Norman 1934}} *** Familio [[Soleidae]] {{small|Bonaparte 1833}} *** Familio [[Cynoglossidae]] {{small|Jordan 1888}} **** Subfamilio Symphurinae {{small|Ochiai 1963}} **** Subfamilio Cynoglossinae {{small|Jordan 1888}} ** Subordo [[Carangoidei]] *** Familio [[Leptobramidae]] {{small|[[James Douglas Ogilby|Ogilby]] 1913}} *** Familio [[Toxotidae]] {{small|Bleeker 1859}} (paffiŝoj) *** Familio [[Nematistiidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1862}} *** Familio [[Menidae]] {{small|[[Leopold Fitzinger|Fitzinger]] 1873}} *** Familio [[Xiphiidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (ksifio) *** Familio [[Istiophoridae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Carangidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Naucratinae]] {{small|[[Pieter Bleeker|Bleeker]] 1859}} (pilotfiŝoj) **** Subfamilio [[Caranginae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Scomberoidinae]] {{small|Jordan & Gilbert 1883}} *** Familio [[Trachinotidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1861}} *** Familio [[Echeneidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1810}} (remoroj) *** Familio [[Rachycentridae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1896}} *** Familio [[Coryphaenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} Oni konas ankaŭ la jenajn fosiliajn familiojn:<ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=V. Andrews|first2=James|last3=Saad|first3=Hadeel|last4=El-Sayed|first4=Sanaa|date=2023-06-16|title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018|url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048|journal=Geologica Belgica|language=en|doi=10.20341/gb.2023.002|issn=1374-8505|doi-access=free}}</ref> * '''Order Carangiformes''' ** ?Familio †[[Pygaeidae]] <small>[[David Starr Jordan|Jordan]], 1905</small> ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio †[[Amphistiidae]] <small>[[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1902</small> *** Familio †[[Joleaudichthyidae]] <small>[[Paul Chabanaud|Chabanaud]], 1937</small> ** Subordo Carangoidei *** Familio †[[Palaeorhynchidae]] <small>[[Albert Günther|Günther]], 1880</small> *** Familio †[[Blochiidae]] <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1859</small> *** Familio †[[Xiphiorhynchidae]] <small>[[Charles Tate Regan|Regan]], 1909</small><ref name=":0">{{Cite journal |last=Rust|first=Seabourne|last2=Wium|first2=Morne|last3=Otero|first3=Rodrigo A.|last4=Terezow|first4=Marianna|date=2026-02-01|title=Fossil billfish (Xiphioidei) from the Eocene of Hampden, North Otago, New Zealand|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1342937X25003120|journal=Gondwana Research|volume=150|pages=301–311|doi=10.1016/j.gr.2025.09.021|issn=1342-937X|url-access=subscription}}</ref> *** Familio †[[Hemingwayidae]] <small>Sytchevskaya & Prokofiev, 2002</small> *** Familio †[[Opisthomyzonidae]] <small>Jordan, 1923</small> *** Familio †[[Ductoridae]] <small>Blot, 1969</small><ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=Johanson|first2=Zerina|last3=Harrington|first3=Richard C.|last4=Near|first4=Thomas J.|last5=Graham|first5=Mark R.|date=2013-09-07|title=An early fossil remora (Echeneoidea) reveals the evolutionary assembly of the adhesion disc|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=280|issue=1766|article-number=20131200|doi=10.1098/rspb.2013.1200|pmc=3730593|pmid=23864599}}</ref> ==Evoluo== La plej fruaj [[fosilio]]j de karangoformaj estas nenomitaj specioj de ''Carangidae'' kaj ''Menidae'' el [[paleoceno|paleocenaj]] (pli specife [[danio|daniaj]]) tavoloj de la [[Formacio Dakhla]] en [[Egiptujo]]<ref>{{Cite journal|last1=El-Sayed |first1=Sanaa |last2=Friedman |first2=Matt |last3=Salem |first3=Belal S. |last4=Gohar |first4=Abdullah S. |last5=Al-Ashqar |first5=Shorouq F. |last6=Amin |first6=Mohamed |last7=El-Saka |first7=Hossam |last8=Saad |first8=Hadeel |last9=Speijer |first9=Robert P. |last10=Sallam |first10=Hesham M. |title=Rise of modern marine fishes captured in an early Paleocene Lagerstätte |year=2026 |journal=Science Advances |volume=12 |issue=23 |article-number=eaec8978 |doi=10.1126/sciadv.aec8978 |pmid=42234753 |pmc=13232593 |doi-access=free }}</ref> kaj specioj de ''[[Mene]]'' el la [[Tanetio|Malfrua Paleoceno]] de [[Peruo]] kaj [[Tunizio]].<ref>{{Cite journal |last1=Friedman |first1=Matt |last2=V. Andrews |first2=James |last3=Saad |first3=Hadeel |last4=El-Sayed |first4=Sanaa |date=2023-06-16 |title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018 |url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048 |journal=Geologica Belgica |language=en |doi=10.20341/gb.2023.002 |issn=1374-8505|doi-access=free }}</ref> ==Referencoj== <references/> [[Kategorio:Aktinopterigaj taksonoj]] [[Kategorio:Fiŝaj ordoj]] f75k7yq4cg0b3li0n087atprd2k21gl 9400754 9400599 2026-06-13T04:46:24Z Arbarulo 135469 9400754 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Trevally Nick Hobgood.jpg|eta|dekstre|''[[Caranx melampygus]]'']] La '''karangoformaj''' (science ''Carangiformes'') estas granda [[ordo (biologio)|ordo]] de [[aktinopterigoj|radinaĝilaj fiŝoj]] ene de la klado ''[[Percomorphaceae]]''. Ili estas la [[fratogrupo]] de la [[sinbrankoformaj]], kun kiuj ili formas la fratogrupon de ''[[Blenniiformes]]''/''Ovalentaria''. Ili inkludas ekologie diversajn grupojn, interalie la [[karangedoj]]n, [[pleŭronektoformaj|platfiŝojn]], {{Ill|lingvo=d|trad=Q193921|eo=marezoko|teksto=marezokojn}}, {{Ill|lingvo=d|trad=Q14620149|eo=bekfiŝoj|teksto=bekfiŝojn}}, kaj [[Toxotidae|paffiŝojn]]. Laŭ nuntempa klasifiko ''Carangiformes'' inkludas 32 familiojn kaj pli ol mil speciojn, el kiuj la plej multaj (pli ol 770 specioj) estas platfiŝoj. Ili antaŭe klasifikiĝis en diversaj apartaj ordoj aŭ en ''[[Perciformes]]''. Preskaŭ ĉiuj vivas en la maro kaj ĉiuj estas karnmanĝaj. ==Priskribo== La karangoformaj estas kungrupigataj ĉefe pro [[DNA-vicrivelado|DNA-aj datumoj]] kaj aspektas tre malsimile. Sep [[aŭtapomorfo]]j estas proponitaj, interalie la pozicio de la {{j|branka filtrilo}} kaj dentoj sur la brankoj, kaj la ĉeesto de elstaraĵo sur la [[maksilo]].<ref name="Classification">Near, Thomas J., kaj Thacker, Christine E. 2024. ''Phylogenetic Classification of Living and Fossil Ray-Finned Fishes (''Actinopterygii'')''. ''Bulletin of the Peabody Museum of Natural History'' 65(1): 3-302. [https://bioone.org/journals/bulletin-of-the-peabody-museum-of-natural-history/volume-65/issue-1/014.065.0101/Phylogenetic-Classification-of-Living-and-Fossil-Ray-Finned-Fishes-Actinopterygii/10.3374/014.065.0101.full]</ref> La plej multaj karangoformaj estas mezgrandaj ĝis grandaj {{J|karnomanĝa fiŝo}} (22 cm-2.5 m longaj). Iuj ([[bekfiŝoj]], [[marezoko]]j, [[latedoj]]) estas [[pintoprendanto]]j de siaj ekosistemoj. La korpformo varias de maldika kaj tuboforma (marezokoj, ''Rachycentron'') ĝis ampleksa de la supro malsupren kaj plata flanke (karangoj, ''Mene'', platfiŝoj). Ili plejparte estas [[salakva fiŝo|salakvaj fiŝoj]] de [[Tropikoj|tropikaj]] kaj [[Subtropiko|subtropikaj]] maroj, kvankam iuj malmultaj vivas en [[saleta akvo]] aŭ sensala akvo dum parto de la vivo (''{{Ill|lingvo=d|trad=Q1994256|eo=Caranx ignobilis}}'', paffiŝoj) aŭ la tuta vivo (''[[Cynoglossus feldmanni]]''). ==Sistematiko== Kiel aliaj ''Percomorphaceae'', la fiŝoj nun klasifikataj kiel karangoformaj havas malstabilan taksonomian historion. La [[pleŭronektoformaj|platfiŝoj]] historie estis klasifikataj kiel aparta ordo ''Pleuronectiformes'' pro sia okulfrapa korpa malsimileco de aliaj fiŝoj, dum aliaj grupoj aŭ estis asignitaj al diversaj apartaj ordoj aŭ inkludiĝis en granda, [[parafiletika]] ''[[Perciformes]]''.<ref>Dornburg, Alex, kaj Near, Thomas J. 2021. "The Emerging Phylogenetic Perspective on the Evolution of Actinopterygian Fishes". ''Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics'' 52. [https://www.annualreviews.org/docserver/fulltext/ecolsys/52/1/annurev-ecolsys-122120-122554.pdf]</ref><ref name="Classification"/> Genetikaj studoj montris jam en la jardeko de 2000 ke ĉi tiuj grupoj konsistigas [[klado]]n. Komence ĝi klasifikiĝis kiel plurorda grupo ''Carangimorpha''<ref name="Li">Blaise Li, Agnès Dettaï, Corinne Cruaud, Arnaud Couloux, Martine Desoutter-Meniger, Guillaume Lecointre: ''RNF213, a new nuclear marker for acanthomorph phylogeny.'' Molecular Phylogenetics and Evolution 50 (2009): 345–363 {{DOI|10.1016/j.ympev.2008.11.013}}</ref> aŭ serio ''Carangaria''.<ref Name="Betancur-Retal">Ricardo Betancur-R, Edward O. Wiley, Gloria Arratia, Arturo Acero, Nicolas Bailly, Masaki Miya, Guillaume Lecointre und Guillermo Ortí: ''Phylogenetic classification of bony fishes.'' BMC Evolutionary Biology, BMC series – julio 2017, [[DOI: 10.1186/s12862-017-0958-3]]. 24.</ref> Ĝi estas traktata kiel ordo kaj sekve havas la ordnivelan nomon ''Carangiformes'' nur ekde 2020.<ref Name="Girard">Matthew G. Girard, Matthew P. Davis, W. Leo Smith: ''The Phylogeny of Carangiform Fishes: Morphological and Genomic Investigations of a New Fish Clade.'' Copeia, 108(2):265-298 (2020). [[doi: 10.1643/CI-19-320]]</ref> La ĉi-suba klasifiko estas kompromiso inter Near kaj Thacker<ref name="Classification"/> kaj ''Eschmeyer's Catalog of Fishes''.<ref>{{Cite web |last= |first= |last2= |title=Eschmeyer's Catalog of Fishes Classification - California Academy of Sciences |url=https://www.calacademy.org/scientists/catalog-of-fishes-classification/ |access-date=2024-12-27 |website=www.calacademy.org |language=en}}</ref> La vivantaj familioj estas: * Ordo '''Carangiformes''' ** Subordo [[Centropomoidei]] *** Familio [[Latidae]] {{small|[[David Starr Jordan|Jordan]] 1888}} *** Familio [[Centropomus|Centropomidae]] {{small|[[Felipe Poey|Poey]] 1967}} *** Familio [[Lactariidae]] {{small|[[George Albert Boulenger|Boulenger]] 1904}} *** Familio [[marezoko|Sphyraenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (marezokoj) ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio [[Polynemidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Psettodidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Citharidae]] {{small|de Buen 1935}} *** Familio [[Scophthalmidae]] {{small|[[Paul Chabanaud|Chabanaud]] 1933}} *** Familio [[Cyclopsettidae]] {{small|Campbell et al. 2019}} *** Familio [[Bothidae]] {{small|[[Fredrik Adam Smitt|Smitt]] 1892}} *** Familio [[Paralichthyidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Pleuronectidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Atheresthinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Pleuronichthyinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Microstominae]] {{small|Cooper & Chapleau 1998}} **** Subfamilio [[Hippoglossinae]] {{small|Gill 1864}} **** Subfamilio [[Pleuronectinae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Achiridae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Peppered flounder|Paralichthodidae]] {{small|Regan 1920}} *** Familio [[Remo flounder|Oncopteridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Rhombosoleidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Achiropsettidae]] {{small|Heemstra 1990}} *** Familio [[Samaridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Poecilopsettidae]] {{small|Norman 1934}} *** Familio [[Soleidae]] {{small|Bonaparte 1833}} *** Familio [[Cynoglossidae]] {{small|Jordan 1888}} **** Subfamilio Symphurinae {{small|Ochiai 1963}} **** Subfamilio Cynoglossinae {{small|Jordan 1888}} ** Subordo [[Carangoidei]] *** Familio [[Leptobramidae]] {{small|[[James Douglas Ogilby|Ogilby]] 1913}} *** Familio [[Toxotidae]] {{small|Bleeker 1859}} (paffiŝoj) *** Familio [[Nematistiidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1862}} *** Familio [[Menidae]] {{small|[[Leopold Fitzinger|Fitzinger]] 1873}} *** Familio [[Xiphiidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (ksifio) *** Familio [[Istiophoridae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Carangidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Naucratinae]] {{small|[[Pieter Bleeker|Bleeker]] 1859}} (pilotfiŝoj) **** Subfamilio [[Caranginae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Trachinotidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1861}} **** Subfamilio [[Scomberoidinae]] {{small|Jordan & Gilbert 1883}} **** Subfamilio [[Trachinotinae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1861}} *** Familio [[Echeneidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1810}} (remoroj) *** Familio [[Rachycentridae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1896}} *** Familio [[Coryphaenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} Oni konas ankaŭ la jenajn fosiliajn familiojn:<ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=V. Andrews|first2=James|last3=Saad|first3=Hadeel|last4=El-Sayed|first4=Sanaa|date=2023-06-16|title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018|url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048|journal=Geologica Belgica|language=en|doi=10.20341/gb.2023.002|issn=1374-8505|doi-access=free}}</ref> * Ordo '''Carangiformes''' ** ?Familio †[[Pygaeidae]] <small>[[David Starr Jordan|Jordan]], 1905</small> ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio †[[Amphistiidae]] <small>[[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1902</small> *** Familio †[[Joleaudichthyidae]] <small>[[Paul Chabanaud|Chabanaud]], 1937</small> ** Subordo Carangoidei *** Familio †[[Palaeorhynchidae]] <small>[[Albert Günther|Günther]], 1880</small> *** Familio †[[Blochiidae]] <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1859</small> *** Familio †[[Xiphiorhynchidae]] <small>[[Charles Tate Regan|Regan]], 1909</small><ref name=":0">{{Cite journal |last=Rust|first=Seabourne|last2=Wium|first2=Morne|last3=Otero|first3=Rodrigo A.|last4=Terezow|first4=Marianna|date=2026-02-01|title=Fossil billfish (Xiphioidei) from the Eocene of Hampden, North Otago, New Zealand|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1342937X25003120|journal=Gondwana Research|volume=150|pages=301–311|doi=10.1016/j.gr.2025.09.021|issn=1342-937X|url-access=subscription}}</ref> *** Familio †[[Hemingwayidae]] <small>Sytchevskaya & Prokofiev, 2002</small> *** Familio †[[Opisthomyzonidae]] <small>Jordan, 1923</small> *** Familio †[[Ductoridae]] <small>Blot, 1969</small><ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=Johanson|first2=Zerina|last3=Harrington|first3=Richard C.|last4=Near|first4=Thomas J.|last5=Graham|first5=Mark R.|date=2013-09-07|title=An early fossil remora (Echeneoidea) reveals the evolutionary assembly of the adhesion disc|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=280|issue=1766|article-number=20131200|doi=10.1098/rspb.2013.1200|pmc=3730593|pmid=23864599}}</ref> ==Evoluo== La plej fruaj [[fosilio]]j de karangoformaj estas nenomitaj specioj de ''Carangidae'' kaj ''Menidae'' el [[paleoceno|paleocenaj]] (pli specife [[danio|daniaj]]) tavoloj de la [[Formacio Dakhla]] en [[Egiptujo]]<ref>{{Cite journal|last1=El-Sayed |first1=Sanaa |last2=Friedman |first2=Matt |last3=Salem |first3=Belal S. |last4=Gohar |first4=Abdullah S. |last5=Al-Ashqar |first5=Shorouq F. |last6=Amin |first6=Mohamed |last7=El-Saka |first7=Hossam |last8=Saad |first8=Hadeel |last9=Speijer |first9=Robert P. |last10=Sallam |first10=Hesham M. |title=Rise of modern marine fishes captured in an early Paleocene Lagerstätte |year=2026 |journal=Science Advances |volume=12 |issue=23 |article-number=eaec8978 |doi=10.1126/sciadv.aec8978 |pmid=42234753 |pmc=13232593 |doi-access=free }}</ref> kaj specioj de ''[[Mene]]'' el la [[Tanetio|Malfrua Paleoceno]] de [[Peruo]] kaj [[Tunizio]].<ref>{{Cite journal |last1=Friedman |first1=Matt |last2=V. Andrews |first2=James |last3=Saad |first3=Hadeel |last4=El-Sayed |first4=Sanaa |date=2023-06-16 |title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018 |url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048 |journal=Geologica Belgica |language=en |doi=10.20341/gb.2023.002 |issn=1374-8505|doi-access=free }}</ref> La ĉi-suba [[kladogramo]] sekvas Near kaj Thacker<ref name="Classification"/>. {{clade |label1='''Carangiformes''' |1={{clade |1={{clade |label1=Carangoidei |1={{clade |1={{clade |1=[[Carangidae]] [[File:Caranx hippos Brazil.jpg|70px]] |2={{clade |1=[[Trachinotidae]] [[File:FMIB 41964 Short Pompano (Trachynotus falcatus (Linnaeus)).jpeg|70px]] |2={{clade |1=[[Echeneidae]] [[File:Echeneis neucrates Ford 47.jpg|70px]] |2={{clade |1=[[Coryphaenidae]] [[File:Coryphaena hippurus.png|70px]] |2=[[Rachycentridae]] [[File:Rachycentron canadum.png|70px]] }} }} }} }} |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1= [[Istiophoridae]] [[File:Makaire à rostre court (Tetrapturus angustirostris) (Ifremer 00764-87614).jpg|70px]] |2= [[Xiphiidae]] [[File:Swordfish-Xiphias gladius.png|70px]] }} |2=[[Menidae]] [[File:Mene maculata 01 Philippines.jpg|70px]] }} |2=[[Nematistiidae]] [[File:Nematistius pectoralis.jpg|70px]] }} |2={{clade |1=[[Toxotidae]] [[File:ArcherFish01.jpg|70px]] |2=[[Leptobramidae]] [[File:UvA-BC 300.455 - Siboga - een Leptobrama muelleri Steindrachner.jpg|70px]] }} }} }} |label2=Pleuronectoidei |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1=[[Cynoglossidae]] [[File:Cynoglossus macrolepidotus Suzini 96.jpg|70px]] |2=[[Soleidae]] [[File:FMIB 45813 Solea triophthalmus.jpeg|70px]] }} |2=[[Poecilopsettidae]] [[File:Poecilopsetta plinthus.jpeg|70px]] }} |2=[[Samaridae]] [[File:Samariscus corallinus.jpg|70px]] }} |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1=[[Achiropsettidae]] [[File:Neoachiropsetta milfordi (Armless flounder).gif|70px]] |2=[[Rhombosoleidae]] [[File:Ammotretis macrolepis.jpg|70px]] }} |2=[[Oncopteridae]] [[File:Oncopterus darwini.jpg|70px]] }} |2=[[Paralichthodidae]] }} |2=[[Achiridae]] [[File:Trinectes maculatus (line art).jpg|70px]] }} }} |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1=[[Paralichthyidae]] [[File:Pseudorhombus javanicus - 1866-1872 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ14000167.tif|70px]] |2=[[Pleuronectidae]] [[File:Limanda limanda.jpg|70px]] }} |2={{clade |1=[[Cyclopsettidae]] [[File:FMIB 51524 Whiff Citharichthys macrops.jpeg|70px]] |2=[[Bothidae]] [[File:Secondary Sexual Characters in FishesbrMale of Arnoglossus macrolophus showing the ornamental crest of prolonged finrays peculiar to the male sex The specimen figured was captured off the Canjam coast in 25 fathoms of wa.png|70px]] }} }} |2=[[Scophthalmidae]] [[Scophthalmus maximus Gervais.jpg|70px]] }} }} |2=[[Citharidae]] [[File:Citharoides macrolepis.JPG|70px]] }} |2=[[Psettodidae]] [[File:Psettodes erumei Suzini 91.jpg|70px]] }} |2=[[Polynemidae]] [[File:Polynemus sexfilis Ford 43.jpg|70px]] }} }} |label2=Centropomoidei |2={{clade |1={{clade |1=[[Sphyraenidae]] [[File:Sphyraena vulgaris (Sphyraena sphyraena) (Dictionnaire universel Orbigny).jpg|70px]] |2=[[Lactariidae]] [[File:Lactarius lactarius 02.jpg|70px]] }} |2={{clade |1=[[Latidae]] [[File:Caught Barramundi.JPG|70px]] |2=[[Centropomidae]] [[File:Centropomus undecimalis Mexico.jpg|70px]] }} }} }} }} ==Referencoj== <references/> [[Kategorio:Aktinopterigaj taksonoj]] [[Kategorio:Fiŝaj ordoj]] rdnep9sbcs0n8ph7zfmnwbrkbzk9j2x 9400755 9400754 2026-06-13T04:48:20Z Arbarulo 135469 9400755 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Trevally Nick Hobgood.jpg|eta|dekstre|''[[Caranx melampygus]]'']] La '''karangoformaj''' (science ''Carangiformes'') estas granda [[ordo (biologio)|ordo]] de [[aktinopterigoj|radinaĝilaj fiŝoj]] ene de la klado ''[[Percomorphaceae]]''. Ili estas la [[fratogrupo]] de la [[sinbrankoformaj]], kun kiuj ili formas la fratogrupon de ''[[Blenniiformes]]''/''Ovalentaria''. Ili inkludas ekologie diversajn grupojn, interalie la [[karangedoj]]n, [[pleŭronektoformaj|platfiŝojn]], {{Ill|lingvo=d|trad=Q193921|eo=marezoko|teksto=marezokojn}}, {{Ill|lingvo=d|trad=Q14620149|eo=bekfiŝoj|teksto=bekfiŝojn}}, kaj [[Toxotidae|paffiŝojn]]. Laŭ nuntempa klasifiko ''Carangiformes'' inkludas 32 familiojn kaj pli ol mil speciojn, el kiuj la plej multaj (pli ol 770 specioj) estas platfiŝoj. Ili antaŭe klasifikiĝis en diversaj apartaj ordoj aŭ en ''[[Perciformes]]''. Preskaŭ ĉiuj vivas en la maro kaj ĉiuj estas karnmanĝaj. ==Priskribo== La karangoformaj estas kungrupigataj ĉefe pro [[DNA-vicrivelado|DNA-aj datumoj]] kaj aspektas tre malsimile. Sep [[aŭtapomorfo]]j estas proponitaj, interalie la pozicio de la {{j|branka filtrilo}} kaj dentoj sur la brankoj, kaj la ĉeesto de elstaraĵo sur la [[maksilo]].<ref name="Classification">Near, Thomas J., kaj Thacker, Christine E. 2024. ''Phylogenetic Classification of Living and Fossil Ray-Finned Fishes (''Actinopterygii'')''. ''Bulletin of the Peabody Museum of Natural History'' 65(1): 3-302. [https://bioone.org/journals/bulletin-of-the-peabody-museum-of-natural-history/volume-65/issue-1/014.065.0101/Phylogenetic-Classification-of-Living-and-Fossil-Ray-Finned-Fishes-Actinopterygii/10.3374/014.065.0101.full]</ref> La plej multaj karangoformaj estas mezgrandaj ĝis grandaj {{J|karnomanĝa fiŝo}} (22 cm-2.5 m longaj). Iuj ([[bekfiŝoj]], [[marezoko]]j, [[latedoj]]) estas [[pintoprendanto]]j de siaj ekosistemoj. La korpformo varias de maldika kaj tuboforma (marezokoj, ''Rachycentron'') ĝis ampleksa de la supro malsupren kaj plata flanke (karangoj, ''Mene'', platfiŝoj). Ili plejparte estas [[salakva fiŝo|salakvaj fiŝoj]] de [[Tropikoj|tropikaj]] kaj [[Subtropiko|subtropikaj]] maroj, kvankam iuj malmultaj vivas en [[saleta akvo]] aŭ sensala akvo dum parto de la vivo (''{{Ill|lingvo=d|trad=Q1994256|eo=Caranx ignobilis}}'', paffiŝoj) aŭ la tuta vivo (''[[Cynoglossus feldmanni]]''). ==Sistematiko== Kiel aliaj ''Percomorphaceae'', la fiŝoj nun klasifikataj kiel karangoformaj havas malstabilan taksonomian historion. La [[pleŭronektoformaj|platfiŝoj]] historie estis klasifikataj kiel aparta ordo ''Pleuronectiformes'' pro sia okulfrapa korpa malsimileco de aliaj fiŝoj, dum aliaj grupoj aŭ estis asignitaj al diversaj apartaj ordoj aŭ inkludiĝis en granda, [[parafiletika]] ''[[Perciformes]]''.<ref>Dornburg, Alex, kaj Near, Thomas J. 2021. "The Emerging Phylogenetic Perspective on the Evolution of Actinopterygian Fishes". ''Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics'' 52. [https://www.annualreviews.org/docserver/fulltext/ecolsys/52/1/annurev-ecolsys-122120-122554.pdf]</ref><ref name="Classification"/> Genetikaj studoj montris jam en la jardeko de 2000 ke ĉi tiuj grupoj konsistigas [[klado]]n. Komence ĝi klasifikiĝis kiel plurorda grupo ''Carangimorpha''<ref name="Li">Blaise Li, Agnès Dettaï, Corinne Cruaud, Arnaud Couloux, Martine Desoutter-Meniger, Guillaume Lecointre: ''RNF213, a new nuclear marker for acanthomorph phylogeny.'' Molecular Phylogenetics and Evolution 50 (2009): 345–363 {{DOI|10.1016/j.ympev.2008.11.013}}</ref> aŭ serio ''Carangaria''.<ref Name="Betancur-Retal">Ricardo Betancur-R, Edward O. Wiley, Gloria Arratia, Arturo Acero, Nicolas Bailly, Masaki Miya, Guillaume Lecointre und Guillermo Ortí: ''Phylogenetic classification of bony fishes.'' BMC Evolutionary Biology, BMC series – julio 2017, [[DOI: 10.1186/s12862-017-0958-3]]. 24.</ref> Ĝi estas traktata kiel ordo kaj sekve havas la ordnivelan nomon ''Carangiformes'' nur ekde 2020.<ref Name="Girard">Matthew G. Girard, Matthew P. Davis, W. Leo Smith: ''The Phylogeny of Carangiform Fishes: Morphological and Genomic Investigations of a New Fish Clade.'' Copeia, 108(2):265-298 (2020). [[doi: 10.1643/CI-19-320]]</ref> La ĉi-suba klasifiko estas kompromiso inter Near kaj Thacker<ref name="Classification"/> kaj ''Eschmeyer's Catalog of Fishes''.<ref>{{Cite web |last= |first= |last2= |title=Eschmeyer's Catalog of Fishes Classification - California Academy of Sciences |url=https://www.calacademy.org/scientists/catalog-of-fishes-classification/ |access-date=2024-12-27 |website=www.calacademy.org |language=en}}</ref> La vivantaj familioj estas: * Ordo '''Carangiformes''' ** Subordo [[Centropomoidei]] *** Familio [[Latidae]] {{small|[[David Starr Jordan|Jordan]] 1888}} *** Familio [[Centropomus|Centropomidae]] {{small|[[Felipe Poey|Poey]] 1967}} *** Familio [[Lactariidae]] {{small|[[George Albert Boulenger|Boulenger]] 1904}} *** Familio [[marezoko|Sphyraenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (marezokoj) ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio [[Polynemidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Psettodidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Citharidae]] {{small|de Buen 1935}} *** Familio [[Scophthalmidae]] {{small|[[Paul Chabanaud|Chabanaud]] 1933}} *** Familio [[Cyclopsettidae]] {{small|Campbell et al. 2019}} *** Familio [[Bothidae]] {{small|[[Fredrik Adam Smitt|Smitt]] 1892}} *** Familio [[Paralichthyidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Pleuronectidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Atheresthinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Pleuronichthyinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Microstominae]] {{small|Cooper & Chapleau 1998}} **** Subfamilio [[Hippoglossinae]] {{small|Gill 1864}} **** Subfamilio [[Pleuronectinae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Achiridae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Peppered flounder|Paralichthodidae]] {{small|Regan 1920}} *** Familio [[Remo flounder|Oncopteridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Rhombosoleidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Achiropsettidae]] {{small|Heemstra 1990}} *** Familio [[Samaridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Poecilopsettidae]] {{small|Norman 1934}} *** Familio [[Soleidae]] {{small|Bonaparte 1833}} *** Familio [[Cynoglossidae]] {{small|Jordan 1888}} **** Subfamilio Symphurinae {{small|Ochiai 1963}} **** Subfamilio Cynoglossinae {{small|Jordan 1888}} ** Subordo [[Carangoidei]] *** Familio [[Leptobramidae]] {{small|[[James Douglas Ogilby|Ogilby]] 1913}} *** Familio [[Toxotidae]] {{small|Bleeker 1859}} (paffiŝoj) *** Familio [[Nematistiidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1862}} *** Familio [[Menidae]] {{small|[[Leopold Fitzinger|Fitzinger]] 1873}} *** Familio [[Xiphiidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (ksifio) *** Familio [[Istiophoridae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Carangidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Naucratinae]] {{small|[[Pieter Bleeker|Bleeker]] 1859}} (pilotfiŝoj) **** Subfamilio [[Caranginae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Trachinotidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1861}} **** Subfamilio [[Scomberoidinae]] {{small|Jordan & Gilbert 1883}} **** Subfamilio [[Trachinotinae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1861}} *** Familio [[Echeneidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1810}} (remoroj) *** Familio [[Rachycentridae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1896}} *** Familio [[Coryphaenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} Oni konas ankaŭ la jenajn fosiliajn familiojn:<ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=V. Andrews|first2=James|last3=Saad|first3=Hadeel|last4=El-Sayed|first4=Sanaa|date=2023-06-16|title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018|url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048|journal=Geologica Belgica|language=en|doi=10.20341/gb.2023.002|issn=1374-8505|doi-access=free}}</ref> * Ordo '''Carangiformes''' ** ?Familio †[[Pygaeidae]] <small>[[David Starr Jordan|Jordan]], 1905</small> ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio †[[Amphistiidae]] <small>[[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1902</small> *** Familio †[[Joleaudichthyidae]] <small>[[Paul Chabanaud|Chabanaud]], 1937</small> ** Subordo Carangoidei *** Familio †[[Palaeorhynchidae]] <small>[[Albert Günther|Günther]], 1880</small> *** Familio †[[Blochiidae]] <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1859</small> *** Familio †[[Xiphiorhynchidae]] <small>[[Charles Tate Regan|Regan]], 1909</small><ref name=":0">{{Cite journal |last=Rust|first=Seabourne|last2=Wium|first2=Morne|last3=Otero|first3=Rodrigo A.|last4=Terezow|first4=Marianna|date=2026-02-01|title=Fossil billfish (Xiphioidei) from the Eocene of Hampden, North Otago, New Zealand|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1342937X25003120|journal=Gondwana Research|volume=150|pages=301–311|doi=10.1016/j.gr.2025.09.021|issn=1342-937X|url-access=subscription}}</ref> *** Familio †[[Hemingwayidae]] <small>Sytchevskaya & Prokofiev, 2002</small> *** Familio †[[Opisthomyzonidae]] <small>Jordan, 1923</small> *** Familio †[[Ductoridae]] <small>Blot, 1969</small><ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=Johanson|first2=Zerina|last3=Harrington|first3=Richard C.|last4=Near|first4=Thomas J.|last5=Graham|first5=Mark R.|date=2013-09-07|title=An early fossil remora (Echeneoidea) reveals the evolutionary assembly of the adhesion disc|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=280|issue=1766|article-number=20131200|doi=10.1098/rspb.2013.1200|pmc=3730593|pmid=23864599}}</ref> ==Evoluo== La plej fruaj [[fosilio]]j de karangoformaj estas nenomitaj specioj de ''Carangidae'' kaj ''Menidae'' el [[paleoceno|paleocenaj]] (pli specife [[danio|daniaj]]) tavoloj de la [[Formacio Dakhla]] en [[Egiptujo]]<ref>{{Cite journal|last1=El-Sayed |first1=Sanaa |last2=Friedman |first2=Matt |last3=Salem |first3=Belal S. |last4=Gohar |first4=Abdullah S. |last5=Al-Ashqar |first5=Shorouq F. |last6=Amin |first6=Mohamed |last7=El-Saka |first7=Hossam |last8=Saad |first8=Hadeel |last9=Speijer |first9=Robert P. |last10=Sallam |first10=Hesham M. |title=Rise of modern marine fishes captured in an early Paleocene Lagerstätte |year=2026 |journal=Science Advances |volume=12 |issue=23 |article-number=eaec8978 |doi=10.1126/sciadv.aec8978 |pmid=42234753 |pmc=13232593 |doi-access=free }}</ref> kaj specioj de ''[[Mene]]'' el la [[Tanetio|Malfrua Paleoceno]] de [[Peruo]] kaj [[Tunizio]].<ref>{{Cite journal |last1=Friedman |first1=Matt |last2=V. Andrews |first2=James |last3=Saad |first3=Hadeel |last4=El-Sayed |first4=Sanaa |date=2023-06-16 |title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018 |url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048 |journal=Geologica Belgica |language=en |doi=10.20341/gb.2023.002 |issn=1374-8505|doi-access=free }}</ref> La ĉi-suba [[kladogramo]] sekvas Near kaj Thacker<ref name="Classification"/>. {{clade |label1='''Carangiformes''' |1={{clade |1={{clade |label1=Carangoidei |1={{clade |1={{clade |1=[[Carangidae]] [[File:Caranx hippos Brazil.jpg|70px]] |2={{clade |1=[[Trachinotidae]] [[File:FMIB 41964 Short Pompano (Trachynotus falcatus (Linnaeus)).jpeg|70px]] |2={{clade |1=[[Echeneidae]] [[File:Echeneis neucrates Ford 47.jpg|70px]] |2={{clade |1=[[Coryphaenidae]] [[File:Coryphaena hippurus.png|70px]] |2=[[Rachycentridae]] [[File:Rachycentron canadum.png|70px]] }} }} }} }} |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1= [[Istiophoridae]] [[File:Makaire à rostre court (Tetrapturus angustirostris) (Ifremer 00764-87614).jpg|70px]] |2= [[Xiphiidae]] [[File:Swordfish-Xiphias gladius.png|70px]] }} |2=[[Menidae]] [[File:Mene maculata 01 Philippines.jpg|70px]] }} |2=[[Nematistiidae]] [[File:Nematistius pectoralis.jpg|70px]] }} |2={{clade |1=[[Toxotidae]] [[File:ArcherFish01.jpg|70px]] |2=[[Leptobramidae]] [[File:UvA-BC 300.455 - Siboga - een Leptobrama muelleri Steindrachner.jpg|70px]] }} }} }} |label2=Pleuronectoidei |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1=[[Cynoglossidae]] [[File:Cynoglossus macrolepidotus Suzini 96.jpg|70px]] |2=[[Soleidae]] [[File:FMIB 45813 Solea triophthalmus.jpeg|70px]] }} |2=[[Poecilopsettidae]] [[File:Poecilopsetta plinthus.jpeg|70px]] }} |2=[[Samaridae]] [[File:Samariscus corallinus.jpg|70px]] }} |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1=[[Achiropsettidae]] [[File:Neoachiropsetta milfordi (Armless flounder).gif|70px]] |2=[[Rhombosoleidae]] [[File:Ammotretis macrolepis.jpg|70px]] }} |2=[[Oncopteridae]] [[File:Oncopterus darwini.jpg|70px]] }} |2=[[Paralichthodidae]] }} |2=[[Achiridae]] [[File:Trinectes maculatus (line art).jpg|70px]] }} }} |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1=[[Paralichthyidae]] [[File:Pseudorhombus javanicus - 1866-1872 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ14000167.tif|70px]] |2=[[Pleuronectidae]] [[File:Limanda limanda.jpg|70px]] }} |2={{clade |1=[[Cyclopsettidae]] [[File:FMIB 51524 Whiff Citharichthys macrops.jpeg|70px]] |2=[[Bothidae]] [[File:Secondary Sexual Characters in FishesbrMale of Arnoglossus macrolophus showing the ornamental crest of prolonged finrays peculiar to the male sex The specimen figured was captured off the Canjam coast in 25 fathoms of wa.png|70px]] }} }} |2=[[Scophthalmidae]] [[File:Scophthalmus maximus Gervais.jpg|70px]] }} }} |2=[[Citharidae]] [[File:Citharoides macrolepis.JPG|70px]] }} |2=[[Psettodidae]] [[File:Psettodes erumei Suzini 91.jpg|70px]] }} |2=[[Polynemidae]] [[File:Polynemus sexfilis Ford 43.jpg|70px]] }} }} |label2=Centropomoidei |2={{clade |1={{clade |1=[[Sphyraenidae]] [[File:Sphyraena vulgaris (Sphyraena sphyraena) (Dictionnaire universel Orbigny).jpg|70px]] |2=[[Lactariidae]] [[File:Lactarius lactarius 02.jpg|70px]] }} |2={{clade |1=[[Latidae]] [[File:Caught Barramundi.JPG|70px]] |2=[[Centropomidae]] [[File:Centropomus undecimalis Mexico.jpg|70px]] }} }} }} }} ==Referencoj== <references/> [[Kategorio:Aktinopterigaj taksonoj]] [[Kategorio:Fiŝaj ordoj]] 90exi7go3t06a28cveupqfoz5kolhd7 9400756 9400755 2026-06-13T04:58:56Z Arbarulo 135469 9400756 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Trevally Nick Hobgood.jpg|eta|dekstre|''[[Caranx melampygus]]'']] La '''karangoformaj''' (science ''Carangiformes'') estas granda [[ordo (biologio)|ordo]] de [[aktinopterigoj|radinaĝilaj fiŝoj]] ene de la klado ''[[Percomorphaceae]]''. Ili estas la [[fratogrupo]] de la [[sinbrankoformaj]], kun kiuj ili formas la fratogrupon de ''[[Blenniiformes]]''/''Ovalentaria''. Ili inkludas ekologie diversajn grupojn, interalie la [[karangedoj]]n, [[pleŭronektoformaj|platfiŝojn]], {{Ill|lingvo=d|trad=Q193921|eo=marezoko|teksto=marezokojn}}, {{Ill|lingvo=d|trad=Q14620149|eo=bekfiŝoj|teksto=bekfiŝojn}}, kaj [[Toxotidae|paffiŝojn]]. Laŭ nuntempa klasifiko ''Carangiformes'' inkludas 32 familiojn kaj pli ol mil speciojn, el kiuj la plej multaj (pli ol 770 specioj) estas platfiŝoj. Ili antaŭe klasifikiĝis en diversaj apartaj ordoj aŭ en ''[[Perciformes]]''. Preskaŭ ĉiuj vivas en la maro kaj ĉiuj estas karnmanĝaj. ==Priskribo== La karangoformaj estas kungrupigataj ĉefe pro [[DNA-vicrivelado|DNA-aj datumoj]] kaj aspektas tre malsimile. Sep [[aŭtapomorfo]]j estas proponitaj, interalie la pozicio de la {{j|branka filtrilo}} kaj dentoj sur la brankoj, kaj la ĉeesto de elstaraĵo sur la [[maksilo]].<ref name="Classification">Near, Thomas J., kaj Thacker, Christine E. 2024. ''Phylogenetic Classification of Living and Fossil Ray-Finned Fishes (''Actinopterygii'')''. ''Bulletin of the Peabody Museum of Natural History'' 65(1): 3-302. [https://bioone.org/journals/bulletin-of-the-peabody-museum-of-natural-history/volume-65/issue-1/014.065.0101/Phylogenetic-Classification-of-Living-and-Fossil-Ray-Finned-Fishes-Actinopterygii/10.3374/014.065.0101.full]</ref> La plej multaj karangoformaj estas mezgrandaj ĝis grandaj {{J|karnomanĝa fiŝo}} (22 cm-2.5 m longaj). Iuj ([[bekfiŝoj]], [[marezoko]]j, [[latedoj]]) estas [[pintoprendanto]]j de siaj ekosistemoj. La korpformo varias de maldika kaj tuboforma (marezokoj, ''Rachycentron'') ĝis ampleksa de la supro malsupren kaj plata flanke (karangoj, ''Mene'', platfiŝoj). Ili plejparte estas [[salakva fiŝo|salakvaj fiŝoj]] de [[Tropikoj|tropikaj]] kaj [[Subtropiko|subtropikaj]] maroj, kvankam iuj malmultaj vivas en [[saleta akvo]] aŭ sensala akvo dum parto de la vivo (''{{Ill|lingvo=d|trad=Q1994256|eo=Caranx ignobilis}}'', paffiŝoj) aŭ la tuta vivo (''[[Cynoglossus feldmanni]]''). ==Sistematiko== Kiel aliaj ''Percomorphaceae'', la fiŝoj nun klasifikataj kiel karangoformaj havas malstabilan taksonomian historion. La [[pleŭronektoformaj|platfiŝoj]] historie estis klasifikataj kiel aparta ordo ''Pleuronectiformes'' pro sia okulfrapa korpa malsimileco de aliaj fiŝoj, dum aliaj grupoj aŭ estis asignitaj al diversaj apartaj ordoj aŭ inkludiĝis en granda, [[parafiletika]] ''[[Perciformes]]''.<ref>Dornburg, Alex, kaj Near, Thomas J. 2021. "The Emerging Phylogenetic Perspective on the Evolution of Actinopterygian Fishes". ''Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics'' 52. [https://www.annualreviews.org/docserver/fulltext/ecolsys/52/1/annurev-ecolsys-122120-122554.pdf]</ref><ref name="Classification"/> Genetikaj studoj montris jam en la jardeko de 2000 ke ĉi tiuj grupoj konsistigas [[klado]]n. Komence ĝi klasifikiĝis kiel plurorda grupo ''Carangimorpha''<ref name="Li">Blaise Li, Agnès Dettaï, Corinne Cruaud, Arnaud Couloux, Martine Desoutter-Meniger, Guillaume Lecointre: ''RNF213, a new nuclear marker for acanthomorph phylogeny.'' Molecular Phylogenetics and Evolution 50 (2009): 345–363 {{DOI|10.1016/j.ympev.2008.11.013}}</ref> aŭ serio ''Carangaria''.<ref Name="Betancur-Retal">Ricardo Betancur-R, Edward O. Wiley, Gloria Arratia, Arturo Acero, Nicolas Bailly, Masaki Miya, Guillaume Lecointre und Guillermo Ortí: ''Phylogenetic classification of bony fishes.'' BMC Evolutionary Biology, BMC series – julio 2017, [[DOI: 10.1186/s12862-017-0958-3]]. 24.</ref> Ĝi estas traktata kiel ordo kaj sekve havas la ordnivelan nomon ''Carangiformes'' nur ekde 2020.<ref Name="Girard">Matthew G. Girard, Matthew P. Davis, W. Leo Smith: ''The Phylogeny of Carangiform Fishes: Morphological and Genomic Investigations of a New Fish Clade.'' Copeia, 108(2):265-298 (2020). [[doi: 10.1643/CI-19-320]]</ref> La ĉi-suba klasifiko estas kompromiso inter Near kaj Thacker<ref name="Classification"/> kaj ''Eschmeyer's Catalog of Fishes''.<ref>{{Cite web |last= |first= |last2= |title=Eschmeyer's Catalog of Fishes Classification - California Academy of Sciences |url=https://www.calacademy.org/scientists/catalog-of-fishes-classification/ |access-date=2024-12-27 |website=www.calacademy.org |language=en}}</ref> La vivantaj familioj estas: * Ordo '''Carangiformes''' ** Subordo [[Centropomoidei]] *** Familio [[Latidae]] {{small|[[David Starr Jordan|Jordan]] 1888}} *** Familio [[Centropomus|Centropomidae]] {{small|[[Felipe Poey|Poey]] 1967}} *** Familio [[Lactariidae]] {{small|[[George Albert Boulenger|Boulenger]] 1904}} *** Familio [[marezoko|Sphyraenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (marezokoj) ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio [[Polynemidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Psettodidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Citharidae]] {{small|de Buen 1935}} *** Familio [[Scophthalmidae]] {{small|[[Paul Chabanaud|Chabanaud]] 1933}} *** Familio [[Cyclopsettidae]] {{small|Campbell et al. 2019}} *** Familio [[Bothidae]] {{small|[[Fredrik Adam Smitt|Smitt]] 1892}} *** Familio [[Paralichthyidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Pleuronectidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Atheresthinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Pleuronichthyinae]] {{small|Vinnikov, Thomson & Munroe 2018}} **** Subfamilio [[Microstominae]] {{small|Cooper & Chapleau 1998}} **** Subfamilio [[Hippoglossinae]] {{small|Gill 1864}} **** Subfamilio [[Pleuronectinae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Achiridae]] {{small|Rafinesque 1815}} *** Familio [[Peppered flounder|Paralichthodidae]] {{small|Regan 1920}} *** Familio [[Remo flounder|Oncopteridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Rhombosoleidae]] {{small|Regan 1910}} *** Familio [[Achiropsettidae]] {{small|Heemstra 1990}} *** Familio [[Samaridae]] {{small|Jordan & Goss 1889}} *** Familio [[Poecilopsettidae]] {{small|Norman 1934}} *** Familio [[Soleidae]] {{small|Bonaparte 1833}} *** Familio [[Cynoglossidae]] {{small|Jordan 1888}} **** Subfamilio Symphurinae {{small|Ochiai 1963}} **** Subfamilio Cynoglossinae {{small|Jordan 1888}} ** Subordo [[Carangoidei]] *** Familio [[Leptobramidae]] {{small|[[James Douglas Ogilby|Ogilby]] 1913}} *** Familio [[Toxotidae]] {{small|Bleeker 1859}} (paffiŝoj) *** Familio [[Nematistiidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1862}} *** Familio [[Menidae]] {{small|[[Leopold Fitzinger|Fitzinger]] 1873}} *** Familio [[Xiphiidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} (ksifio) *** Familio [[Istiophoridae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Carangidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} **** Subfamilio [[Naucratinae]] {{small|[[Pieter Bleeker|Bleeker]] 1859}} (pilotfiŝoj) **** Subfamilio [[Caranginae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} *** Familio [[Trachinotidae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1861}} **** Subfamilio [[Scomberoidinae]] {{small|Jordan & Gilbert 1883}} **** Subfamilio [[Trachinotinae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1861}} *** Familio [[Echeneidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1810}} (remoroj) *** Familio [[Rachycentridae]] {{small|[[Theodore Gill|Gill]] 1896}} *** Familio [[Coryphaenidae]] {{small|[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]] 1815}} Oni konas ankaŭ la jenajn fosiliajn familiojn:<ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=V. Andrews|first2=James|last3=Saad|first3=Hadeel|last4=El-Sayed|first4=Sanaa|date=2023-06-16|title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018|url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048|journal=Geologica Belgica|language=en|doi=10.20341/gb.2023.002|issn=1374-8505|doi-access=free}}</ref> * Ordo '''Carangiformes''' ** ?Familio †[[Pygaeidae]] <small>[[David Starr Jordan|Jordan]], 1905</small> ** Subordo [[Pleuronectoidei]] *** Familio †[[Amphistiidae]] <small>[[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1902</small> *** Familio †[[Joleaudichthyidae]] <small>[[Paul Chabanaud|Chabanaud]], 1937</small> ** Subordo Carangoidei *** Familio †[[Palaeorhynchidae]] <small>[[Albert Günther|Günther]], 1880</small> *** Familio †[[Blochiidae]] <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1859</small> *** Familio †[[Xiphiorhynchidae]] <small>[[Charles Tate Regan|Regan]], 1909</small><ref name=":0">{{Cite journal |last=Rust|first=Seabourne|last2=Wium|first2=Morne|last3=Otero|first3=Rodrigo A.|last4=Terezow|first4=Marianna|date=2026-02-01|title=Fossil billfish (Xiphioidei) from the Eocene of Hampden, North Otago, New Zealand|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1342937X25003120|journal=Gondwana Research|volume=150|pages=301–311|doi=10.1016/j.gr.2025.09.021|issn=1342-937X|url-access=subscription}}</ref> *** Familio †[[Hemingwayidae]] <small>Sytchevskaya & Prokofiev, 2002</small> *** Familio †[[Opisthomyzonidae]] <small>Jordan, 1923</small> *** Familio †[[Ductoridae]] <small>Blot, 1969</small><ref>{{Cite journal |last1=Friedman|first1=Matt|last2=Johanson|first2=Zerina|last3=Harrington|first3=Richard C.|last4=Near|first4=Thomas J.|last5=Graham|first5=Mark R.|date=2013-09-07|title=An early fossil remora (Echeneoidea) reveals the evolutionary assembly of the adhesion disc|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=280|issue=1766|article-number=20131200|doi=10.1098/rspb.2013.1200|pmc=3730593|pmid=23864599}}</ref> ==Evoluo== La plej fruaj [[fosilio]]j de karangoformaj estas nenomitaj specioj de ''Carangidae'' kaj ''Menidae'' el [[paleoceno|paleocenaj]] (pli specife [[danio|daniaj]]) tavoloj de la [[Formacio Dakhla]] en [[Egiptujo]]<ref>{{Cite journal|last1=El-Sayed |first1=Sanaa |last2=Friedman |first2=Matt |last3=Salem |first3=Belal S. |last4=Gohar |first4=Abdullah S. |last5=Al-Ashqar |first5=Shorouq F. |last6=Amin |first6=Mohamed |last7=El-Saka |first7=Hossam |last8=Saad |first8=Hadeel |last9=Speijer |first9=Robert P. |last10=Sallam |first10=Hesham M. |title=Rise of modern marine fishes captured in an early Paleocene Lagerstätte |year=2026 |journal=Science Advances |volume=12 |issue=23 |article-number=eaec8978 |doi=10.1126/sciadv.aec8978 |pmid=42234753 |pmc=13232593 |doi-access=free }}</ref> kaj specioj de ''[[Mene]]'' el la [[Tanetio|Malfrua Paleoceno]] de [[Peruo]] kaj [[Tunizio]].<ref>{{Cite journal |last1=Friedman |first1=Matt |last2=V. Andrews |first2=James |last3=Saad |first3=Hadeel |last4=El-Sayed |first4=Sanaa |date=2023-06-16 |title=The Cretaceous–Paleogene transition in spiny-rayed fishes: surveying "Patterson's Gap" in the acanthomorph skeletal record André Dumont medalist lecture 2018 |url=https://popups.uliege.be/1374-8505/index.php?id=7048 |journal=Geologica Belgica |language=en |doi=10.20341/gb.2023.002 |issn=1374-8505|doi-access=free }}</ref> La ĉi-suba [[kladogramo]] sekvas Near kaj Thacker<ref name="Classification"/>. {{clade |label1='''Carangiformes''' |1={{clade |1={{clade |label1=Carangoidei |1={{clade |1={{clade |1=[[Carangidae]] [[File:Caranx hippos Brazil.jpg|70px]] |2={{clade |1=[[Trachinotidae]] [[File:FMIB 41964 Short Pompano (Trachynotus falcatus (Linnaeus)).jpeg|70px]] |2={{clade |1=[[Echeneidae]] [[File:Echeneis neucrates Ford 47.jpg|70px]] |2={{clade |1=[[Coryphaenidae]] [[File:Coryphaena hippurus.png|70px]] |2=[[Rachycentridae]] [[File:Rachycentron canadum.png|70px]] }} }} }} }} |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1= [[Istiophoridae]] [[File:Makaire à rostre court (Tetrapturus angustirostris) (Ifremer 00764-87614).jpg|70px]] |2= [[Xiphiidae]] [[File:Swordfish-Xiphias gladius.png|70px]] }} |2=[[Menidae]] [[File:Mene maculata 01 Philippines.jpg|70px]] }} |2=[[Nematistiidae]] [[File:Nematistius pectoralis.jpg|70px]] }} |2={{clade |1=[[Toxotidae]] [[File:ArcherFish01.jpg|70px]] |2=[[Leptobramidae]] [[File:UvA-BC 300.455 - Siboga - een Leptobrama muelleri Steindrachner.jpg|70px]] }} }} }} |label2=Pleuronectoidei |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1=[[Cynoglossidae]] [[File:Cycan u0.png|70px]] |2=[[Soleidae]] [[File:FMIB 45813 Solea triophthalmus.jpeg|70px]] }} |2=[[Poecilopsettidae]] [[File:Poecilopsetta plinthus.jpeg|70px]] }} |2=[[Samaridae]] [[File:Samariscus corallinus.jpg|70px]] }} |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1=[[Achiropsettidae]] [[File:Neoachiropsetta milfordi (Armless flounder).gif|70px]] |2=[[Rhombosoleidae]] [[File:Ammotretis macrolepis.jpg|70px]] }} |2=[[Oncopteridae]] [[File:Oncopterus darwini.jpg|70px]] }} |2=[[Paralichthodidae]] }} |2=[[Achiridae]] [[File:Achirus lineatus Orbigny.jpg|70px]] }} }} |2={{clade |1={{clade |1={{clade |1=[[Paralichthyidae]] [[File:Pseudorhombus javanicus - 1866-1872 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ14000167.tif|70px]] |2=[[Pleuronectidae]] [[File:Limanda limanda.jpg|70px]] }} |2={{clade |1=[[Cyclopsettidae]] [[File:FMIB 45812 Hemirhombus guineensis.jpeg|70px]] |2=[[Bothidae]] [[File:Secondary Sexual Characters in FishesbrMale of Arnoglossus macrolophus showing the ornamental crest of prolonged finrays peculiar to the male sex The specimen figured was captured off the Canjam coast in 25 fathoms of wa.png|70px]] }} }} |2=[[Scophthalmidae]] [[File:Scophthalmus maximus Gervais.jpg|70px]] }} }} |2=[[Citharidae]] [[File:Citharoides macrolepis.JPG|70px]] }} |2=[[Psettodidae]] [[File:Psettodes erumei Suzini 91.jpg|70px]] }} |2=[[Polynemidae]] [[File:Polynemus sexfilis Ford 43.jpg|70px]] }} }} |label2=Centropomoidei |2={{clade |1={{clade |1=[[Sphyraenidae]] [[File:Sphyraena vulgaris (Sphyraena sphyraena) (Dictionnaire universel Orbigny).jpg|70px]] |2=[[Lactariidae]] [[File:Lactarius lactarius 02.jpg|70px]] }} |2={{clade |1=[[Latidae]] [[File:Caught Barramundi.JPG|70px]] |2=[[Centropomidae]] [[File:Centropomus undecimalis Mexico.jpg|70px]] }} }} }} }} ==Referencoj== <references/> [[Kategorio:Aktinopterigaj taksonoj]] [[Kategorio:Fiŝaj ordoj]] 6xr5qdrhk73bfefwdsg5fk49bxlq65i Diogo Gomes 0 946635 9400601 2026-06-12T20:33:30Z Claudio Pistilli 25073 Kreis novan paĝon kun "{{Vidu ankaŭ|Estêvão Gomes|Nuno Tristão|Lançarote de Freitas}} {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Diogo Gomes<br>([[1420]] - [[1501]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =OrteliusWorldMap1570.jpg | grandeco de dosiero = 350ra |priskribo =Teatro de la Terglobo: Monda mapo de [[Abraham Ortelius]], publikigita en [[1570]]. |dato..." 9400601 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Estêvão Gomes|Nuno Tristão|Lançarote de Freitas}} {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Diogo Gomes<br>([[1420]] - [[1501]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =OrteliusWorldMap1570.jpg | grandeco de dosiero = 350ra |priskribo =Teatro de la Terglobo: Monda mapo de [[Abraham Ortelius]], publikigita en [[1570]]. |dato de naskiĝo =[[1420]] |loko de naskiĝo =[[Lagos]], [[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[1501]] |loko de morto =[[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] }} <big>'''Diogo Gomes'''</big> aŭ <big>'''Diogo Gomes'''</big> estis portugala navigisto, ekspluatisto kaj kronikisto. Li ekspluatis la Okcidentan Afrikan Marbordon ĉirkaŭ 1456 kaj unuafoje alvenis la insulon de [[Santiago (Kaboverdo)|Santiago]] en [[Kaboverdo]]. Ankaŭ oni atribuas al li la malkovron de la [[Sovaĝaj insuloj]], inter la [[Madejro]] kaj la [[Kanarioj|Insuloj Kanariaj]], en [[1438]]. ==Frua vivo== Verŝajne denaskulo de Lagos, Portugalio, Diogo Gomes komencis kiel [[paĝio]] en la domanaro de Princo [[Henriko la Navigisto]] kaj poste atingis la rangon de "cavaleiro" (kavaliro) antaŭ 1440. Diogo Gomes partoprenis en la sklavekspedicio de 1445 gvidata de [[Lançarote de Freitas]] de Lagos ĉe la bordoj de la [[Arguin]]o, kaj asertas esti persone kaptinta 22 berberajn sklavojn sole. Li estis nomita skribisto de la reĝa servotransportado la 12-an de junio 1451, kaj daŭrigis en la servo de la Princo Henriko kaj la portugala krono. [[Dosiero:"The Portuguese and Hottentots", from page 74 of "Pioneers in South Africa" (1914) (14760195211).jpg|eta|300ra|dekstre|<center>La Portugaloj kaj la [[Hotentotoj]], pruvo de la grandaj portugalaj malkovroj.</center>]] [[Dosiero:Sklaviga komerco.png|eta|300ra|dekstre|<center>La Portugala sklaviga komerco rezultis en la Grandaj Portugalaj Malkovroj.</center>]] [[Dosiero:Map_of_Kingdom_of_Niumi.png|eta|300ra|dekstre|<center>Mapo de la [[:en:Kingdom of Niumi|Regno de Nomi Bato]]</center>]] ==Ekspedicioj== Ĉirkaŭ 1456, Gomes estis sendita de Princo Henriko kiel komandanto de tri ŝipoj tra la okcidentafrika marbordo. Gomes asertas, ke li estis akompanata de Jakobo, "hinda" interpretisto, kion kelkaj fruaj historiistoj prenis kiel maloftan indikon, ke Henriko antaŭvidis atingi Hindion en ĉi tiu frua stadio. Tamen, modernaj historiistoj trovas tion neprobabla. La brita historiisto [[:en:Peter Edward Lionel Russell|Peter Russell]] notas, ke tiutempe, la termino "Hindo" estis ofte uzata kiel kromnomo por [[etiopo]], kaj la plej granda espero, kiun Henriko nutris, estis atingi la terojn de [[Presbitero Johano]]. Oni diras, ke Gomes atingis ĝis [[:en:Geba River|Rio Grande]] (nun Rivero Geba, en [[Gvineo-Bisaŭo]]), grandega salto post la lasta punkto konata kiel atingita de la portugaloj. Sed fortaj fluoj haltigis la kurson de Gomes, kaj liaj oficiroj kaj soldatoj timis, ke ili alproksimiĝas al la fino de la oceano, do li returnis. Reveninte, Gomes enŝipiĝis ĉe la [[Rivero Gambio]] kaj supreniris la Gambion konsiderindan distancon, ĉirkaŭ 50 legojn (250 mejlojn), atingante ĝis la grava merkaturbo [[:en:Kantora District|Cantor]], provizvendejo de la [[Imperio Malio|Malia orkomerco]]. Gomes konsideras sin la unua portugala kapitano, kiu pace interagis kun la indiĝenoj en ĉi tiu regiono (ĉiuj antaŭaj ekspedicioj estis forpuŝitaj aŭ malvenkitaj per malamikecoj ĉe la [[Senegambio|senegambia marbordo]], kvankam [[:en:Alvise Cadamosto|Alvize Kadamosto]] ankaŭ sukcese velis tiun saman jaron). Ĉe Cantor, Gomes kolektis multajn informojn pri la orminejoj kaj komercaj ŝablonoj de la supra [[Senegalo]] kaj supra [[Niĝero]], pri la urboj [[:en:Kukiya, Mali|Kukia]] kaj [[Timbuktuo]] kaj la [[Trans-sahara komerco|trans-saharaj komercvojoj]], kiuj etendiĝis ĝis la [[Maroko|maroka marbordo]]. Kvankam la regiono estis ĉefe islama, Gomes ŝajnas esti konvinkinta almenaŭ unu gravan ĉefon nomatan Numimansa, kun sia kortego, al kristanismo kaj portugala fideleco. [[:pt:Avelino Teixeira da Mota|Teixeira da Mota]] (1920-1982) identigas 'Numinansa-on' kiel la ĉefon de la [[:en:Kingdom of Niumi|Nomi Bato]], kaj eble estis la sama ĉefo respondeca pri la mortoj de pli fruaj esploristoj [[Nuno Tristão]] ĉirkaŭ 1447 kaj Vallarte<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/A_Detailed_History_on_the_Trans_Atlantic/iJLkEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Nuno+Trist%C3%A3o+Vallarte&pg=PT205&printsec=frontcover A Detailed History on the Trans-Atlantic African Slave Trade]</ref> ĉirkaŭ 1448. La Nomi Bato estas probable prauloj de la nuna [[:en:Niominka people|Niominka popolo]] el la delto de la [[:en:Saloum River|rivero Saloum]], kaj kvankam nuntempe klasifikitaj kiel [[Sereroj|Serera tribo]], estis probable origine Mandinkoj tiutempe. ==Reveno al Portugalio== Antaŭ 1459, Gomes estis nomumita por la profita ofico de "almoxarife" (provizestro aŭ respondeculo pri la reĝa logistiko) de la urbo [[Sintra]]. Li restis en tiu pozicio ĝis ĉirkaŭ 1480. Gomes faris alian afrikan vojaĝon en 1462 (kiun kelkaj historiistoj datas kiel 1460). Li velis malsupren al la delto de la [[:en:Saloum River|rivero Saloum]] (Rio dos Barbacins) en [[Senegalo]], por komenci komercon kun la [[Sereroj|Serera popolo]] de [[:en:Kingdom of Sine|Sine]] kaj [[:en:Saloum|Saloum]] regnoj. Tie li trovis la karavelon de la ĝenova kapitano [[:en:António de Noli|António de Noli]], kaj ili kune planis revenvojaĝon. Dum la reveno, Gomes velis al la insuloj de [[Kaboverdo|Kabo-Verdo]] kaj asertis esti la unua kiu surteriĝis tie kaj nomis la [[Santiago (Kaboverdo)|insulon Santiago]] (lia prioritato estas kontestata de Kadamosto). Gomes parolas, kun iom da indigno, pri kiel Antonio de Noli sukcesis atingi Lisbonon antaŭ li kaj certigis la kapitanecon de la insulo Santiago al la reĝo antaŭ lia alveno. Princo Henriko mortis en 1460, tiel post sia reveno, Gomes retiriĝis de aktiva esplorado kaj okupiĝis pri kariero kun la nevo kaj heredanto de Henriko, [[Fernando de Portugalio (Duko de Viseu)|Ferdinando de Vizeŭo]], kaj la reĝa kortego. En 1463, li estis nomumita reĝa [[varleto]] (escudeiro) de la [[Alfonso la 5-a (Portugalio)|Reĝo Afonso la 5-a]] de Portugalio. En 1466, Gomes ricevis malavaran reĝan pension de 4 800 realoj, al kiu estis ligitaj devoj kiel magistrato en [[Sintra]] (juĝisto de la aferoj kaj kronikoj pri la historio de Sintra). Je necerta dato, li ankaŭ estis nomumita magistrato en la najbara [[:en:Colares (Sintra)|Colares]] (juiz das sisas da Vila de Colares, por kiu ni havas konfirmon ĉirkaŭ la 5-an de marto 1482). ==Morto== Lia mortodato estas necerta. Kelkaj datas ĝin jam en 1485, kaj unu aŭtoritato havas 1482, kvankam historiisto Peter Russell sugestas, ke li vivis ĝis almenaŭ 1499. Ekzistas konfirmo, ke li certe mortis antaŭ 1502, el la registro pri indulgo por lia animo pagita de lia vidvino. ==Memuaroj== Jam en alta aĝo, Diogo Gomes parole diktis siajn memuarojn al la germana kartografo [[Martin Behaim]] dum lia restado en Portugalio. La dato de la rilato estas necerta, sed verŝajne okazis ne longe antaŭ lia morto. Historiisto Peter Russell prove datas la intervjuon ĉirkaŭ 1499, ĉar la rakonto rilatas al la morto de [[:en:António de Noli|António de Noli]], kiu okazis ĉirkaŭ tiu epoko. Estas probable, ke Gomes diktis ĝin en la portugala, probable per interpretisto, kaj Behaim skribis ĝin en la latina (aŭ alternative en la germana, kaj nur poste transskribita al la latina). La rezultaj memuarraportoj, sub la titolo "De prima inuentione Guineae"<ref>[https://www.infoescola.com/literatura/de-prima-inuentione-guineae-obra-de-diogo-gomes/ Infoescola]</ref> ("Pri la unua malkovro de Gvineo"), estas la sola pluviva nuntempa manuskripto, krom la oficiala kroniko de [[Gomes Eanes de Zurara]], kiu provas doni kronologian raporton pri ĉiuj Henrikaj malkovroj. La manuskripto havas du aliajn partojn, "De insulis primo inventis in mare Occidentis"<ref>[https://alvor-silves.blogspot.com/2020/08/fernao-de-magalhaes-1-estevao-gomes.html Alvor-Silves-blogspot.com]</ref> (raporto pri la insuloj unue malkovritaj en la Okcidenta Maro) kaj "De inventione insularum de Açores" (enhavanta la solan detalan registron en la portugala pri la malkovro de la Acoroj). Historiistoj ĝenerale traktas la rakonton de Diogo Gomes singarde - lia inklino al mem-reklamo, lia progresinta aĝo, lia provo memori okazaĵojn pli ol du jardekojn pasintajn, miskomprenoj fare de la interpretisto de Behaim, la hasto rilate al la transskribo (la latina estas sufiĉe malbona, sugestante ke ĝi estis haste verkita) kaj eble eĉ ia suplementa manipulado de la materialo fare de la redaktanto [[Valentim Fernandes]] aŭ Behaim, konspiris por igi ĝin neperfekta dokumento, kun multaj eraroj kaj faktkonfliktoj. Tamen, ĝi estas ege valora dokumento, enhavanta detalojn kiuj ne troviĝas aliloke. Inter aliaj novaĵoj, la memuarraportoj de Gomes estas la sola registro pri tio, kio ŝajnas esti la plej frua portugala ekspedicio, ekspedicio al [[Gran Canaria|Granda Kanario]] en 1415 fare de [[:en:João de Trasto|João de Trasto]] (kvankam ĉi tio estas verŝajne nur erara referenco al la ekspedicio de [[:en:Fernando de Castro|Fernando de Castro]] en 1424). Gomes ankaŭ donas la unuan detalan raporton pri la remalkovro de la [[Acoroj]] fare de la portugaloj je la servo de Princo Henriko. La memuaroj estas rimarkindaj pro tio, ke ili klarigas la karakteron kaj celon de Princo Henriko la Navigisto, atribuante al la princo konscian sciencan kaj komercan celon en esplorado. Gomes rimarkas, ke Henriko sendis siajn karavelojn por serĉi novajn terojn (ad quaerendas terras) pro sia deziro koni la pli malproksimajn partojn de la okcidenta oceano, kaj en la espero trovi insulojn aŭ teron preter la limoj difinitaj de [[Ptolemeo]] (ultra descriptionem Tolomei); aliflanke, liaj informoj pri la indiĝena komerco de [[Tunizo]] al [[Timbuktuo]] kaj [[Gambio]] helpis inspiri lian persistan esploradon de la okcidentafrika marbordo por serĉi tiujn landojn per marvojo. Maraj ĉartoj kaj kvadrantoj estis uzataj sur la ŝipoj de la princo. Henriko, dum la unua vojaĝo de Gomes, korespondis kun [[Oran|orana]] komercisto, kiu informis lin pri eventoj inklude de la gambia landinterno, kaj, antaŭ la malkovro de Senegalo kaj Kabo-Verdo en 1445, Gomes asertas, ke la reĝa princo jam akiris fidindajn informojn pri la itinero al Timbuktuo. Gomes donas kortuŝan rakonton pri la lasta malsano kaj morto de Princo Henriko. Ekzistas nur unu manuskripto de la memuaroj de Gomes, parto de kolekto de diversaj raportoj pri la portugalaj ekspedicioj origine kompilitaj en 1508 de germana presisto bazita en Lisbono, konata kiel [[:en:Valentim Fernandes|Valentinus Moravus]] aŭ (en la portugala, kiel "Valentim Fernandes"). Ĉi tiu kolekto restis neeldonita kaj nekonata ĝis kopio estis malkovrita en 1845 fare de la germana filologo [[:en:Johann Andreas Schmeller|Johann Andreas Schmeller]] en la [[Bavara Ŝtata Biblioteko]] de Munkeno (Codex Hisp. 27). La originala latina teksto estis presita en 1847 de Schmeller en la procedoj de la [[Bavara Akademio de Sciencoj]]. Ekde tiam ĝi estis tradukita kaj represita plurfoje. Parta angla traduko estis publikigita en 1937, plena franca traduko en 1959. == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1420]] [[Kategorio:Mortintoj en 1501]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad|en|Diogo Gomes}} {{DEFAŬLTORDIGO:Diogo Gomes}} jd68m5uh95s21tjv4q37gb0ui6n0mlk 9400608 9400601 2026-06-12T20:50:39Z Claudio Pistilli 25073 /* Memuaroj */ 9400608 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Estêvão Gomes|Nuno Tristão|Lançarote de Freitas}} {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Diogo Gomes<br>([[1420]] - [[1501]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =OrteliusWorldMap1570.jpg | grandeco de dosiero = 350ra |priskribo =Teatro de la Terglobo: Monda mapo de [[Abraham Ortelius]], publikigita en [[1570]]. |dato de naskiĝo =[[1420]] |loko de naskiĝo =[[Lagos]], [[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[1501]] |loko de morto =[[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] }} <big>'''Diogo Gomes'''</big> aŭ <big>'''Diogo Gomes'''</big> estis portugala navigisto, ekspluatisto kaj kronikisto. Li ekspluatis la Okcidentan Afrikan Marbordon ĉirkaŭ 1456 kaj unuafoje alvenis la insulon de [[Santiago (Kaboverdo)|Santiago]] en [[Kaboverdo]]. Ankaŭ oni atribuas al li la malkovron de la [[Sovaĝaj insuloj]], inter la [[Madejro]] kaj la [[Kanarioj|Insuloj Kanariaj]], en [[1438]]. ==Frua vivo== Verŝajne denaskulo de Lagos, Portugalio, Diogo Gomes komencis kiel [[paĝio]] en la domanaro de Princo [[Henriko la Navigisto]] kaj poste atingis la rangon de "cavaleiro" (kavaliro) antaŭ 1440. Diogo Gomes partoprenis en la sklavekspedicio de 1445 gvidata de [[Lançarote de Freitas]] de Lagos ĉe la bordoj de la [[Arguin]]o, kaj asertas esti persone kaptinta 22 berberajn sklavojn sole. Li estis nomita skribisto de la reĝa servotransportado la 12-an de junio 1451, kaj daŭrigis en la servo de la Princo Henriko kaj la portugala krono. [[Dosiero:"The Portuguese and Hottentots", from page 74 of "Pioneers in South Africa" (1914) (14760195211).jpg|eta|300ra|dekstre|<center>La Portugaloj kaj la [[Hotentotoj]], pruvo de la grandaj portugalaj malkovroj.</center>]] [[Dosiero:Sklaviga komerco.png|eta|300ra|dekstre|<center>La Portugala sklaviga komerco rezultis en la Grandaj Portugalaj Malkovroj.</center>]] [[Dosiero:Map_of_Kingdom_of_Niumi.png|eta|300ra|dekstre|<center>Mapo de la [[:en:Kingdom of Niumi|Regno de Nomi Bato]]</center>]] ==Ekspedicioj== Ĉirkaŭ 1456, Gomes estis sendita de Princo Henriko kiel komandanto de tri ŝipoj tra la okcidentafrika marbordo. Gomes asertas, ke li estis akompanata de Jakobo, "hinda" interpretisto, kion kelkaj fruaj historiistoj prenis kiel maloftan indikon, ke Henriko antaŭvidis atingi Hindion en ĉi tiu frua stadio. Tamen, modernaj historiistoj trovas tion neprobabla. La brita historiisto [[:en:Peter Edward Lionel Russell|Peter Russell]] notas, ke tiutempe, la termino "Hindo" estis ofte uzata kiel kromnomo por [[etiopo]], kaj la plej granda espero, kiun Henriko nutris, estis atingi la terojn de [[Presbitero Johano]]. Oni diras, ke Gomes atingis ĝis [[:en:Geba River|Rio Grande]] (nun Rivero Geba, en [[Gvineo-Bisaŭo]]), grandega salto post la lasta punkto konata kiel atingita de la portugaloj. Sed fortaj fluoj haltigis la kurson de Gomes, kaj liaj oficiroj kaj soldatoj timis, ke ili alproksimiĝas al la fino de la oceano, do li returnis. Reveninte, Gomes enŝipiĝis ĉe la [[Rivero Gambio]] kaj supreniris la Gambion konsiderindan distancon, ĉirkaŭ 50 legojn (250 mejlojn), atingante ĝis la grava merkaturbo [[:en:Kantora District|Cantor]], provizvendejo de la [[Imperio Malio|Malia orkomerco]]. Gomes konsideras sin la unua portugala kapitano, kiu pace interagis kun la indiĝenoj en ĉi tiu regiono (ĉiuj antaŭaj ekspedicioj estis forpuŝitaj aŭ malvenkitaj per malamikecoj ĉe la [[Senegambio|senegambia marbordo]], kvankam [[:en:Alvise Cadamosto|Alvize Kadamosto]] ankaŭ sukcese velis tiun saman jaron). Ĉe Cantor, Gomes kolektis multajn informojn pri la orminejoj kaj komercaj ŝablonoj de la supra [[Senegalo]] kaj supra [[Niĝero]], pri la urboj [[:en:Kukiya, Mali|Kukia]] kaj [[Timbuktuo]] kaj la [[Trans-sahara komerco|trans-saharaj komercvojoj]], kiuj etendiĝis ĝis la [[Maroko|maroka marbordo]]. Kvankam la regiono estis ĉefe islama, Gomes ŝajnas esti konvinkinta almenaŭ unu gravan ĉefon nomatan Numimansa, kun sia kortego, al kristanismo kaj portugala fideleco. [[:pt:Avelino Teixeira da Mota|Teixeira da Mota]] (1920-1982) identigas 'Numinansa-on' kiel la ĉefon de la [[:en:Kingdom of Niumi|Nomi Bato]], kaj eble estis la sama ĉefo respondeca pri la mortoj de pli fruaj esploristoj [[Nuno Tristão]] ĉirkaŭ 1447 kaj Vallarte<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/A_Detailed_History_on_the_Trans_Atlantic/iJLkEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Nuno+Trist%C3%A3o+Vallarte&pg=PT205&printsec=frontcover A Detailed History on the Trans-Atlantic African Slave Trade]</ref> ĉirkaŭ 1448. La Nomi Bato estas probable prauloj de la nuna [[:en:Niominka people|Niominka popolo]] el la delto de la [[:en:Saloum River|rivero Saloum]], kaj kvankam nuntempe klasifikitaj kiel [[Sereroj|Serera tribo]], estis probable origine Mandinkoj tiutempe. ==Reveno al Portugalio== Antaŭ 1459, Gomes estis nomumita por la profita ofico de "almoxarife" (provizestro aŭ respondeculo pri la reĝa logistiko) de la urbo [[Sintra]]. Li restis en tiu pozicio ĝis ĉirkaŭ 1480. Gomes faris alian afrikan vojaĝon en 1462 (kiun kelkaj historiistoj datas kiel 1460). Li velis malsupren al la delto de la [[:en:Saloum River|rivero Saloum]] (Rio dos Barbacins) en [[Senegalo]], por komenci komercon kun la [[Sereroj|Serera popolo]] de [[:en:Kingdom of Sine|Sine]] kaj [[:en:Saloum|Saloum]] regnoj. Tie li trovis la karavelon de la ĝenova kapitano [[:en:António de Noli|António de Noli]], kaj ili kune planis revenvojaĝon. Dum la reveno, Gomes velis al la insuloj de [[Kaboverdo|Kabo-Verdo]] kaj asertis esti la unua kiu surteriĝis tie kaj nomis la [[Santiago (Kaboverdo)|insulon Santiago]] (lia prioritato estas kontestata de Kadamosto). Gomes parolas, kun iom da indigno, pri kiel Antonio de Noli sukcesis atingi Lisbonon antaŭ li kaj certigis la kapitanecon de la insulo Santiago al la reĝo antaŭ lia alveno. Princo Henriko mortis en 1460, tiel post sia reveno, Gomes retiriĝis de aktiva esplorado kaj okupiĝis pri kariero kun la nevo kaj heredanto de Henriko, [[Fernando de Portugalio (Duko de Viseu)|Ferdinando de Vizeŭo]], kaj la reĝa kortego. En 1463, li estis nomumita reĝa [[varleto]] (escudeiro) de la [[Alfonso la 5-a (Portugalio)|Reĝo Afonso la 5-a]] de Portugalio. En 1466, Gomes ricevis malavaran reĝan pension de 4 800 realoj, al kiu estis ligitaj devoj kiel magistrato en [[Sintra]] (juĝisto de la aferoj kaj kronikoj pri la historio de Sintra). Je necerta dato, li ankaŭ estis nomumita magistrato en la najbara [[:en:Colares (Sintra)|Colares]] (juiz das sisas da Vila de Colares, por kiu ni havas konfirmon ĉirkaŭ la 5-an de marto 1482). ==Morto== Lia mortodato estas necerta. Kelkaj datas ĝin jam en 1485, kaj unu aŭtoritato havas 1482, kvankam historiisto Peter Russell sugestas, ke li vivis ĝis almenaŭ 1499. Ekzistas konfirmo, ke li certe mortis antaŭ 1502, el la registro pri indulgo por lia animo pagita de lia vidvino. ==Memuaroj== Jam en alta aĝo, Diogo Gomes parole diktis siajn memuarojn al la germana kartografo [[Martin Behaim]] dum lia restado en Portugalio. La dato de la rilato estas necerta, sed verŝajne okazis ne longe antaŭ lia morto. Historiisto Peter Russell prove datas la intervjuon ĉirkaŭ 1499, ĉar la rakonto rilatas al la morto de [[:en:António de Noli|António de Noli]], kiu okazis ĉirkaŭ tiu epoko. Estas probable, ke Gomes diktis ĝin en la portugala, probable per interpretisto, kaj Behaim skribis ĝin en la latina (aŭ alternative en la germana, kaj nur poste transskribita al la latina). La rezultaj memuarraportoj, sub la titolo "De prima inuentione Guineae"<ref>[https://www.infoescola.com/literatura/de-prima-inuentione-guineae-obra-de-diogo-gomes/ Infoescola]</ref> ("Pri la unua malkovro de Gvineo"), estas la sola pluviva nuntempa manuskripto, krom la oficiala kroniko de [[Gomes Eanes de Zurara]], kiu provas doni kronologian raporton pri ĉiuj Henrikaj malkovroj. La manuskripto havas du aliajn partojn, "De insulis primo inventis in mare Occidentis"<ref>[https://alvor-silves.blogspot.com/2020/08/fernao-de-magalhaes-1-estevao-gomes.html Alvor-Silves-blogspot.com]</ref> (raporto pri la insuloj unue malkovritaj en la Okcidenta Maro) kaj "De inventione insularum de Açores" (enhavanta la solan detalan registron en la portugala pri la malkovro de la Acoroj). Historiistoj ĝenerale traktas la rakonton de Diogo Gomes singarde - lia inklino al mem-reklamo, lia progresinta aĝo, lia provo memori okazaĵojn pli ol du jardekojn pasintajn, miskomprenoj fare de la interpretisto de Behaim, la hasto rilate al la transskribo (la latina estas sufiĉe malbona, sugestante ke ĝi estis haste verkita) kaj eble eĉ ia suplementa manipulado de la materialo fare de la redaktanto [[Valentim Fernandes]] aŭ Behaim, konspiris por igi ĝin neperfekta dokumento, kun multaj eraroj kaj faktkonfliktoj. Tamen, ĝi estas ege valora dokumento, enhavanta detalojn kiuj ne troviĝas aliloke. Inter aliaj novaĵoj, la memuarraportoj de Gomes estas la sola registro pri tio, kio ŝajnas esti la plej frua portugala ekspedicio, ekspedicio al [[Gran Canaria|Granda Kanario]] en 1415 fare de [[:en:João de Trasto|João de Trasto]] (kvankam ĉi tio estas verŝajne nur erara referenco al la ekspedicio de [[:en:Fernando de Castro|Fernando de Castro]] en 1424). Gomes ankaŭ donas la unuan detalan raporton pri la remalkovro de la [[Acoroj]] fare de la portugaloj je la servo de Princo Henriko. La memuaroj estas rimarkindaj pro tio, ke ili klarigas la karakteron kaj celon de Princo Henriko la Navigisto, atribuante al la princo konscian sciencan kaj komercan celon en esplorado. Gomes rimarkas, ke Henriko sendis siajn karavelojn por serĉi novajn terojn (ad quaerendas terras) pro sia deziro koni la pli malproksimajn partojn de la okcidenta oceano, kaj en la espero trovi insulojn aŭ teron preter la limoj difinitaj de [[Ptolemeo]] (ultra descriptionem Tolomei); aliflanke, liaj informoj pri la indiĝena komerco de [[Tunizo]] al [[Timbuktuo]] kaj [[Gambio]] helpis inspiri lian persistan esploradon de la okcidentafrika marbordo por serĉi tiujn landojn per marvojo. Naŭtikaj ĉartoj kaj kvadrantoj estis uzataj sur la ŝipoj de la princo. Henriko, dum la unua vojaĝo de Gomes, korespondis kun [[Oran|orana]] komercisto, kiu informis lin pri eventoj inklude de la gambia landinterno, kaj, antaŭ la malkovro de Senegalo kaj Kabo-Verdo en 1445, Gomes asertas, ke la reĝa princo jam akiris fidindajn informojn pri la itinero al Timbuktuo. Gomes donas kortuŝan rakonton pri la lasta malsano kaj morto de Princo Henriko. Ekzistas nur unu manuskripto de la memuaroj de Gomes, parto de kolekto de diversaj raportoj pri la portugalaj ekspedicioj origine kompilitaj en 1508 de germana presisto bazita en Lisbono, konata kiel [[:en:Valentim Fernandes|Valentinus Moravus]] aŭ (en la portugala, kiel "Valentim Fernandes"). Ĉi tiu kolekto restis neeldonita kaj nekonata ĝis kopio estis malkovrita en 1845 fare de la germana filologo [[:en:Johann Andreas Schmeller|Johann Andreas Schmeller]] en la [[Bavara Ŝtata Biblioteko]] de Munkeno (Codex Hisp. 27). La originala latina teksto estis presita en 1847 de Schmeller en la procedoj de la [[Bavara Akademio de Sciencoj]]. Ekde tiam ĝi estis tradukita kaj represita plurfoje. Parta angla traduko estis publikigita en 1937, plena franca traduko en 1959. == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1420]] [[Kategorio:Mortintoj en 1501]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad|en|Diogo Gomes}} {{DEFAŬLTORDIGO:Diogo Gomes}} ky4hp74q61wwabxtdb33hvf0xyyl776 9400615 9400608 2026-06-12T21:03:07Z Claudio Pistilli 25073 9400615 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Estêvão Gomes|Nuno Tristão|Lançarote de Freitas}} {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Diogo Gomes<br>([[1420]] - [[1501]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =OrteliusWorldMap1570.jpg | grandeco de dosiero = 350ra |priskribo =Teatro de la Terglobo: Monda mapo de [[Abraham Ortelius]], publikigita en [[1570]]. |dato de naskiĝo =[[1420]] |loko de naskiĝo =[[Lagos]], [[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[1501]] |loko de morto =[[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] }} <big>'''Diogo Gomes'''</big> estis portugala navigisto, ekspluatisto kaj kronikisto. Li ekspluatis la Okcidentan Afrikan Marbordon ĉirkaŭ 1456 kaj unuafoje alvenis la insulon de [[Santiago (Kaboverdo)|Santiago]] en [[Kaboverdo]]. Ankaŭ oni atribuas al li la malkovron de la [[Sovaĝaj insuloj]], inter la [[Madejro]] kaj la [[Kanarioj|Insuloj Kanariaj]], en [[1438]]. ==Frua vivo== Verŝajne denaskulo de Lagos, Portugalio, Diogo Gomes komencis kiel [[paĝio]] en la domanaro de Princo [[Henriko la Navigisto]] kaj poste atingis la rangon de "cavaleiro" (kavaliro) antaŭ 1440. Diogo Gomes partoprenis en la sklavekspedicio de 1445 gvidata de [[Lançarote de Freitas]] de Lagos ĉe la bordoj de la [[Arguin]]o, kaj asertas esti persone kaptinta 22 berberajn sklavojn sole. Li estis nomita skribisto de la reĝa servotransportado la 12-an de junio 1451, kaj daŭrigis en la servo de la Princo Henriko kaj la portugala krono. [[Dosiero:"The Portuguese and Hottentots", from page 74 of "Pioneers in South Africa" (1914) (14760195211).jpg|eta|300ra|dekstre|<center>La Portugaloj kaj la [[Hotentotoj]], pruvo de la grandaj portugalaj malkovroj.</center>]] [[Dosiero:Sklaviga komerco.png|eta|300ra|dekstre|<center>La Portugala sklaviga komerco rezultis en la Grandaj Portugalaj Malkovroj.</center>]] [[Dosiero:Map_of_Kingdom_of_Niumi.png|eta|300ra|dekstre|<center>Mapo de la [[:en:Kingdom of Niumi|Regno de Nomi Bato]]</center>]] ==Ekspedicioj== Ĉirkaŭ 1456, Gomes estis sendita de Princo Henriko kiel komandanto de tri ŝipoj tra la okcidentafrika marbordo. Gomes asertas, ke li estis akompanata de Jakobo, "hinda" interpretisto, kion kelkaj fruaj historiistoj prenis kiel maloftan indikon, ke Henriko antaŭvidis atingi Hindion en ĉi tiu frua stadio. Tamen, modernaj historiistoj trovas tion neprobabla. La brita historiisto [[:en:Peter Edward Lionel Russell|Peter Russell]] notas, ke tiutempe, la termino "Hindo" estis ofte uzata kiel kromnomo por [[etiopo]], kaj la plej granda espero, kiun Henriko nutris, estis atingi la terojn de [[Presbitero Johano]]. Oni diras, ke Gomes atingis ĝis [[:en:Geba River|Rio Grande]] (nun Rivero Geba, en [[Gvineo-Bisaŭo]]), grandega salto post la lasta punkto konata kiel atingita de la portugaloj. Sed fortaj fluoj haltigis la kurson de Gomes, kaj liaj oficiroj kaj soldatoj timis, ke ili alproksimiĝas al la fino de la oceano, do li returnis. Reveninte, Gomes enŝipiĝis ĉe la [[Rivero Gambio]] kaj supreniris la Gambion konsiderindan distancon, ĉirkaŭ 50 legojn (250 mejlojn), atingante ĝis la grava merkaturbo [[:en:Kantora District|Cantor]], provizvendejo de la [[Imperio Malio|Malia orkomerco]]. Gomes konsideras sin la unua portugala kapitano, kiu pace interagis kun la indiĝenoj en ĉi tiu regiono (ĉiuj antaŭaj ekspedicioj estis forpuŝitaj aŭ malvenkitaj per malamikecoj ĉe la [[Senegambio|senegambia marbordo]], kvankam [[:en:Alvise Cadamosto|Alvize Kadamosto]] ankaŭ sukcese velis tiun saman jaron). Ĉe Cantor, Gomes kolektis multajn informojn pri la orminejoj kaj komercaj ŝablonoj de la supra [[Senegalo]] kaj supra [[Niĝero]], pri la urboj [[:en:Kukiya, Mali|Kukia]] kaj [[Timbuktuo]] kaj la [[Trans-sahara komerco|trans-saharaj komercvojoj]], kiuj etendiĝis ĝis la [[Maroko|maroka marbordo]]. Kvankam la regiono estis ĉefe islama, Gomes ŝajnas esti konvinkinta almenaŭ unu gravan ĉefon nomatan Numimansa, kun sia kortego, al kristanismo kaj portugala fideleco. [[:pt:Avelino Teixeira da Mota|Teixeira da Mota]] (1920-1982) identigas 'Numinansa-on' kiel la ĉefon de la [[:en:Kingdom of Niumi|Nomi Bato]], kaj eble estis la sama ĉefo respondeca pri la mortoj de pli fruaj esploristoj [[Nuno Tristão]] ĉirkaŭ 1447 kaj Vallarte<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/A_Detailed_History_on_the_Trans_Atlantic/iJLkEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Nuno+Trist%C3%A3o+Vallarte&pg=PT205&printsec=frontcover A Detailed History on the Trans-Atlantic African Slave Trade]</ref> ĉirkaŭ 1448. La Nomi Bato estas probable prauloj de la nuna [[:en:Niominka people|Niominka popolo]] el la delto de la [[:en:Saloum River|rivero Saloum]], kaj kvankam nuntempe klasifikitaj kiel [[Sereroj|Serera tribo]], estis probable origine Mandinkoj tiutempe. ==Reveno al Portugalio== Antaŭ 1459, Gomes estis nomumita por la profita ofico de "almoxarife" (provizestro aŭ respondeculo pri la reĝa logistiko) de la urbo [[Sintra]]. Li restis en tiu pozicio ĝis ĉirkaŭ 1480. Gomes faris alian afrikan vojaĝon en 1462 (kiun kelkaj historiistoj datas kiel 1460). Li velis malsupren al la delto de la [[:en:Saloum River|rivero Saloum]] (Rio dos Barbacins) en [[Senegalo]], por komenci komercon kun la [[Sereroj|Serera popolo]] de [[:en:Kingdom of Sine|Sine]] kaj [[:en:Saloum|Saloum]] regnoj. Tie li trovis la karavelon de la ĝenova kapitano [[:en:António de Noli|António de Noli]], kaj ili kune planis revenvojaĝon. Dum la reveno, Gomes velis al la insuloj de [[Kaboverdo|Kabo-Verdo]] kaj asertis esti la unua kiu surteriĝis tie kaj nomis la [[Santiago (Kaboverdo)|insulon Santiago]] (lia prioritato estas kontestata de Kadamosto). Gomes parolas, kun iom da indigno, pri kiel Antonio de Noli sukcesis atingi Lisbonon antaŭ li kaj certigis la kapitanecon de la insulo Santiago al la reĝo antaŭ lia alveno. Princo Henriko mortis en 1460, tiel post sia reveno, Gomes retiriĝis de aktiva esplorado kaj okupiĝis pri kariero kun la nevo kaj heredanto de Henriko, [[Fernando de Portugalio (Duko de Viseu)|Ferdinando de Vizeŭo]], kaj la reĝa kortego. En 1463, li estis nomumita reĝa [[varleto]] (escudeiro) de la [[Alfonso la 5-a (Portugalio)|Reĝo Afonso la 5-a]] de Portugalio. En 1466, Gomes ricevis malavaran reĝan pension de 4 800 realoj, al kiu estis ligitaj devoj kiel magistrato en [[Sintra]] (juĝisto de la aferoj kaj kronikoj pri la historio de Sintra). Je necerta dato, li ankaŭ estis nomumita magistrato en la najbara [[:en:Colares (Sintra)|Colares]] (juiz das sisas da Vila de Colares, por kiu ni havas konfirmon ĉirkaŭ la 5-an de marto 1482). ==Morto== Lia mortodato estas necerta. Kelkaj datas ĝin jam en 1485, kaj unu aŭtoritato havas 1482, kvankam historiisto Peter Russell sugestas, ke li vivis ĝis almenaŭ 1499. Ekzistas konfirmo, ke li certe mortis antaŭ 1502, el la registro pri indulgo por lia animo pagita de lia vidvino. ==Memuaroj== Jam en alta aĝo, Diogo Gomes parole diktis siajn memuarojn al la germana kartografo [[Martin Behaim]] dum lia restado en Portugalio. La dato de la rilato estas necerta, sed verŝajne okazis ne longe antaŭ lia morto. Historiisto Peter Russell prove datas la intervjuon ĉirkaŭ 1499, ĉar la rakonto rilatas al la morto de [[:en:António de Noli|António de Noli]], kiu okazis ĉirkaŭ tiu epoko. Estas probable, ke Gomes diktis ĝin en la portugala, probable per interpretisto, kaj Behaim skribis ĝin en la latina (aŭ alternative en la germana, kaj nur poste transskribita al la latina). La rezultaj memuarraportoj, sub la titolo "De prima inuentione Guineae"<ref>[https://www.infoescola.com/literatura/de-prima-inuentione-guineae-obra-de-diogo-gomes/ Infoescola]</ref> ("Pri la unua malkovro de Gvineo"), estas la sola pluviva nuntempa manuskripto, krom la oficiala kroniko de [[Gomes Eanes de Zurara]], kiu provas doni kronologian raporton pri ĉiuj Henrikaj malkovroj. La manuskripto havas du aliajn partojn, "De insulis primo inventis in mare Occidentis"<ref>[https://alvor-silves.blogspot.com/2020/08/fernao-de-magalhaes-1-estevao-gomes.html Alvor-Silves-blogspot.com]</ref> (raporto pri la insuloj unue malkovritaj en la Okcidenta Maro) kaj "De inventione insularum de Açores" (enhavanta la solan detalan registron en la portugala pri la malkovro de la Acoroj). Historiistoj ĝenerale traktas la rakonton de Diogo Gomes singarde - lia inklino al mem-reklamo, lia progresinta aĝo, lia provo memori okazaĵojn pli ol du jardekojn pasintajn, miskomprenoj fare de la interpretisto de Behaim, la hasto rilate al la transskribo (la latina estas sufiĉe malbona, sugestante ke ĝi estis haste verkita) kaj eble eĉ ia suplementa manipulado de la materialo fare de la redaktanto [[Valentim Fernandes]] aŭ Behaim, konspiris por igi ĝin neperfekta dokumento, kun multaj eraroj kaj faktkonfliktoj. Tamen, ĝi estas ege valora dokumento, enhavanta detalojn kiuj ne troviĝas aliloke. Inter aliaj novaĵoj, la memuarraportoj de Gomes estas la sola registro pri tio, kio ŝajnas esti la plej frua portugala ekspedicio, ekspedicio al [[Gran Canaria|Granda Kanario]] en 1415 fare de [[:en:João de Trasto|João de Trasto]] (kvankam ĉi tio estas verŝajne nur erara referenco al la ekspedicio de [[:en:Fernando de Castro|Fernando de Castro]] en 1424). Gomes ankaŭ donas la unuan detalan raporton pri la remalkovro de la [[Acoroj]] fare de la portugaloj je la servo de Princo Henriko. La memuaroj estas rimarkindaj pro tio, ke ili klarigas la karakteron kaj celon de Princo Henriko la Navigisto, atribuante al la princo konscian sciencan kaj komercan celon en esplorado. Gomes rimarkas, ke Henriko sendis siajn karavelojn por serĉi novajn terojn (ad quaerendas terras) pro sia deziro koni la pli malproksimajn partojn de la okcidenta oceano, kaj en la espero trovi insulojn aŭ teron preter la limoj difinitaj de [[Ptolemeo]] (ultra descriptionem Tolomei); aliflanke, liaj informoj pri la indiĝena komerco de [[Tunizo]] al [[Timbuktuo]] kaj [[Gambio]] helpis inspiri lian persistan esploradon de la okcidentafrika marbordo por serĉi tiujn landojn per marvojo. Naŭtikaj ĉartoj kaj kvadrantoj estis uzataj sur la ŝipoj de la princo. Henriko, dum la unua vojaĝo de Gomes, korespondis kun [[Oran|orana]] komercisto, kiu informis lin pri eventoj inklude de la gambia landinterno, kaj, antaŭ la malkovro de Senegalo kaj Kabo-Verdo en 1445, Gomes asertas, ke la reĝa princo jam akiris fidindajn informojn pri la itinero al Timbuktuo. Gomes donas kortuŝan rakonton pri la lasta malsano kaj morto de Princo Henriko. Ekzistas nur unu manuskripto de la memuaroj de Gomes, parto de kolekto de diversaj raportoj pri la portugalaj ekspedicioj origine kompilitaj en 1508 de germana presisto bazita en Lisbono, konata kiel [[:en:Valentim Fernandes|Valentinus Moravus]] aŭ (en la portugala, kiel "Valentim Fernandes"). Ĉi tiu kolekto restis neeldonita kaj nekonata ĝis kopio estis malkovrita en 1845 fare de la germana filologo [[:en:Johann Andreas Schmeller|Johann Andreas Schmeller]] en la [[Bavara Ŝtata Biblioteko]] de Munkeno (Codex Hisp. 27). La originala latina teksto estis presita en 1847 de Schmeller en la procedoj de la [[Bavara Akademio de Sciencoj]]. Ekde tiam ĝi estis tradukita kaj represita plurfoje. Parta angla traduko estis publikigita en 1937, plena franca traduko en 1959. == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1420]] [[Kategorio:Mortintoj en 1501]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad|en|Diogo Gomes}} {{DEFAŬLTORDIGO:Diogo Gomes}} 6eooxuiuz77vgw19emys80n1camj7d0 Ceyx cyanopectus 0 946636 9400604 2026-06-12T20:35:39Z Kani 670 Alidirektigis al [[Indigobrusta alciono]] 9400604 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Indigobrusta alciono]] etuyt1ceezjrjdbgac2qm5psdbwohu5 Arĝenta alciono 0 946637 9400618 2026-06-12T21:12:45Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Arĝenta alciono |koloro = pink |dosiero = PHILIPPINE SILVERY KINGFISHER.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genr..." 9400618 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Arĝenta alciono |koloro = pink |dosiero = PHILIPPINE SILVERY KINGFISHER.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Arĝenta alciono''' ''C. argentatus'' |specio aŭtoritato = ([[Arthur Hay, 9a Markizo Tweeddale|Tweeddale]], 1877) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Ceyx argentatus'' |volume=2017 |article-number=e.T22726935A110295634 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22726935A110295634.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx argentatus'' |vikispecio = Ceyx argentatus |komunejo = Ceyx argentatus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Arĝenta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx argentatus'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Mindanao]] kaj [[Basilano]]. Tiu ĉi specio kaj la [[Platena alciono]], troviĝanta en [[Bisajoj]], estis iam konsideritaj samspeciaj kaj nomitaj Arĝenta alciono. Iliaj naturaj [[habitato]]j estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[rojo]]j kaj [[rivero]]j.<ref>{{Cite book|last=Allen|first=Desmond|title=Birds of the Philippines|publisher=Lynx and Birdlife Guides International|year=2020|location=Barcelona|pages=208–209}}</ref> Ĝi estas minacata pro [[Habitata detruo|habitatoperdo]]. == Aspekto kaj taksonomio == It is differentiated from its northern counterpart by its bluish-white throat, cheek and belly versus the cream-coloured parts of the [[Northern silvery kingfisher]]. It also is greenish blue on belly and flanks and is slightly larger. This species is monotypic and has no subspecies. == Ekologio kaj kutimaro == Diet consists of small fish and crabs. Has aloso been recorded feeding on insects. Perches on a low branch beside a stream and dives in to catch its prey then returns to its perch. Not much is known about its breeding behaviour but juveniles and nests have been seen from February to May. Nests in streamside banks.<ref>{{Cite journal |last1=Woodall |first1=P. F. |last2=Kirwan |first2=Guy M. |date=2020 |title=Southern Silvery-Kingfisher (Ceyx argentatus), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/silkin1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.silkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == It appears to be reliant upon forested streams below 1,000 m and will tolerate secondary and selectively logged forest and even streamside vegetation within coconut plantations, close to forest edge. IUCN has assessed this bird as [[near threatened]] with the population being estimated at 1,500 to 7,000 mature individuals. This species' main threat is [[habitat loss]] with wholesale clearance of forest habitats as a result of logging, agricultural conversion and mining activities occurring within the range. Extensive lowland deforestation throughout its range is the chief threat. Most remaining lowland forest is leased to logging concessions or mining applications. Watercourses with high siltation loads, resulting from deforestation, appear not to hold the species, and riverine pollution is likely to have a similar impact. Forest at Bislig (Mindanao) is being cleared under concession and re-planted with exotic trees for paper production. Conversion of terminalia forest into rice fields and oil palm plantation is driving habitat loss elsewhere.<ref>{{Cite web|author=BirdLife International|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Ceyx argentatus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2021-09-07|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] ksls21pssw04rrx618c30ian9ln229c 9400619 9400618 2026-06-12T21:15:32Z Kani 670 9400619 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Arĝenta alciono |koloro = pink |dosiero = PHILIPPINE SILVERY KINGFISHER.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Arĝenta alciono''' ''C. argentatus'' |specio aŭtoritato = ([[Arthur Hay, 9a Markizo Tweeddale|Tweeddale]], 1877) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Ceyx argentatus'' |volume=2017 |article-number=e.T22726935A110295634 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22726935A110295634.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx argentatus'' |vikispecio = Ceyx argentatus |komunejo = Ceyx argentatus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Arĝenta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx argentatus'') aŭ '''Suda arĝenta alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Mindanao]] kaj [[Basilano]]. Tiu ĉi specio kaj la [[Platena alciono]], troviĝanta en [[Bisajoj]], estis iam konsideritaj samspeciaj kaj nomitaj Arĝenta alciono. Iliaj naturaj [[habitato]]j estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[rojo]]j kaj [[rivero]]j.<ref>{{Cite book|last=Allen|first=Desmond|title=Birds of the Philippines|publisher=Lynx and Birdlife Guides International|year=2020|location=Barcelona|pages=208–209}}</ref> Ĝi estas minacata pro [[Habitata detruo|habitatoperdo]]. == Aspekto kaj taksonomio == It is differentiated from its northern counterpart by its bluish-white throat, cheek and belly versus the cream-coloured parts of the [[Northern silvery kingfisher]]. It also is greenish blue on belly and flanks and is slightly larger. This species is monotypic and has no subspecies. == Ekologio kaj kutimaro == Diet consists of small fish and crabs. Has aloso been recorded feeding on insects. Perches on a low branch beside a stream and dives in to catch its prey then returns to its perch. Not much is known about its breeding behaviour but juveniles and nests have been seen from February to May. Nests in streamside banks.<ref>{{Cite journal |last1=Woodall |first1=P. F. |last2=Kirwan |first2=Guy M. |date=2020 |title=Southern Silvery-Kingfisher (Ceyx argentatus), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/silkin1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.silkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == It appears to be reliant upon forested streams below 1,000 m and will tolerate secondary and selectively logged forest and even streamside vegetation within coconut plantations, close to forest edge. IUCN has assessed this bird as [[near threatened]] with the population being estimated at 1,500 to 7,000 mature individuals. This species' main threat is [[habitat loss]] with wholesale clearance of forest habitats as a result of logging, agricultural conversion and mining activities occurring within the range. Extensive lowland deforestation throughout its range is the chief threat. Most remaining lowland forest is leased to logging concessions or mining applications. Watercourses with high siltation loads, resulting from deforestation, appear not to hold the species, and riverine pollution is likely to have a similar impact. Forest at Bislig (Mindanao) is being cleared under concession and re-planted with exotic trees for paper production. Conversion of terminalia forest into rice fields and oil palm plantation is driving habitat loss elsewhere.<ref>{{Cite web|author=BirdLife International|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Ceyx argentatus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2021-09-07|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] ncubyq7fydlnvlolaepv0qjz94z8qv2 9400622 9400619 2026-06-12T21:19:56Z Kani 670 /* Aspekto kaj taksonomio */ 9400622 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Arĝenta alciono |koloro = pink |dosiero = PHILIPPINE SILVERY KINGFISHER.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Arĝenta alciono''' ''C. argentatus'' |specio aŭtoritato = ([[Arthur Hay, 9a Markizo Tweeddale|Tweeddale]], 1877) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Ceyx argentatus'' |volume=2017 |article-number=e.T22726935A110295634 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22726935A110295634.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx argentatus'' |vikispecio = Ceyx argentatus |komunejo = Ceyx argentatus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Arĝenta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx argentatus'') aŭ '''Suda arĝenta alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Mindanao]] kaj [[Basilano]]. Tiu ĉi specio kaj la [[Platena alciono]], troviĝanta en [[Bisajoj]], estis iam konsideritaj samspeciaj kaj nomitaj Arĝenta alciono. Iliaj naturaj [[habitato]]j estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[rojo]]j kaj [[rivero]]j.<ref>{{Cite book|last=Allen|first=Desmond|title=Birds of the Philippines|publisher=Lynx and Birdlife Guides International|year=2020|location=Barcelona|pages=208–209}}</ref> Ĝi estas minacata pro [[Habitata detruo|habitatoperdo]]. == Aspekto kaj taksonomio == Ĝi diferenciĝas de sia norda ekvivalento per sia bluetblankaj gorĝo, vango kaj ventro kompare kun la kremkoloraj partoj de la [[Norda arĝenta alciono]]. Ĝi ankaŭ estas verdetblua sur ventro kaj flankoj kaj estas iomete pli granda. Ĉi tiu specio estas monotipa kaj ne havas subspeciojn. == Ekologio kaj kutimaro == Diet consists of small fish and crabs. Has aloso been recorded feeding on insects. Perches on a low branch beside a stream and dives in to catch its prey then returns to its perch. Not much is known about its breeding behaviour but juveniles and nests have been seen from February to May. Nests in streamside banks.<ref>{{Cite journal |last1=Woodall |first1=P. F. |last2=Kirwan |first2=Guy M. |date=2020 |title=Southern Silvery-Kingfisher (Ceyx argentatus), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/silkin1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.silkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == It appears to be reliant upon forested streams below 1,000 m and will tolerate secondary and selectively logged forest and even streamside vegetation within coconut plantations, close to forest edge. IUCN has assessed this bird as [[near threatened]] with the population being estimated at 1,500 to 7,000 mature individuals. This species' main threat is [[habitat loss]] with wholesale clearance of forest habitats as a result of logging, agricultural conversion and mining activities occurring within the range. Extensive lowland deforestation throughout its range is the chief threat. Most remaining lowland forest is leased to logging concessions or mining applications. Watercourses with high siltation loads, resulting from deforestation, appear not to hold the species, and riverine pollution is likely to have a similar impact. Forest at Bislig (Mindanao) is being cleared under concession and re-planted with exotic trees for paper production. Conversion of terminalia forest into rice fields and oil palm plantation is driving habitat loss elsewhere.<ref>{{Cite web|author=BirdLife International|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Ceyx argentatus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2021-09-07|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] bewcrqrv16lyxiri3ztwhlpzijdr1pi 9400624 9400622 2026-06-12T21:22:51Z Kani 670 /* Ekologio kaj kutimaro */ 9400624 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Arĝenta alciono |koloro = pink |dosiero = PHILIPPINE SILVERY KINGFISHER.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Arĝenta alciono''' ''C. argentatus'' |specio aŭtoritato = ([[Arthur Hay, 9a Markizo Tweeddale|Tweeddale]], 1877) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Ceyx argentatus'' |volume=2017 |article-number=e.T22726935A110295634 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22726935A110295634.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx argentatus'' |vikispecio = Ceyx argentatus |komunejo = Ceyx argentatus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Arĝenta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx argentatus'') aŭ '''Suda arĝenta alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Mindanao]] kaj [[Basilano]]. Tiu ĉi specio kaj la [[Platena alciono]], troviĝanta en [[Bisajoj]], estis iam konsideritaj samspeciaj kaj nomitaj Arĝenta alciono. Iliaj naturaj [[habitato]]j estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[rojo]]j kaj [[rivero]]j.<ref>{{Cite book|last=Allen|first=Desmond|title=Birds of the Philippines|publisher=Lynx and Birdlife Guides International|year=2020|location=Barcelona|pages=208–209}}</ref> Ĝi estas minacata pro [[Habitata detruo|habitatoperdo]]. == Aspekto kaj taksonomio == Ĝi diferenciĝas de sia norda ekvivalento per sia bluetblankaj gorĝo, vango kaj ventro kompare kun la kremkoloraj partoj de la [[Norda arĝenta alciono]]. Ĝi ankaŭ estas verdetblua sur ventro kaj flankoj kaj estas iomete pli granda. Ĉi tiu specio estas monotipa kaj ne havas subspeciojn. == Ekologio kaj kutimaro == Dieto konsistas el malgrandaj fiŝoj kaj kraboj. La specio estis registrita ankaŭ manĝanta insektojn. Ĝi ripozas sur malalta branĉo apud rivereto kaj plonĝas por kapti sian predon, poste revenas al sia ripozejo. Ne multe estas konata pri ĝia reprodukta konduto, sed junuloj kaj nestoj estis viditaj de februaro ĝis majo. Nestoj en riverbordoj.<ref>{{Cite journal |last1=Woodall |first1=P. F. |last2=Kirwan |first2=Guy M. |date=2020 |title=Southern Silvery-Kingfisher (Ceyx argentatus), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/silkin1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.silkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == It appears to be reliant upon forested streams below 1,000 m and will tolerate secondary and selectively logged forest and even streamside vegetation within coconut plantations, close to forest edge. IUCN has assessed this bird as [[near threatened]] with the population being estimated at 1,500 to 7,000 mature individuals. This species' main threat is [[habitat loss]] with wholesale clearance of forest habitats as a result of logging, agricultural conversion and mining activities occurring within the range. Extensive lowland deforestation throughout its range is the chief threat. Most remaining lowland forest is leased to logging concessions or mining applications. Watercourses with high siltation loads, resulting from deforestation, appear not to hold the species, and riverine pollution is likely to have a similar impact. Forest at Bislig (Mindanao) is being cleared under concession and re-planted with exotic trees for paper production. Conversion of terminalia forest into rice fields and oil palm plantation is driving habitat loss elsewhere.<ref>{{Cite web|author=BirdLife International|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Ceyx argentatus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2021-09-07|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] dip8nj9vvattrw13aofds4plu50oveq 9400625 9400624 2026-06-12T21:27:59Z Kani 670 /* Habitato kaj konservostatuso */ 9400625 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Arĝenta alciono |koloro = pink |dosiero = PHILIPPINE SILVERY KINGFISHER.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Arĝenta alciono''' ''C. argentatus'' |specio aŭtoritato = ([[Arthur Hay, 9a Markizo Tweeddale|Tweeddale]], 1877) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Ceyx argentatus'' |volume=2017 |article-number=e.T22726935A110295634 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22726935A110295634.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx argentatus'' |vikispecio = Ceyx argentatus |komunejo = Ceyx argentatus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Arĝenta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx argentatus'') aŭ '''Suda arĝenta alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Mindanao]] kaj [[Basilano]]. Tiu ĉi specio kaj la [[Platena alciono]], troviĝanta en [[Bisajoj]], estis iam konsideritaj samspeciaj kaj nomitaj Arĝenta alciono. Iliaj naturaj [[habitato]]j estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[rojo]]j kaj [[rivero]]j.<ref>{{Cite book|last=Allen|first=Desmond|title=Birds of the Philippines|publisher=Lynx and Birdlife Guides International|year=2020|location=Barcelona|pages=208–209}}</ref> Ĝi estas minacata pro [[Habitata detruo|habitatoperdo]]. == Aspekto kaj taksonomio == Ĝi diferenciĝas de sia norda ekvivalento per sia bluetblankaj gorĝo, vango kaj ventro kompare kun la kremkoloraj partoj de la [[Norda arĝenta alciono]]. Ĝi ankaŭ estas verdetblua sur ventro kaj flankoj kaj estas iomete pli granda. Ĉi tiu specio estas monotipa kaj ne havas subspeciojn. == Ekologio kaj kutimaro == Dieto konsistas el malgrandaj fiŝoj kaj kraboj. La specio estis registrita ankaŭ manĝanta insektojn. Ĝi ripozas sur malalta branĉo apud rivereto kaj plonĝas por kapti sian predon, poste revenas al sia ripozejo. Ne multe estas konata pri ĝia reprodukta konduto, sed junuloj kaj nestoj estis viditaj de februaro ĝis majo. Nestoj en riverbordoj.<ref>{{Cite journal |last1=Woodall |first1=P. F. |last2=Kirwan |first2=Guy M. |date=2020 |title=Southern Silvery-Kingfisher (Ceyx argentatus), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/silkin1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.silkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == Ĝi ŝajne dependas de arbarkovritaj riveretoj sub 1 000 m kaj toleras sekundaran kaj elektece dehakitan arbaron kaj eĉ riverbordan vegetaĵaron ene de kokosplantejoj, proksime al arbarrando. [[IUCN]] taksis ĉi tiun birdon kiel [[preskaŭ minacata]], kun populacio ĉirkaŭkalkulata je 1 500 ĝis 7 000 maturaj individuoj. La ĉefa minaco de ĉi tiu specio estas [[habitatoperdo]] kun pogranda senigo de arbaraj vivejoj kiel rezulto de [[arbodehakado]], agrikultura konvertado kaj minado okazantaj ene de la teritorio. Ampleksa [[senarbarigo]] de malaltaj teroj tra ĝia tuta teritorio estas la ĉefa minaco. Plejparto de la restanta malalta arbaro estas luita al arbaretaj koncesioj aŭ minadaplikoj. Akvofluoj kun altaj siltigaj ŝarĝoj, rezultantaj de senarbarigo, ŝajne ne subtenas la specion, kaj rivera [[poluado]] verŝajne havos similan efikon. Arbaro ĉe Bislig (Mindanao) estas senarbarigata sub koncesio kaj replantata per ekzotaj arboj por paperproduktado. La konvertado de ''terminalia'' arbaro en rizkampojn kaj olepalmaj plantejoj kaŭzas habitatperdon aliloke.<ref>{{Cite web|author=BirdLife International|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Ceyx argentatus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2021-09-07|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] t5dmqkm00q08xlbyi8q14mxj2vrp7yg 9400627 9400625 2026-06-12T21:31:11Z Kani 670 9400627 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Arĝenta alciono |koloro = pink |dosiero = PHILIPPINE SILVERY KINGFISHER.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Arĝenta alciono''' ''C. argentatus'' |specio aŭtoritato = ([[Arthur Hay, 9a Markizo Tweeddale|Tweeddale]], 1877) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Ceyx argentatus'' |volume=2017 |article-number=e.T22726935A110295634 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22726935A110295634.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx argentatus'' |vikispecio = Ceyx argentatus |komunejo = Ceyx argentatus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Arĝenta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx argentatus'') aŭ '''Suda arĝenta alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Mindanao]] kaj [[Basilano]]. Tiu ĉi specio kaj la [[Platena alciono]], troviĝanta en [[Bisajoj]], estis iam konsideritaj samspeciaj kaj nomitaj Arĝenta alciono. Iliaj naturaj [[habitato]]j estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[rojo]]j kaj [[rivero]]j.<ref>{{Cite book|last=Allen|first=Desmond|title=Birds of the Philippines|publisher=Lynx and Birdlife Guides International|year=2020|location=Barcelona|pages=208–209}}</ref> Ĝi estas minacata pro [[Habitata detruo|habitatoperdo]]. == Aspekto kaj taksonomio == Ĝi diferenciĝas de sia norda ekvivalento per sia bluetblankaj gorĝo, vango kaj ventro kompare kun la kremkoloraj partoj de la [[Norda arĝenta alciono]]. Ĝi ankaŭ estas verdetblua sur ventro kaj flankoj kaj estas iomete pli granda. Ĉi tiu specio estas monotipa kaj ne havas subspeciojn. == Ekologio kaj kutimaro == Dieto konsistas el malgrandaj fiŝoj kaj kraboj. La specio estis registrita ankaŭ manĝanta insektojn. Ĝi ripozas sur malalta branĉo apud rivereto kaj plonĝas por kapti sian predon, poste revenas al sia ripozejo. Ne multe estas konata pri ĝia reprodukta konduto, sed junuloj kaj nestoj estis viditaj de februaro ĝis majo. Nestoj en riverbordoj.<ref>{{Cite journal |last1=Woodall |first1=P. F. |last2=Kirwan |first2=Guy M. |date=2020 |title=Southern Silvery-Kingfisher (Ceyx argentatus), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/silkin1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.silkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == Ĝi ŝajne dependas de arbarkovritaj riveretoj sub 1 000 m kaj toleras sekundaran kaj elektece dehakitan arbaron kaj eĉ riverbordan vegetaĵaron ene de kokosplantejoj, proksime al arbarrando. [[IUCN]] taksis ĉi tiun birdon kiel [[preskaŭ minacata]], kun populacio ĉirkaŭkalkulata je 1 500 ĝis 7 000 maturaj individuoj. La ĉefa minaco de ĉi tiu specio estas [[habitatoperdo]] kun pogranda senigo de arbaraj vivejoj kiel rezulto de [[arbodehakado]], agrikultura konvertado kaj minado okazantaj ene de la teritorio. Ampleksa [[senarbarigo]] de malaltaj teroj tra ĝia tuta teritorio estas la ĉefa minaco. Plejparto de la restanta malalta arbaro estas luita al arbaretaj koncesioj aŭ minadaplikoj. Akvofluoj kun altaj siltigaj ŝarĝoj, rezultantaj de senarbarigo, ŝajne ne subtenas la specion, kaj rivera [[poluado]] verŝajne havos similan efikon. Arbaro ĉe Bislig (Mindanao) estas senarbarigata sub koncesio kaj replantata per ekzotaj arboj por paperproduktado. La konvertado de ''terminalia'' arbaro en rizkampojn kaj olepalmaj plantejoj kaŭzas habitatperdon aliloke.<ref>{{Cite web|author=BirdLife International|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Ceyx argentatus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2021-09-07|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] ha94wff8qxzmza69m5ft0j177920wq9 Suda arĝenta alciono 0 946638 9400620 2026-06-12T21:15:46Z Kani 670 Alidirektigis al [[Arĝenta alciono]] 9400620 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Arĝenta alciono]] gwd7o2gum34j8vcpjgx5srjyhg8rt6h Ceyx argentatus 0 946639 9400621 2026-06-12T21:18:13Z Kani 670 Alidirektigis al [[Arĝenta alciono]] 9400621 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Arĝenta alciono]] gwd7o2gum34j8vcpjgx5srjyhg8rt6h Norda arĝenta alciono 0 946640 9400623 2026-06-12T21:21:03Z Kani 670 Alidirektigis al [[Platena alciono]] 9400623 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Platena alciono ]] 16h738zdtpc9lbs71cbbwbdsninxhys Platena alciono 0 946641 9400628 2026-06-12T21:38:18Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Platena alciono |koloro = pink |dosiero = Northernsilvery.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'..." 9400628 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Platena alciono |koloro = pink |dosiero = Northernsilvery.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Platena alciono''' ''C. flumenicola'' |specio aŭtoritato = ([[Joseph Beal Steere|Steere]], 1890) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx flumenicola'' |volume=2016 |article-number=e.T22726943A94936536 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726943A94936536.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx flumenicola'' |vikispecio = Ceyx flumenicola |komunejo = Ceyx flumenicola | sinonimo = ''Alcedo argentatus flumenicola'' |mapo de vivoteritorioj = Ceyx flumenicola distribution map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Platena alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx flumenicola'') aŭ '''Norda arĝenta alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Bohol]], [[Lejte]] kaj [[Samar]]. Tiu ĉi specio kaj la [[Suda arĝenta alciono]], kiu troviĝas sur [[Mindanao]], estis iam konsiderataj samspeciaj kaj nomitaj Arĝenta alciono. Iliaj naturaj [[vivejo]]j estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[rojo]]j kaj [[rivero]]j.<ref>{{Cite book|last=Allen|first=Desmond|title=Birds of the Philippines|publisher=Lynx and Birdlife Guides International|year=2020|location=Barcelona|pages=208–209}}</ref> Ĝi estas minacata pro [[habitatodetruo|habitatoperdo]]. == Aspekto kaj taksonomio == It is differentiated from its southern counterpart by its cream colored throat, cheek and belly versus the bluish-white parts of the [[Southern silvery kingfisher]]. It also is rich royal blue on breast and flanks and is slightly smaller. This species is monotypic and has no subspecies. == Ekologio kaj kutimaro == Diet consists of small fish and crabs. Has also been recorded feeding on insects. Perches on a low branch beside a stream and dives in to catch its prey then returns to its perch. Not much is known about its breeding behaviour but juveniles and nests have been seen from February to May. Nests in streamside banks.<ref>{{Cite journal |last1=Woodall |first1=P. F. |last2=Kirwan |first2=Guy M. |date=2020 |title=Southern Silvery-Kingfisher (Ceyx argentatus), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/silkin1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.silkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=del Hoyo |first1=Josep |last2=Collar |first2=Nigel |last3=Kirwan |first3=Guy M. |date=2020 |title=Northern Silvery-Kingfisher (Ceyx flumenicola), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/norsik1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.norsik1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == It appears to be reliant upon forested streams below 1,000 m and will tolerate secondary and selectively logged forest and even streamside vegetation within coconut plantations, close to forest edge. IUCN has assessed this bird as [[near threatened]] with the population being estimatesd at 1,500 to 7,000 mature individuals. This species' main threat is [[habitat loss]] with wholesale clearance of forest habitats as a result of logging, agricultural conversion and mining activities occurring within the range. Extensive lowland deforestation throughout its range is the chief threat. Only 4% forest cover is estimated to remain on Bohol. Most remaining lowland forest is leased to logging concessions or mining applications. Watercourses with high siltation loads, resulting from deforestation, appear not to hold the species, and riverine pollution is likely to have a similar impact. Tree-cutting, [[agricultural expansion]], including pesticide (specifically Carbofuran) contamination from commercial growing of banana, and soil erosion are all threats to Rajah Sikatuna National Park (Bohol), a key sites for the species. Conversion of terminalia forest into rice fields and oil palm plantation is driving habitat loss elsewhere. Current laws protecting riverine habitats are weak and require revision.<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Ceyx flumenicola|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2021-09-07|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> It is found in the [[Rajah Sikatuna Protected Landscape]] in [[Bohol]], [[Samar Island Natural Park]] on [[Samar]], [[Kuapnit Balinsasayao National Park]] on [[Leyte]] but actual protection from deforestation are lax.<ref name=":0">{{Cite web|title=Northern Silvery Kingfisher|url=https://ebird.org/species/norsik1/|website=Ebird}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] fu2iw2j99jsk7rzoa474ddi4cx975a4 9400630 9400628 2026-06-12T21:38:47Z Kani 670 /* Eksteraj ligiloj */ 9400630 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Platena alciono |koloro = pink |dosiero = Northernsilvery.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Platena alciono''' ''C. flumenicola'' |specio aŭtoritato = ([[Joseph Beal Steere|Steere]], 1890) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx flumenicola'' |volume=2016 |article-number=e.T22726943A94936536 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726943A94936536.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx flumenicola'' |vikispecio = Ceyx flumenicola |komunejo = Ceyx flumenicola | sinonimo = ''Alcedo argentatus flumenicola'' |mapo de vivoteritorioj = Ceyx flumenicola distribution map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Platena alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx flumenicola'') aŭ '''Norda arĝenta alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Bohol]], [[Lejte]] kaj [[Samar]]. Tiu ĉi specio kaj la [[Suda arĝenta alciono]], kiu troviĝas sur [[Mindanao]], estis iam konsiderataj samspeciaj kaj nomitaj Arĝenta alciono. Iliaj naturaj [[vivejo]]j estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[rojo]]j kaj [[rivero]]j.<ref>{{Cite book|last=Allen|first=Desmond|title=Birds of the Philippines|publisher=Lynx and Birdlife Guides International|year=2020|location=Barcelona|pages=208–209}}</ref> Ĝi estas minacata pro [[habitatodetruo|habitatoperdo]]. == Aspekto kaj taksonomio == It is differentiated from its southern counterpart by its cream colored throat, cheek and belly versus the bluish-white parts of the [[Southern silvery kingfisher]]. It also is rich royal blue on breast and flanks and is slightly smaller. This species is monotypic and has no subspecies. == Ekologio kaj kutimaro == Diet consists of small fish and crabs. Has also been recorded feeding on insects. Perches on a low branch beside a stream and dives in to catch its prey then returns to its perch. Not much is known about its breeding behaviour but juveniles and nests have been seen from February to May. Nests in streamside banks.<ref>{{Cite journal |last1=Woodall |first1=P. F. |last2=Kirwan |first2=Guy M. |date=2020 |title=Southern Silvery-Kingfisher (Ceyx argentatus), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/silkin1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.silkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=del Hoyo |first1=Josep |last2=Collar |first2=Nigel |last3=Kirwan |first3=Guy M. |date=2020 |title=Northern Silvery-Kingfisher (Ceyx flumenicola), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/norsik1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.norsik1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == It appears to be reliant upon forested streams below 1,000 m and will tolerate secondary and selectively logged forest and even streamside vegetation within coconut plantations, close to forest edge. IUCN has assessed this bird as [[near threatened]] with the population being estimatesd at 1,500 to 7,000 mature individuals. This species' main threat is [[habitat loss]] with wholesale clearance of forest habitats as a result of logging, agricultural conversion and mining activities occurring within the range. Extensive lowland deforestation throughout its range is the chief threat. Only 4% forest cover is estimated to remain on Bohol. Most remaining lowland forest is leased to logging concessions or mining applications. Watercourses with high siltation loads, resulting from deforestation, appear not to hold the species, and riverine pollution is likely to have a similar impact. Tree-cutting, [[agricultural expansion]], including pesticide (specifically Carbofuran) contamination from commercial growing of banana, and soil erosion are all threats to Rajah Sikatuna National Park (Bohol), a key sites for the species. Conversion of terminalia forest into rice fields and oil palm plantation is driving habitat loss elsewhere. Current laws protecting riverine habitats are weak and require revision.<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Ceyx flumenicola|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2021-09-07|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> It is found in the [[Rajah Sikatuna Protected Landscape]] in [[Bohol]], [[Samar Island Natural Park]] on [[Samar]], [[Kuapnit Balinsasayao National Park]] on [[Leyte]] but actual protection from deforestation are lax.<ref name=":0">{{Cite web|title=Northern Silvery Kingfisher|url=https://ebird.org/species/norsik1/|website=Ebird}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} *[http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1074&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] mgtkmoa5i5n4u1z8wrgaoglb1dfm2uu 9400633 9400630 2026-06-12T21:41:39Z Kani 670 /* Aspekto kaj taksonomio */ 9400633 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Platena alciono |koloro = pink |dosiero = Northernsilvery.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Platena alciono''' ''C. flumenicola'' |specio aŭtoritato = ([[Joseph Beal Steere|Steere]], 1890) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx flumenicola'' |volume=2016 |article-number=e.T22726943A94936536 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726943A94936536.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx flumenicola'' |vikispecio = Ceyx flumenicola |komunejo = Ceyx flumenicola | sinonimo = ''Alcedo argentatus flumenicola'' |mapo de vivoteritorioj = Ceyx flumenicola distribution map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Platena alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx flumenicola'') aŭ '''Norda arĝenta alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Bohol]], [[Lejte]] kaj [[Samar]]. Tiu ĉi specio kaj la [[Suda arĝenta alciono]], kiu troviĝas sur [[Mindanao]], estis iam konsiderataj samspeciaj kaj nomitaj Arĝenta alciono. Iliaj naturaj [[vivejo]]j estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[rojo]]j kaj [[rivero]]j.<ref>{{Cite book|last=Allen|first=Desmond|title=Birds of the Philippines|publisher=Lynx and Birdlife Guides International|year=2020|location=Barcelona|pages=208–209}}</ref> Ĝi estas minacata pro [[habitatodetruo|habitatoperdo]]. == Aspekto kaj taksonomio == Ĝi diferenciĝas de sia suda ekvivalento per sia kremkoloraj gorĝo, vango kaj ventro kompare kun la bluecblankaj partoj de la [[Suda arĝenta alciono]]. Ĝi ankaŭ estas tre reĝblua sur brusto kaj flankoj kaj estas iomete pli malgranda. Ĉi tiu specio estas [[monotipa]] kaj ne havas [[subspecio]]jn. == Ekologio kaj kutimaro == Diet consists of small fish and crabs. Has also been recorded feeding on insects. Perches on a low branch beside a stream and dives in to catch its prey then returns to its perch. Not much is known about its breeding behaviour but juveniles and nests have been seen from February to May. Nests in streamside banks.<ref>{{Cite journal |last1=Woodall |first1=P. F. |last2=Kirwan |first2=Guy M. |date=2020 |title=Southern Silvery-Kingfisher (Ceyx argentatus), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/silkin1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.silkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=del Hoyo |first1=Josep |last2=Collar |first2=Nigel |last3=Kirwan |first3=Guy M. |date=2020 |title=Northern Silvery-Kingfisher (Ceyx flumenicola), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/norsik1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.norsik1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == It appears to be reliant upon forested streams below 1,000 m and will tolerate secondary and selectively logged forest and even streamside vegetation within coconut plantations, close to forest edge. IUCN has assessed this bird as [[near threatened]] with the population being estimatesd at 1,500 to 7,000 mature individuals. This species' main threat is [[habitat loss]] with wholesale clearance of forest habitats as a result of logging, agricultural conversion and mining activities occurring within the range. Extensive lowland deforestation throughout its range is the chief threat. Only 4% forest cover is estimated to remain on Bohol. Most remaining lowland forest is leased to logging concessions or mining applications. Watercourses with high siltation loads, resulting from deforestation, appear not to hold the species, and riverine pollution is likely to have a similar impact. Tree-cutting, [[agricultural expansion]], including pesticide (specifically Carbofuran) contamination from commercial growing of banana, and soil erosion are all threats to Rajah Sikatuna National Park (Bohol), a key sites for the species. Conversion of terminalia forest into rice fields and oil palm plantation is driving habitat loss elsewhere. Current laws protecting riverine habitats are weak and require revision.<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Ceyx flumenicola|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2021-09-07|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> It is found in the [[Rajah Sikatuna Protected Landscape]] in [[Bohol]], [[Samar Island Natural Park]] on [[Samar]], [[Kuapnit Balinsasayao National Park]] on [[Leyte]] but actual protection from deforestation are lax.<ref name=":0">{{Cite web|title=Northern Silvery Kingfisher|url=https://ebird.org/species/norsik1/|website=Ebird}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} *[http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1074&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] 39g1m2sb7lkh9n6ycxi88tt0w4ryhe6 9400634 9400633 2026-06-12T21:44:15Z Kani 670 /* Ekologio kaj kutimaro */ 9400634 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Platena alciono |koloro = pink |dosiero = Northernsilvery.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Platena alciono''' ''C. flumenicola'' |specio aŭtoritato = ([[Joseph Beal Steere|Steere]], 1890) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx flumenicola'' |volume=2016 |article-number=e.T22726943A94936536 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726943A94936536.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx flumenicola'' |vikispecio = Ceyx flumenicola |komunejo = Ceyx flumenicola | sinonimo = ''Alcedo argentatus flumenicola'' |mapo de vivoteritorioj = Ceyx flumenicola distribution map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Platena alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx flumenicola'') aŭ '''Norda arĝenta alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Bohol]], [[Lejte]] kaj [[Samar]]. Tiu ĉi specio kaj la [[Suda arĝenta alciono]], kiu troviĝas sur [[Mindanao]], estis iam konsiderataj samspeciaj kaj nomitaj Arĝenta alciono. Iliaj naturaj [[vivejo]]j estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[rojo]]j kaj [[rivero]]j.<ref>{{Cite book|last=Allen|first=Desmond|title=Birds of the Philippines|publisher=Lynx and Birdlife Guides International|year=2020|location=Barcelona|pages=208–209}}</ref> Ĝi estas minacata pro [[habitatodetruo|habitatoperdo]]. == Aspekto kaj taksonomio == Ĝi diferenciĝas de sia suda ekvivalento per sia kremkoloraj gorĝo, vango kaj ventro kompare kun la bluecblankaj partoj de la [[Suda arĝenta alciono]]. Ĝi ankaŭ estas tre reĝblua sur brusto kaj flankoj kaj estas iomete pli malgranda. Ĉi tiu specio estas [[monotipa]] kaj ne havas [[subspecio]]jn. == Ekologio kaj kutimaro == Dieto konsistas el malgrandaj fiŝoj kaj kraboj. La specio estis registrita ankaŭ manĝanta insektojn. Ĝi ripozas sur malalta branĉo apud rivereto kaj plonĝas por kapti sian predon, poste revenas al sia ripozejo. Ne multe estas konata pri ĝia reprodukta konduto, sed junuloj kaj nestoj estis viditaj de februaro ĝis majo. Nestoj vidiĝis en riverbordoj.<ref>{{Cite journal |last1=Woodall |first1=P. F. |last2=Kirwan |first2=Guy M. |date=2020 |title=Southern Silvery-Kingfisher (Ceyx argentatus), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/silkin1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.silkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=del Hoyo |first1=Josep |last2=Collar |first2=Nigel |last3=Kirwan |first3=Guy M. |date=2020 |title=Northern Silvery-Kingfisher (Ceyx flumenicola), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/norsik1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.norsik1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == It appears to be reliant upon forested streams below 1,000 m and will tolerate secondary and selectively logged forest and even streamside vegetation within coconut plantations, close to forest edge. IUCN has assessed this bird as [[near threatened]] with the population being estimatesd at 1,500 to 7,000 mature individuals. This species' main threat is [[habitat loss]] with wholesale clearance of forest habitats as a result of logging, agricultural conversion and mining activities occurring within the range. Extensive lowland deforestation throughout its range is the chief threat. Only 4% forest cover is estimated to remain on Bohol. Most remaining lowland forest is leased to logging concessions or mining applications. Watercourses with high siltation loads, resulting from deforestation, appear not to hold the species, and riverine pollution is likely to have a similar impact. Tree-cutting, [[agricultural expansion]], including pesticide (specifically Carbofuran) contamination from commercial growing of banana, and soil erosion are all threats to Rajah Sikatuna National Park (Bohol), a key sites for the species. Conversion of terminalia forest into rice fields and oil palm plantation is driving habitat loss elsewhere. Current laws protecting riverine habitats are weak and require revision.<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Ceyx flumenicola|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2021-09-07|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> It is found in the [[Rajah Sikatuna Protected Landscape]] in [[Bohol]], [[Samar Island Natural Park]] on [[Samar]], [[Kuapnit Balinsasayao National Park]] on [[Leyte]] but actual protection from deforestation are lax.<ref name=":0">{{Cite web|title=Northern Silvery Kingfisher|url=https://ebird.org/species/norsik1/|website=Ebird}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} *[http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1074&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] livd7w2afwze7k31319dgg9zn17cg9r 9400635 9400634 2026-06-12T21:50:24Z Kani 670 /* Habitato kaj konservostatuso */ 9400635 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Platena alciono |koloro = pink |dosiero = Northernsilvery.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Platena alciono''' ''C. flumenicola'' |specio aŭtoritato = ([[Joseph Beal Steere|Steere]], 1890) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx flumenicola'' |volume=2016 |article-number=e.T22726943A94936536 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726943A94936536.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx flumenicola'' |vikispecio = Ceyx flumenicola |komunejo = Ceyx flumenicola | sinonimo = ''Alcedo argentatus flumenicola'' |mapo de vivoteritorioj = Ceyx flumenicola distribution map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Platena alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx flumenicola'') aŭ '''Norda arĝenta alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Bohol]], [[Lejte]] kaj [[Samar]]. Tiu ĉi specio kaj la [[Suda arĝenta alciono]], kiu troviĝas sur [[Mindanao]], estis iam konsiderataj samspeciaj kaj nomitaj Arĝenta alciono. Iliaj naturaj [[vivejo]]j estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[rojo]]j kaj [[rivero]]j.<ref>{{Cite book|last=Allen|first=Desmond|title=Birds of the Philippines|publisher=Lynx and Birdlife Guides International|year=2020|location=Barcelona|pages=208–209}}</ref> Ĝi estas minacata pro [[habitatodetruo|habitatoperdo]]. == Aspekto kaj taksonomio == Ĝi diferenciĝas de sia suda ekvivalento per sia kremkoloraj gorĝo, vango kaj ventro kompare kun la bluecblankaj partoj de la [[Suda arĝenta alciono]]. Ĝi ankaŭ estas tre reĝblua sur brusto kaj flankoj kaj estas iomete pli malgranda. Ĉi tiu specio estas [[monotipa]] kaj ne havas [[subspecio]]jn. == Ekologio kaj kutimaro == Dieto konsistas el malgrandaj fiŝoj kaj kraboj. La specio estis registrita ankaŭ manĝanta insektojn. Ĝi ripozas sur malalta branĉo apud rivereto kaj plonĝas por kapti sian predon, poste revenas al sia ripozejo. Ne multe estas konata pri ĝia reprodukta konduto, sed junuloj kaj nestoj estis viditaj de februaro ĝis majo. Nestoj vidiĝis en riverbordoj.<ref>{{Cite journal |last1=Woodall |first1=P. F. |last2=Kirwan |first2=Guy M. |date=2020 |title=Southern Silvery-Kingfisher (Ceyx argentatus), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/silkin1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.silkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=del Hoyo |first1=Josep |last2=Collar |first2=Nigel |last3=Kirwan |first3=Guy M. |date=2020 |title=Northern Silvery-Kingfisher (Ceyx flumenicola), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/norsik1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.norsik1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == Ĝi ŝajne dependas de arbarkovritaj riveretoj sub 1 000 m kaj toleras sekundaran kaj elekteme dehakitan arbaron kaj eĉ riverbordan vegetaĵaron ene de kokosplantejoj, proksime al arbarrando. [[IUCN]] taksis ĉi tiun birdon kiel [[preskaŭ minacata]], kun populacio ĉirkaŭkalkulata je 1 500 ĝis 7 000 maturaj individuoj. La ĉefa minaco de ĉi tiu specio estas [[habitatoperdo]] kun pogranda senigo de arbaraj vivejoj kiel rezulto de [[arbodehakado]], agrikultura konvertado kaj minado okazantaj ene de la teritorio. Ampleksa [[senarbarigo]] de malaltaj teroj tra ĝia tuta teritorio estas la ĉefa minaco. Oni taksas, ke nur 4% da arbarkovro restas sur Bohol. Plejparto de la restanta malalta arbaro estas luita al arbarhakadaj koncedoj aŭ minadaplikoj. Akvofluoj kun altaj siltigaj ŝarĝoj, rezultantaj de senarbarigo, ŝajnas ne subteni la specion, kaj rivera [[poluado]] verŝajne havas similan efikon. Arbohakado, agrikultura ekspansio, inkluzive de pesticida (specife karbofurano) poluado de komerca banankultivado, kaj grunderozio estas ĉiuj minacoj al Nacia Parko Rajah Sikatuna (Bohol), ŝlosila loko por la specio. La konverto de ''terminalia'' arbaro en rizkampojn kaj olepalmajn plantejojn kaŭzas habitatperdon aliloke. Nunaj leĝoj protektantaj riverajn vivejojn estas malfortaj kaj postulas revizion.<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Ceyx flumenicola|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2021-09-07|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> Ĝi troviĝas en la Protektita Pejzaĝo Rajah Sikatuna en [[Bohol]], la Natura Parko Insulo Samar sur [[Samar]], kaj la Nacia Parko Kuapnit Balinsasayao en [[Leyte]], sed fakta protekto el senarbarigo estas mola.<ref name=":0">{{Cite web|title=Northern Silvery Kingfisher|url=https://ebird.org/species/norsik1/|website=Ebird}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} *[http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1074&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] 084zuenaqcms7sgsprae2lg0talt6j6 9400636 9400635 2026-06-12T21:56:04Z Kani 670 /* Aspekto kaj taksonomio */ 9400636 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Platena alciono |koloro = pink |dosiero = Northernsilvery.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Platena alciono''' ''C. flumenicola'' |specio aŭtoritato = ([[Joseph Beal Steere|Steere]], 1890) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx flumenicola'' |volume=2016 |article-number=e.T22726943A94936536 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726943A94936536.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx flumenicola'' |vikispecio = Ceyx flumenicola |komunejo = Ceyx flumenicola | sinonimo = ''Alcedo argentatus flumenicola'' |mapo de vivoteritorioj = Ceyx flumenicola distribution map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Platena alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx flumenicola'') aŭ '''Norda arĝenta alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Bohol]], [[Lejte]] kaj [[Samar]]. Tiu ĉi specio kaj la [[Suda arĝenta alciono]], kiu troviĝas sur [[Mindanao]], estis iam konsiderataj samspeciaj kaj nomitaj Arĝenta alciono. Iliaj naturaj [[vivejo]]j estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[rojo]]j kaj [[rivero]]j.<ref>{{Cite book|last=Allen|first=Desmond|title=Birds of the Philippines|publisher=Lynx and Birdlife Guides International|year=2020|location=Barcelona|pages=208–209}}</ref> Ĝi estas minacata pro [[habitatodetruo|habitatoperdo]]. == Aspekto kaj taksonomio == Ĝi diferenciĝas de sia suda ekvivalento per sia kremkoloraj gorĝo, vango kaj ventro kompare kun la bluecblankaj partoj de la [[Suda arĝenta alciono]]. Ĝi ankaŭ estas tre reĝblua sur brusto kaj flankoj kaj estas iomete pli malgranda. Ĉi tiu specio estas [[monotipa]] kaj ne havas [[subspecio]]jn. La [[specia epiteto]] ''flumenicola'' estas latina kun signifo riverloĝanta. == Ekologio kaj kutimaro == Dieto konsistas el malgrandaj fiŝoj kaj kraboj. La specio estis registrita ankaŭ manĝanta insektojn. Ĝi ripozas sur malalta branĉo apud rivereto kaj plonĝas por kapti sian predon, poste revenas al sia ripozejo. Ne multe estas konata pri ĝia reprodukta konduto, sed junuloj kaj nestoj estis viditaj de februaro ĝis majo. Nestoj vidiĝis en riverbordoj.<ref>{{Cite journal |last1=Woodall |first1=P. F. |last2=Kirwan |first2=Guy M. |date=2020 |title=Southern Silvery-Kingfisher (Ceyx argentatus), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/silkin1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.silkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=del Hoyo |first1=Josep |last2=Collar |first2=Nigel |last3=Kirwan |first3=Guy M. |date=2020 |title=Northern Silvery-Kingfisher (Ceyx flumenicola), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/norsik1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.norsik1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == Ĝi ŝajne dependas de arbarkovritaj riveretoj sub 1 000 m kaj toleras sekundaran kaj elekteme dehakitan arbaron kaj eĉ riverbordan vegetaĵaron ene de kokosplantejoj, proksime al arbarrando. [[IUCN]] taksis ĉi tiun birdon kiel [[preskaŭ minacata]], kun populacio ĉirkaŭkalkulata je 1 500 ĝis 7 000 maturaj individuoj. La ĉefa minaco de ĉi tiu specio estas [[habitatoperdo]] kun pogranda senigo de arbaraj vivejoj kiel rezulto de [[arbodehakado]], agrikultura konvertado kaj minado okazantaj ene de la teritorio. Ampleksa [[senarbarigo]] de malaltaj teroj tra ĝia tuta teritorio estas la ĉefa minaco. Oni taksas, ke nur 4% da arbarkovro restas sur Bohol. Plejparto de la restanta malalta arbaro estas luita al arbarhakadaj koncedoj aŭ minadaplikoj. Akvofluoj kun altaj siltigaj ŝarĝoj, rezultantaj de senarbarigo, ŝajnas ne subteni la specion, kaj rivera [[poluado]] verŝajne havas similan efikon. Arbohakado, agrikultura ekspansio, inkluzive de pesticida (specife karbofurano) poluado de komerca banankultivado, kaj grunderozio estas ĉiuj minacoj al Nacia Parko Rajah Sikatuna (Bohol), ŝlosila loko por la specio. La konverto de ''terminalia'' arbaro en rizkampojn kaj olepalmajn plantejojn kaŭzas habitatperdon aliloke. Nunaj leĝoj protektantaj riverajn vivejojn estas malfortaj kaj postulas revizion.<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Ceyx flumenicola|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2021-09-07|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> Ĝi troviĝas en la Protektita Pejzaĝo Rajah Sikatuna en [[Bohol]], la Natura Parko Insulo Samar sur [[Samar]], kaj la Nacia Parko Kuapnit Balinsasayao en [[Leyte]], sed fakta protekto el senarbarigo estas mola.<ref name=":0">{{Cite web|title=Northern Silvery Kingfisher|url=https://ebird.org/species/norsik1/|website=Ebird}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} *[http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1074&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] rr3b84817tbfh0f79qmhnuxfpvotouz 9400645 9400636 2026-06-12T22:10:42Z Kani 670 9400645 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Platena alciono |koloro = pink |dosiero = Northernsilvery.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Platena alciono''' ''C. flumenicola'' |specio aŭtoritato = ([[Joseph Beal Steere|Steere]], 1890) |statuso = NT | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx flumenicola'' |volume=2016 |article-number=e.T22726943A94936536 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22726943A94936536.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx flumenicola'' |vikispecio = Ceyx flumenicola |komunejo = Ceyx flumenicola | sinonimo = ''Alcedo argentatus flumenicola'' |mapo de vivoteritorioj = Ceyx flumenicola distribution map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Platena alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx flumenicola'') aŭ '''Norda arĝenta alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Filipinoj]] troviĝantaj sur la insuloj [[Bohol]], [[Lejte]] kaj [[Samar]]. Tiu ĉi specio kaj la [[Suda arĝenta alciono]], kiu troviĝas sur [[Mindanao]], estis iam konsiderataj samspeciaj kaj nomitaj Arĝenta alciono. Iliaj naturaj [[vivejo]]j estas tropikaj malsekaj [[arbaro]]j de malaltaj teroj, [[rojo]]j kaj [[rivero]]j.<ref>{{Cite book|last=Allen|first=Desmond|title=Birds of the Philippines|publisher=Lynx and Birdlife Guides International|year=2020|location=Barcelona|pages=208–209}}</ref> Ĝi estas minacata pro [[habitatodetruo|habitatoperdo]]. == Aspekto kaj taksonomio == Ĝi diferenciĝas de sia suda ekvivalento per sia kremkoloraj gorĝo, vango kaj ventro kompare kun la bluecblankaj partoj de la [[Suda arĝenta alciono]]. Ĝi ankaŭ estas tre reĝblua sur brusto kaj flankoj kaj estas iomete pli malgranda. Ĉi tiu specio estas [[monotipa]] kaj ne havas [[subspecio]]jn. La [[specia epiteto]] ''flumenicola'' estas latina kun signifo riverloĝanta. == Ekologio kaj kutimaro == Dieto konsistas el malgrandaj fiŝoj kaj kraboj. La specio estis registrita ankaŭ manĝanta insektojn. Ĝi ripozas sur malalta branĉo apud rivereto kaj plonĝas por kapti sian predon, poste revenas al sia ripozejo. Ne multe estas konata pri ĝia reprodukta konduto, sed junuloj kaj nestoj estis viditaj de februaro ĝis majo. Nestoj vidiĝis en riverbordoj.<ref>{{Cite journal |last1=Woodall |first1=P. F. |last2=Kirwan |first2=Guy M. |date=2020 |title=Southern Silvery-Kingfisher (Ceyx argentatus), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/silkin1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.silkin1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=del Hoyo |first1=Josep |last2=Collar |first2=Nigel |last3=Kirwan |first3=Guy M. |date=2020 |title=Northern Silvery-Kingfisher (Ceyx flumenicola), version 1.0 |url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/norsik1/1.0/introduction |journal=Birds of the World |language=en |doi=10.2173/bow.norsik1.01 |issn=2771-3105|url-access=subscription }}</ref> == Habitato kaj konservostatuso == Ĝi ŝajne dependas de arbarkovritaj riveretoj sub 1 000 m kaj toleras sekundaran kaj elekteme dehakitan arbaron kaj eĉ riverbordan vegetaĵaron ene de kokosplantejoj, proksime al arbarrando. [[IUCN]] taksis ĉi tiun birdon kiel [[preskaŭ minacata]], kun populacio ĉirkaŭkalkulata je 1 500 ĝis 7 000 maturaj individuoj. La ĉefa minaco de ĉi tiu specio estas [[habitatoperdo]] kun pogranda senigo de arbaraj vivejoj kiel rezulto de [[arbodehakado]], agrikultura konvertado kaj minado okazantaj ene de la teritorio. Ampleksa [[senarbarigo]] de malaltaj teroj tra ĝia tuta teritorio estas la ĉefa minaco. Oni taksas, ke nur 4% da arbarkovro restas sur Bohol. Plejparto de la restanta malalta arbaro estas luita al arbarhakadaj koncedoj aŭ minadaplikoj. Akvofluoj kun altaj siltigaj ŝarĝoj, rezultantaj de senarbarigo, ŝajnas ne subteni la specion, kaj rivera [[poluado]] verŝajne havas similan efikon. Arbohakado, agrikultura ekspansio, inkluzive de pesticida (specife karbofurano) poluado de komerca banankultivado, kaj grunderozio estas ĉiuj minacoj al Nacia Parko Rajah Sikatuna (Bohol), ŝlosila loko por la specio. La konverto de ''terminalia'' arbaro en rizkampojn kaj olepalmajn plantejojn kaŭzas habitatperdon aliloke. Nunaj leĝoj protektantaj riverajn vivejojn estas malfortaj kaj postulas revizion.<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Ceyx flumenicola|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2021-09-07|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> Ĝi troviĝas en la Protektita Pejzaĝo Rajah Sikatuna en [[Bohol]], la Natura Parko Insulo Samar sur [[Samar]], kaj la Nacia Parko Kuapnit Balinsasayao en [[Leyte]], sed fakta protekto el senarbarigo estas mola.<ref name=":0">{{Cite web|title=Northern Silvery Kingfisher|url=https://ebird.org/species/norsik1/|website=Ebird}}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} *[http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=1074&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de la Filipinoj]] dh1lshxrl4so9vrh07uieletsfjad78 Ceyx flumenicola 0 946642 9400632 2026-06-12T21:40:18Z Kani 670 Alidirektigis al [[Platena alciono]] 9400632 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Platena alciono]] 77bxcbsiklzvxhv53zopl2z9hr2mq61 Bismarka alciono 0 946643 9400647 2026-06-12T22:19:01Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Bismarka alciono |koloro = pink |dosiero = Ceyx websteri - Kai Squires - 59965727.jpeg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinid..." 9400647 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Bismarka alciono |koloro = pink |dosiero = Ceyx websteri - Kai Squires - 59965727.jpeg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Bismarka alciono''' ''C. websteri'' |specio aŭtoritato = ([[Ernst Hartert|Hartert]], 1898) |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Ceyx websteri'' |article-number=e.T22683051A131912965 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22683051A131912965.en}}</ref> |dunomo= ''Ceyx websteri'' |vikispecio = Ceyx websteri |komunejo = Ceyx websteri | sinonimo = *''Alcedo websteri'' |mapo de vivoteritorioj = Ceyx flumenicola distribution map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Bismarka alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx websteri'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Papuo-Nov-Gvineo]]. Ĝiaj naturaj [[vivejo]]j estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, riveroj, nesalakvaj lagoj, kaj nesalakvaj marĉoj. Ĝi estas minacata pro [[habitatperdo]]. Ĝi estas alciono kun malhelbrunaj supraj partoj kaj blankaj malsupraj partoj kaj kolflankaj makuloj. La fortika beko kaj piedoj estas nigraj. ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] 260hb8eymxvvnf43bcmqp2nm9fhf055 9400648 9400647 2026-06-12T22:20:30Z Kani 670 9400648 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Bismarka alciono |koloro = pink |dosiero = Ceyx websteri - Kai Squires - 59965727.jpeg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Bismarka alciono''' ''C. websteri'' |specio aŭtoritato = ([[Ernst Hartert|Hartert]], 1898) |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Ceyx websteri'' |article-number=e.T22683051A131912965 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22683051A131912965.en}}</ref> |dunomo= ''Ceyx websteri'' |vikispecio = Ceyx websteri |komunejo = Ceyx websteri | sinonimo = *''Alcedo websteri'' |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Bismarka alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx websteri'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Papuo-Nov-Gvineo]]. Ĝiaj naturaj [[vivejo]]j estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, riveroj, nesalakvaj lagoj, kaj nesalakvaj marĉoj. Ĝi estas minacata pro [[habitatperdo]]. Ĝi estas alciono kun malhelbrunaj supraj partoj kaj blankaj malsupraj partoj kaj kolflankaj makuloj. La fortika beko kaj piedoj estas nigraj. ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] febyrjenvc1c1gga6fbmbbni9no3pe9 9400651 9400648 2026-06-12T22:30:47Z Kani 670 9400651 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Bismarka alciono |koloro = pink |dosiero = Ceyx websteri - Kai Squires - 59965727.jpeg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Bismarka alciono''' ''C. websteri'' |specio aŭtoritato = ([[Ernst Hartert|Hartert]], 1898) |statuso = VU | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Ceyx websteri'' |article-number=e.T22683051A131912965 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22683051A131912965.en}}</ref> |dunomo= ''Ceyx websteri'' |vikispecio = Ceyx websteri |komunejo = Ceyx websteri | sinonimo = *''Alcedo websteri'' |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Bismarka alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx websteri'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi estas [[endemio]] de [[Papuo-Nov-Gvineo]]. Ĝiaj naturaj [[vivejo]]j estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, riveroj, nesalakvaj lagoj, kaj nesalakvaj marĉoj. Ĝi estas minacata pro [[habitatperdo]]. Ĝi estas alciono kun malhelbrunaj supraj partoj kaj blankaj malsupraj partoj kaj kolflankaj makuloj. La fortika beko kaj piedoj estas nigraj. ==Referencoj== {{referencoj}} *Collar, N.J. 2011. "Species limits in some Philippine birds including the Greater Flameback ''Chrysocolaptes lucidus''". ''Forktail'' numero 27: 29–38. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] m764lg6319o3o01hhexag6w4lj71gfh Ceyx websteri 0 946644 9400649 2026-06-12T22:21:19Z Kani 670 Alidirektigis al [[Bismarka alciono]] 9400649 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Bismarka alciono]] on5sc5ssmsvp260ucyrd58g4ov9audu Malgranda alciono 0 946645 9400652 2026-06-12T22:33:52Z Kani 670 Alidirektigis al [[Eta alciono]] 9400652 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Eta alciono]] hwvmrfv17xdj1a7zxnjgtpff2nz5fa5 Antão Gonçalves 0 946646 9400654 2026-06-12T22:38:17Z Claudio Pistilli 25073 Kreis novan paĝon kun "{{Vidu ankaŭ|Nuno Tristão}} {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Antão Gonçalves<br>([[1415]] - [[1501]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Nuno Tristão, knighting Antão Gonçalves - História de Portugal, popular e ilustrada.jpg | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =[[Nuno Tristão]], ordenante :pt:Antão Gonçalves|A..." 9400654 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Nuno Tristão}} {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Antão Gonçalves<br>([[1415]] - [[1501]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Nuno Tristão, knighting Antão Gonçalves - História de Portugal, popular e ilustrada.jpg | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =[[Nuno Tristão]], ordenante [[:pt:Antão Gonçalves|Antão Gonçalves]] (1415-1501) - Historio de Portugalio, populara kaj ilustrita, [[1899]]. |dato de naskiĝo =[[1415]] |loko de naskiĝo =[[:pt:Travanca de Lagos|Travanca de Lagos]], [[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[1501]] |loko de morto =[[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] }} <big>'''Antão Gonçalves'''</big> estis portugala kronikisto kaj sklavo-ŝakristo. ==Biografio== Antão Gonçalves komence estis ĉambelano de Princo [[Henriko la Navigisto]]. En 1441, komandante malgrandan ŝipon kun ŝipanaro de dudek unu viroj, li estis sendita suden de [[Kabo Boĵador]], [[Okcidenta Saharo]], al la regiono [[Orrivero|Rio de Oro]], por akiri felojn kaj fokoleon por Princo Henriko. Dum ĉi tiu vojaĝo, Antão Gonçalves, kun naŭ el siaj kunuloj, kuraĝis iri tri legojn enlanden laŭlonge de la afrika marbordo kun la intenco kapti maŭrojn por kontentigi la deziron de la princo pri lernado de tiuj teroj. Li kaptis virojn kaj virinojn, nomadojn de [[Sanhaĝaoj]]. Alia ekspedicio sendita de la princo, komandata de [[Nuno Tristão]], renkontis Gonçalves kaj liajn virojn. Eksciinte pri la iniciato de Gonçalves, Tristão kunigis fortojn kun li, kaj kune ili kaptis dek pliajn afrikajn indiĝenojn, inkluzive de loka ĉefo nomita Andahu. Post ĉi tiu ago, Nuno Tristão nobeligis Antão Gonçalves. La loko, kie li donis ĉi tiun honoron, nomiĝis "Porto do Cavaleiro" ("Haveno de la Kavaliro"). Tristão daŭrigis sian esplorvojaĝon, dum Gonçalves revenis al Portugalio. Alveninte en Portugalion, Gonçalves estis akceptita kun entuziasmo, kaj la kaptitoj estis bone traktataj, sed Andahu plurfoje petegis esti resendita al sia patrujo. Henriko la Navigisto plenumis lian peton kaj ordonis al Gonçalves resendi lin al la marbordo de Afriko. [[Dosiero:Sklaviga komerco.png|eta|300ra|maldekstre|<center>La Portugala sklaviga komerco rezultis en la Grandaj Portugalaj Malkovroj.</center>]] [[Dosiero:Cantino_planisphere_(1502).jpg|eta|300ra|dekstre|<center>[[:en:Alberto Cantino|Planisfero de Cantino]] (1502), la plej malnova konata portugala naŭtika mapo, montranta la rezultojn de portugalaj vojaĝoj de Afriko ĝis Hindio.</center>]] [[Dosiero:Antão_Gonçalves,_presenting_the_first_slaves_to_Prince_Henry_-_História_de_Portugal,_popular_e_ilustrada.jpg|eta|300ra|maldekstre|<center>Antão Gonçalves, prezentante la unuajn sklavojn al princo Henriko, [[1899]], bildo de la portugala desegnisto [[:en:Alfredo Roque Gameiro|Roque Gameiro]] (1864–1935).</center>]] [[Dosiero:Western_Sahara_map_2012.JPG|eta|300ra|dekstre|<center>Lokigo de la [[Orrivero]], en la iama [[Hispania Saharo|Hispana Saharo]] kaj nuna [[Okcidenta Saharo]].</center>]] Antão Gonçalves proponis al la Infanto, ke ili revenu al la loko, kie ili kaptis la maŭrojn, por interŝanĝi ilin kontraŭ sklavigitaj afrikanoj, argumentante, ke per ĉi tiuj sklavoj, ne nur oni lernos pli pri tiuj teroj, sed ili ankaŭ povus esti konvertitaj al kristanismo. Tiel, en 1442, li ricevis rajtigon de Henriko por nova ekspedicio. Gonçalves estis akompanata de Martim Fernandes<ref>[https://eve.fcsh.unl.pt/pt/pessoas/antao-goncalves-0 Enciclopédia Virtual da Expansão Portuguesa]</ref>, kiu antaŭe servis la Infanton pri la savo de portugalaj kaptitoj en [[Magrebo]]. Interŝanĝinte la kaptitojn kontraŭ dekduo da sklavigitaj afrikanoj el diversaj originoj, kupra ŝildo, pluraj [[Struto|strutaj ovoj]] kaj iom da ora polvo, li eksciis, ke en tiu regiono estis komercistoj, kiuj komercis per tiu altvalora metalo. En 1444, li denove foriris de Portugalio al Río de Oro, limigante sin al pli detala esplorado de la marbordo kaj alportante reen felojn kaj fokoleon, sed malmultajn kaptitojn. En ĉi tiu misio, lin akompanis [[Gomes Pires]], protektito de la reĝo, kiu estis en la servo de [[Pedro de Portugalio, 1-a Duko de Koimbro|Princo Pedro de Portugalio]], kaj [[:en:Diogo Afonso|Diogo Afonso]], de la domanaro de Princo Henriko. Laŭ [[João de Barros]], [[:en:João Fernandes (explorer)|João Fernandes]] vojaĝis kun ili, lasita por kolekti informojn pri la indiĝenoj dum la resto de la ekspedicio revenis al Portugalio. Taskita serĉi novaĵojn pri [[Hindio|Barato]] kaj [[Presbitero Johano]], en 1445 li vojaĝis al Rio de Oro por establi rilatojn kun la maŭroj. Antão Gonçalves komandis floton de tri karaveloj, en kiu ankaŭ partoprenis Diogo Afonso kaj Garcia Homem.<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Os_Portugueses_no_mar/YpMwJulPyUUC?hl=en&gbpv=1&dq=Diogo+Afonso+Garcia+Homem&pg=PA105&printsec=frontcover Os Portugueses no mar]</ref> Li revenis por preni João Fernandes kaj, kune kun la aliaj kapitanoj, dediĉis sin al la komerco kaj kaptado de sklavoj por certigi la ekonomian daŭripovon de la entrepreno. Post halto ĉe la insulo Madejro, ili daŭrigis al [[Ras Nuadibu|Kabo Blanka]], en [[Maŭritanio]], kun Diogo Afonso kiu estis la unua alveninto. Tie, kolektitaj, la kapitanoj decidis kapti sklavojn sur la insulo [[Arguin]]o, kie ili malliberigis dudek kvin indiĝenojn. Kiam la eskadro kaptis João Fernandes, tiam li raportis pri la ekzisto de viro nomata Aŭde Mejlao, kiu volis komerci kun la portugaloj, interŝanĝante naŭ sklavigitajn afrikanojn kaj iom da ora polvo kontraŭ manpleno da senvaloraj varoj. La loko de la interŝanĝo poste fariĝis konata kiel "Cabo do Resgate" ("Kabo de la Elaĉeto"). Reveninte al Kabo Blanka, ili kaptis pli da indiĝenoj, tamen, trovinte ke ili havis nek la spacon nek la provizojn por teni ilin, ili estis liberigitaj, kaj la tri karaveloj revenis rekte al Lisbono. Pro ĉi tiu ago, li estis agnoskita kiel [[Komandoro]] de la [[Ordeno de Kristo]] en la urbo [[Tomar]] kaj poste kiel urbestro de tiu urbo. Henriko la Navigisto ankaŭ donis al li blazonon por lia familia nomo. Post siaj kvar vojaĝoj, en 1448, Antão Gonçalves estis nomumita de Princo Henriko la Navigisto kiel generalkapitano kaj guberniestro de la insulo [[Lanzarote]] en la [[Kanarioj|Kanariaj Insuloj]], teritorio tiam disputata inter Portugalio kaj [[Kastilio]]. En 1449, la loĝantoj de la insulo ribelis kontraŭ la portugaloj, aliĝante al la Kastilianoj, kaj estis forpelitaj. Antão Gonçalves revenis al sia posteno kiel urbestro de [[Tomar]], posteno kiun li tenis ĝis sia morto ĉirkaŭ 1501. Fidinda membro de la portugala reĝa familio, en 1460, post la morto de Henriko la Navigisto, li transprenis la respondecon pri [[Fernando de Portugalio (Duko de Viseu)|Infanto Ferdinando]] (1433-1470). Li ankaŭ aperas en dokumentoj de 1486 kaj 1498 kiel librotenisto de la [[:es:Casa Real de Portugal|Portugala Reĝa Domanaro]]. [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1415]] [[Kategorio:Mortintoj en 1501]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad|en|Antão Gonçalves}} {{DEFAŬLTORDIGO:Antão Gonçalves}} == Referencoj == {{referencoj}} mmjrm0tepksweef48go43cbbtwbdqcv 9400656 9400654 2026-06-12T22:40:18Z Claudio Pistilli 25073 /* Biografio */ 9400656 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Nuno Tristão}} {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Antão Gonçalves<br>([[1415]] - [[1501]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Nuno Tristão, knighting Antão Gonçalves - História de Portugal, popular e ilustrada.jpg | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =[[Nuno Tristão]], ordenante [[:pt:Antão Gonçalves|Antão Gonçalves]] (1415-1501) - Historio de Portugalio, populara kaj ilustrita, [[1899]]. |dato de naskiĝo =[[1415]] |loko de naskiĝo =[[:pt:Travanca de Lagos|Travanca de Lagos]], [[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[1501]] |loko de morto =[[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] }} <big>'''Antão Gonçalves'''</big> estis portugala kronikisto kaj sklavo-ŝakristo. ==Biografio== Antão Gonçalves komence estis ĉambelano de Princo [[Henriko la Navigisto]]. En 1441, komandante malgrandan ŝipon kun ŝipanaro de dudek unu viroj, li estis sendita suden de [[Kabo Boĵador]], [[Okcidenta Saharo]], al la regiono [[Orrivero|Rio de Oro]], por akiri felojn kaj fokoleon por Princo Henriko. Dum ĉi tiu vojaĝo, Antão Gonçalves, kun naŭ el siaj kunuloj, kuraĝis iri tri legojn enlanden laŭlonge de la afrika marbordo kun la intenco kapti maŭrojn por kontentigi la deziron de la princo pri lernado de tiuj teroj. Li kaptis virojn kaj virinojn, nomadojn de [[Sanhaĝaoj]]. Alia ekspedicio sendita de la princo, komandata de [[Nuno Tristão]], renkontis Gonçalves kaj liajn virojn. Eksciinte pri la iniciato de Gonçalves, Tristão kunigis fortojn kun li, kaj kune ili kaptis dek pliajn afrikajn indiĝenojn, inkluzive de loka ĉefo nomita Andahu. Post ĉi tiu ago, Nuno Tristão nobeligis Antão Gonçalves. La loko, kie li donis ĉi tiun honoron, nomiĝis "Porto do Cavaleiro" ("Haveno de la Kavaliro"). Tristão daŭrigis sian esplorvojaĝon, dum Gonçalves revenis al Portugalio. Alveninte en Portugalion, Gonçalves estis akceptita kun entuziasmo, kaj la kaptitoj estis bone traktataj, sed Andahu plurfoje petegis esti resendita al sia patrujo. Henriko la Navigisto plenumis lian peton kaj ordonis al Gonçalves resendi lin al la marbordo de Afriko. [[Dosiero:Sklaviga komerco.png|eta|300ra|maldekstre|<center>La Portugala sklaviga komerco rezultis en la Grandaj Portugalaj Malkovroj.</center>]] [[Dosiero:Cantino_planisphere_(1502).jpg|eta|300ra|dekstre|<center>[[:en:Alberto Cantino|Planisfero de Cantino]] (1502), la plej malnova konata portugala naŭtika mapo, montranta la rezultojn de portugalaj vojaĝoj de Afriko ĝis Hindio.</center>]] [[Dosiero:Antão_Gonçalves,_presenting_the_first_slaves_to_Prince_Henry_-_História_de_Portugal,_popular_e_ilustrada.jpg|eta|300ra|maldekstre|<center>Antão Gonçalves, prezentante la unuajn sklavojn al princo Henriko, [[1899]], bildo de la portugala desegnisto [[:en:Alfredo Roque Gameiro|Roque Gameiro]] (1864–1935).</center>]] [[Dosiero:Western_Sahara_map_2012.JPG|eta|300ra|dekstre|<center>Lokigo de la [[Orrivero]], en la iama [[Hispania Saharo|Hispana Saharo]] kaj nuna [[Okcidenta Saharo]].</center>]] Antão Gonçalves proponis al la Infanto, ke ili revenu al la loko, kie ili kaptis la maŭrojn, por interŝanĝi ilin kontraŭ sklavigitaj afrikanoj, argumentante, ke per ĉi tiuj sklavoj, ne nur oni lernos pli pri tiuj teroj, sed ili ankaŭ povus esti konvertitaj al kristanismo. Tiel, en 1442, li ricevis rajtigon de Henriko por nova ekspedicio. Gonçalves estis akompanata de Martim Fernandes<ref>[https://eve.fcsh.unl.pt/pt/pessoas/antao-goncalves-0 Enciclopédia Virtual da Expansão Portuguesa]</ref>, kiu antaŭe servis la Infanton pri la savo de portugalaj kaptitoj en [[Magrebo]]. Interŝanĝinte la kaptitojn kontraŭ dekduo da sklavigitaj afrikanoj el diversaj originoj, kupra ŝildo, pluraj [[Struto|strutaj ovoj]] kaj iom da ora polvo, li eksciis, ke en tiu regiono estis komercistoj, kiuj komercis per tiu altvalora metalo. En 1444, li denove foriris de Portugalio al Río de Oro, limigante sin al pli detala esplorado de la marbordo kaj alportante reen felojn kaj fokoleon, sed malmultajn kaptitojn. En ĉi tiu misio, lin akompanis [[:pt:Gomes Pires|Gomes Pires]], protektito de la reĝo, kiu estis en la servo de [[Pedro de Portugalio, 1-a Duko de Koimbro|Princo Pedro de Portugalio]], kaj [[:en:Diogo Afonso|Diogo Afonso]], de la domanaro de Princo Henriko. Laŭ [[João de Barros]], [[:en:João Fernandes (explorer)|João Fernandes]] vojaĝis kun ili, lasita por kolekti informojn pri la indiĝenoj dum la resto de la ekspedicio revenis al Portugalio. Taskita serĉi novaĵojn pri [[Hindio|Barato]] kaj [[Presbitero Johano]], en 1445 li vojaĝis al Rio de Oro por establi rilatojn kun la maŭroj. Antão Gonçalves komandis floton de tri karaveloj, en kiu ankaŭ partoprenis Diogo Afonso kaj Garcia Homem.<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Os_Portugueses_no_mar/YpMwJulPyUUC?hl=en&gbpv=1&dq=Diogo+Afonso+Garcia+Homem&pg=PA105&printsec=frontcover Os Portugueses no mar]</ref> Li revenis por preni João Fernandes kaj, kune kun la aliaj kapitanoj, dediĉis sin al la komerco kaj kaptado de sklavoj por certigi la ekonomian daŭripovon de la entrepreno. Post halto ĉe la insulo Madejro, ili daŭrigis al [[Ras Nuadibu|Kabo Blanka]], en [[Maŭritanio]], kun Diogo Afonso kiu estis la unua alveninto. Tie, kolektitaj, la kapitanoj decidis kapti sklavojn sur la insulo [[Arguin]]o, kie ili malliberigis dudek kvin indiĝenojn. Kiam la eskadro kaptis João Fernandes, tiam li raportis pri la ekzisto de viro nomata Aŭde Mejlao, kiu volis komerci kun la portugaloj, interŝanĝante naŭ sklavigitajn afrikanojn kaj iom da ora polvo kontraŭ manpleno da senvaloraj varoj. La loko de la interŝanĝo poste fariĝis konata kiel "Cabo do Resgate" ("Kabo de la Elaĉeto"). Reveninte al Kabo Blanka, ili kaptis pli da indiĝenoj, tamen, trovinte ke ili havis nek la spacon nek la provizojn por teni ilin, ili estis liberigitaj, kaj la tri karaveloj revenis rekte al Lisbono. Pro ĉi tiu ago, li estis agnoskita kiel [[Komandoro]] de la [[Ordeno de Kristo]] en la urbo [[Tomar]] kaj poste kiel urbestro de tiu urbo. Henriko la Navigisto ankaŭ donis al li blazonon por lia familia nomo. Post siaj kvar vojaĝoj, en 1448, Antão Gonçalves estis nomumita de Princo Henriko la Navigisto kiel generalkapitano kaj guberniestro de la insulo [[Lanzarote]] en la [[Kanarioj|Kanariaj Insuloj]], teritorio tiam disputata inter Portugalio kaj [[Kastilio]]. En 1449, la loĝantoj de la insulo ribelis kontraŭ la portugaloj, aliĝante al la Kastilianoj, kaj estis forpelitaj. Antão Gonçalves revenis al sia posteno kiel urbestro de [[Tomar]], posteno kiun li tenis ĝis sia morto ĉirkaŭ 1501. Fidinda membro de la portugala reĝa familio, en 1460, post la morto de Henriko la Navigisto, li transprenis la respondecon pri [[Fernando de Portugalio (Duko de Viseu)|Infanto Ferdinando]] (1433-1470). Li ankaŭ aperas en dokumentoj de 1486 kaj 1498 kiel librotenisto de la [[:es:Casa Real de Portugal|Portugala Reĝa Domanaro]]. [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1415]] [[Kategorio:Mortintoj en 1501]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad|en|Antão Gonçalves}} {{DEFAŬLTORDIGO:Antão Gonçalves}} == Referencoj == {{referencoj}} 9ev1tmjpm9rxgglotoaeibt0o6c08x4 9400657 9400656 2026-06-12T22:43:22Z Claudio Pistilli 25073 9400657 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Nuno Tristão}} {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Antão Gonçalves<br>([[1415]] - [[1501]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Nuno Tristão, knighting Antão Gonçalves - História de Portugal, popular e ilustrada.jpg | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =[[Nuno Tristão]], ordenante [[:pt:Antão Gonçalves|Antão Gonçalves]] (1415-1501) - Historio de Portugalio, populara kaj ilustrita, [[1899]]. |dato de naskiĝo =[[1415]] |loko de naskiĝo =[[:pt:Travanca de Lagos|Travanca de Lagos]], [[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[1501]] |loko de morto =[[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] }} <big>'''Antão Gonçalves'''</big> estis portugala kronikisto kaj sklavo-ŝakristo. Li estas konsiderata la unua eŭropano, kiu komercis sklavojn en subsahara Afriko. Li faris tri vojaĝojn al Afriko kaj estis dum lia unua vojaĝo, ke li trovis la unuajn kaptitajn indiĝenojn. ==Biografio== Antão Gonçalves komence estis ĉambelano de Princo [[Henriko la Navigisto]]. En 1441, komandante malgrandan ŝipon kun ŝipanaro de dudek unu viroj, li estis sendita suden de [[Kabo Boĵador]], [[Okcidenta Saharo]], al la regiono [[Orrivero|Rio de Oro]], por akiri felojn kaj fokoleon por Princo Henriko. Dum ĉi tiu vojaĝo, Antão Gonçalves, kun naŭ el siaj kunuloj, kuraĝis iri tri legojn enlanden laŭlonge de la afrika marbordo kun la intenco kapti maŭrojn por kontentigi la deziron de la princo pri lernado de tiuj teroj. Li kaptis virojn kaj virinojn, nomadojn de [[Sanhaĝaoj]]. Alia ekspedicio sendita de la princo, komandata de [[Nuno Tristão]], renkontis Gonçalves kaj liajn virojn. Eksciinte pri la iniciato de Gonçalves, Tristão kunigis fortojn kun li, kaj kune ili kaptis dek pliajn afrikajn indiĝenojn, inkluzive de loka ĉefo nomita Andahu. Post ĉi tiu ago, Nuno Tristão nobeligis Antão Gonçalves. La loko, kie li donis ĉi tiun honoron, nomiĝis "Porto do Cavaleiro" ("Haveno de la Kavaliro"). Tristão daŭrigis sian esplorvojaĝon, dum Gonçalves revenis al Portugalio. Alveninte en Portugalion, Gonçalves estis akceptita kun entuziasmo, kaj la kaptitoj estis bone traktataj, sed Andahu plurfoje petegis esti resendita al sia patrujo. Henriko la Navigisto plenumis lian peton kaj ordonis al Gonçalves resendi lin al la marbordo de Afriko. [[Dosiero:Sklaviga komerco.png|eta|300ra|maldekstre|<center>La Portugala sklaviga komerco rezultis en la Grandaj Portugalaj Malkovroj.</center>]] [[Dosiero:Cantino_planisphere_(1502).jpg|eta|300ra|dekstre|<center>[[:en:Alberto Cantino|Planisfero de Cantino]] (1502), la plej malnova konata portugala naŭtika mapo, montranta la rezultojn de portugalaj vojaĝoj de Afriko ĝis Hindio.</center>]] [[Dosiero:Antão_Gonçalves,_presenting_the_first_slaves_to_Prince_Henry_-_História_de_Portugal,_popular_e_ilustrada.jpg|eta|300ra|maldekstre|<center>Antão Gonçalves, prezentante la unuajn sklavojn al princo Henriko, [[1899]], bildo de la portugala desegnisto [[:en:Alfredo Roque Gameiro|Roque Gameiro]] (1864–1935).</center>]] [[Dosiero:Western_Sahara_map_2012.JPG|eta|300ra|dekstre|<center>Lokigo de la [[Orrivero]], en la iama [[Hispania Saharo|Hispana Saharo]] kaj nuna [[Okcidenta Saharo]].</center>]] Antão Gonçalves proponis al la Infanto, ke ili revenu al la loko, kie ili kaptis la maŭrojn, por interŝanĝi ilin kontraŭ sklavigitaj afrikanoj, argumentante, ke per ĉi tiuj sklavoj, ne nur oni lernos pli pri tiuj teroj, sed ili ankaŭ povus esti konvertitaj al kristanismo. Tiel, en 1442, li ricevis rajtigon de Henriko por nova ekspedicio. Gonçalves estis akompanata de Martim Fernandes<ref>[https://eve.fcsh.unl.pt/pt/pessoas/antao-goncalves-0 Enciclopédia Virtual da Expansão Portuguesa]</ref>, kiu antaŭe servis la Infanton pri la savo de portugalaj kaptitoj en [[Magrebo]]. Interŝanĝinte la kaptitojn kontraŭ dekduo da sklavigitaj afrikanoj el diversaj originoj, kupra ŝildo, pluraj [[Struto|strutaj ovoj]] kaj iom da ora polvo, li eksciis, ke en tiu regiono estis komercistoj, kiuj komercis per tiu altvalora metalo. En 1444, li denove foriris de Portugalio al Río de Oro, limigante sin al pli detala esplorado de la marbordo kaj alportante reen felojn kaj fokoleon, sed malmultajn kaptitojn. En ĉi tiu misio, lin akompanis [[:pt:Gomes Pires|Gomes Pires]], protektito de la reĝo, kiu estis en la servo de [[Pedro de Portugalio, 1-a Duko de Koimbro|Princo Pedro de Portugalio]], kaj [[:en:Diogo Afonso|Diogo Afonso]], de la domanaro de Princo Henriko. Laŭ [[João de Barros]], [[:en:João Fernandes (explorer)|João Fernandes]] vojaĝis kun ili, lasita por kolekti informojn pri la indiĝenoj dum la resto de la ekspedicio revenis al Portugalio. Taskita serĉi novaĵojn pri [[Hindio|Barato]] kaj [[Presbitero Johano]], en 1445 li vojaĝis al Rio de Oro por establi rilatojn kun la maŭroj. Antão Gonçalves komandis floton de tri karaveloj, en kiu ankaŭ partoprenis Diogo Afonso kaj Garcia Homem.<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Os_Portugueses_no_mar/YpMwJulPyUUC?hl=en&gbpv=1&dq=Diogo+Afonso+Garcia+Homem&pg=PA105&printsec=frontcover Os Portugueses no mar]</ref> Li revenis por preni João Fernandes kaj, kune kun la aliaj kapitanoj, dediĉis sin al la komerco kaj kaptado de sklavoj por certigi la ekonomian daŭripovon de la entrepreno. Post halto ĉe la insulo Madejro, ili daŭrigis al [[Ras Nuadibu|Kabo Blanka]], en [[Maŭritanio]], kun Diogo Afonso kiu estis la unua alveninto. Tie, kolektitaj, la kapitanoj decidis kapti sklavojn sur la insulo [[Arguin]]o, kie ili malliberigis dudek kvin indiĝenojn. Kiam la eskadro kaptis João Fernandes, tiam li raportis pri la ekzisto de viro nomata Aŭde Mejlao, kiu volis komerci kun la portugaloj, interŝanĝante naŭ sklavigitajn afrikanojn kaj iom da ora polvo kontraŭ manpleno da senvaloraj varoj. La loko de la interŝanĝo poste fariĝis konata kiel "Cabo do Resgate" ("Kabo de la Elaĉeto"). Reveninte al Kabo Blanka, ili kaptis pli da indiĝenoj, tamen, trovinte ke ili havis nek la spacon nek la provizojn por teni ilin, ili estis liberigitaj, kaj la tri karaveloj revenis rekte al Lisbono. Pro ĉi tiu ago, li estis agnoskita kiel [[Komandoro]] de la [[Ordeno de Kristo]] en la urbo [[Tomar]] kaj poste kiel urbestro de tiu urbo. Henriko la Navigisto ankaŭ donis al li blazonon por lia familia nomo. Post siaj kvar vojaĝoj, en 1448, Antão Gonçalves estis nomumita de Princo Henriko la Navigisto kiel generalkapitano kaj guberniestro de la insulo [[Lanzarote]] en la [[Kanarioj|Kanariaj Insuloj]], teritorio tiam disputata inter Portugalio kaj [[Kastilio]]. En 1449, la loĝantoj de la insulo ribelis kontraŭ la portugaloj, aliĝante al la Kastilianoj, kaj estis forpelitaj. Antão Gonçalves revenis al sia posteno kiel urbestro de [[Tomar]], posteno kiun li tenis ĝis sia morto ĉirkaŭ 1501. Fidinda membro de la portugala reĝa familio, en 1460, post la morto de Henriko la Navigisto, li transprenis la respondecon pri [[Fernando de Portugalio (Duko de Viseu)|Infanto Ferdinando]] (1433-1470). Li ankaŭ aperas en dokumentoj de 1486 kaj 1498 kiel librotenisto de la [[:es:Casa Real de Portugal|Portugala Reĝa Domanaro]]. [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1415]] [[Kategorio:Mortintoj en 1501]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad|en|Antão Gonçalves}} {{DEFAŬLTORDIGO:Antão Gonçalves}} == Referencoj == {{referencoj}} 1rt0e66171qiy0hnrdwagua30your0e 9400658 9400657 2026-06-12T22:44:02Z Claudio Pistilli 25073 9400658 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Nuno Tristão}} {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:white 4px 4px 2px;"><font color="black"><big><b>Antão Gonçalves<br>([[1415]] - [[1501]])<br>[[Historio de Portugalio]]</b></font></big></big></span> |dosiero =Nuno Tristão, knighting Antão Gonçalves - História de Portugal, popular e ilustrada.jpg | grandeco de dosiero = 300ra |priskribo =[[Nuno Tristão]], ordenante [[:pt:Antão Gonçalves|Antão Gonçalves]] (1415-1501) - Historio de Portugalio, populara kaj ilustrita, [[1899]]. |dato de naskiĝo =[[1415]] |loko de naskiĝo =[[:pt:Travanca de Lagos|Travanca de Lagos]], [[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] |dato de morto =[[1501]] |loko de morto =[[Reĝlando Portugalio|Regno de Portugalio]] }} <big>'''Antão Gonçalves'''</big> estis portugala kronikisto kaj sklavo-ŝakristo. Li estas konsiderata la unua eŭropano, kiu komercis sklavojn en subsahara Afriko. Li faris tri vojaĝojn al Afriko kaj estis dum lia unua vojaĝo, ke li trovis la unuajn kaptitajn indiĝenojn. ==Biografio== Antão Gonçalves komence estis ĉambelano de Princo [[Henriko la Navigisto]]. En 1441, komandante malgrandan ŝipon kun ŝipanaro de dudek unu viroj, li estis sendita suden de [[Kabo Boĵador]], [[Okcidenta Saharo]], al la regiono [[Orrivero|Rio de Oro]], por akiri felojn kaj fokoleon por Princo Henriko. Dum ĉi tiu vojaĝo, Antão Gonçalves, kun naŭ el siaj kunuloj, kuraĝis iri tri legojn enlanden laŭlonge de la afrika marbordo kun la intenco kapti maŭrojn por kontentigi la deziron de la princo pri lernado de tiuj teroj. Li kaptis virojn kaj virinojn, nomadojn de [[Sanhaĝaoj]]. Alia ekspedicio sendita de la princo, komandata de [[Nuno Tristão]], renkontis Gonçalves kaj liajn virojn. Eksciinte pri la iniciato de Gonçalves, Tristão kunigis fortojn kun li, kaj kune ili kaptis dek pliajn afrikajn indiĝenojn, inkluzive de loka ĉefo nomita Andahu. Post ĉi tiu ago, Nuno Tristão nobeligis Antão Gonçalves. La loko, kie li donis ĉi tiun honoron, nomiĝis "Porto do Cavaleiro" ("Haveno de la Kavaliro"). Tristão daŭrigis sian esplorvojaĝon, dum Gonçalves revenis al Portugalio. Alveninte en Portugalion, Gonçalves estis akceptita kun entuziasmo, kaj la kaptitoj estis bone traktataj, sed Andahu plurfoje petegis esti resendita al sia patrujo. Henriko la Navigisto plenumis lian peton kaj ordonis al Gonçalves resendi lin al la marbordo de Afriko. [[Dosiero:Sklaviga komerco.png|eta|300ra|maldekstre|<center>La Portugala sklaviga komerco rezultis en la Grandaj Portugalaj Malkovroj.</center>]] [[Dosiero:Cantino_planisphere_(1502).jpg|eta|300ra|maldekstre|<center>[[:en:Alberto Cantino|Planisfero de Cantino]] (1502), la plej malnova konata portugala naŭtika mapo, montranta la rezultojn de portugalaj vojaĝoj de Afriko ĝis Hindio.</center>]] [[Dosiero:Antão_Gonçalves,_presenting_the_first_slaves_to_Prince_Henry_-_História_de_Portugal,_popular_e_ilustrada.jpg|eta|300ra|dekstre|<center>Antão Gonçalves, prezentante la unuajn sklavojn al princo Henriko, [[1899]], bildo de la portugala desegnisto [[:en:Alfredo Roque Gameiro|Roque Gameiro]] (1864–1935).</center>]] [[Dosiero:Western_Sahara_map_2012.JPG|eta|300ra|maldekstre|<center>Lokigo de la [[Orrivero]], en la iama [[Hispania Saharo|Hispana Saharo]] kaj nuna [[Okcidenta Saharo]].</center>]] Antão Gonçalves proponis al la Infanto, ke ili revenu al la loko, kie ili kaptis la maŭrojn, por interŝanĝi ilin kontraŭ sklavigitaj afrikanoj, argumentante, ke per ĉi tiuj sklavoj, ne nur oni lernos pli pri tiuj teroj, sed ili ankaŭ povus esti konvertitaj al kristanismo. Tiel, en 1442, li ricevis rajtigon de Henriko por nova ekspedicio. Gonçalves estis akompanata de Martim Fernandes<ref>[https://eve.fcsh.unl.pt/pt/pessoas/antao-goncalves-0 Enciclopédia Virtual da Expansão Portuguesa]</ref>, kiu antaŭe servis la Infanton pri la savo de portugalaj kaptitoj en [[Magrebo]]. Interŝanĝinte la kaptitojn kontraŭ dekduo da sklavigitaj afrikanoj el diversaj originoj, kupra ŝildo, pluraj [[Struto|strutaj ovoj]] kaj iom da ora polvo, li eksciis, ke en tiu regiono estis komercistoj, kiuj komercis per tiu altvalora metalo. En 1444, li denove foriris de Portugalio al Río de Oro, limigante sin al pli detala esplorado de la marbordo kaj alportante reen felojn kaj fokoleon, sed malmultajn kaptitojn. En ĉi tiu misio, lin akompanis [[:pt:Gomes Pires|Gomes Pires]], protektito de la reĝo, kiu estis en la servo de [[Pedro de Portugalio, 1-a Duko de Koimbro|Princo Pedro de Portugalio]], kaj [[:en:Diogo Afonso|Diogo Afonso]], de la domanaro de Princo Henriko. Laŭ [[João de Barros]], [[:en:João Fernandes (explorer)|João Fernandes]] vojaĝis kun ili, lasita por kolekti informojn pri la indiĝenoj dum la resto de la ekspedicio revenis al Portugalio. Taskita serĉi novaĵojn pri [[Hindio|Barato]] kaj [[Presbitero Johano]], en 1445 li vojaĝis al Rio de Oro por establi rilatojn kun la maŭroj. Antão Gonçalves komandis floton de tri karaveloj, en kiu ankaŭ partoprenis Diogo Afonso kaj Garcia Homem.<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Os_Portugueses_no_mar/YpMwJulPyUUC?hl=en&gbpv=1&dq=Diogo+Afonso+Garcia+Homem&pg=PA105&printsec=frontcover Os Portugueses no mar]</ref> Li revenis por preni João Fernandes kaj, kune kun la aliaj kapitanoj, dediĉis sin al la komerco kaj kaptado de sklavoj por certigi la ekonomian daŭripovon de la entrepreno. Post halto ĉe la insulo Madejro, ili daŭrigis al [[Ras Nuadibu|Kabo Blanka]], en [[Maŭritanio]], kun Diogo Afonso kiu estis la unua alveninto. Tie, kolektitaj, la kapitanoj decidis kapti sklavojn sur la insulo [[Arguin]]o, kie ili malliberigis dudek kvin indiĝenojn. Kiam la eskadro kaptis João Fernandes, tiam li raportis pri la ekzisto de viro nomata Aŭde Mejlao, kiu volis komerci kun la portugaloj, interŝanĝante naŭ sklavigitajn afrikanojn kaj iom da ora polvo kontraŭ manpleno da senvaloraj varoj. La loko de la interŝanĝo poste fariĝis konata kiel "Cabo do Resgate" ("Kabo de la Elaĉeto"). Reveninte al Kabo Blanka, ili kaptis pli da indiĝenoj, tamen, trovinte ke ili havis nek la spacon nek la provizojn por teni ilin, ili estis liberigitaj, kaj la tri karaveloj revenis rekte al Lisbono. Pro ĉi tiu ago, li estis agnoskita kiel [[Komandoro]] de la [[Ordeno de Kristo]] en la urbo [[Tomar]] kaj poste kiel urbestro de tiu urbo. Henriko la Navigisto ankaŭ donis al li blazonon por lia familia nomo. Post siaj kvar vojaĝoj, en 1448, Antão Gonçalves estis nomumita de Princo Henriko la Navigisto kiel generalkapitano kaj guberniestro de la insulo [[Lanzarote]] en la [[Kanarioj|Kanariaj Insuloj]], teritorio tiam disputata inter Portugalio kaj [[Kastilio]]. En 1449, la loĝantoj de la insulo ribelis kontraŭ la portugaloj, aliĝante al la Kastilianoj, kaj estis forpelitaj. Antão Gonçalves revenis al sia posteno kiel urbestro de [[Tomar]], posteno kiun li tenis ĝis sia morto ĉirkaŭ 1501. Fidinda membro de la portugala reĝa familio, en 1460, post la morto de Henriko la Navigisto, li transprenis la respondecon pri [[Fernando de Portugalio (Duko de Viseu)|Infanto Ferdinando]] (1433-1470). Li ankaŭ aperas en dokumentoj de 1486 kaj 1498 kiel librotenisto de la [[:es:Casa Real de Portugal|Portugala Reĝa Domanaro]]. [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1415]] [[Kategorio:Mortintoj en 1501]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio]] [[Kategorio:Mortintoj en Portugalio]] {{Trad|en|Antão Gonçalves}} {{DEFAŬLTORDIGO:Antão Gonçalves}} == Referencoj == {{referencoj}} dunximowjfpzuf0c4tvbenjga91psjx Eta alciono 0 946647 9400655 2026-06-12T22:38:50Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Eta alciono |koloro = pink |dosiero = Little Kingfisher 0A2A6873.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''..." 9400655 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Eta alciono |koloro = pink |dosiero = Little Kingfisher 0A2A6873.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Eta alciono''' ''C. pusillus'' |specio aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1836) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx pusillus'' |volume=2016 |article-number=e.T22683121A92976726 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx pusillus'' |vikispecio = Ceyx pusillus |komunejo = Ceyx pusillus | sinonimo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Eta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx pusillus'') aŭ '''Malgranda alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. ==Taksonomio== The first [[Species description|formal description]] of the little kingfisher was by the Dutch zoologist [[Coenraad Jacob Temminck]] in 1836 under the current [[binomial name]] ''Ceyx pusilla''.<ref>{{ cite book | last=Temminck | first=Coenraad Jacob | author-link=Coenraad Jacob Temminck | year=1838 |orig-date=1836 | title=Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux, pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon | volume=4 | at=Plate 595, Fig. 3| publisher=F.G. Levrault | place=Paris | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35465320 }} The 5 volumes were originally issued in 102 parts, 1820-1839</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=183 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480194 }}</ref> The generic name ''Ceyx'' ({{IPAc-en|ˈ|s|iː|ɪ|k|s}}) derives from {{langx|grc|Κήϋξ|Kēüx}}, a mythological seabird that was drowned at sea and then found washed ashore by his wife [[Alcyone]], after which both were metamorphosed into kingfishers.<ref name=Jobling>{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling| title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010 |access-date= 2020-06-15}}</ref> The specific epithet ''pusillus'' is the Latin for 'tiny' or 'very small'.<ref name=Jobling/> There are nine recognised [[subspecies]] of the little kingfisher (see box at right).<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union |access-date=28 May 2017 }}</ref> The nominate subspecies ''Ceyx pusillus pusillus'' is found in [[Aru Islands Regency|Aru Island]] and [[Kai Island]] of Indonesia, southern [[New Guinea]], the [[Torres Strait Islands]], and possibly the tip of [[Cape York Peninsula|Cape York]] in Queensland.<ref name=Morcombe>Morcombe, Michael (2012) Field Guide to Australian Birds. Pascal Press, Glebe, NSW. Revised edition. {{ISBN|978174021417-9}}</ref><ref name=Woodall/> The subspecies ''C. p. ramsayi'' is found in coastal [[Northern Territory]] and western Cape York; it is a paler blue, with blue patches extending into the sides of the breast.<ref name=Morcombe/> Subspecies ''C. p. halli'' is found in coastal north-eastern Queensland from [[Endeavour River]] to [[Keppel Bay]]; it has small blue patches extending into the sides of the breast.<ref name=Woodall/><ref name=Morcombe/> The subspecies ''C. p. laetior'' is found in northern New Guinea; ''C. p. masauji'' in the [[Bismarck Archipelago]]; ''C. p. bougainvillei'' is found in the [[Solomon Islands]] and [[Bougainville Island|Bougainville]]; ''C. p. halmaherae'' is found in the northern [[Moluccas]]; ''C. p. richardsi'' is found in the western and central Solomon Islands; and ''C. p. aolae'' is found in [[Guadalcanal]].<ref name=Woodall/> ==Aspekto== [[File:Little kingfisher f7 9153.jpg|left|thumb|Cairns, Aŭstralio]] The little kingfisher is {{cvt|11.5 to 13|cm}} long with a glossy, deep-blue back and head, and a snowy white breast.<ref name=Pizzey>{{cite book|url=https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz|url-access=registration|author1=Pizzey, Graham|author2=Doyle, Roy|title=A Field Guide to the Birds of Australia|publisher=Sydney: Collins Publishers|year=1980|isbn=0-7322-2436-5}} </ref> It has a heavy bill and a short tail. It has dark brown feet, with one toe to the rear and only two forward toes.<ref name=Morcombe/> This is one of the smallest kingfishers in the world; only the [[African dwarf kingfisher]] is smaller.<ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=216–217 }}</ref> The male weighs {{cvt|10-15|g}} and the female {{cvt|10-14|g}}.<ref name=Woodall/> ==Distribuado kaj habitato== The little kingfisher is found in open forest, woodland, swamps, and mangroves of Australia (northern [[Queensland]] and coastal [[Northern Territory]]), [[Indonesia]], [[Papua New Guinea]], and the [[Solomon Islands]].<ref name=Morcombe/><ref name=Pizzey/><ref name=Woodall/> It is generally uncommon and sedentary.<ref name=Morcombe/> ==Kutimaro== ===Reproduktado=== The little kingfisher will make a small burrow on the bank of a river during the mating season (October to March in Queensland; February in Northern Territory; and January to April in Papua New Guinea).<ref name=Woodall/> Sometimes the nest is formed in the rotting root of a mangrove or paperbark, or in a termite mound.<ref name=Woodall/> A clutch of 4-5 glossy, rounded, white eggs, measuring {{cvt|17 x 14|mm}}, are laid in a chamber at the end of the burrow.<ref name=Morcombe/> Although incubation and fledging periods are unknown, both parents feed the young and continue to do so outside the nest for 9 days or more until the young are independent.<ref name=Woodall>Woodall, P. F. (2020). "Little Kingfisher (Ceyx pusillus), version 1.0." In ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.litkin1.01</ref> ===Manĝado=== The little kingfisher feeds on small fish, [[crustaceans]], insect larvae and water-beetles.<ref name=Woodall/> It perches quietly on a branch close to the water until it plunges into the water for prey, then returns swiftly and directly to the perch.<ref name=Pizzey/><ref name=Morcombe/> ==Konservostatuso== Although the population trend is decreasing, the little kingfisher is classified as [[least concern]] on the [[IUCN Red List]].<ref name=IUCN>{{cite iucn|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en|title=''Ceyx pusillus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2016 |access-date=2020-06-16}}</ref> However, certain subspecies may be adversely affected by mangrove clearance and the Guadalcanal subspecies (''Ceyx pusillus aolae'') has not been recorded for several decades.<ref name=Woodall/> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} *[https://ebird.org/species/litkin1 Fotoj kaj filmeto de Eta alciono] el la Macaulay Library de la [[Cornell Lab of Ornithology]] *[http://www.graemechapman.com.au/library/viewphotos.php?c=298 Fotoj de Eta alciono] al fotaro de Graeme Chapman {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] 8wkjwnvkdy2i8uvb61ezpp1lyqitscb 9400660 9400655 2026-06-12T22:51:35Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9400660 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Eta alciono |koloro = pink |dosiero = Little Kingfisher 0A2A6873.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Eta alciono''' ''C. pusillus'' |specio aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1836) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx pusillus'' |volume=2016 |article-number=e.T22683121A92976726 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx pusillus'' |vikispecio = Ceyx pusillus |komunejo = Ceyx pusillus | sinonimo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Eta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx pusillus'') aŭ '''Malgranda alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. ==Taksonomio== La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Eta alciono faris la nederlanda zoologo [[Coenraad Jacob Temminck]] en 1836 kun la nuntempa [[dunoma nomo]] ''Ceyx pusilla''.<ref>{{ cite book | last=Temminck | first=Coenraad Jacob | author-link=Coenraad Jacob Temminck | year=1838 |orig-date=1836 | title=Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux, pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon | volume=4 | at=Plate 595, Fig. 3| publisher=F.G. Levrault | place=Paris | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35465320 }} 5 volumoj en 102 partoj, 1820-1839</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=183 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480194 }}</ref> La genronomo ''Ceyx'' devenas el la greka Κήϋξ (Kēüks), mitologia marbirdo kiu dronis mare kajk poste trovita surstrande fare de sia edzino Alciona, post kio ambaŭ estis metamorfoziĝis en alcionoj.<ref name=Jobling>{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling| title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010 |access-date= 2020-06-15}}</ref> La [[specia epiteto]] ''pusillus'' estas Latina por 'eta' aŭ 'tre malgranda'.<ref name=Jobling/> There are nine recognised [[subspecies]] of the little kingfisher (see box at right).<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union |access-date=28 May 2017 }}</ref> The nominate subspecies ''Ceyx pusillus pusillus'' is found in [[Aru Islands Regency|Aru Island]] and [[Kai Island]] of Indonesia, southern [[New Guinea]], the [[Torres Strait Islands]], and possibly the tip of [[Cape York Peninsula|Cape York]] in Queensland.<ref name=Morcombe>Morcombe, Michael (2012) Field Guide to Australian Birds. Pascal Press, Glebe, NSW. Revised edition. {{ISBN|978174021417-9}}</ref><ref name=Woodall/> The subspecies ''C. p. ramsayi'' is found in coastal [[Northern Territory]] and western Cape York; it is a paler blue, with blue patches extending into the sides of the breast.<ref name=Morcombe/> Subspecies ''C. p. halli'' is found in coastal north-eastern Queensland from [[Endeavour River]] to [[Keppel Bay]]; it has small blue patches extending into the sides of the breast.<ref name=Woodall/><ref name=Morcombe/> The subspecies ''C. p. laetior'' is found in northern New Guinea; ''C. p. masauji'' in the [[Bismarck Archipelago]]; ''C. p. bougainvillei'' is found in the [[Solomon Islands]] and [[Bougainville Island|Bougainville]]; ''C. p. halmaherae'' is found in the northern [[Moluccas]]; ''C. p. richardsi'' is found in the western and central Solomon Islands; and ''C. p. aolae'' is found in [[Guadalcanal]].<ref name=Woodall/> Jen la naŭ subspecioj: * ''C. p. halmaherae'', Salomonsen, 1934 * ''C. p. pusillus'', Temminck, 1836 * ''C. p. laetior'', Rand, 1941 * ''C. p. masauji'', Mathews, 1941 * ''C. p. bougainvillei'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. richardsi'', Tristam, 1882 * ''C. p. aolae'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. ramsayi'', North, 1912 * ''C. p. halli'', Mathews, 1912 ==Aspekto== [[File:Little kingfisher f7 9153.jpg|left|thumb|Cairns, Aŭstralio]] The little kingfisher is {{cvt|11.5 to 13|cm}} long with a glossy, deep-blue back and head, and a snowy white breast.<ref name=Pizzey>{{cite book|url=https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz|url-access=registration|author1=Pizzey, Graham|author2=Doyle, Roy|title=A Field Guide to the Birds of Australia|publisher=Sydney: Collins Publishers|year=1980|isbn=0-7322-2436-5}} </ref> It has a heavy bill and a short tail. It has dark brown feet, with one toe to the rear and only two forward toes.<ref name=Morcombe/> This is one of the smallest kingfishers in the world; only the [[African dwarf kingfisher]] is smaller.<ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=216–217 }}</ref> The male weighs {{cvt|10-15|g}} and the female {{cvt|10-14|g}}.<ref name=Woodall/> ==Distribuado kaj habitato== The little kingfisher is found in open forest, woodland, swamps, and mangroves of Australia (northern [[Queensland]] and coastal [[Northern Territory]]), [[Indonesia]], [[Papua New Guinea]], and the [[Solomon Islands]].<ref name=Morcombe/><ref name=Pizzey/><ref name=Woodall/> It is generally uncommon and sedentary.<ref name=Morcombe/> ==Kutimaro== ===Reproduktado=== The little kingfisher will make a small burrow on the bank of a river during the mating season (October to March in Queensland; February in Northern Territory; and January to April in Papua New Guinea).<ref name=Woodall/> Sometimes the nest is formed in the rotting root of a mangrove or paperbark, or in a termite mound.<ref name=Woodall/> A clutch of 4-5 glossy, rounded, white eggs, measuring {{cvt|17 x 14|mm}}, are laid in a chamber at the end of the burrow.<ref name=Morcombe/> Although incubation and fledging periods are unknown, both parents feed the young and continue to do so outside the nest for 9 days or more until the young are independent.<ref name=Woodall>Woodall, P. F. (2020). "Little Kingfisher (Ceyx pusillus), version 1.0." In ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.litkin1.01</ref> ===Manĝado=== The little kingfisher feeds on small fish, [[crustaceans]], insect larvae and water-beetles.<ref name=Woodall/> It perches quietly on a branch close to the water until it plunges into the water for prey, then returns swiftly and directly to the perch.<ref name=Pizzey/><ref name=Morcombe/> ==Konservostatuso== Although the population trend is decreasing, the little kingfisher is classified as [[least concern]] on the [[IUCN Red List]].<ref name=IUCN>{{cite iucn|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en|title=''Ceyx pusillus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2016 |access-date=2020-06-16}}</ref> However, certain subspecies may be adversely affected by mangrove clearance and the Guadalcanal subspecies (''Ceyx pusillus aolae'') has not been recorded for several decades.<ref name=Woodall/> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} *[https://ebird.org/species/litkin1 Fotoj kaj filmeto de Eta alciono] el la Macaulay Library de la [[Cornell Lab of Ornithology]] *[http://www.graemechapman.com.au/library/viewphotos.php?c=298 Fotoj de Eta alciono] al fotaro de Graeme Chapman {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] cu13fvs2nvg9zzx59endtt6qbu88y99 9400663 9400660 2026-06-12T22:59:01Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9400663 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Eta alciono |koloro = pink |dosiero = Little Kingfisher 0A2A6873.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Eta alciono''' ''C. pusillus'' |specio aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1836) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx pusillus'' |volume=2016 |article-number=e.T22683121A92976726 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx pusillus'' |vikispecio = Ceyx pusillus |komunejo = Ceyx pusillus | sinonimo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Eta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx pusillus'') aŭ '''Malgranda alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. ==Taksonomio== La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Eta alciono faris la nederlanda zoologo [[Coenraad Jacob Temminck]] en 1836 kun la nuntempa [[dunoma nomo]] ''Ceyx pusilla''.<ref>{{ cite book | last=Temminck | first=Coenraad Jacob | author-link=Coenraad Jacob Temminck | year=1838 |orig-date=1836 | title=Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux, pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon | volume=4 | at=Plate 595, Fig. 3| publisher=F.G. Levrault | place=Paris | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35465320 }} 5 volumoj en 102 partoj, 1820-1839</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=183 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480194 }}</ref> La genronomo ''Ceyx'' devenas el la greka Κήϋξ (Kēüks), mitologia marbirdo kiu dronis mare kajk poste trovita surstrande fare de sia edzino Alciona, post kio ambaŭ estis metamorfoziĝis en alcionoj.<ref name=Jobling>{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling| title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010 |access-date= 2020-06-15}}</ref> La [[specia epiteto]] ''pusillus'' estas Latina por 'eta' aŭ 'tre malgranda'.<ref name=Jobling/> Ekzistas naŭ agnoskitaj [[subspecio]]j de la malgranda alciono (vidu la liston malsupre).<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union |access-date=28a de Majo 2017 }}</ref> La nomiga subspecio ''Ceyx pusillus pusillus'' troviĝas en la insuloj Aru kaj Kai de Indonezio, suda [[Nov-Gvineo]], la insuloj de la [[Toresa Markolo]], kaj eble la pinto de [[Kabo Jorko]] en Kvinslando.<ref name=Morcombe>Morcombe, Michael (2012) ''Field Guide to Australian Birds''. Pascal Press, Glebe, NSW. Reviziita eldono. {{ISBN|978174021417-9}}</ref><ref name=Woodall/> La subspecio ''C. p. ramsayi'' troviĝas en la marbordo de la [[Norda Teritorio]] kaj okcidento de la Kabo Jorko; ĝi estas pli palblua, kun bluaj makuloj etendiĝantaj en la flankojn de la brusto.<ref name=Morcombe/> Subspecio ''C. p. halli'' troviĝas en la marbordo de nordorienta Kvinslando de la rivero Endeavour ĝis la golfo Keppel; ĝi havas malgrandajn bluajn makulojn etendiĝantajn en la flankojn de la brusto.<ref name=Woodall/><ref name=Morcombe/> La ​​subspecio ''C. p. laetior'' troviĝas en norda Nov-Gvineo; ''C. p. masauji'' en la [[Bismarkoj]]; ''C. p. bougainvillei'' troviĝas en la [[Salomonoj]] kaj [[Bougainville]]; ''C. p. halmaherae'' troviĝas en la nordaj [[Molukoj]]; ''C. p. richardsi'' troviĝas en la okcidentaj kaj centraj Salomonoj; kaj ''C. p. aolae'' troviĝas en [[Guadalcanal]].<ref name=Woodall/> Jen la naŭ subspecioj: * ''C. p. halmaherae'', Salomonsen, 1934 * ''C. p. pusillus'', Temminck, 1836 * ''C. p. laetior'', Rand, 1941 * ''C. p. masauji'', Mathews, 1941 * ''C. p. bougainvillei'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. richardsi'', Tristam, 1882 * ''C. p. aolae'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. ramsayi'', North, 1912 * ''C. p. halli'', Mathews, 1912 ==Aspekto== [[File:Little kingfisher f7 9153.jpg|left|thumb|Cairns, Aŭstralio]] The little kingfisher is {{cvt|11.5 to 13|cm}} long with a glossy, deep-blue back and head, and a snowy white breast.<ref name=Pizzey>{{cite book|url=https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz|url-access=registration|author1=Pizzey, Graham|author2=Doyle, Roy|title=A Field Guide to the Birds of Australia|publisher=Sydney: Collins Publishers|year=1980|isbn=0-7322-2436-5}} </ref> It has a heavy bill and a short tail. It has dark brown feet, with one toe to the rear and only two forward toes.<ref name=Morcombe/> This is one of the smallest kingfishers in the world; only the [[African dwarf kingfisher]] is smaller.<ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=216–217 }}</ref> The male weighs {{cvt|10-15|g}} and the female {{cvt|10-14|g}}.<ref name=Woodall/> ==Distribuado kaj habitato== The little kingfisher is found in open forest, woodland, swamps, and mangroves of Australia (northern [[Queensland]] and coastal [[Northern Territory]]), [[Indonesia]], [[Papua New Guinea]], and the [[Solomon Islands]].<ref name=Morcombe/><ref name=Pizzey/><ref name=Woodall/> It is generally uncommon and sedentary.<ref name=Morcombe/> ==Kutimaro== ===Reproduktado=== The little kingfisher will make a small burrow on the bank of a river during the mating season (October to March in Queensland; February in Northern Territory; and January to April in Papua New Guinea).<ref name=Woodall/> Sometimes the nest is formed in the rotting root of a mangrove or paperbark, or in a termite mound.<ref name=Woodall/> A clutch of 4-5 glossy, rounded, white eggs, measuring {{cvt|17 x 14|mm}}, are laid in a chamber at the end of the burrow.<ref name=Morcombe/> Although incubation and fledging periods are unknown, both parents feed the young and continue to do so outside the nest for 9 days or more until the young are independent.<ref name=Woodall>Woodall, P. F. (2020). "Little Kingfisher (Ceyx pusillus), version 1.0." In ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.litkin1.01</ref> ===Manĝado=== The little kingfisher feeds on small fish, [[crustaceans]], insect larvae and water-beetles.<ref name=Woodall/> It perches quietly on a branch close to the water until it plunges into the water for prey, then returns swiftly and directly to the perch.<ref name=Pizzey/><ref name=Morcombe/> ==Konservostatuso== Although the population trend is decreasing, the little kingfisher is classified as [[least concern]] on the [[IUCN Red List]].<ref name=IUCN>{{cite iucn|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en|title=''Ceyx pusillus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2016 |access-date=2020-06-16}}</ref> However, certain subspecies may be adversely affected by mangrove clearance and the Guadalcanal subspecies (''Ceyx pusillus aolae'') has not been recorded for several decades.<ref name=Woodall/> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} *[https://ebird.org/species/litkin1 Fotoj kaj filmeto de Eta alciono] el la Macaulay Library de la [[Cornell Lab of Ornithology]] *[http://www.graemechapman.com.au/library/viewphotos.php?c=298 Fotoj de Eta alciono] al fotaro de Graeme Chapman {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] cyriv7ydi7jevk87fjqtxrxbg0d7mwp 9400664 9400663 2026-06-12T23:00:23Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9400664 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Eta alciono |koloro = pink |dosiero = Little Kingfisher 0A2A6873.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Eta alciono''' ''C. pusillus'' |specio aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1836) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx pusillus'' |volume=2016 |article-number=e.T22683121A92976726 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx pusillus'' |vikispecio = Ceyx pusillus |komunejo = Ceyx pusillus | sinonimo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Eta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx pusillus'') aŭ '''Malgranda alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. ==Taksonomio== La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Eta alciono faris la nederlanda zoologo [[Coenraad Jacob Temminck]] en 1836 kun la nuntempa [[dunoma nomo]] ''Ceyx pusilla''.<ref>{{ cite book | last=Temminck | first=Coenraad Jacob | author-link=Coenraad Jacob Temminck | year=1838 |orig-date=1836 | title=Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux, pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon | volume=4 | at=Plate 595, Fig. 3| publisher=F.G. Levrault | place=Paris | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35465320 }} 5 volumoj en 102 partoj, 1820-1839</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=183 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480194 }}</ref> La genronomo ''Ceyx'' devenas el la greka Κήϋξ (Kēüks), mitologia marbirdo kiu dronis mare kajk poste trovita surstrande fare de sia edzino Alciona, post kio ambaŭ estis metamorfoziĝis en alcionoj.<ref name=Jobling>{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling| title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010 |access-date= 2020-06-15}}</ref> La [[specia epiteto]] ''pusillus'' estas Latina por 'eta' aŭ 'tre malgranda'.<ref name=Jobling/> Ekzistas naŭ agnoskitaj [[subspecio]]j de la malgranda alciono (vidu la liston malsupre).<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union |access-date=28a de Majo 2017 }}</ref> La nomiga subspecio ''Ceyx pusillus pusillus'' troviĝas en la insuloj Aru kaj Kai de Indonezio, suda [[Nov-Gvineo]], la insuloj de la [[Toresa Markolo]], kaj eble la pinto de [[Kabjorka Duoninsulo|Kabo Jorko]] en Kvinslando.<ref name=Morcombe>Morcombe, Michael (2012) ''Field Guide to Australian Birds''. Pascal Press, Glebe, NSW. Reviziita eldono. {{ISBN|978174021417-9}}</ref><ref name=Woodall/> La subspecio ''C. p. ramsayi'' troviĝas en la marbordo de la [[Norda Teritorio]] kaj okcidento de la Kabo Jorko; ĝi estas pli palblua, kun bluaj makuloj etendiĝantaj en la flankojn de la brusto.<ref name=Morcombe/> Subspecio ''C. p. halli'' troviĝas en la marbordo de nordorienta Kvinslando de la rivero Endeavour ĝis la golfo Keppel; ĝi havas malgrandajn bluajn makulojn etendiĝantajn en la flankojn de la brusto.<ref name=Woodall/><ref name=Morcombe/> La ​​subspecio ''C. p. laetior'' troviĝas en norda Nov-Gvineo; ''C. p. masauji'' en la [[Bismarkoj]]; ''C. p. bougainvillei'' troviĝas en la [[Salomonoj]] kaj [[Bougainville]]; ''C. p. halmaherae'' troviĝas en la nordaj [[Molukoj]]; ''C. p. richardsi'' troviĝas en la okcidentaj kaj centraj Salomonoj; kaj ''C. p. aolae'' troviĝas en [[Guadalcanal (Salomonoj)|Guadalcanal]].<ref name=Woodall/> Jen la naŭ subspecioj: * ''C. p. halmaherae'', Salomonsen, 1934 * ''C. p. pusillus'', Temminck, 1836 * ''C. p. laetior'', Rand, 1941 * ''C. p. masauji'', Mathews, 1941 * ''C. p. bougainvillei'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. richardsi'', Tristam, 1882 * ''C. p. aolae'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. ramsayi'', North, 1912 * ''C. p. halli'', Mathews, 1912 ==Aspekto== [[File:Little kingfisher f7 9153.jpg|left|thumb|Cairns, Aŭstralio]] The little kingfisher is {{cvt|11.5 to 13|cm}} long with a glossy, deep-blue back and head, and a snowy white breast.<ref name=Pizzey>{{cite book|url=https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz|url-access=registration|author1=Pizzey, Graham|author2=Doyle, Roy|title=A Field Guide to the Birds of Australia|publisher=Sydney: Collins Publishers|year=1980|isbn=0-7322-2436-5}} </ref> It has a heavy bill and a short tail. It has dark brown feet, with one toe to the rear and only two forward toes.<ref name=Morcombe/> This is one of the smallest kingfishers in the world; only the [[African dwarf kingfisher]] is smaller.<ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=216–217 }}</ref> The male weighs {{cvt|10-15|g}} and the female {{cvt|10-14|g}}.<ref name=Woodall/> ==Distribuado kaj habitato== The little kingfisher is found in open forest, woodland, swamps, and mangroves of Australia (northern [[Queensland]] and coastal [[Northern Territory]]), [[Indonesia]], [[Papua New Guinea]], and the [[Solomon Islands]].<ref name=Morcombe/><ref name=Pizzey/><ref name=Woodall/> It is generally uncommon and sedentary.<ref name=Morcombe/> ==Kutimaro== ===Reproduktado=== The little kingfisher will make a small burrow on the bank of a river during the mating season (October to March in Queensland; February in Northern Territory; and January to April in Papua New Guinea).<ref name=Woodall/> Sometimes the nest is formed in the rotting root of a mangrove or paperbark, or in a termite mound.<ref name=Woodall/> A clutch of 4-5 glossy, rounded, white eggs, measuring {{cvt|17 x 14|mm}}, are laid in a chamber at the end of the burrow.<ref name=Morcombe/> Although incubation and fledging periods are unknown, both parents feed the young and continue to do so outside the nest for 9 days or more until the young are independent.<ref name=Woodall>Woodall, P. F. (2020). "Little Kingfisher (Ceyx pusillus), version 1.0." In ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.litkin1.01</ref> ===Manĝado=== The little kingfisher feeds on small fish, [[crustaceans]], insect larvae and water-beetles.<ref name=Woodall/> It perches quietly on a branch close to the water until it plunges into the water for prey, then returns swiftly and directly to the perch.<ref name=Pizzey/><ref name=Morcombe/> ==Konservostatuso== Although the population trend is decreasing, the little kingfisher is classified as [[least concern]] on the [[IUCN Red List]].<ref name=IUCN>{{cite iucn|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en|title=''Ceyx pusillus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2016 |access-date=2020-06-16}}</ref> However, certain subspecies may be adversely affected by mangrove clearance and the Guadalcanal subspecies (''Ceyx pusillus aolae'') has not been recorded for several decades.<ref name=Woodall/> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} *[https://ebird.org/species/litkin1 Fotoj kaj filmeto de Eta alciono] el la Macaulay Library de la [[Cornell Lab of Ornithology]] *[http://www.graemechapman.com.au/library/viewphotos.php?c=298 Fotoj de Eta alciono] al fotaro de Graeme Chapman {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] a1hyxrtblcnuj4i36ibttcl4fslnikx 9400709 9400664 2026-06-12T23:45:47Z Kani 670 /* Aspekto */ 9400709 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Eta alciono |koloro = pink |dosiero = Little Kingfisher 0A2A6873.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Eta alciono''' ''C. pusillus'' |specio aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1836) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx pusillus'' |volume=2016 |article-number=e.T22683121A92976726 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx pusillus'' |vikispecio = Ceyx pusillus |komunejo = Ceyx pusillus | sinonimo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Eta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx pusillus'') aŭ '''Malgranda alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. ==Taksonomio== La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Eta alciono faris la nederlanda zoologo [[Coenraad Jacob Temminck]] en 1836 kun la nuntempa [[dunoma nomo]] ''Ceyx pusilla''.<ref>{{ cite book | last=Temminck | first=Coenraad Jacob | author-link=Coenraad Jacob Temminck | year=1838 |orig-date=1836 | title=Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux, pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon | volume=4 | at=Plate 595, Fig. 3| publisher=F.G. Levrault | place=Paris | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35465320 }} 5 volumoj en 102 partoj, 1820-1839</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=183 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480194 }}</ref> La genronomo ''Ceyx'' devenas el la greka Κήϋξ (Kēüks), mitologia marbirdo kiu dronis mare kajk poste trovita surstrande fare de sia edzino Alciona, post kio ambaŭ estis metamorfoziĝis en alcionoj.<ref name=Jobling>{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling| title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010 |access-date= 2020-06-15}}</ref> La [[specia epiteto]] ''pusillus'' estas Latina por 'eta' aŭ 'tre malgranda'.<ref name=Jobling/> Ekzistas naŭ agnoskitaj [[subspecio]]j de la malgranda alciono (vidu la liston malsupre).<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union |access-date=28a de Majo 2017 }}</ref> La nomiga subspecio ''Ceyx pusillus pusillus'' troviĝas en la insuloj Aru kaj Kai de Indonezio, suda [[Nov-Gvineo]], la insuloj de la [[Toresa Markolo]], kaj eble la pinto de [[Kabjorka Duoninsulo|Kabo Jorko]] en Kvinslando.<ref name=Morcombe>Morcombe, Michael (2012) ''Field Guide to Australian Birds''. Pascal Press, Glebe, NSW. Reviziita eldono. {{ISBN|978174021417-9}}</ref><ref name=Woodall/> La subspecio ''C. p. ramsayi'' troviĝas en la marbordo de la [[Norda Teritorio]] kaj okcidento de la Kabo Jorko; ĝi estas pli palblua, kun bluaj makuloj etendiĝantaj en la flankojn de la brusto.<ref name=Morcombe/> Subspecio ''C. p. halli'' troviĝas en la marbordo de nordorienta Kvinslando de la rivero Endeavour ĝis la golfo Keppel; ĝi havas malgrandajn bluajn makulojn etendiĝantajn en la flankojn de la brusto.<ref name=Woodall/><ref name=Morcombe/> La ​​subspecio ''C. p. laetior'' troviĝas en norda Nov-Gvineo; ''C. p. masauji'' en la [[Bismarkoj]]; ''C. p. bougainvillei'' troviĝas en la [[Salomonoj]] kaj [[Bougainville]]; ''C. p. halmaherae'' troviĝas en la nordaj [[Molukoj]]; ''C. p. richardsi'' troviĝas en la okcidentaj kaj centraj Salomonoj; kaj ''C. p. aolae'' troviĝas en [[Guadalcanal (Salomonoj)|Guadalcanal]].<ref name=Woodall/> Jen la naŭ subspecioj: * ''C. p. halmaherae'', Salomonsen, 1934 * ''C. p. pusillus'', Temminck, 1836 * ''C. p. laetior'', Rand, 1941 * ''C. p. masauji'', Mathews, 1941 * ''C. p. bougainvillei'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. richardsi'', Tristam, 1882 * ''C. p. aolae'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. ramsayi'', North, 1912 * ''C. p. halli'', Mathews, 1912 ==Aspekto== [[File:Little kingfisher f7 9153.jpg|left|thumb|Cairns, Aŭstralio]] La Eta alciono estas 11,5 ĝis 13 cm longa kun brila, malhelbluaj dorso kaj kapo, kaj neĝblanka brusto.<ref name=Pizzey>{{cite book|url=https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz|url-access=registration|author1=Pizzey, Graham|author2=Doyle, Roy|title=A Field Guide to the Birds of Australia|publisher=Sydney: Collins Publishers|year=1980|isbn=0-7322-2436-5}} </ref> Ĝi havas pezan bekon kaj mallongan voston. Ĝi havas malhelbrunajn piedojn, kun unu fingro malantaŭe kaj nur du antaŭaj.<ref name=Morcombe/> Ĉi tiu estas unu el la plej malgrandaj alcionoj en la mondo; nur la afrika [[nana alciono]] estas pli malgranda.<ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=216–217 }}</ref> La masklo pezas 10–15 g kaj la ino 10–14 g.<ref name=Woodall/> ==Distribuado kaj habitato== The little kingfisher is found in open forest, woodland, swamps, and mangroves of Australia (northern [[Queensland]] and coastal [[Northern Territory]]), [[Indonesia]], [[Papua New Guinea]], and the [[Solomon Islands]].<ref name=Morcombe/><ref name=Pizzey/><ref name=Woodall/> It is generally uncommon and sedentary.<ref name=Morcombe/> ==Kutimaro== ===Reproduktado=== The little kingfisher will make a small burrow on the bank of a river during the mating season (October to March in Queensland; February in Northern Territory; and January to April in Papua New Guinea).<ref name=Woodall/> Sometimes the nest is formed in the rotting root of a mangrove or paperbark, or in a termite mound.<ref name=Woodall/> A clutch of 4-5 glossy, rounded, white eggs, measuring {{cvt|17 x 14|mm}}, are laid in a chamber at the end of the burrow.<ref name=Morcombe/> Although incubation and fledging periods are unknown, both parents feed the young and continue to do so outside the nest for 9 days or more until the young are independent.<ref name=Woodall>Woodall, P. F. (2020). "Little Kingfisher (Ceyx pusillus), version 1.0." In ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.litkin1.01</ref> ===Manĝado=== The little kingfisher feeds on small fish, [[crustaceans]], insect larvae and water-beetles.<ref name=Woodall/> It perches quietly on a branch close to the water until it plunges into the water for prey, then returns swiftly and directly to the perch.<ref name=Pizzey/><ref name=Morcombe/> ==Konservostatuso== Although the population trend is decreasing, the little kingfisher is classified as [[least concern]] on the [[IUCN Red List]].<ref name=IUCN>{{cite iucn|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en|title=''Ceyx pusillus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2016 |access-date=2020-06-16}}</ref> However, certain subspecies may be adversely affected by mangrove clearance and the Guadalcanal subspecies (''Ceyx pusillus aolae'') has not been recorded for several decades.<ref name=Woodall/> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} *[https://ebird.org/species/litkin1 Fotoj kaj filmeto de Eta alciono] el la Macaulay Library de la [[Cornell Lab of Ornithology]] *[http://www.graemechapman.com.au/library/viewphotos.php?c=298 Fotoj de Eta alciono] al fotaro de Graeme Chapman {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] 55nhqj9kml0ier38qgpynie32cti055 9400712 9400709 2026-06-12T23:48:01Z Kani 670 /* Distribuado kaj habitato */ 9400712 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Eta alciono |koloro = pink |dosiero = Little Kingfisher 0A2A6873.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Eta alciono''' ''C. pusillus'' |specio aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1836) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx pusillus'' |volume=2016 |article-number=e.T22683121A92976726 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx pusillus'' |vikispecio = Ceyx pusillus |komunejo = Ceyx pusillus | sinonimo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Eta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx pusillus'') aŭ '''Malgranda alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. ==Taksonomio== La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Eta alciono faris la nederlanda zoologo [[Coenraad Jacob Temminck]] en 1836 kun la nuntempa [[dunoma nomo]] ''Ceyx pusilla''.<ref>{{ cite book | last=Temminck | first=Coenraad Jacob | author-link=Coenraad Jacob Temminck | year=1838 |orig-date=1836 | title=Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux, pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon | volume=4 | at=Plate 595, Fig. 3| publisher=F.G. Levrault | place=Paris | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35465320 }} 5 volumoj en 102 partoj, 1820-1839</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=183 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480194 }}</ref> La genronomo ''Ceyx'' devenas el la greka Κήϋξ (Kēüks), mitologia marbirdo kiu dronis mare kajk poste trovita surstrande fare de sia edzino Alciona, post kio ambaŭ estis metamorfoziĝis en alcionoj.<ref name=Jobling>{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling| title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010 |access-date= 2020-06-15}}</ref> La [[specia epiteto]] ''pusillus'' estas Latina por 'eta' aŭ 'tre malgranda'.<ref name=Jobling/> Ekzistas naŭ agnoskitaj [[subspecio]]j de la malgranda alciono (vidu la liston malsupre).<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union |access-date=28a de Majo 2017 }}</ref> La nomiga subspecio ''Ceyx pusillus pusillus'' troviĝas en la insuloj Aru kaj Kai de Indonezio, suda [[Nov-Gvineo]], la insuloj de la [[Toresa Markolo]], kaj eble la pinto de [[Kabjorka Duoninsulo|Kabo Jorko]] en Kvinslando.<ref name=Morcombe>Morcombe, Michael (2012) ''Field Guide to Australian Birds''. Pascal Press, Glebe, NSW. Reviziita eldono. {{ISBN|978174021417-9}}</ref><ref name=Woodall/> La subspecio ''C. p. ramsayi'' troviĝas en la marbordo de la [[Norda Teritorio]] kaj okcidento de la Kabo Jorko; ĝi estas pli palblua, kun bluaj makuloj etendiĝantaj en la flankojn de la brusto.<ref name=Morcombe/> Subspecio ''C. p. halli'' troviĝas en la marbordo de nordorienta Kvinslando de la rivero Endeavour ĝis la golfo Keppel; ĝi havas malgrandajn bluajn makulojn etendiĝantajn en la flankojn de la brusto.<ref name=Woodall/><ref name=Morcombe/> La ​​subspecio ''C. p. laetior'' troviĝas en norda Nov-Gvineo; ''C. p. masauji'' en la [[Bismarkoj]]; ''C. p. bougainvillei'' troviĝas en la [[Salomonoj]] kaj [[Bougainville]]; ''C. p. halmaherae'' troviĝas en la nordaj [[Molukoj]]; ''C. p. richardsi'' troviĝas en la okcidentaj kaj centraj Salomonoj; kaj ''C. p. aolae'' troviĝas en [[Guadalcanal (Salomonoj)|Guadalcanal]].<ref name=Woodall/> Jen la naŭ subspecioj: * ''C. p. halmaherae'', Salomonsen, 1934 * ''C. p. pusillus'', Temminck, 1836 * ''C. p. laetior'', Rand, 1941 * ''C. p. masauji'', Mathews, 1941 * ''C. p. bougainvillei'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. richardsi'', Tristam, 1882 * ''C. p. aolae'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. ramsayi'', North, 1912 * ''C. p. halli'', Mathews, 1912 ==Aspekto== [[File:Little kingfisher f7 9153.jpg|left|thumb|Cairns, Aŭstralio]] La Eta alciono estas 11,5 ĝis 13 cm longa kun brila, malhelbluaj dorso kaj kapo, kaj neĝblanka brusto.<ref name=Pizzey>{{cite book|url=https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz|url-access=registration|author1=Pizzey, Graham|author2=Doyle, Roy|title=A Field Guide to the Birds of Australia|publisher=Sydney: Collins Publishers|year=1980|isbn=0-7322-2436-5}} </ref> Ĝi havas pezan bekon kaj mallongan voston. Ĝi havas malhelbrunajn piedojn, kun unu fingro malantaŭe kaj nur du antaŭaj.<ref name=Morcombe/> Ĉi tiu estas unu el la plej malgrandaj alcionoj en la mondo; nur la afrika [[nana alciono]] estas pli malgranda.<ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=216–217 }}</ref> La masklo pezas 10–15 g kaj la ino 10–14 g.<ref name=Woodall/> ==Distribuado kaj habitato== La Eta alciono troviĝas en malfermaj arbaroj, maldensarbaroj, [[marĉo]]j kaj [[mangrovo]]j de Aŭstralio (norda [[Kvinslando]] kaj marborda [[Norda Teritorio]]), [[Indonezio]], [[Papuo-Nov-Gvineo]] kaj la [[Salomonoj]].<ref name=Morcombe/><ref name=Pizzey/><ref name=Woodall/> Ĝi estas ĝenerale neofta kaj sidlokema (nemigranta).<ref name=Morcombe/> ==Kutimaro== ===Reproduktado=== The little kingfisher will make a small burrow on the bank of a river during the mating season (October to March in Queensland; February in Northern Territory; and January to April in Papua New Guinea).<ref name=Woodall/> Sometimes the nest is formed in the rotting root of a mangrove or paperbark, or in a termite mound.<ref name=Woodall/> A clutch of 4-5 glossy, rounded, white eggs, measuring {{cvt|17 x 14|mm}}, are laid in a chamber at the end of the burrow.<ref name=Morcombe/> Although incubation and fledging periods are unknown, both parents feed the young and continue to do so outside the nest for 9 days or more until the young are independent.<ref name=Woodall>Woodall, P. F. (2020). "Little Kingfisher (Ceyx pusillus), version 1.0." In ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.litkin1.01</ref> ===Manĝado=== The little kingfisher feeds on small fish, [[crustaceans]], insect larvae and water-beetles.<ref name=Woodall/> It perches quietly on a branch close to the water until it plunges into the water for prey, then returns swiftly and directly to the perch.<ref name=Pizzey/><ref name=Morcombe/> ==Konservostatuso== Although the population trend is decreasing, the little kingfisher is classified as [[least concern]] on the [[IUCN Red List]].<ref name=IUCN>{{cite iucn|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en|title=''Ceyx pusillus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2016 |access-date=2020-06-16}}</ref> However, certain subspecies may be adversely affected by mangrove clearance and the Guadalcanal subspecies (''Ceyx pusillus aolae'') has not been recorded for several decades.<ref name=Woodall/> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} *[https://ebird.org/species/litkin1 Fotoj kaj filmeto de Eta alciono] el la Macaulay Library de la [[Cornell Lab of Ornithology]] *[http://www.graemechapman.com.au/library/viewphotos.php?c=298 Fotoj de Eta alciono] al fotaro de Graeme Chapman {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] 2k115s3v1tkf19368k17hdgrtdp7cmd 9400716 9400712 2026-06-12T23:51:32Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9400716 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Eta alciono |koloro = pink |dosiero = Little Kingfisher 0A2A6873.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Eta alciono''' ''C. pusillus'' |specio aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1836) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx pusillus'' |volume=2016 |article-number=e.T22683121A92976726 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx pusillus'' |vikispecio = Ceyx pusillus |komunejo = Ceyx pusillus | sinonimo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Eta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx pusillus'') aŭ '''Malgranda alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. ==Taksonomio== La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Eta alciono faris la nederlanda zoologo [[Coenraad Jacob Temminck]] en 1836 kun la nuntempa [[dunoma nomo]] ''Ceyx pusilla''.<ref>{{ cite book | last=Temminck | first=Coenraad Jacob | author-link=Coenraad Jacob Temminck | year=1838 |orig-date=1836 | title=Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux, pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon | volume=4 | at=Plate 595, Fig. 3| publisher=F.G. Levrault | place=Paris | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35465320 }} 5 volumoj en 102 partoj, 1820-1839</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=183 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480194 }}</ref> La genronomo ''Ceyx'' devenas el la greka Κήϋξ (Kēüks), mitologia marbirdo kiu dronis mare kajk poste trovita surstrande fare de sia edzino Alciona, post kio ambaŭ estis metamorfoziĝis en alcionoj.<ref name=Jobling>{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling| title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010 |access-date= 2020-06-15}}</ref> La [[specia epiteto]] ''pusillus'' estas Latina por 'eta' aŭ 'tre malgranda'.<ref name=Jobling/> Ekzistas naŭ agnoskitaj [[subspecio]]j de la malgranda alciono (vidu la liston malsupre).<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union |access-date=28a de Majo 2017 }}</ref> La nomiga subspecio ''Ceyx pusillus pusillus'' troviĝas en la insuloj Aru kaj Kai de Indonezio, suda [[Nov-Gvineo]], la insuloj de la [[Toresa Markolo]], kaj eble la pinto de [[Kabjorka Duoninsulo|Kabo Jorko]] en Kvinslando.<ref name=Morcombe>Morcombe, Michael (2012) ''Field Guide to Australian Birds''. Pascal Press, Glebe, NSW. Reviziita eldono. {{ISBN|978174021417-9}}</ref><ref name=Woodall/> La subspecio ''C. p. ramsayi'' troviĝas en la marbordo de la [[Norda Teritorio]] kaj okcidento de la Kabo Jorko; ĝi estas pli palblua, kun bluaj makuloj etendiĝantaj en la flankojn de la brusto.<ref name=Morcombe/> Subspecio ''C. p. halli'' troviĝas en la marbordo de nordorienta Kvinslando de la rivero Endeavour ĝis la golfo Keppel; ĝi havas malgrandajn bluajn makulojn etendiĝantajn en la flankojn de la brusto.<ref name=Woodall/><ref name=Morcombe/> La ​​subspecio ''C. p. laetior'' troviĝas en norda Nov-Gvineo; ''C. p. masauji'' en la [[Bismarkoj]]; ''C. p. bougainvillei'' troviĝas en la [[Salomonoj]] kaj [[Bougainville]]; ''C. p. halmaherae'' troviĝas en la nordaj [[Molukoj]]; ''C. p. richardsi'' troviĝas en la okcidentaj kaj centraj Salomonoj; kaj ''C. p. aolae'' troviĝas en [[Guadalcanal (Salomonoj)|Guadalcanal]].<ref name=Woodall/> Jen la naŭ subspecioj: * ''C. p. halmaherae'', Salomonsen, 1934 * ''C. p. pusillus'', Temminck, 1836 * ''C. p. laetior'', Rand, 1941 * ''C. p. masauji'', Mathews, 1941 * ''C. p. bougainvillei'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. richardsi'', Tristam, 1882 * ''C. p. aolae'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. ramsayi'', North, 1912 * ''C. p. halli'', Mathews, 1912 ==Aspekto== [[File:Little kingfisher f7 9153.jpg|left|thumb|Cairns, Aŭstralio]] La Eta alciono estas 11,5 ĝis 13 cm longa kun brila, malhelbluaj dorso kaj kapo, kaj neĝblanka brusto.<ref name=Pizzey>{{cite book|url=https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz|url-access=registration|author1=Pizzey, Graham|author2=Doyle, Roy|title=A Field Guide to the Birds of Australia|publisher=Sydney: Collins Publishers|year=1980|isbn=0-7322-2436-5}} </ref> Ĝi havas pezan bekon kaj mallongan voston. Ĝi havas malhelbrunajn piedojn, kun unu fingro malantaŭe kaj nur du antaŭaj.<ref name=Morcombe/> Ĉi tiu estas unu el la plej malgrandaj alcionoj en la mondo; nur la afrika [[nana alciono]] estas pli malgranda.<ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=216–217 }}</ref> La masklo pezas 10–15 g kaj la ino 10–14 g.<ref name=Woodall/> ==Distribuado kaj habitato== La Eta alciono troviĝas en malfermaj arbaroj, maldensarbaroj, [[marĉo]]j kaj [[mangrovo]]j de Aŭstralio (norda [[Kvinslando]] kaj marborda [[Norda Teritorio]]), [[Indonezio]], [[Papuo-Nov-Gvineo]] kaj la [[Salomonoj]].<ref name=Morcombe/><ref name=Pizzey/><ref name=Woodall/> Ĝi estas ĝenerale neofta kaj sidlokema (nemigranta).<ref name=Morcombe/> ==Kutimaro== ===Reproduktado=== La Eta alciono faras malgrandan nestkavernon sur la bordo de rivero dum la pariĝa sezono (oktobro ĝis marto en Kvinslando; februaro en Norda Teritorio; kaj januaro ĝis aprilo en Papuo-Nov-Gvineo).<ref name=Woodall/> Foje la nesto formiĝas en la putranta radiko de mangrovo aŭ paperŝelo, aŭ en termitejo.<ref name=Woodall/> Ovodemetado de 4-5 brilaj, rondetaj, blankaj ovoj, 17 mm × 14 mm, estas demetita en kamero ĉe la fino de la nestkaverno.<ref name=Morcombe/> Kvankam la kovaj kaj elnestiĝantaj periodoj estas nekonataj, ambaŭ gepatroj nutras la idojn kaj daŭre faras tion ekster la nesto dum 9 tagoj aŭ pli ĝis la idoj estas sendependaj.<ref name=Woodall>Woodall, P. F. (2020). "Little Kingfisher (Ceyx pusillus), version 1.0." En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.litkin1.01]</ref> ===Manĝado=== La Eta alciono manĝas malgrandajn fiŝojn, krustacojn, insektajn larvojn kaj akvoskarabojn.<ref name=Woodall/> Ĝi kviete sripozas sur branĉo proksime al la akvo ĝis ĝi plonĝas en la akvon por predo, poste revenas rapide kaj rekte al la ripozejo.<ref name=Pizzey/><ref name=Morcombe/> ==Konservostatuso== Although the population trend is decreasing, the little kingfisher is classified as [[least concern]] on the [[IUCN Red List]].<ref name=IUCN>{{cite iucn|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en|title=''Ceyx pusillus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2016 |access-date=2020-06-16}}</ref> However, certain subspecies may be adversely affected by mangrove clearance and the Guadalcanal subspecies (''Ceyx pusillus aolae'') has not been recorded for several decades.<ref name=Woodall/> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} *[https://ebird.org/species/litkin1 Fotoj kaj filmeto de Eta alciono] el la Macaulay Library de la [[Cornell Lab of Ornithology]] *[http://www.graemechapman.com.au/library/viewphotos.php?c=298 Fotoj de Eta alciono] al fotaro de Graeme Chapman {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] b1sw4gtvxa3mgawrh0tmfumup7mf5q8 9400720 9400716 2026-06-12T23:53:05Z Kani 670 /* Konservostatuso */ 9400720 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Eta alciono |koloro = pink |dosiero = Little Kingfisher 0A2A6873.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Eta alciono''' ''C. pusillus'' |specio aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1836) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx pusillus'' |volume=2016 |article-number=e.T22683121A92976726 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx pusillus'' |vikispecio = Ceyx pusillus |komunejo = Ceyx pusillus | sinonimo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Eta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx pusillus'') aŭ '''Malgranda alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. ==Taksonomio== La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Eta alciono faris la nederlanda zoologo [[Coenraad Jacob Temminck]] en 1836 kun la nuntempa [[dunoma nomo]] ''Ceyx pusilla''.<ref>{{ cite book | last=Temminck | first=Coenraad Jacob | author-link=Coenraad Jacob Temminck | year=1838 |orig-date=1836 | title=Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux, pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon | volume=4 | at=Plate 595, Fig. 3| publisher=F.G. Levrault | place=Paris | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35465320 }} 5 volumoj en 102 partoj, 1820-1839</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=183 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480194 }}</ref> La genronomo ''Ceyx'' devenas el la greka Κήϋξ (Kēüks), mitologia marbirdo kiu dronis mare kajk poste trovita surstrande fare de sia edzino Alciona, post kio ambaŭ estis metamorfoziĝis en alcionoj.<ref name=Jobling>{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling| title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010 |access-date= 2020-06-15}}</ref> La [[specia epiteto]] ''pusillus'' estas Latina por 'eta' aŭ 'tre malgranda'.<ref name=Jobling/> Ekzistas naŭ agnoskitaj [[subspecio]]j de la malgranda alciono (vidu la liston malsupre).<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union |access-date=28a de Majo 2017 }}</ref> La nomiga subspecio ''Ceyx pusillus pusillus'' troviĝas en la insuloj Aru kaj Kai de Indonezio, suda [[Nov-Gvineo]], la insuloj de la [[Toresa Markolo]], kaj eble la pinto de [[Kabjorka Duoninsulo|Kabo Jorko]] en Kvinslando.<ref name=Morcombe>Morcombe, Michael (2012) ''Field Guide to Australian Birds''. Pascal Press, Glebe, NSW. Reviziita eldono. {{ISBN|978174021417-9}}</ref><ref name=Woodall/> La subspecio ''C. p. ramsayi'' troviĝas en la marbordo de la [[Norda Teritorio]] kaj okcidento de la Kabo Jorko; ĝi estas pli palblua, kun bluaj makuloj etendiĝantaj en la flankojn de la brusto.<ref name=Morcombe/> Subspecio ''C. p. halli'' troviĝas en la marbordo de nordorienta Kvinslando de la rivero Endeavour ĝis la golfo Keppel; ĝi havas malgrandajn bluajn makulojn etendiĝantajn en la flankojn de la brusto.<ref name=Woodall/><ref name=Morcombe/> La ​​subspecio ''C. p. laetior'' troviĝas en norda Nov-Gvineo; ''C. p. masauji'' en la [[Bismarkoj]]; ''C. p. bougainvillei'' troviĝas en la [[Salomonoj]] kaj [[Bougainville]]; ''C. p. halmaherae'' troviĝas en la nordaj [[Molukoj]]; ''C. p. richardsi'' troviĝas en la okcidentaj kaj centraj Salomonoj; kaj ''C. p. aolae'' troviĝas en [[Guadalcanal (Salomonoj)|Guadalcanal]].<ref name=Woodall/> Jen la naŭ subspecioj: * ''C. p. halmaherae'', Salomonsen, 1934 * ''C. p. pusillus'', Temminck, 1836 * ''C. p. laetior'', Rand, 1941 * ''C. p. masauji'', Mathews, 1941 * ''C. p. bougainvillei'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. richardsi'', Tristam, 1882 * ''C. p. aolae'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. ramsayi'', North, 1912 * ''C. p. halli'', Mathews, 1912 ==Aspekto== [[File:Little kingfisher f7 9153.jpg|left|thumb|Cairns, Aŭstralio]] La Eta alciono estas 11,5 ĝis 13 cm longa kun brila, malhelbluaj dorso kaj kapo, kaj neĝblanka brusto.<ref name=Pizzey>{{cite book|url=https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz|url-access=registration|author1=Pizzey, Graham|author2=Doyle, Roy|title=A Field Guide to the Birds of Australia|publisher=Sydney: Collins Publishers|year=1980|isbn=0-7322-2436-5}} </ref> Ĝi havas pezan bekon kaj mallongan voston. Ĝi havas malhelbrunajn piedojn, kun unu fingro malantaŭe kaj nur du antaŭaj.<ref name=Morcombe/> Ĉi tiu estas unu el la plej malgrandaj alcionoj en la mondo; nur la afrika [[nana alciono]] estas pli malgranda.<ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=216–217 }}</ref> La masklo pezas 10–15 g kaj la ino 10–14 g.<ref name=Woodall/> ==Distribuado kaj habitato== La Eta alciono troviĝas en malfermaj arbaroj, maldensarbaroj, [[marĉo]]j kaj [[mangrovo]]j de Aŭstralio (norda [[Kvinslando]] kaj marborda [[Norda Teritorio]]), [[Indonezio]], [[Papuo-Nov-Gvineo]] kaj la [[Salomonoj]].<ref name=Morcombe/><ref name=Pizzey/><ref name=Woodall/> Ĝi estas ĝenerale neofta kaj sidlokema (nemigranta).<ref name=Morcombe/> ==Kutimaro== ===Reproduktado=== La Eta alciono faras malgrandan nestkavernon sur la bordo de rivero dum la pariĝa sezono (oktobro ĝis marto en Kvinslando; februaro en Norda Teritorio; kaj januaro ĝis aprilo en Papuo-Nov-Gvineo).<ref name=Woodall/> Foje la nesto formiĝas en la putranta radiko de mangrovo aŭ paperŝelo, aŭ en termitejo.<ref name=Woodall/> Ovodemetado de 4-5 brilaj, rondetaj, blankaj ovoj, 17 mm × 14 mm, estas demetita en kamero ĉe la fino de la nestkaverno.<ref name=Morcombe/> Kvankam la kovaj kaj elnestiĝantaj periodoj estas nekonataj, ambaŭ gepatroj nutras la idojn kaj daŭre faras tion ekster la nesto dum 9 tagoj aŭ pli ĝis la idoj estas sendependaj.<ref name=Woodall>Woodall, P. F. (2020). "Little Kingfisher (Ceyx pusillus), version 1.0." En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.litkin1.01]</ref> ===Manĝado=== La Eta alciono manĝas malgrandajn fiŝojn, krustacojn, insektajn larvojn kaj akvoskarabojn.<ref name=Woodall/> Ĝi kviete sripozas sur branĉo proksime al la akvo ĝis ĝi plonĝas en la akvon por predo, poste revenas rapide kaj rekte al la ripozejo.<ref name=Pizzey/><ref name=Morcombe/> ==Konservostatuso== Kvankam la populacia tendenco malpliiĝas, la Eta alciono estas klasifikita kiel [[malplej zorgiga]] en la [[IUCN Ruĝa Listo]].<ref name=IUCN>{{cite iucn|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en|title=''Ceyx pusillus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2016 |access-date=2020-06-16}}</ref> Tamen, kelkaj subspecioj povas esti negative trafitaj de mangrova senarbarigo kaj la Gvadalkanala subspecio (''Ceyx pusillus aolae'') ne estis registrita dum pluraj jardekoj.<ref name=Woodall/> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} *[https://ebird.org/species/litkin1 Fotoj kaj filmeto de Eta alciono] el la Macaulay Library de la [[Cornell Lab of Ornithology]] *[http://www.graemechapman.com.au/library/viewphotos.php?c=298 Fotoj de Eta alciono] al fotaro de Graeme Chapman {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] f55lxooius9bo64v9cr3hs7ghn7sluh 9401054 9400720 2026-06-13T09:52:17Z Kani 670 9401054 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Eta alciono |koloro = pink |dosiero = Little Kingfisher 0A2A6873.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Eta alciono''' ''C. pusillus'' |specio aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1836) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx pusillus'' |volume=2016 |article-number=e.T22683121A92976726 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx pusillus'' |vikispecio = Ceyx pusillus |komunejo = Ceyx pusillus | sinonimo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Eta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx pusillus'') aŭ '''Malgranda alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. ==Taksonomio== La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Eta alciono faris la nederlanda zoologo [[Coenraad Jacob Temminck]] en 1836 kun la nuntempa [[dunoma nomo]] ''Ceyx pusilla''.<ref>{{ cite book | last=Temminck | first=Coenraad Jacob | author-link=Coenraad Jacob Temminck | year=1838 |orig-date=1836 | title=Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux, pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon | volume=4 | at=Plate 595, Fig. 3| publisher=F.G. Levrault | place=Paris | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35465320 }} 5 volumoj en 102 partoj, 1820-1839</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=183 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480194 }}</ref> La genronomo ''Ceyx'' devenas el la greka Κήϋξ (Kēüks), mitologia marbirdo kiu dronis mare kajk poste trovita surstrande fare de sia edzino Alciona, post kio ambaŭ estis metamorfoziĝis en alcionoj.<ref name=Jobling>{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling| title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010 |access-date= 2020-06-15}}</ref> La [[specia epiteto]] ''pusillus'' estas Latina por 'eta' aŭ 'tre malgranda'.<ref name=Jobling/> Ekzistas naŭ agnoskitaj [[subspecio]]j de la malgranda alciono (vidu la liston malsupre).<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union |access-date=28a de Majo 2017 }}</ref> La nomiga subspecio ''Ceyx pusillus pusillus'' troviĝas en la insuloj Aru kaj Kai de Indonezio, suda [[Nov-Gvineo]], la insuloj de la [[Toresa Markolo]], kaj eble la pinto de [[Kabjorka Duoninsulo|Kabo Jorko]] en Kvinslando.<ref name=Morcombe>Morcombe, Michael (2012) ''Field Guide to Australian Birds''. Pascal Press, Glebe, NSW. Reviziita eldono. {{ISBN|978174021417-9}}</ref><ref name=Woodall/> La subspecio ''C. p. ramsayi'' troviĝas en la marbordo de la [[Norda Teritorio]] kaj okcidento de la Kabo Jorko; ĝi estas pli palblua, kun bluaj makuloj etendiĝantaj en la flankojn de la brusto.<ref name=Morcombe/> Subspecio ''C. p. halli'' troviĝas en la marbordo de nordorienta Kvinslando de la rivero Endeavour ĝis la golfo Keppel; ĝi havas malgrandajn bluajn makulojn etendiĝantajn en la flankojn de la brusto.<ref name=Woodall/><ref name=Morcombe/> La ​​subspecio ''C. p. laetior'' troviĝas en norda Nov-Gvineo; ''C. p. masauji'' en la [[Bismarkoj]]; ''C. p. bougainvillei'' troviĝas en la [[Salomonoj]] kaj [[Bougainville]]; ''C. p. halmaherae'' troviĝas en la nordaj [[Molukoj]]; ''C. p. richardsi'' troviĝas en la okcidentaj kaj centraj Salomonoj; kaj ''C. p. aolae'' troviĝas en [[Guadalcanal (Salomonoj)|Guadalcanal]].<ref name=Woodall/> Jen la naŭ subspecioj: * ''C. p. halmaherae'', Salomonsen, 1934 * ''C. p. pusillus'', Temminck, 1836 * ''C. p. laetior'', Rand, 1941 * ''C. p. masauji'', Mathews, 1941 * ''C. p. bougainvillei'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. richardsi'', Tristam, 1882 * ''C. p. aolae'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. ramsayi'', North, 1912 * ''C. p. halli'', Mathews, 1912 ==Aspekto== [[File:Little kingfisher f7 9153.jpg|left|thumb|Cairns, Aŭstralio]] La Eta alciono estas 11,5 ĝis 13 cm longa kun brila, malhelbluaj dorso kaj kapo, kaj neĝblanka brusto.<ref name=Pizzey>{{cite book|url=https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz|url-access=registration|author1=Pizzey, Graham|author2=Doyle, Roy|title=A Field Guide to the Birds of Australia|publisher=Sydney: Collins Publishers|year=1980|isbn=0-7322-2436-5}} </ref> Ĝi havas pezan bekon kaj mallongan voston. Ĝi havas malhelbrunajn piedojn, kun unu fingro malantaŭe kaj nur du antaŭaj.<ref name=Morcombe/> Ĉi tiu estas unu el la plej malgrandaj alcionoj en la mondo; nur la afrika [[nana alciono]] estas pli malgranda.<ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=216–217 }}</ref> La masklo pezas 10–15 g kaj la ino 10–14 g.<ref name=Woodall/> ==Distribuado kaj habitato== La Eta alciono troviĝas en malfermaj arbaroj, maldensarbaroj, [[marĉo]]j kaj [[mangrovo]]j de Aŭstralio (norda [[Kvinslando]] kaj marborda [[Norda Teritorio]]), [[Indonezio]], [[Papuo-Nov-Gvineo]] kaj la [[Salomonoj]].<ref name=Morcombe/><ref name=Pizzey/><ref name=Woodall/> Ĝi estas ĝenerale neofta kaj sidlokema (nemigranta).<ref name=Morcombe/> ==Kutimaro== ===Reproduktado=== La Eta alciono faras malgrandan nestkavernon sur la bordo de rivero dum la pariĝa sezono (oktobro ĝis marto en Kvinslando; februaro en Norda Teritorio; kaj januaro ĝis aprilo en Papuo-Nov-Gvineo).<ref name=Woodall/> Foje la nesto formiĝas en la putranta radiko de mangrovo aŭ paperŝelo, aŭ en termitejo.<ref name=Woodall/> Ovodemetado de 4-5 brilaj, rondetaj, blankaj ovoj, 17 mm × 14 mm, estas demetita en kamero ĉe la fino de la nestkaverno.<ref name=Morcombe/> Kvankam la kovaj kaj elnestiĝantaj periodoj estas nekonataj, ambaŭ gepatroj nutras la idojn kaj daŭre faras tion ekster la nesto dum 9 tagoj aŭ pli ĝis la idoj estas sendependaj.<ref name=Woodall>Woodall, P. F. (2020). "Little Kingfisher (Ceyx pusillus), version 1.0." En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.litkin1.01]</ref> ===Manĝado=== La Eta alciono manĝas malgrandajn fiŝojn, krustacojn, insektajn larvojn kaj akvoskarabojn.<ref name=Woodall/> Ĝi kviete sripozas sur branĉo proksime al la akvo ĝis ĝi plonĝas en la akvon por predo, poste revenas rapide kaj rekte al la ripozejo.<ref name=Pizzey/><ref name=Morcombe/> ==Konservostatuso== Kvankam la populacia tendenco malpliiĝas, la Eta alciono estas klasifikita kiel [[malplej zorgiga]] en la [[IUCN Ruĝa Listo]].<ref name=IUCN>{{cite iucn|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en|title=''Ceyx pusillus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2016 |access-date=2020-06-16}}</ref> Tamen, kelkaj subspecioj povas esti negative trafitaj de mangrova senarbarigo kaj la Gvadalkanala subspecio (''Ceyx pusillus aolae'') ne estis registrita dum pluraj jardekoj.<ref name=Woodall/> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Alcedo argentatus}} {{Wikispecies|Alcedo argentatus}} *[https://ebird.org/species/litkin1 Fotoj kaj filmeto de Eta alciono] el la Macaulay Library de la [[Cornell Lab of Ornithology]] *[http://www.graemechapman.com.au/library/viewphotos.php?c=298 Fotoj de Eta alciono] al fotaro de Graeme Chapman {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] sgnye7s66fslx1pntllt9rymn9td2a4 9401056 9401054 2026-06-13T09:54:55Z Kani 670 /* Eksteraj ligiloj */ 9401056 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Eta alciono |koloro = pink |dosiero = Little Kingfisher 0A2A6873.jpg |priskribo de dosiero = |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Ceyx]]'' |specio = '''Eta alciono''' ''C. pusillus'' |specio aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1836) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 15 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Ceyx pusillus'' |volume=2016 |article-number=e.T22683121A92976726 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en |access-date=15a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Ceyx pusillus'' |vikispecio = Ceyx pusillus |komunejo = Ceyx pusillus | sinonimo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Eta alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Ceyx pusillus'') aŭ '''Malgranda alciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. ==Taksonomio== La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Eta alciono faris la nederlanda zoologo [[Coenraad Jacob Temminck]] en 1836 kun la nuntempa [[dunoma nomo]] ''Ceyx pusilla''.<ref>{{ cite book | last=Temminck | first=Coenraad Jacob | author-link=Coenraad Jacob Temminck | year=1838 |orig-date=1836 | title=Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux, pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon | volume=4 | at=Plate 595, Fig. 3| publisher=F.G. Levrault | place=Paris | language=French | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35465320 }} 5 volumoj en 102 partoj, 1820-1839</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=183 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480194 }}</ref> La genronomo ''Ceyx'' devenas el la greka Κήϋξ (Kēüks), mitologia marbirdo kiu dronis mare kajk poste trovita surstrande fare de sia edzino Alciona, post kio ambaŭ estis metamorfoziĝis en alcionoj.<ref name=Jobling>{{cite web |url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling| title=Helm Dictionary of Scientific Bird-names|last=Jobling |first=James A. |year=2010 |access-date= 2020-06-15}}</ref> La [[specia epiteto]] ''pusillus'' estas Latina por 'eta' aŭ 'tre malgranda'.<ref name=Jobling/> Ekzistas naŭ agnoskitaj [[subspecio]]j de la malgranda alciono (vidu la liston malsupre).<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.2 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union |access-date=28a de Majo 2017 }}</ref> La nomiga subspecio ''Ceyx pusillus pusillus'' troviĝas en la insuloj Aru kaj Kai de Indonezio, suda [[Nov-Gvineo]], la insuloj de la [[Toresa Markolo]], kaj eble la pinto de [[Kabjorka Duoninsulo|Kabo Jorko]] en Kvinslando.<ref name=Morcombe>Morcombe, Michael (2012) ''Field Guide to Australian Birds''. Pascal Press, Glebe, NSW. Reviziita eldono. {{ISBN|978174021417-9}}</ref><ref name=Woodall/> La subspecio ''C. p. ramsayi'' troviĝas en la marbordo de la [[Norda Teritorio]] kaj okcidento de la Kabo Jorko; ĝi estas pli palblua, kun bluaj makuloj etendiĝantaj en la flankojn de la brusto.<ref name=Morcombe/> Subspecio ''C. p. halli'' troviĝas en la marbordo de nordorienta Kvinslando de la rivero Endeavour ĝis la golfo Keppel; ĝi havas malgrandajn bluajn makulojn etendiĝantajn en la flankojn de la brusto.<ref name=Woodall/><ref name=Morcombe/> La ​​subspecio ''C. p. laetior'' troviĝas en norda Nov-Gvineo; ''C. p. masauji'' en la [[Bismarkoj]]; ''C. p. bougainvillei'' troviĝas en la [[Salomonoj]] kaj [[Bougainville]]; ''C. p. halmaherae'' troviĝas en la nordaj [[Molukoj]]; ''C. p. richardsi'' troviĝas en la okcidentaj kaj centraj Salomonoj; kaj ''C. p. aolae'' troviĝas en [[Guadalcanal (Salomonoj)|Guadalcanal]].<ref name=Woodall/> Jen la naŭ subspecioj: * ''C. p. halmaherae'', Salomonsen, 1934 * ''C. p. pusillus'', Temminck, 1836 * ''C. p. laetior'', Rand, 1941 * ''C. p. masauji'', Mathews, 1941 * ''C. p. bougainvillei'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. richardsi'', Tristam, 1882 * ''C. p. aolae'', Ogilvie-Grant, 1914 * ''C. p. ramsayi'', North, 1912 * ''C. p. halli'', Mathews, 1912 ==Aspekto== [[File:Little kingfisher f7 9153.jpg|left|thumb|Cairns, Aŭstralio]] La Eta alciono estas 11,5 ĝis 13 cm longa kun brila, malhelbluaj dorso kaj kapo, kaj neĝblanka brusto.<ref name=Pizzey>{{cite book|url=https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz|url-access=registration|author1=Pizzey, Graham|author2=Doyle, Roy|title=A Field Guide to the Birds of Australia|publisher=Sydney: Collins Publishers|year=1980|isbn=0-7322-2436-5}} </ref> Ĝi havas pezan bekon kaj mallongan voston. Ĝi havas malhelbrunajn piedojn, kun unu fingro malantaŭe kaj nur du antaŭaj.<ref name=Morcombe/> Ĉi tiu estas unu el la plej malgrandaj alcionoj en la mondo; nur la afrika [[nana alciono]] estas pli malgranda.<ref name=fry>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=216–217 }}</ref> La masklo pezas 10–15 g kaj la ino 10–14 g.<ref name=Woodall/> ==Distribuado kaj habitato== La Eta alciono troviĝas en malfermaj arbaroj, maldensarbaroj, [[marĉo]]j kaj [[mangrovo]]j de Aŭstralio (norda [[Kvinslando]] kaj marborda [[Norda Teritorio]]), [[Indonezio]], [[Papuo-Nov-Gvineo]] kaj la [[Salomonoj]].<ref name=Morcombe/><ref name=Pizzey/><ref name=Woodall/> Ĝi estas ĝenerale neofta kaj sidlokema (nemigranta).<ref name=Morcombe/> ==Kutimaro== ===Reproduktado=== La Eta alciono faras malgrandan nestkavernon sur la bordo de rivero dum la pariĝa sezono (oktobro ĝis marto en Kvinslando; februaro en Norda Teritorio; kaj januaro ĝis aprilo en Papuo-Nov-Gvineo).<ref name=Woodall/> Foje la nesto formiĝas en la putranta radiko de mangrovo aŭ paperŝelo, aŭ en termitejo.<ref name=Woodall/> Ovodemetado de 4-5 brilaj, rondetaj, blankaj ovoj, 17 mm × 14 mm, estas demetita en kamero ĉe la fino de la nestkaverno.<ref name=Morcombe/> Kvankam la kovaj kaj elnestiĝantaj periodoj estas nekonataj, ambaŭ gepatroj nutras la idojn kaj daŭre faras tion ekster la nesto dum 9 tagoj aŭ pli ĝis la idoj estas sendependaj.<ref name=Woodall>Woodall, P. F. (2020). "Little Kingfisher (Ceyx pusillus), version 1.0." En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.litkin1.01]</ref> ===Manĝado=== La Eta alciono manĝas malgrandajn fiŝojn, krustacojn, insektajn larvojn kaj akvoskarabojn.<ref name=Woodall/> Ĝi kviete sripozas sur branĉo proksime al la akvo ĝis ĝi plonĝas en la akvon por predo, poste revenas rapide kaj rekte al la ripozejo.<ref name=Pizzey/><ref name=Morcombe/> ==Konservostatuso== Kvankam la populacia tendenco malpliiĝas, la Eta alciono estas klasifikita kiel [[malplej zorgiga]] en la [[IUCN Ruĝa Listo]].<ref name=IUCN>{{cite iucn|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683121A92976726.en|title=''Ceyx pusillus'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2016 |access-date=2020-06-16}}</ref> Tamen, kelkaj subspecioj povas esti negative trafitaj de mangrova senarbarigo kaj la Gvadalkanala subspecio (''Ceyx pusillus aolae'') ne estis registrita dum pluraj jardekoj.<ref name=Woodall/> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Ceyx pusillus}} {{Wikispecies|Ceyx pusillus}} *[https://ebird.org/species/litkin1 Fotoj kaj filmeto de Eta alciono] el la Macaulay Library de la [[Cornell Lab of Ornithology]] *[http://www.graemechapman.com.au/library/viewphotos.php?c=298 Fotoj de Eta alciono] al fotaro de Graeme Chapman {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] hbvyhirq39chw2mtybuc5xjlxfpjwtn Ceyx pusillus 0 946648 9400666 2026-06-12T23:04:04Z Kani 670 Alidirektigis al [[Eta alciono]] 9400666 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Eta alciono]] hwvmrfv17xdj1a7zxnjgtpff2nz5fa5 Kantono Clackamas 0 946649 9400671 2026-06-12T23:17:38Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "kantono Clackamas" 9400671 wikitext text/x-wiki kantono Clackamas 5r8xnft9l835wi39fq2gx3m40tnxidt 9400672 9400671 2026-06-12T23:17:49Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Clackamas County]] al [[Kantono Clackamas]] 9400671 wikitext text/x-wiki kantono Clackamas 5r8xnft9l835wi39fq2gx3m40tnxidt 9400686 9400672 2026-06-12T23:26:10Z ThomasPusch 1869 9400686 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Clackamas County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Clackamas County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Clackamas}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] 52l4toz9w35naic4o0sxs6s59hn6f5k 9400688 9400686 2026-06-12T23:27:07Z ThomasPusch 1869 9400688 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Clackamas County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Clackamas County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ historia samnoma indiana tribo. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Clackamas}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] 7sla6ckcc4zpxqign0eww7oq6rp1d7q 9400702 9400688 2026-06-12T23:39:58Z ThomasPusch 1869 9400702 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Clackamas County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Clackamas County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ historia samnoma indiana tribo. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Clackamas}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] 6s7o1vjuf3sumtbf6qrbjgeqay9447y 9400728 9400702 2026-06-12T23:55:17Z ThomasPusch 1869 9400728 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Clackamas County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo = 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Clackamas County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ historia samnoma indiana tribo. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Clackamas}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] rjd6xquzbt26vgk01lc595t6sl2i8ff Clackamas County 0 946650 9400673 2026-06-12T23:17:49Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Clackamas County]] al [[Kantono Clackamas]] 9400673 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kantono Clackamas]] pc7vqf22ghfzt6xle5lqfi3g5l5q5v2 Kantono Multnomah 0 946651 9400674 2026-06-12T23:18:04Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "kantono Multnomah" 9400674 wikitext text/x-wiki kantono Multnomah rfywplhmhyiohvxot9jbsi2nm223bhx 9400675 9400674 2026-06-12T23:18:14Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Multnomah County]] al [[Kantono Multnomah]] 9400674 wikitext text/x-wiki kantono Multnomah rfywplhmhyiohvxot9jbsi2nm223bhx 9400695 9400675 2026-06-12T23:35:38Z ThomasPusch 1869 9400695 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Multnomah County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo= 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Multnomah County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Multnomah}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] qwhepqkf7rqot0pmoyn0x056eikfk0y 9400699 9400695 2026-06-12T23:38:03Z ThomasPusch 1869 9400699 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Multnomah County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo= 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Multnomah County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'', la ĉefurbo de [[Oregono]]. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Multnomah}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] pa38a2rs5atihvkxf7ddjxsbfuizjg5 9400700 9400699 2026-06-12T23:39:14Z ThomasPusch 1869 9400700 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Multnomah County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo= 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Multnomah County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'', la ĉefurbo de [[Oregono]]. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La teritorio situas ĉe la norda rando de la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]], rekte ĉe la limo al [[Vaŝingtonio]]. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Multnomah}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] prf4fv9mes7sazk06g5a3rh4subu70q 9400701 9400700 2026-06-12T23:39:49Z ThomasPusch 1869 9400701 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Multnomah County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo= 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} La '''kantono Multnomah''' ({{lang-en|Multnomah County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'', la ĉefurbo de [[Oregono]]. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La teritorio situas ĉe la norda rando de la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]], rekte ĉe la limo al [[Vaŝingtonio]]. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Multnomah}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] sq1s8l8fb1hvj7z26vdcgfryicaw54d Multnomah County 0 946652 9400676 2026-06-12T23:18:14Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Multnomah County]] al [[Kantono Multnomah]] 9400676 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kantono Multnomah]] 3djyhb5wtmvudomijehn6b3y2f01hfm Kantono Kolumbio (Oregono) 0 946653 9400677 2026-06-12T23:18:31Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "kantono Kolumbio" 9400677 wikitext text/x-wiki kantono Kolumbio 7nqplty7ptlh25434cqus6ouzw97iio 9400678 9400677 2026-06-12T23:18:51Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Columbia County (Oregon)]] al [[Kantono Kolumbio (Oregono)]] 9400677 wikitext text/x-wiki kantono Kolumbio 7nqplty7ptlh25434cqus6ouzw97iio 9400692 9400678 2026-06-12T23:31:23Z ThomasPusch 1869 9400692 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|kantono Kolumbio}} {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Columbus County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo= 8 }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Columbus County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Kolumbio}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] bxm6mdsufkdxdqze3an4qaukfeuc83a 9400696 9400692 2026-06-12T23:36:09Z ThomasPusch 1869 9400696 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|kantono Kolumbio}} {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Columbus County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo= 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Columbus County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Kolumbio}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] reozxf7e15tfy0ma84t2n8dalud0fwp 9400705 9400696 2026-06-12T23:43:08Z ThomasPusch 1869 9400705 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|kantono Kolumbio}} {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Columbia County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo= 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Columbia County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Columbia}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] 0arxh9q5olrq8yi5ys2ja3q875qr6v3 9400706 9400705 2026-06-12T23:43:24Z ThomasPusch 1869 9400706 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|kantono Columbia}} {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Columbia County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo= 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Columbia County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Columbia}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] 5415jrncdx0fbqzll8vhje81lf8sq8r 9400707 9400706 2026-06-12T23:44:28Z ThomasPusch 1869 9400707 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|kantono Columbia}} {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Columbia County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo= 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} La '''kantono Kolumbio''' ({{lang-en|Columbia County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Columbia}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] qers3muz10kae0zdaltql7cabbzdk4w 9400708 9400707 2026-06-12T23:45:20Z ThomasPusch 1869 bildo aldonata 9400708 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|kantono Columbia}} {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= Columbia County Courthouse (Columbia County, Oregon scenic images) (colDA0051a).jpg |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Columbia County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo= 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} La '''kantono Kolumbio''' ({{lang-en|Columbia County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Columbia}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] 9jb6lzhxodcr10cwrdqhhayfr3ifpub 9400710 9400708 2026-06-12T23:46:10Z ThomasPusch 1869 9400710 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|kantono Columbia}} {{Informkesto usona kantono |kantono= kantono Kolumbio |bildo= Columbia County Courthouse (Columbia County, Oregon scenic images) (colDA0051a).jpg |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Columbia County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo= 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} La '''kantono Kolumbio''' ({{lang-en|Columbia County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Columbia}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] d5t8o7p8fi7y1z2crbiyijphs6bx0s6 9400713 9400710 2026-06-12T23:49:12Z ThomasPusch 1869 9400713 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|kantono Columbia}} {{Informkesto usona kantono |kantono= kantono Kolumbio |bildo= Columbia County Courthouse (Columbia County, Oregon scenic images) (colDA0051a).jpg |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Columbia County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo= 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} La '''kantono Kolumbio''' ({{lang-en|Columbia County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La teritorio situas ĉe la norda rando de la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]], rekte ĉe la limo al [[Vaŝingtonio]]. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Columbia}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] pka7zeqpvs0jk8xwp4qoe2fz5l778pe 9400722 9400713 2026-06-12T23:53:43Z ThomasPusch 1869 9400722 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|kantono Columbia}} {{Informkesto usona kantono |kantono= kantono Kolumbio |bildo= Columbia County Courthouse (Columbia County, Oregon scenic images) (colDA0051a).jpg |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Columbia County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo= 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} La '''kantono Kolumbio''' ({{lang-en|Columbia County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita okcidentan 1854. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La areo situas ĉe la norda rando de la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]], rekte ĉe la limo al [[Vaŝingtonio]]. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Columbia}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] c6sajgpl0sfz5uoawz36yoyzvfld7gu 9400724 9400722 2026-06-12T23:54:13Z ThomasPusch 1869 9400724 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|kantono Columbia}} {{Informkesto usona kantono |kantono= kantono Kolumbio |bildo= Columbia County Courthouse (Columbia County, Oregon scenic images) (colDA0051a).jpg |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Columbia County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo= 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} La '''kantono Kolumbio''' ({{lang-en|Columbia County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita en 1854. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La areo situas ĉe la norda rando de la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]], rekte ĉe la limo al [[Vaŝingtonio]]. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Columbia}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] nj5b1d3sebzlh5r3w4qpkf5abfumkhe Columbia County (Oregon) 0 946654 9400679 2026-06-12T23:18:51Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Columbia County (Oregon)]] al [[Kantono Kolumbio (Oregono)]] 9400679 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kantono Kolumbio (Oregono)]] bqr4l8u4x1gpj39fnapmczg07b2hfqf Kantono Clatsop 0 946655 9400681 2026-06-12T23:19:07Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "kantono Clatsop" 9400681 wikitext text/x-wiki kantono Clatsop qka6qqpg7ihcgufzmnn1jq9dfo5jh4u 9400682 9400681 2026-06-12T23:19:15Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Clatsop County]] al [[Kantono Clatsop]] 9400681 wikitext text/x-wiki kantono Clatsop qka6qqpg7ihcgufzmnn1jq9dfo5jh4u 9400689 9400682 2026-06-12T23:28:01Z ThomasPusch 1869 9400689 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|kantono Washington}} {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Clatsop County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Clatsop County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Clatsop}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] 7aw7m5gn1yvu013lb2salqxnukntsdb 9400690 9400689 2026-06-12T23:29:25Z ThomasPusch 1869 9400690 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|kantono Washington}} {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Clatsop County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo = 8 }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Clatsop County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Clatsop}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] 5ojdee88hywcwcfauyu7qsg3p8vpp07 9400691 9400690 2026-06-12T23:29:49Z ThomasPusch 1869 9400691 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Clatsop County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo = 8 }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Clatsop County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ {{#invoke:Wikidata|claim|P138}}. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Clatsop}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] 2eteeaq8nhrcud722bszko7qf1q04r5 9400697 9400691 2026-06-12T23:36:18Z ThomasPusch 1869 9400697 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Clatsop County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo = 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Clatsop County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ historia samnoma indiana tribo.. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Clatsop}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] fpole7nh1dxvfhslwn1x5itehfilsin 9400698 9400697 2026-06-12T23:36:33Z ThomasPusch 1869 9400698 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Clatsop County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo = 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Clatsop County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ historia samnoma indiana tribo. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Clatsop}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] fmzj0zv91byvgkw5ayy5tzsyouh6pea 9400714 9400698 2026-06-12T23:49:28Z ThomasPusch 1869 9400714 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Clatsop County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo = 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Clatsop County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ historia samnoma indiana tribo. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La teritorio situas ĉe la norda rando de la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]], rekte ĉe la limo al [[Vaŝingtonio]]. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Clatsop}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] mb6mgetehz0j70pv1rhqywl9qasi5zn 9400715 9400714 2026-06-12T23:50:38Z ThomasPusch 1869 9400715 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Clatsop County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo = 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Clatsop County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ historia samnoma indiana tribo. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La areo situas ĉe la norda rando de la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]], rekte ĉe la limo al [[Vaŝingtonio]]. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Clatsop}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] 8s27l10xj4zn0id8ggu78y2pchkq3fg 9400718 9400715 2026-06-12T23:52:15Z ThomasPusch 1869 9400718 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Clatsop County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo = 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Clatsop County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita la {{daton|{{#time:Y-m-d|{{#invoke:Wikidata|claim|P571|parameter=time}} }} }}. Ĝi havas sian nomon laŭ historia samnoma indiana tribo. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La areo situas ĉe la nordokcidenta rando de la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]], norde ĝi tuŝas la limon al [[Vaŝingtonio]] kaj okcidenta ĝi havas marbordon al la [[Pacifika Oceano]]. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Clatsop}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] 1mks66vk3iqtnyldnnt0o8wc82q1qnc 9400719 9400718 2026-06-12T23:52:42Z ThomasPusch 1869 9400719 wikitext text/x-wiki {{Informkesto usona kantono |kantono= {{paĝonomo}} |bildo= {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |ĉefurbo= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}'' |plej_granda_urbo= |subŝtato= Oregono |mapo= Map of Oregon highlighting Clatsop County.svg |areo_suma_km2= {{#invoke:Wikidata|claim|P2046}} |areo_tera_km2= {{unuo|{{#expr:{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}-{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}}}} |areo_akva_km2= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}*{{#invoke:Wikidata|claim|P2927}}/100) round 0}}}} |fondodato= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |loĝantaro= {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} |censa_jaro={{#invoke:Wikidata|claim|P1082|qualifier=P585|parameter=time:Y}} |denso_km2= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} |horzono= [[UTC-6]], somere [[UTC-5]] |nomo_laŭ= {{#invoke:Wikidata|claim|P138}} |zomo = 8 |notoj= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=250|frame-align=center|type=shape|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-width=3}} }} '''{{paĝonomo}}''' ({{lang-en|Clatsop County}}) estas [[Kantonoj de Usono|kantono]] de [[Usono]] en la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]] [[Oregono]]. La administra centro estas la urbo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36|parameter=link}}''. La kantono estis fondita en 1844. Ĝi havas sian nomon laŭ historia samnoma indiana tribo. Laŭ la stato de la jaro {{WikidataLoĝantaroDato}} en la kantono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|personoj}} sur areo de {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La areo situas ĉe la nordokcidenta rando de la [[Subŝtatoj de Usono|subŝtato]], norde ĝi tuŝas la limon al [[Vaŝingtonio]] kaj okcidenta ĝi havas marbordon al la [[Pacifika Oceano]]. == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) <!-- {| |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... en la kantona ĉefurbo}}]] |[[Dosiero:bildo|eta|maldekstra|266px|{{centre|... same en ''{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}''}}]] |} --> {{projektoj}} {{kantonoj de Oregono}} {{Ĝermo|Oregono}} {{DEFAŬLTORDIGO:Clatsop}} [[Kategorio:Kantonoj de Oregono]] q4o63kp729dulu4zn34c4e5wy3jbl21 Clatsop County 0 946656 9400683 2026-06-12T23:19:15Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Clatsop County]] al [[Kantono Clatsop]] 9400683 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kantono Clatsop]] 544kf9xb2z3yr3qk6j15d8d68ak0klm Nigravosta nanalciono 0 946657 9400721 2026-06-12T23:53:37Z Kani 670 Alidirektigis al [[Filipina alciono]] 9400721 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Filipina alciono ]] 80ct0nb51smj0erfqmz4uijeandq735 Sangihea nanalciono 0 946658 9400723 2026-06-12T23:53:58Z Kani 670 Alidirektigis al [[Sangiha alciono]] 9400723 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Sangiha alciono ]] 204w6r5vmj8y10kx1syh5ulwse46q3e Duforma nanalciono 0 946659 9400725 2026-06-12T23:54:25Z Kani 670 Alidirektigis al [[Duforma alciono]] 9400725 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Duforma alciono]] t7ufpe7yisiyzbxsh2a95ptmmdzl7sl Sula-insula nanalciono 0 946660 9400726 2026-06-12T23:54:50Z Kani 670 Alidirektigis al [[Sulaa alciono]] 9400726 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Sulaa alciono ]] bfibh63s8ay83y8bs5r0as6unr1kisl Burua nanalciono 0 946661 9400727 2026-06-12T23:55:10Z Kani 670 Alidirektigis al [[Burua alciono]] 9400727 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Burua alciono ]] iq32f8e0sbi6o91havj9oc8o7ymyta3 Papua nanalciono 0 946662 9400729 2026-06-12T23:55:28Z Kani 670 Alidirektigis al [[Papua alciono]] 9400729 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Papua alciono ]] jsefmx9xuo3m51p6u9t0h43cz5zxs8i Manus-insula nanalciono 0 946663 9400730 2026-06-12T23:55:53Z Kani 670 Alidirektigis al [[Manusa alciono]] 9400730 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Manusa alciono ]] kvkhwqlslui7oqakmq2kqi88cyj8h0l Novirlanda nanalciono 0 946664 9400731 2026-06-12T23:56:15Z Kani 670 Alidirektigis al [[Novirlanda alciono]] 9400731 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Novirlanda alciono]] a605n0iespr7dlqpzwgzcengee7sslm Novbritia nanalciono 0 946665 9400732 2026-06-12T23:56:34Z Kani 670 Alidirektigis al [[Novbritia alciono]] 9400732 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Novbritia alciono]] 0pydt4xv3pe8e3srcfzpmcji81u7xf1 Novĝorĝia nanalciono 0 946666 9400733 2026-06-12T23:57:02Z Kani 670 Alidirektigis al [[Novgeorgia alciono]] 9400733 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Novgeorgia alciono]] 93of68pkhw1uyy7hxhdm6jj2s2hmr6k Gvadalkanala nanalciono 0 946667 9400734 2026-06-12T23:57:24Z Kani 670 Alidirektigis al [[Gvadalkanala alciono]] 9400734 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Gvadalkanala alciono]] sf5uh8qz0wtdtvor3ccaqjmnxw44au6 Makira-insula nanalciono 0 946668 9400735 2026-06-12T23:57:43Z Kani 670 Alidirektigis al [[Makira alciono]] 9400735 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Makira alciono]] 089e7g8icshp67y3zbtir6se69hc004 Ringopano 0 946669 9400738 2026-06-13T00:29:13Z Spenĉjo 183177 Alidirektigis al [[Bagelo]] 9400738 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[bagelo]] 3iz5g6nfgtp44ded07ip1isymf6wnwi Knäckebröd 0 946670 9400740 2026-06-13T00:32:18Z Spenĉjo 183177 Spenĉjo movis paĝon [[Knäckebröd]] al [[Krakpano]]: PIV-a vorto 9400740 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Krakpano]] 51atbklnl1jl5wn9j6ovmtf9d42tjhl Johano Johnson Jr. 0 946671 9400746 2026-06-13T03:22:27Z Wheatley2 216749 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 23-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[1846]] – [[1851]] | antaŭ = [[Theodoriko Bland]] | post = Neniu }}|patro=[[Johano Johnson Sr.]]|dato de naskiĝo=[[8-a de aŭgusto]] [[1798]]|dato de morto=[[4-a de oktobro]] [[1856]] (58-jaraĝa)|patrino=Deborah Ghieselen|edzino=Mary Tyler|infanoj=* Mary Tyler Johnson * John J..." 9400746 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 23-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[1846]] – [[1851]] | antaŭ = [[Theodoriko Bland]] | post = Neniu }}|patro=[[Johano Johnson Sr.]]|dato de naskiĝo=[[8-a de aŭgusto]] [[1798]]|dato de morto=[[4-a de oktobro]] [[1856]] (58-jaraĝa)|patrino=Deborah Ghieselen|edzino=Mary Tyler|infanoj=* Mary Tyler Johnson * John Johnson III * Flora Johnson Todd|lando=[[Usono]]}} '''Johano Johnson Jr.''' aŭ '''John Johnson Jr.''' (naskiĝinta la [[8-a de aŭgusto]] [[1798]], mortinta la [[4-a de oktobro]] [[1856]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]]<ref name="maryland">{{cite web|title=John Johnson, MSA SC 3520-14332|url=http://msa.maryland.gov/msa/speccol/sc3500/sc3520/014300/014332/html/msa14332.html|website=msa.maryland.gov|publisher=[[Maryland State Archives]]|accessdate=18 June 2017}}</ref> de 1798 ĝis 1856.<ref name="Marbury">William J. Marbury, "[http://www.msa.md.gov/megafile/msa/speccol/sc2900/sc2908/html/chancery.html The High Court of Chancery and the Chancellors of Maryland]", Report of the Tenth Annual Meeting of the Maryland State Bar Association, (1905), p. 137-155.</ref> == Persono vivo == Johnson estis geedziĝinta al Mario Tyler (1804-1858). Kune, ili estis la gepatroj de pluraj infanoj, inkluzive: * Mario Tajlero Johnson (1833-1854) * Johano Johnson III (1835-1912) * Floro Johnson Todd (1845-1933) En 1856, li fariĝis malsana, direktanta al li morto.<ref name="Marbury" /> == Referencoj == {{Ĝermo|Usonanoj}} 5ejpb0v2lxs2t6o0zwas9ss5blqpg11 9400747 9400746 2026-06-13T03:22:37Z Wheatley2 216749 9400747 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 23-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[1846]] – [[1851]] | antaŭ = [[Theodoriko Bland]] | post = Neniu }}|patro=[[Johano Johnson Sr.]]|dato de naskiĝo=[[8-a de aŭgusto]] [[1798]]|dato de morto=[[4-a de oktobro]] [[1856]] (58-jaraĝa)|patrino=Deborah Ghieselen|edzino=Mary Tyler|infanoj=* Mary Tyler Johnson * John Johnson III * Flora Johnson Todd|lando=[[Usono]]}} '''Johano Johnson Jr.''' aŭ '''John Johnson Jr.''' (naskiĝinta la [[8-a de aŭgusto]] [[1798]], mortinta la [[4-a de oktobro]] [[1856]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]]<ref name="maryland">{{cite web|title=John Johnson, MSA SC 3520-14332|url=http://msa.maryland.gov/msa/speccol/sc3500/sc3520/014300/014332/html/msa14332.html|website=msa.maryland.gov|publisher=[[Maryland State Archives]]|accessdate=18 June 2017}}</ref> de 1798 ĝis 1856.<ref name="Marbury">William J. Marbury, "[http://www.msa.md.gov/megafile/msa/speccol/sc2900/sc2908/html/chancery.html The High Court of Chancery and the Chancellors of Maryland]", Report of the Tenth Annual Meeting of the Maryland State Bar Association, (1905), p. 137-155.</ref> == Persono vivo == Johnson estis geedziĝinta al Mario Tyler (1804-1858). Kune, ili estis la gepatroj de pluraj infanoj, inkluzive: * Mario Tajlero Johnson (1833-1854) * Johano Johnson III (1835-1912) * Floro Johnson Todd (1845-1933) En 1856, li fariĝis malsana, direktanta al li morto.<ref name="Marbury" /> == Referencoj == <references /> {{Ĝermo|Usonanoj}} 7id1i2nx8vdm6e366sgy5692x4u0op6 9400748 9400747 2026-06-13T03:40:41Z Wheatley2 216749 9400748 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 23-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[1846]] – [[1851]] | antaŭ = [[Theodoriko Bland (Juĝisto)|Theodoriko Bland]] | post = Neniu }}|patro=[[Johano Johnson Sr.]]|dato de naskiĝo=[[8-a de aŭgusto]] [[1798]]|dato de morto=[[4-a de oktobro]] [[1856]] (58-jaraĝa)|patrino=Deborah Ghieselen|edzino=Mary Tyler|infanoj=* Mary Tyler Johnson * John Johnson III * Flora Johnson Todd|lando=[[Usono]]}} '''Johano Johnson Jr.''' aŭ '''John Johnson Jr.''' (naskiĝinta la [[8-a de aŭgusto]] [[1798]], mortinta la [[4-a de oktobro]] [[1856]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]]<ref name="maryland">{{cite web|title=John Johnson, MSA SC 3520-14332|url=http://msa.maryland.gov/msa/speccol/sc3500/sc3520/014300/014332/html/msa14332.html|website=msa.maryland.gov|publisher=[[Maryland State Archives]]|accessdate=18 June 2017}}</ref> de 1798 ĝis 1856.<ref name="Marbury">William J. Marbury, "[http://www.msa.md.gov/megafile/msa/speccol/sc2900/sc2908/html/chancery.html The High Court of Chancery and the Chancellors of Maryland]", Report of the Tenth Annual Meeting of the Maryland State Bar Association, (1905), p. 137-155.</ref> == Persono vivo == Johnson estis geedziĝinta al Mario Tyler (1804-1858). Kune, ili estis la gepatroj de pluraj infanoj, inkluzive: * Mario Tajlero Johnson (1833-1854) * Johano Johnson III (1835-1912) * Floro Johnson Todd (1845-1933) En 1856, li fariĝis malsana, direktanta al li morto.<ref name="Marbury" /> == Referencoj == <references /> {{Ĝermo|Usonanoj}} t0g6abaoc6ae7dgucm8awur7ssskp8w 9400749 9400748 2026-06-13T03:40:57Z Wheatley2 216749 9400749 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 23-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[1846]] – [[1851]] | antaŭ = [[Theodoriko Bland (juĝisto)|Theodoriko Bland]] | post = Neniu }}|patro=[[Johano Johnson Sr.]]|dato de naskiĝo=[[8-a de aŭgusto]] [[1798]]|dato de morto=[[4-a de oktobro]] [[1856]] (58-jaraĝa)|patrino=Deborah Ghieselen|edzino=Mary Tyler|infanoj=* Mary Tyler Johnson * John Johnson III * Flora Johnson Todd|lando=[[Usono]]}} '''Johano Johnson Jr.''' aŭ '''John Johnson Jr.''' (naskiĝinta la [[8-a de aŭgusto]] [[1798]], mortinta la [[4-a de oktobro]] [[1856]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]]<ref name="maryland">{{cite web|title=John Johnson, MSA SC 3520-14332|url=http://msa.maryland.gov/msa/speccol/sc3500/sc3520/014300/014332/html/msa14332.html|website=msa.maryland.gov|publisher=[[Maryland State Archives]]|accessdate=18 June 2017}}</ref> de 1798 ĝis 1856.<ref name="Marbury">William J. Marbury, "[http://www.msa.md.gov/megafile/msa/speccol/sc2900/sc2908/html/chancery.html The High Court of Chancery and the Chancellors of Maryland]", Report of the Tenth Annual Meeting of the Maryland State Bar Association, (1905), p. 137-155.</ref> == Persono vivo == Johnson estis geedziĝinta al Mario Tyler (1804-1858). Kune, ili estis la gepatroj de pluraj infanoj, inkluzive: * Mario Tajlero Johnson (1833-1854) * Johano Johnson III (1835-1912) * Floro Johnson Todd (1845-1933) En 1856, li fariĝis malsana, direktanta al li morto.<ref name="Marbury" /> == Referencoj == <references /> {{Ĝermo|Usonanoj}} 66dvqvdjn3lxu98hxiieiosv7ier68q 9400750 9400749 2026-06-13T03:48:39Z Wheatley2 216749 9400750 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 5-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[1846]] – [[1851]] | antaŭ = [[Theodoriko Bland (juĝisto)|Theodoriko Bland]] | post = Neniu }}|patro=[[Johano Johnson Sr.]]|dato de naskiĝo=[[8-a de aŭgusto]] [[1798]]|dato de morto=[[4-a de oktobro]] [[1856]] (58-jaraĝa)|patrino=Deborah Ghieselen|edzino=Mary Tyler|infanoj=* Mary Tyler Johnson * John Johnson III * Flora Johnson Todd|lando=[[Usono]]}} '''Johano Johnson Jr.''' aŭ '''John Johnson Jr.''' (naskiĝinta la [[8-a de aŭgusto]] [[1798]], mortinta la [[4-a de oktobro]] [[1856]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]]<ref name="maryland">{{cite web|title=John Johnson, MSA SC 3520-14332|url=http://msa.maryland.gov/msa/speccol/sc3500/sc3520/014300/014332/html/msa14332.html|website=msa.maryland.gov|publisher=[[Maryland State Archives]]|accessdate=18 June 2017}}</ref> de 1798 ĝis 1856.<ref name="Marbury">William J. Marbury, "[http://www.msa.md.gov/megafile/msa/speccol/sc2900/sc2908/html/chancery.html The High Court of Chancery and the Chancellors of Maryland]", Report of the Tenth Annual Meeting of the Maryland State Bar Association, (1905), p. 137-155.</ref> == Persono vivo == Johnson estis geedziĝinta al Mario Tyler (1804-1858). Kune, ili estis la gepatroj de pluraj infanoj, inkluzive: * Mario Tajlero Johnson (1833-1854) * Johano Johnson III (1835-1912) * Floro Johnson Todd (1845-1933) En 1856, li fariĝis malsana, direktanta al li morto.<ref name="Marbury" /> == Referencoj == <references /> {{Ĝermo|Usonanoj}} sqfwtykc5v66hj4a7yjzjoel2ope9xd 9400751 9400750 2026-06-13T03:56:07Z Wheatley2 216749 9400751 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 5-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[1846]] – [[1851]] | antaŭ = [[Theodoriko Bland (juĝisto)|Theodoriko Bland]] | post = Neniu }}|patro=[[Johano Johnson Sr.]]|dato de naskiĝo=[[8-a de aŭgusto]] [[1798]]|dato de morto=[[4-a de oktobro]] [[1856]] (58-jaraĝa)|patrino=Deborah Ghieselen|edzino=Mary Tyler|infanoj=* Mary Tyler Johnson * John Johnson III * Flora Johnson Todd|lando=[[Usono]]}} '''Johano Johnson Jr.''' aŭ '''John Johnson Jr.''' (naskiĝinta la [[8-a de aŭgusto]] [[1798]], mortinta la [[4-a de oktobro]] [[1856]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]]<ref name="maryland">{{cite web|title=John Johnson, MSA SC 3520-14332|url=http://msa.maryland.gov/msa/speccol/sc3500/sc3520/014300/014332/html/msa14332.html|website=msa.maryland.gov|publisher=[[Maryland State Archives]]|accessdate=18 June 2017}}</ref> de 1846 ĝis 1851.<ref name="Marbury">William J. Marbury, "[http://www.msa.md.gov/megafile/msa/speccol/sc2900/sc2908/html/chancery.html The High Court of Chancery and the Chancellors of Maryland]", Report of the Tenth Annual Meeting of the Maryland State Bar Association, (1905), p. 137-155.</ref> == Persono vivo == Johnson estis geedziĝinta al Mario Tyler (1804-1858). Kune, ili estis la gepatroj de pluraj infanoj, inkluzive: * Mario Tajlero Johnson (1833-1854) * Johano Johnson III (1835-1912) * Floro Johnson Todd (1845-1933) En 1856, li fariĝis malsana, direktanta al li morto.<ref name="Marbury" /> == Referencoj == <references /> {{Ĝermo|Usonanoj}} sryvv7vys2cbvsr2z22q7az3alv050p 9400984 9400751 2026-06-13T09:13:34Z Wheatley2 216749 9400984 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 5-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[16-a de novembro]] [[1846]] – [[1851]] | antaŭ = [[Theodoriko Bland (juĝisto)|Theodoriko Bland]] | post = Neniu }}|patro=[[Johano Johnson Sr.]]|dato de naskiĝo=[[8-a de aŭgusto]] [[1798]]|dato de morto=[[4-a de oktobro]] [[1856]] (58-jaraĝa)|patrino=Deborah Ghieselen|edzino=Mary Tyler|infanoj=* Mary Tyler Johnson * John Johnson III * Flora Johnson Todd|lando=[[Usono]]}} '''Johano Johnson Jr.''' aŭ '''John Johnson Jr.''' (naskiĝinta la [[8-a de aŭgusto]] [[1798]], mortinta la [[4-a de oktobro]] [[1856]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]]<ref name="maryland">{{cite web|title=John Johnson, MSA SC 3520-14332|url=http://msa.maryland.gov/msa/speccol/sc3500/sc3520/014300/014332/html/msa14332.html|website=msa.maryland.gov|publisher=[[Maryland State Archives]]|accessdate=18 June 2017}}</ref> de 1846 ĝis 1851.<ref name="Marbury">William J. Marbury, "[http://www.msa.md.gov/megafile/msa/speccol/sc2900/sc2908/html/chancery.html The High Court of Chancery and the Chancellors of Maryland]", Report of the Tenth Annual Meeting of the Maryland State Bar Association, (1905), p. 137-155.</ref> == Persono vivo == Johnson estis geedziĝinta al Mario Tyler (1804-1858). Kune, ili estis la gepatroj de pluraj infanoj, inkluzive: * Mario Tajlero Johnson (1833-1854) * Johano Johnson III (1835-1912) * Floro Johnson Todd (1845-1933) En 1856, li fariĝis malsana, direktanta al li morto.<ref name="Marbury" /> == Referencoj == <references /> {{Ĝermo|Usonanoj}} 1nlhklvcshc2mnfib4hojylc8pajrzj 9400993 9400984 2026-06-13T09:18:41Z Wheatley2 216749 9400993 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 5-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[16-a de novembro]] [[1846]] – [[1851]] | antaŭ = [[Teodoriko Bland (juĝisto)|Teodoriko Bland]] | post = Neniu }}|patro=[[Johano Johnson Sr.]]|dato de naskiĝo=[[8-a de aŭgusto]] [[1798]]|dato de morto=[[4-a de oktobro]] [[1856]] (58-jaraĝa)|patrino=Deborah Ghieselen|edzino=Mary Tyler|infanoj=* Mary Tyler Johnson * John Johnson III * Flora Johnson Todd|lando=[[Usono]]}} '''Johano Johnson Jr.''' aŭ '''John Johnson Jr.''' (naskiĝinta la [[8-a de aŭgusto]] [[1798]], mortinta la [[4-a de oktobro]] [[1856]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]]<ref name="maryland">{{cite web|title=John Johnson, MSA SC 3520-14332|url=http://msa.maryland.gov/msa/speccol/sc3500/sc3520/014300/014332/html/msa14332.html|website=msa.maryland.gov|publisher=[[Maryland State Archives]]|accessdate=18 June 2017}}</ref> de 1846 ĝis 1851.<ref name="Marbury">William J. Marbury, "[http://www.msa.md.gov/megafile/msa/speccol/sc2900/sc2908/html/chancery.html The High Court of Chancery and the Chancellors of Maryland]", Report of the Tenth Annual Meeting of the Maryland State Bar Association, (1905), p. 137-155.</ref> == Persono vivo == Johnson estis geedziĝinta al Mario Tyler (1804-1858). Kune, ili estis la gepatroj de pluraj infanoj, inkluzive: * Mario Tajlero Johnson (1833-1854) * Johano Johnson III (1835-1912) * Floro Johnson Todd (1845-1933) En 1856, li fariĝis malsana, direktanta al li morto.<ref name="Marbury" /> == Referencoj == <references /> {{Ĝermo|Usonanoj}} 8fbpc4i8ztysuaz25noxmulnibmqp6s Teodoriko Bland (juĝisto) 0 946672 9400752 2026-06-13T04:14:02Z Wheatley2 216749 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 4-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[16-a de aŭgusto]] [[1824]] – [[16-a de novembro]] [[1846]] | antaŭ = [[Johano Johnson Sr.]] | post = [[Johano Johnson Jr.]] }}|patro=|dato de naskiĝo=[[6-a de decembro]] [[1776]]|dato de morto=[[16-a de novembro]] [[1846]] (69-jaraĝa)|patrino=|edzino=Sarah Glen|infanoj=* Sara..." 9400752 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 4-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[16-a de aŭgusto]] [[1824]] – [[16-a de novembro]] [[1846]] | antaŭ = [[Johano Johnson Sr.]] | post = [[Johano Johnson Jr.]] }}|patro=|dato de naskiĝo=[[6-a de decembro]] [[1776]]|dato de morto=[[16-a de novembro]] [[1846]] (69-jaraĝa)|patrino=|edzino=Sarah Glen|infanoj=* Sarah Battaile Fitzhugh Bland * William G. Bland|lando=[[Usono]]}}'''Theodorick Bland''' (naskiĝinta la [[6-a de decembro]] [[1776]], mortinta la [[4-a de novembro|4-a de]] [[4-a de novembro|novembro]] [[1846]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]] de 1824 ĝis 1846, kaj Usono distrikto juĝisto de la [[Usono Distrikto Kortumo por la Distrikto por Maryland]]. == Morto == Bland mortis de kero malsano en [[Annapolis (Marilando)|Anapoliso]], [[Marilando]].<ref name="Joan">{{cite book|last1=Dixon|first1=Joan M.|title=National Intelligencer Newspaper Abstracts: 1846|url=https://books.google.com/books?id=rJAThlDBSN4C|year=2007|publisher=Heritage Books|isbn=9780788440724|page=519|chapter=Wed Nov 18, 1946|chapter-url=https://books.google.com/books?id=rJAThlDBSN4C&pg=PA519}}</ref> Li estis entombigis po Cemetery Creek, en Anapoliso.<ref name="Warfield">{{cite book|last1=Warfield|first1=Joshua Dorsey|title=The Founders of Anne Arundel and Howard Counties, Maryland. A Genealogical and Biographical Review from Wills, Deeds and Church Records|url=https://archive.org/details/foundersofannear00warf_0|year=1905|publisher=Kohn & Pollack|location=Baltimore, Maryland|pages=[https://archive.org/details/foundersofannear00warf_0/page/n330 323], 333, 422}}</ref> 41i6k78um5a49v4r49uogz81g6or0ln 9400753 9400752 2026-06-13T04:37:19Z Wheatley2 216749 9400753 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 4-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[16-a de aŭgusto]] [[1824]] – [[16-a de novembro]] [[1846]] | antaŭ = [[Johano Johnson Sr.]] | post = [[Johano Johnson Jr.]] }}|patro=|dato de naskiĝo=[[6-a de decembro]] [[1776]]|dato de morto=[[16-a de novembro]] [[1846]] (69-jaraĝa)|patrino=|edzino=Sarah Glen|infanoj=* Sarah Battaile Fitzhugh Bland * William G. Bland|lando=[[Usono]]}}'''Theodorick Bland''' (naskiĝinta la [[6-a de decembro]] [[1776]], mortinta la [[4-a de novembro|4-a de]] [[4-a de novembro|novembro]] [[1846]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]] de 1824 ĝis 1846, kaj Usono distrikto juĝisto de la [[Usono Distrikto Kortumo por la Distrikto por Maryland]]. == Morto == Bland mortis de kero malsano en [[Annapolis (Marilando)|Anapoliso]], [[Marilando]].<ref name="Joan">{{cite book|last1=Dixon|first1=Joan M.|title=National Intelligencer Newspaper Abstracts: 1846|url=https://books.google.com/books?id=rJAThlDBSN4C|year=2007|publisher=Heritage Books|isbn=9780788440724|page=519|chapter=Wed Nov 18, 1946|chapter-url=https://books.google.com/books?id=rJAThlDBSN4C&pg=PA519}}</ref> Li estis entombigis po Cemetery Creek, en Anapoliso.<ref name="Warfield">{{cite book|last1=Warfield|first1=Joshua Dorsey|title=The Founders of Anne Arundel and Howard Counties, Maryland. A Genealogical and Biographical Review from Wills, Deeds and Church Records|url=https://archive.org/details/foundersofannear00warf_0|year=1905|publisher=Kohn & Pollack|location=Baltimore, Maryland|pages=[https://archive.org/details/foundersofannear00warf_0/page/n330 323], 333, 422}}</ref> == Referencoj == qeyt7xy4g9iiza5dtdq4ubpc7hoplqb 9400757 9400753 2026-06-13T05:12:38Z Wheatley2 216749 Wheatley2 movis paĝon [[Theodoriko Bland (juĝisto)]] al [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] 9400753 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 4-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[16-a de aŭgusto]] [[1824]] – [[16-a de novembro]] [[1846]] | antaŭ = [[Johano Johnson Sr.]] | post = [[Johano Johnson Jr.]] }}|patro=|dato de naskiĝo=[[6-a de decembro]] [[1776]]|dato de morto=[[16-a de novembro]] [[1846]] (69-jaraĝa)|patrino=|edzino=Sarah Glen|infanoj=* Sarah Battaile Fitzhugh Bland * William G. Bland|lando=[[Usono]]}}'''Theodorick Bland''' (naskiĝinta la [[6-a de decembro]] [[1776]], mortinta la [[4-a de novembro|4-a de]] [[4-a de novembro|novembro]] [[1846]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]] de 1824 ĝis 1846, kaj Usono distrikto juĝisto de la [[Usono Distrikto Kortumo por la Distrikto por Maryland]]. == Morto == Bland mortis de kero malsano en [[Annapolis (Marilando)|Anapoliso]], [[Marilando]].<ref name="Joan">{{cite book|last1=Dixon|first1=Joan M.|title=National Intelligencer Newspaper Abstracts: 1846|url=https://books.google.com/books?id=rJAThlDBSN4C|year=2007|publisher=Heritage Books|isbn=9780788440724|page=519|chapter=Wed Nov 18, 1946|chapter-url=https://books.google.com/books?id=rJAThlDBSN4C&pg=PA519}}</ref> Li estis entombigis po Cemetery Creek, en Anapoliso.<ref name="Warfield">{{cite book|last1=Warfield|first1=Joshua Dorsey|title=The Founders of Anne Arundel and Howard Counties, Maryland. A Genealogical and Biographical Review from Wills, Deeds and Church Records|url=https://archive.org/details/foundersofannear00warf_0|year=1905|publisher=Kohn & Pollack|location=Baltimore, Maryland|pages=[https://archive.org/details/foundersofannear00warf_0/page/n330 323], 333, 422}}</ref> == Referencoj == qeyt7xy4g9iiza5dtdq4ubpc7hoplqb 9400765 9400757 2026-06-13T05:36:36Z Wheatley2 216749 9400765 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 5-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[16-a de aŭgusto]] [[1824]] – [[16-a de novembro]] [[1846]] | antaŭ = [[Johano Johnson Sr.]] | post = [[Johano Johnson Jr.]] }}|patro=|dato de naskiĝo=[[6-a de decembro]] [[1776]]|dato de morto=[[16-a de novembro]] [[1846]] (69-jaraĝa)|patrino=|edzino=Sarah Glen|infanoj=* Sarah Battaile Fitzhugh Bland * William G. Bland|lando=[[Usono]]}}'''Theodorick Bland''' (naskiĝinta la [[6-a de decembro]] [[1776]], mortinta la [[4-a de novembro|4-a de]] [[4-a de novembro|novembro]] [[1846]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]] de 1824 ĝis 1846, kaj Usono distrikto juĝisto de la [[Usono Distrikto Kortumo por la Distrikto por Maryland]]. == Morto == Bland mortis de kero malsano en [[Annapolis (Marilando)|Anapoliso]], [[Marilando]].<ref name="Joan">{{cite book|last1=Dixon|first1=Joan M.|title=National Intelligencer Newspaper Abstracts: 1846|url=https://books.google.com/books?id=rJAThlDBSN4C|year=2007|publisher=Heritage Books|isbn=9780788440724|page=519|chapter=Wed Nov 18, 1946|chapter-url=https://books.google.com/books?id=rJAThlDBSN4C&pg=PA519}}</ref> Li estis entombigis po Cemetery Creek, en Anapoliso.<ref name="Warfield">{{cite book|last1=Warfield|first1=Joshua Dorsey|title=The Founders of Anne Arundel and Howard Counties, Maryland. A Genealogical and Biographical Review from Wills, Deeds and Church Records|url=https://archive.org/details/foundersofannear00warf_0|year=1905|publisher=Kohn & Pollack|location=Baltimore, Maryland|pages=[https://archive.org/details/foundersofannear00warf_0/page/n330 323], 333, 422}}</ref> == Referencoj == tpf0hjuhhbfdo7ew4zhcgr0k8l8zact 9400768 9400765 2026-06-13T05:45:55Z Wheatley2 216749 9400768 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 5-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[16-a de aŭgusto]] [[1824]] – [[16-a de novembro]] [[1846]] | antaŭ = [[Johano Johnson Sr.]] | post = [[Johano Johnson Jr.]] }}|patro=|dato de naskiĝo=[[6-a de decembro]] [[1776]]|dato de morto=[[16-a de novembro]] [[1846]] (69-jaraĝa)|patrino=|edzino=Sarah Glen|infanoj=* Sarah Battaile Fitzhugh Bland * William G. Bland|lando=[[Usono]]}}'''Theodorick Bland''' (naskiĝinta la [[6-a de decembro]] [[1776]], mortinta la [[4-a de novembro|4-a de]] [[4-a de novembro|novembro]] [[1846]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]] de 1824 ĝis 1846, kaj Usono distrikto juĝisto de la [[Usono Distrikto Kortumo por la Distrikto por Maryland]]. == Morto == Bland mortis de kero malsano en [[Annapolis (Marilando)|Anapoliso]], [[Marilando]].<ref name="Joan">{{cite book|last1=Dixon|first1=Joan M.|title=National Intelligencer Newspaper Abstracts: 1846|url=https://books.google.com/books?id=rJAThlDBSN4C|year=2007|publisher=Heritage Books|isbn=9780788440724|page=519|chapter=Wed Nov 18, 1946|chapter-url=https://books.google.com/books?id=rJAThlDBSN4C&pg=PA519}}</ref> Li estis entombigis po Cemetery Creek, en Anapoliso.<ref name="Warfield">{{cite book|last1=Warfield|first1=Joshua Dorsey|title=The Founders of Anne Arundel and Howard Counties, Maryland. A Genealogical and Biographical Review from Wills, Deeds and Church Records|url=https://archive.org/details/foundersofannear00warf_0|year=1905|publisher=Kohn & Pollack|location=Baltimore, Maryland|pages=[https://archive.org/details/foundersofannear00warf_0/page/n330 323], 333, 422}}</ref> == Referencoj == <references /> {{Ĝermo|Usonanoj}} l8bovtwpjelmj10p7np6fapa2bew1t8 Theodoriko Bland (juĝisto) 0 946673 9400758 2026-06-13T05:12:38Z Wheatley2 216749 Wheatley2 movis paĝon [[Theodoriko Bland (juĝisto)]] al [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] 9400758 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] iao1cqfjreaskougath62p60flqam1w Tibor Hanák 0 946674 9400759 2026-06-13T05:13:39Z Crosstor 3176 ĵurnalisto 9400759 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Tibor (virnomo)|Tibor]] Hanák,''' laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Hanák Tibor''' estis [[Hungario|hungara]] [[ĵurnalisto]], [[filozofo]]. Lia [[pseŭdonimo]] estis ''Geri András''. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM57417;jsessionid=A468A8004E251AC5819E955178904AE3 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=681387&date=2026-06-13 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1929|9|9}} en [[Kalocsa]], li mortis {{mortotago|1999|11|14}} en [[Vieno]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[jezuitoj|jezuita]] [[gimnazio]] en 1948, poste liaj studadoj estis baritaj. Helpe de la ordeno jaron poste li disidis en [[Aŭstrio]]n, kie li doktoriĝis el filozofio en [[Universitato de Innsbruck]] en [[1955]]. Unu el liaj instruistoj estis [[Béla Brandenstein]]. Post siaj studoj li instruis 4 jarojn en gimnazio en [[Innsbruck]], poste li estis [[liberprofesie]] ĵurnalisto en Vieno. Ekde 1966 li estis ĵurnalisto de [[Radio Libera Eŭropo]] ĝis sia kormalsano en 1991. Li ofte kontribuis ankaŭ en eksterlandaj hungaraj gazetoj. Li edziĝis en 1953. {{Paĝonomo}} ricevis [[premio]]n en 1991. == Elektitaj libroj == * ''Ideológiák és korunk'' (1969) * ''Die marxistische Philosophie und Soziologie in Ungarn'' (1976) * ''Nyitott szemmel'' (1987) * ''Geschichte der Philosophie in Ungarn'' (1990) == Fontoj == * [https://moly.hu/alkotok/hanak-tibor/wikipedia biografio hungare] * [https://mek.oszk.hu/04000/04038/html/h.htm#Han%C3%A1kTibor biografio hungare] * [https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Spenot-a-magyar-irodalom-tortenete-1/x-kotet-a-magyar-irodalom-tortenete-19451975-lv-a-hataron-tuli-magyar-irodalom-BE3E/a-nyugati-magyar-irodalom-vazlat-C4D6/iroi-csoportok-es-nemzedekek-C51E/a-masodik-idoszak-csoportjai-C5DB/hanak-tibor-1929-C60C/ aprezo hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hanak Tibor}} [[Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj dum la socialismo]] {{Portalstrio|Biografio}} losb4c4sgbc3qplihyhmgu18qh3qred Anapoliso (Marilando) 0 946675 9400764 2026-06-13T05:28:11Z Wheatley2 216749 Alidirektigis al [[Annapolis (Marilando)]] 9400764 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Annapolis (Marilando)]] hczbpy4ahwj18h16ufecwurt9nc1sf5 Johano Johnson Sr. 0 946676 9400769 2026-06-13T05:56:23Z Wheatley2 216749 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 4-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[1821]] – [[16-a de aŭgusto]] [[1824]] | antaŭ = [[Vilhelmo Kilty]] | post = [[Teodoriko Bland (juĝisto)|Teodoriko Bland]] }}|patro=|dato de naskiĝo=[[16-a de septembro]] [[1770]]|dato de morto=[[30-a de julio]] [[1824]] (53-jaraĝa)|patrino=|edzino=Deborah Ghiselen|infanoj=*..." 9400769 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 4-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[1821]] – [[16-a de aŭgusto]] [[1824]] | antaŭ = [[Vilhelmo Kilty]] | post = [[Teodoriko Bland (juĝisto)|Teodoriko Bland]] }}|patro=|dato de naskiĝo=[[16-a de septembro]] [[1770]]|dato de morto=[[30-a de julio]] [[1824]] (53-jaraĝa)|patrino=|edzino=Deborah Ghiselen|infanoj=* [[Johano Johnson Jr.]] * [[Reverdio Johnson]] * Georgo Johnson|lando=[[Usono]]}} '''Johano Johnson Jr.''' (naskiĝinta la [[16-a de septembro]] [[1770]], mortinta la [[30-a de julio]] de [[1824]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]] de 1821 ĝis 1824.<ref name="Marbury">William J. Marbury, "[http://www.msa.md.gov/megafile/msa/speccol/sc2900/sc2908/html/chancery.html The High Court of Chancery and the Chancellors of Maryland]", Report of the Tenth Annual Meeting of the Maryland State Bar Association, (1905), p. 137-155.</ref> == Referencoj == {{Ĝermo|Usonanoj}} b4546c9nqevhgqkc3t3712xnkvidmer 9400770 9400769 2026-06-13T05:56:41Z Wheatley2 216749 9400770 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 4-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[1821]] – [[16-a de aŭgusto]] [[1824]] | antaŭ = [[Vilhelmo Kilty]] | post = [[Teodoriko Bland (juĝisto)|Teodoriko Bland]] }}|patro=|dato de naskiĝo=[[16-a de septembro]] [[1770]]|dato de morto=[[30-a de julio]] [[1824]] (53-jaraĝa)|patrino=|edzino=Deborah Ghiselen|infanoj=* [[Johano Johnson Jr.]] * [[Reverdio Johnson]] * Georgo Johnson|lando=[[Usono]]}} '''Johano Johnson Jr.''' (naskiĝinta la [[16-a de septembro]] [[1770]], mortinta la [[30-a de julio]] de [[1824]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]] de 1821 ĝis 1824.<ref name="Marbury">William J. Marbury, "[http://www.msa.md.gov/megafile/msa/speccol/sc2900/sc2908/html/chancery.html The High Court of Chancery and the Chancellors of Maryland]", Report of the Tenth Annual Meeting of the Maryland State Bar Association, (1905), p. 137-155.</ref> == Referencoj == <references /> {{Ĝermo|Usonanoj}} qtxcx1l4zqst7r4675vtkacb18fujbj 9400790 9400770 2026-06-13T07:11:51Z Wheatley2 216749 9400790 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 4-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[1821]] – [[16-a de aŭgusto]] [[1824]] | antaŭ = [[Vilhelmo Kilty]] | post = [[Teodoriko Bland (juĝisto)|Teodoriko Bland]] }}|patro=|dato de naskiĝo=[[16-a de septembro]] [[1770]]|dato de morto=[[30-a de julio]] [[1824]] (53-jaraĝa)|patrino=|edzino=Deborah Ghiselen|infanoj=* [[Reverdio Johnson]] * [[Johano Johnson Jr.]] * Georgo Johnson|lando=[[Usono]]}} '''Johano Johnson Jr.''' (naskiĝinta la [[16-a de septembro]] [[1770]], mortinta la [[30-a de julio]] de [[1824]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]] de 1821 ĝis 1824.<ref name="Marbury">William J. Marbury, "[http://www.msa.md.gov/megafile/msa/speccol/sc2900/sc2908/html/chancery.html The High Court of Chancery and the Chancellors of Maryland]", Report of the Tenth Annual Meeting of the Maryland State Bar Association, (1905), p. 137-155.</ref> == Persono vivo == Johnson estis geedziĝinta al Deborah Ghiselen (1773-1847). Kune, ili estis la gepatroj de pluraj infanoj, inkluzive: * [[Reverdio Johnson]] (1796-1876) * [[Johano Johnson Jr.]] (1798-1856) * Mario Johnson (1802-????) * Georgo Johnson (1817-1892) * Vilhelmo Johnson Li mortis po Hancock, [[Marilando]] per [[30-a de julio]] de [[1824]], de febro.<ref name="Marbury" /> == Referencoj == <references /> {{Ĝermo|Usonanoj}} nkv5xyelz42zmwqhky8jwhq3mewypm0 9400791 9400790 2026-06-13T07:12:38Z Wheatley2 216749 9400791 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 4-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[1821]] – [[16-a de aŭgusto]] [[1824]] | antaŭ = [[Vilhelmo Kilty]] | post = [[Teodoriko Bland (juĝisto)|Teodoriko Bland]] }}|patro=|dato de naskiĝo=[[16-a de septembro]] [[1770]]|dato de morto=[[30-a de julio]] [[1824]] (53-jaraĝa)|patrino=|edzino=Deborah Ghiselen|infanoj=* [[Reverdio Johnson]] * [[Johano Johnson Jr.]] * Georgo Johnson|lando=[[Usono]]}} '''Johano Johnson Jr.''' (naskiĝinta la [[16-a de septembro]] [[1770]], mortinta la [[30-a de julio]] de [[1824]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]] de 1821 ĝis 1824.<ref name="Marbury">William J. Marbury, "[http://www.msa.md.gov/megafile/msa/speccol/sc2900/sc2908/html/chancery.html The High Court of Chancery and the Chancellors of Maryland]", Report of the Tenth Annual Meeting of the Maryland State Bar Association, (1905), p. 137-155.</ref> == Persono vivo == Johnson estis geedziĝinta al Deborah Ghiselen (1773-1847). Kune, ili estis la gepatroj de pluraj infanoj, inkluzive: * [[Reverdio Johnson]] (1796-1876) * [[Johano Johnson Jr.]] (1798-1856) * Mario Johnson (1802-????) * Georgo Johnson (1817-1892) * Vilhelmo Johnson Li mortis po Hancock, [[Marilando]] de [[30-a de julio]] de [[1824]], de febro.<ref name="Marbury" /> == Referencoj == <references /> {{Ĝermo|Usonanoj}} rvre4oapz7suj1tlvepfrqaq48w5o59 9400792 9400791 2026-06-13T07:12:57Z Wheatley2 216749 9400792 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|titolo=[[Kanceliero de Marilando]]|kesteroj={{Informkestero sinsekvo | titolo = 4-a [[kanceliero de Marilando]] | dosiero = Flag of Maryland.svg | periodo = [[1821]] – [[16-a de aŭgusto]] [[1824]] | antaŭ = [[Vilhelmo Kilty]] | post = [[Teodoriko Bland (juĝisto)|Teodoriko Bland]] }}|patro=|dato de naskiĝo=[[16-a de septembro]] [[1770]]|dato de morto=[[30-a de julio]] [[1824]] (53-jaraĝa)|patrino=|edzino=Deborah Ghiselen|infanoj=* [[Reverdio Johnson]] * [[Johano Johnson Jr.]] * Georgo Johnson|lando=[[Usono]]}} '''Johano Johnson Jr.''' (naskiĝinta la [[16-a de septembro]] [[1770]], mortinta la [[30-a de julio]] de [[1824]]) estis [[Usono|usona]] politikisto kiu estis la kontinui [[Kanceliero de Marilando]] de 1821 ĝis 1824.<ref name="Marbury">William J. Marbury, "[http://www.msa.md.gov/megafile/msa/speccol/sc2900/sc2908/html/chancery.html The High Court of Chancery and the Chancellors of Maryland]", Report of the Tenth Annual Meeting of the Maryland State Bar Association, (1905), p. 137-155.</ref> == Persono vivo == Johnson estis geedziĝinta al Deborah Ghiselen (1773-1847). Kune, ili estis la gepatroj de pluraj infanoj, inkluzive: * [[Reverdio Johnson]] (1796-1876) * [[Johano Johnson Jr.]] (1798-1856) * Mario Johnson (1802-????) * Georgo Johnson (1817-1892) * Vilhelmo Johnson Li mortis en Hancock, [[Marilando]] de [[30-a de julio]] de [[1824]], de febro.<ref name="Marbury" /> == Referencoj == <references /> {{Ĝermo|Usonanoj}} g546ljp0d57xbebr6equ04l28xuyyyy Hans Flasche 0 946677 9400771 2026-06-13T05:57:58Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun "'''Hans FLASCHE''' (naskiĝinta la {{daton|25|11|1911}} en [[Duseldorfo]], mortinta la {{daton|17|9|1994}} en [[Bonn|Bonno]] estis [[germanio|germana]] romanisto (chefe rilate al la [[Ibera Duoninsulo]]). == Vivo kaj agado == Flasche frekventis la gimnazion duseldorfan. Li studis ĉe la [[Bonna universitato]] kaj [[Berlino]] (tie ĉe [[Ernst Gamillscheg]] kaj [[Eduard Wechssler]]). Flasche doktoriĝis en 1935 Bonne post defendo de la tezo ''Die begriffliche Entwick..." 9400771 wikitext text/x-wiki '''Hans FLASCHE''' (naskiĝinta la {{daton|25|11|1911}} en [[Duseldorfo]], mortinta la {{daton|17|9|1994}} en [[Bonn|Bonno]] estis [[germanio|germana]] romanisto (chefe rilate al la [[Ibera Duoninsulo]]). == Vivo kaj agado == Flasche frekventis la gimnazion duseldorfan. Li studis ĉe la [[Bonna universitato]] kaj [[Berlino]] (tie ĉe [[Ernst Gamillscheg]] kaj [[Eduard Wechssler]]). Flasche doktoriĝis en 1935 Bonne post defendo de la tezo ''Die begriffliche Entwicklung des Wortes ratio und seiner Ableitungen im Französischen bis 1500'' (Lepziko kaj Parizo 1936). En julio 1937 li petis membrecon ĉe [[NSDAP]] kaj ricevis membrecon ekde la 1.5.1937 (partiana n-ro 4.389.422).<ref>Bundesarchiv R 9361-IX KARTEI/9041119</ref><ref>[[Frank-Rutger Hausmann]]: "Auch eine nationale Wissenschaft? Die deutsche Romanistik unter dem Nationalsozialismus" - ĉe: ''Romanistische Zeitschrift für Literaturgeschichte,'' 22/1998, p. 262 ([https://freidok.uni-freiburg.de/data/5810 interrete PDF])</ref> De 1936 Flasche troviĝis en [[Koimbro]], de 1939 en la biblioteka servo de [[Würzburg]]. Inter 1950-53 li deĵoris ĉe la Bonna universitata biblioteko. En 1950 li habilitiĝis ĉe la [[Universitato Frederiko Aleksandro Erlangeno-Nurenbergo|universitato de Erlangen]] ĉe [[Adalbert Hämel]] kaj [[Heinrich Kuen]]: lia laboraĵo titoliĝis ''Über die Genealogie der Lehre von der Erfahrung des Herzens. Philologisch-philosophische Studien zur Vorgeschichte der Erkenntnistheorie Pascals und ihrer Einordnung in die französische Geistesentwicklung''. De 1953 Flasche profesoris ĉe la [[universitato de Marburg]]. En 1963 li fariĝis katedestro pri hispana kaj [[portugala lingvo|luzitana]] filologioj kaj kulturoj ĉe la [[universitato de Hamburgo]]. == Aliaj verkoj == * ''Bernhard von Clairvaux als Geistesahne Pascals. Ein Beitrag zur Erhellung der abendländischen Kultureinheit.'' Ĉe: ''Sacris Erudiri.'' Band 5, 1953, p. 331–360 * ''Die Sprachen und Literaturen der Romanen im Spiegel der deutschen Universitätsschriften 1885–1950: Eine Bibliographie.'' Bonn 1958 * (kune kun Utta Wawrzinek) ''Materialien zur Begriffsgeschichte: Eine Bibliographie deutscher Hochschulschriften von 1880–1955.'' Bonn 1960 * (eld.) ''Aufsätze zur portugiesischen Kulturgeschichte.'' 8 volumoj, Münster 1960–1968 * ''Die Struktur des auto sacramental Los encantos de la culpa von Calderón.'' Köln 1968 * (eld.) ''Litterae Hispanae et Lusitanae: Festschrift zum 50jährigen Bestehen des Ibero-Amerikanischen Forschungsinstituts der Universität Hamburg.'' München 1968 * (eld.) ''Calderón de la Barca.'' Darmstadt 1971 * (eld.) ''Hacia Calderon. 2. Coloquio Anglogermano Hamburgo 1970. Ponencias.'' Berlin 1972 * ''Geschichte der spanischen Literatur.'' 3 Bände, Bern 1977, 1982, 1989 * ''Über Calderón: Studien aus den Jahren 1958–1980.'' Wiesbaden 1980 * (eld., kune kun Gerd Hofmann) ''Konkordanz zu Calderón.'' 5 Bände, Hildesheim 1980–1983 * ''Zetemata, semantica, syntactica.'' 2 volumoj, Stuttgart 1990 == Literaturo == * Karl-Hermann Körner kaj Klaus Rühl (eld.): ''Studia Iberica. Festschrift für Hans Flasche.'' Bern 1973 * Karl-Hermann Körner kaj [[Dietrich Briesemeister]] (eld.): ''Aureum saeculum Hispanum: Beiträge zu Texten des Siglo de Oro. Festschrift für Hans Flasche zum 70. Geburtstag.'' Wiesbaden 1983 * Karl-Hermann Körner und Günther Zimmermann (eld.): ''Homenaje a Hans Flasche. Festschrift zum 80. Geburtstag am 25. November 1991.'' Stuttgart 1991 * Manfred Tietz: ''Hans Flasche 1911–1994. Calderonista e iniciador de los Coloquios Anglo-germanos sobre Calderón.'' Ĉe: Manfred Tietz (eld.): ''Texto e imagen en Calderón: undécimo Coloquio Anglogermano sobre Calderón, St. Andrews, Escocia, 17–20 de julio de 1996, actas.'' Stuttgart 1998 * José Polo: ''Walther von Wartburg (1888–1971) y Hans Flasche (1911–1994). Variaciones biblio-historiográficas.'' Ĉe: ''Revista de filología española.'' Volumo 84, 2004, p. 413–425 * Nachruf in: ''Romanistisches Jahrbuch.'' Volumo 45, 1994, p. IX–XII * Dietrich Briesemeister in: ''Iberoromania.'' Volumo 41, 1995, p. 137–140 * Kurt Reichenberger in: ''Bulletin of Hispanic Studies.'' Volumo 72, 1995, p. 213–214 == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|118533681}} *[https://lagis.hessen.de/de/personen/hessische-biografie/alle-eintraege/16801 Flasche ĉe LAGIS-katalogo] *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/118533681 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references/> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Flasche, Hans}} [[Kategorio:Germanaj filologoj]] [[Kategorio:Membroj de NSDAP]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1911]] [[Kategorio:Mortintoj en 1994]] [[Kategorio:Duseldorfo]] [[kategorio:Portugallingvaj profesiuloj]] [[kategorio:Germanaj hispanistoj]] [[kategorio:Germanaj bibliotekistoj]] icynmx7z0an9vjc0w3nhg6lz4bg2q8v 9400775 9400771 2026-06-13T06:02:13Z Tirolischleioans 254019 /* Vivo kaj agado */ 9400775 wikitext text/x-wiki '''Hans FLASCHE''' (naskiĝinta la {{daton|25|11|1911}} en [[Duseldorfo]], mortinta la {{daton|17|9|1994}} en [[Bonn|Bonno]] estis [[germanio|germana]] romanisto (chefe rilate al la [[Ibera Duoninsulo]]). == Vivo kaj agado == Flasche frekventis la gimnazion duseldorfan. Li studis ĉe la [[Bonna universitato]] kaj [[Berlino]] (tie ĉe [[Ernst Gamillscheg]] kaj [[Eduard Wechssler]]). Flasche doktoriĝis en 1935 Bonne post defendo de la tezo ''Die begriffliche Entwicklung des Wortes ratio und seiner Ableitungen im Französischen bis 1500'' (Lepziko kaj Parizo 1936). En julio 1937 li petis membrecon ĉe [[NSDAP]] kaj ricevis membrecon ekde la 1.5.1937 (partiana n-ro 4.389.422).<ref>Bundesarchiv R 9361-IX KARTEI/9041119</ref><ref>[[Frank-Rutger Hausmann]]: "Auch eine nationale Wissenschaft? Die deutsche Romanistik unter dem Nationalsozialismus" - ĉe: ''Romanistische Zeitschrift für Literaturgeschichte,'' 22/1998, p. 262 ([https://freidok.uni-freiburg.de/data/5810 interrete PDF])</ref> De 1936 Flasche troviĝis en [[Koimbro]], de 1939 en la biblioteka servo de [[Würzburg]]. Inter 1950-53 li deĵoris ĉe la Bonna universitata biblioteko. En 1950 li habilitiĝis ĉe la [[Universitato Frederiko Aleksandro Erlangeno-Nurenbergo|universitato de Erlangen]] ĉe [[Adalbert Hämel]] kaj [[Heinrich Kuen]]: lia laboraĵo titoliĝis ''Über die Genealogie der Lehre von der Erfahrung des Herzens. Philologisch-philosophische Studien zur Vorgeschichte der Erkenntnistheorie Pascals und ihrer Einordnung in die französische Geistesentwicklung''. De 1953 Flasche profesoris ĉe la [[universitato de Marburg]]. En 1963 li fariĝis katedestro pri hispana kaj [[portugala lingvo|luzitana]] filologioj kaj kulturoj ĉe la [[hamburga universitato|universitato de Hamburgo]]. == Aliaj verkoj == * ''Bernhard von Clairvaux als Geistesahne Pascals. Ein Beitrag zur Erhellung der abendländischen Kultureinheit.'' Ĉe: ''Sacris Erudiri.'' Band 5, 1953, p. 331–360 * ''Die Sprachen und Literaturen der Romanen im Spiegel der deutschen Universitätsschriften 1885–1950: Eine Bibliographie.'' Bonn 1958 * (kune kun Utta Wawrzinek) ''Materialien zur Begriffsgeschichte: Eine Bibliographie deutscher Hochschulschriften von 1880–1955.'' Bonn 1960 * (eld.) ''Aufsätze zur portugiesischen Kulturgeschichte.'' 8 volumoj, Münster 1960–1968 * ''Die Struktur des auto sacramental Los encantos de la culpa von Calderón.'' Köln 1968 * (eld.) ''Litterae Hispanae et Lusitanae: Festschrift zum 50jährigen Bestehen des Ibero-Amerikanischen Forschungsinstituts der Universität Hamburg.'' München 1968 * (eld.) ''Calderón de la Barca.'' Darmstadt 1971 * (eld.) ''Hacia Calderon. 2. Coloquio Anglogermano Hamburgo 1970. Ponencias.'' Berlin 1972 * ''Geschichte der spanischen Literatur.'' 3 Bände, Bern 1977, 1982, 1989 * ''Über Calderón: Studien aus den Jahren 1958–1980.'' Wiesbaden 1980 * (eld., kune kun Gerd Hofmann) ''Konkordanz zu Calderón.'' 5 Bände, Hildesheim 1980–1983 * ''Zetemata, semantica, syntactica.'' 2 volumoj, Stuttgart 1990 == Literaturo == * Karl-Hermann Körner kaj Klaus Rühl (eld.): ''Studia Iberica. Festschrift für Hans Flasche.'' Bern 1973 * Karl-Hermann Körner kaj [[Dietrich Briesemeister]] (eld.): ''Aureum saeculum Hispanum: Beiträge zu Texten des Siglo de Oro. Festschrift für Hans Flasche zum 70. Geburtstag.'' Wiesbaden 1983 * Karl-Hermann Körner und Günther Zimmermann (eld.): ''Homenaje a Hans Flasche. Festschrift zum 80. Geburtstag am 25. November 1991.'' Stuttgart 1991 * Manfred Tietz: ''Hans Flasche 1911–1994. Calderonista e iniciador de los Coloquios Anglo-germanos sobre Calderón.'' Ĉe: Manfred Tietz (eld.): ''Texto e imagen en Calderón: undécimo Coloquio Anglogermano sobre Calderón, St. Andrews, Escocia, 17–20 de julio de 1996, actas.'' Stuttgart 1998 * José Polo: ''Walther von Wartburg (1888–1971) y Hans Flasche (1911–1994). Variaciones biblio-historiográficas.'' Ĉe: ''Revista de filología española.'' Volumo 84, 2004, p. 413–425 * Nachruf in: ''Romanistisches Jahrbuch.'' Volumo 45, 1994, p. IX–XII * Dietrich Briesemeister in: ''Iberoromania.'' Volumo 41, 1995, p. 137–140 * Kurt Reichenberger in: ''Bulletin of Hispanic Studies.'' Volumo 72, 1995, p. 213–214 == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|118533681}} *[https://lagis.hessen.de/de/personen/hessische-biografie/alle-eintraege/16801 Flasche ĉe LAGIS-katalogo] *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/118533681 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references/> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Flasche, Hans}} [[Kategorio:Germanaj filologoj]] [[Kategorio:Membroj de NSDAP]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1911]] [[Kategorio:Mortintoj en 1994]] [[Kategorio:Duseldorfo]] [[kategorio:Portugallingvaj profesiuloj]] [[kategorio:Germanaj hispanistoj]] [[kategorio:Germanaj bibliotekistoj]] g529n42hlllyn38i59vaobxspvh0xac 9400776 9400775 2026-06-13T06:02:31Z Tirolischleioans 254019 /* Notoj */ 9400776 wikitext text/x-wiki '''Hans FLASCHE''' (naskiĝinta la {{daton|25|11|1911}} en [[Duseldorfo]], mortinta la {{daton|17|9|1994}} en [[Bonn|Bonno]] estis [[germanio|germana]] romanisto (chefe rilate al la [[Ibera Duoninsulo]]). == Vivo kaj agado == Flasche frekventis la gimnazion duseldorfan. Li studis ĉe la [[Bonna universitato]] kaj [[Berlino]] (tie ĉe [[Ernst Gamillscheg]] kaj [[Eduard Wechssler]]). Flasche doktoriĝis en 1935 Bonne post defendo de la tezo ''Die begriffliche Entwicklung des Wortes ratio und seiner Ableitungen im Französischen bis 1500'' (Lepziko kaj Parizo 1936). En julio 1937 li petis membrecon ĉe [[NSDAP]] kaj ricevis membrecon ekde la 1.5.1937 (partiana n-ro 4.389.422).<ref>Bundesarchiv R 9361-IX KARTEI/9041119</ref><ref>[[Frank-Rutger Hausmann]]: "Auch eine nationale Wissenschaft? Die deutsche Romanistik unter dem Nationalsozialismus" - ĉe: ''Romanistische Zeitschrift für Literaturgeschichte,'' 22/1998, p. 262 ([https://freidok.uni-freiburg.de/data/5810 interrete PDF])</ref> De 1936 Flasche troviĝis en [[Koimbro]], de 1939 en la biblioteka servo de [[Würzburg]]. Inter 1950-53 li deĵoris ĉe la Bonna universitata biblioteko. En 1950 li habilitiĝis ĉe la [[Universitato Frederiko Aleksandro Erlangeno-Nurenbergo|universitato de Erlangen]] ĉe [[Adalbert Hämel]] kaj [[Heinrich Kuen]]: lia laboraĵo titoliĝis ''Über die Genealogie der Lehre von der Erfahrung des Herzens. Philologisch-philosophische Studien zur Vorgeschichte der Erkenntnistheorie Pascals und ihrer Einordnung in die französische Geistesentwicklung''. De 1953 Flasche profesoris ĉe la [[universitato de Marburg]]. En 1963 li fariĝis katedestro pri hispana kaj [[portugala lingvo|luzitana]] filologioj kaj kulturoj ĉe la [[hamburga universitato|universitato de Hamburgo]]. == Aliaj verkoj == * ''Bernhard von Clairvaux als Geistesahne Pascals. Ein Beitrag zur Erhellung der abendländischen Kultureinheit.'' Ĉe: ''Sacris Erudiri.'' Band 5, 1953, p. 331–360 * ''Die Sprachen und Literaturen der Romanen im Spiegel der deutschen Universitätsschriften 1885–1950: Eine Bibliographie.'' Bonn 1958 * (kune kun Utta Wawrzinek) ''Materialien zur Begriffsgeschichte: Eine Bibliographie deutscher Hochschulschriften von 1880–1955.'' Bonn 1960 * (eld.) ''Aufsätze zur portugiesischen Kulturgeschichte.'' 8 volumoj, Münster 1960–1968 * ''Die Struktur des auto sacramental Los encantos de la culpa von Calderón.'' Köln 1968 * (eld.) ''Litterae Hispanae et Lusitanae: Festschrift zum 50jährigen Bestehen des Ibero-Amerikanischen Forschungsinstituts der Universität Hamburg.'' München 1968 * (eld.) ''Calderón de la Barca.'' Darmstadt 1971 * (eld.) ''Hacia Calderon. 2. Coloquio Anglogermano Hamburgo 1970. Ponencias.'' Berlin 1972 * ''Geschichte der spanischen Literatur.'' 3 Bände, Bern 1977, 1982, 1989 * ''Über Calderón: Studien aus den Jahren 1958–1980.'' Wiesbaden 1980 * (eld., kune kun Gerd Hofmann) ''Konkordanz zu Calderón.'' 5 Bände, Hildesheim 1980–1983 * ''Zetemata, semantica, syntactica.'' 2 volumoj, Stuttgart 1990 == Literaturo == * Karl-Hermann Körner kaj Klaus Rühl (eld.): ''Studia Iberica. Festschrift für Hans Flasche.'' Bern 1973 * Karl-Hermann Körner kaj [[Dietrich Briesemeister]] (eld.): ''Aureum saeculum Hispanum: Beiträge zu Texten des Siglo de Oro. Festschrift für Hans Flasche zum 70. Geburtstag.'' Wiesbaden 1983 * Karl-Hermann Körner und Günther Zimmermann (eld.): ''Homenaje a Hans Flasche. Festschrift zum 80. Geburtstag am 25. November 1991.'' Stuttgart 1991 * Manfred Tietz: ''Hans Flasche 1911–1994. Calderonista e iniciador de los Coloquios Anglo-germanos sobre Calderón.'' Ĉe: Manfred Tietz (eld.): ''Texto e imagen en Calderón: undécimo Coloquio Anglogermano sobre Calderón, St. Andrews, Escocia, 17–20 de julio de 1996, actas.'' Stuttgart 1998 * José Polo: ''Walther von Wartburg (1888–1971) y Hans Flasche (1911–1994). Variaciones biblio-historiográficas.'' Ĉe: ''Revista de filología española.'' Volumo 84, 2004, p. 413–425 * Nachruf in: ''Romanistisches Jahrbuch.'' Volumo 45, 1994, p. IX–XII * Dietrich Briesemeister in: ''Iberoromania.'' Volumo 41, 1995, p. 137–140 * Kurt Reichenberger in: ''Bulletin of Hispanic Studies.'' Volumo 72, 1995, p. 213–214 == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|118533681}} *[https://lagis.hessen.de/de/personen/hessische-biografie/alle-eintraege/16801 Flasche ĉe LAGIS-katalogo] *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/118533681 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references/> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Flasche, Hans}} [[Kategorio:Germanaj filologoj]] [[Kategorio:Membroj de NSDAP]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1911]] [[Kategorio:Mortintoj en 1994]] [[Kategorio:Duseldorfo]] [[kategorio:Portugallingvaj profesiuloj]] [[kategorio:Germanaj hispanistoj]] [[kategorio:Germanaj bibliotekistoj]] [[kategorio:Universitato de Hamburgo]] niigxyo918vhew4csbzmv3kpht0bayy 9400777 9400776 2026-06-13T06:02:46Z Tirolischleioans 254019 /* Notoj */ 9400777 wikitext text/x-wiki '''Hans FLASCHE''' (naskiĝinta la {{daton|25|11|1911}} en [[Duseldorfo]], mortinta la {{daton|17|9|1994}} en [[Bonn|Bonno]] estis [[germanio|germana]] romanisto (chefe rilate al la [[Ibera Duoninsulo]]). == Vivo kaj agado == Flasche frekventis la gimnazion duseldorfan. Li studis ĉe la [[Bonna universitato]] kaj [[Berlino]] (tie ĉe [[Ernst Gamillscheg]] kaj [[Eduard Wechssler]]). Flasche doktoriĝis en 1935 Bonne post defendo de la tezo ''Die begriffliche Entwicklung des Wortes ratio und seiner Ableitungen im Französischen bis 1500'' (Lepziko kaj Parizo 1936). En julio 1937 li petis membrecon ĉe [[NSDAP]] kaj ricevis membrecon ekde la 1.5.1937 (partiana n-ro 4.389.422).<ref>Bundesarchiv R 9361-IX KARTEI/9041119</ref><ref>[[Frank-Rutger Hausmann]]: "Auch eine nationale Wissenschaft? Die deutsche Romanistik unter dem Nationalsozialismus" - ĉe: ''Romanistische Zeitschrift für Literaturgeschichte,'' 22/1998, p. 262 ([https://freidok.uni-freiburg.de/data/5810 interrete PDF])</ref> De 1936 Flasche troviĝis en [[Koimbro]], de 1939 en la biblioteka servo de [[Würzburg]]. Inter 1950-53 li deĵoris ĉe la Bonna universitata biblioteko. En 1950 li habilitiĝis ĉe la [[Universitato Frederiko Aleksandro Erlangeno-Nurenbergo|universitato de Erlangen]] ĉe [[Adalbert Hämel]] kaj [[Heinrich Kuen]]: lia laboraĵo titoliĝis ''Über die Genealogie der Lehre von der Erfahrung des Herzens. Philologisch-philosophische Studien zur Vorgeschichte der Erkenntnistheorie Pascals und ihrer Einordnung in die französische Geistesentwicklung''. De 1953 Flasche profesoris ĉe la [[universitato de Marburg]]. En 1963 li fariĝis katedestro pri hispana kaj [[portugala lingvo|luzitana]] filologioj kaj kulturoj ĉe la [[hamburga universitato|universitato de Hamburgo]]. == Aliaj verkoj == * ''Bernhard von Clairvaux als Geistesahne Pascals. Ein Beitrag zur Erhellung der abendländischen Kultureinheit.'' Ĉe: ''Sacris Erudiri.'' Band 5, 1953, p. 331–360 * ''Die Sprachen und Literaturen der Romanen im Spiegel der deutschen Universitätsschriften 1885–1950: Eine Bibliographie.'' Bonn 1958 * (kune kun Utta Wawrzinek) ''Materialien zur Begriffsgeschichte: Eine Bibliographie deutscher Hochschulschriften von 1880–1955.'' Bonn 1960 * (eld.) ''Aufsätze zur portugiesischen Kulturgeschichte.'' 8 volumoj, Münster 1960–1968 * ''Die Struktur des auto sacramental Los encantos de la culpa von Calderón.'' Köln 1968 * (eld.) ''Litterae Hispanae et Lusitanae: Festschrift zum 50jährigen Bestehen des Ibero-Amerikanischen Forschungsinstituts der Universität Hamburg.'' München 1968 * (eld.) ''Calderón de la Barca.'' Darmstadt 1971 * (eld.) ''Hacia Calderon. 2. Coloquio Anglogermano Hamburgo 1970. Ponencias.'' Berlin 1972 * ''Geschichte der spanischen Literatur.'' 3 Bände, Bern 1977, 1982, 1989 * ''Über Calderón: Studien aus den Jahren 1958–1980.'' Wiesbaden 1980 * (eld., kune kun Gerd Hofmann) ''Konkordanz zu Calderón.'' 5 Bände, Hildesheim 1980–1983 * ''Zetemata, semantica, syntactica.'' 2 volumoj, Stuttgart 1990 == Literaturo == * Karl-Hermann Körner kaj Klaus Rühl (eld.): ''Studia Iberica. Festschrift für Hans Flasche.'' Bern 1973 * Karl-Hermann Körner kaj [[Dietrich Briesemeister]] (eld.): ''Aureum saeculum Hispanum: Beiträge zu Texten des Siglo de Oro. Festschrift für Hans Flasche zum 70. Geburtstag.'' Wiesbaden 1983 * Karl-Hermann Körner und Günther Zimmermann (eld.): ''Homenaje a Hans Flasche. Festschrift zum 80. Geburtstag am 25. November 1991.'' Stuttgart 1991 * Manfred Tietz: ''Hans Flasche 1911–1994. Calderonista e iniciador de los Coloquios Anglo-germanos sobre Calderón.'' Ĉe: Manfred Tietz (eld.): ''Texto e imagen en Calderón: undécimo Coloquio Anglogermano sobre Calderón, St. Andrews, Escocia, 17–20 de julio de 1996, actas.'' Stuttgart 1998 * José Polo: ''Walther von Wartburg (1888–1971) y Hans Flasche (1911–1994). Variaciones biblio-historiográficas.'' Ĉe: ''Revista de filología española.'' Volumo 84, 2004, p. 413–425 * Nachruf in: ''Romanistisches Jahrbuch.'' Volumo 45, 1994, p. IX–XII * Dietrich Briesemeister in: ''Iberoromania.'' Volumo 41, 1995, p. 137–140 * Kurt Reichenberger in: ''Bulletin of Hispanic Studies.'' Volumo 72, 1995, p. 213–214 == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|118533681}} *[https://lagis.hessen.de/de/personen/hessische-biografie/alle-eintraege/16801 Flasche ĉe LAGIS-katalogo] *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/118533681 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references/> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Flasche, Hans}} [[Kategorio:Germanaj filologoj]] [[Kategorio:Membroj de NSDAP]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1911]] [[Kategorio:Mortintoj en 1994]] [[Kategorio:Duseldorfo]] [[kategorio:Portugallingvaj profesiuloj]] [[kategorio:Germanaj hispanistoj]] [[kategorio:Germanaj bibliotekistoj]] [[kategorio:Universitato de Marburgo]] n7kdggo5heefmyztyzxc97po3qqzqy8 9400778 9400777 2026-06-13T06:20:29Z Tirolischleioans 254019 9400778 wikitext text/x-wiki [[File:30 Stunden Portugiesisch.jpg|thumb|lernolibro de la portugala (dua eldono 1955; unua 1939) - de Hans Flasche]] '''Hans FLASCHE''' (naskiĝinta la {{daton|25|11|1911}} en [[Duseldorfo]], mortinta la {{daton|17|9|1994}} en [[Bonn|Bonno]] estis [[germanio|germana]] romanisto (chefe rilate al la [[Ibera Duoninsulo]]). == Vivo kaj agado == Flasche frekventis la gimnazion duseldorfan. Li studis ĉe la [[Bonna universitato]] kaj [[Berlino]] (tie ĉe [[Ernst Gamillscheg]] kaj [[Eduard Wechssler]]). Flasche doktoriĝis en 1935 Bonne post defendo de la tezo ''Die begriffliche Entwicklung des Wortes ratio und seiner Ableitungen im Französischen bis 1500'' (Lepziko kaj Parizo 1936). En julio 1937 li petis membrecon ĉe [[NSDAP]] kaj ricevis membrecon ekde la 1.5.1937 (partiana n-ro 4.389.422).<ref>Bundesarchiv R 9361-IX KARTEI/9041119</ref><ref>[[Frank-Rutger Hausmann]]: "Auch eine nationale Wissenschaft? Die deutsche Romanistik unter dem Nationalsozialismus" - ĉe: ''Romanistische Zeitschrift für Literaturgeschichte,'' 22/1998, p. 262 ([https://freidok.uni-freiburg.de/data/5810 interrete PDF])</ref> De 1936 Flasche troviĝis en [[Koimbro]], de 1939 en la biblioteka servo de [[Würzburg]]. Inter 1950-53 li deĵoris ĉe la Bonna universitata biblioteko. En 1950 li habilitiĝis ĉe la [[Universitato Frederiko Aleksandro Erlangeno-Nurenbergo|universitato de Erlangen]] ĉe [[Adalbert Hämel]] kaj [[Heinrich Kuen]]: lia laboraĵo titoliĝis ''Über die Genealogie der Lehre von der Erfahrung des Herzens. Philologisch-philosophische Studien zur Vorgeschichte der Erkenntnistheorie Pascals und ihrer Einordnung in die französische Geistesentwicklung''. De 1953 Flasche profesoris ĉe la [[universitato de Marburg]]. En 1963 li fariĝis katedestro pri hispana kaj [[portugala lingvo|luzitana]] filologioj kaj kulturoj ĉe la [[hamburga universitato|universitato de Hamburgo]]. == Aliaj verkoj == * ''Bernhard von Clairvaux als Geistesahne Pascals. Ein Beitrag zur Erhellung der abendländischen Kultureinheit.'' Ĉe: ''Sacris Erudiri.'' Band 5, 1953, p. 331–360 * ''Die Sprachen und Literaturen der Romanen im Spiegel der deutschen Universitätsschriften 1885–1950: Eine Bibliographie.'' Bonn 1958 * (kune kun Utta Wawrzinek) ''Materialien zur Begriffsgeschichte: Eine Bibliographie deutscher Hochschulschriften von 1880–1955.'' Bonn 1960 * (eld.) ''Aufsätze zur portugiesischen Kulturgeschichte.'' 8 volumoj, Münster 1960–1968 * ''Die Struktur des auto sacramental Los encantos de la culpa von Calderón.'' Köln 1968 * (eld.) ''Litterae Hispanae et Lusitanae: Festschrift zum 50jährigen Bestehen des Ibero-Amerikanischen Forschungsinstituts der Universität Hamburg.'' München 1968 * (eld.) ''Calderón de la Barca.'' Darmstadt 1971 * (eld.) ''Hacia Calderon. 2. Coloquio Anglogermano Hamburgo 1970. Ponencias.'' Berlin 1972 * ''Geschichte der spanischen Literatur.'' 3 Bände, Bern 1977, 1982, 1989 * ''Über Calderón: Studien aus den Jahren 1958–1980.'' Wiesbaden 1980 * (eld., kune kun Gerd Hofmann) ''Konkordanz zu Calderón.'' 5 Bände, Hildesheim 1980–1983 * ''Zetemata, semantica, syntactica.'' 2 volumoj, Stuttgart 1990 == Literaturo == * Karl-Hermann Körner kaj Klaus Rühl (eld.): ''Studia Iberica. Festschrift für Hans Flasche.'' Bern 1973 * Karl-Hermann Körner kaj [[Dietrich Briesemeister]] (eld.): ''Aureum saeculum Hispanum: Beiträge zu Texten des Siglo de Oro. Festschrift für Hans Flasche zum 70. Geburtstag.'' Wiesbaden 1983 * Karl-Hermann Körner und Günther Zimmermann (eld.): ''Homenaje a Hans Flasche. Festschrift zum 80. Geburtstag am 25. November 1991.'' Stuttgart 1991 * Manfred Tietz: ''Hans Flasche 1911–1994. Calderonista e iniciador de los Coloquios Anglo-germanos sobre Calderón.'' Ĉe: Manfred Tietz (eld.): ''Texto e imagen en Calderón: undécimo Coloquio Anglogermano sobre Calderón, St. Andrews, Escocia, 17–20 de julio de 1996, actas.'' Stuttgart 1998 * José Polo: ''Walther von Wartburg (1888–1971) y Hans Flasche (1911–1994). Variaciones biblio-historiográficas.'' Ĉe: ''Revista de filología española.'' Volumo 84, 2004, p. 413–425 * Nachruf in: ''Romanistisches Jahrbuch.'' Volumo 45, 1994, p. IX–XII * Dietrich Briesemeister in: ''Iberoromania.'' Volumo 41, 1995, p. 137–140 * Kurt Reichenberger in: ''Bulletin of Hispanic Studies.'' Volumo 72, 1995, p. 213–214 == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|118533681}} *[https://lagis.hessen.de/de/personen/hessische-biografie/alle-eintraege/16801 Flasche ĉe LAGIS-katalogo] *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/118533681 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references/> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Flasche, Hans}} [[Kategorio:Germanaj filologoj]] [[Kategorio:Membroj de NSDAP]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1911]] [[Kategorio:Mortintoj en 1994]] [[Kategorio:Duseldorfo]] [[kategorio:Portugallingvaj profesiuloj]] [[kategorio:Germanaj hispanistoj]] [[kategorio:Germanaj bibliotekistoj]] [[kategorio:Universitato de Marburgo]] tgylqicsshwjkmn9b3799c5antv02ct 9400784 9400778 2026-06-13T07:05:09Z Tirolischleioans 254019 9400784 wikitext text/x-wiki [[File:30 Stunden Portugiesisch.jpg|thumb|lernolibro de la portugala (dua eldono 1955; unua 1939) - de Hans Flasche]] '''Hans FLASCHE''' (naskiĝinta la {{daton|25|11|1911}} en [[Duseldorfo]], mortinta la {{daton|17|9|1994}} en [[Bonn|Bonno]] estis [[germanio|germana]] romanisto (ĉefe rilate al la [[Ibera Duoninsulo]]). == Vivo kaj agado == Flasche frekventis la gimnazion duseldorfan. Li studis ĉe la [[Bonna universitato]] kaj [[Berlino]] (tie ĉe [[Ernst Gamillscheg]] kaj [[Eduard Wechssler]]). Flasche doktoriĝis en 1935 Bonne post defendo de la tezo ''Die begriffliche Entwicklung des Wortes ratio und seiner Ableitungen im Französischen bis 1500'' (Lepziko kaj Parizo 1936). En julio 1937 li petis membrecon ĉe [[NSDAP]] kaj ricevis membrecon ekde la 1.5.1937 (partiana n-ro 4.389.422).<ref>Bundesarchiv R 9361-IX KARTEI/9041119</ref><ref>[[Frank-Rutger Hausmann]]: "Auch eine nationale Wissenschaft? Die deutsche Romanistik unter dem Nationalsozialismus" - ĉe: ''Romanistische Zeitschrift für Literaturgeschichte,'' 22/1998, p. 262 ([https://freidok.uni-freiburg.de/data/5810 interrete PDF])</ref> De 1936 Flasche troviĝis en [[Koimbro]], de 1939 en la biblioteka servo de [[Würzburg]]. Inter 1950-53 li deĵoris ĉe la Bonna universitata biblioteko. En 1950 li habilitiĝis ĉe la [[Universitato Frederiko Aleksandro Erlangeno-Nurenbergo|universitato de Erlangen]] ĉe [[Adalbert Hämel]] kaj [[Heinrich Kuen]]: lia laboraĵo titoliĝis ''Über die Genealogie der Lehre von der Erfahrung des Herzens. Philologisch-philosophische Studien zur Vorgeschichte der Erkenntnistheorie Pascals und ihrer Einordnung in die französische Geistesentwicklung''. De 1953 Flasche profesoris ĉe la [[universitato de Marburg]]. En 1963 li fariĝis katedestro pri hispana kaj [[portugala lingvo|luzitana]] filologioj kaj kulturoj ĉe la [[hamburga universitato|universitato de Hamburgo]]. == Aliaj verkoj == * ''Bernhard von Clairvaux als Geistesahne Pascals. Ein Beitrag zur Erhellung der abendländischen Kultureinheit.'' Ĉe: ''Sacris Erudiri.'' Band 5, 1953, p. 331–360 * ''Die Sprachen und Literaturen der Romanen im Spiegel der deutschen Universitätsschriften 1885–1950: Eine Bibliographie.'' Bonn 1958 * (kune kun Utta Wawrzinek) ''Materialien zur Begriffsgeschichte: Eine Bibliographie deutscher Hochschulschriften von 1880–1955.'' Bonn 1960 * (eld.) ''Aufsätze zur portugiesischen Kulturgeschichte.'' 8 volumoj, Münster 1960–1968 * ''Die Struktur des auto sacramental Los encantos de la culpa von Calderón.'' Köln 1968 * (eld.) ''Litterae Hispanae et Lusitanae: Festschrift zum 50jährigen Bestehen des Ibero-Amerikanischen Forschungsinstituts der Universität Hamburg.'' München 1968 * (eld.) ''Calderón de la Barca.'' Darmstadt 1971 * (eld.) ''Hacia Calderon. 2. Coloquio Anglogermano Hamburgo 1970. Ponencias.'' Berlin 1972 * ''Geschichte der spanischen Literatur.'' 3 Bände, Bern 1977, 1982, 1989 * ''Über Calderón: Studien aus den Jahren 1958–1980.'' Wiesbaden 1980 * (eld., kune kun Gerd Hofmann) ''Konkordanz zu Calderón.'' 5 Bände, Hildesheim 1980–1983 * ''Zetemata, semantica, syntactica.'' 2 volumoj, Stuttgart 1990 == Literaturo == * Karl-Hermann Körner kaj Klaus Rühl (eld.): ''Studia Iberica. Festschrift für Hans Flasche.'' Bern 1973 * Karl-Hermann Körner kaj [[Dietrich Briesemeister]] (eld.): ''Aureum saeculum Hispanum: Beiträge zu Texten des Siglo de Oro. Festschrift für Hans Flasche zum 70. Geburtstag.'' Wiesbaden 1983 * Karl-Hermann Körner und Günther Zimmermann (eld.): ''Homenaje a Hans Flasche. Festschrift zum 80. Geburtstag am 25. November 1991.'' Stuttgart 1991 * Manfred Tietz: ''Hans Flasche 1911–1994. Calderonista e iniciador de los Coloquios Anglo-germanos sobre Calderón.'' Ĉe: Manfred Tietz (eld.): ''Texto e imagen en Calderón: undécimo Coloquio Anglogermano sobre Calderón, St. Andrews, Escocia, 17–20 de julio de 1996, actas.'' Stuttgart 1998 * José Polo: ''Walther von Wartburg (1888–1971) y Hans Flasche (1911–1994). Variaciones biblio-historiográficas.'' Ĉe: ''Revista de filología española.'' Volumo 84, 2004, p. 413–425 * Nachruf in: ''Romanistisches Jahrbuch.'' Volumo 45, 1994, p. IX–XII * Dietrich Briesemeister in: ''Iberoromania.'' Volumo 41, 1995, p. 137–140 * Kurt Reichenberger in: ''Bulletin of Hispanic Studies.'' Volumo 72, 1995, p. 213–214 == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|118533681}} *[https://lagis.hessen.de/de/personen/hessische-biografie/alle-eintraege/16801 Flasche ĉe LAGIS-katalogo] *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/118533681 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references/> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Flasche, Hans}} [[Kategorio:Germanaj filologoj]] [[Kategorio:Membroj de NSDAP]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1911]] [[Kategorio:Mortintoj en 1994]] [[Kategorio:Duseldorfo]] [[kategorio:Portugallingvaj profesiuloj]] [[kategorio:Germanaj hispanistoj]] [[kategorio:Germanaj bibliotekistoj]] [[kategorio:Universitato de Marburgo]] g8wgeyq9kwlyd0usztq7et6jocoyvml 9400785 9400784 2026-06-13T07:05:22Z Tirolischleioans 254019 9400785 wikitext text/x-wiki [[File:30 Stunden Portugiesisch.jpg|thumb|lernolibro de la portugala (dua eldono 1955; unua 1939) - de Hans Flasche]] '''Hans FLASCHE''' (naskiĝinta la {{daton|25|11|1911}} en [[Duseldorfo]], mortinta la {{daton|17|9|1994}} en [[Bonn]] estis [[germanio|germana]] romanisto (ĉefe rilate al la [[Ibera Duoninsulo]]). == Vivo kaj agado == Flasche frekventis la gimnazion duseldorfan. Li studis ĉe la [[Bonna universitato]] kaj [[Berlino]] (tie ĉe [[Ernst Gamillscheg]] kaj [[Eduard Wechssler]]). Flasche doktoriĝis en 1935 Bonne post defendo de la tezo ''Die begriffliche Entwicklung des Wortes ratio und seiner Ableitungen im Französischen bis 1500'' (Lepziko kaj Parizo 1936). En julio 1937 li petis membrecon ĉe [[NSDAP]] kaj ricevis membrecon ekde la 1.5.1937 (partiana n-ro 4.389.422).<ref>Bundesarchiv R 9361-IX KARTEI/9041119</ref><ref>[[Frank-Rutger Hausmann]]: "Auch eine nationale Wissenschaft? Die deutsche Romanistik unter dem Nationalsozialismus" - ĉe: ''Romanistische Zeitschrift für Literaturgeschichte,'' 22/1998, p. 262 ([https://freidok.uni-freiburg.de/data/5810 interrete PDF])</ref> De 1936 Flasche troviĝis en [[Koimbro]], de 1939 en la biblioteka servo de [[Würzburg]]. Inter 1950-53 li deĵoris ĉe la Bonna universitata biblioteko. En 1950 li habilitiĝis ĉe la [[Universitato Frederiko Aleksandro Erlangeno-Nurenbergo|universitato de Erlangen]] ĉe [[Adalbert Hämel]] kaj [[Heinrich Kuen]]: lia laboraĵo titoliĝis ''Über die Genealogie der Lehre von der Erfahrung des Herzens. Philologisch-philosophische Studien zur Vorgeschichte der Erkenntnistheorie Pascals und ihrer Einordnung in die französische Geistesentwicklung''. De 1953 Flasche profesoris ĉe la [[universitato de Marburg]]. En 1963 li fariĝis katedestro pri hispana kaj [[portugala lingvo|luzitana]] filologioj kaj kulturoj ĉe la [[hamburga universitato|universitato de Hamburgo]]. == Aliaj verkoj == * ''Bernhard von Clairvaux als Geistesahne Pascals. Ein Beitrag zur Erhellung der abendländischen Kultureinheit.'' Ĉe: ''Sacris Erudiri.'' Band 5, 1953, p. 331–360 * ''Die Sprachen und Literaturen der Romanen im Spiegel der deutschen Universitätsschriften 1885–1950: Eine Bibliographie.'' Bonn 1958 * (kune kun Utta Wawrzinek) ''Materialien zur Begriffsgeschichte: Eine Bibliographie deutscher Hochschulschriften von 1880–1955.'' Bonn 1960 * (eld.) ''Aufsätze zur portugiesischen Kulturgeschichte.'' 8 volumoj, Münster 1960–1968 * ''Die Struktur des auto sacramental Los encantos de la culpa von Calderón.'' Köln 1968 * (eld.) ''Litterae Hispanae et Lusitanae: Festschrift zum 50jährigen Bestehen des Ibero-Amerikanischen Forschungsinstituts der Universität Hamburg.'' München 1968 * (eld.) ''Calderón de la Barca.'' Darmstadt 1971 * (eld.) ''Hacia Calderon. 2. Coloquio Anglogermano Hamburgo 1970. Ponencias.'' Berlin 1972 * ''Geschichte der spanischen Literatur.'' 3 Bände, Bern 1977, 1982, 1989 * ''Über Calderón: Studien aus den Jahren 1958–1980.'' Wiesbaden 1980 * (eld., kune kun Gerd Hofmann) ''Konkordanz zu Calderón.'' 5 Bände, Hildesheim 1980–1983 * ''Zetemata, semantica, syntactica.'' 2 volumoj, Stuttgart 1990 == Literaturo == * Karl-Hermann Körner kaj Klaus Rühl (eld.): ''Studia Iberica. Festschrift für Hans Flasche.'' Bern 1973 * Karl-Hermann Körner kaj [[Dietrich Briesemeister]] (eld.): ''Aureum saeculum Hispanum: Beiträge zu Texten des Siglo de Oro. Festschrift für Hans Flasche zum 70. Geburtstag.'' Wiesbaden 1983 * Karl-Hermann Körner und Günther Zimmermann (eld.): ''Homenaje a Hans Flasche. Festschrift zum 80. Geburtstag am 25. November 1991.'' Stuttgart 1991 * Manfred Tietz: ''Hans Flasche 1911–1994. Calderonista e iniciador de los Coloquios Anglo-germanos sobre Calderón.'' Ĉe: Manfred Tietz (eld.): ''Texto e imagen en Calderón: undécimo Coloquio Anglogermano sobre Calderón, St. Andrews, Escocia, 17–20 de julio de 1996, actas.'' Stuttgart 1998 * José Polo: ''Walther von Wartburg (1888–1971) y Hans Flasche (1911–1994). Variaciones biblio-historiográficas.'' Ĉe: ''Revista de filología española.'' Volumo 84, 2004, p. 413–425 * Nachruf in: ''Romanistisches Jahrbuch.'' Volumo 45, 1994, p. IX–XII * Dietrich Briesemeister in: ''Iberoromania.'' Volumo 41, 1995, p. 137–140 * Kurt Reichenberger in: ''Bulletin of Hispanic Studies.'' Volumo 72, 1995, p. 213–214 == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|118533681}} *[https://lagis.hessen.de/de/personen/hessische-biografie/alle-eintraege/16801 Flasche ĉe LAGIS-katalogo] *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/118533681 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references/> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Flasche, Hans}} [[Kategorio:Germanaj filologoj]] [[Kategorio:Membroj de NSDAP]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1911]] [[Kategorio:Mortintoj en 1994]] [[Kategorio:Duseldorfo]] [[kategorio:Portugallingvaj profesiuloj]] [[kategorio:Germanaj hispanistoj]] [[kategorio:Germanaj bibliotekistoj]] [[kategorio:Universitato de Marburgo]] a1w7qbgix60b8mhbfr9ulr75yha6etp Ernst Gamillscheg 0 946678 9400779 2026-06-13T06:56:07Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun "'''Ernst GAMILLSCHEG''' (naskiĝinta la {{Daton|28|10|1887}} en [[Jindřichův Hradec]], mortinta la {{Daton|18|3|1974}} en [[Göttingen]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] romanisto. == Vivo kaj agado == Doktoriĝo de Gamillscheg estis en 1909 ĉe la [[universitato de Vieno]] ĉe [[Wilhelm Meyer-Lübke]] post defendo de la tezo ''Die romanischen Elemente in der deutschen Mundart von Lusern'' (Halle 1912). Habilitiĝo sukcesis post studrestadoj en [[Parizo]] ĉe Jules..." 9400779 wikitext text/x-wiki '''Ernst GAMILLSCHEG''' (naskiĝinta la {{Daton|28|10|1887}} en [[Jindřichův Hradec]], mortinta la {{Daton|18|3|1974}} en [[Göttingen]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] romanisto. == Vivo kaj agado == Doktoriĝo de Gamillscheg estis en 1909 ĉe la [[universitato de Vieno]] ĉe [[Wilhelm Meyer-Lübke]] post defendo de la tezo ''Die romanischen Elemente in der deutschen Mundart von Lusern'' (Halle 1912). Habilitiĝo sukcesis post studrestadoj en [[Parizo]] ĉe [[Jules Gilliéron]] kaj [[Mario Roques]], en la 1913-a jaro per la laboraĵo ''Studien zur Vorgeschichte einer romanischen Tempuslehre'' (Vieno 1913; Tübingen 1970). Jam frue li interesiĝis pri la [[rumana lingvo]]. Jam en 1914 li estadis en Rumanujo kaj specialiĝis pri dialektoj en [[Oltenio]].<ref>Daniela Olărescu: ''Deutsch-rumänische Wissenschafts- und Kulturbeziehungen in der Zeit des Nationalsozialismus.'' Ĉe: Wolfgang Dahmen, Petra Himstedt-Vaid, Gerhard Ressel (eld.): ''Grenzüberschreitungen. Traditionen und Identitäten in Südosteuropa'' (=Balkanologische Veröffentlichungen, 45). Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 2008, ISBN 978-3-447-05792-9,p. 430–438. Konkrete p. 434 kaj 436</ref> Dum la [[Unua mondmilito]] li soldatis kaj grave vundiĝis. Post resaniĝo li vokiĝis en 1916 al la [[universitato de Innsbruck]] kaj fariĝis en 1919 orda profesoro pri romanistiko. En 1925 li iĝis profesoro en [[Berlino]]. En 1936 li iĝis orda ano de la [[Prusa Akademio de Sciencoj]].<ref>[https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-ernst-gamillscheg-833| membrolisto de malpostaj organizaĵoj]]</ref> En 1938 li iĝis koresponda membro de la [[Bavara Akademio de Sciencoj]].<ref>[https://badw.de/fileadmin/nachrufe/Gamillscheg%20Ernst.pdf PDF-nekrologo fare de la bavaraj samakademianoj].</ref> Inter 1940-44 li prezidantis ĉe DWI (Germana Scienca Instituto) je [[Bukareŝto]] helpite de siaj disĉiploj [[Günter Reichenkron]] kaj [[Ernst Erwin Lange-Kowal]] kaj de la germanisto [[Hermann Schneider]]. Paralele Gamillscheg estis gastprofesoro ĉe la [[universitato de Bukareŝto]]. Danke al tio li baldaŭ iĝis plej eminenta fakulo pri Rumanujo ene de la germana universitatprofesoraro. Filioj de DWI ekzistis en pluraj rumanujaj urboj, kiuj ankaŭ servis al la [[naziismo|naziisma]] propagando. Sed tie estas okazis ankaŭ kulturprogramaĵoj kaj lingvokursoj. En 1946 li vokiĝis fare de la [[universitato de Tübingen]] kie li pensiiĝis en 1956. En 1950 li evoluigis ne tro sciencan, eĉ harstarigan tezon pri i.a. [[latinida lingvaro|romana]] origino de la [[eŭskara lingvo]].<ref>Ernst Gamillscheg: ''Zum Problem 'Romanen und Basken'.'' Ĉe: ''Romanische Forschungen,'', 76/1964, kajero 3/4,p. 422–425.</ref> Lia filo Franz Gamillschegg iĝis jura scienculo. bekannter deutscher Rechtswissenschaftler. == Honoroj == *1935: Komandora Kruco de la Stelo de Rumanujo *1939: meritsigno ''Treudienst-Ehrenzeichen'' (dua rango), fare de [[Adolf Hitler]]. == Verkoj (elekto) == * ''Etymologisches Wörterbuch der französischen Sprache'', du volumoj. Heidelberg 1926–1929 (2., neu bearbeitete Aufl. 1966–1969); Neuausgabe 1997, ISBN 3-8253-0501-5. * ''Romania Germanica'', 3 volumoj. Berlin 1934, 1935 kaj 1936 (Volumo 1: 2., nova eldono prilaborita 1970) * ''Immigrazioni germaniche in Italia.'' Verlag H. Keller, Leipzig 1937. * ''Über die Herkunft der Rumänen.'' Akademie der Wissenschaften, Berlin 1940. * ''Romanen und Basken'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 2/1950). Verlag der Akademie der Wissenschaften und der Literatur in Mainz * ''Diderots Neveu de Rameau und die Goethesche Übersetzung der Satire'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 1/1953). Verlag der Wissenschaften und der Literatur in Mainz (in Kommission bei Franz Steiner Verlag, Wiesbaden). * ''Französische Bedeutungslehre.'' Tübingen 1951. * ''Historische französische Syntax.'' Tübingen 1957. * ''Streifzüge auf dem Gebiet der Bedeutungslehre'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 5/1958). * ''Ausgewählte Aufsätze.'' Band 2, Tübingen 1962. == Literaturo == [[File:Ernst Gamillscheg Verba et vocabula 1968 Einband.jpg|thumb|''Verba et vocabula'' (1968)]] * Klaus Heitmann: ''[https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=847 Gamillscheg, Ernst]'', ĉe: ''Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas''. Vol. 2. München 1976, p. 5-6 * Frank-Rutger Hausmann: ''Auch im Krieg schweigen die Musen nicht''. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2002. Dua eldono. ISBN 3-525-35181-X. * Frank-Rutger Hausmann: ''Vom Strudel der Ereignisse verschlungen. Deutsche Romanistik im Dritten Reich''. Klostermann, Frankfurt a. M. 2008. Dua eldono. ISBN 978-3-465-03584-8. * ''Ausgewählte Aufsätze von Ernst Gamillscheg'', Jena 1937 * ''Festgabe Ernst Gamillscheg'', Tübingen 1952 * ''Syntactica et Stilistica'', eldonis Günter Reichenkron, Tübingen 1957 * ''Verba et vocabula'', eldonis [[Helmut Stimm]] kaj Julius Wilhelm == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|118689398|NAME=Ernst Gamillscheg}} *[https://orawww.uibk.ac.at/apex/uprod/f?p=20090202:2:::::P2_TYP_ID: informoj sur insbrukaj altlernejpaĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Gamillscheg, Ernst}} [[Kategorio:Aŭstraj filologoj]] [[Kategorio:Aŭstraj profesoroj]] [[Kategorio:Universitato de Innsbruck]] [[Kategorio:Propagandisto]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1887]] [[Kategorio:Mortintoj en 1971]] [[Kategorio:Göttingen]] mz3btnxnx4hie0hhyloyfpyvy6r3v3h 9400783 9400779 2026-06-13T07:04:38Z Tirolischleioans 254019 9400783 wikitext text/x-wiki '''Ernst GAMILLSCHEG''' (naskiĝinta la {{Daton|28|10|1887}} en [[Jindřichův Hradec]], mortinta la {{Daton|18|3|1974}} en [[Göttingen]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] romanisto. == Vivo kaj agado == Doktoriĝo de Gamillscheg estis en 1909 ĉe la [[universitato de Vieno]] ĉe [[Wilhelm Meyer-Lübke]] post defendo de la tezo ''Die romanischen Elemente in der deutschen Mundart von Lusern'' (Halle 1912). Habilitiĝo sukcesis post studrestadoj en [[Parizo]] ĉe [[Jules Gilliéron]] kaj [[Mario Roques]], en la 1913-a jaro per la laboraĵo ''Studien zur Vorgeschichte einer romanischen Tempuslehre'' (Vieno 1913; Tübingen 1970). Jam frue li interesiĝis pri la [[rumana lingvo]]. Jam en 1914 li estadis en Rumanujo kaj specialiĝis pri dialektoj en [[Oltenio]].<ref>Daniela Olărescu: ''Deutsch-rumänische Wissenschafts- und Kulturbeziehungen in der Zeit des Nationalsozialismus.'' Ĉe: Wolfgang Dahmen, Petra Himstedt-Vaid, Gerhard Ressel (eld.): ''Grenzüberschreitungen. Traditionen und Identitäten in Südosteuropa'' (=Balkanologische Veröffentlichungen, 45). Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 2008, ISBN 978-3-447-05792-9,p. 430–438. Konkrete p. 434 kaj 436</ref> Dum la [[Unua mondmilito]] li soldatis kaj grave vundiĝis. Post resaniĝo li vokiĝis en 1916 al la [[universitato de Innsbruck]] kaj fariĝis en 1919 orda profesoro pri romanistiko. En 1925 li iĝis profesoro en [[Berlino]]. En 1936 li iĝis orda ano de la [[Prusa Akademio de Sciencoj]].<ref>[https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-ernst-gamillscheg-833| membrolisto de malpostaj organizaĵoj]]</ref> En 1938 li iĝis koresponda membro de la [[Bavara Akademio de Sciencoj]].<ref>[https://badw.de/fileadmin/nachrufe/Gamillscheg%20Ernst.pdf PDF-nekrologo fare de la bavaraj samakademianoj].</ref> Inter 1940-44 li prezidantis ĉe DWI (Germana Scienca Instituto) je [[Bukareŝto]] helpite de siaj disĉiploj [[Günter Reichenkron]] kaj [[Ernst Erwin Lange-Kowal]] kaj de la germanisto [[Hermann Schneider]]. Paralele Gamillscheg estis gastprofesoro ĉe la [[universitato de Bukareŝto]]. Danke al tio li baldaŭ iĝis plej eminenta fakulo pri Rumanujo ene de la germana universitatprofesoraro. Filioj de DWI ekzistis en pluraj rumanujaj urboj, kiuj ankaŭ servis al la [[naziismo|naziisma]] propagando. Sed tie estas okazis ankaŭ kulturprogramaĵoj kaj lingvokursoj. En 1946 li vokiĝis fare de la [[universitato de Tübingen]] kie li pensiiĝis en 1956. En 1950 li evoluigis ne tro sciencan, eĉ harstarigan tezon pri i.a. [[latinida lingvaro|romana]] origino de la [[eŭska lingvo]].<ref>Ernst Gamillscheg: ''Zum Problem 'Romanen und Basken'.'' Ĉe: ''Romanische Forschungen,'', 76/1964, kajero 3/4,p. 422–425.</ref> Lia filo Franz Gamillschegg iĝis jura scienculo. bekannter deutscher Rechtswissenschaftler. == Honoroj == *1935: Komandora Kruco de la Stelo de Rumanujo *1939: meritsigno ''Treudienst-Ehrenzeichen'' (dua rango), fare de [[Adolf Hitler]]. == Verkoj (elekto) == * ''Etymologisches Wörterbuch der französischen Sprache'', du volumoj. Heidelberg 1926–1929 (2., neu bearbeitete Aufl. 1966–1969); Neuausgabe 1997, ISBN 3-8253-0501-5. * ''Romania Germanica'', 3 volumoj. Berlin 1934, 1935 kaj 1936 (Volumo 1: 2., nova eldono prilaborita 1970) * ''Immigrazioni germaniche in Italia.'' Verlag H. Keller, Leipzig 1937. * ''Über die Herkunft der Rumänen.'' Akademie der Wissenschaften, Berlin 1940. * ''Romanen und Basken'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 2/1950). Verlag der Akademie der Wissenschaften und der Literatur in Mainz * ''Diderots Neveu de Rameau und die Goethesche Übersetzung der Satire'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 1/1953). Verlag der Wissenschaften und der Literatur in Mainz (in Kommission bei Franz Steiner Verlag, Wiesbaden). * ''Französische Bedeutungslehre.'' Tübingen 1951. * ''Historische französische Syntax.'' Tübingen 1957. * ''Streifzüge auf dem Gebiet der Bedeutungslehre'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 5/1958). * ''Ausgewählte Aufsätze.'' Band 2, Tübingen 1962. == Literaturo == [[File:Ernst Gamillscheg Verba et vocabula 1968 Einband.jpg|thumb|''Verba et vocabula'' (1968)]] * Klaus Heitmann: ''[https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=847 Gamillscheg, Ernst]'', ĉe: ''Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas''. Vol. 2. München 1976, p. 5-6 * Frank-Rutger Hausmann: ''Auch im Krieg schweigen die Musen nicht''. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2002. Dua eldono. ISBN 3-525-35181-X. * Frank-Rutger Hausmann: ''Vom Strudel der Ereignisse verschlungen. Deutsche Romanistik im Dritten Reich''. Klostermann, Frankfurt a. M. 2008. Dua eldono. ISBN 978-3-465-03584-8. * ''Ausgewählte Aufsätze von Ernst Gamillscheg'', Jena 1937 * ''Festgabe Ernst Gamillscheg'', Tübingen 1952 * ''Syntactica et Stilistica'', eldonis Günter Reichenkron, Tübingen 1957 * ''Verba et vocabula'', eldonis [[Helmut Stimm]] kaj Julius Wilhelm == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|118689398|NAME=Ernst Gamillscheg}} *[https://orawww.uibk.ac.at/apex/uprod/f?p=20090202:2:::::P2_TYP_ID: informoj sur insbrukaj altlernejpaĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Gamillscheg, Ernst}} [[Kategorio:Aŭstraj filologoj]] [[Kategorio:Aŭstraj profesoroj]] [[Kategorio:Universitato de Innsbruck]] [[Kategorio:Propagandisto]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1887]] [[Kategorio:Mortintoj en 1971]] [[Kategorio:Göttingen]] n1zjasg96v33sekfl9z1uioebo7rx4q 9400786 9400783 2026-06-13T07:07:21Z Tirolischleioans 254019 9400786 wikitext text/x-wiki '''Ernst GAMILLSCHEG''' (naskiĝinta la {{Daton|28|10|1887}} en [[Jindřichův Hradec]], mortinta la {{Daton|18|3|1974}} en [[Göttingen]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] romanisto. == Vivo kaj agado == Doktoriĝo de Gamillscheg estis en 1909 ĉe la [[universitato de Vieno]] ĉe [[Wilhelm Meyer-Lübke]] post defendo de la tezo ''Die romanischen Elemente in der deutschen Mundart von Lusern'' (Halle 1912). Habilitiĝo sukcesis post studrestadoj en [[Parizo]] ĉe [[Jules Gilliéron]] kaj [[Mario Roques]], en la 1913-a jaro per la laboraĵo ''Studien zur Vorgeschichte einer romanischen Tempuslehre'' (Vieno 1913; Tübingen 1970). Jam frue li interesiĝis pri la [[rumana lingvo]]. Jam en 1914 li estadis en Rumanujo kaj specialiĝis pri dialektoj en Malgranda Valaĥio.<ref>Daniela Olărescu: ''Deutsch-rumänische Wissenschafts- und Kulturbeziehungen in der Zeit des Nationalsozialismus.'' Ĉe: Wolfgang Dahmen, Petra Himstedt-Vaid, Gerhard Ressel (eld.): ''Grenzüberschreitungen. Traditionen und Identitäten in Südosteuropa'' (=Balkanologische Veröffentlichungen, 45). Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 2008, ISBN 978-3-447-05792-9,p. 430–438. Konkrete p. 434 kaj 436</ref> Dum la [[Unua mondmilito]] li soldatis kaj grave vundiĝis. Post resaniĝo li vokiĝis en 1916 al la [[universitato de Innsbruck]] kaj fariĝis en 1919 orda profesoro pri romanistiko. En 1925 li iĝis profesoro en [[Berlino]]. En 1936 li iĝis orda ano de la [[Prusa Akademio de Sciencoj]].<ref>[https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-ernst-gamillscheg-833| membrolisto de malpostaj organizaĵoj]]</ref> En 1938 li iĝis koresponda membro de la [[Bavara Akademio de Sciencoj]].<ref>[https://badw.de/fileadmin/nachrufe/Gamillscheg%20Ernst.pdf PDF-nekrologo fare de la bavaraj samakademianoj].</ref> Inter 1940-44 li prezidantis ĉe DWI (Germana Scienca Instituto) je [[Bukareŝto]] helpite de siaj disĉiploj [[Günter Reichenkron]] kaj [[Ernst Erwin Lange-Kowal]] kaj de la germanisto [[Hermann Schneider]]. Paralele Gamillscheg estis gastprofesoro ĉe la [[universitato de Bukareŝto]]. Danke al tio li baldaŭ iĝis plej eminenta fakulo pri Rumanujo ene de la germana universitatprofesoraro. Filioj de DWI ekzistis en pluraj rumanujaj urboj, kiuj ankaŭ servis al la [[naziismo|naziisma]] propagando. Sed tie estas okazis ankaŭ kulturprogramaĵoj kaj lingvokursoj. En 1946 li vokiĝis fare de la [[universitato de Tübingen]] kie li pensiiĝis en 1956. En 1950 li evoluigis ne tro sciencan, eĉ harstarigan tezon pri i.a. [[latinida lingvaro|romana]] origino de la [[eŭska lingvo]].<ref>Ernst Gamillscheg: ''Zum Problem 'Romanen und Basken'.'' Ĉe: ''Romanische Forschungen,'', 76/1964, kajero 3/4,p. 422–425.</ref> Lia filo Franz Gamillschegg iĝis jura scienculo. bekannter deutscher Rechtswissenschaftler. == Honoroj == *1935: Komandora Kruco de la Stelo de Rumanujo *1939: meritsigno ''Treudienst-Ehrenzeichen'' (dua rango), fare de [[Adolf Hitler]]. == Verkoj (elekto) == * ''Etymologisches Wörterbuch der französischen Sprache'', du volumoj. Heidelberg 1926–1929 (2., neu bearbeitete Aufl. 1966–1969); Neuausgabe 1997, ISBN 3-8253-0501-5. * ''Romania Germanica'', 3 volumoj. Berlin 1934, 1935 kaj 1936 (Volumo 1: 2., nova eldono prilaborita 1970) * ''Immigrazioni germaniche in Italia.'' Verlag H. Keller, Leipzig 1937. * ''Über die Herkunft der Rumänen.'' Akademie der Wissenschaften, Berlin 1940. * ''Romanen und Basken'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 2/1950). Verlag der Akademie der Wissenschaften und der Literatur in Mainz * ''Diderots Neveu de Rameau und die Goethesche Übersetzung der Satire'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 1/1953). Verlag der Wissenschaften und der Literatur in Mainz (in Kommission bei Franz Steiner Verlag, Wiesbaden). * ''Französische Bedeutungslehre.'' Tübingen 1951. * ''Historische französische Syntax.'' Tübingen 1957. * ''Streifzüge auf dem Gebiet der Bedeutungslehre'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 5/1958). * ''Ausgewählte Aufsätze.'' Band 2, Tübingen 1962. == Literaturo == [[File:Ernst Gamillscheg Verba et vocabula 1968 Einband.jpg|thumb|''Verba et vocabula'' (1968)]] * Klaus Heitmann: ''[https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=847 Gamillscheg, Ernst]'', ĉe: ''Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas''. Vol. 2. München 1976, p. 5-6 * Frank-Rutger Hausmann: ''Auch im Krieg schweigen die Musen nicht''. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2002. Dua eldono. ISBN 3-525-35181-X. * Frank-Rutger Hausmann: ''Vom Strudel der Ereignisse verschlungen. Deutsche Romanistik im Dritten Reich''. Klostermann, Frankfurt a. M. 2008. Dua eldono. ISBN 978-3-465-03584-8. * ''Ausgewählte Aufsätze von Ernst Gamillscheg'', Jena 1937 * ''Festgabe Ernst Gamillscheg'', Tübingen 1952 * ''Syntactica et Stilistica'', eldonis Günter Reichenkron, Tübingen 1957 * ''Verba et vocabula'', eldonis [[Helmut Stimm]] kaj Julius Wilhelm == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|118689398|NAME=Ernst Gamillscheg}} *[https://orawww.uibk.ac.at/apex/uprod/f?p=20090202:2:::::P2_TYP_ID: informoj sur insbrukaj altlernejpaĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Gamillscheg, Ernst}} [[Kategorio:Aŭstraj filologoj]] [[Kategorio:Aŭstraj profesoroj]] [[Kategorio:Universitato de Innsbruck]] [[Kategorio:Propagandisto]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1887]] [[Kategorio:Mortintoj en 1971]] [[Kategorio:Göttingen]] 3nweqvy5upy48hvj3uqrthedygpfd6d 9400787 9400786 2026-06-13T07:07:45Z Tirolischleioans 254019 /* Honoroj */ 9400787 wikitext text/x-wiki '''Ernst GAMILLSCHEG''' (naskiĝinta la {{Daton|28|10|1887}} en [[Jindřichův Hradec]], mortinta la {{Daton|18|3|1974}} en [[Göttingen]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] romanisto. == Vivo kaj agado == Doktoriĝo de Gamillscheg estis en 1909 ĉe la [[universitato de Vieno]] ĉe [[Wilhelm Meyer-Lübke]] post defendo de la tezo ''Die romanischen Elemente in der deutschen Mundart von Lusern'' (Halle 1912). Habilitiĝo sukcesis post studrestadoj en [[Parizo]] ĉe [[Jules Gilliéron]] kaj [[Mario Roques]], en la 1913-a jaro per la laboraĵo ''Studien zur Vorgeschichte einer romanischen Tempuslehre'' (Vieno 1913; Tübingen 1970). Jam frue li interesiĝis pri la [[rumana lingvo]]. Jam en 1914 li estadis en Rumanujo kaj specialiĝis pri dialektoj en Malgranda Valaĥio.<ref>Daniela Olărescu: ''Deutsch-rumänische Wissenschafts- und Kulturbeziehungen in der Zeit des Nationalsozialismus.'' Ĉe: Wolfgang Dahmen, Petra Himstedt-Vaid, Gerhard Ressel (eld.): ''Grenzüberschreitungen. Traditionen und Identitäten in Südosteuropa'' (=Balkanologische Veröffentlichungen, 45). Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 2008, ISBN 978-3-447-05792-9,p. 430–438. Konkrete p. 434 kaj 436</ref> Dum la [[Unua mondmilito]] li soldatis kaj grave vundiĝis. Post resaniĝo li vokiĝis en 1916 al la [[universitato de Innsbruck]] kaj fariĝis en 1919 orda profesoro pri romanistiko. En 1925 li iĝis profesoro en [[Berlino]]. En 1936 li iĝis orda ano de la [[Prusa Akademio de Sciencoj]].<ref>[https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-ernst-gamillscheg-833| membrolisto de malpostaj organizaĵoj]]</ref> En 1938 li iĝis koresponda membro de la [[Bavara Akademio de Sciencoj]].<ref>[https://badw.de/fileadmin/nachrufe/Gamillscheg%20Ernst.pdf PDF-nekrologo fare de la bavaraj samakademianoj].</ref> Inter 1940-44 li prezidantis ĉe DWI (Germana Scienca Instituto) je [[Bukareŝto]] helpite de siaj disĉiploj [[Günter Reichenkron]] kaj [[Ernst Erwin Lange-Kowal]] kaj de la germanisto [[Hermann Schneider]]. Paralele Gamillscheg estis gastprofesoro ĉe la [[universitato de Bukareŝto]]. Danke al tio li baldaŭ iĝis plej eminenta fakulo pri Rumanujo ene de la germana universitatprofesoraro. Filioj de DWI ekzistis en pluraj rumanujaj urboj, kiuj ankaŭ servis al la [[naziismo|naziisma]] propagando. Sed tie estas okazis ankaŭ kulturprogramaĵoj kaj lingvokursoj. En 1946 li vokiĝis fare de la [[universitato de Tübingen]] kie li pensiiĝis en 1956. En 1950 li evoluigis ne tro sciencan, eĉ harstarigan tezon pri i.a. [[latinida lingvaro|romana]] origino de la [[eŭska lingvo]].<ref>Ernst Gamillscheg: ''Zum Problem 'Romanen und Basken'.'' Ĉe: ''Romanische Forschungen,'', 76/1964, kajero 3/4,p. 422–425.</ref> Lia filo Franz Gamillschegg iĝis jura scienculo. bekannter deutscher Rechtswissenschaftler. == Honoroj == *1935: Komandora kruco de la Stelo de Rumanujo *1939: meritsigno ''Treudienst-Ehrenzeichen'' (dua rango), fare de [[Adolf Hitler]]. == Verkoj (elekto) == * ''Etymologisches Wörterbuch der französischen Sprache'', du volumoj. Heidelberg 1926–1929 (2., neu bearbeitete Aufl. 1966–1969); Neuausgabe 1997, ISBN 3-8253-0501-5. * ''Romania Germanica'', 3 volumoj. Berlin 1934, 1935 kaj 1936 (Volumo 1: 2., nova eldono prilaborita 1970) * ''Immigrazioni germaniche in Italia.'' Verlag H. Keller, Leipzig 1937. * ''Über die Herkunft der Rumänen.'' Akademie der Wissenschaften, Berlin 1940. * ''Romanen und Basken'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 2/1950). Verlag der Akademie der Wissenschaften und der Literatur in Mainz * ''Diderots Neveu de Rameau und die Goethesche Übersetzung der Satire'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 1/1953). Verlag der Wissenschaften und der Literatur in Mainz (in Kommission bei Franz Steiner Verlag, Wiesbaden). * ''Französische Bedeutungslehre.'' Tübingen 1951. * ''Historische französische Syntax.'' Tübingen 1957. * ''Streifzüge auf dem Gebiet der Bedeutungslehre'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 5/1958). * ''Ausgewählte Aufsätze.'' Band 2, Tübingen 1962. == Literaturo == [[File:Ernst Gamillscheg Verba et vocabula 1968 Einband.jpg|thumb|''Verba et vocabula'' (1968)]] * Klaus Heitmann: ''[https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=847 Gamillscheg, Ernst]'', ĉe: ''Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas''. Vol. 2. München 1976, p. 5-6 * Frank-Rutger Hausmann: ''Auch im Krieg schweigen die Musen nicht''. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2002. Dua eldono. ISBN 3-525-35181-X. * Frank-Rutger Hausmann: ''Vom Strudel der Ereignisse verschlungen. Deutsche Romanistik im Dritten Reich''. Klostermann, Frankfurt a. M. 2008. Dua eldono. ISBN 978-3-465-03584-8. * ''Ausgewählte Aufsätze von Ernst Gamillscheg'', Jena 1937 * ''Festgabe Ernst Gamillscheg'', Tübingen 1952 * ''Syntactica et Stilistica'', eldonis Günter Reichenkron, Tübingen 1957 * ''Verba et vocabula'', eldonis [[Helmut Stimm]] kaj Julius Wilhelm == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|118689398|NAME=Ernst Gamillscheg}} *[https://orawww.uibk.ac.at/apex/uprod/f?p=20090202:2:::::P2_TYP_ID: informoj sur insbrukaj altlernejpaĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Gamillscheg, Ernst}} [[Kategorio:Aŭstraj filologoj]] [[Kategorio:Aŭstraj profesoroj]] [[Kategorio:Universitato de Innsbruck]] [[Kategorio:Propagandisto]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1887]] [[Kategorio:Mortintoj en 1971]] [[Kategorio:Göttingen]] am7vwoewmppm8ztlk0glj6n4fjljujv 9400788 9400787 2026-06-13T07:08:47Z Tirolischleioans 254019 /* Vivo kaj agado */ 9400788 wikitext text/x-wiki '''Ernst GAMILLSCHEG''' (naskiĝinta la {{Daton|28|10|1887}} en [[Jindřichův Hradec]], mortinta la {{Daton|18|3|1974}} en [[Göttingen]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] romanisto. == Vivo kaj agado == Doktoriĝo de Gamillscheg estis en 1909 ĉe la [[universitato de Vieno]] ĉe [[Wilhelm Meyer-Lübke]] post defendo de la tezo ''Die romanischen Elemente in der deutschen Mundart von Lusern'' (Halle 1912). Habilitiĝo sukcesis post studrestadoj en [[Parizo]] ĉe [[Jules Gilliéron]] kaj [[Mario Roques]], en la 1913-a jaro per la laboraĵo ''Studien zur Vorgeschichte einer romanischen Tempuslehre'' (Vieno 1913; Tübingen 1970). Jam frue li interesiĝis pri la [[rumana lingvo]]. Jam en 1914 li estadis en Rumanujo kaj specialiĝis pri dialektoj en Malgranda Valaĥio.<ref>Daniela Olărescu: ''Deutsch-rumänische Wissenschafts- und Kulturbeziehungen in der Zeit des Nationalsozialismus.'' Ĉe: Wolfgang Dahmen, Petra Himstedt-Vaid, Gerhard Ressel (eld.): ''Grenzüberschreitungen. Traditionen und Identitäten in Südosteuropa'' (=Balkanologische Veröffentlichungen, 45). Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 2008, ISBN 978-3-447-05792-9,p. 430–438. Konkrete p. 434 kaj 436</ref> Dum la [[Unua mondmilito]] li soldatis kaj grave vundiĝis. Post resaniĝo li vokiĝis en 1916 al la [[universitato de Innsbruck]] kaj fariĝis en 1919 orda profesoro pri romanistiko. En 1925 li iĝis profesoro en [[Berlino]]. En 1936 li iĝis orda ano de la [[Prusa Akademio de Sciencoj]].<ref>[https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-ernst-gamillscheg-833| membrolisto de malpostaj organizaĵoj]]</ref> En 1938 li iĝis koresponda membro de la [[Bavara Akademio de Sciencoj]].<ref>[https://badw.de/fileadmin/nachrufe/Gamillscheg%20Ernst.pdf PDF-nekrologo fare de la bavaraj samakademianoj].</ref> Inter 1940-44 li prezidantis ĉe DWI (Germana Scienca Instituto) je [[Bukareŝto]] helpite de siaj disĉiploj [[Günter Reichenkron]] kaj [[Ernst Erwin Lange-Kowal]] kaj de la germanisto [[Hermann Schneider]]. Paralele Gamillscheg estis gastprofesoro ĉe la [[universitato de Bukareŝto]]. Danke al tio li baldaŭ iĝis plej eminenta fakulo pri Rumanujo ene de la germana universitatprofesoraro. Filioj de DWI ekzistis en pluraj rumanujaj urboj, kiuj ankaŭ servis al la [[naziismo|naziisma]] propagando. Sed tie estas okazis ankaŭ kulturprogramaĵoj kaj lingvokursoj. En 1946 li vokiĝis fare de la [[universitato de Tübingen]] kie li pensiiĝis en 1956. En 1950 li evoluigis ne tro sciencan, eĉ harstarigan tezon pri i.a. [[latinida lingvaro|romana]] origino de la [[eŭska lingvo]].<ref>Ernst Gamillscheg: ''Zum Problem 'Romanen und Basken'.'' Ĉe: ''Romanische Forschungen,'', 76/1964, kajero 3/4,p. 422–425.</ref> Lia filo Franz Gamillschegg iĝis jura scienculo. == Honoroj == *1935: Komandora kruco de la Stelo de Rumanujo *1939: meritsigno ''Treudienst-Ehrenzeichen'' (dua rango), fare de [[Adolf Hitler]]. == Verkoj (elekto) == * ''Etymologisches Wörterbuch der französischen Sprache'', du volumoj. Heidelberg 1926–1929 (2., neu bearbeitete Aufl. 1966–1969); Neuausgabe 1997, ISBN 3-8253-0501-5. * ''Romania Germanica'', 3 volumoj. Berlin 1934, 1935 kaj 1936 (Volumo 1: 2., nova eldono prilaborita 1970) * ''Immigrazioni germaniche in Italia.'' Verlag H. Keller, Leipzig 1937. * ''Über die Herkunft der Rumänen.'' Akademie der Wissenschaften, Berlin 1940. * ''Romanen und Basken'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 2/1950). Verlag der Akademie der Wissenschaften und der Literatur in Mainz * ''Diderots Neveu de Rameau und die Goethesche Übersetzung der Satire'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 1/1953). Verlag der Wissenschaften und der Literatur in Mainz (in Kommission bei Franz Steiner Verlag, Wiesbaden). * ''Französische Bedeutungslehre.'' Tübingen 1951. * ''Historische französische Syntax.'' Tübingen 1957. * ''Streifzüge auf dem Gebiet der Bedeutungslehre'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 5/1958). * ''Ausgewählte Aufsätze.'' Band 2, Tübingen 1962. == Literaturo == [[File:Ernst Gamillscheg Verba et vocabula 1968 Einband.jpg|thumb|''Verba et vocabula'' (1968)]] * Klaus Heitmann: ''[https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=847 Gamillscheg, Ernst]'', ĉe: ''Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas''. Vol. 2. München 1976, p. 5-6 * Frank-Rutger Hausmann: ''Auch im Krieg schweigen die Musen nicht''. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2002. Dua eldono. ISBN 3-525-35181-X. * Frank-Rutger Hausmann: ''Vom Strudel der Ereignisse verschlungen. Deutsche Romanistik im Dritten Reich''. Klostermann, Frankfurt a. M. 2008. Dua eldono. ISBN 978-3-465-03584-8. * ''Ausgewählte Aufsätze von Ernst Gamillscheg'', Jena 1937 * ''Festgabe Ernst Gamillscheg'', Tübingen 1952 * ''Syntactica et Stilistica'', eldonis Günter Reichenkron, Tübingen 1957 * ''Verba et vocabula'', eldonis [[Helmut Stimm]] kaj Julius Wilhelm == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|118689398|NAME=Ernst Gamillscheg}} *[https://orawww.uibk.ac.at/apex/uprod/f?p=20090202:2:::::P2_TYP_ID: informoj sur insbrukaj altlernejpaĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Gamillscheg, Ernst}} [[Kategorio:Aŭstraj filologoj]] [[Kategorio:Aŭstraj profesoroj]] [[Kategorio:Universitato de Innsbruck]] [[Kategorio:Propagandisto]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1887]] [[Kategorio:Mortintoj en 1971]] [[Kategorio:Göttingen]] 6pr96gbhn77sook8g11jh8rl74358tm 9400789 9400788 2026-06-13T07:09:03Z Tirolischleioans 254019 /* Honoroj */ 9400789 wikitext text/x-wiki '''Ernst GAMILLSCHEG''' (naskiĝinta la {{Daton|28|10|1887}} en [[Jindřichův Hradec]], mortinta la {{Daton|18|3|1974}} en [[Göttingen]]) estis [[aŭstrio|aŭstra]] romanisto. == Vivo kaj agado == Doktoriĝo de Gamillscheg estis en 1909 ĉe la [[universitato de Vieno]] ĉe [[Wilhelm Meyer-Lübke]] post defendo de la tezo ''Die romanischen Elemente in der deutschen Mundart von Lusern'' (Halle 1912). Habilitiĝo sukcesis post studrestadoj en [[Parizo]] ĉe [[Jules Gilliéron]] kaj [[Mario Roques]], en la 1913-a jaro per la laboraĵo ''Studien zur Vorgeschichte einer romanischen Tempuslehre'' (Vieno 1913; Tübingen 1970). Jam frue li interesiĝis pri la [[rumana lingvo]]. Jam en 1914 li estadis en Rumanujo kaj specialiĝis pri dialektoj en Malgranda Valaĥio.<ref>Daniela Olărescu: ''Deutsch-rumänische Wissenschafts- und Kulturbeziehungen in der Zeit des Nationalsozialismus.'' Ĉe: Wolfgang Dahmen, Petra Himstedt-Vaid, Gerhard Ressel (eld.): ''Grenzüberschreitungen. Traditionen und Identitäten in Südosteuropa'' (=Balkanologische Veröffentlichungen, 45). Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 2008, ISBN 978-3-447-05792-9,p. 430–438. Konkrete p. 434 kaj 436</ref> Dum la [[Unua mondmilito]] li soldatis kaj grave vundiĝis. Post resaniĝo li vokiĝis en 1916 al la [[universitato de Innsbruck]] kaj fariĝis en 1919 orda profesoro pri romanistiko. En 1925 li iĝis profesoro en [[Berlino]]. En 1936 li iĝis orda ano de la [[Prusa Akademio de Sciencoj]].<ref>[https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-ernst-gamillscheg-833| membrolisto de malpostaj organizaĵoj]]</ref> En 1938 li iĝis koresponda membro de la [[Bavara Akademio de Sciencoj]].<ref>[https://badw.de/fileadmin/nachrufe/Gamillscheg%20Ernst.pdf PDF-nekrologo fare de la bavaraj samakademianoj].</ref> Inter 1940-44 li prezidantis ĉe DWI (Germana Scienca Instituto) je [[Bukareŝto]] helpite de siaj disĉiploj [[Günter Reichenkron]] kaj [[Ernst Erwin Lange-Kowal]] kaj de la germanisto [[Hermann Schneider]]. Paralele Gamillscheg estis gastprofesoro ĉe la [[universitato de Bukareŝto]]. Danke al tio li baldaŭ iĝis plej eminenta fakulo pri Rumanujo ene de la germana universitatprofesoraro. Filioj de DWI ekzistis en pluraj rumanujaj urboj, kiuj ankaŭ servis al la [[naziismo|naziisma]] propagando. Sed tie estas okazis ankaŭ kulturprogramaĵoj kaj lingvokursoj. En 1946 li vokiĝis fare de la [[universitato de Tübingen]] kie li pensiiĝis en 1956. En 1950 li evoluigis ne tro sciencan, eĉ harstarigan tezon pri i.a. [[latinida lingvaro|romana]] origino de la [[eŭska lingvo]].<ref>Ernst Gamillscheg: ''Zum Problem 'Romanen und Basken'.'' Ĉe: ''Romanische Forschungen,'', 76/1964, kajero 3/4,p. 422–425.</ref> Lia filo Franz Gamillschegg iĝis jura scienculo. == Honoroj == *1935: Komandora kruco de la Stelo de Rumanujo *1939: meritsigno ''Treudienst-Ehrenzeichen'' (dua rango), fare de [[Adolf Hitler]] == Verkoj (elekto) == * ''Etymologisches Wörterbuch der französischen Sprache'', du volumoj. Heidelberg 1926–1929 (2., neu bearbeitete Aufl. 1966–1969); Neuausgabe 1997, ISBN 3-8253-0501-5. * ''Romania Germanica'', 3 volumoj. Berlin 1934, 1935 kaj 1936 (Volumo 1: 2., nova eldono prilaborita 1970) * ''Immigrazioni germaniche in Italia.'' Verlag H. Keller, Leipzig 1937. * ''Über die Herkunft der Rumänen.'' Akademie der Wissenschaften, Berlin 1940. * ''Romanen und Basken'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 2/1950). Verlag der Akademie der Wissenschaften und der Literatur in Mainz * ''Diderots Neveu de Rameau und die Goethesche Übersetzung der Satire'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 1/1953). Verlag der Wissenschaften und der Literatur in Mainz (in Kommission bei Franz Steiner Verlag, Wiesbaden). * ''Französische Bedeutungslehre.'' Tübingen 1951. * ''Historische französische Syntax.'' Tübingen 1957. * ''Streifzüge auf dem Gebiet der Bedeutungslehre'' (=Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse, 5/1958). * ''Ausgewählte Aufsätze.'' Band 2, Tübingen 1962. == Literaturo == [[File:Ernst Gamillscheg Verba et vocabula 1968 Einband.jpg|thumb|''Verba et vocabula'' (1968)]] * Klaus Heitmann: ''[https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=847 Gamillscheg, Ernst]'', ĉe: ''Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas''. Vol. 2. München 1976, p. 5-6 * Frank-Rutger Hausmann: ''Auch im Krieg schweigen die Musen nicht''. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2002. Dua eldono. ISBN 3-525-35181-X. * Frank-Rutger Hausmann: ''Vom Strudel der Ereignisse verschlungen. Deutsche Romanistik im Dritten Reich''. Klostermann, Frankfurt a. M. 2008. Dua eldono. ISBN 978-3-465-03584-8. * ''Ausgewählte Aufsätze von Ernst Gamillscheg'', Jena 1937 * ''Festgabe Ernst Gamillscheg'', Tübingen 1952 * ''Syntactica et Stilistica'', eldonis Günter Reichenkron, Tübingen 1957 * ''Verba et vocabula'', eldonis [[Helmut Stimm]] kaj Julius Wilhelm == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|118689398|NAME=Ernst Gamillscheg}} *[https://orawww.uibk.ac.at/apex/uprod/f?p=20090202:2:::::P2_TYP_ID: informoj sur insbrukaj altlernejpaĝaro] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Gamillscheg, Ernst}} [[Kategorio:Aŭstraj filologoj]] [[Kategorio:Aŭstraj profesoroj]] [[Kategorio:Universitato de Innsbruck]] [[Kategorio:Propagandisto]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1887]] [[Kategorio:Mortintoj en 1971]] [[Kategorio:Göttingen]] qya8px9pjskn4dj1qf78vwf0fvkcxpf Charles Keene 0 946679 9400794 2026-06-13T07:45:12Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1352155727|Charles Keene (artist)]]" 9400794 wikitext text/x-wiki '''Charles Samuel KEENE''' (naskiĝis la 10-an de aŭgusto 1823 en [[Hornsey]] &#x2013; mortis la 4-an de januaro 1891 en [[Londono]]) estis angla artisto kaj ilustristo, kiu laboris nigre kaj blanke. Keene laboris kiel karikaturisto por ''[[Punch]]'' ekde 1851, prezentante kun aminda humuro kaj akra observado la vivojn kaj kutimojn de la angla [[meza klaso]] kaj pli malaltklasa urba loĝantaro. Kolekto de la desegnaĵoj de Keene, " ''Our People" (Nia Popolo),'' estis publikigita en 1881. [[Dosiero:Charles_Keene_Sketching.jpg|eta|Desegnaĵo de Keene, de [[James Abbott McNeill Whistler|James McNeill Whistler]] .]] [[Dosiero:Self-Portrait_of_Charles_Samuel_Keene.jpg|eta|322x322ra|''Memportreto'']] * {{Gutenberg|id=37404}} * [http://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp02483/charles-samuel-keene Charles Samuel Keene (1823-1891), at the National Portrait Gallery] [[Kategorio:Anglaj karikaturistoj]] [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] [[Kategorio:Anglaj gravuristoj]] tdyf8zu24uw0fnaa5hcv5dmlvy6i17v 9400796 9400794 2026-06-13T07:47:01Z Sj1mor 12103 9400796 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Charles Samuel KEENE''' (naskiĝis la 10-an de aŭgusto 1823 en Hornsey ([[Haringey]]) &#x2013; mortis la 4-an de januaro 1891 en [[Londono]]) estis angla artisto kaj ilustristo, kiu laboris nigre kaj blanke. Keene laboris kiel karikaturisto por ''[[Punch]]'' ekde 1851, prezentante kun aminda humuro kaj akra observado la vivojn kaj kutimojn de la angla [[meza klaso]] kaj pli malaltklasa urba loĝantaro. Kolekto de la desegnaĵoj de Keene, " ''Our People" (Nia Popolo),'' estis publikigita en 1881. [[Dosiero:Charles_Keene_Sketching.jpg|eta|Desegnaĵo de Keene, de [[James Abbott McNeill Whistler|James McNeill Whistler]] .]] [[Dosiero:Self-Portrait_of_Charles_Samuel_Keene.jpg|eta|322x322ra|''Memportreto'']] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Gutenberg|id=37404}} * [http://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp02483/charles-samuel-keene Charles Samuel Keene (1823-1891), at the National Portrait Gallery] {{Ĝermo|Brito|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Keene, Charles}} [[Kategorio:Anglaj karikaturistoj]] [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] [[Kategorio:Anglaj gravuristoj]] hn5o66q80jh5tad78noja58nnz19yor Thathanine Thongchay 0 946680 9400795 2026-06-13T07:46:55Z Yayaolo42 258596 /* */ 9400795 wikitext text/x-wiki {{Informkesto persono | nomo = Thathanine Benjamin Thongchay | naskiĝdato = 21-a de aprilo 2006 | naskiĝloko = Prachin Buri, Tajlando | profesio = Aktoro, modelo | lingvoj = taja, angla, mandarena, hispana, itala, portugala | religio = Mahajana budhismo }} '''Thathanine Benjamin Thongchay''' (naskita la 21-an de aprilo 2006), ankaŭ konata sub la profesia pseŭdonimo '''Ahvo''', estas tajlanda aktoro, profesia modelo kaj publika figuro. Rekonita pro sia arta ĉiuflankeco kaj dediĉo al la evoluigo de multkulturaj kapabloj, Thathanine firmigis sian ĉeeston en la distra industrio per strategia transiro de la komerca merkato al la mondo de internacia altmodo.<ref>Industry Database: Thathanine B. Thongchai, Modeling Portfolio 2026.</ref> == Juneco kaj edukado == Thathanine naskiĝis en la provinco Prachin Buri, Tajlando.<ref>Official Records: Thathanine Benjamin Thongchai - Professional Documentation, 2026.</ref> Dum siaj formiĝaj jaroj, li manifestis fruan intereson pri prezentartoj kaj estetiko, kio kondukis lin partopreni eksterlernejajn agadojn tre frue. Li finis sian mezlernejan edukadon en la distrikto Prachantakham, Prachin Buri, kie liaj akademiaj atingoj kaj implikiĝo en lernejaj konkursoj gajnis al li komencan rekonon kiel promesplena talento en la regiono.<ref>Educational Background: Prachantakham District School Registry, 2022.</ref> == Kariero == === Unuaj paŝoj (2017–2020) === Liaj unuaj paŝoj en la industrio okazis en 2017, post estado malkovrita de model-agentoj en vendejaro de Bangkoko. Lia komenco estis markita de forta ĉeesto en televidaj reklamkampanjoj, kie li elstaris pro sia natura kapablo komuniki antaŭ la fotilo. Dum ĉi tiu periodo, li kunlaboris kun grandaj konsumantmarkoj, firmigante sian reputacion kiel fidinda vizaĝo por la amasa merkato.<ref>Interview: "The Rising Star of Prachin Buri," Local News Daily, 2017.</ref> === Ascendo al la internacia merkato (2021–nuntempe) === Post periodo de interrompo dediĉita al akademia plibonigo kaj evoluigo de lingvaj kapabloj, Thathanine revenis al la arta sceno en 2021 kun renovigita aliro.<ref>Modeling Update: "Thathanine's Comeback to the Runway," Fashion Digest, 2021.</ref> Lia atento turniĝis al altmodo kaj podim-modelado, kampoj postulantaj rigorajn fizikajn trejnadojn kaj firman scenan ĉeeston. Ekde tiam, li aktive partoprenis prestiĝajn gisadojn, serĉante integriĝi en la internaciajn sferojn de la modo, kunlaborante precipe kun luksaj referencoj kiel [[Off-White]] kaj [[Avavav]].<ref>Casting Call Report: "Off-White Runway Selection Process," Global Fashion Insider, 2022.</ref><ref>Portfolio Update: "Avavav Casting Experience," Model Trends Monthly, 2023.</ref> == Reklamoj == {| class="wikitable" ! Jaro !! Marko !! Kampanjo/Produkto !! Rolo |- | 2017 || [[SALZ]] || Dentopasto || Ĉefa modelo<ref>SALZ Commercial Archive, TV Advertising Database, 2017.</ref> |- | 2017 || [[Downy]] || Moligilo || Reklamaktoro<ref>Downy Thailand Advertising Campaign Records, 2017.</ref> |- | 2025 || Tutmonda vivstilmarko || Cifereca kampanjo || Markambasadoro<ref>Digital Presence: "Avo Thathanine's Social Impact," Tech Trends Asia, 2025.</ref> |} == Modspektakloj kaj modprojektoj == {| class="wikitable" ! Jaro !! Marko/Evento !! Rolo !! Notoj |- | 2022 || [[Off-White]] || Podia gisado || Rimarkinda gisado<ref>Casting Call Report: "Off-White Runway Selection Process," Global Fashion Insider, 2022.</ref> |- | 2023 || [[Avavav]] || Podia gisado || Rimarkinda gisado<ref>Portfolio Update: "Avavav Casting Experience," Model Trends Monthly, 2023.</ref> |- | 2024 || Modsemajno || Post-kulisaj modeloj || Prezentado de novaj talentoj<ref>Fashion Week Backstage Diaries: "New Faces of the Season," Fashion Weekly, 2024.</ref> |} == Persona vivo kaj filozofio == Thathanine estas ofte citita kiel ekzemplo de disciplino kaj memmastrumado. Poligloto, li regas ses lingvojn (taja, angla, mandarena, hispana, itala kaj portugala), kio reflektas lian konvinkon ke lingva lernado estas esenca ponto al tutmonda kultura kompreno.<ref>Interview: "Six Languages and a Global Vision," International Talent Review, 2026.</ref> Lia ĉiutaga rutino estas markita de rigora fizika trejnado, inkluzive de naĝado, teniso, boŭlo, basketbalo kaj badmintono, agadoj kiuj, laŭ la modelo, garantias la mensan klarecon kaj fizikan formon necesajn por la postuloj de la modsektoro.<ref>Lifestyle Feature: "Balancing Act: Sports and Modeling," Youth Magazine, 2026.</ref> Spirite, li sekvas la Mahajanan budhismon, praktikon hereditan de sia familia linio, kiun li uzas kiel bazon por konservi emocian ekvilibron fronte al la premoj de la publika vivo.<ref>Personal Reflection: "Faith, Growth, and Heritage," Lifestyle Perspectives, 2026.</ref> == Premioj kaj rekonoj == {| class="wikitable" ! Jaro !! Konkurso !! Rezulto |- | 2018 || Lerneja beleckonkurso || style="background-color:#90EE90; text-align:center;" | Gajninto<ref>Event Report: "School Beauty Pageant 2018 Results," Academic News Bulletin, 2018.</ref> |- | 2020 || Lerneja modelkonkurso || style="background-color:#90EE90; text-align:center;" | Gajninto<ref>Competition Archive: "Modeling Contest Highlights," School Sports & Arts Council, 2020.</ref> |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * {{Instagram|Thathanine}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 2006]] [[Kategorio:Tajlandaj aktoroj]] [[Kategorio:Tajlandaj modeloj]] 16q77l1x4cl23tecpcq8e9aezle1sn0 9400807 9400795 2026-06-13T08:01:23Z Yayaolo42 258596 Ĝustigis ortografion 9400807 wikitext text/x-wiki {{Informkesto persono | nomo = Thathanine Benjamin Thongchay | naskiĝdato = 21-a de aprilo 2006 | naskiĝloko = Prachin Buri, Tajlando | profesio = Aktoro, modelo | lingvoj = taja, angla, mandarena, hispana, itala, portugala | religio = Mahajana budhismo }} '''Thathanine Benjamin Thongchay''' (naskita la 21-an de aprilo 2006), ankaŭ konata sub la profesia pseŭdonimo '''Ahvo''', estas tajlanda aktoro, profesia modelo kaj publika figuro. Rekonita pro sia arta ĉiuflankeco kaj dediĉo al la evoluigo de multkulturaj kapabloj, Thathanine firmigis sian ĉeeston en la distra industrio per strategia transiro de la komerca merkato al la mondo de internacia altmodo.<ref>Industry Database: Thathanine B. Thongchai, Modeling Portfolio 2026.</ref> == Juneco kaj edukado == Thathanine naskiĝis en la provinco Prachin Buri, Tajlando.<ref>Official Records: Thathanine Benjamin Thongchai - Professional Documentation, 2026.</ref> Dum siaj formiĝaj jaroj, li manifestis fruan intereson pri prezentartoj kaj estetiko, kio kondukis lin partopreni eksterlernejajn agadojn tre frue. Li finis sian mezlernejan edukadon en la distrikto Prachantakham, Prachin Buri, kie liaj akademiaj atingoj kaj implikiĝo en lernejaj konkursoj gajnis al li komencan rekonon kiel promesplena talento en la regiono.<ref>Educational Background: Prachantakham District School Registry, 2022.</ref> == Kariero == === Unuaj paŝoj (2017–2020) === Liaj unuaj paŝoj en la industrio okazis en 2017, post estado malkovrita de model-agentoj en vendejaro de Bangkoko. Lia komenco estis markita de forta ĉeesto en televidaj reklamkampanjoj, kie li elstaris pro sia natura kapablo komuniki antaŭ la fotilo. Dum ĉi tiu periodo, li kunlaboris kun grandaj konsumantmarkoj, firmigante sian reputacion kiel fidinda vizaĝo por la amasa merkato.<ref>Interview: "The Rising Star of Prachin Buri," Local News Daily, 2017.</ref> === Ascendo al la internacia merkato (2021–nuntempe) === Post periodo de interrompo dediĉita al akademia plibonigo kaj evoluigo de lingvaj kapabloj, Thathanine revenis al la arta sceno en 2021 kun renovigita aliro.<ref>Modeling Update: "Thathanine's Comeback to the Runway," Fashion Digest, 2021.</ref> Lia atento turniĝis al altmodo kaj podim-modelado, kampoj postulantaj rigorajn fizikajn trejnadojn kaj firman scenan ĉeeston. Ekde tiam, li aktive partoprenis prestiĝajn gisadojn, serĉante integriĝi en la internaciajn sferojn de la modo, kunlaborante precipe kun luksaj referencoj kiel [[Off-White]] kaj [[Avavav]].<ref>Casting Call Report: "Off-White Runway Selection Process," Global Fashion Insider, 2022.</ref><ref>Portfolio Update: "Avavav Casting Experience," Model Trends Monthly, 2023.</ref> == Reklamoj == {| class="wikitable" ! Jaro !! Marko !! Kampanjo/Produkto !! Rolo |- | 2017 || [[SALZ]] || Dentopasto || Ĉefa modelo<ref>SALZ Commercial Archive, TV Advertising Database, 2017.</ref> |- | 2017 || [[Downy]] || Moligilo || Reklamaktoro<ref>Downy Thailand Advertising Campaign Records, 2017.</ref> |- | 2025 || Tutmonda vivstilmarko || Cifereca kampanjo || Markambasadoro<ref>Digital Presence: "Avo Thathanine's Social Impact," Tech Trends Asia, 2025.</ref> |} == Modspektakloj kaj modprojektoj == {| class="wikitable" ! Jaro !! Marko/Evento !! Rolo !! Notoj |- | 2022 || [[Off-White]] || Podia gisado || Rimarkinda gisado<ref>Casting Call Report: "Off-White Runway Selection Process," Global Fashion Insider, 2022.</ref> |- | 2023 || [[Avavav]] || Podia gisado || Rimarkinda gisado<ref>Portfolio Update: "Avavav Casting Experience," Model Trends Monthly, 2023.</ref> |- | 2024 || Modsemajno || Post-kulisaj modeloj || Prezentado de novaj talentoj<ref>Fashion Week Backstage Diaries: "New Faces of the Season," Fashion Weekly, 2024.</ref> |} == Persona vivo kaj filozofio == Thathanine estas ofte citita kiel ekzemplo de disciplino kaj memmastrumado. Poligloto, li regas ses lingvojn (taja, angla, mandarena, hispana, itala kaj portugala), kio reflektas lian konvinkon ke lingva lernado estas esenca ponto al tutmonda kultura kompreno.<ref>Interview: "Six Languages and a Global Vision," International Talent Review, 2026.</ref> Lia ĉiutaga rutino estas markita de rigora fizika trejnado, inkluzive de naĝado, teniso, boŭlo, basketbalo kaj badmintono, agadoj kiuj, laŭ la modelo, garantias la mensan klarecon kaj fizikan formon necesajn por la postuloj de la modsektoro.<ref>Lifestyle Feature: "Balancing Act: Sports and Modeling," Youth Magazine, 2026.</ref> Spirite, li sekvas la Mahajanan budhismon, praktikon hereditan de sia familia linio, kiun li uzas kiel bazon por konservi emocian ekvilibron fronte al la premoj de la publika vivo.<ref>Personal Reflection: "Faith, Growth, and Heritage," Lifestyle Perspectives, 2026.</ref> == Premioj kaj rekonoj == {| class="wikitable" ! Jaro !! Konkurso !! Rezulto |- | 2018 || Lerneja beleckonkurso || style="background-color:#90EE90; text-align:center;" | Gajninto<ref>Event Report: "School Beauty Pageant 2018 Results," Academic News Bulletin, 2018.</ref> |- | 2020 || Lerneja modelkonkurso || style="background-color:#90EE90; text-align:center;" | Gajninto<ref>Competition Archive: "Modeling Contest Highlights," School Sports & Arts Council, 2020.</ref> |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * {{Instagram|Thathanine}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 2006]] [[Kategorio:Tajlandaj aktoroj]] [[Kategorio:Tajlandaj modeloj]] i417v9phqnflcb76dnsu9xvk2g7u4wq Bajrakitijabha 0 946681 9400799 2026-06-13T07:52:49Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1359116913|Bajrakitiyabha]]" 9400799 wikitext text/x-wiki '''Bajrakitiyabha, Princino Rajasarini Siribajra''' ({{langx|th|พัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี}}, {{RTGS|''Phatchara Kitiyapha Narenthira Thepphayawadi''}}, ankaŭ konata kiel '''princino Bha''' ({{langx|th|พระองค์ภา, องค์ภา}}) <ref>{{cite web|url=https://theguardian.com/world/2022/dec/21/who-is-princess-bha-thailands-presumed-royal-heir-is-lying-in-hospital|title=Who is Princess Bha? Thailand's presumed royal heir is lying in hospital|work=The Guardian|first=Fiona|last=Kelliher|date=20 December 2022|accessdate=7 December 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thairath.co.th/news/royal/2939019|title=แถลงการณ์ “พระองค์ภา” สิ้นพระชนม์ สิริพระชันษาปีที่ 47 เปิดให้สรงน้ำพระศพ 13 มิถุนายน 69|trans-title="Princess Bha" died at the age of 47, to be laid in state on 13 June 2026|work=Thairath|date=12 December 2026}}</ref> aŭ '''Patty''', <ref name="Patty2">{{cite web|url=https://www.news.cornell.edu/stories/may05/commencement/commencement_color.jw.html|title=Commencement 2005: Cell phones, cameras, congratulations, challenges and a princess|access-date=21 October 2011|work=Cornell University News Service|date=29 May 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114015633/http://www.news.cornell.edu/stories/may05/commencement/commencement_color.jw.html|archive-date=14 January 2012}}</ref> 7a de decembro 1978en [[Bangkoko]] – 11a de junio 2026 samloke) estis membro de la Chakri-dinastio de [[Tajlando]] . Ŝi estis la plej aĝa infano de reĝo [[Maha Vajiralongkorn|Vajiralongkorn]], kaj la ununura naskita de la lia unua edzino, princino Soamsawali. Ŝi naskiĝis dum la regado de sia avo, reĝo [[Phumiphon Adunjadet|Bhumibol Adulyadej]], kaj estis lia plej aĝa nepo. [[Dosiero:Princess_Bajrakitiyabha_2010-10-6.jpg|maldekstra|eta|225x225ra|Princino Bajrakitiyabha ĉe la [[Sidejo de UN|Ĉefsidejo de Unuiĝintaj Nacioj]] en 2010]] * [http://www.friendsofpa.or.th/TH/home La Amiko bezonanta la retejon de "PA"] * [http://www.kamlangjai.or.th/en/index.php Retejo de Kamlangjai Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208142050/http://www.kamlangjai.or.th/en/index.php|date=8 December 2015}} * [http://www.childfoundationpmk.org La Fondaĵo por Infanoj, la retejo de la Hospitalo Phramongkutklao] * [http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/enhancing-lives-of-female-inmates.html "ELFI" projekto] * [http://www.nabha.or.th Na Bha Foundation sub la retejo de HRH Princess Bajrakitiyabha] * [https://web.archive.org/web/20070811233743/http://sunsite.au.ac.th/thailand/thai_gov/Agencies/atto.htm Retejo, Oficejo de la Ĝenerala Advokato, Tajlando] [[Kategorio:Tajlandanoj]] k0ddq3t4igyk4esz51nmyguelgevg3u 9400800 9400799 2026-06-13T07:54:02Z Sj1mor 12103 9400800 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Bajrakitiyabha, Princino Rajasarini Siribajra''' ({{lang-th|พัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี|t=''Phatchara Kitiyapha Narenthira Thepphayawadi''}}, ankaŭ konata kiel '''princino Bha''' ({{lang|th|พระองค์ภา, องค์ภา}}) <ref>{{cite web|url=https://theguardian.com/world/2022/dec/21/who-is-princess-bha-thailands-presumed-royal-heir-is-lying-in-hospital|title=Who is Princess Bha? Thailand's presumed royal heir is lying in hospital|work=The Guardian|first=Fiona|last=Kelliher|date=20 December 2022|accessdate=7 December 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thairath.co.th/news/royal/2939019|title=แถลงการณ์ “พระองค์ภา” สิ้นพระชนม์ สิริพระชันษาปีที่ 47 เปิดให้สรงน้ำพระศพ 13 มิถุนายน 69|trans-title="Princess Bha" died at the age of 47, to be laid in state on 13 June 2026|work=Thairath|date=12 December 2026}}</ref> aŭ '''Patty''', <ref name="Patty2">{{cite web|url=https://www.news.cornell.edu/stories/may05/commencement/commencement_color.jw.html|title=Commencement 2005: Cell phones, cameras, congratulations, challenges and a princess|access-date=21 October 2011|work=Cornell University News Service|date=29 May 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114015633/http://www.news.cornell.edu/stories/may05/commencement/commencement_color.jw.html|archive-date=14 January 2012}}</ref> 7a de decembro 1978en [[Bangkoko]] – 11a de junio 2026 samloke) estis membro de la Chakri-dinastio de [[Tajlando]] . Ŝi estis la plej aĝa infano de reĝo [[Maha Vajiralongkorn|Vajiralongkorn]], kaj la ununura naskita de la lia unua edzino, princino Soamsawali. Ŝi naskiĝis dum la regado de sia avo, reĝo [[Phumiphon Adunjadet|Bhumibol Adulyadej]], kaj estis lia plej aĝa nepo. [[Dosiero:Princess_Bajrakitiyabha_2010-10-6.jpg|maldekstra|eta|225x225ra|Princino Bajrakitiyabha ĉe la [[Sidejo de UN|Ĉefsidejo de Unuiĝintaj Nacioj]] en 2010]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.friendsofpa.or.th/TH/home La Amiko bezonanta la retejon de "PA"] * [http://www.kamlangjai.or.th/en/index.php Retejo de Kamlangjai Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208142050/http://www.kamlangjai.or.th/en/index.php|date=8 December 2015}} * [http://www.childfoundationpmk.org La Fondaĵo por Infanoj, la retejo de la Hospitalo Phramongkutklao] * [http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/enhancing-lives-of-female-inmates.html "ELFI" projekto] * [http://www.nabha.or.th Na Bha Foundation sub la retejo de HRH Princess Bajrakitiyabha] * [https://web.archive.org/web/20070811233743/http://sunsite.au.ac.th/thailand/thai_gov/Agencies/atto.htm Retejo, Oficejo de la Ĝenerala Advokato, Tajlando] {{Ĝermo|Tajlandao}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|}} [[Kategorio:Tajlandanoj]] q7056qwa7kx7m1m6x6p5dccfwtsgpae 9400801 9400800 2026-06-13T07:54:42Z Sj1mor 12103 9400801 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Bajrakitiyabha, Princino Rajasarini Siribajra''' ({{lang-th|พัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี|t=''Phatchara Kitiyapha Narenthira Thepphayawadi''}}, ankaŭ konata kiel '''princino Bha''' ({{lang|th|พระองค์ภา, องค์ภา}}) <ref>{{cite web|url=https://theguardian.com/world/2022/dec/21/who-is-princess-bha-thailands-presumed-royal-heir-is-lying-in-hospital|title=Who is Princess Bha? Thailand's presumed royal heir is lying in hospital|work=The Guardian|first=Fiona|last=Kelliher|date=20 December 2022|accessdate=7 December 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thairath.co.th/news/royal/2939019|title=แถลงการณ์ “พระองค์ภา” สิ้นพระชนม์ สิริพระชันษาปีที่ 47 เปิดให้สรงน้ำพระศพ 13 มิถุนายน 69|trans-title="Princess Bha" died at the age of 47, to be laid in state on 13 June 2026|work=Thairath|date=12 December 2026}}</ref> aŭ '''Patty''', <ref name="Patty2">{{cite web|url=https://www.news.cornell.edu/stories/may05/commencement/commencement_color.jw.html|title=Commencement 2005: Cell phones, cameras, congratulations, challenges and a princess|access-date=21 October 2011|work=Cornell University News Service|date=29 May 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114015633/http://www.news.cornell.edu/stories/may05/commencement/commencement_color.jw.html|archive-date=14 January 2012}}</ref> naskiĝis la 7an de decembro 1978 en [[Bangkoko]] – mortis la 11an de junio 2026 samloke) estis membro de la Chakri-dinastio de [[Tajlando]] . Ŝi estis la plej aĝa infano de reĝo [[Maha Vajiralongkorn|Vajiralongkorn]], kaj la ununura naskita de la lia unua edzino, princino Soamsawali. Ŝi naskiĝis dum la regado de sia avo, reĝo [[Phumiphon Adunjadet|Bhumibol Adulyadej]], kaj estis lia plej aĝa nepo. [[Dosiero:Princess_Bajrakitiyabha_2010-10-6.jpg|maldekstra|eta|225x225ra|Princino Bajrakitiyabha ĉe la [[Sidejo de UN|Ĉefsidejo de Unuiĝintaj Nacioj]] en 2010]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.friendsofpa.or.th/TH/home La Amiko bezonanta la retejon de "PA"] * [http://www.kamlangjai.or.th/en/index.php Retejo de Kamlangjai Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208142050/http://www.kamlangjai.or.th/en/index.php|date=8 December 2015}} * [http://www.childfoundationpmk.org La Fondaĵo por Infanoj, la retejo de la Hospitalo Phramongkutklao] * [http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/enhancing-lives-of-female-inmates.html "ELFI" projekto] * [http://www.nabha.or.th Na Bha Foundation sub la retejo de HRH Princess Bajrakitiyabha] * [https://web.archive.org/web/20070811233743/http://sunsite.au.ac.th/thailand/thai_gov/Agencies/atto.htm Retejo, Oficejo de la Ĝenerala Advokato, Tajlando] {{Ĝermo|Tajlandao}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|}} [[Kategorio:Tajlandanoj]] jri4bh1or7njhqukzfajoey4grtzxrp 9400816 9400801 2026-06-13T08:07:26Z Moldur 2507 "nepo" ĉiam estas virseksa 9400816 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=}} '''Bajrakitiyabha, Princino Rajasarini Siribajra''' ({{lang-th|พัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี|t=''Phatchara Kitiyapha Narenthira Thepphayawadi''}}, ankaŭ konata kiel '''princino Bha''' ({{lang|th|พระองค์ภา, องค์ภา}}) <ref>{{cite web|url=https://theguardian.com/world/2022/dec/21/who-is-princess-bha-thailands-presumed-royal-heir-is-lying-in-hospital|title=Who is Princess Bha? Thailand's presumed royal heir is lying in hospital|work=The Guardian|first=Fiona|last=Kelliher|date=20 December 2022|accessdate=7 December 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thairath.co.th/news/royal/2939019|title=แถลงการณ์ “พระองค์ภา” สิ้นพระชนม์ สิริพระชันษาปีที่ 47 เปิดให้สรงน้ำพระศพ 13 มิถุนายน 69|trans-title="Princess Bha" died at the age of 47, to be laid in state on 13 June 2026|work=Thairath|date=12 December 2026}}</ref> aŭ '''Patty''', <ref name="Patty2">{{cite web|url=https://www.news.cornell.edu/stories/may05/commencement/commencement_color.jw.html|title=Commencement 2005: Cell phones, cameras, congratulations, challenges and a princess|access-date=21 October 2011|work=Cornell University News Service|date=29 May 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114015633/http://www.news.cornell.edu/stories/may05/commencement/commencement_color.jw.html|archive-date=14 January 2012}}</ref> naskiĝis la 7an de decembro 1978 en [[Bangkoko]] – mortis la 11an de junio 2026 samloke) estis membro de la Chakri-dinastio de [[Tajlando]] . Ŝi estis la plej aĝa infano de reĝo [[Maha Vajiralongkorn|Vajiralongkorn]], kaj la ununura naskita de lia unua edzino, princino Soamsawali. Ŝi naskiĝis dum la regado de sia avo, reĝo [[Phumiphon Adunjadet|Bhumibol Adulyadej]], kaj estis lia plej aĝa inter liaj nepoj kaj nepinoj. [[Dosiero:Princess_Bajrakitiyabha_2010-10-6.jpg|maldekstra|eta|225x225ra|Princino Bajrakitiyabha ĉe la [[Sidejo de UN|Ĉefsidejo de Unuiĝintaj Nacioj]] en 2010]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.friendsofpa.or.th/TH/home La Amiko bezonanta la retejon de "PA"] * [http://www.kamlangjai.or.th/en/index.php Retejo de Kamlangjai Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208142050/http://www.kamlangjai.or.th/en/index.php|date=8 December 2015}} * [http://www.childfoundationpmk.org La Fondaĵo por Infanoj, la retejo de la Hospitalo Phramongkutklao] * [http://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/enhancing-lives-of-female-inmates.html "ELFI" projekto] * [http://www.nabha.or.th Na Bha Foundation sub la retejo de HRH Princess Bajrakitiyabha] * [https://web.archive.org/web/20070811233743/http://sunsite.au.ac.th/thailand/thai_gov/Agencies/atto.htm Retejo, Oficejo de la Ĝenerala Advokato, Tajlando] {{Ĝermo|Tajlandao}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|}} [[Kategorio:Tajlandanoj]] pcif8u2cn3l135dpj7f2cc1hlwfhgyg Jane Yolen 0 946682 9400802 2026-06-13T07:57:41Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1359121541|Jane Yolen]]" 9400802 wikitext text/x-wiki '''Jane Hyatt YOLEN''' (naskita la 11-an de februaro 1939 en [[Novjorko]] - mortis la 11-an de junio 2026 en Hatfield, [[Masaĉuseco]]) estis usona verkistino de fantazio, sciencfikcio kaj infanlibroj. Ŝi estas la aŭtorino aŭ redaktorino de 450 verkoj, el kiuj la plej konata estas ''The Devil's Arithmetic'', novelo pri la [[holokaŭsto]].<ref name="Locus2">{{cite web|last=Myman|first=Francesca|date=March 12, 2017|url=https://locusmag.com/2017/03/jane-yolen-accidental-novelist/|title=Jane Yolen: Accidental Novelist|magazine=[[Locus (magazine)|Locus]]|access-date=May 16, 2019|archive-date=February 14, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214180739/https://locusmag.com/2017/03/jane-yolen-accidental-novelist/}}</ref><ref name="Newsweek2">{{cite web|url=https://www.newsweek.com/life-books-jane-yolen-89877l|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114163515/https://www.thedailybeast.com/newsweek/2008/05/24/books-jane-yolen.html|title=A Life in Books: Jane Yolen|date=May 24, 2008|archive-date=January 14, 2012|publisher=The Daily Beast|access-date=August 10, 2018}}</ref> Ŝiaj aliaj verkoj inkluzivas la [[Premio Nebulozo|Nebuloza]] -premiitajn mallongajn verkojn "Sister Emily's Lightship" kaj "Lost Girls", ''Owl Moon'', ''The Emperor and the Kite'', kaj la serion ''Commander Toad'' . Ŝi kunlaboris pri verkoj kun ĉiuj siaj tri infanoj, plej amplekse kun Adam Stemple.<ref name="Locus2" /> * {{Oficiala retejo}} * [https://web.archive.org/web/20110503225920/http://www.janeyolen.com/journal.html Yolen's writing journal] * [https://web.archive.org/web/19990827192549/http://scifan.com/writers/yy/YolenJane.asp Bibliography] on SciFan * [https://www.underdown.org/yolen.htm 2001 interview and review of ''Briar Rose''] by RoseEtta Stone (underdown.org) * [https://web.archive.org/web/20070928163937/http://www.childrensbookradio.com/childrensbookradiopodcast14.mp3 2007 interview by Childrensbookradio] * [https://theportalist.com/grand-master-jane-yolen-on-why-its-important-to-just-write-the-damn-book 2017 interview by ''The Portalist''] * [https://jwa.org/encyclopedia/article/yolen-jane Biography] by Rita Berman Frischer, ''Encyclopedia'', Jewish Women's Archive * {{IMDb nomo|0948461}} [[Kategorio:Usonaj sciencfikciaj verkistoj]] [[Kategorio:Usonaj porinfanaj verkistoj]] br9j3k74avuyq2uvgw8de9exdje9ul8 9400803 9400802 2026-06-13T07:58:32Z Sj1mor 12103 9400803 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto|priskribo=}} '''Jane Hyatt YOLEN''' (naskita la 11-an de februaro 1939 en [[Novjorko]] - mortis la 11-an de junio 2026 en Hatfield, [[Masaĉuseco]]) estis usona verkistino de fantazio, sciencfikcio kaj infanlibroj. Ŝi estas la aŭtorino aŭ redaktorino de 450 verkoj, el kiuj la plej konata estas ''The Devil's Arithmetic'', novelo pri la [[holokaŭsto]].<ref name="Locus2">{{cite web|last=Myman|first=Francesca|date=March 12, 2017|url=https://locusmag.com/2017/03/jane-yolen-accidental-novelist/|title=Jane Yolen: Accidental Novelist|magazine=[[Locus (magazine)|Locus]]|access-date=May 16, 2019|archive-date=February 14, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214180739/https://locusmag.com/2017/03/jane-yolen-accidental-novelist/}}</ref><ref name="Newsweek2">{{cite web|url=https://www.newsweek.com/life-books-jane-yolen-89877l|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114163515/https://www.thedailybeast.com/newsweek/2008/05/24/books-jane-yolen.html|title=A Life in Books: Jane Yolen|date=May 24, 2008|archive-date=January 14, 2012|publisher=The Daily Beast|access-date=August 10, 2018}}</ref> Ŝiaj aliaj verkoj inkluzivas la [[Premio Nebulozo|Nebuloza]] -premiitajn mallongajn verkojn "Sister Emily's Lightship" kaj "Lost Girls", ''Owl Moon'', ''The Emperor and the Kite'', kaj la serion ''Commander Toad'' . Ŝi kunlaboris pri verkoj kun ĉiuj siaj tri infanoj, plej amplekse kun Adam Stemple.<ref name="Locus2" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo}} * [https://web.archive.org/web/20110503225920/http://www.janeyolen.com/journal.html Yolen's writing journal] * [https://web.archive.org/web/19990827192549/http://scifan.com/writers/yy/YolenJane.asp Bibliography] on SciFan * [https://www.underdown.org/yolen.htm 2001 interview and review of ''Briar Rose''] by RoseEtta Stone (underdown.org) * [https://web.archive.org/web/20070928163937/http://www.childrensbookradio.com/childrensbookradiopodcast14.mp3 2007 interview by Childrensbookradio] * [https://theportalist.com/grand-master-jane-yolen-on-why-its-important-to-just-write-the-damn-book 2017 interview by ''The Portalist''] * [https://jwa.org/encyclopedia/article/yolen-jane Biography] by Rita Berman Frischer, ''Encyclopedia'', Jewish Women's Archive * {{IMDb nomo|0948461}} {{Ĝermo|Usonano|Verkisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Yolen, Jane}} [[Kategorio:Usonaj sciencfikciaj verkistoj]] [[Kategorio:Usonaj porinfanaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] 3qzd4ab6fqlv4ewmieiv7798qc1fa5t 9400804 9400803 2026-06-13T08:00:16Z Sj1mor 12103 9400804 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto|priskribo=}} '''Jane Hyatt YOLEN''' (naskita la 11-an de februaro 1939 en [[Novjorko]] - mortis la 11-an de junio 2026 en Hatfield, [[Masaĉuseco]]) estis usona verkistino de fantasto, sciencfikcio kaj infanlibroj. Ŝi estas la aŭtorino aŭ redaktorino de 450 verkoj, el kiuj la plej konata estas ''The Devil's Arithmetic'', novelo pri la [[holokaŭsto]].<ref name="Locus2">{{cite web|last=Myman|first=Francesca|date=March 12, 2017|url=https://locusmag.com/2017/03/jane-yolen-accidental-novelist/|title=Jane Yolen: Accidental Novelist|magazine=[[Locus (magazine)|Locus]]|access-date=May 16, 2019|archive-date=February 14, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214180739/https://locusmag.com/2017/03/jane-yolen-accidental-novelist/}}</ref><ref name="Newsweek2">{{cite web|url=https://www.newsweek.com/life-books-jane-yolen-89877l|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114163515/https://www.thedailybeast.com/newsweek/2008/05/24/books-jane-yolen.html|title=A Life in Books: Jane Yolen|date=May 24, 2008|archive-date=January 14, 2012|publisher=The Daily Beast|access-date=August 10, 2018}}</ref> Ŝiaj aliaj verkoj inkluzivas la [[Premio Nebulozo|Nebuloza]] -premiitajn mallongajn verkojn "Sister Emily's Lightship" kaj "Lost Girls", ''Owl Moon'', ''The Emperor and the Kite'', kaj la serion ''Commander Toad'' . Ŝi kunlaboris pri verkoj kun ĉiuj siaj tri infanoj, plej amplekse kun Adam Stemple.<ref name="Locus2" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo}} * [https://web.archive.org/web/20110503225920/http://www.janeyolen.com/journal.html Yolen's writing journal] * [https://web.archive.org/web/19990827192549/http://scifan.com/writers/yy/YolenJane.asp Bibliography] on SciFan * [https://www.underdown.org/yolen.htm 2001 interview and review of ''Briar Rose''] by RoseEtta Stone (underdown.org) * [https://web.archive.org/web/20070928163937/http://www.childrensbookradio.com/childrensbookradiopodcast14.mp3 2007 interview by Childrensbookradio] * [https://theportalist.com/grand-master-jane-yolen-on-why-its-important-to-just-write-the-damn-book 2017 interview by ''The Portalist''] * [https://jwa.org/encyclopedia/article/yolen-jane Biography] by Rita Berman Frischer, ''Encyclopedia'', Jewish Women's Archive * {{IMDb nomo|0948461}} {{Ĝermo|Usonano|Verkisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Yolen, Jane}} [[Kategorio:Usonaj sciencfikciaj verkistoj]] [[Kategorio:Usonaj porinfanaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] 1o9zk0oenteagkyn3g1dkk4vmj6rwut Aleksandr Rodĉenko 0 946683 9400813 2026-06-13T08:06:07Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1358959854|Alexander Rodchenko]]" 9400813 wikitext text/x-wiki '''Aleksandr Miĥajloviĉ Rodĉenko''' ( {{Lang-ru|Александр Михайлович Родченко}}, scienca transliterumo ''Aleksandr Michajlovič Rodčenko'' ; naskiĝis la {{JULGREGDATO|5|12|1891}} en [[Sankt-Peterburgo]] - mortis la [[3-a de decembro|3-an de decembro]] [[1956]] en [[Moskvo]]) estis [[Rusia Imperio|rusa]] - [[Sovetunio|soveta]] [[Pentrarto|pentristo]], [[Grafikartisto|grafikisto]], [[fotisto]], [[dezajnisto]] <ref>[https://www.rodtschenko.de/ Biographie von Alexander Michailowitsch Rodtschenko bei Art Directory]</ref> kaj [[Propagando|propagandisto]].<ref name="GrahamFoundation2">[http://www.grahamfoundation.org/grantees/6095-aleksandr-rodchenko-photography-in-the-time-of-stalin Aglaya K. Glebova: ''Aleksandr Rodchenko: Photography in the Time of Stalin.''], Projektseite der Graham Foundation for Advanced Studies in the Fine Arts, (englisch, abgerufen am 25. Januar 2026)</ref> Li estis unu el la fondintoj de [[Konstruktivismo (arto)|konstruismo]] kaj rusa dezajno; li estis edziĝinta al la artistino Varvara Stepanova . Rodĉenko estis unu el la plej multflankaj konstruismaj kaj produktivismaj ([[d:Q3406700]]) artistoj aperintaj post la [[Rusia revolucio de 1917|Rusia Revolucio]]. Li laboris kiel pentristo kaj grafikisto antaŭ ol turniĝi al [[fotomuntaĵo]] kaj fotografio. Lia fotografio estis socie engaĝita, formale noviga, kaj kontraŭa al pentrista estetiko. Maltrankvila pri la bezono de analizaj-dokumentaj fotoserioj, li ofte fotis siajn subjektojn el strangaj anguloj - kutime alte supre aŭ sube - por ŝoki la spektanton kaj prokrasti rekonon. Li skribis: "Oni devas fari plurajn malsamajn fotojn de subjekto, el malsamaj vidpunktoj kaj en malsamaj situacioj, kvazaŭ oni ekzamenus ĝin en la rondo anstataŭ rigardi tra la sama ŝlosiltruo denove kaj denove." Li ankaŭ estas konata pro la disvolviĝo de la frua entreprena identeco de la aviadkompanio Dobrolyot, poste [[Aeroflot]], kaj pro la dizajno de ĝia emblemo "Flugilhava Martelo kaj Serpo".<ref name="wings3">{{Cite news|url=https://www.kp.ru/daily/26026/2945251/|title=Добрые крылья «Добролета»|trans-title=Good wings of "Dobrolet"|first=Boris|last=Orlov|work=[[Komsomolskaya Pravda]]|date=4 February 2013|language=ru}}</ref><ref name="wings22">{{Cite news|url=https://www.sostav.ru/publication/istoriya-brenda-aeroflot-4260.html|title=Крылья Советов: история бренда "Аэрофлот"|last=Малютина|first=Наталья|newspaper=Информационно-аналитический портал Sostav.ru|year=2013|language=ru}}</ref> [[Dosiero:1915_Dance_by_Rodchenko.jpg|maldekstra|eta|''Danco de Aleksandr Rodĉenko.'' ''Senobjekta Komponaĵo'', 1915.]] * [http://metropolis.co.jp/arts/art-reviews/rodchenko-stepanova-visions-of-constructivism/ recenzo de lastatempa ekspozicio de la arto de Rodĉenko fare de CBLiddell] * [https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303665904577450411266452858?mod=googlenews_wsj "Parta Portreto de Rusa Artisto", de William Meyers, Wall Street Journal, 20-a de junio 2012] [[Kategorio:Sovetiaj fotistoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetiaj artistoj]] [[Kategorio:Rusa avangardo]] 5bu674dnnde0ln0x0wyibnzga2bmlaw 9400814 9400813 2026-06-13T08:06:45Z Sj1mor 12103 Sj1mor movis paĝon [[Alexander Rodchenko]] al [[Aleksandr Rodĉenko]] 9400813 wikitext text/x-wiki '''Aleksandr Miĥajloviĉ Rodĉenko''' ( {{Lang-ru|Александр Михайлович Родченко}}, scienca transliterumo ''Aleksandr Michajlovič Rodčenko'' ; naskiĝis la {{JULGREGDATO|5|12|1891}} en [[Sankt-Peterburgo]] - mortis la [[3-a de decembro|3-an de decembro]] [[1956]] en [[Moskvo]]) estis [[Rusia Imperio|rusa]] - [[Sovetunio|soveta]] [[Pentrarto|pentristo]], [[Grafikartisto|grafikisto]], [[fotisto]], [[dezajnisto]] <ref>[https://www.rodtschenko.de/ Biographie von Alexander Michailowitsch Rodtschenko bei Art Directory]</ref> kaj [[Propagando|propagandisto]].<ref name="GrahamFoundation2">[http://www.grahamfoundation.org/grantees/6095-aleksandr-rodchenko-photography-in-the-time-of-stalin Aglaya K. Glebova: ''Aleksandr Rodchenko: Photography in the Time of Stalin.''], Projektseite der Graham Foundation for Advanced Studies in the Fine Arts, (englisch, abgerufen am 25. Januar 2026)</ref> Li estis unu el la fondintoj de [[Konstruktivismo (arto)|konstruismo]] kaj rusa dezajno; li estis edziĝinta al la artistino Varvara Stepanova . Rodĉenko estis unu el la plej multflankaj konstruismaj kaj produktivismaj ([[d:Q3406700]]) artistoj aperintaj post la [[Rusia revolucio de 1917|Rusia Revolucio]]. Li laboris kiel pentristo kaj grafikisto antaŭ ol turniĝi al [[fotomuntaĵo]] kaj fotografio. Lia fotografio estis socie engaĝita, formale noviga, kaj kontraŭa al pentrista estetiko. Maltrankvila pri la bezono de analizaj-dokumentaj fotoserioj, li ofte fotis siajn subjektojn el strangaj anguloj - kutime alte supre aŭ sube - por ŝoki la spektanton kaj prokrasti rekonon. Li skribis: "Oni devas fari plurajn malsamajn fotojn de subjekto, el malsamaj vidpunktoj kaj en malsamaj situacioj, kvazaŭ oni ekzamenus ĝin en la rondo anstataŭ rigardi tra la sama ŝlosiltruo denove kaj denove." Li ankaŭ estas konata pro la disvolviĝo de la frua entreprena identeco de la aviadkompanio Dobrolyot, poste [[Aeroflot]], kaj pro la dizajno de ĝia emblemo "Flugilhava Martelo kaj Serpo".<ref name="wings3">{{Cite news|url=https://www.kp.ru/daily/26026/2945251/|title=Добрые крылья «Добролета»|trans-title=Good wings of "Dobrolet"|first=Boris|last=Orlov|work=[[Komsomolskaya Pravda]]|date=4 February 2013|language=ru}}</ref><ref name="wings22">{{Cite news|url=https://www.sostav.ru/publication/istoriya-brenda-aeroflot-4260.html|title=Крылья Советов: история бренда "Аэрофлот"|last=Малютина|first=Наталья|newspaper=Информационно-аналитический портал Sostav.ru|year=2013|language=ru}}</ref> [[Dosiero:1915_Dance_by_Rodchenko.jpg|maldekstra|eta|''Danco de Aleksandr Rodĉenko.'' ''Senobjekta Komponaĵo'', 1915.]] * [http://metropolis.co.jp/arts/art-reviews/rodchenko-stepanova-visions-of-constructivism/ recenzo de lastatempa ekspozicio de la arto de Rodĉenko fare de CBLiddell] * [https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303665904577450411266452858?mod=googlenews_wsj "Parta Portreto de Rusa Artisto", de William Meyers, Wall Street Journal, 20-a de junio 2012] [[Kategorio:Sovetiaj fotistoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetiaj artistoj]] [[Kategorio:Rusa avangardo]] 5bu674dnnde0ln0x0wyibnzga2bmlaw 9400817 9400814 2026-06-13T08:07:27Z Sj1mor 12103 9400817 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Aleksandr Miĥajloviĉ RODĈENKO''' ( {{Lang-ru|Александр Михайлович Родченко}}, scienca transliterumo ''Aleksandr Michajlovič Rodčenko'' ; naskiĝis la {{JULGREGDATO|5|12|1891}} en [[Sankt-Peterburgo]] - mortis la [[3-a de decembro|3-an de decembro]] [[1956]] en [[Moskvo]]) estis [[Rusia Imperio|rusa]] - [[Sovetunio|soveta]] [[Pentrarto|pentristo]], [[Grafikartisto|grafikisto]], [[fotisto]], [[dezajnisto]] <ref>[https://www.rodtschenko.de/ Biographie von Alexander Michailowitsch Rodtschenko bei Art Directory]</ref> kaj [[Propagando|propagandisto]].<ref name="GrahamFoundation2">[http://www.grahamfoundation.org/grantees/6095-aleksandr-rodchenko-photography-in-the-time-of-stalin Aglaya K. Glebova: ''Aleksandr Rodchenko: Photography in the Time of Stalin.''], Projektseite der Graham Foundation for Advanced Studies in the Fine Arts, (englisch, abgerufen am 25. Januar 2026)</ref> Li estis unu el la fondintoj de [[Konstruktivismo (arto)|konstruismo]] kaj rusa dezajno; li estis edziĝinta al la artistino Varvara Stepanova . Rodĉenko estis unu el la plej multflankaj konstruismaj kaj produktivismaj ([[d:Q3406700]]) artistoj aperintaj post la [[Rusia revolucio de 1917|Rusia Revolucio]]. Li laboris kiel pentristo kaj grafikisto antaŭ ol turniĝi al [[fotomuntaĵo]] kaj fotografio. Lia fotografio estis socie engaĝita, formale noviga, kaj kontraŭa al pentrista estetiko. Maltrankvila pri la bezono de analizaj-dokumentaj fotoserioj, li ofte fotis siajn subjektojn el strangaj anguloj - kutime alte supre aŭ sube - por ŝoki la spektanton kaj prokrasti rekonon. Li skribis: "Oni devas fari plurajn malsamajn fotojn de subjekto, el malsamaj vidpunktoj kaj en malsamaj situacioj, kvazaŭ oni ekzamenus ĝin en la rondo anstataŭ rigardi tra la sama ŝlosiltruo denove kaj denove." Li ankaŭ estas konata pro la disvolviĝo de la frua entreprena identeco de la aviadkompanio Dobrolyot, poste [[Aeroflot]], kaj pro la dizajno de ĝia emblemo "Flugilhava Martelo kaj Serpo".<ref name="wings3">{{Cite news|url=https://www.kp.ru/daily/26026/2945251/|title=Добрые крылья «Добролета»|trans-title=Good wings of "Dobrolet"|first=Boris|last=Orlov|work=[[Komsomolskaya Pravda]]|date=4 February 2013|language=ru}}</ref><ref name="wings22">{{Cite news|url=https://www.sostav.ru/publication/istoriya-brenda-aeroflot-4260.html|title=Крылья Советов: история бренда "Аэрофлот"|last=Малютина|first=Наталья|newspaper=Информационно-аналитический портал Sostav.ru|year=2013|language=ru}}</ref> [[Dosiero:1915_Dance_by_Rodchenko.jpg|maldekstra|eta|''Danco de Aleksandr Rodĉenko.'' ''Senobjekta Komponaĵo'', 1915.]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://metropolis.co.jp/arts/art-reviews/rodchenko-stepanova-visions-of-constructivism/ recenzo de lastatempa ekspozicio de la arto de Rodĉenko fare de CBLiddell] * [https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303665904577450411266452858?mod=googlenews_wsj "Parta Portreto de Rusa Artisto", de William Meyers, Wall Street Journal, 20-a de junio 2012] {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rodĉenko, Aleksandr}} [[Kategorio:Sovetiaj fotistoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetiaj artistoj]] [[Kategorio:Rusa avangardo]] 1c95el5xfudnico7xi7pzryk9m2ahuv 9400818 9400817 2026-06-13T08:09:03Z Sj1mor 12103 9400818 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Aleksandr Miĥajloviĉ RODĈENKO''' ({{Lang-ru|Александр Михайлович Родченко}}; naskiĝis la {{JULGREGDATO|5|12|1891}} en [[Sankt-Peterburgo]] - mortis la [[3-a de decembro|3-an de decembro]] [[1956]] en [[Moskvo]]) estis [[Rusia Imperio|rusa]] - [[Sovetunio|soveta]] [[Pentrarto|pentristo]], [[Grafikartisto|grafikisto]], [[fotisto]], [[dezajnisto]] <ref>[https://www.rodtschenko.de/ Biographie von Alexander Michailowitsch Rodtschenko bei Art Directory]</ref> kaj [[Propagando|propagandisto]].<ref name="GrahamFoundation2">[http://www.grahamfoundation.org/grantees/6095-aleksandr-rodchenko-photography-in-the-time-of-stalin Aglaya K. Glebova: ''Aleksandr Rodchenko: Photography in the Time of Stalin.''], Projektseite der Graham Foundation for Advanced Studies in the Fine Arts, (englisch, abgerufen am 25. Januar 2026)</ref> Li estis unu el la fondintoj de [[Konstruktivismo (arto)|konstruismo]] kaj rusa dezajno; li estis edziĝinta al la artistino Varvara Stepanova . Rodĉenko estis unu el la plej multflankaj konstruismaj kaj produktivismaj ([[d:Q3406700]]) artistoj aperintaj post la [[Rusia revolucio de 1917|Rusia Revolucio]]. Li laboris kiel pentristo kaj grafikisto antaŭ ol turniĝi al [[fotomuntaĵo]] kaj fotografio. Lia fotografio estis socie engaĝita, formale noviga, kaj kontraŭa al pentrista estetiko. Maltrankvila pri la bezono de analizaj-dokumentaj fotoserioj, li ofte fotis siajn subjektojn el strangaj anguloj - kutime alte supre aŭ sube - por ŝoki la spektanton kaj prokrasti rekonon. Li skribis: "Oni devas fari plurajn malsamajn fotojn de subjekto, el malsamaj vidpunktoj kaj en malsamaj situacioj, kvazaŭ oni ekzamenus ĝin en la rondo anstataŭ rigardi tra la sama ŝlosiltruo denove kaj denove." Li ankaŭ estas konata pro la disvolviĝo de la frua entreprena identeco de la aviadkompanio Dobrolyot, poste [[Aeroflot]], kaj pro la dizajno de ĝia emblemo "Flugilhava Martelo kaj Serpo".<ref name="wings3">{{Cite news|url=https://www.kp.ru/daily/26026/2945251/|title=Добрые крылья «Добролета»|trans-title=Good wings of "Dobrolet"|first=Boris|last=Orlov|work=[[Komsomolskaya Pravda]]|date=4 February 2013|language=ru}}</ref><ref name="wings22">{{Cite news|url=https://www.sostav.ru/publication/istoriya-brenda-aeroflot-4260.html|title=Крылья Советов: история бренда "Аэрофлот"|last=Малютина|first=Наталья|newspaper=Информационно-аналитический портал Sostav.ru|year=2013|language=ru}}</ref> [[Dosiero:1915_Dance_by_Rodchenko.jpg|maldekstra|eta|''Danco de Aleksandr Rodĉenko.'' ''Senobjekta Komponaĵo'', 1915.]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://metropolis.co.jp/arts/art-reviews/rodchenko-stepanova-visions-of-constructivism/ recenzo de lastatempa ekspozicio de la arto de Rodĉenko fare de CBLiddell] * [https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303665904577450411266452858?mod=googlenews_wsj "Parta Portreto de Rusa Artisto", de William Meyers, Wall Street Journal, 20-a de junio 2012] {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rodĉenko, Aleksandr}} [[Kategorio:Sovetiaj fotistoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetiaj artistoj]] [[Kategorio:Rusa avangardo]] 36nvcziy12wrkmjw9g7j9wohwviw2fl 9400823 9400818 2026-06-13T08:12:32Z Sj1mor 12103 9400823 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Aleksandr Miĥajloviĉ RODĈENKO''' ({{Lang-ru|Александр Михайлович Родченко}}; naskiĝis la {{JULGREGDATO|5|12|1891}} en [[Sankt-Peterburgo]] - mortis la [[3-a de decembro|3-an de decembro]] [[1956]] en [[Moskvo]]) estis [[Rusia Imperio|rusa]] - [[Sovetunio|soveta]] [[Pentrarto|pentristo]], [[Grafikartisto|grafikisto]], [[fotisto]], [[dezajnisto]] <ref>[https://www.rodtschenko.de/ Biographie von Alexander Michailowitsch Rodtschenko bei Art Directory]</ref> kaj [[Propagando|propagandisto]].<ref name="GrahamFoundation2">[http://www.grahamfoundation.org/grantees/6095-aleksandr-rodchenko-photography-in-the-time-of-stalin Aglaya K. Glebova: ''Aleksandr Rodchenko: Photography in the Time of Stalin.''], Projektseite der Graham Foundation for Advanced Studies in the Fine Arts, (englisch, abgerufen am 25. Januar 2026)</ref> Li estis unu el la fondintoj de [[Konstruktivismo (arto)|konstruismo]] kaj rusa dezajno; li estis edziĝinta al la artistino Varvara Stepanova . Rodĉenko estis unu el la plej multflankaj konstruismaj kaj produktivismaj ([[d:Q3406700]]) artistoj aperintaj post la [[Rusia revolucio de 1917|Rusia Revolucio]]. Li laboris kiel pentristo kaj grafikisto antaŭ ol turniĝi al [[fotomuntaĵo]] kaj fotografio. Lia fotografio estis socie engaĝita, formale noviga, kaj kontraŭa al pentrista estetiko. Maltrankvila pri la bezono de analizaj-dokumentaj fotoserioj, li ofte fotis siajn subjektojn el strangaj anguloj - kutime alte supre aŭ sube - por ŝoki la spektanton kaj prokrasti rekonon. Li skribis: "Oni devas fari plurajn malsamajn fotojn de subjekto, el malsamaj vidpunktoj kaj en malsamaj situacioj, kvazaŭ oni ekzamenus ĝin en la rondo anstataŭ rigardi tra la sama ŝlosiltruo denove kaj denove." Li ankaŭ estas konata pro la disvolviĝo de la frua entreprena identeco de la aviadkompanio Dobrolyot, poste [[Aeroflot]], kaj pro la dizajno de ĝia emblemo "Flugilhava Martelo kaj Serpo".<ref name="wings3">{{Cite news|url=https://www.kp.ru/daily/26026/2945251/|title=Добрые крылья «Добролета»|trans-title=Good wings of "Dobrolet"|first=Boris|last=Orlov|work=[[Komsomolskaja Pravda]]|date=4 February 2013|language=ru}}</ref><ref name="wings22">{{Cite news|url=https://www.sostav.ru/publication/istoriya-brenda-aeroflot-4260.html|title=Крылья Советов: история бренда "Аэрофлот"|last=Малютина|first=Наталья|newspaper=Информационно-аналитический портал Sostav.ru|year=2013|language=ru}}</ref> [[Dosiero:1915_Dance_by_Rodchenko.jpg|maldekstra|eta|''Danco de Aleksandr Rodĉenko.'' ''Senobjekta Komponaĵo'', 1915.]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://metropolis.co.jp/arts/art-reviews/rodchenko-stepanova-visions-of-constructivism/ recenzo de lastatempa ekspozicio de la arto de Rodĉenko fare de CBLiddell] * [https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303665904577450411266452858?mod=googlenews_wsj "Parta Portreto de Rusa Artisto", de William Meyers, Wall Street Journal, 20-a de junio 2012] {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rodĉenko, Aleksandr}} [[Kategorio:Sovetiaj fotistoj]] [[Kategorio:Sovetaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetiaj artistoj]] [[Kategorio:Rusa avangardo]] 96zrg423hcwi1au2zdei0l9kql3f1l8 Alexander Rodchenko 0 946684 9400815 2026-06-13T08:06:45Z Sj1mor 12103 Sj1mor movis paĝon [[Alexander Rodchenko]] al [[Aleksandr Rodĉenko]] 9400815 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Aleksandr Rodĉenko]] qqmlomoympqn9uwwv0nuk13ut0sqggn Iván Bojár 0 946685 9400825 2026-06-13T08:16:19Z Crosstor 3176 fotoĵurnalisto 9400825 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''{{Paĝonomo}},''' laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Bojár Iván''' estis [[Hungario|hungara]] [[ĵurnalisto]], [[dekoraciisto]]. Lia origina familia nomo estis ''Neuwirth'', lia filo estis [[Iván András Bojár]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM101765 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=675496&date=2026-06-13 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1924|3|27}} en [[Budapeŝto]], li mortis {{mortotago|1995|12|22}} en Budapeŝto. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[mezlernejo]] en 1932, samtempe li akiris fotistan licencon, poste li estis fotoĵurnalisto. Tiutempe li lernis fotadon de Tibor Inkey. Li akiris arthistoriistan diplomon en [[ELTE|Scienca Universitato Péter Pázmány]] en [[1948]]. Post la diplomo li ne ricevis postenon, sed li estis aŭ fotoĵurnalisto, aŭ helplaboristo. En 1956 li ricevis postenon en teatra asocio, en la sama jaro li apogis la [[hungara revolucio de 1956|hungaran revolucion]], tial en 1958 lia posteno ĉesis. Pli poste li redaktis revuojn, en pluraj teatroj li estis kostumisto kaj dekoraciisto. En la [[Arta Universitato Moholy-Nagy|Industriarta Altlernejo]] li instruis inter 1963-1965, dum sia aktiva vivo li ankaŭ pentradis aŭ kreis grafikaĵojn. En 1976 li pensiuliĝis. Lia edzino naskis filon en 1964. Li ricevis [[premio]]n en 1995. En la sama jaro li mortigis sin. == Liaj libroj == * ''Sportfényképezés'' (1958) * ''Szombathely'' (1966) * ''Fél évszázad pillanatai'' (1980) == Liaj solaj fotekspozicioj == * ''Harminc év fotóriporteri szemmel'' (1964) * ''Negyven év krónikása'' (1974) == Elektitaj grupaj fotekspozicioj == * ''Magyar Fotóriporterek Szindikátusának I. Fotókiállítása'' (1947) * ''A magyar fotóművészet 125 éve'' (1966) * ''A magyar szociofotó tegnap és ma'' (1989) * ''Közelmúlt/Recent Past'' (1999) * ''Ungarn Haus'' (2001) == Liaj sola pentraĵekspozicioj == * Elektitaj pentraĵoj kaj grafikaĵoj ekde la 1950-aj jaroj (1967) == Fontoj == * [https://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz02/591.html Teatra Leksikono] * [https://moly.hu/alkotok/bojar-sandor/wikipedia biografio hungare] * [https://web.archive.org/web/20191203114047/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/bojar-ivan-4079/ biografio hungare] * [https://artgalaxis.hu/artist/698dd0a4609da6edec02a024 aprezo] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bojar Ivan}} [[Kategorio:Hungaraj fotoĵurnalistoj]] [[Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} iuwc61bgfmwhv6qm01z4tfswvldoj1e 9400828 9400825 2026-06-13T08:17:19Z Crosstor 3176 /* Liaj sola pentraĵekspozicioj */ 9400828 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''{{Paĝonomo}},''' laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Bojár Iván''' estis [[Hungario|hungara]] [[ĵurnalisto]], [[dekoraciisto]]. Lia origina familia nomo estis ''Neuwirth'', lia filo estis [[Iván András Bojár]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM101765 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=675496&date=2026-06-13 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1924|3|27}} en [[Budapeŝto]], li mortis {{mortotago|1995|12|22}} en Budapeŝto. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[mezlernejo]] en 1932, samtempe li akiris fotistan licencon, poste li estis fotoĵurnalisto. Tiutempe li lernis fotadon de Tibor Inkey. Li akiris arthistoriistan diplomon en [[ELTE|Scienca Universitato Péter Pázmány]] en [[1948]]. Post la diplomo li ne ricevis postenon, sed li estis aŭ fotoĵurnalisto, aŭ helplaboristo. En 1956 li ricevis postenon en teatra asocio, en la sama jaro li apogis la [[hungara revolucio de 1956|hungaran revolucion]], tial en 1958 lia posteno ĉesis. Pli poste li redaktis revuojn, en pluraj teatroj li estis kostumisto kaj dekoraciisto. En la [[Arta Universitato Moholy-Nagy|Industriarta Altlernejo]] li instruis inter 1963-1965, dum sia aktiva vivo li ankaŭ pentradis aŭ kreis grafikaĵojn. En 1976 li pensiuliĝis. Lia edzino naskis filon en 1964. Li ricevis [[premio]]n en 1995. En la sama jaro li mortigis sin. == Liaj libroj == * ''Sportfényképezés'' (1958) * ''Szombathely'' (1966) * ''Fél évszázad pillanatai'' (1980) == Liaj solaj fotekspozicioj == * ''Harminc év fotóriporteri szemmel'' (1964) * ''Negyven év krónikása'' (1974) == Elektitaj grupaj fotekspozicioj == * ''Magyar Fotóriporterek Szindikátusának I. Fotókiállítása'' (1947) * ''A magyar fotóművészet 125 éve'' (1966) * ''A magyar szociofotó tegnap és ma'' (1989) * ''Közelmúlt/Recent Past'' (1999) * ''Ungarn Haus'' (2001) == Liaj sola pentraĵekspozicio == * Elektitaj pentraĵoj kaj grafikaĵoj ekde la 1950-aj jaroj (1967) == Fontoj == * [https://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz02/591.html Teatra Leksikono] * [https://moly.hu/alkotok/bojar-sandor/wikipedia biografio hungare] * [https://web.archive.org/web/20191203114047/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/bojar-ivan-4079/ biografio hungare] * [https://artgalaxis.hu/artist/698dd0a4609da6edec02a024 aprezo] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bojar Ivan}} [[Kategorio:Hungaraj fotoĵurnalistoj]] [[Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 6sur4n4xla33asuw7w49ojloxiq6fs9 Akademia pentristo 0 946686 9400833 2026-06-13T08:19:53Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Akademia pentrarto]] 9400833 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Akademia pentrarto]] jtw9mt8dgy5oewb1g9vy3yhw69eqn49 Diskuto:Trako 1 946687 9400845 2026-06-13T08:26:04Z Birkic 8548 /* Trako, dissplitiga paĝo */ nova sekcio 9400845 wikitext text/x-wiki == Trako, dissplitiga paĝo == De la 10a Akademia OA, trak/o indikas ankaŭ la gento traka, kiu loĝis la antikvan reĝlandon okcidentborde de la Nigra Maro ĝis la norda bordo de la Eĝea Maro, kaj la modernan regionon Eŭropan dividita inter Bulgarujo, Grekujo, Turkujo. [[Uzanto:Birkic|Birkic]] ([[Uzanto-Diskuto:Birkic|diskuto]]) 08:26, 13 jun. 2026 (UTC) oc3s400ir2mvo85aj5i710li4x6ichy Port Townsend (Vaŝingtonio) 0 946688 9400853 2026-06-13T08:30:13Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Port Townsend (Vaŝingtonio)]] al [[Port Townsend]]: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio ne necesas 9400853 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Port Townsend]] jcxu51yg8dlxmws87w3kyjzpsrhh90r Diskuto:Port Townsend 1 946689 9400860 2026-06-13T08:34:21Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "En la teksto [[Port Townsend]] nun antaŭvidiĝas [[:Kategorio:NOREK]]. Se oni volas havi tiun kategorion, oni devas krei ĝin!!! Ĉu ni bezonas tiun ujon?? ~~~~" 9400860 wikitext text/x-wiki En la teksto [[Port Townsend]] nun antaŭvidiĝas [[:Kategorio:NOREK]]. Se oni volas havi tiun kategorion, oni devas krei ĝin!!! Ĉu ni bezonas tiun ujon?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:34, 13 jun. 2026 (UTC) fmesajjp1fqbbnq4bc91xe0hwinmzbt Diskuto:Nord-Okcidenta Regiona Esperanto-Konferenco 1 946690 9400862 2026-06-13T08:34:43Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "En la teksto [[Port Townsend]] nun antaŭvidiĝas [[:Kategorio:NOREK]]. Se oni volas havi tiun kategorion, oni devas krei ĝin!!! Ĉu ni bezonas tiun ujon?? ~~~~" 9400862 wikitext text/x-wiki En la teksto [[Port Townsend]] nun antaŭvidiĝas [[:Kategorio:NOREK]]. Se oni volas havi tiun kategorion, oni devas krei ĝin!!! Ĉu ni bezonas tiun ujon?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:34, 13 jun. 2026 (UTC) fmesajjp1fqbbnq4bc91xe0hwinmzbt Diskuto:Norekio 1 946691 9400865 2026-06-13T08:35:05Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "En la teksto [[Port Townsend]] nun antaŭvidiĝas [[:Kategorio:NOREK]]. Se oni volas havi tiun kategorion, oni devas krei ĝin!!! Ĉu ni bezonas tiun ujon?? ~~~~" 9400865 wikitext text/x-wiki En la teksto [[Port Townsend]] nun antaŭvidiĝas [[:Kategorio:NOREK]]. Se oni volas havi tiun kategorion, oni devas krei ĝin!!! Ĉu ni bezonas tiun ujon?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 13 jun. 2026 (UTC) i8leyfeia9mfi1gem4jsswg8f97h7q3 Malakitkresta alciono 0 946692 9401039 2026-06-13T09:38:47Z Kani 670 Kani movis paĝon [[Malakitkresta alciono]] al [[Malakita alciono]]: Laŭ Ornitologia taksonomio 9401039 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Malakita alciono]] i7d4qfiu0yiuf2e489a1s2v0mmnseot György Kerényi (ĵurnalisto) 0 946693 9401055 2026-06-13T09:54:24Z Crosstor 3176 ĵurnalisto 9401055 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = }} '''[[Georgo|György]] Kerényi''' [djordj kerEnji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Kerényi György''' estis [[Hungario|hungara]] [[ĵurnalisto]], [[redaktoro]]. György Kerényi<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM35896 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=764060&date=2026-06-13 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1963|7|28}} en [[Budapeŝto]]<!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == György Kerényi akiris diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] en [[1988]]. Jam inter 1987–1989 li instruis en gimnazio en [[Pécel]], ekde 1991 li estis redaktoro, foje ĉefredaktoro en pluraj radioj, privata televizio, diversaj tradiciaj kaj interretaj gazetoj. Lia edzino naskis tri gefilojn inter 1989–2000. Li ricevis [[premio]]jn inter 1993-1998 kaj en 2001 li ricevis stipendion. == Elektitaj kontribuoj == * ''Mondd el, hogy tudjuk!'' (2011) * ''Bátran és szabadon'' (2012) == Fontoj == * [https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Ker%C3%A9nyi_Gy%C3%B6rgy_(%C3%BAjs%C3%A1g%C3%ADr%C3%B3)&stable=0&shownotice=1&fromsection=%25C3%2589letp%25C3%25A1ly%25C3%25A1ja biografio hungare kun foto] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kerenyi Gyorgy}} [[Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Hungaraj redaktoroj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} bzgsd93iyfm9506sn2x99l20t29ncaj Diskuto:Emeriko Thököly 1 946694 9401057 2026-06-13T09:59:07Z Sj1mor 12103 /* Nomigo */ nova sekcio 9401057 wikitext text/x-wiki == Nomigo == A/Emeriko kaj Imre (Jeremiah) laŭ mia scio ne fontas la sama [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 09:59, 13 jun. 2026 (UTC) bdwul3vsnw3r7n5q5hmknzf402a6q32 Malagasa alciono 0 946695 9401058 2026-06-13T09:59:31Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Malagasa alciono |koloro = pink |dosiero = Madagascar malachite kingfisher (Corythornis vintsioides vintsioides).jpg |priskribo de dosiero = ''C. v. vintsioides'', Parko Tsarasotra |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = Al..." 9401058 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Malagasa alciono |koloro = pink |dosiero = Madagascar malachite kingfisher (Corythornis vintsioides vintsioides).jpg |priskribo de dosiero = ''C. v. vintsioides'', Parko Tsarasotra |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Corythornis]]'' |specio = '''Malagasa alciono''' ''C. vintsioides'' |specio aŭtoritato = ([[Joseph Fortuné Théodore Eydoux|Eydoux]] & [[Paul Gervais|Gervais]], 1836) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Corythornis vintsioides'' |volume=2016 |article-number=e.T22683093A92975614 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683093A92975614.en |access-date=11a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Corythornis vintsioides'' |vikispecio = Corythornis vintsioides |komunejo = Corythornis vintsioides | sinonimo = *''Alcedo vintsioides'' |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Malagasa alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Corythornis vintsioides'') aŭ '''Madagaskara alciono''' (sed estas ankaŭ [[Madagaskara alciono]], ''Corythornis madagascariensis'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi troviĝas en [[Madagaskaro]], [[Majoto]] kaj [[Komoroj]]. Ĝia natura [[vivejo]] estas subtropikaj aŭ tropikaj [[arbaro]]j de [[magrovo]]j. The Malagasy kingfisher was [[species description|formally described]] by the French naturalists [[Joseph Fortuné Théodore Eydoux|Joseph Eydoux]] and [[Paul Gervais]] in 1836 and given the [[binomial name]] ''Alcedo vintsioides''.<ref>{{cite journal | last1=Eydoux | last2=Gervais | first2=Paul | author2-link=Paul Gervais | year=1836 | title=''Alcedo vintsioides'' | journal=Magasin de Zoologie | volume=6 | issue=Classe II | pages=30, [https://biodiversitylibrary.org/page/37086302 Plate 74] "Voyage de la Favorite" | url=https://biodiversitylibrary.org/page/37086081 }}</ref><ref>{{cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World. Volume 5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=176 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/14480187 }}</ref> It is closely related to the [[malachite kingfisher]] (''Corythornis cristatus'') which is widely distributed in mainland Africa. It is one of only two kingfishers that occur in Madagascar. The other is the [[Madagascar pygmy kingfisher]] (''Corythornis madagascariensis'').<ref name=fry1992/> There are two [[subspecies]]:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=3 December 2017 }}</ref> * ''C. v. johannae'' [[Richard Meinertzhagen|Meinertzhagen, R.]], 1924 – [[Comoro Islands]] * ''C. v. vintsioides'' (Eydoux & Gervais, 1836) – Madagascar The Malagasy kingfisher is {{cvt|13|cm}} in length with a weight of {{cvt|16.5|to|22|g}}. It has dark blue upperparts, rufous underparts and a crested blue-and-green-barred crown. The bill is black. The sexes are alike. The blue plumage of the race ''C. v. johannae'' is paler and greener than that of the [[nominate subspecies|nominate]].<ref name=fry1992>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | page=208 }}</ref> ==Bildaro== <gallery widths="180px" heights="180px"> Image:Corythornis vintsioides 01.jpg Alcedo vintsioides.jpg Malagasy Kingfisher - Madagascar S4E7803.jpg A monograph of the Alcedinidae (19212330243).jpg </gallery> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Corythornis vintsioides}} {{Wikispecies|Corythornis vintsioides}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 696vpxt8jft2agnzskpv8aife2lm7g1 9401059 9401058 2026-06-13T10:07:01Z Kani 670 9401059 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Malagasa alciono |koloro = pink |dosiero = Madagascar malachite kingfisher (Corythornis vintsioides vintsioides).jpg |priskribo de dosiero = ''C. v. vintsioides'', Parko Tsarasotra |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Corythornis]]'' |specio = '''Malagasa alciono''' ''C. vintsioides'' |specio aŭtoritato = ([[Joseph Fortuné Théodore Eydoux|Eydoux]] & [[Paul Gervais|Gervais]], 1836) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Corythornis vintsioides'' |volume=2016 |article-number=e.T22683093A92975614 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683093A92975614.en |access-date=11a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Corythornis vintsioides'' |vikispecio = Corythornis vintsioides |komunejo = Corythornis vintsioides | sinonimo = *''Alcedo vintsioides'' |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Malagasa alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Corythornis vintsioides'') aŭ '''Madagaskara alciono''' (sed estas ankaŭ [[Madagaskara alciono]], ''Corythornis madagascariensis'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi troviĝas en [[Madagaskaro]], [[Majoto]] kaj [[Komoroj]]. Ĝia natura [[vivejo]] estas subtropikaj aŭ tropikaj [[arbaro]]j de [[mangrovo]]j. La Malagasa alciono estis [[specipriskribo|formale priskribita]] de la francaj natursciencistoj [[Joseph Fortuné Théodore Eydoux|Joseph Eydoux]] kaj [[Paul Gervais]] en 1836 kiuj havigis la [[dunoma nomo|duvortan nomon]] ''Alcedo vintsioides''.<ref>{{cite journal | last1=Eydoux | last2=Gervais | first2=Paul | author2-link=Paul Gervais | year=1836 | title=''Alcedo vintsioides'' | journal=Magasin de Zoologie | volume=6 | issue=Classe II | pages=30, [https://biodiversitylibrary.org/page/37086302 Plate 74] "Voyage de la Favorite" | url=https://biodiversitylibrary.org/page/37086081 }}</ref><ref>{{cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World. Volume 5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=176 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/14480187 }}</ref> Ĝi estas proksime rilata al la [[Malakita alciono]] (''Corythornis cristatus''), kiu estas vaste distribuata en kontinenta Afriko. Ĝi estas unu el nur du alcionoj kiuj vivas en Madagaskaro. La alia estas la [[Madagaskara alciono]] (''Corythornis madagascariensis'').<ref name=fry1992/> Estas jenaj du agnoskitaj [[subspecio]]j:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=3a de Decembrp 2017 }}</ref> * ''C. v. johannae'' Richard Meinertzhagen, 1924 – [[Komoroj]] * ''C. v. vintsioides'' (Eydoux & Gervais, 1836) – Madagaskaro La Malagasa alciono estas 13 cm longa kun pezo de 16,5 ĝis 22 g. Ĝi havas malhelbluajn suprajn partojn, ruĝbrunajn subajn partojn kaj krestan blu-verd-strian kronon. La beko estas nigra. Ambaŭ seksoj estas similaj. La blua plumaro de la raso ''C. v. johannae'' estas pli pala kaj pli verdeca ol tiu de la nomiga.<ref name=fry1992>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | page=208 }}</ref> ==Bildaro== <gallery widths="180px" heights="180px"> Image:Corythornis vintsioides 01.jpg Alcedo vintsioides.jpg Malagasy Kingfisher - Madagascar S4E7803.jpg A monograph of the Alcedinidae (19212330243).jpg </gallery> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Corythornis vintsioides}} {{Wikispecies|Corythornis vintsioides}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 3qb76gq63l04or35pkqhhlq4mca0ldt 9401101 9401059 2026-06-13T11:02:58Z Kani 670 9401101 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Malagasa alciono |koloro = pink |dosiero = Madagascar malachite kingfisher (Corythornis vintsioides vintsioides).jpg |priskribo de dosiero = ''C. v. vintsioides'', Parko Tsarasotra |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Corythornis]]'' |specio = '''Malagasa alciono''' ''C. vintsioides'' |specio aŭtoritato = ([[Joseph Fortuné Théodore Eydoux|Eydoux]] & [[Paul Gervais|Gervais]], 1836) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Corythornis vintsioides'' |volume=2016 |article-number=e.T22683093A92975614 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683093A92975614.en |access-date=11a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Corythornis vintsioides'' |vikispecio = Corythornis vintsioides |komunejo = Corythornis vintsioides | sinonimo = *''Alcedo vintsioides'' |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Malagasa alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Corythornis vintsioides'') aŭ '''Madagaskara alciono''' (sed estas ankaŭ [[Madagaskara alciono]], ''Corythornis madagascariensis'') estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi troviĝas en [[Madagaskaro]], [[Majoto]] kaj [[Komoroj]]. Ĝia natura [[vivejo]] estas subtropikaj aŭ tropikaj [[arbaro]]j de [[mangrovo]]j. La Malagasa alciono estis [[specipriskribo|formale priskribita]] de la francaj natursciencistoj [[Joseph Fortuné Théodore Eydoux|Joseph Eydoux]] kaj [[Paul Gervais]] en 1836 kiuj havigis la [[dunoma nomo|duvortan nomon]] ''Alcedo vintsioides''.<ref>{{cite journal | last1=Eydoux | last2=Gervais | first2=Paul | author2-link=Paul Gervais | year=1836 | title=''Alcedo vintsioides'' | journal=Magasin de Zoologie | volume=6 | issue=Classe II | pages=30, [https://biodiversitylibrary.org/page/37086302 Plate 74] "Voyage de la Favorite" | url=https://biodiversitylibrary.org/page/37086081 }}</ref><ref>{{cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World. Volume 5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=176 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/14480187 }}</ref> Ĝi estas proksime rilata al la [[Malakita alciono]] (''Corythornis cristatus''), kiu estas vaste distribuata en kontinenta Afriko. Ĝi estas unu el nur du alcionoj kiuj vivas en Madagaskaro. La alia estas la [[Madagaskara alciono]] (''Corythornis madagascariensis'').<ref name=fry1992/> Estas jenaj du agnoskitaj [[subspecio]]j:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=3a de Decembrp 2017 }}</ref> * ''C. v. johannae'' Richard Meinertzhagen, 1924 – [[Komoroj]] * ''C. v. vintsioides'' (Eydoux & Gervais, 1836) – Madagaskaro La Malagasa alciono estas 13 cm longa kun pezo de 16,5 ĝis 22 g. Ĝi havas malhelbluajn suprajn partojn, ruĝbrunajn subajn partojn kaj krestan blu-verd-strian kronon. La beko estas nigra. Ambaŭ seksoj estas similaj. La blua plumaro de la raso ''C. v. johannae'' estas pli pala kaj pli verdeca ol tiu de la nomiga.<ref name=fry1992>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | page=208 }}</ref> ==Bildaro== <gallery widths="180px" heights="180px"> Image:Corythornis vintsioides 01.jpg Alcedo vintsioides.jpg Malagasy Kingfisher - Madagascar S4E7803.jpg A monograph of the Alcedinidae (19212330243).jpg </gallery> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Corythornis vintsioides}} {{Wikispecies|Corythornis vintsioides}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] d9l2jrq8hts9z7zzn4e9v110528z5db Corythornis vintsioides 0 946696 9401060 2026-06-13T10:07:52Z Kani 670 Alidirektigis al [[Malagasa alciono]] 9401060 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Malagasa alciono]] mufnuadq8kjyvx276lgz1krm8asafqf Joseph Glasco 0 946697 9401061 2026-06-13T10:33:42Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1355442826|Joseph Glasco]]" 9401061 wikitext text/x-wiki '''Joseph GLASCO''' (naskiĝis la19-an de januaro 1925 en Pauls Valley, [[Oklahomo]] – mortis la 31-an de majo 1996 en [[Galveston (Teksaso)|Galveston]] , [[Teksaso]]) estis usona abstrakta ekspresionisto <ref>{{Cite book|last=Myers|first=Bernard|title=Expressionism in American Painting|publisher=Buffalo Fine Arts Academy|year=1952|edition=1st|location=Buffalo, NY|pages=29, 48, 62|asin=B000PSWTCO}}</ref>, pentristo, desegnisto kaj skulptisto. Li estas plej konata pro siaj fruaj figuraj desegnaĵoj kaj pentraĵoj kaj en pli postaj jaroj pro la malkonstruo de la figuro por disvolvi siajn neobjektivajn pentraĵojn bazitajn sur abstraktado de la 1950-aj jaroj.<ref name=":12">{{Cite book|last=Raeburn|first=Michael|title=Joseph Glasco: The Fifteenth American|publisher=Cacklegoose Press|year=2015|isbn=9781611688542|location=London|publication-date=2015|language=English}}</ref><ref name=":22">Interview with Joseph Glasco Foundation Art Advisor Marti Mayo</ref> Dum liaj fruaj jaroj en Novjorko, Alfonso Ossorio, [[Jackson Pollock]], [[Lee Krasner]] kaj aliaj estis amikoj kaj influoj. Aliaj influoj sur la arton de Glasco inkluzivis [[Jean Dubuffet]] kaj Hans Hofmann . Poste en sia vivo, Glasco amikiĝis kun pli junaj artistoj, inkluzive de [[Julian Schnabel]] kaj George Condo.<ref name=":12" /> * [https://josephglascofoundation.org Retejo de la Bonfara Fonduso Joseph Glasco] * [https://www.aaa.si.edu/collections/joseph-glasco-papers-10523 Artikoloj de Joseph Glasco ĉe la Arkivoj de Amerika Arto de la Smithsonian] * [https://adp.menil.org/node/278?b=0#top Projekto de la Fondaĵo Mellon: Intervjuo de Carol Mancusi-Ungaro kaj Marti Mayo kun Joseph Glasco] [[Kategorio:Usonaj pentristoj de la 20-a jarcento]] ldej48cfwifci146vb0aup774mf91vq 9401062 9401061 2026-06-13T10:34:12Z Sj1mor 12103 9401062 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Joseph GLASCO''' (naskiĝis la19-an de januaro 1925 en Pauls Valley, [[Oklahomo]] – mortis la 31-an de majo 1996 en [[Galveston (Teksaso)|Galveston]] , [[Teksaso]]) estis usona abstrakta ekspresionisto <ref>{{Cite book|last=Myers|first=Bernard|title=Expressionism in American Painting|publisher=Buffalo Fine Arts Academy|year=1952|edition=1st|location=Buffalo, NY|pages=29, 48, 62|asin=B000PSWTCO}}</ref>, pentristo, desegnisto kaj skulptisto. Li estas plej konata pro siaj fruaj figuraj desegnaĵoj kaj pentraĵoj kaj en pli postaj jaroj pro la malkonstruo de la figuro por disvolvi siajn neobjektivajn pentraĵojn bazitajn sur abstraktado de la 1950-aj jaroj.<ref name=":12">{{Cite book|last=Raeburn|first=Michael|title=Joseph Glasco: The Fifteenth American|publisher=Cacklegoose Press|year=2015|isbn=9781611688542|location=London|publication-date=2015|language=English}}</ref><ref name=":22">Interview with Joseph Glasco Foundation Art Advisor Marti Mayo</ref> Dum liaj fruaj jaroj en Novjorko, Alfonso Ossorio, [[Jackson Pollock]], [[Lee Krasner]] kaj aliaj estis amikoj kaj influoj. Aliaj influoj sur la arton de Glasco inkluzivis [[Jean Dubuffet]] kaj Hans Hofmann . Poste en sia vivo, Glasco amikiĝis kun pli junaj artistoj, inkluzive de [[Julian Schnabel]] kaj George Condo.<ref name=":12" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://josephglascofoundation.org Retejo de la Bonfara Fonduso Joseph Glasco] * [https://www.aaa.si.edu/collections/joseph-glasco-papers-10523 Artikoloj de Joseph Glasco ĉe la Arkivoj de Amerika Arto de la Smithsonian] * [https://adp.menil.org/node/278?b=0#top Projekto de la Fondaĵo Mellon: Intervjuo de Carol Mancusi-Ungaro kaj Marti Mayo kun Joseph Glasco] {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Glasco, Joseph}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj de la 20-a jarcento]] 1q0nxrm5hr7mbrfmmgdqjda3ntwch53 9401065 9401062 2026-06-13T10:37:36Z Sj1mor 12103 9401065 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Joseph GLASCO''' (naskiĝis la19-an de januaro 1925 en Pauls Valley, [[Oklahomo]] – mortis la 31-an de majo 1996 en [[Galveston (Teksaso)|Galveston]] , [[Teksaso]]) estis usona abstrakta ekspresionisto <ref>{{Cite book|last=Myers|first=Bernard|title=Expressionism in American Painting|publisher=Buffalo Fine Arts Academy|year=1952|edition=1st|location=Buffalo, NY|pages=29, 48, 62|asin=B000PSWTCO}}</ref>, pentristo, desegnisto kaj skulptisto. Li estas plej konata pro siaj fruaj figuraj desegnaĵoj kaj pentraĵoj kaj en pli postaj jaroj pro la malkonstruo de la figuro por disvolvi siajn neobjektivajn pentraĵojn bazitajn sur abstraktado de la 1950-aj jaroj.<ref name=":12">{{Cite book|last=Raeburn|first=Michael|title=Joseph Glasco: The Fifteenth American|publisher=Cacklegoose Press|year=2015|isbn=9781611688542|location=London|publication-date=2015|language=English}}</ref><ref name=":22">Interview with Joseph Glasco Foundation Art Advisor Marti Mayo</ref> Dum liaj fruaj jaroj en Novjorko, Alfonso Ossorio, [[Jackson Pollock]], [[Lee Krasner]] kaj aliaj estis amikoj kaj influoj. Aliaj influoj sur la arton de Glasco inkluzivis [[Jean Dubuffet]] kaj Hans Hofmann. Poste en sia vivo, Glasco amikiĝis kun pli junaj artistoj, inkluzive de [[Julian Schnabel]] kaj George Condo.<ref name=":12" /> En 1950, la [[Muzeo de Moderna Arto de Novjorko|Muzeo de Moderna Arto]] ([[MoMA]]) en Novjorko akiris unu el liaj verkoj por sia permanenta kolekto, igante lin la plej juna artisto ricevanta ĉi tiun honoron.<ref name=":12" /> En 1952, li partoprenis en la historia ekspozicio de MoMA " ''Dek kvin Amerikanoj''", organizita de kuratorino Dorothy Canning Miller, kiu ankaŭ prezentis [[Jackson Pollock]], [[Mark Rothko]], [[Franz Kline]] kaj [[Clyfford Still]].<ref>"Fifteen Americans". Museum of Modern Art. 1952.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://josephglascofoundation.org Retejo de la Bonfara Fonduso Joseph Glasco] * [https://www.aaa.si.edu/collections/joseph-glasco-papers-10523 Artikoloj de Joseph Glasco ĉe la Arkivoj de Amerika Arto de la Smithsonian] * [https://adp.menil.org/node/278?b=0#top Projekto de la Fondaĵo Mellon: Intervjuo de Carol Mancusi-Ungaro kaj Marti Mayo kun Joseph Glasco] {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Glasco, Joseph}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj de la 20-a jarcento]] 3ewljddsalsd9fv95ydeq53np64et24 9401066 9401065 2026-06-13T10:38:40Z Sj1mor 12103 9401066 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Joseph GLASCO''' (naskiĝis la 19-an de januaro 1925 en Pauls Valley, [[Oklahomo]] – mortis la 31-an de majo 1996 en [[Galveston (Teksaso)|Galveston]] , [[Teksaso]]) estis usona abstrakta ekspresionisto <ref>{{Cite book|last=Myers|first=Bernard|title=Expressionism in American Painting|publisher=Buffalo Fine Arts Academy|year=1952|edition=1st|location=Buffalo, NY|pages=29, 48, 62|asin=B000PSWTCO}}</ref>, pentristo, desegnisto kaj skulptisto. Li estas plej konata pro siaj fruaj figuraj desegnaĵoj kaj pentraĵoj kaj en pli postaj jaroj pro la malkonstruo de la figuro por disvolvi siajn neobjektivajn pentraĵojn bazitajn sur abstraktado de la 1950-aj jaroj.<ref name=":12">{{Cite book|last=Raeburn|first=Michael|title=Joseph Glasco: The Fifteenth American|publisher=Cacklegoose Press|year=2015|isbn=9781611688542|location=London|publication-date=2015|language=English}}</ref><ref name=":22">Interview with Joseph Glasco Foundation Art Advisor Marti Mayo</ref> Dum liaj fruaj jaroj en Novjorko, [[Alfonso Ossorio]], [[Jackson Pollock]], [[Lee Krasner]] kaj aliaj estis amikoj kaj influoj. Aliaj influoj sur la arton de Glasco inkluzivis [[Jean Dubuffet]] kaj Hans Hofmann. Poste en sia vivo, Glasco amikiĝis kun pli junaj artistoj, inkluzive de [[Julian Schnabel]] kaj [[George Condo]].<ref name=":12" /> En 1950, la [[Muzeo de Moderna Arto de Novjorko|Muzeo de Moderna Arto]] ([[MoMA]]) en Novjorko akiris unu el liaj verkoj por sia permanenta kolekto, igante lin la plej juna artisto ricevanta ĉi tiun honoron.<ref name=":12" /> En 1952, li partoprenis en la historia ekspozicio de MoMA " ''Dek kvin Amerikanoj''", organizita de kuratorino Dorothy Canning Miller, kiu ankaŭ prezentis [[Jackson Pollock]], [[Mark Rothko]], [[Franz Kline]] kaj [[Clyfford Still]].<ref>"Fifteen Americans". Museum of Modern Art. 1952.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://josephglascofoundation.org Retejo de la Bonfara Fonduso Joseph Glasco] * [https://www.aaa.si.edu/collections/joseph-glasco-papers-10523 Artikoloj de Joseph Glasco ĉe la Arkivoj de Amerika Arto de la Smithsonian] * [https://adp.menil.org/node/278?b=0#top Projekto de la Fondaĵo Mellon: Intervjuo de Carol Mancusi-Ungaro kaj Marti Mayo kun Joseph Glasco] {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Glasco, Joseph}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj de la 20-a jarcento]] 1waa1b6vqcex5ij00lfn9wk4aotzlj9 9401067 9401066 2026-06-13T10:39:41Z Sj1mor 12103 9401067 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Joseph GLASCO''' (naskiĝis la 19-an de januaro 1925 en Pauls Valley, [[Oklahomo]] – mortis la 31-an de majo 1996 en [[Galveston (Teksaso)|Galveston]] , [[Teksaso]]) estis usona [[Abstrakta ekspresionismo|abstrakta ekspresionisto]] <ref>{{Cite book|last=Myers|first=Bernard|title=Expressionism in American Painting|publisher=Buffalo Fine Arts Academy|year=1952|edition=1st|location=Buffalo, NY|pages=29, 48, 62|asin=B000PSWTCO}}</ref>, pentristo, desegnisto kaj skulptisto. Li estas plej konata pro siaj fruaj figuraj desegnaĵoj kaj pentraĵoj kaj en pli postaj jaroj pro la malkonstruo de la figuro por disvolvi siajn neobjektivajn pentraĵojn bazitajn sur abstraktado de la 1950-aj jaroj.<ref name=":12">{{Cite book|last=Raeburn|first=Michael|title=Joseph Glasco: The Fifteenth American|publisher=Cacklegoose Press|year=2015|isbn=9781611688542|location=London|publication-date=2015|language=English}}</ref><ref name=":22">Interview with Joseph Glasco Foundation Art Advisor Marti Mayo</ref> Dum liaj fruaj jaroj en Novjorko, [[Alfonso Ossorio]], [[Jackson Pollock]], [[Lee Krasner]] kaj aliaj estis amikoj kaj influoj. Aliaj influoj sur la arton de Glasco inkluzivis [[Jean Dubuffet]] kaj Hans Hofmann. Poste en sia vivo, Glasco amikiĝis kun pli junaj artistoj, inkluzive de [[Julian Schnabel]] kaj [[George Condo]].<ref name=":12" /> En 1950, la [[Muzeo de Moderna Arto de Novjorko|Muzeo de Moderna Arto]] ([[MoMA]]) en Novjorko akiris unu el liaj verkoj por sia permanenta kolekto, igante lin la plej juna artisto ricevanta ĉi tiun honoron.<ref name=":12" /> En 1952, li partoprenis en la historia ekspozicio de MoMA " ''Dek kvin Amerikanoj''", organizita de kuratorino Dorothy Canning Miller, kiu ankaŭ prezentis [[Jackson Pollock]], [[Mark Rothko]], [[Franz Kline]] kaj [[Clyfford Still]].<ref>"Fifteen Americans". Museum of Modern Art. 1952.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://josephglascofoundation.org Retejo de la Bonfara Fonduso Joseph Glasco] * [https://www.aaa.si.edu/collections/joseph-glasco-papers-10523 Artikoloj de Joseph Glasco ĉe la Arkivoj de Amerika Arto de la Smithsonian] * [https://adp.menil.org/node/278?b=0#top Projekto de la Fondaĵo Mellon: Intervjuo de Carol Mancusi-Ungaro kaj Marti Mayo kun Joseph Glasco] {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Glasco, Joseph}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj de la 20-a jarcento]] 1taji6ihw3zht1pp8tlwbsg78bq68a0 Clyfford Still 0 946698 9401073 2026-06-13T10:42:08Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1346748029|Clyfford Still]]" 9401073 wikitext text/x-wiki '''Clyfford STILL''' (naskiĝis la 30-an de novembro 1904 en Grandin, [[Norda Dakoto]] - mortis la 23-an de junio 1980 en [[Novjorko]])<ref>{{Cite news|title=ART VIEW; The Singularity of Clyfford Still|url=https://www.nytimes.com/1980/07/06/archives/art-view-the-singularity-of-clyfford-still.html|work=The New York Times|date=1980-07-06|access-date=2024-01-26|issn=0362-4331|language=en-US|first=Hilton|last=Kramer}}</ref> estis usona [[Pentrarto|pentristo]], kaj unu el la ĉefaj figuroj en la unua generacio de [[Abstrakta ekspresionismo|abstraktaj ekspresionistoj]], kiu evoluigis novan, potencan aliron al pentrado en la jaroj tuj post la [[Dua Mondmilito]], kaj estas konsiderata kiel unu el la pioniroj de la movado. Lia ŝanĝo de reprezenta al abstrakta pentrado okazis inter 1938 ĝis 1942, pli frue ol liaj kolegoj kiel [[Jackson Pollock]] kaj [[Mark Rothko]], kiuj daŭre pentris en figurecaj- [[Superrealismo|superrealismaj]] stiloj ĝis la 1940-aj jaroj.<ref name="CSM">{{cite web|title=The Artist|url=http://clyffordstillmuseum.org/clyfford-still/|website=Clyfford Still Museum|access-date=21 October 2014}}</ref> * [https://www.clyffordstillonline.org/ Clyfford Still Online Collection] * [http://www.clyffordstillmuseum.org/ Muzeo Clyfford Still] * [http://www.albrightknox.org/collection/collection-highlights/piece:1957-d-no-1/ Albright Knox] * [https://archive.today/20130223122847/http://images.albrightknox.org/luna/servlet/view/all/what/Clyfford+Still Bildoj de Albright Knox] * [http://www.theartstory.org/artist-still-clyfford.htm Paĝo de la artisto Clyfford Still] [[Kategorio:Usonaj pentristoj de la 20-a jarcento]] 5gi83g7ch4tue7lknob7xz4uptq440f 9401075 9401073 2026-06-13T10:42:55Z Sj1mor 12103 9401075 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Clyfford STILL''' (naskiĝis la 30-an de novembro 1904 en Grandin, [[Norda Dakoto]] - mortis la 23-an de junio 1980 en [[Novjorko]])<ref>{{Cite news|title=ART VIEW; The Singularity of Clyfford Still|url=https://www.nytimes.com/1980/07/06/archives/art-view-the-singularity-of-clyfford-still.html|work=The New York Times|date=1980-07-06|access-date=2024-01-26|issn=0362-4331|language=en-US|first=Hilton|last=Kramer}}</ref> estis usona [[Pentrarto|pentristo]], kaj unu el la ĉefaj figuroj en la unua generacio de [[Abstrakta ekspresionismo|abstraktaj ekspresionistoj]], kiu evoluigis novan, potencan aliron al pentrado en la jaroj tuj post la [[Dua Mondmilito]], kaj estas konsiderata kiel unu el la pioniroj de la movado. Lia ŝanĝo de reprezenta al abstrakta pentrado okazis inter 1938 ĝis 1942, pli frue ol liaj kolegoj kiel [[Jackson Pollock]] kaj [[Mark Rothko]], kiuj daŭre pentris en figurecaj- [[Superrealismo|superrealismaj]] stiloj ĝis la 1940-aj jaroj.<ref name="CSM">{{cite web|title=The Artist|url=http://clyffordstillmuseum.org/clyfford-still/|website=Clyfford Still Museum|access-date=21 October 2014}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.clyffordstillonline.org/ Clyfford Still Online Collection] * [http://www.clyffordstillmuseum.org/ Muzeo Clyfford Still] * [http://www.albrightknox.org/collection/collection-highlights/piece:1957-d-no-1/ Albright Knox] * [https://archive.today/20130223122847/http://images.albrightknox.org/luna/servlet/view/all/what/Clyfford+Still Bildoj de Albright Knox] * [http://www.theartstory.org/artist-still-clyfford.htm Paĝo de la artisto Clyfford Still] {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Still, Clyfford}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj de la 20-a jarcento]] 38830s3glj9e8bhcjb2l3ap89fa15yv Frederic Remington 0 946699 9401082 2026-06-13T10:51:43Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1345856423|Frederic Remington]]" 9401082 wikitext text/x-wiki '''Frederiko Sackrider REMINGTON''' (naskiĝis la 4-an de oktobro 1861 en [[Canton (Nov-Jorkio)|Canton]], [[Novjorkio]] – mortis la 26-an de decembro 1909 en Ridgefield, [[Konektikuto]]) estis usona pentristo, ilustristo, skulptisto kaj verkisto, kiu specialiĝis pri la ĝenro de okcident-usona arto. Liaj verkoj estas konataj pro prezentado de la [[Okcidenta Usono]] en la lasta kvarono de la 19-a jarcento kaj prezentado de tiaj bildoj kiel [[Vakero|vakeroj]], [[Usonaj indianoj|indiĝenaj amerikanoj]] kaj la usona kavalerio.<ref name="Mantle Fielding's">{{cite book|editor-last=Opitz|editor-first=Glenn B.|title=Mantle Fielding's Dictionary of American Painters, Sculptors & Engravers|year=1987|publisher=Apollo Book|location=Poughkeepsie, NY|isbn=0-938290-04-5|pages=[https://archive.org/details/mantlefieldingsd0000fiel/page/766/mode/2up 766]|url=https://archive.org/details/mantlefieldingsd0000fiel/page/766/mode/2up}}</ref> [[Dosiero:Frederic_Remington_-_Arizona_cow-boy.jpg|eta|''Arizona vakero'', [[litografio]] de Remington el 1901]] [[Dosiero:RemingtonDismounted.jpg|eta|''Deĉevaligita: La Kvaraj Soldatoj Movante la Led Ĉevalojn'', oleo sur kanvaso portreto de Remington el 1890 nun loĝigita en la Clark Art Institute en Williamstown, Masaĉuseco]] [[Dosiero:Shotgun_hospitality.jpg|eta|''Ĉaspafila gastamo'', 1908, oleo sur kanvaso, Hood Museum of Art, Dartmouth College, Hanover, Nov-Hampŝiro]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Blanket_Signal_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Kovrila signalo'', 1894/1898]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_Aiding_a_Comrade_-_Google_Art_Project.jpg|maldekstra|eta|''Helpante kamaradon'', 1890]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_Change_of_Ownership_(The_Stampede;_Horse_Thieves)_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Amasfuĝo; ĉevalŝtelistoj,'' 1909. Muzeo de Belartoj, Houston]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Lookout_-_Google_Art_Project.jpg|maldekstra|eta|''La observejo'', 1887]] == Elektitaj verkoj == <gallery mode="packed" heights="135px" caption="Selected works"> Dosiero:A_Dash_for_the_Timber_by_Frederic_Remington.jpg|"A Dash for the Timber" (Kuro al la arbaro) de 1889 prezentas [[Vakero|vakerojn]] en la Sudokcidento pafantajn kontraŭ [[apaĉoj]] en la malantaŭo. Unu el la ok rajdantoj jam estas vundita sed restas sur sia ĉevalo. Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Gendarme_-_Google_Art_Project.jpg|''The Gendarme'' (1889) Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Advance-Guard,_or_The_Military_Sacrifice_(The_Ambush)_-_1982.802_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''The Advance-Guard, or The Military Sacrifice'' (1890) Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Hussar_-_Google_Art_Project.jpg|''The Hussar'' (1893) Dosiero:The_Hunters'_Supper.jpg|''The Hunters' Supper'' Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Herd_Boy_-_Google_Art_Project.jpg|''The Herd Boy'' Dosiero:Remington_the_outlier.jpg|''The Outlier'' Dosiero:Coronado-Remington.jpg|''[[Francisko Vázquez de Coronado|Coronado]] Sets Out to the North'' Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Parley_-_Google_Art_Project.jpg|''The Parley'' Dosiero:Frederic_Remington_-_Fight_for_the_Waterhole_-_Google_Art_Project.jpg|''Fight for the Waterhole'' Dosiero:Frederic_Remington_-_Indians_Simulating_Buffalo_-_Google_Art_Project.jpg|''Indians Simulating Buffalo'' Dosiero:Frederic_Remington_The_Scout_Friends_or_Foes.jpg|''The Scout: Friends or Foes?'', 1902–1905, oleo sur kanvaso, Sterling and Francine Clark Art Institute, Williamstown, Massachusetts Dosiero:Frederic_Remington_A_Cold_Morning_on_the_Range.jpg|''A Cold Morning on the Range'', c. 1904, oleo sur kanvaso, American Museum of Western Art, Denver, Colorado Dosiero:Remington_Ridden_down_1905-1906.jpg|''Ridden Down'' (1905–1906) depicts an Indian in defeat with his horse exhausted, stoically calling the spirits while awaiting his fate Dosiero:Frederic_Remington_-_Episode_of_the_Buffalo_Gun_-_Google_Art_Project.jpg|''Episode of the Buffalo Gun '' Dosiero:'Mounted_Indian_Scout'_by_Frederic_Remington,_Cincinnati_Art_Museum.JPG|''Mounted Indian Scout'' Dosiero:Remington_-_Uhlan.jpg|''Uhlan'' Dosiero:Frederic_Remington_-_Scouts_Climbing_a_Mountain_-_Google_Art_Project.jpg|''Scouts Climbing a Mountain'' Dosiero:'A_Map_in_the_Sand'_by_Frederic_Remington,_Cincinnati_Art_Museum.JPG|''A Map in the Sand'' Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Call_for_Help_-_Google_Art_Project.jpg|''The Call for Help'' Dosiero:Buffalo_Runners-Big_Horn_Basin.jpg|''Buffalo Runners-Big Horn Basin'', 1909, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum, Fort Worth, Texas (https://www.sidrichardsonmuseum.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512215956/https://sidrichardsonmuseum.org/|date=May 12, 2021}} May 12, 2021, at the Wayback Machine) Dosiero:The_Love_Call.jpg|''The Love Call'', 1909, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum Dosiero:The_Luckless_Hunter.jpg|''The Luckless Hunter'', 1909, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum Dosiero:The_Sentinel_(Remington).jpg|''The Sentinel'', 1889, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum Dosiero:Philly_Remington_1908.JPG|''Cowboy'', 1908, in Fairmount Park, [[Filadelfio (Pensilvanio)|Philadelphia]], Pennsylvania </gallery> === Ilustraĵoj de la ''Kanto de Hiawatha'' === <gallery class="center" widths="250px" heights="245"> Dosiero:5_Гл.6_Обхватил_утес_руками_и_забросил_прямо_в_реку.JPG Dosiero:6_Гл.7_Так_построил_он_пирогу_над_рекою,_средь_долины.JPG </gallery> == Vidu ankaŭ == * Earl W. Bascom, vakera skulptisto kaj kuzo de Remington * J. K. Ralston, okcidenta artisto * [[Charles Marion Russell|Charles M. Russell]], okcidenta artisto * [https://www.cartermuseum.org/artists/frederic-remington Frederic Remington] ĉe la Amon Carter Muzeo de Amerika Arto * [http://www.sidrichardsonmuseum.org/ Muzeo Sid Richardson] ; inkluzivas [https://www.sidrichardsonmuseum.org/gallery.php/art/remington biografion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205002527/https://www.sidrichardsonmuseum.org/gallery.php/art/remington|date=December 5, 2019}} * [https://web.archive.org/web/20121015044222/http://collections.umfa.utah.edu/index.php/Detail/Entity/Show/entity_id/106 Verkoj el la Konstanta Kolekto de la Utaha Muzeo de Belartoj] * [http://www.remington-art.com/remington%20biography.htm Frederic Remington La Reta Artmuzeo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107184916/http://www.remington-art.com/remington%20biography.htm|date=November 7, 2012}} * [http://www.fredericremington.org/ Arta Muzeo Frederic Remington] en Ogdensburg, Novjorko * [http://www.frederic-remington.org/ frederic-remington.org], 108 verkoj de Frederic Remington * [https://www.pbs.org/wnet/americanmasters/frederic-remington-about-frederic-remington/688/ PBS pri Remington] * [https://web.archive.org/web/20060529034124/http://www.nga.gov/feature/remington/index.htm Nacia Galerio retpaĝa artikolo pri la artisto elstariganta noktajn pentraĵojn en la ekspozicio Frederic Remington: La Koloro de la Nokto] * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=397 Remington Gallery ĉe Muzeo-Sindikato] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022122623/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=397|date=October 22, 2012}} * Frederic Remington * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/search/field/subjec/searchterm/Remington,%20Frederic,%201861-1909%20--%20Exhibitions/mode/exact Ekspoziciaj katalogoj de Frederic Remington] * Ekspozicio de [https://www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2017/frederic-remington Frederic Remington] en 2017 ĉe la Metropola Muzeo de Arto [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] mnlo2avcew99chat03jzvadw44f7zl8 9401083 9401082 2026-06-13T10:52:32Z Sj1mor 12103 9401083 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Frederiko Sackrider REMINGTON''' (naskiĝis la 4-an de oktobro 1861 en [[Canton (Nov-Jorkio)|Canton]], [[Novjorkio]] – mortis la 26-an de decembro 1909 en Ridgefield, [[Konektikuto]]) estis usona pentristo, ilustristo, skulptisto kaj verkisto, kiu specialiĝis pri la ĝenro de okcident-usona arto. Liaj verkoj estas konataj pro prezentado de la [[Okcidenta Usono]] en la lasta kvarono de la 19-a jarcento kaj prezentado de tiaj bildoj kiel [[Vakero|vakeroj]], [[Usonaj indianoj|indiĝenaj amerikanoj]] kaj la usona kavalerio.<ref name="Mantle Fielding's">{{cite book|editor-last=Opitz|editor-first=Glenn B.|title=Mantle Fielding's Dictionary of American Painters, Sculptors & Engravers|year=1987|publisher=Apollo Book|location=Poughkeepsie, NY|isbn=0-938290-04-5|pages=[https://archive.org/details/mantlefieldingsd0000fiel/page/766/mode/2up 766]|url=https://archive.org/details/mantlefieldingsd0000fiel/page/766/mode/2up}}</ref> [[Dosiero:Frederic_Remington_-_Arizona_cow-boy.jpg|eta|''Arizona vakero'', [[litografio]] de Remington el 1901]] [[Dosiero:RemingtonDismounted.jpg|eta|''Deĉevaligita: La Kvaraj Soldatoj Movante la Led Ĉevalojn'', oleo sur kanvaso portreto de Remington el 1890 nun loĝigita en la Clark Art Institute en Williamstown, Masaĉuseco]] [[Dosiero:Shotgun_hospitality.jpg|eta|''Ĉaspafila gastamo'', 1908, oleo sur kanvaso, Hood Museum of Art, Dartmouth College, Hanover, Nov-Hampŝiro]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Blanket_Signal_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Kovrila signalo'', 1894/1898]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_Aiding_a_Comrade_-_Google_Art_Project.jpg|maldekstra|eta|''Helpante kamaradon'', 1890]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_Change_of_Ownership_(The_Stampede;_Horse_Thieves)_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Amasfuĝo; ĉevalŝtelistoj,'' 1909. Muzeo de Belartoj, Houston]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Lookout_-_Google_Art_Project.jpg|maldekstra|eta|''La observejo'', 1887]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="135px" caption="Selected works"> Dosiero:A_Dash_for_the_Timber_by_Frederic_Remington.jpg|"A Dash for the Timber" (Kuro al la arbaro) de 1889 prezentas [[Vakero|vakerojn]] en la Sudokcidento pafantajn kontraŭ [[apaĉoj]] en la malantaŭo. Unu el la ok rajdantoj jam estas vundita sed restas sur sia ĉevalo. Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Gendarme_-_Google_Art_Project.jpg|''The Gendarme'' (1889) Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Advance-Guard,_or_The_Military_Sacrifice_(The_Ambush)_-_1982.802_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''The Advance-Guard, or The Military Sacrifice'' (1890) Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Hussar_-_Google_Art_Project.jpg|''The Hussar'' (1893) Dosiero:The_Hunters'_Supper.jpg|''The Hunters' Supper'' Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Herd_Boy_-_Google_Art_Project.jpg|''The Herd Boy'' Dosiero:Remington_the_outlier.jpg|''The Outlier'' Dosiero:Coronado-Remington.jpg|''[[Francisko Vázquez de Coronado|Coronado]] Sets Out to the North'' Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Parley_-_Google_Art_Project.jpg|''The Parley'' Dosiero:Frederic_Remington_-_Fight_for_the_Waterhole_-_Google_Art_Project.jpg|''Fight for the Waterhole'' Dosiero:Frederic_Remington_-_Indians_Simulating_Buffalo_-_Google_Art_Project.jpg|''Indians Simulating Buffalo'' Dosiero:Frederic_Remington_The_Scout_Friends_or_Foes.jpg|''The Scout: Friends or Foes?'', 1902–1905, oleo sur kanvaso, Sterling and Francine Clark Art Institute, Williamstown, Massachusetts Dosiero:Frederic_Remington_A_Cold_Morning_on_the_Range.jpg|''A Cold Morning on the Range'', c. 1904, oleo sur kanvaso, American Museum of Western Art, Denver, Colorado Dosiero:Remington_Ridden_down_1905-1906.jpg|''Ridden Down'' (1905–1906) depicts an Indian in defeat with his horse exhausted, stoically calling the spirits while awaiting his fate Dosiero:Frederic_Remington_-_Episode_of_the_Buffalo_Gun_-_Google_Art_Project.jpg|''Episode of the Buffalo Gun '' Dosiero:'Mounted_Indian_Scout'_by_Frederic_Remington,_Cincinnati_Art_Museum.JPG|''Mounted Indian Scout'' Dosiero:Remington_-_Uhlan.jpg|''Uhlan'' Dosiero:Frederic_Remington_-_Scouts_Climbing_a_Mountain_-_Google_Art_Project.jpg|''Scouts Climbing a Mountain'' Dosiero:'A_Map_in_the_Sand'_by_Frederic_Remington,_Cincinnati_Art_Museum.JPG|''A Map in the Sand'' Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Call_for_Help_-_Google_Art_Project.jpg|''The Call for Help'' Dosiero:Buffalo_Runners-Big_Horn_Basin.jpg|''Buffalo Runners-Big Horn Basin'', 1909, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum, Fort Worth, Texas (https://www.sidrichardsonmuseum.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512215956/https://sidrichardsonmuseum.org/|date=May 12, 2021}} May 12, 2021, at the Wayback Machine) Dosiero:The_Love_Call.jpg|''The Love Call'', 1909, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum Dosiero:The_Luckless_Hunter.jpg|''The Luckless Hunter'', 1909, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum Dosiero:The_Sentinel_(Remington).jpg|''The Sentinel'', 1889, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum Dosiero:Philly_Remington_1908.JPG|''Cowboy'', 1908, in Fairmount Park, [[Filadelfio (Pensilvanio)|Philadelphia]], Pennsylvania </gallery> === Ilustraĵoj de la ''Kanto de Hiawatha'' === <gallery class="center" widths="250px" heights="245"> Dosiero:5_Гл.6_Обхватил_утес_руками_и_забросил_прямо_в_реку.JPG Dosiero:6_Гл.7_Так_построил_он_пирогу_над_рекою,_средь_долины.JPG </gallery> == Vidu ankaŭ == * Earl W. Bascom, vakera skulptisto kaj kuzo de Remington * J. K. Ralston, okcidenta artisto * [[Charles Marion Russell|Charles M. Russell]], okcidenta artisto * [https://www.cartermuseum.org/artists/frederic-remington Frederic Remington] ĉe la Amon Carter Muzeo de Amerika Arto * [http://www.sidrichardsonmuseum.org/ Muzeo Sid Richardson] ; inkluzivas [https://www.sidrichardsonmuseum.org/gallery.php/art/remington biografion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205002527/https://www.sidrichardsonmuseum.org/gallery.php/art/remington|date=December 5, 2019}} * [https://web.archive.org/web/20121015044222/http://collections.umfa.utah.edu/index.php/Detail/Entity/Show/entity_id/106 Verkoj el la Konstanta Kolekto de la Utaha Muzeo de Belartoj] * [http://www.remington-art.com/remington%20biography.htm Frederic Remington La Reta Artmuzeo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107184916/http://www.remington-art.com/remington%20biography.htm|date=November 7, 2012}} * [http://www.fredericremington.org/ Arta Muzeo Frederic Remington] en Ogdensburg, Novjorko * [http://www.frederic-remington.org/ frederic-remington.org], 108 verkoj de Frederic Remington * [https://www.pbs.org/wnet/americanmasters/frederic-remington-about-frederic-remington/688/ PBS pri Remington] * [https://web.archive.org/web/20060529034124/http://www.nga.gov/feature/remington/index.htm Nacia Galerio retpaĝa artikolo pri la artisto elstariganta noktajn pentraĵojn en la ekspozicio Frederic Remington: La Koloro de la Nokto] * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=397 Remington Gallery ĉe Muzeo-Sindikato] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022122623/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=397|date=October 22, 2012}} * Frederic Remington * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/search/field/subjec/searchterm/Remington,%20Frederic,%201861-1909%20--%20Exhibitions/mode/exact Ekspoziciaj katalogoj de Frederic Remington] * Ekspozicio de [https://www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2017/frederic-remington Frederic Remington] en 2017 ĉe la Metropola Muzeo de Arto {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Remington, Frederic}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] f4hhdaale1uvwn65n9ail1sg3usy2vl 9401084 9401083 2026-06-13T10:54:02Z Sj1mor 12103 9401084 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Frederiko Sackrider REMINGTON''' (naskiĝis la 4-an de oktobro 1861 en [[Canton (Nov-Jorkio)|Canton]], [[Novjorkio]] – mortis la 26-an de decembro 1909 en Ridgefield, [[Konektikuto]]) estis usona pentristo, ilustristo, skulptisto kaj verkisto, kiu specialiĝis pri la ĝenro de okcident-usona arto. Liaj verkoj estas konataj pro prezentado de la [[Okcidenta Usono]] en la lasta kvarono de la 19-a jarcento kaj prezentado de tiaj bildoj kiel [[Vakero|vakeroj]], [[Usonaj indianoj|indiĝenaj amerikanoj]] kaj la usona kavalerio.<ref name="Mantle Fielding's">{{cite book|editor-last=Opitz|editor-first=Glenn B.|title=Mantle Fielding's Dictionary of American Painters, Sculptors & Engravers|year=1987|publisher=Apollo Book|location=Poughkeepsie, NY|isbn=0-938290-04-5|pages=[https://archive.org/details/mantlefieldingsd0000fiel/page/766/mode/2up 766]|url=https://archive.org/details/mantlefieldingsd0000fiel/page/766/mode/2up}}</ref> [[Dosiero:Frederic_Remington_-_Arizona_cow-boy.jpg|eta|''Arizona vakero'', [[litografio]] de Remington el 1901]] [[Dosiero:RemingtonDismounted.jpg|eta|''Deĉevaligita: La Kvaraj Soldatoj Movante la Led Ĉevalojn'', oleo sur kanvaso portreto de Remington el 1890 nun loĝigita en la Clark Art Institute en Williamstown, Masaĉuseco]] [[Dosiero:Shotgun_hospitality.jpg|eta|''Ĉaspafila gastamo'', 1908, oleo sur kanvaso, Hood Museum of Art, Dartmouth College, Hanover, Nov-Hampŝiro]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Blanket_Signal_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Kovrila signalo'', 1894/1898]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_Aiding_a_Comrade_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|''Helpante kamaradon'', 1890]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_Change_of_Ownership_(The_Stampede;_Horse_Thieves)_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Amasfuĝo; ĉevalŝtelistoj,'' 1909. Muzeo de Belartoj, Houston]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Lookout_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|''La observejo'', 1887]] == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="135px" caption="Selected works"> Dosiero:A_Dash_for_the_Timber_by_Frederic_Remington.jpg|"A Dash for the Timber" (Kuro al la arbaro) de 1889 prezentas [[Vakero|vakerojn]] en la Sudokcidento pafantajn kontraŭ [[apaĉoj]] en la malantaŭo. Unu el la ok rajdantoj jam estas vundita sed restas sur sia ĉevalo. Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Gendarme_-_Google_Art_Project.jpg|''The Gendarme'' (1889) Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Advance-Guard,_or_The_Military_Sacrifice_(The_Ambush)_-_1982.802_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''The Advance-Guard, or The Military Sacrifice'' (1890) Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Hussar_-_Google_Art_Project.jpg|''The Hussar'' (1893) Dosiero:The_Hunters'_Supper.jpg|''The Hunters' Supper'' Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Herd_Boy_-_Google_Art_Project.jpg|''The Herd Boy'' Dosiero:Remington_the_outlier.jpg|''The Outlier'' Dosiero:Coronado-Remington.jpg|''[[Francisko Vázquez de Coronado|Coronado]] Sets Out to the North'' Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Parley_-_Google_Art_Project.jpg|''The Parley'' Dosiero:Frederic_Remington_-_Fight_for_the_Waterhole_-_Google_Art_Project.jpg|''Fight for the Waterhole'' Dosiero:Frederic_Remington_-_Indians_Simulating_Buffalo_-_Google_Art_Project.jpg|''Indians Simulating Buffalo'' Dosiero:Frederic_Remington_The_Scout_Friends_or_Foes.jpg|''The Scout: Friends or Foes?'', 1902–1905, oleo sur kanvaso, Sterling and Francine Clark Art Institute, Williamstown, Massachusetts Dosiero:Frederic_Remington_A_Cold_Morning_on_the_Range.jpg|''A Cold Morning on the Range'', c. 1904, oleo sur kanvaso, American Museum of Western Art, Denver, Colorado Dosiero:Remington_Ridden_down_1905-1906.jpg|''Ridden Down'' (1905–1906) depicts an Indian in defeat with his horse exhausted, stoically calling the spirits while awaiting his fate Dosiero:Frederic_Remington_-_Episode_of_the_Buffalo_Gun_-_Google_Art_Project.jpg|''Episode of the Buffalo Gun '' Dosiero:'Mounted_Indian_Scout'_by_Frederic_Remington,_Cincinnati_Art_Museum.JPG|''Mounted Indian Scout'' Dosiero:Remington_-_Uhlan.jpg|''Uhlan'' Dosiero:Frederic_Remington_-_Scouts_Climbing_a_Mountain_-_Google_Art_Project.jpg|''Scouts Climbing a Mountain'' Dosiero:'A_Map_in_the_Sand'_by_Frederic_Remington,_Cincinnati_Art_Museum.JPG|''A Map in the Sand'' Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Call_for_Help_-_Google_Art_Project.jpg|''The Call for Help'' Dosiero:Buffalo_Runners-Big_Horn_Basin.jpg|''Buffalo Runners-Big Horn Basin'', 1909, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum, Fort Worth, Texas (https://www.sidrichardsonmuseum.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512215956/https://sidrichardsonmuseum.org/|date=May 12, 2021}} May 12, 2021, at the Wayback Machine) Dosiero:The_Love_Call.jpg|''The Love Call'', 1909, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum Dosiero:The_Luckless_Hunter.jpg|''The Luckless Hunter'', 1909, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum Dosiero:The_Sentinel_(Remington).jpg|''The Sentinel'', 1889, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum Dosiero:Philly_Remington_1908.JPG|''Cowboy'', 1908, in Fairmount Park, [[Filadelfio (Pensilvanio)|Philadelphia]], Pennsylvania </gallery> === Ilustraĵoj de la ''Kanto de Hiawatha'' === <gallery class="center" widths="250px" heights="245"> Dosiero:5_Гл.6_Обхватил_утес_руками_и_забросил_прямо_в_реку.JPG Dosiero:6_Гл.7_Так_построил_он_пирогу_над_рекою,_средь_долины.JPG </gallery> == Vidu ankaŭ == * Earl W. Bascom, vakera skulptisto kaj kuzo de Remington * J. K. Ralston, okcidenta artisto * [[Charles Marion Russell|Charles M. Russell]], okcidenta artisto == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.cartermuseum.org/artists/frederic-remington Frederic Remington] ĉe la Amon Carter Muzeo de Amerika Arto * [http://www.sidrichardsonmuseum.org/ Muzeo Sid Richardson] ; inkluzivas [https://www.sidrichardsonmuseum.org/gallery.php/art/remington biografion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205002527/https://www.sidrichardsonmuseum.org/gallery.php/art/remington|date=December 5, 2019}} * [https://web.archive.org/web/20121015044222/http://collections.umfa.utah.edu/index.php/Detail/Entity/Show/entity_id/106 Verkoj el la Konstanta Kolekto de la Utaha Muzeo de Belartoj] * [http://www.remington-art.com/remington%20biography.htm Frederic Remington La Reta Artmuzeo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107184916/http://www.remington-art.com/remington%20biography.htm|date=November 7, 2012}} * [http://www.fredericremington.org/ Arta Muzeo Frederic Remington] en Ogdensburg, Novjorko * [http://www.frederic-remington.org/ frederic-remington.org], 108 verkoj de Frederic Remington * [https://www.pbs.org/wnet/americanmasters/frederic-remington-about-frederic-remington/688/ PBS pri Remington] * [https://web.archive.org/web/20060529034124/http://www.nga.gov/feature/remington/index.htm Nacia Galerio retpaĝa artikolo pri la artisto elstariganta noktajn pentraĵojn en la ekspozicio Frederic Remington: La Koloro de la Nokto] * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=397 Remington Gallery ĉe Muzeo-Sindikato] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022122623/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=397|date=October 22, 2012}} * Frederic Remington * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/search/field/subjec/searchterm/Remington,%20Frederic,%201861-1909%20--%20Exhibitions/mode/exact Ekspoziciaj katalogoj de Frederic Remington] * Ekspozicio de [https://www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2017/frederic-remington Frederic Remington] en 2017 ĉe la Metropola Muzeo de Arto {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Remington, Frederic}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] oga34umstzyaaa4cqcqh105tydfhuy9 9401087 9401084 2026-06-13T10:55:58Z Sj1mor 12103 /* Elektitaj pentraĵoj */ 9401087 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Frederiko Sackrider REMINGTON''' (naskiĝis la 4-an de oktobro 1861 en [[Canton (Nov-Jorkio)|Canton]], [[Novjorkio]] – mortis la 26-an de decembro 1909 en Ridgefield, [[Konektikuto]]) estis usona pentristo, ilustristo, skulptisto kaj verkisto, kiu specialiĝis pri la ĝenro de okcident-usona arto. Liaj verkoj estas konataj pro prezentado de la [[Okcidenta Usono]] en la lasta kvarono de la 19-a jarcento kaj prezentado de tiaj bildoj kiel [[Vakero|vakeroj]], [[Usonaj indianoj|indiĝenaj amerikanoj]] kaj la usona kavalerio.<ref name="Mantle Fielding's">{{cite book|editor-last=Opitz|editor-first=Glenn B.|title=Mantle Fielding's Dictionary of American Painters, Sculptors & Engravers|year=1987|publisher=Apollo Book|location=Poughkeepsie, NY|isbn=0-938290-04-5|pages=[https://archive.org/details/mantlefieldingsd0000fiel/page/766/mode/2up 766]|url=https://archive.org/details/mantlefieldingsd0000fiel/page/766/mode/2up}}</ref> [[Dosiero:Frederic_Remington_-_Arizona_cow-boy.jpg|eta|''Arizona vakero'', [[litografio]] de Remington el 1901]] [[Dosiero:RemingtonDismounted.jpg|eta|''Deĉevaligita: La Kvaraj Soldatoj Movante la Led Ĉevalojn'', oleo sur kanvaso portreto de Remington el 1890 nun loĝigita en la Clark Art Institute en Williamstown, Masaĉuseco]] [[Dosiero:Shotgun_hospitality.jpg|eta|''Ĉaspafila gastamo'', 1908, oleo sur kanvaso, Hood Museum of Art, Dartmouth College, Hanover, Nov-Hampŝiro]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Blanket_Signal_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Kovrila signalo'', 1894/1898]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_Aiding_a_Comrade_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|''Helpante kamaradon'', 1890]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_Change_of_Ownership_(The_Stampede;_Horse_Thieves)_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Amasfuĝo; ĉevalŝtelistoj,'' 1909. Muzeo de Belartoj, Houston]] [[Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Lookout_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|''La observejo'', 1887]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="135px" caption="Elektitaj pentraĵoj"> Dosiero:A_Dash_for_the_Timber_by_Frederic_Remington.jpg|"A Dash for the Timber" (Kuro al la arbaro) de 1889 prezentas [[Vakero|vakerojn]] en la Sudokcidento pafantajn kontraŭ [[apaĉoj]] en la malantaŭo. Unu el la ok rajdantoj jam estas vundita sed restas sur sia ĉevalo. Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Gendarme_-_Google_Art_Project.jpg|''The Gendarme'' (1889) Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Advance-Guard,_or_The_Military_Sacrifice_(The_Ambush)_-_1982.802_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''The Advance-Guard, or The Military Sacrifice'' (1890) Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Hussar_-_Google_Art_Project.jpg|''The Hussar'' (1893) Dosiero:The_Hunters'_Supper.jpg|''The Hunters' Supper'' Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Herd_Boy_-_Google_Art_Project.jpg|''The Herd Boy'' Dosiero:Remington_the_outlier.jpg|''The Outlier'' Dosiero:Coronado-Remington.jpg|''[[Francisko Vázquez de Coronado|Coronado]] Sets Out to the North'' Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Parley_-_Google_Art_Project.jpg|''The Parley'' Dosiero:Frederic_Remington_-_Fight_for_the_Waterhole_-_Google_Art_Project.jpg|''Fight for the Waterhole'' Dosiero:Frederic_Remington_-_Indians_Simulating_Buffalo_-_Google_Art_Project.jpg|''Indians Simulating Buffalo'' Dosiero:Frederic_Remington_The_Scout_Friends_or_Foes.jpg|''The Scout: Friends or Foes?'', 1902–1905, oleo sur kanvaso, Sterling and Francine Clark Art Institute, Williamstown, Massachusetts Dosiero:Frederic_Remington_A_Cold_Morning_on_the_Range.jpg|''A Cold Morning on the Range'', c. 1904, oleo sur kanvaso, American Museum of Western Art, Denver, Colorado Dosiero:Remington_Ridden_down_1905-1906.jpg|''Ridden Down'' (1905–1906) depicts an Indian in defeat with his horse exhausted, stoically calling the spirits while awaiting his fate Dosiero:Frederic_Remington_-_Episode_of_the_Buffalo_Gun_-_Google_Art_Project.jpg|''Episode of the Buffalo Gun '' Dosiero:'Mounted_Indian_Scout'_by_Frederic_Remington,_Cincinnati_Art_Museum.JPG|''Mounted Indian Scout'' Dosiero:Remington_-_Uhlan.jpg|''Uhlan'' Dosiero:Frederic_Remington_-_Scouts_Climbing_a_Mountain_-_Google_Art_Project.jpg|''Scouts Climbing a Mountain'' Dosiero:'A_Map_in_the_Sand'_by_Frederic_Remington,_Cincinnati_Art_Museum.JPG|''A Map in the Sand'' Dosiero:Frederic_Remington_-_The_Call_for_Help_-_Google_Art_Project.jpg|''The Call for Help'' Dosiero:Buffalo_Runners-Big_Horn_Basin.jpg|''Buffalo Runners-Big Horn Basin'', 1909, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum, Fort Worth, Texas (https://www.sidrichardsonmuseum.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512215956/https://sidrichardsonmuseum.org/|date=May 12, 2021}} May 12, 2021, at the Wayback Machine) Dosiero:The_Love_Call.jpg|''The Love Call'', 1909, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum Dosiero:The_Luckless_Hunter.jpg|''The Luckless Hunter'', 1909, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum Dosiero:The_Sentinel_(Remington).jpg|''The Sentinel'', 1889, oleo sur kanvaso, Sid Richardson Museum Dosiero:Philly_Remington_1908.JPG|''Cowboy'', 1908, in Fairmount Park, [[Filadelfio (Pensilvanio)|Philadelphia]], Pennsylvania </gallery> === Ilustraĵoj de la ''Kanto de Hiawatha'' === <gallery class="center" widths="250px" heights="245"> Dosiero:5_Гл.6_Обхватил_утес_руками_и_забросил_прямо_в_реку.JPG Dosiero:6_Гл.7_Так_построил_он_пирогу_над_рекою,_средь_долины.JPG </gallery> == Vidu ankaŭ == * Earl W. Bascom, vakera skulptisto kaj kuzo de Remington * J. K. Ralston, okcidenta artisto * [[Charles Marion Russell|Charles M. Russell]], okcidenta artisto == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.cartermuseum.org/artists/frederic-remington Frederic Remington] ĉe la Amon Carter Muzeo de Amerika Arto * [http://www.sidrichardsonmuseum.org/ Muzeo Sid Richardson] ; inkluzivas [https://www.sidrichardsonmuseum.org/gallery.php/art/remington biografion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205002527/https://www.sidrichardsonmuseum.org/gallery.php/art/remington|date=December 5, 2019}} * [https://web.archive.org/web/20121015044222/http://collections.umfa.utah.edu/index.php/Detail/Entity/Show/entity_id/106 Verkoj el la Konstanta Kolekto de la Utaha Muzeo de Belartoj] * [http://www.remington-art.com/remington%20biography.htm Frederic Remington La Reta Artmuzeo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107184916/http://www.remington-art.com/remington%20biography.htm|date=November 7, 2012}} * [http://www.fredericremington.org/ Arta Muzeo Frederic Remington] en Ogdensburg, Novjorko * [http://www.frederic-remington.org/ frederic-remington.org], 108 verkoj de Frederic Remington * [https://www.pbs.org/wnet/americanmasters/frederic-remington-about-frederic-remington/688/ PBS pri Remington] * [https://web.archive.org/web/20060529034124/http://www.nga.gov/feature/remington/index.htm Nacia Galerio retpaĝa artikolo pri la artisto elstariganta noktajn pentraĵojn en la ekspozicio Frederic Remington: La Koloro de la Nokto] * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=397 Remington Gallery ĉe Muzeo-Sindikato] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022122623/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=397|date=October 22, 2012}} * Frederic Remington * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/search/field/subjec/searchterm/Remington,%20Frederic,%201861-1909%20--%20Exhibitions/mode/exact Ekspoziciaj katalogoj de Frederic Remington] * Ekspozicio de [https://www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2017/frederic-remington Frederic Remington] en 2017 ĉe la Metropola Muzeo de Arto {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Remington, Frederic}} [[Kategorio:Usonaj pentristoj]] k2ql32wrh9nk17h5120481iueyckd8y Joseph Fortuné Théodore Eydoux 0 946700 9401086 2026-06-13T10:55:12Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Informkesto gravulo}} '''Joseph Fortuné Théodore EYDOUX''' (23a de Aprilo 1802 – 6a de Julio 1841) estis franca [[natursciencisto]]. ==Biografio== Eydoux kaj Louis François Auguste Souleyet estis kuracistoj kaj natursciencistoj en la ekspedicia ŝipo "La Favorite" kiu faris ĉirkaŭnavigadon en 1830-32 sub la kapitano Cyrille Pierre Théodore Laplace. En 1836-37 li vojaĝis denove tiam per la ŝipo "La Bonite" sub la kapitano Auguste-Nicolas Va..." 9401086 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Informkesto gravulo}} '''Joseph Fortuné Théodore EYDOUX''' (23a de Aprilo 1802 – 6a de Julio 1841) estis franca [[natursciencisto]]. ==Biografio== Eydoux kaj Louis François Auguste Souleyet estis kuracistoj kaj natursciencistoj en la ekspedicia ŝipo "La Favorite" kiu faris ĉirkaŭnavigadon en 1830-32 sub la kapitano Cyrille Pierre Théodore Laplace. En 1836-37 li vojaĝis denove tiam per la ŝipo "La Bonite" sub la kapitano Auguste-Nicolas Vaillant. Li publikigis pri animaloj kaj plantoj kolektitaj kun [[Paul Gervais|Gervais]] kaj Louis Souleyet kiu plue publikigis verkojn kun Eydoux kiel kunverkisto post la morto de Eydoux. ==Verkoj== Parta listo: * Kun P. Gervais ''Voyage de la Favorite'' (1822). "Reptiles". ''Zool. Guérin, Paris'' '''111''': 1–10. * Kun F. A. Souleyet kaj Auguste-Nicolas Vaillant (1840-1866). ''Voyage autour du monde exécuté pendant les années 1836 et 1837 sur la corvette La Bonite, commandée par M. Vaillant capitaine de vaisseau, publié par ordre du roi sous les auspices du département de la Marine. Zoologie''. Paris: Bertrand. 15 volumoj. ==Heredo== Specio de marserpento, ''Aipysurus eydouxii'', rememorigas lian nomon.<ref>Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). ''The Eponym Dictionary of Reptiles''. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 pp. {{ISBN|978-1-4214-0135-5}}. ("Eydoux", p. 87).</ref> ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== *[https://web.archive.org/web/20110716134450/http://www.lhl.lib.mo.us/events_exhib/exhibit/exhibits/voyages/vaillant3.shtml Vaillant Voyage] *[https://web.archive.org/web/20061127072601/http://www.mnhn.fr/museum/front/medias/publication/1332_z04n1a8.pdf Wayback Machine] Type List (kolomboj) {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Eydoux, Joseph Fortune Theodore}} [[Kategorio:Francaj natursciencistoj]] [[Kategorio:Francaj ornitologoj]] 13noddfjea5qiv5mu9ri7ql8cfz1lnd 9401088 9401086 2026-06-13T10:57:08Z Kani 670 9401088 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Informkesto gravulo |dosiero=Bonite-atlas-zoologie.jpg}} '''Joseph Fortuné Théodore EYDOUX''' (23a de Aprilo 1802 – 6a de Julio 1841) estis franca [[natursciencisto]]. ==Biografio== Eydoux kaj Louis François Auguste Souleyet estis kuracistoj kaj natursciencistoj en la ekspedicia ŝipo "La Favorite" kiu faris ĉirkaŭnavigadon en 1830-32 sub la kapitano Cyrille Pierre Théodore Laplace. En 1836-37 li vojaĝis denove tiam per la ŝipo "La Bonite" sub la kapitano Auguste-Nicolas Vaillant. Li publikigis pri animaloj kaj plantoj kolektitaj kun [[Paul Gervais|Gervais]] kaj Louis Souleyet kiu plue publikigis verkojn kun Eydoux kiel kunverkisto post la morto de Eydoux. ==Verkoj== Parta listo: * Kun P. Gervais ''Voyage de la Favorite'' (1822). "Reptiles". ''Zool. Guérin, Paris'' '''111''': 1–10. * Kun F. A. Souleyet kaj Auguste-Nicolas Vaillant (1840-1866). ''Voyage autour du monde exécuté pendant les années 1836 et 1837 sur la corvette La Bonite, commandée par M. Vaillant capitaine de vaisseau, publié par ordre du roi sous les auspices du département de la Marine. Zoologie''. Paris: Bertrand. 15 volumoj. ==Heredo== Specio de marserpento, ''Aipysurus eydouxii'', rememorigas lian nomon.<ref>Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). ''The Eponym Dictionary of Reptiles''. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 pp. {{ISBN|978-1-4214-0135-5}}. ("Eydoux", p. 87).</ref> ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== *[https://web.archive.org/web/20110716134450/http://www.lhl.lib.mo.us/events_exhib/exhibit/exhibits/voyages/vaillant3.shtml Vaillant Voyage] *[https://web.archive.org/web/20061127072601/http://www.mnhn.fr/museum/front/medias/publication/1332_z04n1a8.pdf Wayback Machine] Type List (kolomboj) {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Eydoux, Joseph Fortune Theodore}} [[Kategorio:Francaj natursciencistoj]] [[Kategorio:Francaj ornitologoj]] 8poijza2l5qmhulgtoilnwjpgdqektb 9401090 9401088 2026-06-13T10:57:26Z Kani 670 9401090 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |dosiero=Bonite-atlas-zoologie.jpg}} '''Joseph Fortuné Théodore EYDOUX''' (23a de Aprilo 1802 – 6a de Julio 1841) estis franca [[natursciencisto]]. ==Biografio== Eydoux kaj Louis François Auguste Souleyet estis kuracistoj kaj natursciencistoj en la ekspedicia ŝipo "La Favorite" kiu faris ĉirkaŭnavigadon en 1830-32 sub la kapitano Cyrille Pierre Théodore Laplace. En 1836-37 li vojaĝis denove tiam per la ŝipo "La Bonite" sub la kapitano Auguste-Nicolas Vaillant. Li publikigis pri animaloj kaj plantoj kolektitaj kun [[Paul Gervais|Gervais]] kaj Louis Souleyet kiu plue publikigis verkojn kun Eydoux kiel kunverkisto post la morto de Eydoux. ==Verkoj== Parta listo: * Kun P. Gervais ''Voyage de la Favorite'' (1822). "Reptiles". ''Zool. Guérin, Paris'' '''111''': 1–10. * Kun F. A. Souleyet kaj Auguste-Nicolas Vaillant (1840-1866). ''Voyage autour du monde exécuté pendant les années 1836 et 1837 sur la corvette La Bonite, commandée par M. Vaillant capitaine de vaisseau, publié par ordre du roi sous les auspices du département de la Marine. Zoologie''. Paris: Bertrand. 15 volumoj. ==Heredo== Specio de marserpento, ''Aipysurus eydouxii'', rememorigas lian nomon.<ref>Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). ''The Eponym Dictionary of Reptiles''. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 pp. {{ISBN|978-1-4214-0135-5}}. ("Eydoux", p. 87).</ref> ==Referencoj== {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== *[https://web.archive.org/web/20110716134450/http://www.lhl.lib.mo.us/events_exhib/exhibit/exhibits/voyages/vaillant3.shtml Vaillant Voyage] *[https://web.archive.org/web/20061127072601/http://www.mnhn.fr/museum/front/medias/publication/1332_z04n1a8.pdf Wayback Machine] Type List (kolomboj) {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Eydoux, Joseph Fortune Theodore}} [[Kategorio:Francaj natursciencistoj]] [[Kategorio:Francaj ornitologoj]] monep0rw8octuj4vlpjfg4jwfr1dcqk Marco Benefial 0 946701 9401098 2026-06-13T11:01:12Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1323679996|Marco Benefial]]" 9401098 wikitext text/x-wiki '''Marco BENEFIAL''' (naskiĝis la 25-an de aprilo 1684 en [[Romo]] - mortis la 9-an de aprilo 1764 samloke) <ref name="GMben2">"Marco Benefial (Getty Museum)" (history), The Getty Museum, 2006, webpage: [http://www.getty.edu/art/gettyguide/artMakerDetails?maker=3394&page=1 GM-Benefial] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614125310/http://www.getty.edu/art/gettyguide/artMakerDetails?maker=3394&page=1|date=2007-06-14}}.</ref> estis [[Italoj|itala]], proto- [[Novklasikismo|novklasika]] pentristo, ĉefe aktiva en [[Romo]] . Benefial estas plej konata pro sia malakcepto de la 18-jarcentaj dekoraciaj [[Rokoko|rokokaj]] stiloj, kiuj estis elstaraj en la Romo dominita de lernantoj de [[Carlo Maratta]]. Liaj pentraĵoj portretis palpeblajn homajn figurojn, kun kompleksa traktado de spaco, kaj lumaj, varmaj koloroj.<ref name="GMben2" /> Kune kun la retabloj kaj freskoj, li ankaŭ pentris multajn portretojn.<ref name="GMben2" /> Ĉar li kunlaboris kun kelkaj malpli bonkvalitaj artistoj, kiuj poste ricevis krediton, kelkaj el liaj pentraĵoj estis ofte misidentigitaj.<ref name="GMben2" /> [[Dosiero:Beaux-Arts_de_Carcassonne_-_Repos_de_la_Sainte_Famille_pendant_la_fuite_en_Egypte_1750_-_Marco_Benefial_260x175_892.51.270_Joconde04400000361.jpg|eta|''La cetero de la Sankta Familio''<br /><br /><br /><br /> Musée des Beaux-Arts [[Karkasuno|Carcassonne]]]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] cvbch6i0gfj3v1lp2p6vnufzpdjnqdc 9401099 9401098 2026-06-13T11:01:53Z Sj1mor 12103 9401099 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Marco BENEFIAL''' (naskiĝis la 25-an de aprilo 1684 en [[Romo]] - mortis la 9-an de aprilo 1764 samloke) <ref name="GMben2">"Marco Benefial (Getty Museum)" (history), The Getty Museum, 2006, webpage: [http://www.getty.edu/art/gettyguide/artMakerDetails?maker=3394&page=1 GM-Benefial] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614125310/http://www.getty.edu/art/gettyguide/artMakerDetails?maker=3394&page=1|date=2007-06-14}}.</ref> estis [[Italoj|itala]], proto- [[Novklasikismo|novklasika]] pentristo, ĉefe aktiva en [[Romo]] . Benefial estas plej konata pro sia malakcepto de la 18-jarcentaj dekoraciaj [[Rokoko|rokokaj]] stiloj, kiuj estis elstaraj en la Romo dominita de lernantoj de [[Carlo Maratta]]. Liaj pentraĵoj portretis palpeblajn homajn figurojn, kun kompleksa traktado de spaco, kaj lumaj, varmaj koloroj.<ref name="GMben2" /> Kune kun la retabloj kaj freskoj, li ankaŭ pentris multajn portretojn.<ref name="GMben2" /> Ĉar li kunlaboris kun kelkaj malpli bonkvalitaj artistoj, kiuj poste ricevis krediton, kelkaj el liaj pentraĵoj estis ofte misidentigitaj.<ref name="GMben2" /> [[Dosiero:Beaux-Arts_de_Carcassonne_-_Repos_de_la_Sainte_Famille_pendant_la_fuite_en_Egypte_1750_-_Marco_Benefial_260x175_892.51.270_Joconde04400000361.jpg|eta|''La cetero de la Sankta Familio'', Musée des Beaux-Arts [[Karkasuno|Carcassonne]]]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Benefial, Marco}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] 5thlsf9ctr2fihp32ld8vc59iokuuuv 9401100 9401099 2026-06-13T11:02:16Z Sj1mor 12103 9401100 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=memportreto}} '''Marco BENEFIAL''' (naskiĝis la 25-an de aprilo 1684 en [[Romo]] - mortis la 9-an de aprilo 1764 samloke) <ref name="GMben2">"Marco Benefial (Getty Museum)" (history), The Getty Museum, 2006, webpage: [http://www.getty.edu/art/gettyguide/artMakerDetails?maker=3394&page=1 GM-Benefial] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614125310/http://www.getty.edu/art/gettyguide/artMakerDetails?maker=3394&page=1|date=2007-06-14}}.</ref> estis [[Italoj|itala]], proto- [[Novklasikismo|novklasika]] pentristo, ĉefe aktiva en [[Romo]] . Benefial estas plej konata pro sia malakcepto de la 18-jarcentaj dekoraciaj [[Rokoko|rokokaj]] stiloj, kiuj estis elstaraj en la Romo dominita de lernantoj de [[Carlo Maratta]]. Liaj pentraĵoj portretis palpeblajn homajn figurojn, kun kompleksa traktado de spaco, kaj lumaj, varmaj koloroj.<ref name="GMben2" /> Kune kun la retabloj kaj freskoj, li ankaŭ pentris multajn portretojn.<ref name="GMben2" /> Ĉar li kunlaboris kun kelkaj malpli bonkvalitaj artistoj, kiuj poste ricevis krediton, kelkaj el liaj pentraĵoj estis ofte misidentigitaj.<ref name="GMben2" /> [[Dosiero:Beaux-Arts_de_Carcassonne_-_Repos_de_la_Sainte_Famille_pendant_la_fuite_en_Egypte_1750_-_Marco_Benefial_260x175_892.51.270_Joconde04400000361.jpg|eta|''La cetero de la Sankta Familio'', Musée des Beaux-Arts [[Karkasuno|Carcassonne]]]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Benefial, Marco}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] 5tmo30anmcx0il5jo73qvik8oi2n8d5 9401102 9401100 2026-06-13T11:03:22Z Sj1mor 12103 9401102 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=memportreto}} '''Marco BENEFIAL''' (naskiĝis la 25-an de aprilo 1684 en [[Romo]] - mortis la 9-an de aprilo 1764 samloke) <ref name="GMben2">"Marco Benefial (Getty Museum)" (history), The Getty Museum, 2006, webpage: [http://www.getty.edu/art/gettyguide/artMakerDetails?maker=3394&page=1 GM-Benefial] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614125310/http://www.getty.edu/art/gettyguide/artMakerDetails?maker=3394&page=1|date=2007-06-14}}.</ref> estis [[Italoj|itala]], proto- [[Novklasikismo|novklasika]] pentristo, ĉefe aktiva en [[Romo]] . Benefial estas plej konata pro sia malakcepto de la 18-jarcentaj dekoraciaj [[Rokoko|rokokaj]] stiloj, kiuj estis elstaraj en la Romo dominita de lernantoj de [[Carlo Maratta]]. Liaj pentraĵoj portretis palpeblajn homajn figurojn, kun kompleksa traktado de spaco, kaj lumaj, varmaj koloroj.<ref name="GMben2" /> Kune kun la retabloj kaj freskoj, li ankaŭ pentris multajn portretojn.<ref name="GMben2" /> Ĉar li kunlaboris kun kelkaj malpli bonkvalitaj artistoj, kiuj poste ricevis krediton, kelkaj el liaj pentraĵoj estis ofte misidentigitaj.<ref name="GMben2" /> [[Dosiero:Beaux-Arts_de_Carcassonne_-_Repos_de_la_Sainte_Famille_pendant_la_fuite_en_Egypte_1750_-_Marco_Benefial_260x175_892.51.270_Joconde04400000361.jpg|eta|''Repozo de la Sankta Familio'', Musée des Beaux-Arts [[Karkasuno|Carcassonne]]]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Benefial, Marco}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] hgl6ia42x7rdhh87phrl0n34ignpmyf Lieven van Lathem 0 946702 9401104 2026-06-13T11:05:10Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1351841501|Lieven van Lathem]]" 9401104 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:A_Naval_Battle;_Antwerp_(detail_view),_after_1464,_from_the_Roman_de_Gillion_de_Trazegnies,_fol._21._Lieven_van_Lathem_(1430–1493).,_Getty.jpg|dekstra|eta|Marbatalo]] '''Lieven van LATHEM''' (naskiĝis ĉ. 1430 en [[Gento]] - mortis 1493 en [[Antverpeno]]) estis frua nederlanda pentristo kaj manuskripta ilustristo. [[Dosiero:'The_Author_Hears_the_Story_of_Gillion_de_Trazegnies'_by_Lieven_van_Lathem_and_David_Aubert,_after_1464.jpg|eta|''La Aŭtoro Aŭdas la Rakonton de Gillion de Trazegnies'', de kaligrafiisto David Aubert ; la pentraĵo estas de Lathem]] [[Kategorio:Miniaturistoj]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] e1r82k09eopc2mpfr3dhwzf9dyvobw9 9401105 9401104 2026-06-13T11:06:36Z Sj1mor 12103 9401105 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:A_Naval_Battle;_Antwerp_(detail_view),_after_1464,_from_the_Roman_de_Gillion_de_Trazegnies,_fol._21._Lieven_van_Lathem_(1430–1493).,_Getty.jpg|dekstra|eta|Marbatalo]] '''Lieven van LATHEM''' (naskiĝis ĉ. 1430 en [[Gento]] - mortis 1493 en [[Antverpeno]]) estis frua nederlanda pentristo kaj manuskripta ilustristo, kiu laboris kiel kortega artisto ĉefe por la burgonja kortego kaj ĝiaj Habsburgaj posteuloj. [[Dosiero:'The_Author_Hears_the_Story_of_Gillion_de_Trazegnies'_by_Lieven_van_Lathem_and_David_Aubert,_after_1464.jpg|eta|''La Aŭtoro Aŭdas la Rakonton de Gillion de Trazegnies'', de kaligrafiisto David Aubert ; la pentraĵo estas de Lathem]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lathem van, Lieven}} [[Kategorio:Miniaturistoj]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] ese27f1dcsa7lb6c0aoat613pjljjxy Blankventra alciono 0 946703 9401106 2026-06-13T11:09:27Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankventra alciono |koloro = pink |dosiero = White-bellied kingfisher (Corythornis leucogaster bowdleri) Ankasa.jpg |priskribo de dosiero = ''Corythornis leucogaster bowdleri'', Ganao |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio =..." 9401106 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankventra alciono |koloro = pink |dosiero = White-bellied kingfisher (Corythornis leucogaster bowdleri) Ankasa.jpg |priskribo de dosiero = ''Corythornis leucogaster bowdleri'', Ganao |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Corythornis]]'' |specio = '''Blankventra alciono''' ''C. leucogaster'' |specio aŭtoritato = ([[Louis Fraser|Fraser]], 1843) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Corythornis leucogaster'' |volume=2016 |article-number=e.T22683112A92976229 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683112A92976229.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Corythornis leucogaster'' |vikispecio = Corythornis leucogaster |komunejo = Corythornis leucogaster | sinonimo = ''Alcedo leucogaster'' |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Blankventra alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Corythornis leucogaster'') aŭ '''Blankventra riveralciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi troviĝas en [[Malio]] kaj tra granda parto de afrikaj [[pluvarbaro]]j. The first [[species description|formal description]] of the species was by the British zoologist [[Louis Fraser]] in 1843 under the [[binomial name]] ''Halcyon leucogaster''.<ref>{{cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World. Volume 5 | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=176 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480187 }}</ref><ref>{{cite journal | last=Fraser | first=Louis | author-link=Louis Fraser | year=1843 | title=''Halcyon leucogaster'' | journal=Proceedings of the Zoological Society of London | volume=11 | issue=120 | page=4 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30679982 }}</ref> There are three [[subspecies]]:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=3 December 2017 }}</ref> * ''Corythornis leucogaster bowdleri'' ([[Oscar Neumann|Neumann]], 1908) – far north-eastern Guinea, Mali and [[Upper Guinean forests]] * ''Corythornis leucogaster leucogaster'' (Fraser, 1843) – Nigeria to north west Angola, [[Bioko Island]] * ''Corythornis leucogaster leopoldi'' ([[Alphonse Joseph Charles Dubois|Dubois, AJC]], 1905) – east Congo to south Uganda and northwest Zambia The white-bellied kingfisher is {{cvt|13|cm}} in length with a weight of around {{cvt|14.5|g}}. It has ultramarine upperparts and a red bill. The underparts are rufous-chestnut apart from a central white band. The sexes are alike.<ref name=fry1992>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=204–205 }}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Corythornis leucogaster}} {{Wikispecies|Corythornis leucogaster}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] n8nbwtly4okrso59szlrr99107wkt8p 9401128 9401106 2026-06-13T11:26:21Z Kani 670 9401128 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankventra alciono |koloro = pink |dosiero = White-bellied kingfisher (Corythornis leucogaster bowdleri) Ankasa.jpg |priskribo de dosiero = ''Corythornis leucogaster bowdleri'', Ganao |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Corythornis]]'' |specio = '''Blankventra alciono''' ''C. leucogaster'' |specio aŭtoritato = ([[Louis Fraser|Fraser]], 1843) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Corythornis leucogaster'' |volume=2016 |article-number=e.T22683112A92976229 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683112A92976229.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Corythornis leucogaster'' |vikispecio = Corythornis leucogaster |komunejo = Corythornis leucogaster | sinonimo = ''Alcedo leucogaster'' |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Blankventra alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Corythornis leucogaster'') aŭ '''Blankventra riveralciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi troviĝas en [[Malio]] kaj tra granda parto de afrikaj [[pluvarbaro]]j. La unuan [[specipriskribo|formalan priskribon]] de la specio faris la brita zoologo [[Louis Fraser]] en 1843 kun la [[dunoma nomo]] ''Halcyon leucogaster''.<ref>{{cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World. Volume 5 | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=176 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480187 }}</ref><ref>{{cite journal | last=Fraser | first=Louis | author-link=Louis Fraser | year=1843 | title=''Halcyon leucogaster'' | journal=Proceedings of the Zoological Society of London | volume=11 | issue=120 | page=4 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30679982 }}</ref> Estas jenaj tri agnoskitaj [[subspecio]]j:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=3a de Decembro 2017 }}</ref> * ''Corythornis leucogaster bowdleri'' ([[Oscar Neumann|Neumann]], 1908) – plej nordorienta Gvineo, Malio kaj [[Supra-gvineaj arbaroj]] * ''Corythornis leucogaster leucogaster'' (Fraser, 1843) – (pli suden) Niĝerio ĝis nordokcidenta Angolo, insulo [[Bioko]] * ''Corythornis leucogaster leopoldi'' ([[Alphonse Joseph Charles Dubois|Dubois, AJC]], 1905) – (pli orienten) orienta Kongo ĝis suda Ugando kaj nordokcidenta Zambio La blankventra alciono estas 13 cm longa kun pezo de ĉirkaŭ 14.5 g. Ĝi havas ultramarbluajn suprajn partojn kaj ruĝan bekon. La subaj partoj estas ruĝbrun-kaŝtankoloraj krom centra blanka bendo. Ambaŭ seksoj estas similaj.<ref name=fry1992>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=204–205 }}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Corythornis leucogaster}} {{Wikispecies|Corythornis leucogaster}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 9x9n01e5lvu67kx8m0advfg04el9y6e 9401131 9401128 2026-06-13T11:30:25Z Kani 670 9401131 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Blankventra alciono |koloro = pink |dosiero = White-bellied kingfisher (Corythornis leucogaster bowdleri) Ankasa.jpg |priskribo de dosiero = ''Corythornis leucogaster bowdleri'', Ganao |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Corythornis]]'' |specio = '''Blankventra alciono''' ''C. leucogaster'' |specio aŭtoritato = ([[Louis Fraser|Fraser]], 1843) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Corythornis leucogaster'' |volume=2016 |article-number=e.T22683112A92976229 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683112A92976229.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Corythornis leucogaster'' |vikispecio = Corythornis leucogaster |komunejo = Corythornis leucogaster | sinonimo = ''Alcedo leucogaster'' |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Blankventra alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Corythornis leucogaster'') aŭ '''Blankventra riveralciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi troviĝas en [[Malio]] kaj tra granda parto de afrikaj [[pluvarbaro]]j. La unuan [[specipriskribo|formalan priskribon]] de la specio faris la brita zoologo [[Louis Fraser]] en 1843 kun la [[dunoma nomo]] ''Halcyon leucogaster''.<ref>{{cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World. Volume 5 | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=176 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480187 }}</ref><ref>{{cite journal | last=Fraser | first=Louis | author-link=Louis Fraser | year=1843 | title=''Halcyon leucogaster'' | journal=Proceedings of the Zoological Society of London | volume=11 | issue=120 | page=4 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30679982 }}</ref> Estas jenaj tri agnoskitaj [[subspecio]]j:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2017 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 7.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=3a de Decembro 2017 }}</ref> * ''Corythornis leucogaster bowdleri'' ([[Oscar Neumann|Neumann]], 1908) – plej nordorienta Gvineo, Malio kaj [[Supra-gvineaj arbaroj]] * ''Corythornis leucogaster leucogaster'' (Fraser, 1843) – (pli suden) Niĝerio ĝis nordokcidenta Angolo, insulo [[Bioko]] * ''Corythornis leucogaster leopoldi'' ([[Alphonse Joseph Charles Dubois|Dubois, AJC]], 1905) – (pli orienten) orienta Kongo ĝis suda Ugando kaj nordokcidenta Zambio La blankventra alciono estas 13 cm longa kun pezo de ĉirkaŭ 14.5 g. Ĝi havas ultramarbluajn suprajn partojn kaj ruĝan bekon. La subaj partoj estas ruĝbrun-kaŝtankoloraj krom centra blanka bendo. Ambaŭ seksoj estas similaj.<ref name=fry1992>{{cite book | last1=Fry | first1=C. Hilary| last2=Fry | first2=Kathie| last3=Harris | first3=Alan | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers| publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-0-7136-8028-7 | pages=204–205 }}</ref> ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Corythornis leucogaster}} {{Wikispecies|Corythornis leucogaster}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] l24v9biez0ai193xq6hcp7kr8a4riqt Walter Sickert 0 946704 9401107 2026-06-13T11:12:19Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1352926873|Walter Sickert]]" 9401107 wikitext text/x-wiki '''Walter Richard SICKERT''' (naskiĝis la 31-an de majo 1860 en [[Munkeno]], [[Reĝlando Bavario]] - mortis la 22-an de januaro 1942 en [[Bath]], [[Unuiĝinta Reĝlando]]) estis german-naskita brita pentristo kaj gravuristo, kiu estis membro de la Camden Town Grupo de [[Post-impresionismo|Postimpresionismaj]] artistoj en [[Londono]] de la frua 20-a jarcento. Li estis grava influo sur klare britaj stiloj de avangarda arto en la meza kaj malfrua 20-a jarcento. Sickert estis [[kosmopolito]] kaj ekscentrulo, kiu ofte preferis ordinarajn homojn kaj urbajn scenojn kiel siajn temojn. Lia verkaro inkluzivas portretojn de konataj personecoj kaj bildojn derivitajn de gazetaraj fotoj. Li estas konsiderata grava figuro en la transiro de [[Impresionismo]] al [[Modernismo]] . Jardekojn post lia morto, pluraj aŭtoroj kaj esploristoj teoriadis, ke Sickert eble estis la London-bazita [[seria murdisto]] [[Joĉjo la Buĉisto|Jack la Buĉisto]], sed la aserto estis plejparte malakceptita. [[Dosiero:Walter_Sickert_1884_denoised.jpg|maldekstra|eta|Portreto de Sickert en 1884]] [[Dosiero:HelenCarte1885.jpg|dekstra|eta|''La portempa direktoro aŭ provludo: La fino de la akto'', (portreto de Helen Carte), {{Ĉirkaŭ|1885}}]] [[Dosiero:La_Giuseppina,_the_Ring,_by_Walter_Sickert.jpg|maldekstra|eta|''La Giuseppina, la ringo'' (1903-1905)]] [[Dosiero:The_Basket_Shop,_Rue_St_Jean,_Dieppe_-_Walter_Richard_Sickert_-_ABDAG000288.jpg|eta|''La Korbbutiko, Strato Sankta Johano, Dieppe'' ( {{Ĉirkaŭ|1911–1912}} ), Aberdeen-Arkivoj, Galerio kaj Muzeoj]] [[Dosiero:Sickert,_Ennui.jpg|dekstra|eta|''Enuo'' (1914), Tate Britain]] [[Dosiero:Sodales_Mr_Steer_and_Mr_Sickert.jpg|dekstra|eta|Henry Tonks . ''Sodales: S-ro Steer kaj S-ro Sickert'', 1930]] * {{IMDb nomo|1508320}} * [http://www.tate.org.uk/art/artists/walter-richard-sickert-1941 Tate biography and gallery] * [https://www.tate.org.uk/whats-on/tate-britain/walter-sickert TATE BRITAIN EXHIBITION: WALTER SICKERT, 28 April – 18 September 2022] [https://www.lrb.co.uk/the-paper/v44/n16/tom-crewe/real-busters Crewe, Tom, "Real Busters"] * [https://www.petitpalais.paris.fr/en/expositions/walter-sickert Walter Sickert: Painting and transgressing, Petit Palais, Paris, 14 October 2022 to 29 January 2023] "La Petit Palais kunlaboris kun la Tate Britain por prezenti la plej unuan gravan retrospektivon en Francio dediĉitan al la angla pentristo Walter Sickert". Recenzo: [https://newcriterion.com/blogs/dispatch/man-of-masks-shadows-13031 Platzer, David, "Man of masks & shadows", ''The New Criterion'', January 26, 2023.] * [https://www.tate.org.uk/whats-on/tate-britain/degas-sickert-and-toulouse-lautrec TATE BRITAIN EXHIBITION: DEGAS, SICKERT AND TOULOUSE-LAUTREC, LONDON AND PARIS 1870–1910. 5 OCTOBER 2005 – 15 JANUARY 2006] At The Phillips Collection, Washington, D.C. 18 February — 14 May 2006. * [https://www.liverpoolmuseums.org.uk/whatson/walker-art-gallery/exhibition/sickert-life-art Sickert: A Life in Art, 18 Sep 2021—27 Feb 2022, Walker Art Gallery, National Museums Liverpool.] * [http://fortnightlyreview.co.uk/2017/10/post-impressionists/ "Post-Impressionists"], Walter Sickert's review in ''[[Fortnightly Review|The Fortnightly Review]]'' of the "[[Édouard Manet|Manet]] and the [[Post-impresionismo|Post-Impressionists]]" exhibition at the Grafton Galleries, 1910. [[Kategorio:Homoj de la Viktoria epoko]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 19-a jarcento]] q9r7t4mko1ok3jghi6s30xlwk57xktz 9401112 9401107 2026-06-13T11:16:47Z Sj1mor 12103 9401112 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Walter Richard SICKERT''' (naskiĝis la 31-an de majo 1860 en [[Munkeno]], [[Reĝlando Bavario]] - mortis la 22-an de januaro 1942 en [[Bath]], [[Unuiĝinta Reĝlando]]) estis german-naskita brita pentristo kaj gravuristo, kiu estis membro de la Camden Town Grupo de [[Post-impresionismo|Postimpresionismaj]] artistoj en [[Londono]] de la frua 20-a jarcento. Li estis grava influo sur klare britaj stiloj de avangarda arto en la meza kaj malfrua 20-a jarcento. Sickert estis [[kosmopolito]] kaj ekscentrulo, kiu ofte preferis ordinarajn homojn kaj urbajn scenojn kiel siajn temojn. Lia verkaro inkluzivas portretojn de konataj personecoj kaj bildojn derivitajn de gazetaraj fotoj. Li estas konsiderata grava figuro en la transiro de [[Impresionismo]] al [[Modernismo]] . Jardekojn post lia morto, pluraj aŭtoroj kaj esploristoj teoriadis, ke Sickert eble estis la London-bazita [[seria murdisto]] [[Joĉjo la Buĉisto]], sed la aserto estis plejparte malakceptita. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:HelenCarte1885.jpg|''La portempa direktoro aŭ provludo: La fino de la akto'', (portreto de Helen Carte), {{Ĉirkaŭ|1885}} Dosiero:La_Giuseppina,_the_Ring,_by_Walter_Sickert.jpg|''La Giuseppina, la ringo'' (1903-1905) Dosiero:The_Basket_Shop,_Rue_St_Jean,_Dieppe_-_Walter_Richard_Sickert_-_ABDAG000288.jpg|''La Korbbutiko, Strato Sankta Johano, Dieppe'' ({{Ĉirkaŭ|1911–1912}}), Aberdeen-Arkivoj, Galerio kaj Muzeoj Dosiero:Sickert,_Ennui.jpg|''Enuo'' (1914), Tate Britain Dosiero:Sodales_Mr_Steer_and_Mr_Sickert.jpg|Henry Tonks . ''Sodales: S-ro Steer kaj S-ro Sickert'', 1930 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{IMDb nomo|1508320}} * [http://www.tate.org.uk/art/artists/walter-richard-sickert-1941 Tate biography and gallery] * [https://www.tate.org.uk/whats-on/tate-britain/walter-sickert TATE BRITAIN EXHIBITION: WALTER SICKERT, 28 April – 18 September 2022] [https://www.lrb.co.uk/the-paper/v44/n16/tom-crewe/real-busters Crewe, Tom, "Real Busters"] * [https://www.petitpalais.paris.fr/en/expositions/walter-sickert Walter Sickert: Painting and transgressing, Petit Palais, Paris, 14 October 2022 to 29 January 2023] "La Petit Palais kunlaboris kun la Tate Britain por prezenti la plej unuan gravan retrospektivon en Francio dediĉitan al la angla pentristo Walter Sickert". Recenzo: [https://newcriterion.com/blogs/dispatch/man-of-masks-shadows-13031 Platzer, David, "Man of masks & shadows", ''The New Criterion'', January 26, 2023.] * [https://www.tate.org.uk/whats-on/tate-britain/degas-sickert-and-toulouse-lautrec TATE BRITAIN EXHIBITION: DEGAS, SICKERT AND TOULOUSE-LAUTREC, LONDON AND PARIS 1870–1910. 5 OCTOBER 2005 – 15 JANUARY 2006] At The Phillips Collection, Washington, D.C. 18 February — 14 May 2006. * [https://www.liverpoolmuseums.org.uk/whatson/walker-art-gallery/exhibition/sickert-life-art Sickert: A Life in Art, 18 Sep 2021—27 Feb 2022, Walker Art Gallery, National Museums Liverpool.] * [http://fortnightlyreview.co.uk/2017/10/post-impressionists/ "Post-Impressionists"], Walter Sickert's review in ''[[Fortnightly Review|The Fortnightly Review]]'' of the "[[Édouard Manet|Manet]] and the [[Post-impresionismo|Post-Impressionists]]" exhibition at the Grafton Galleries, 1910. {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Sickert, Walter}} [[Kategorio:Homoj de la Viktoria epoko]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 19-a jarcento]] 8pscfirwubdoq96a23fa7zsmmfcc8gh Charlotte Berend-Corinth 0 946705 9401113 2026-06-13T11:20:26Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1346138025|Charlotte Berend-Corinth]]" 9401113 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Lovis_Corinth_Portrait_Charlotte_Berend.jpg|eta|''Portreto de Charlotte Berend en blanka robo'' (1902), de [[Lovis Corinth]], oleo sur kanvaso, Stadtmuseum, Berlino]] '''Charlotte BEREND-CORINTH''' (naskiĝis la 25-an de majo 1880 en [[Berlino]] - mortis la 10-an de januaro 1967 en [[Novjorko]]) estis germana juda pentristino kaj artistino en la [[Berlina secesio|Berlina Secesio]]. [[Dosiero:Lovis_und_Charlotte_Corinth_im_Berliner_Atelier_1908.jpg|maldekstra|eta|300x300ra|Ludoviko kaj Charlotte en la Berlina studio, 1908]] Ŝi estis edziniĝinta al la germana pentristo [[Lovis Corinth]]. [[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 20-a jarcento]] 4w0vps40cljrb7qdvu7fbregzw2som0 9401117 9401113 2026-06-13T11:21:06Z Sj1mor 12103 9401117 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Lovis_Corinth_Portrait_Charlotte_Berend.jpg|eta|''Portreto de Charlotte Berend en blanka robo'' (1902), de [[Lovis Corinth]], oleo sur kanvaso, Stadtmuseum, Berlino]] '''Charlotte BEREND-CORINTH''' (naskiĝis la 25-an de majo 1880 en [[Berlino]] - mortis la 10-an de januaro 1967 en [[Novjorko]]) estis germana juda pentristino kaj artistino en la [[Berlina secesio|Berlina Secesio]]. [[Dosiero:Lovis_und_Charlotte_Corinth_im_Berliner_Atelier_1908.jpg|maldekstra|eta|300x300ra|Ludoviko kaj Charlotte en la Berlina studio, 1908]] Ŝi estis edziniĝinta al la germana pentristo [[Lovis Corinth]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Berend-Corinth, Charlotte}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 20-a jarcento]] 11qg7765t5v3hv7efwkgxtgl1zp56cb 9401118 9401117 2026-06-13T11:21:28Z Sj1mor 12103 9401118 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=''Portreto de Charlotte Berend en blanka robo'' (1902), de [[Lovis Corinth]], oleo sur kanvaso, Stadtmuseum, Berlino}} <!--[[Dosiero:Lovis_Corinth_Portrait_Charlotte_Berend.jpg|eta|]]--> '''Charlotte BEREND-CORINTH''' (naskiĝis la 25-an de majo 1880 en [[Berlino]] - mortis la 10-an de januaro 1967 en [[Novjorko]]) estis germana juda pentristino kaj artistino en la [[Berlina secesio|Berlina Secesio]]. [[Dosiero:Lovis_und_Charlotte_Corinth_im_Berliner_Atelier_1908.jpg|maldekstra|eta|300x300ra|Ludoviko kaj Charlotte en la Berlina studio, 1908]] Ŝi estis edziniĝinta al la germana pentristo [[Lovis Corinth]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Berend-Corinth, Charlotte}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 20-a jarcento]] baw573hap14k1jpbs3mtwhvjxd20vm3 9401129 9401118 2026-06-13T11:27:30Z Sj1mor 12103 9401129 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=''Portreto de Charlotte Berend en blanka robo'' (1902), de [[Lovis Corinth]], oleo sur kanvaso, Stadtmuseum, Berlino}} <!--[[Dosiero:Lovis_Corinth_Portrait_Charlotte_Berend.jpg|eta|]]--> '''Charlotte BEREND-CORINTH''' (naskiĝis la 25-an de majo 1880 en [[Berlino]] - mortis la 10-an de januaro 1967 en [[Novjorko]]) estis germana pentristino , litografiistino, libroilustristino kaj aŭtorino de la modernisma movado. Ŝi estis inter la plej sukcesaj kaj konataj pentristinoj de la frua 20-a jarcento. Ekde 1906, ŝi ekspoziciis siajn proprajn verkojn en ekspozicioj de la [[Berlina secesio|Berlina]] [[Berlina secesio|secesio]] kaj estis reprezentita ĉe la aŭtuna ekspozicio de la Galerio Fritz Gurlitt en 1915 . [[Dosiero:Lovis_und_Charlotte_Corinth_im_Berliner_Atelier_1908.jpg|maldekstra|eta|300x300ra|Ludoviko kaj Charlotte en la Berlina studio, 1908]] Ŝi ankaŭ estis studentino, edzino, kaj ofta modelo de la sukcesa pentristo [[Lovis Corinth]]. Dum ilia geedzeco, ŝi ĉefe koncentriĝis pri sia familio kaj la sano kaj kariero de sia edzo. Post la morto de Lovis Corinth en 1925, ŝi estis la sola virino en Germanio kiu servis en la ĵurio de la Berlina secesio. Ekde la 1930-aj jaroj, kaj precipe post fuĝo de la nazioj kaj elmigrado al Usono, ŝi daŭre estis sukcesa artistino. Ŝi ankaŭ verkis plurajn librojn kaj administris la heredaĵon de sia edzo. En 1958, ŝi publikigis la katalogon raisonné ''La Pentraĵoj de Lovis Corinth'', kiu restas norma konsultverko ĝis nuntempe. == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Berend-Corinth, Charlotte}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj de la 20-a jarcento]] tdmkd0hdow8bq15umj2l2ll44lukszn Corythornis leucogaster 0 946706 9401115 2026-06-13T11:20:37Z Kani 670 Alidirektigis al [[Blankventra alciono]] 9401115 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Blankventra alciono]] lmhroxfdo80zphmft3obyj0whxo2h8a Kantono Snohomish (Vaŝingtonio) 0 946707 9401120 2026-06-13T11:22:16Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Kantono Snohomish (Vaŝingtonio)]] al [[Kantono Snohomish]] anstataŭigante alidirektilon: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio ne necesas 9401120 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kantono Snohomish]] c37xcgyx3olc8xwaqj3y1xa5yp58ivh Kantono Skamania (Vaŝingtonio) 0 946708 9401124 2026-06-13T11:23:01Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Kantono Skamania (Vaŝingtonio)]] al [[Kantono Skamania]] anstataŭigante alidirektilon: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio ne necesas 9401124 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kantono Skamania]] d6g268k4uvzu9qi8a84c77g4a8xykh3 Kantono Skagit (Vaŝingtonio) 0 946709 9401127 2026-06-13T11:23:40Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Kantono Skagit (Vaŝingtonio)]] al [[Kantono Skagit]] anstataŭigante alidirektilon: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio ne necesas 9401127 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kantono Skagit]] p0h3mb5vu2ts1c1etoyjl9d6tbdzo42 Vittore Carpaccio 0 946710 9401132 2026-06-13T11:33:52Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1336948770|Vittore Carpaccio]]" 9401132 wikitext text/x-wiki '''Vittore CARPACCIO''' [vitˈtoːre karˈpattʃo] (naskiĝis ĉirkaŭ 1465 en [[Venecio]] - mortis ĉ. 1525/26 samloke) estis itala pentristo kaj desegnisto de la [[Frurenesanco|frua Renesanco]] en Venecio. [[Dosiero:Vittore_Carpaccio_006.jpg|maldekstra|eta|Vittore Carpaccio, ''Salvator Mundi kun kvar sanktuloj'' ( {{Ĉirkaŭ|1489/90}} ) posedata fare de la Fondazione Luciano Sorlini en Carzago di Calvagese (en [[Breŝo]])]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_visione_di_sant'agostino_01.jpg|eta|''Sankta Aŭgusteno en sia studĉambro'']] [[Dosiero:Presentazione_di_Gesù_al_Tempio_di_Vittore_Carpaccio_(6).JPG|eta|277x277ra|Detalo de ''Prezento de Jesuo en la Templo'' (1510)]] [[Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Fuga_in_Egitto_(Washington).jpg|maldekstra|eta|Vittore Carpaccio, ''La fuĝo en Egiptujon'', ĉ. 1515, oleo sur panelo, La Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono (Kolekto Andrew W. Mellon, 1937.1.28)]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_Martyrdom_of_the_Pilgrims_and_the_Funeral_of_St_Ursula_02.jpg|eta|229x229ra|<nowiki><i id="mwAZE">Martireco de la pilgrimantoj kaj la entombigo de Sankta Ursula</i></nowiki> 1490-94]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_Dream_of_St_Ursula_01.jpg|eta|229x229ra|<nowiki><i id="mwAZc">Sonĝo de Sankta Ursula</i></nowiki> 1490-94]] == Galerio == <gallery widths="170" heights="200" caption="Vittore Carpaccio"> File:Holy_Pilgrim_and_St.Sebastien.jpg|alternative=Holy Pilgrim and St. Sebastian National Museum of Serbia (1495)| [[Nacia Muzeo de Serbio]] ''pri Sankta Pilgrimo kaj Sankta Sebastiano'' (1495) Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Preparation_of_Christ's_Tomb_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Preparation of Christ's Tomb (1505), Staatliche Museen, Berlin| ''Preparo de la Tombo de Kristo'' (1505), Staatliche Museen, Berlino Dosiero:Carpaccio_the_virgin_reading.jpg|alternative=The Virgin Reading (c. 1505), oil on panel transferred to canvas, National Gallery of Art (Samuel H. Kress Collection, 1939.1.354)| ''La Virgulino leganta'' (ĉ. 1505), oleo sur panelo translokigita al kanvaso, [[Nacia Galerio de Arto]] (Kolekto Samuel H. Kress, 1939.1.354) Dosiero:Vittore_carpaccio,_battesimo_dei_seleniti_01.jpg|alternative=St. George Baptizing the Selenites (1507), Scuola di San Giorgio degli Schiavoni, Venice| ''Sankta Georgo baptante la Selenitojn'' (1507), Scuola di San Giorgio degli Schiavoni, Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Young_Knight_in_a_Landscape_-_Google_Art_ProjectFXD.jpg|alternative=Young Knight in a Landscape (1510), Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid| ''Juna kavaliro en pejzaĝo'' (1510), [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Portrait_of_the_Doge_Leonardo_Loredan_-_WGA04337.jpg|alternative=Portrait of the Doge Leonardo Loredan (1510), Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo| ''Portreto de la Doĝo Leonardo Loredan'' (1510), Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo Dosiero:Vittore_Carpaccio_082.jpg|alternative=Portrait of a Venetian Nobleman (c. 1510) Norton Simon Museum, Pasadena| ''Portreto de venecia nobelo'' (ĉ. 1510) Muzeo Norton Simon, Pasadena Dosiero:Carpaccio,_sibilla.jpg|alternative=Sibyl (c. 1510), Uffizi, Florence| ''[[Sibilo]]'' (ĉ. 1510), [[Uffizi]], Florenco Dosiero:Vittore_carpaccio,_san_vitale_a_cavallo_e_otto_santi,_1514,_05.JPG|alternative=San Vitale on horse (1514)| ''[[Sankta Vitalo de Milano|Sankta Vitalo]] sur ĉevalo'' (1514) Dosiero:La_Prédication_de_saint_Etienne_à_Jérusalem_de_Carpaccio.jpg|alternative=The Sermon of St. Stephen (1514), Louvre, Paris| <nowiki><i id="mwA4A">La Prediko de Sankta Stefano</i></nowiki> (1514), [[Luvro]], Parizo Dosiero:Carpaccio_-_San_Paolo_stigmatizzato_-_1520_-SantuarioSan_Domenico_-_Chioggia.jpg|alternative=St. Paul (1520), San Domenico, Chioggia| ''Sankta Paŭlo'' (1520), San Domenico, [[Chioggia]] Dosiero:Accademia_-_Ambassadors_Depart_by_Carpaccio.jpg|alternative=Sant' Orsola polyptych Gallerie dell'Accademia, Venice| ''Sant' Orsola poliptiko'' [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_Birth_of_the_Virgin.jpg|alternative=Birth of the Virgin (c. 1502), oil on canvas, Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo| ''Naskiĝo de la Virgulino'' (ĉ. 1502), oleo sur kanvaso, Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo Dosiero:Vittore_carpaccio,_scuola_degli_albanesi,_annunciazione,_ca'_d'oro.jpg|alternative=Annunciation, Ca' d'Oro, Venice| ''Dianonco'', [[Ca' d'Oro]], Venecio Dosiero:Vittore_carpaccio,_due_dame_veneziane.jpg|alternative=Two Venetian ladies, Museo Correr, Venice| ''Du veneciaj damoj'', Muzeo Correr, Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Hunting_on_the_Lagoon_(recto),_Letter_Rack_(verso)_-_79.PB.72_-_J._Paul_Getty_Museum.jpg|alternative=Hunting on the Lagoon, Getty Center, Los Angeles| ''Ĉasado sur la Laguno'', Getty Center, Los-Anĝeleso Dosiero:Vittore_carpaccio,_due_dame_veneziane_e_caccia_in_laguna.jpg|alternative="Hunting on the Lagoon" & "Two Venetian Ladies" (reconstruction)| "Ĉasado sur la Laguno" kaj "Du Veneciaj Sinjorinoj" (rekonstruo) Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Saint_John_the_Baptist_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Saint John the Baptist, Philbrook Museum of Art, Tulsa| ''[[Johano la Baptisto|Sankta Johano la Baptisto]]'', Philbrook Muzeo de Arto, Tulsa Dosiero:Carpaccio_madonna_2_saints_DLI_14105011481.jpg|alternative=Madonna and Child with Two Saints, c. 1485-1510, formerly the Kaiser Friedrich Museum, Berlin, destroyed 1945 in the Flakturm Friedrichshain fire Archived 2020-10-24 at the Wayback Machine.| [https://library.nga.gov/permalink/01NGA_INST/1p5jkvq/alma991731833804896 ''Madono kaj infano kun du sanktuloj''], {{Ĉirkaŭ|1485}}, antaŭe la Muzeo Kaiser Friedrich, Berlino, detruita en 1945 en [https://www.nga.gov/research/library/imagecollections/features/kaiser-friedrich.html la incendio de Flakturm Friedrichshain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024040802/https://www.nga.gov/research/library/imagecollections/features/kaiser-friedrich.html|date=2020-10-24}}<ref>{{Cite web|url=https://www.nga.gov/research/library/imagecollections.html|title=Department of Image Collections, National Gallery of Art Library, Washington, DC{{!}}NGA, Washington|access-date=2021-11-18|archive-date=2014-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20140324082235/http://sacrumluce.sns.it/mv/html/ART/AUT_99CL00033300000/intro.html|url-status=dead}}</ref> </gallery> * [http://www.vittorecarpaccio.org vittorecarpaccio.org] (150 verkoj de Vittore Carpaccio) * [http://www.scholarsresource.com/browse/artist/225 Pentraĵoj de Vittore Carpaccio] * [http://www.wga.hu/html/c/carpacci/index.html Reta Galerio de Arto] * [https://web.archive.org/web/20160425060044/http://www.pokrajinskimuzejkoper.si/en/carpaccio500 Carpaccio500] . Regiona Muzeo de Kapodistrio . * [https://www.nga.gov/exhibitions/2022/carpaccio-renaissance-venice.html Vittore Carpaccio: Majstra Rakontanto de Renesanca Venecio], Ekspozicio ĉe la Nacia Galerio de Arto, la 20-a de novembro 2022 - la 12-a de februaro 2023. * [https://www.apollo-magazine.com/vittore-carpaccio-renaissance-venice-national-gallery-of-art-washington/ "Vittore Carpaccio: Majstra Rakontanto de Renesanca Venecio"] ''Apolono'', la 11-a de novembro 2022. [[Kategorio:Veneciaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento]] [[Kategorio:Mortintoj en 1520-1529]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1460-1469]] bcgcuaq7ux75mct9krccobn25bwz1fx 9401133 9401132 2026-06-13T11:35:15Z Sj1mor 12103 9401133 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Vittore CARPACCIO''' [vitˈtoːre karˈpattʃo] (naskiĝis ĉirkaŭ 1465 en [[Venecio]] - mortis ĉ. 1525/26 samloke) estis itala pentristo kaj desegnisto de la [[Frurenesanco|frua Renesanco]] en Venecio. [[Dosiero:Vittore_Carpaccio_006.jpg|maldekstra|eta|Vittore Carpaccio, ''Salvator Mundi kun kvar sanktuloj'' ( {{Ĉirkaŭ|1489/90}} ) posedata fare de la Fondazione Luciano Sorlini en Carzago di Calvagese (en [[Breŝo]])]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_visione_di_sant'agostino_01.jpg|eta|''Sankta Aŭgusteno en sia studĉambro'']] [[Dosiero:Presentazione_di_Gesù_al_Tempio_di_Vittore_Carpaccio_(6).JPG|eta|277x277ra|Detalo de ''Prezento de Jesuo en la Templo'' (1510)]] [[Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Fuga_in_Egitto_(Washington).jpg|maldekstra|eta|Vittore Carpaccio, ''La fuĝo en Egiptujon'', ĉ. 1515, oleo sur panelo, La Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono (Kolekto Andrew W. Mellon, 1937.1.28)]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_Martyrdom_of_the_Pilgrims_and_the_Funeral_of_St_Ursula_02.jpg|eta|229x229ra|<nowiki><i id="mwAZE">Martireco de la pilgrimantoj kaj la entombigo de Sankta Ursula</i></nowiki> 1490-94]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_Dream_of_St_Ursula_01.jpg|eta|229x229ra|''Sonĝo de Sankta Ursula'' 1490-94]] == Galerio == <gallery widths="170" heights="150" caption="Vittore Carpaccio"> <!--File:Holy_Pilgrim_and_St.Sebastien.jpg|alternative=Holy Pilgrim and St. Sebastian National Museum of Serbia (1495)| [[Nacia Muzeo de Serbio]] ''pri Sankta Pilgrimo kaj Sankta Sebastiano'' (1495)--> Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Preparation_of_Christ's_Tomb_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Preparation of Christ's Tomb (1505), Staatliche Museen, Berlin| ''Preparo de la Tombo de Kristo'' (1505), Staatliche Museen, Berlino Dosiero:Carpaccio_the_virgin_reading.jpg|alternative=The Virgin Reading (c. 1505), oil on panel transferred to canvas, National Gallery of Art (Samuel H. Kress Collection, 1939.1.354)| ''La Virgulino leganta'' (ĉ. 1505), oleo sur panelo translokigita al kanvaso, [[Nacia Galerio de Arto]] (Kolekto Samuel H. Kress, 1939.1.354) Dosiero:Vittore_carpaccio,_battesimo_dei_seleniti_01.jpg|alternative=St. George Baptizing the Selenites (1507), Scuola di San Giorgio degli Schiavoni, Venice| ''Sankta Georgo baptante la Selenitojn'' (1507), Scuola di San Giorgio degli Schiavoni, Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Young_Knight_in_a_Landscape_-_Google_Art_ProjectFXD.jpg|alternative=Young Knight in a Landscape (1510), Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid| ''Juna kavaliro en pejzaĝo'' (1510), [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Portrait_of_the_Doge_Leonardo_Loredan_-_WGA04337.jpg|alternative=Portrait of the Doge Leonardo Loredan (1510), Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo| ''Portreto de la Doĝo Leonardo Loredan'' (1510), Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo Dosiero:Vittore_Carpaccio_082.jpg|alternative=Portrait of a Venetian Nobleman (c. 1510) Norton Simon Museum, Pasadena| ''Portreto de venecia nobelo'' (ĉ. 1510) Muzeo Norton Simon, Pasadena Dosiero:Carpaccio,_sibilla.jpg|alternative=Sibyl (c. 1510), Uffizi, Florence| ''[[Sibilo]]'' (ĉ. 1510), [[Uffizi]], Florenco Dosiero:Vittore_carpaccio,_san_vitale_a_cavallo_e_otto_santi,_1514,_05.JPG|alternative=San Vitale on horse (1514)| ''[[Sankta Vitalo de Milano|Sankta Vitalo]] sur ĉevalo'' (1514) Dosiero:La_Prédication_de_saint_Etienne_à_Jérusalem_de_Carpaccio.jpg|alternative=The Sermon of St. Stephen (1514), Louvre, Paris| <nowiki><i id="mwA4A">La Prediko de Sankta Stefano</i></nowiki> (1514), [[Luvro]], Parizo Dosiero:Carpaccio_-_San_Paolo_stigmatizzato_-_1520_-SantuarioSan_Domenico_-_Chioggia.jpg|alternative=St. Paul (1520), San Domenico, Chioggia| ''Sankta Paŭlo'' (1520), San Domenico, [[Chioggia]] Dosiero:Accademia_-_Ambassadors_Depart_by_Carpaccio.jpg|alternative=Sant' Orsola polyptych Gallerie dell'Accademia, Venice| ''Sant' Orsola poliptiko'' [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_Birth_of_the_Virgin.jpg|alternative=Birth of the Virgin (c. 1502), oil on canvas, Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo| ''Naskiĝo de la Virgulino'' (ĉ. 1502), oleo sur kanvaso, Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo Dosiero:Vittore_carpaccio,_scuola_degli_albanesi,_annunciazione,_ca'_d'oro.jpg|alternative=Annunciation, Ca' d'Oro, Venice| ''Dianonco'', [[Ca' d'Oro]], Venecio Dosiero:Vittore_carpaccio,_due_dame_veneziane.jpg|alternative=Two Venetian ladies, Museo Correr, Venice| ''Du veneciaj damoj'', Muzeo Correr, Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Hunting_on_the_Lagoon_(recto),_Letter_Rack_(verso)_-_79.PB.72_-_J._Paul_Getty_Museum.jpg|alternative=Hunting on the Lagoon, Getty Center, Los Angeles| ''Ĉasado sur la Laguno'', Getty Center, Los-Anĝeleso Dosiero:Vittore_carpaccio,_due_dame_veneziane_e_caccia_in_laguna.jpg|alternative="Hunting on the Lagoon" & "Two Venetian Ladies" (reconstruction)| "Ĉasado sur la Laguno" kaj "Du Veneciaj Sinjorinoj" (rekonstruo) Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Saint_John_the_Baptist_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Saint John the Baptist, Philbrook Museum of Art, Tulsa| ''[[Johano la Baptisto|Sankta Johano la Baptisto]]'', Philbrook Muzeo de Arto, Tulsa Dosiero:Carpaccio_madonna_2_saints_DLI_14105011481.jpg|alternative=Madonna and Child with Two Saints, c. 1485-1510, formerly the Kaiser Friedrich Museum, Berlin, destroyed 1945 in the Flakturm Friedrichshain fire Archived 2020-10-24 at the Wayback Machine.| [https://library.nga.gov/permalink/01NGA_INST/1p5jkvq/alma991731833804896 ''Madono kaj infano kun du sanktuloj''], {{Ĉirkaŭ|1485}}, antaŭe la Muzeo Kaiser Friedrich, Berlino, detruita en 1945 en [https://www.nga.gov/research/library/imagecollections/features/kaiser-friedrich.html la incendio de Flakturm Friedrichshain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024040802/https://www.nga.gov/research/library/imagecollections/features/kaiser-friedrich.html|date=2020-10-24}}<ref>{{Cite web|url=https://www.nga.gov/research/library/imagecollections.html|title=Department of Image Collections, National Gallery of Art Library, Washington, DC{{!}}NGA, Washington|access-date=2021-11-18|archive-date=2014-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20140324082235/http://sacrumluce.sns.it/mv/html/ART/AUT_99CL00033300000/intro.html|url-status=dead}}</ref> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.vittorecarpaccio.org vittorecarpaccio.org] (150 verkoj de Vittore Carpaccio) * [http://www.scholarsresource.com/browse/artist/225 Pentraĵoj de Vittore Carpaccio] * [http://www.wga.hu/html/c/carpacci/index.html Reta Galerio de Arto] * [https://web.archive.org/web/20160425060044/http://www.pokrajinskimuzejkoper.si/en/carpaccio500 Carpaccio500] . Regiona Muzeo de Kapodistrio . * [https://www.nga.gov/exhibitions/2022/carpaccio-renaissance-venice.html Vittore Carpaccio: Majstra Rakontanto de Renesanca Venecio], Ekspozicio ĉe la Nacia Galerio de Arto, la 20-a de novembro 2022 - la 12-a de februaro 2023. * [https://www.apollo-magazine.com/vittore-carpaccio-renaissance-venice-national-gallery-of-art-washington/ "Vittore Carpaccio: Majstra Rakontanto de Renesanca Venecio"] ''Apolono'', la 11-a de novembro 2022. {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carpaccio, Vittore}} [[Kategorio:Veneciaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento]] [[Kategorio:Mortintoj en 1520-1529]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1460-1469]] k6yvnp1p3sem41l8mf36ik06z99f02k 9401135 9401133 2026-06-13T11:35:35Z Sj1mor 12103 9401135 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Vittore CARPACCIO''' [vitˈtoːre karˈpattʃo] (naskiĝis ĉirkaŭ 1465 en [[Venecio]] - mortis ĉ. 1525/26 samloke) estis itala pentristo kaj desegnisto de la [[Frurenesanco|frua Renesanco]] en Venecio. [[Dosiero:Vittore_Carpaccio_006.jpg|dekstra|eta|Vittore Carpaccio, ''Salvator Mundi kun kvar sanktuloj'' ( {{Ĉirkaŭ|1489/90}} ) posedata fare de la Fondazione Luciano Sorlini en Carzago di Calvagese (en [[Breŝo]])]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_visione_di_sant'agostino_01.jpg|eta|''Sankta Aŭgusteno en sia studĉambro'']] [[Dosiero:Presentazione_di_Gesù_al_Tempio_di_Vittore_Carpaccio_(6).JPG|eta|277x277ra|Detalo de ''Prezento de Jesuo en la Templo'' (1510)]] [[Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Fuga_in_Egitto_(Washington).jpg|dekstra|eta|Vittore Carpaccio, ''La fuĝo en Egiptujon'', ĉ. 1515, oleo sur panelo, La Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono (Kolekto Andrew W. Mellon, 1937.1.28)]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_Martyrdom_of_the_Pilgrims_and_the_Funeral_of_St_Ursula_02.jpg|eta|229x229ra|<nowiki><i id="mwAZE">Martireco de la pilgrimantoj kaj la entombigo de Sankta Ursula</i></nowiki> 1490-94]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_Dream_of_St_Ursula_01.jpg|eta|229x229ra|''Sonĝo de Sankta Ursula'' 1490-94]] == Galerio == <gallery widths="170" heights="150" caption="Vittore Carpaccio"> <!--File:Holy_Pilgrim_and_St.Sebastien.jpg|alternative=Holy Pilgrim and St. Sebastian National Museum of Serbia (1495)| [[Nacia Muzeo de Serbio]] ''pri Sankta Pilgrimo kaj Sankta Sebastiano'' (1495)--> Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Preparation_of_Christ's_Tomb_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Preparation of Christ's Tomb (1505), Staatliche Museen, Berlin| ''Preparo de la Tombo de Kristo'' (1505), Staatliche Museen, Berlino Dosiero:Carpaccio_the_virgin_reading.jpg|alternative=The Virgin Reading (c. 1505), oil on panel transferred to canvas, National Gallery of Art (Samuel H. Kress Collection, 1939.1.354)| ''La Virgulino leganta'' (ĉ. 1505), oleo sur panelo translokigita al kanvaso, [[Nacia Galerio de Arto]] (Kolekto Samuel H. Kress, 1939.1.354) Dosiero:Vittore_carpaccio,_battesimo_dei_seleniti_01.jpg|alternative=St. George Baptizing the Selenites (1507), Scuola di San Giorgio degli Schiavoni, Venice| ''Sankta Georgo baptante la Selenitojn'' (1507), Scuola di San Giorgio degli Schiavoni, Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Young_Knight_in_a_Landscape_-_Google_Art_ProjectFXD.jpg|alternative=Young Knight in a Landscape (1510), Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid| ''Juna kavaliro en pejzaĝo'' (1510), [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Portrait_of_the_Doge_Leonardo_Loredan_-_WGA04337.jpg|alternative=Portrait of the Doge Leonardo Loredan (1510), Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo| ''Portreto de la Doĝo Leonardo Loredan'' (1510), Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo Dosiero:Vittore_Carpaccio_082.jpg|alternative=Portrait of a Venetian Nobleman (c. 1510) Norton Simon Museum, Pasadena| ''Portreto de venecia nobelo'' (ĉ. 1510) Muzeo Norton Simon, Pasadena Dosiero:Carpaccio,_sibilla.jpg|alternative=Sibyl (c. 1510), Uffizi, Florence| ''[[Sibilo]]'' (ĉ. 1510), [[Uffizi]], Florenco Dosiero:Vittore_carpaccio,_san_vitale_a_cavallo_e_otto_santi,_1514,_05.JPG|alternative=San Vitale on horse (1514)| ''[[Sankta Vitalo de Milano|Sankta Vitalo]] sur ĉevalo'' (1514) Dosiero:La_Prédication_de_saint_Etienne_à_Jérusalem_de_Carpaccio.jpg|alternative=The Sermon of St. Stephen (1514), Louvre, Paris| <nowiki><i id="mwA4A">La Prediko de Sankta Stefano</i></nowiki> (1514), [[Luvro]], Parizo Dosiero:Carpaccio_-_San_Paolo_stigmatizzato_-_1520_-SantuarioSan_Domenico_-_Chioggia.jpg|alternative=St. Paul (1520), San Domenico, Chioggia| ''Sankta Paŭlo'' (1520), San Domenico, [[Chioggia]] Dosiero:Accademia_-_Ambassadors_Depart_by_Carpaccio.jpg|alternative=Sant' Orsola polyptych Gallerie dell'Accademia, Venice| ''Sant' Orsola poliptiko'' [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_Birth_of_the_Virgin.jpg|alternative=Birth of the Virgin (c. 1502), oil on canvas, Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo| ''Naskiĝo de la Virgulino'' (ĉ. 1502), oleo sur kanvaso, Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo Dosiero:Vittore_carpaccio,_scuola_degli_albanesi,_annunciazione,_ca'_d'oro.jpg|alternative=Annunciation, Ca' d'Oro, Venice| ''Dianonco'', [[Ca' d'Oro]], Venecio Dosiero:Vittore_carpaccio,_due_dame_veneziane.jpg|alternative=Two Venetian ladies, Museo Correr, Venice| ''Du veneciaj damoj'', Muzeo Correr, Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Hunting_on_the_Lagoon_(recto),_Letter_Rack_(verso)_-_79.PB.72_-_J._Paul_Getty_Museum.jpg|alternative=Hunting on the Lagoon, Getty Center, Los Angeles| ''Ĉasado sur la Laguno'', Getty Center, Los-Anĝeleso Dosiero:Vittore_carpaccio,_due_dame_veneziane_e_caccia_in_laguna.jpg|alternative="Hunting on the Lagoon" & "Two Venetian Ladies" (reconstruction)| "Ĉasado sur la Laguno" kaj "Du Veneciaj Sinjorinoj" (rekonstruo) Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Saint_John_the_Baptist_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Saint John the Baptist, Philbrook Museum of Art, Tulsa| ''[[Johano la Baptisto|Sankta Johano la Baptisto]]'', Philbrook Muzeo de Arto, Tulsa Dosiero:Carpaccio_madonna_2_saints_DLI_14105011481.jpg|alternative=Madonna and Child with Two Saints, c. 1485-1510, formerly the Kaiser Friedrich Museum, Berlin, destroyed 1945 in the Flakturm Friedrichshain fire Archived 2020-10-24 at the Wayback Machine.| [https://library.nga.gov/permalink/01NGA_INST/1p5jkvq/alma991731833804896 ''Madono kaj infano kun du sanktuloj''], {{Ĉirkaŭ|1485}}, antaŭe la Muzeo Kaiser Friedrich, Berlino, detruita en 1945 en [https://www.nga.gov/research/library/imagecollections/features/kaiser-friedrich.html la incendio de Flakturm Friedrichshain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024040802/https://www.nga.gov/research/library/imagecollections/features/kaiser-friedrich.html|date=2020-10-24}}<ref>{{Cite web|url=https://www.nga.gov/research/library/imagecollections.html|title=Department of Image Collections, National Gallery of Art Library, Washington, DC{{!}}NGA, Washington|access-date=2021-11-18|archive-date=2014-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20140324082235/http://sacrumluce.sns.it/mv/html/ART/AUT_99CL00033300000/intro.html|url-status=dead}}</ref> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.vittorecarpaccio.org vittorecarpaccio.org] (150 verkoj de Vittore Carpaccio) * [http://www.scholarsresource.com/browse/artist/225 Pentraĵoj de Vittore Carpaccio] * [http://www.wga.hu/html/c/carpacci/index.html Reta Galerio de Arto] * [https://web.archive.org/web/20160425060044/http://www.pokrajinskimuzejkoper.si/en/carpaccio500 Carpaccio500] . Regiona Muzeo de Kapodistrio . * [https://www.nga.gov/exhibitions/2022/carpaccio-renaissance-venice.html Vittore Carpaccio: Majstra Rakontanto de Renesanca Venecio], Ekspozicio ĉe la Nacia Galerio de Arto, la 20-a de novembro 2022 - la 12-a de februaro 2023. * [https://www.apollo-magazine.com/vittore-carpaccio-renaissance-venice-national-gallery-of-art-washington/ "Vittore Carpaccio: Majstra Rakontanto de Renesanca Venecio"] ''Apolono'', la 11-a de novembro 2022. {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carpaccio, Vittore}} [[Kategorio:Veneciaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento]] [[Kategorio:Mortintoj en 1520-1529]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1460-1469]] hmwa692lcvnwcelfoq5fznv9sj6xy9h 9401146 9401135 2026-06-13T11:39:39Z Sj1mor 12103 9401146 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Vittore CARPACCIO''' [vitˈtoːre karˈpattʃo] (naskiĝis ĉirkaŭ 1465 en [[Venecio]] - mortis ĉ. 1525/26 samloke) estis itala pentristo kaj desegnisto de la [[Frurenesanco|frua Renesanco]] en Venecio. [[Dosiero:Vittore_Carpaccio_006.jpg|dekstra|eta|Vittore Carpaccio, ''Salvator Mundi kun kvar sanktuloj'' ( {{Ĉirkaŭ|1489/90}} ) posedata fare de la Fondazione Luciano Sorlini en Carzago di Calvagese (en [[Breŝo]])]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_visione_di_sant'agostino_01.jpg|eta|''Sankta Aŭgusteno en sia studĉambro'']] [[Dosiero:Presentazione_di_Gesù_al_Tempio_di_Vittore_Carpaccio_(6).JPG|eta|277x277ra|Detalo de ''Prezento de Jesuo en la Templo'' (1510)]] [[Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Fuga_in_Egitto_(Washington).jpg|dekstra|eta|Vittore Carpaccio, ''La fuĝo en Egiptujon'', ĉ. 1515, oleo sur panelo, La Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono (Kolekto Andrew W. Mellon, 1937.1.28)]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_Martyrdom_of_the_Pilgrims_and_the_Funeral_of_St_Ursula_02.jpg|eta|229x229ra|''Martireco de la pilgrimantoj kaj la entombigo de Sankta Ursula'' 1490-94]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_Dream_of_St_Ursula_01.jpg|eta|229x229ra|''Sonĝo de Sankta Ursula'' 1490-94]] == Galerio == <gallery widths="170" heights="150" caption="Vittore Carpaccio"> <!--File:Holy_Pilgrim_and_St.Sebastien.jpg|alternative=Holy Pilgrim and St. Sebastian National Museum of Serbia (1495)| [[Nacia Muzeo de Serbio]] ''pri Sankta Pilgrimo kaj Sankta Sebastiano'' (1495)--> Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Preparation_of_Christ's_Tomb_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Preparation of Christ's Tomb (1505), Staatliche Museen, Berlin| ''Preparo de la Tombo de Kristo'' (1505), Staatliche Museen, Berlino Dosiero:Carpaccio_the_virgin_reading.jpg|alternative=The Virgin Reading (c. 1505), oil on panel transferred to canvas, National Gallery of Art (Samuel H. Kress Collection, 1939.1.354)| ''La Virgulino leganta'' (ĉ. 1505), oleo sur panelo translokigita al kanvaso, [[Nacia Galerio de Arto]] (Kolekto Samuel H. Kress, 1939.1.354) Dosiero:Vittore_carpaccio,_battesimo_dei_seleniti_01.jpg|alternative=St. George Baptizing the Selenites (1507), Scuola di San Giorgio degli Schiavoni, Venice| ''Sankta Georgo baptante la Selenitojn'' (1507), Scuola di San Giorgio degli Schiavoni, Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Young_Knight_in_a_Landscape_-_Google_Art_ProjectFXD.jpg|alternative=Young Knight in a Landscape (1510), Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid| ''Juna kavaliro en pejzaĝo'' (1510), [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Portrait_of_the_Doge_Leonardo_Loredan_-_WGA04337.jpg|alternative=Portrait of the Doge Leonardo Loredan (1510), Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo| ''Portreto de la Doĝo Leonardo Loredan'' (1510), Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo Dosiero:Vittore_Carpaccio_082.jpg|alternative=Portrait of a Venetian Nobleman (c. 1510) Norton Simon Museum, Pasadena| ''Portreto de venecia nobelo'' (ĉ. 1510) Muzeo Norton Simon, Pasadena Dosiero:Carpaccio,_sibilla.jpg|alternative=Sibyl (c. 1510), Uffizi, Florence| ''[[Sibilo]]'' (ĉ. 1510), [[Uffizi]], Florenco Dosiero:Vittore_carpaccio,_san_vitale_a_cavallo_e_otto_santi,_1514,_05.JPG|alternative=San Vitale on horse (1514)| ''[[Sankta Vitalo de Milano|Sankta Vitalo]] sur ĉevalo'' (1514) Dosiero:La_Prédication_de_saint_Etienne_à_Jérusalem_de_Carpaccio.jpg|alternative=The Sermon of St. Stephen (1514), Louvre, Paris|''La Prediko de Sankta Stefano'' (1514), [[Luvro]], Parizo Dosiero:Carpaccio_-_San_Paolo_stigmatizzato_-_1520_-SantuarioSan_Domenico_-_Chioggia.jpg|alternative=St. Paul (1520), San Domenico, Chioggia| ''Sankta Paŭlo'' (1520), San Domenico, [[Chioggia]] Dosiero:Accademia_-_Ambassadors_Depart_by_Carpaccio.jpg|alternative=Sant' Orsola polyptych Gallerie dell'Accademia, Venice| ''Sant' Orsola poliptiko'' [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_Birth_of_the_Virgin.jpg|alternative=Birth of the Virgin (c. 1502), oil on canvas, Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo| ''Naskiĝo de la Virgulino'' (ĉ. 1502), oleo sur kanvaso, Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo Dosiero:Vittore_carpaccio,_scuola_degli_albanesi,_annunciazione,_ca'_d'oro.jpg|alternative=Annunciation, Ca' d'Oro, Venice| ''Dianonco'', [[Ca' d'Oro]], Venecio Dosiero:Vittore_carpaccio,_due_dame_veneziane.jpg|alternative=Two Venetian ladies, Museo Correr, Venice| ''Du veneciaj damoj'', Muzeo Correr, Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Hunting_on_the_Lagoon_(recto),_Letter_Rack_(verso)_-_79.PB.72_-_J._Paul_Getty_Museum.jpg|alternative=Hunting on the Lagoon, Getty Center, Los Angeles| ''Ĉasado sur la Laguno'', Getty Center, Los-Anĝeleso Dosiero:Vittore_carpaccio,_due_dame_veneziane_e_caccia_in_laguna.jpg|alternative="Hunting on the Lagoon" & "Two Venetian Ladies" (reconstruction)| "Ĉasado sur la Laguno" kaj "Du Veneciaj Sinjorinoj" (rekonstruo) Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Saint_John_the_Baptist_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Saint John the Baptist, Philbrook Museum of Art, Tulsa| ''[[Johano la Baptisto|Sankta Johano la Baptisto]]'', Philbrook Muzeo de Arto, Tulsa Dosiero:Carpaccio_madonna_2_saints_DLI_14105011481.jpg|alternative=Madonna and Child with Two Saints, c. 1485-1510, formerly the Kaiser Friedrich Museum, Berlin, destroyed 1945 in the Flakturm Friedrichshain fire Archived 2020-10-24 at the Wayback Machine.| [https://library.nga.gov/permalink/01NGA_INST/1p5jkvq/alma991731833804896 ''Madono kaj infano kun du sanktuloj''], {{Ĉirkaŭ|1485}}, antaŭe la Muzeo Kaiser Friedrich, Berlino, detruita en 1945 en [https://www.nga.gov/research/library/imagecollections/features/kaiser-friedrich.html la incendio de Flakturm Friedrichshain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024040802/https://www.nga.gov/research/library/imagecollections/features/kaiser-friedrich.html|date=2020-10-24}}<ref>{{Cite web|url=https://www.nga.gov/research/library/imagecollections.html|title=Department of Image Collections, National Gallery of Art Library, Washington, DC{{!}}NGA, Washington|access-date=2021-11-18|archive-date=2014-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20140324082235/http://sacrumluce.sns.it/mv/html/ART/AUT_99CL00033300000/intro.html|url-status=dead}}</ref> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.vittorecarpaccio.org vittorecarpaccio.org] (150 verkoj de Vittore Carpaccio) * [http://www.scholarsresource.com/browse/artist/225 Pentraĵoj de Vittore Carpaccio] * [http://www.wga.hu/html/c/carpacci/index.html Reta Galerio de Arto] * [https://web.archive.org/web/20160425060044/http://www.pokrajinskimuzejkoper.si/en/carpaccio500 Carpaccio500] . Regiona Muzeo de Kapodistrio . * [https://www.nga.gov/exhibitions/2022/carpaccio-renaissance-venice.html Vittore Carpaccio: Majstra Rakontanto de Renesanca Venecio], Ekspozicio ĉe la Nacia Galerio de Arto, la 20-a de novembro 2022 - la 12-a de februaro 2023. * [https://www.apollo-magazine.com/vittore-carpaccio-renaissance-venice-national-gallery-of-art-washington/ "Vittore Carpaccio: Majstra Rakontanto de Renesanca Venecio"] ''Apolono'', la 11-a de novembro 2022. {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carpaccio, Vittore}} [[Kategorio:Veneciaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento]] [[Kategorio:Mortintoj en 1520-1529]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1460-1469]] bhjuzm23fp4v93wyz2d7erwv47wgupq 9401167 9401146 2026-06-13T11:50:18Z Sj1mor 12103 9401167 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Vittore CARPACCIO''' [vitˈtoːre karˈpattʃo / Karpaĉio] (naskiĝis ĉirkaŭ 1465 en [[Venecio]] - mortis ĉ. 1525/26 samloke) estis itala pentristo kaj desegnisto de la [[Frurenesanco|frua Renesanco]] en Venecio, kiu studis sub [[Gentile Bellini]]. Li okupas elstaran lokon en la venecia pentrarto de la transiro de la 15-a ĝis la {{Siglo|XVI}}{{siglo|XV||s}}, kvankam li restis ekster la ĉefaj artaj fluoj kaj evoluigis tre personan stilon. Carpaccio estis plejparte influita de la stilo de la frua itala renesanca pentristo [[Antonello da Messina]] (ĉ. 1430–1479), same kiel de la frua nederlanda pentrado. Kvankam ofte komparata kun lia [[mentoro]] Gentile Bellini, la perspektiva kapablo de Vittore Carpaccio, lia preciza atento al arkitekturaj detaloj, temoj pri morto, kaj la uzo de aŭdacaj koloroj diferencigis lin de aliaj italaj renesancaj artistoj. Multaj el liaj verkoj montras la religiajn temojn kaj transkulturajn elementojn de la arto de tiu tempo; lia portretado de ''Sankta Aŭgusteno en'' ''sia studejo'' el 1502 reflektas la popularecon de kolektado de "ekzotikaj" kaj tre dezirataj objektoj el malsamaj kulturoj. La verkoj de Carpaccio variis de unuopaj pecoj pentritaj sur kanvaso ĝis [[Altarero|retalpentraĵoj]] kaj grandaj bildaj cikloj. Pluraj el la retalpentraĵoj, inkluzive de ''Sankta Tomaso de Akvino Surtronigita'' (1507), ''Prezento de Kristo en la Templo'' (1510), kaj ''Martireco de la Dekmilo'' (1515), estis menditaj de preĝejoj en Venecio, dum la pecoj post la jaro 1510 estis ĉefe menditaj de individuaj mecenatoj en Venecio.<ref name="Humfrey-2003">{{Cite journal |last=Humfrey|first=Peter|date=2003|title=Carpaccio Family|url=https://www.oxfordartonline.com/groveart/view/10.1093/gao/9781884446054.001.0001/oao-9781884446054-e-7000014258|journal=Oxford Art Online|doi=10.1093/gao/9781884446054.article.T014258|isbn=978-1-884446-05-4|url-access=subscription}}</ref> Unu el liaj plej grandaj bildaj serioj, ''La [[La Legendo de Sankta Ursulo|Legendo de Sankta Ursula]]'', estis komencita en 1490. Li estas eble plej konata pro siaj grandaj urbaj scenoj, kiel ekzemple la ''[[:en:Miracle_of_the_Relic_of_the_Cross_at_the_Ponte_di_Rialto|Miraklo de la Relikvo de la Kruco ĉe la Ponte di Rialto]]''. Ĉi tiu verko ofertas kelkajn el la plej bonaj impresoj de Venecio ĉe la kulmino de ĝia potenco kaj riĉeco, ilustrante la fortan senton de civitana fiereco inter ĝiaj civitanoj. En aliaj pentraĵoj li montras senton de fantazio, kiu ŝajnas rerigardi al mezepoka romantismo, anstataŭ partopreni en la pastoreca vizio de la sekva generacio. Ĉirkaŭ 1510 la stilo de Carpaccio estis perceptita de samtempuloj kiel tro konservativa, montrante malmultan influon de la [[Renesanca humanismo|humanismaj]] tendencoj, kiuj transformis [[Italian Renaissance painting|la italan renesancan pentrarton]] dum lia vivo.<ref name="Skira-19582">{{Cite book|last=Skira|first=Albert|author-link=Albert Skira|title=The Taste of Our Time|publisher=The World Publishing Company|year=1958|location=Cleveland, Ohio|pages=78–79|language=en}}</ref> La sciencaj verkoj en la angla lingvo dediĉitaj al lia biografio kaj verkoj restas mizeraj kompare kun la sciencaj verkoj pri liaj veneciaj samtempuloj, kiel ekzemple [[Giovanni Bellini]] aŭ [[Giorgione]].<ref name="Skira-19582" /> [[Dosiero:Vittore_Carpaccio_006.jpg|dekstra|eta|Vittore Carpaccio, ''Salvator Mundi kun kvar sanktuloj'' ( {{Ĉirkaŭ|1489/90}} ) posedata fare de la Fondazione Luciano Sorlini en Carzago di Calvagese (en [[Breŝo]])]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_visione_di_sant'agostino_01.jpg|eta|''Sankta Aŭgusteno en sia studĉambro'']] [[Dosiero:Presentazione_di_Gesù_al_Tempio_di_Vittore_Carpaccio_(6).JPG|eta|277x277ra|Detalo de ''Prezento de Jesuo en la Templo'' (1510)]] [[Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Fuga_in_Egitto_(Washington).jpg|dekstra|eta|Vittore Carpaccio, ''La fuĝo en Egiptujon'', ĉ. 1515, oleo sur panelo, La Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono (Kolekto Andrew W. Mellon, 1937.1.28)]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_Martyrdom_of_the_Pilgrims_and_the_Funeral_of_St_Ursula_02.jpg|eta|229x229ra|''Martireco de la pilgrimantoj kaj la entombigo de Sankta Ursula'' 1490-94]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_Dream_of_St_Ursula_01.jpg|eta|229x229ra|''Sonĝo de Sankta Ursula'' 1490-94]] == Galerio == <gallery widths="170" heights="150" caption="Vittore Carpaccio"> <!--File:Holy_Pilgrim_and_St.Sebastien.jpg|alternative=Holy Pilgrim and St. Sebastian National Museum of Serbia (1495)| [[Nacia Muzeo de Serbio]] ''pri Sankta Pilgrimo kaj Sankta Sebastiano'' (1495)--> Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Preparation_of_Christ's_Tomb_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Preparation of Christ's Tomb (1505), Staatliche Museen, Berlin| ''Preparo de la Tombo de Kristo'' (1505), Staatliche Museen, Berlino Dosiero:Carpaccio_the_virgin_reading.jpg|alternative=The Virgin Reading (c. 1505), oil on panel transferred to canvas, National Gallery of Art (Samuel H. Kress Collection, 1939.1.354)| ''La Virgulino leganta'' (ĉ. 1505), oleo sur panelo translokigita al kanvaso, [[Nacia Galerio de Arto]] (Kolekto Samuel H. Kress, 1939.1.354) Dosiero:Vittore_carpaccio,_battesimo_dei_seleniti_01.jpg|alternative=St. George Baptizing the Selenites (1507), Scuola di San Giorgio degli Schiavoni, Venice| ''Sankta Georgo baptante la Selenitojn'' (1507), Scuola di San Giorgio degli Schiavoni, Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Young_Knight_in_a_Landscape_-_Google_Art_ProjectFXD.jpg|alternative=Young Knight in a Landscape (1510), Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid| ''Juna kavaliro en pejzaĝo'' (1510), [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Portrait_of_the_Doge_Leonardo_Loredan_-_WGA04337.jpg|alternative=Portrait of the Doge Leonardo Loredan (1510), Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo| ''Portreto de la Doĝo Leonardo Loredan'' (1510), Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo Dosiero:Vittore_Carpaccio_082.jpg|alternative=Portrait of a Venetian Nobleman (c. 1510) Norton Simon Museum, Pasadena| ''Portreto de venecia nobelo'' (ĉ. 1510) Muzeo Norton Simon, Pasadena Dosiero:Carpaccio,_sibilla.jpg|alternative=Sibyl (c. 1510), Uffizi, Florence| ''[[Sibilo]]'' (ĉ. 1510), [[Uffizi]], Florenco Dosiero:Vittore_carpaccio,_san_vitale_a_cavallo_e_otto_santi,_1514,_05.JPG|alternative=San Vitale on horse (1514)| ''[[Sankta Vitalo de Milano|Sankta Vitalo]] sur ĉevalo'' (1514) Dosiero:La_Prédication_de_saint_Etienne_à_Jérusalem_de_Carpaccio.jpg|alternative=The Sermon of St. Stephen (1514), Louvre, Paris|''La Prediko de Sankta Stefano'' (1514), [[Luvro]], Parizo Dosiero:Carpaccio_-_San_Paolo_stigmatizzato_-_1520_-SantuarioSan_Domenico_-_Chioggia.jpg|alternative=St. Paul (1520), San Domenico, Chioggia| ''Sankta Paŭlo'' (1520), San Domenico, [[Chioggia]] Dosiero:Accademia_-_Ambassadors_Depart_by_Carpaccio.jpg|alternative=Sant' Orsola polyptych Gallerie dell'Accademia, Venice| ''Sant' Orsola poliptiko'' [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_Birth_of_the_Virgin.jpg|alternative=Birth of the Virgin (c. 1502), oil on canvas, Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo| ''Naskiĝo de la Virgulino'' (ĉ. 1502), oleo sur kanvaso, Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo Dosiero:Vittore_carpaccio,_scuola_degli_albanesi,_annunciazione,_ca'_d'oro.jpg|alternative=Annunciation, Ca' d'Oro, Venice| ''Dianonco'', [[Ca' d'Oro]], Venecio Dosiero:Vittore_carpaccio,_due_dame_veneziane.jpg|alternative=Two Venetian ladies, Museo Correr, Venice| ''Du veneciaj damoj'', Muzeo Correr, Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Hunting_on_the_Lagoon_(recto),_Letter_Rack_(verso)_-_79.PB.72_-_J._Paul_Getty_Museum.jpg|alternative=Hunting on the Lagoon, Getty Center, Los Angeles| ''Ĉasado sur la Laguno'', Getty Center, Los-Anĝeleso Dosiero:Vittore_carpaccio,_due_dame_veneziane_e_caccia_in_laguna.jpg|alternative="Hunting on the Lagoon" & "Two Venetian Ladies" (reconstruction)| "Ĉasado sur la Laguno" kaj "Du Veneciaj Sinjorinoj" (rekonstruo) Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Saint_John_the_Baptist_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Saint John the Baptist, Philbrook Museum of Art, Tulsa| ''[[Johano la Baptisto|Sankta Johano la Baptisto]]'', Philbrook Muzeo de Arto, Tulsa Dosiero:Carpaccio_madonna_2_saints_DLI_14105011481.jpg|alternative=Madonna and Child with Two Saints, c. 1485-1510, formerly the Kaiser Friedrich Museum, Berlin, destroyed 1945 in the Flakturm Friedrichshain fire Archived 2020-10-24 at the Wayback Machine.| [https://library.nga.gov/permalink/01NGA_INST/1p5jkvq/alma991731833804896 ''Madono kaj infano kun du sanktuloj''], {{Ĉirkaŭ|1485}}, antaŭe la Muzeo Kaiser Friedrich, Berlino, detruita en 1945 en [https://www.nga.gov/research/library/imagecollections/features/kaiser-friedrich.html la incendio de Flakturm Friedrichshain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024040802/https://www.nga.gov/research/library/imagecollections/features/kaiser-friedrich.html|date=2020-10-24}}<ref>{{Cite web|url=https://www.nga.gov/research/library/imagecollections.html|title=Department of Image Collections, National Gallery of Art Library, Washington, DC{{!}}NGA, Washington|access-date=2021-11-18|archive-date=2014-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20140324082235/http://sacrumluce.sns.it/mv/html/ART/AUT_99CL00033300000/intro.html|url-status=dead}}</ref> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.vittorecarpaccio.org vittorecarpaccio.org] (150 verkoj de Vittore Carpaccio) * [http://www.scholarsresource.com/browse/artist/225 Pentraĵoj de Vittore Carpaccio] * [http://www.wga.hu/html/c/carpacci/index.html Reta Galerio de Arto] * [https://web.archive.org/web/20160425060044/http://www.pokrajinskimuzejkoper.si/en/carpaccio500 Carpaccio500] . Regiona Muzeo de Kapodistrio . * [https://www.nga.gov/exhibitions/2022/carpaccio-renaissance-venice.html Vittore Carpaccio: Majstra Rakontanto de Renesanca Venecio], Ekspozicio ĉe la Nacia Galerio de Arto, la 20-a de novembro 2022 - la 12-a de februaro 2023. * [https://www.apollo-magazine.com/vittore-carpaccio-renaissance-venice-national-gallery-of-art-washington/ "Vittore Carpaccio: Majstra Rakontanto de Renesanca Venecio"] ''Apolono'', la 11-a de novembro 2022. {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carpaccio, Vittore}} [[Kategorio:Veneciaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento]] [[Kategorio:Mortintoj en 1520-1529]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1460-1469]] rocytc0u7dkf3wylhawlndehrogi9yb 9401169 9401167 2026-06-13T11:50:58Z Sj1mor 12103 9401169 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Vittore CARPACCIO''' [vitˈtoːre karˈpattʃo / Karpaĉio] (naskiĝis ĉirkaŭ 1465 en [[Venecio]] - mortis ĉ. 1525/26 samloke) estis itala pentristo kaj desegnisto de la [[Frurenesanco|frua Renesanco]] en Venecio, kiu studis sub [[Gentile Bellini]]. Li okupas elstaran lokon en la venecia pentrarto de la transiro de la 15-a al la 16-a jarcento, kvankam li restis ekster la ĉefaj artaj fluoj kaj evoluigis tre personan stilon. Carpaccio estis plejparte influita de la stilo de la frua itala renesanca pentristo [[Antonello da Messina]] (ĉ. 1430–1479), same kiel de la frua nederlanda pentrado. Kvankam ofte komparata kun lia [[mentoro]] Gentile Bellini, la perspektiva kapablo de Vittore Carpaccio, lia preciza atento al arkitekturaj detaloj, temoj pri morto, kaj la uzo de aŭdacaj koloroj diferencigis lin de aliaj italaj renesancaj artistoj. Multaj el liaj verkoj montras la religiajn temojn kaj transkulturajn elementojn de la arto de tiu tempo; lia portretado de ''Sankta Aŭgusteno en'' ''sia studejo'' el 1502 reflektas la popularecon de kolektado de "ekzotikaj" kaj tre dezirataj objektoj el malsamaj kulturoj. La verkoj de Carpaccio variis de unuopaj pecoj pentritaj sur kanvaso ĝis [[Altarero|retalpentraĵoj]] kaj grandaj bildaj cikloj. Pluraj el la retalpentraĵoj, inkluzive de ''Sankta Tomaso de Akvino Surtronigita'' (1507), ''Prezento de Kristo en la Templo'' (1510), kaj ''Martireco de la Dekmilo'' (1515), estis menditaj de preĝejoj en Venecio, dum la pecoj post la jaro 1510 estis ĉefe menditaj de individuaj mecenatoj en Venecio.<ref name="Humfrey-2003">{{Cite journal |last=Humfrey|first=Peter|date=2003|title=Carpaccio Family|url=https://www.oxfordartonline.com/groveart/view/10.1093/gao/9781884446054.001.0001/oao-9781884446054-e-7000014258|journal=Oxford Art Online|doi=10.1093/gao/9781884446054.article.T014258|isbn=978-1-884446-05-4|url-access=subscription}}</ref> Unu el liaj plej grandaj bildaj serioj, ''La [[La Legendo de Sankta Ursulo|Legendo de Sankta Ursula]]'', estis komencita en 1490. Li estas eble plej konata pro siaj grandaj urbaj scenoj, kiel ekzemple la ''[[:en:Miracle_of_the_Relic_of_the_Cross_at_the_Ponte_di_Rialto|Miraklo de la Relikvo de la Kruco ĉe la Ponte di Rialto]]''. Ĉi tiu verko ofertas kelkajn el la plej bonaj impresoj de Venecio ĉe la kulmino de ĝia potenco kaj riĉeco, ilustrante la fortan senton de civitana fiereco inter ĝiaj civitanoj. En aliaj pentraĵoj li montras senton de fantazio, kiu ŝajnas rerigardi al mezepoka romantismo, anstataŭ partopreni en la pastoreca vizio de la sekva generacio. Ĉirkaŭ 1510 la stilo de Carpaccio estis perceptita de samtempuloj kiel tro konservativa, montrante malmultan influon de la [[Renesanca humanismo|humanismaj]] tendencoj, kiuj transformis [[Italian Renaissance painting|la italan renesancan pentrarton]] dum lia vivo.<ref name="Skira-19582">{{Cite book|last=Skira|first=Albert|author-link=Albert Skira|title=The Taste of Our Time|publisher=The World Publishing Company|year=1958|location=Cleveland, Ohio|pages=78–79|language=en}}</ref> La sciencaj verkoj en la angla lingvo dediĉitaj al lia biografio kaj verkoj restas mizeraj kompare kun la sciencaj verkoj pri liaj veneciaj samtempuloj, kiel ekzemple [[Giovanni Bellini]] aŭ [[Giorgione]].<ref name="Skira-19582" /> [[Dosiero:Vittore_Carpaccio_006.jpg|dekstra|eta|Vittore Carpaccio, ''Salvator Mundi kun kvar sanktuloj'' ( {{Ĉirkaŭ|1489/90}} ) posedata fare de la Fondazione Luciano Sorlini en Carzago di Calvagese (en [[Breŝo]])]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_visione_di_sant'agostino_01.jpg|eta|''Sankta Aŭgusteno en sia studĉambro'']] [[Dosiero:Presentazione_di_Gesù_al_Tempio_di_Vittore_Carpaccio_(6).JPG|eta|277x277ra|Detalo de ''Prezento de Jesuo en la Templo'' (1510)]] [[Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Fuga_in_Egitto_(Washington).jpg|dekstra|eta|Vittore Carpaccio, ''La fuĝo en Egiptujon'', ĉ. 1515, oleo sur panelo, La Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono (Kolekto Andrew W. Mellon, 1937.1.28)]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_Martyrdom_of_the_Pilgrims_and_the_Funeral_of_St_Ursula_02.jpg|eta|229x229ra|''Martireco de la pilgrimantoj kaj la entombigo de Sankta Ursula'' 1490-94]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_Dream_of_St_Ursula_01.jpg|eta|229x229ra|''Sonĝo de Sankta Ursula'' 1490-94]] == Galerio == <gallery widths="170" heights="150" caption="Vittore Carpaccio"> <!--File:Holy_Pilgrim_and_St.Sebastien.jpg|alternative=Holy Pilgrim and St. Sebastian National Museum of Serbia (1495)| [[Nacia Muzeo de Serbio]] ''pri Sankta Pilgrimo kaj Sankta Sebastiano'' (1495)--> Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Preparation_of_Christ's_Tomb_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Preparation of Christ's Tomb (1505), Staatliche Museen, Berlin| ''Preparo de la Tombo de Kristo'' (1505), Staatliche Museen, Berlino Dosiero:Carpaccio_the_virgin_reading.jpg|alternative=The Virgin Reading (c. 1505), oil on panel transferred to canvas, National Gallery of Art (Samuel H. Kress Collection, 1939.1.354)| ''La Virgulino leganta'' (ĉ. 1505), oleo sur panelo translokigita al kanvaso, [[Nacia Galerio de Arto]] (Kolekto Samuel H. Kress, 1939.1.354) Dosiero:Vittore_carpaccio,_battesimo_dei_seleniti_01.jpg|alternative=St. George Baptizing the Selenites (1507), Scuola di San Giorgio degli Schiavoni, Venice| ''Sankta Georgo baptante la Selenitojn'' (1507), Scuola di San Giorgio degli Schiavoni, Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Young_Knight_in_a_Landscape_-_Google_Art_ProjectFXD.jpg|alternative=Young Knight in a Landscape (1510), Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid| ''Juna kavaliro en pejzaĝo'' (1510), [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Portrait_of_the_Doge_Leonardo_Loredan_-_WGA04337.jpg|alternative=Portrait of the Doge Leonardo Loredan (1510), Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo| ''Portreto de la Doĝo Leonardo Loredan'' (1510), Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo Dosiero:Vittore_Carpaccio_082.jpg|alternative=Portrait of a Venetian Nobleman (c. 1510) Norton Simon Museum, Pasadena| ''Portreto de venecia nobelo'' (ĉ. 1510) Muzeo Norton Simon, Pasadena Dosiero:Carpaccio,_sibilla.jpg|alternative=Sibyl (c. 1510), Uffizi, Florence| ''[[Sibilo]]'' (ĉ. 1510), [[Uffizi]], Florenco Dosiero:Vittore_carpaccio,_san_vitale_a_cavallo_e_otto_santi,_1514,_05.JPG|alternative=San Vitale on horse (1514)| ''[[Sankta Vitalo de Milano|Sankta Vitalo]] sur ĉevalo'' (1514) Dosiero:La_Prédication_de_saint_Etienne_à_Jérusalem_de_Carpaccio.jpg|alternative=The Sermon of St. Stephen (1514), Louvre, Paris|''La Prediko de Sankta Stefano'' (1514), [[Luvro]], Parizo Dosiero:Carpaccio_-_San_Paolo_stigmatizzato_-_1520_-SantuarioSan_Domenico_-_Chioggia.jpg|alternative=St. Paul (1520), San Domenico, Chioggia| ''Sankta Paŭlo'' (1520), San Domenico, [[Chioggia]] Dosiero:Accademia_-_Ambassadors_Depart_by_Carpaccio.jpg|alternative=Sant' Orsola polyptych Gallerie dell'Accademia, Venice| ''Sant' Orsola poliptiko'' [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_Birth_of_the_Virgin.jpg|alternative=Birth of the Virgin (c. 1502), oil on canvas, Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo| ''Naskiĝo de la Virgulino'' (ĉ. 1502), oleo sur kanvaso, Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo Dosiero:Vittore_carpaccio,_scuola_degli_albanesi,_annunciazione,_ca'_d'oro.jpg|alternative=Annunciation, Ca' d'Oro, Venice| ''Dianonco'', [[Ca' d'Oro]], Venecio Dosiero:Vittore_carpaccio,_due_dame_veneziane.jpg|alternative=Two Venetian ladies, Museo Correr, Venice| ''Du veneciaj damoj'', Muzeo Correr, Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Hunting_on_the_Lagoon_(recto),_Letter_Rack_(verso)_-_79.PB.72_-_J._Paul_Getty_Museum.jpg|alternative=Hunting on the Lagoon, Getty Center, Los Angeles| ''Ĉasado sur la Laguno'', Getty Center, Los-Anĝeleso Dosiero:Vittore_carpaccio,_due_dame_veneziane_e_caccia_in_laguna.jpg|alternative="Hunting on the Lagoon" & "Two Venetian Ladies" (reconstruction)| "Ĉasado sur la Laguno" kaj "Du Veneciaj Sinjorinoj" (rekonstruo) Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Saint_John_the_Baptist_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Saint John the Baptist, Philbrook Museum of Art, Tulsa| ''[[Johano la Baptisto|Sankta Johano la Baptisto]]'', Philbrook Muzeo de Arto, Tulsa Dosiero:Carpaccio_madonna_2_saints_DLI_14105011481.jpg|alternative=Madonna and Child with Two Saints, c. 1485-1510, formerly the Kaiser Friedrich Museum, Berlin, destroyed 1945 in the Flakturm Friedrichshain fire Archived 2020-10-24 at the Wayback Machine.| [https://library.nga.gov/permalink/01NGA_INST/1p5jkvq/alma991731833804896 ''Madono kaj infano kun du sanktuloj''], {{Ĉirkaŭ|1485}}, antaŭe la Muzeo Kaiser Friedrich, Berlino, detruita en 1945 en [https://www.nga.gov/research/library/imagecollections/features/kaiser-friedrich.html la incendio de Flakturm Friedrichshain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024040802/https://www.nga.gov/research/library/imagecollections/features/kaiser-friedrich.html|date=2020-10-24}}<ref>{{Cite web|url=https://www.nga.gov/research/library/imagecollections.html|title=Department of Image Collections, National Gallery of Art Library, Washington, DC{{!}}NGA, Washington|access-date=2021-11-18|archive-date=2014-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20140324082235/http://sacrumluce.sns.it/mv/html/ART/AUT_99CL00033300000/intro.html|url-status=dead}}</ref> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.vittorecarpaccio.org vittorecarpaccio.org] (150 verkoj de Vittore Carpaccio) * [http://www.scholarsresource.com/browse/artist/225 Pentraĵoj de Vittore Carpaccio] * [http://www.wga.hu/html/c/carpacci/index.html Reta Galerio de Arto] * [https://web.archive.org/web/20160425060044/http://www.pokrajinskimuzejkoper.si/en/carpaccio500 Carpaccio500] . Regiona Muzeo de Kapodistrio . * [https://www.nga.gov/exhibitions/2022/carpaccio-renaissance-venice.html Vittore Carpaccio: Majstra Rakontanto de Renesanca Venecio], Ekspozicio ĉe la Nacia Galerio de Arto, la 20-a de novembro 2022 - la 12-a de februaro 2023. * [https://www.apollo-magazine.com/vittore-carpaccio-renaissance-venice-national-gallery-of-art-washington/ "Vittore Carpaccio: Majstra Rakontanto de Renesanca Venecio"] ''Apolono'', la 11-a de novembro 2022. {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carpaccio, Vittore}} [[Kategorio:Veneciaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento]] [[Kategorio:Mortintoj en 1520-1529]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1460-1469]] djzg5rmqj54jwr224soa4rt4xwtmwd8 9401172 9401169 2026-06-13T11:51:48Z Sj1mor 12103 9401172 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Vittore CARPACCIO''' [vitˈtoːre karˈpattʃo / Karpaĉio] (naskiĝis ĉirkaŭ 1465 en [[Venecio]] - mortis ĉ. 1525/26 samloke) estis itala pentristo kaj desegnisto de la [[Frurenesanco|frua Renesanco]] en Venecio, kiu studis sub [[Gentile Bellini]]. Li okupas elstaran lokon en la venecia pentrarto de la transiro de la 15-a al la 16-a jarcento, kvankam li restis ekster la ĉefaj artaj fluoj kaj evoluigis tre personan stilon. Carpaccio estis plejparte influita de la stilo de la frua itala renesanca pentristo [[Antonello da Messina]] (ĉ. 1430–1479), same kiel de la frua nederlanda pentrado. Kvankam ofte komparata kun lia [[mentoro]] Gentile Bellini, la perspektiva kapablo de Vittore Carpaccio, lia preciza atento al arkitekturaj detaloj, temoj pri morto, kaj la uzo de aŭdacaj koloroj diferencigis lin de aliaj italaj renesancaj artistoj. Multaj el liaj verkoj montras la religiajn temojn kaj transkulturajn elementojn de la arto de tiu tempo; lia portretado de ''Sankta Aŭgusteno en'' ''sia studejo'' el 1502 reflektas la popularecon de kolektado de "ekzotikaj" kaj tre dezirataj objektoj el malsamaj kulturoj. La verkoj de Carpaccio variis de unuopaj pecoj pentritaj sur kanvaso ĝis [[Altarero|retalpentraĵoj]] kaj grandaj bildaj cikloj. Pluraj el la retalpentraĵoj, inkluzive de ''Sankta Tomaso de Akvino Surtronigita'' (1507), ''Prezento de Kristo en la Templo'' (1510), kaj ''Martireco de la Dekmilo'' (1515), estis menditaj de preĝejoj en Venecio, dum la pecoj post la jaro 1510 estis ĉefe menditaj de individuaj mecenatoj en Venecio.<ref name="Humfrey-2003">{{Cite journal |last=Humfrey|first=Peter|date=2003|title=Carpaccio Family|url=https://www.oxfordartonline.com/groveart/view/10.1093/gao/9781884446054.001.0001/oao-9781884446054-e-7000014258|journal=Oxford Art Online|doi=10.1093/gao/9781884446054.article.T014258|isbn=978-1-884446-05-4|url-access=subscription}}</ref> Unu el liaj plej grandaj bildaj serioj, ''La Legendo de Sankta Ursula'', estis komencita en 1490. Li estas eble plej konata pro siaj grandaj urbaj scenoj, kiel ekzemple la ''[[:en:Miracle_of_the_Relic_of_the_Cross_at_the_Ponte_di_Rialto|Miraklo de la Relikvo de la Kruco ĉe la Ponte di Rialto]]''. Ĉi tiu verko ofertas kelkajn el la plej bonaj impresoj de Venecio ĉe la kulmino de ĝia potenco kaj riĉeco, ilustrante la fortan senton de civitana fiereco inter ĝiaj civitanoj. En aliaj pentraĵoj li montras senton de fantazio, kiu ŝajnas rerigardi al mezepoka romantismo, anstataŭ partopreni en la pastoreca vizio de la sekva generacio. Ĉirkaŭ 1510 la stilo de Carpaccio estis perceptita de samtempuloj kiel tro konservativa, montrante malmultan influon de la [[Renesanca humanismo|humanismaj]] tendencoj, kiuj transformis la italan renesancan pentrarton dum lia vivo.<ref name="Skira-19582">{{Cite book|last=Skira|first=Albert|author-link=Albert Skira|title=The Taste of Our Time|publisher=The World Publishing Company|year=1958|location=Cleveland, Ohio|pages=78–79|language=en}}</ref> La sciencaj verkoj en la angla lingvo dediĉitaj al lia biografio kaj verkoj restas mizeraj kompare kun la sciencaj verkoj pri liaj veneciaj samtempuloj, kiel ekzemple [[Giovanni Bellini]] aŭ [[Giorgione]].<ref name="Skira-19582" /> [[Dosiero:Vittore_Carpaccio_006.jpg|dekstra|eta|Vittore Carpaccio, ''Salvator Mundi kun kvar sanktuloj'' ( {{Ĉirkaŭ|1489/90}} ) posedata fare de la Fondazione Luciano Sorlini en Carzago di Calvagese (en [[Breŝo]])]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_visione_di_sant'agostino_01.jpg|eta|''Sankta Aŭgusteno en sia studĉambro'']] [[Dosiero:Presentazione_di_Gesù_al_Tempio_di_Vittore_Carpaccio_(6).JPG|eta|277x277ra|Detalo de ''Prezento de Jesuo en la Templo'' (1510)]] [[Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Fuga_in_Egitto_(Washington).jpg|dekstra|eta|Vittore Carpaccio, ''La fuĝo en Egiptujon'', ĉ. 1515, oleo sur panelo, La Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono (Kolekto Andrew W. Mellon, 1937.1.28)]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_Martyrdom_of_the_Pilgrims_and_the_Funeral_of_St_Ursula_02.jpg|eta|229x229ra|''Martireco de la pilgrimantoj kaj la entombigo de Sankta Ursula'' 1490-94]] [[Dosiero:Vittore_carpaccio,_Dream_of_St_Ursula_01.jpg|eta|229x229ra|''Sonĝo de Sankta Ursula'' 1490-94]] == Galerio == <gallery widths="170" heights="150" caption="Vittore Carpaccio"> <!--File:Holy_Pilgrim_and_St.Sebastien.jpg|alternative=Holy Pilgrim and St. Sebastian National Museum of Serbia (1495)| [[Nacia Muzeo de Serbio]] ''pri Sankta Pilgrimo kaj Sankta Sebastiano'' (1495)--> Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Preparation_of_Christ's_Tomb_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Preparation of Christ's Tomb (1505), Staatliche Museen, Berlin| ''Preparo de la Tombo de Kristo'' (1505), Staatliche Museen, Berlino Dosiero:Carpaccio_the_virgin_reading.jpg|alternative=The Virgin Reading (c. 1505), oil on panel transferred to canvas, National Gallery of Art (Samuel H. Kress Collection, 1939.1.354)| ''La Virgulino leganta'' (ĉ. 1505), oleo sur panelo translokigita al kanvaso, [[Nacia Galerio de Arto]] (Kolekto Samuel H. Kress, 1939.1.354) Dosiero:Vittore_carpaccio,_battesimo_dei_seleniti_01.jpg|alternative=St. George Baptizing the Selenites (1507), Scuola di San Giorgio degli Schiavoni, Venice| ''Sankta Georgo baptante la Selenitojn'' (1507), Scuola di San Giorgio degli Schiavoni, Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Young_Knight_in_a_Landscape_-_Google_Art_ProjectFXD.jpg|alternative=Young Knight in a Landscape (1510), Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid| ''Juna kavaliro en pejzaĝo'' (1510), [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Portrait_of_the_Doge_Leonardo_Loredan_-_WGA04337.jpg|alternative=Portrait of the Doge Leonardo Loredan (1510), Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo| ''Portreto de la Doĝo Leonardo Loredan'' (1510), Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo Dosiero:Vittore_Carpaccio_082.jpg|alternative=Portrait of a Venetian Nobleman (c. 1510) Norton Simon Museum, Pasadena| ''Portreto de venecia nobelo'' (ĉ. 1510) Muzeo Norton Simon, Pasadena Dosiero:Carpaccio,_sibilla.jpg|alternative=Sibyl (c. 1510), Uffizi, Florence| ''[[Sibilo]]'' (ĉ. 1510), [[Uffizi]], Florenco Dosiero:Vittore_carpaccio,_san_vitale_a_cavallo_e_otto_santi,_1514,_05.JPG|alternative=San Vitale on horse (1514)| ''[[Sankta Vitalo de Milano|Sankta Vitalo]] sur ĉevalo'' (1514) Dosiero:La_Prédication_de_saint_Etienne_à_Jérusalem_de_Carpaccio.jpg|alternative=The Sermon of St. Stephen (1514), Louvre, Paris|''La Prediko de Sankta Stefano'' (1514), [[Luvro]], Parizo Dosiero:Carpaccio_-_San_Paolo_stigmatizzato_-_1520_-SantuarioSan_Domenico_-_Chioggia.jpg|alternative=St. Paul (1520), San Domenico, Chioggia| ''Sankta Paŭlo'' (1520), San Domenico, [[Chioggia]] Dosiero:Accademia_-_Ambassadors_Depart_by_Carpaccio.jpg|alternative=Sant' Orsola polyptych Gallerie dell'Accademia, Venice| ''Sant' Orsola poliptiko'' [[Galerio de la Akademio de Venecio|Gallerie dell'Accademia]], Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_Birth_of_the_Virgin.jpg|alternative=Birth of the Virgin (c. 1502), oil on canvas, Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo| ''Naskiĝo de la Virgulino'' (ĉ. 1502), oleo sur kanvaso, Accademia Carrara di Belle Arti di Bergamo Dosiero:Vittore_carpaccio,_scuola_degli_albanesi,_annunciazione,_ca'_d'oro.jpg|alternative=Annunciation, Ca' d'Oro, Venice| ''Dianonco'', [[Ca' d'Oro]], Venecio Dosiero:Vittore_carpaccio,_due_dame_veneziane.jpg|alternative=Two Venetian ladies, Museo Correr, Venice| ''Du veneciaj damoj'', Muzeo Correr, Venecio Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Hunting_on_the_Lagoon_(recto),_Letter_Rack_(verso)_-_79.PB.72_-_J._Paul_Getty_Museum.jpg|alternative=Hunting on the Lagoon, Getty Center, Los Angeles| ''Ĉasado sur la Laguno'', Getty Center, Los-Anĝeleso Dosiero:Vittore_carpaccio,_due_dame_veneziane_e_caccia_in_laguna.jpg|alternative="Hunting on the Lagoon" & "Two Venetian Ladies" (reconstruction)| "Ĉasado sur la Laguno" kaj "Du Veneciaj Sinjorinoj" (rekonstruo) Dosiero:Vittore_Carpaccio_-_Saint_John_the_Baptist_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Saint John the Baptist, Philbrook Museum of Art, Tulsa| ''[[Johano la Baptisto|Sankta Johano la Baptisto]]'', Philbrook Muzeo de Arto, Tulsa Dosiero:Carpaccio_madonna_2_saints_DLI_14105011481.jpg|alternative=Madonna and Child with Two Saints, c. 1485-1510, formerly the Kaiser Friedrich Museum, Berlin, destroyed 1945 in the Flakturm Friedrichshain fire Archived 2020-10-24 at the Wayback Machine.| [https://library.nga.gov/permalink/01NGA_INST/1p5jkvq/alma991731833804896 ''Madono kaj infano kun du sanktuloj''], {{Ĉirkaŭ|1485}}, antaŭe la Muzeo Kaiser Friedrich, Berlino, detruita en 1945 en [https://www.nga.gov/research/library/imagecollections/features/kaiser-friedrich.html la incendio de Flakturm Friedrichshain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024040802/https://www.nga.gov/research/library/imagecollections/features/kaiser-friedrich.html|date=2020-10-24}}<ref>{{Cite web|url=https://www.nga.gov/research/library/imagecollections.html|title=Department of Image Collections, National Gallery of Art Library, Washington, DC{{!}}NGA, Washington|access-date=2021-11-18|archive-date=2014-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20140324082235/http://sacrumluce.sns.it/mv/html/ART/AUT_99CL00033300000/intro.html|url-status=dead}}</ref> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.vittorecarpaccio.org vittorecarpaccio.org] (150 verkoj de Vittore Carpaccio) * [http://www.scholarsresource.com/browse/artist/225 Pentraĵoj de Vittore Carpaccio] * [http://www.wga.hu/html/c/carpacci/index.html Reta Galerio de Arto] * [https://web.archive.org/web/20160425060044/http://www.pokrajinskimuzejkoper.si/en/carpaccio500 Carpaccio500] . Regiona Muzeo de Kapodistrio . * [https://www.nga.gov/exhibitions/2022/carpaccio-renaissance-venice.html Vittore Carpaccio: Majstra Rakontanto de Renesanca Venecio], Ekspozicio ĉe la Nacia Galerio de Arto, la 20-a de novembro 2022 - la 12-a de februaro 2023. * [https://www.apollo-magazine.com/vittore-carpaccio-renaissance-venice-national-gallery-of-art-washington/ "Vittore Carpaccio: Majstra Rakontanto de Renesanca Venecio"] ''Apolono'', la 11-a de novembro 2022. {{Ĝermo|Artisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carpaccio, Vittore}} [[Kategorio:Veneciaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento]] [[Kategorio:Mortintoj en 1520-1529]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1460-1469]] 8i3gyfq0yr2j8qalvwu758iqr5j0a4r Madagaskara alciono 0 946711 9401137 2026-06-13T11:36:44Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Madagaskara alciono |koloro = pink |dosiero = Ceyx madagascariensis -Mantadia National Park, Madagascar-8.jpg |priskribo de dosiero = Ĉe Mantadia Nacia Parko, Madagaskaro |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]]..." 9401137 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Madagaskara alciono |koloro = pink |dosiero = Ceyx madagascariensis -Mantadia National Park, Madagascar-8.jpg |priskribo de dosiero = Ĉe Mantadia Nacia Parko, Madagaskaro |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Corythornis]]'' |specio = '''Madagaskara alciono''' ''C. madagascariensis'' |specio aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1766) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Corythornis madagascariensis'' |volume=2016 |article-number=e.T22683156A92976931 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683156A92976931.en |access-date=11a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Corythornis madagascariensis'' |vikispecio = Corythornis madagascariensis |komunejo = Corythornis madagascariensis | sinonimo = *''Alcedo madagascariensis'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1766}} *''Ceyx madagascariensis'' {{small|(Linnaeus,&nbsp;1766)}} *''Ispidina madagascariensis'' {{small|(Linnaeus,&nbsp;1766)}} |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Madagaskara alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Corythornis madagascariensis'') aŭ '''Madagaskara riveralciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi troviĝas kiel [[endemio]] nur en [[Madagaskaro]] kaj precize en okcidentaj sekaj ĉiamverdaj arbaroj. The first [[Species description|formal description]] of the Madagascan pygmy kingfisher was by the Swedish naturalist [[Carl Linnaeus]] in 1758 in the [[12th edition of Systema Naturae|twelfth edition]] of his ''[[Systema Naturae]]'' under the [[binomial nomenclature|binomial name]] ''Alcedo madagascariensis''.<ref>{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | author-link=Carl Linnaeus | year=1766 | title=Systema naturae: per regna tria natura, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | edition=12th | volume=1, Part 1 | publisher=Laurentii Salvii | place=Holmiae (Stockholm) | language=Latin | page=179 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42946375 }}</ref> Although it has been placed in the genera ''Ceyx'' and ''Ispidina'' in the past, a study of its [[molecular phylogenetic]] relationships with other genera in the region suggests it is best treated as a member of the genus ''Corythornis''.<ref>{{cite journal|journal=The Auk |volume=122|issue=4|pages=1271–1280|year=2005| doi=10.1642/0004-8038(2005)122[1271:PROTMP]2.0.CO;2| title=Phylogenetic relationships of the Madagascar Pygmy Kingfisher (''Ispidina madagascariensis'')|last1=Marks|first1=Ben D.|last2=Willard|first2=David E.|doi-access=free}}</ref> * ''C. m. madagascariensis'' - (Linnaeus, 1766) * ''C. m. dilutus'' - (Benson, 1974) ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Corythornis madagascariensis}} {{Wikispecies|Corythornis madagascariensis}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] 3i8wr6xisdibfqe3oh20u9aeyxend0b 9401152 9401137 2026-06-13T11:43:26Z Kani 670 9401152 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Madagaskara alciono |koloro = pink |dosiero = Ceyx madagascariensis -Mantadia National Park, Madagascar-8.jpg |priskribo de dosiero = Ĉe Mantadia Nacia Parko, Madagaskaro |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Corythornis]]'' |specio = '''Madagaskara alciono''' ''C. madagascariensis'' |specio aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1766) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Corythornis madagascariensis'' |volume=2016 |article-number=e.T22683156A92976931 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683156A92976931.en |access-date=11a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Corythornis madagascariensis'' |vikispecio = Corythornis madagascariensis |komunejo = Corythornis madagascariensis | sinonimo = *''Alcedo madagascariensis'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1766}} *''Ceyx madagascariensis'' {{small|(Linnaeus,&nbsp;1766)}} *''Ispidina madagascariensis'' {{small|(Linnaeus,&nbsp;1766)}} |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Madagaskara alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Corythornis madagascariensis'') aŭ '''Madagaskara nanalciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi troviĝas kiel [[endemio]] nur en [[Madagaskaro]] kaj precize en okcidentaj sekaj ĉiamverdaj arbaroj. La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Madagaskara alciono faris la sveda natursciencisto [[Carl Linnaeus]] en 1758 en la 12a eldono de sia verko ''[[Systema Naturae]]'' kun la [[dunoma nomo]] ''Alcedo madagascariensis''.<ref>{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | author-link=Carl Linnaeus | year=1766 | title=Systema naturae: per regna tria natura, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | edition=12th | volume=1, Part 1 | publisher=Laurentii Salvii | place=Holmiae (Stockholm) | language=Latin | page=179 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42946375 }}</ref> Kvankam ĝi estis iam metita en la genrojn ''Ceyx'' kaj ''Ispidina'', studo pri [[molekula filogenetiko]] kun rilato al aliaj genroj en la regiono sugestis, ke ĝi estu plej ĝuste traktita kiel membro de la genro ''Corythornis''.<ref>{{cite journal|journal=The Auk |volume=122|issue=4|pages=1271–1280|year=2005| doi=10.1642/0004-8038(2005)122[1271:PROTMP]2.0.CO;2| title=Phylogenetic relationships of the Madagascar Pygmy Kingfisher (''Ispidina madagascariensis'')|last1=Marks|first1=Ben D.|last2=Willard|first2=David E.|doi-access=free}}</ref> Estas jenaj du agnoskitaj subspecioj: * ''C. m. madagascariensis'' - (Linnaeus, 1766) * ''C. m. dilutus'' - (Benson, 1974) ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Corythornis madagascariensis}} {{Wikispecies|Corythornis madagascariensis}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] ljv3agftkpohmmpqyny855oq7vs8vkp 9401158 9401152 2026-06-13T11:45:12Z Kani 670 9401158 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Madagaskara alciono |koloro = pink |dosiero = Ceyx madagascariensis -Mantadia National Park, Madagascar-8.jpg |priskribo de dosiero = Ĉe Mantadia Nacia Parko, Madagaskaro |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = ''[[Corythornis]]'' |specio = '''Madagaskara alciono''' ''C. madagascariensis'' |specio aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1766) |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 |statuso ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Corythornis madagascariensis'' |volume=2016 |article-number=e.T22683156A92976931 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683156A92976931.en |access-date=11a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo= ''Corythornis madagascariensis'' |vikispecio = Corythornis madagascariensis |komunejo = Corythornis madagascariensis | sinonimo = *''Alcedo madagascariensis'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1766}} *''Ceyx madagascariensis'' {{small|(Linnaeus,&nbsp;1766)}} *''Ispidina madagascariensis'' {{small|(Linnaeus,&nbsp;1766)}} |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Madagaskara alciono'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> (''Corythornis madagascariensis'') aŭ '''Madagaskara nanalciono''' estas malgranda birdo el [[familio (biologio)|familio]] [[alcededoj]], [[subfamilio]] [[riveralcionoj]]. Ĝi troviĝas kiel [[endemio]] nur en [[Madagaskaro]] kaj precize en okcidentaj sekaj ĉiamverdaj arbaroj. La unuan [[Specipriskribo|formalan priskribon]] de la Madagaskara alciono faris la sveda natursciencisto [[Carl Linnaeus]] en 1758 en la 12a eldono de sia verko ''[[Systema Naturae]]'' kun la [[dunoma nomo]] ''Alcedo madagascariensis''.<ref>{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | author-link=Carl Linnaeus | year=1766 | title=Systema naturae: per regna tria natura, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | edition=12th | volume=1, Part 1 | publisher=Laurentii Salvii | place=Holmiae (Stockholm) | language=Latin | page=179 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42946375 }}</ref> Kvankam ĝi estis iam metita en la genrojn ''Ceyx'' kaj ''Ispidina'', studo pri [[molekula filogenetiko]] kun rilato al aliaj genroj en la regiono sugestis, ke ĝi estu plej ĝuste traktita kiel membro de la genro ''Corythornis''.<ref>{{cite journal|journal=The Auk |volume=122|issue=4|pages=1271–1280|year=2005| doi=10.1642/0004-8038(2005)122[1271:PROTMP]2.0.CO;2| title=Phylogenetic relationships of the Madagascar Pygmy Kingfisher (''Ispidina madagascariensis'')|last1=Marks|first1=Ben D.|last2=Willard|first2=David E.|doi-access=free}}</ref> Estas jenaj du agnoskitaj subspecioj: * ''C. m. madagascariensis'' - (Linnaeus, 1766) * ''C. m. dilutus'' - (Benson, 1974) La Madagaskara alciono kreskas ĝis proksimume 13 cm longa. Maskloj atingas pezon de 17 ĝis 21 g, inoj 17 ĝis 22 g. Ambaŭ seksoj de la nomiga subspecio estas brile ruĝecbrunaj sur la supraj partoj. La malsupra dorso, supraj vostokovriloj kaj nuko havas violan nuancon. Estas blanka makulo sur la kolo. La ĉefaj flugilplumoj estas nigraj. La subaj partoj estas blankaj. La flankoj estas ruĝecbrunaj. La irisoj estas malhelbrunaj. La beko, kruroj kaj piedoj estas oranĝruĝaj. Junaj birdoj estas pli obtuzaj, kun malpli viola nuanco. La beko estas nigra kun pala pinto. La subspecio ''dilutus'' estas pli pala kaj ne havas la violan nuancon. ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Corythornis madagascariensis}} {{Wikispecies|Corythornis madagascariensis}} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Madagaskaro]] 03mpmqk2wfszxbdz508aa6s5gorazl8 Corythornis madagascariensis 0 946712 9401141 2026-06-13T11:38:12Z Kani 670 Alidirektigis al [[Madagaskara alciono]] 9401141 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Madagaskara alciono]] 7oqcpc09yid68ekkd4ndim36nrk9lto Kantono Yakima (Vaŝingtonio) 0 946713 9401148 2026-06-13T11:39:57Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Kantono Yakima (Vaŝingtonio)]] al [[Kantono Yakima]] anstataŭigante alidirektilon: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio ne necesas 9401148 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kantono Yakima]] envhv80lwzffp3kr7vyasvkbrjvs3ap Kantono Thurston 0 946715 9401154 2026-06-13T11:43:32Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Kantono Thurston]] al [[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)]] anstataŭigante alidirektilon: Tamen, iam necesos 9401154 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kantono Thurston (Vaŝingtonio)]] 0uurjcdvhosx88kzsf19qo737om9g0u Yakima (Vaŝingtonio) 0 946716 9401171 2026-06-13T11:51:46Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Yakima (Vaŝingtonio)]] al [[Yakima]]: aldono inter krampoj en la esperanta vikipedio ne necesas 9401171 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Yakima]] 9pxelyx22i6aktye67axebtgt2hdxez Corythornis 0 946717 9401174 2026-06-13T11:54:56Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Corythornis'' |koloro = pink |dosiero = Malachite Kingfisher - Portrait.jpg |priskribo de dosiero = [[Malakita alciono]] (''Corythornis cristatus'') |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]]..." 9401174 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Corythornis'' |koloro = pink |dosiero = Malachite Kingfisher - Portrait.jpg |priskribo de dosiero = [[Malakita alciono]] (''Corythornis cristatus'') |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = '''''Corythornis''''' |genro aŭtoritato = [[Johann Jakob Kaup|Kaup]], 1848 |komunejo = Corythornis }} {{cladogram|title=Phylogeny |caption=Cladogram based on Andersen ''et al.'' (2017)<ref name=andersen2017>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume= 45| issue= 2| pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref> |clades={{clade| style=font-size:90%;line-height:90%;width:280px |label1=''Corythornis'' |1={{clade |1=[[Madagascar pygmy kingfisher]] |2={{clade |1=[[White-bellied kingfisher]] |2={{clade |1=[[Malagasy kingfisher]] |2=[[Malachite kingfisher]] }} }} }} }} }} '''''Corythornis''''' estas [[genro]] de malgrandaj [[riveralcionoj]] de [[Afriko]]. A [[molecular phylogenetic]] study of the [[River kingfisher|alcedinine kingfishers]] published in 2007 found that the genera as then defined did not form [[monophyletic]] groups. The [[species]] were subsequently rearranged into four genera, with four species in the resurrected genus ''Corythornis''.<ref>{{ cite journal | last1=Moyle | first1=R.G. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pasquet | first3=E. | last4=Marks | first4=B.D. | year=2007 | title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae) | journal=Journal of Avian Biology | volume=38 | issue=3 | pages=317–326 | doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x }}</ref> The genus had been introduced by the German naturalist [[Johann Jakob Kaup]] in 1848.<ref>{{cite journal | last=Kaup | first=Johann Jakob | author-link=Johann Jakob Kaup | year=1848 | title=Die Familie der Eisvögel (Alcedidae) | journal=Verhandlungen des Naturhistorischen Vereins für das Großherzogthum Hessen und Umgebung | volume=2 | pages=71–72 | oclc=183221382 | language=German }}</ref> The [[type species]] is the [[Príncipe kingfisher]] (''Alcedo cristatus nais'').<ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World. Volume 5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=175 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186 }}</ref> ''Corythornis'' is the [[sister group]] to the genus ''[[Ispidina]]'' containing two small African kingfishers.<ref name=andersen2017/> ==Specioj== The genus contains the following four species:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2016 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 6.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | accessdate=25 September 2016 }}</ref> {{Species table |genus=Corythornis |authority-name= [[Johann Jakob Kaup|Kaup]] |authority-year=1848 |species-count=four|no-note=y|narrow-percent=75}} ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Corythornis}} * {{ cite book | last1=Fry | first1=C.H. | last2=Fry | first2=K. | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters and Rollers | place=London | publisher=Chris Helm | isbn= 0-7136-8028-8 }} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 8adf0v0mpic2slgvo4ys97rz9798pb0 9401183 9401174 2026-06-13T11:56:56Z Kani 670 /* Specioj */ 9401183 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Corythornis'' |koloro = pink |dosiero = Malachite Kingfisher - Portrait.jpg |priskribo de dosiero = [[Malakita alciono]] (''Corythornis cristatus'') |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Alcededoj]] ''Alcedinidae'' |subfamilio = [[Riveralcionoj]] ''Alcedinidae'' |genro = '''''Corythornis''''' |genro aŭtoritato = [[Johann Jakob Kaup|Kaup]], 1848 |komunejo = Corythornis }} {{cladogram|title=Phylogeny |caption=Cladogram based on Andersen ''et al.'' (2017)<ref name=andersen2017>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume= 45| issue= 2| pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref> |clades={{clade| style=font-size:90%;line-height:90%;width:280px |label1=''Corythornis'' |1={{clade |1=[[Madagascar pygmy kingfisher]] |2={{clade |1=[[White-bellied kingfisher]] |2={{clade |1=[[Malagasy kingfisher]] |2=[[Malachite kingfisher]] }} }} }} }} }} '''''Corythornis''''' estas [[genro]] de malgrandaj [[riveralcionoj]] de [[Afriko]]. A [[molecular phylogenetic]] study of the [[River kingfisher|alcedinine kingfishers]] published in 2007 found that the genera as then defined did not form [[monophyletic]] groups. The [[species]] were subsequently rearranged into four genera, with four species in the resurrected genus ''Corythornis''.<ref>{{ cite journal | last1=Moyle | first1=R.G. | last2=Fuchs | first2=J. | last3=Pasquet | first3=E. | last4=Marks | first4=B.D. | year=2007 | title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae) | journal=Journal of Avian Biology | volume=38 | issue=3 | pages=317–326 | doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x }}</ref> The genus had been introduced by the German naturalist [[Johann Jakob Kaup]] in 1848.<ref>{{cite journal | last=Kaup | first=Johann Jakob | author-link=Johann Jakob Kaup | year=1848 | title=Die Familie der Eisvögel (Alcedidae) | journal=Verhandlungen des Naturhistorischen Vereins für das Großherzogthum Hessen und Umgebung | volume=2 | pages=71–72 | oclc=183221382 | language=German }}</ref> The [[type species]] is the [[Príncipe kingfisher]] (''Alcedo cristatus nais'').<ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World. Volume 5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=175 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186 }}</ref> ''Corythornis'' is the [[sister group]] to the genus ''[[Ispidina]]'' containing two small African kingfishers.<ref name=andersen2017/> ==Specioj== The genus contains the following four species:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2016 | title=Rollers, ground rollers & kingfishers | work=World Bird List Version 6.3 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/ | publisher=International Ornithologists' Union | accessdate=25 September 2016 }}</ref> * [[Madagaskara alciono]], Corythornis madagascariensis * [[Blankventra alciono]], Corythornis leucogaster * [[Malakita alciono]], Corythornis cristatus * [[Malagasa alciono]], Corythornis vintsioides ==Referencoj== {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Corythornis}} * {{ cite book | last1=Fry | first1=C.H. | last2=Fry | first2=K. | year=1992 | title=Kingfishers, Bee-eaters and Rollers | place=London | publisher=Chris Helm | isbn= 0-7136-8028-8 }} {{Portalo Birdoj}} {{Birdoj}} {{Projektoj|commonscat=Alcedinidae}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alcededoj]] [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 0j50egevrkrsxtebop3yelvked2bpno