Vikicitaro eowikiquote https://eo.wikiquote.org/wiki/%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikicitaro Vikicitaro-Diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 4 1683 53631 53580 2026-05-11T19:20:30Z MediaWiki message delivery 1876 /* Tech News: 2026-20 */ nova sekcio 53631 wikitext text/x-wiki == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:31, 27 okt. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:13, 30 okt. 2025 (UTC) (This message was sent to [[:Vikicitaro:Komunuma Portalo]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:34, 3 nov. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:38, 10 nov. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == 8-a Kunsido de Ĝenerala asembleo de Vikimedio EO (2025-2) == Mi invitas vin al la 8-a Kunsido de Ĝenerala asembleo de organizo [https://esperanto.wiki/ Vikimedio EO], kiu okazos rete la 16-an de Novembro 2025. Ni traktos precipe la Jarajn planon kaj buĝeton 2026, revizion de la [[:meta:|Strategia plano 2025-2026]] kaj eventuale ankaŭ aliajn aferojn. La kunsido estas celata al membroj de la organizo, kaj ankaŭ malfermita al Vikimediaj redaktistoj kiel vi. Bv. vidi pliajn informojn kaj aliĝu ĉe la '''[https://esperanto.wiki/evento/8-a-kunsido-de-generala-asembleo-2025-2 oficiala anonco]'''. [[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 14:28, 16 okt. 2025 (UTC) : Jam ĉi-dimanĉe, la '''16-an de Novembro 2025''', ni havos '''[https://esperanto.wiki/evento/8-a-kunsido-de-generala-asembleo-2025-2 Kunsidon de Ĝenerala asembleo de Vikimedio EO]''' (se vi volas partopreni, bv aliĝi anticipe). Kaj mi havas al vi 2 petojn. : '''Ni serĉas 2 novajn Estraranojn''' : Ni bezonas plivigligi nian Estraron por pli juste distribui internan laboron, esti pli daŭropova kaj pli bone subteni Vikimediajn redaktantojn. Aldone ni bezonas ankaŭ Kasiston kaj Ĝeneralan sekretarion (kiuj povas, sed ne devas esti Estraranoj) kaj ni aprezus ankaŭ plian / rezervan membron de Revizia komisiono. Se vi spertas pri gvidado de neprofitcela, plejparte volontula organizo, kandidatiĝu nun, aŭ plej malfrue dum la kunsido mem. '''[https://esperanto.wiki/2025/kandidatigu-al-la-estraro-revizia-komisiono-au-kiel-kasisto-au-sekretario-ekde-2025 Vidu pliajn detalojn en la artikolo]'''. : '''Dokumentoj jam duonpretaj - trastudu ilin antaŭ la kunsido''' : Mi finas verkon de la gravaj dokumentoj, kiujn ni traktos dum la kunsido: :* '''[[meta:Esperanto kaj Libera Scio/Annual agendas/2026|Jara plano 2026]]''' - la enhavo preskaŭ pretas per lista formo, ankoraŭ mi plibeligos ĝian prezenton :** se vi mem volas (kun)gvidi iun aldonan laboron, aldonu ĝin rekte en la viki-paĝon kaj mi ĝin ankoraŭ konsideros :* '''[https://docs.google.com/spreadsheets/d/1bFPg0iQaPoDvM0UriDrbb4paiyT625peYEViNird-Nc/edit Jara buĝeto 2026]''' - mi atendis stabiligon de la Jara plano, kaj aldonos numerojn probable en sabato :** vi povas komenti rekte en la dokumento (elektu komentatan tekston kaj premu Ctrl+Alt+M) :* '''[https://docs.google.com/document/d/1EfasAA49GnM8dZNbX_vjidakqM3PogvKSZYBNXrxMdg/edit Revizio de la Strategia plano 2025-2026]''' - jam estas provizita detala klarigo pri la bezono de revizio, kaj la resuma prezento, al kiu mi aldonos enhavon probable sabate :** vi povas komenti rekte en la dokumento (elektu komentatan tekston kaj premu Ctrl+Alt+M) : Bv. trastudi la dokumentojn antaŭ la kunsido. Ili devus preti sabate antaŭ noktomezo, plej malfrue dimanĉe kelkajn horojn antaŭ la kunsido. Tiel ni dum la kunsido povos fokusiĝi al eventualaj demandoj kaj pli facile trakti aprobon. : Mi antaŭĝojas vidi vin dimanĉe. --[[Uzanto:KuboF Hromoslav|KuboF Hromoslav]] ([[Uzanto-Diskuto:KuboF Hromoslav|diskuto]]) 21:26, 14 nov. 2025 (UTC) [[Kategorio:Vikicitaro]] == Teknikaj Novaĵoj: 2025-47 == <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Plej lastaj '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|teknikaj novaĵoj]]''' de la Vikimedia teknika komunumo. Bonvolu diri aliajn uzantojn pri ĉi tiuj ŝanĝoj. Ne ĉiuj ŝanĝoj afektos vin. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Tradukoj]] disponeblas. '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for editors</span>''' * La [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|teamo de Leganto-Sperto]] estas eksperimentanta kun [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|leglistoj en poŝtelefona retpaĝo]], permesante al ensalutitaj legantoj sen redaktoj konservi privatajn listojn de artikoloj por poste. La eksperimento funkcias en la arabia, ĉina, franca, indonezia kaj vjetnama Vikipedioj ekde la semajno de la 10-a de Novembro, kaj komenciĝos en la angla Vikipedio la semajno de la 17-a de Novembro. * Uzantoj, kiuj ne povas ricevi siajn retpoŝtajn konfirmkodojn dum ensaluto, nun povas ricevi helpon per sendado de formularo en nova speciala paĝo. Ĉi tiu ĝisdatigo estas parto de la iniciato [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Konta Sekureco]]. Se via konto havas retpoŝtadreson, bonvolu certiĝi, ke vi ankoraŭ havas aliron al ĝi. Kiam vi ensalutas de nova aparato aŭ loko sen 2FA, vi eble estos petita enigi 6-ciferan kodon senditan per retpoŝto por fini la ensaluton. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Lernu pli]]. * Unu nova vikio estis kreita: {{int:project-localized-name-group-wikisource}} en [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Ripetiĝanta ero]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for technical contributors</span>''' * Kiel parto de la projekto [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Unuigo de Analizilo]], la Teamo pri Enhavo-Transformo lanĉis Parsoid kiel la defaŭltan analizilon por multaj Vikipedioj kun malalta trafiko kaj preparas la sekvan paŝon al Vikipedioj kun alta trafiko. Ĉi tiu mesaĝo estas invito por via aliĝo al Parsoid, kiel priskribite en la dokumentaro [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]], kaj identigi iujn ajn problemojn, kiujn vi eble renkontos kun via propra laborfluo uzante robotojn, noviletojn aŭ uzanto-skriptojn. Bonvolu sciigi nin per la ligilo ''"Raporti Vidan Cimon"'' en la flanka kolumno Iloj aŭ kreu Phab-bileton kaj etikedu la [[phab:project/view/5846|Teamon pri Enhavo-Transformo en Phabricator]]. * Nesubtenataj Iloj: Pluraj problemoj kun [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] estis riparitaj, inkluzive de alŝutaj malsukcesoj rilataj al dosiernomo, importado de nigraj filmetoj kaj reprovado. Subteno por AV1 ankaŭ estis aldonita. Daŭra laboro fokusiĝas al stabileco de la servilo, eraroj de ffmpeg, importado de subtekstoj, metadatena traktado kaj alŝutoj de kantlistoj. Por spuri specifajn taskojn, kontrolu la [[phab:tag/video2commons/|tabulon Phabricator]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Ripetiĝanta ero]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Detailed code updates later this week:</span> [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Meetings and events</span>''' * Rezervu la daton por la sekva Wikimedia Hackathon okazonta en Milano, Italio, de la 1a ĝis la 3a de Majo 2026. Registriĝo malfermiĝos en januaro 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Petoj por stipendioj nuntempe estas malfermitaj], kaj fermiĝos la 28an de novembro 2025. Se vi havas demandojn, bonvolu sendi retpoŝton al <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Teknikaj novaĵoj]]''' preparitaj de [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|verkantoj de Teknikaj Novaĵoj]] kaj afiŝitaj de [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|roboto]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Kontribui]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Traduki]]&nbsp;• [[m:Tech|Esti helpata]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Prikomenti]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Aboni aŭ malaboni]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:26, 17 nov. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 nov. 2025 (UTC) (This message was sent to [[:Vikicitaro:Komunuma Portalo]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == Teknikaj Novaĵoj: 2025-48 == <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Plej lastaj '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|teknikaj novaĵoj]]''' de la Vikimedia teknika komunumo. Bonvolu diri aliajn uzantojn pri ĉi tiuj ŝanĝoj. Ne ĉiuj ŝanĝoj afektos vin. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Tradukoj]] disponeblas. '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for editors</span>''' * Pasintsemajne, la [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Serĉa Teamo]] recreis la funkciecon de la ilaro "FKMI" (Faru Kion Mi Intencas) sur la servilflanko, por la rusa kaj hebrea Vikipedioj. Ĉi tiu funkcio aldonas sugestojn de trans-klavujara tipo al la normaj sugestoj de serĉujo. Ekzemple, serĉi ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' en la rusa Vikipedio nun aldonos sugestojn por ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("feliĉo"), kiujn la uzanto probable intencis. Ili planas ebligi ĉi tiun funkcion por aliaj rusaj kaj hebreaj vikioj ĉi-semajne. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Pli poste ĉi-semajne, uzantoj de la "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta-funkcio]] havos disponeblan sintaksan aldonan kolorigon en [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|Diskutiloj]]. Ĉi tio postulas, ke la prefero "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" estu agordita. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Kampanjaj eventaj etendoj]] – la aro de iloj por kunordigi eventojn kaj aliajn kunlaboraĵojn en Vikio nun estis deplojita al ĉiuj Vikimediaj vikioj. Nova funkcio konata kiel [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Kunlabora kontribuo]] por helpi organizantojn kaj partoprenantojn vidi la efikon de agadoj ankaŭ estis aldonita. Aliĝu al la venonta [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|lernoklaso]] por vidi la novan funkcion en ago kaj dividi vian reagojn. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Ripetiĝanta ero]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].</span> Ekzemple, la eraro kiu ĉesis la funkciadon de CodeReviewBot, nun estis riparita. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for technical contributors</span>''' * Uzantoj de la Wikimedia API povas aliĝi al studo pri uzeblo por helpi validigi la novan dezajnon de la Vikimedia REST API sablonoj. Interesitaj partoprenantoj devus plenigi la [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 rekrutigan enketon]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * La MediaWiki-Interfacoj teamo malakceptas XSLT-stilfoliojn ene de la Ago API. Subteno por <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> estos forigita de Vikimedia-projektoj antaŭ la fino de Novembro 2025. Krome, ĝi baldaŭ estos malebligita per defaŭlto en MediaWiki-liberigversioj: v1.43 (LTS), v1.44 kaj v1.45. Subteno por XSLT-stilfolioj estos tute forigita el MediaWiki v1.46 (atendita esti liberigita inter Aprilo kaj Majo 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * La WDQS-heredita fino-punkto ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) estos malaktivigita fine de decembro 2025 kaj finfine fermita la 7-an de januaro 2026. Post ĉi tiu dato, uzantoj devus atendi, ke petoj al query.wikidata.org, kiuj bezonas la plenan grafikon, malsukcesos aŭ redonos malvalidajn rezultojn se ili ne estos re-skribitaj por uzi SPARQL-federacion. La teamo instigas uzantojn certigi, ke iloj kaj laborfluoj uzas la subtenatajn WDQS-fino-punktojn (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Ĉefa grafeo aŭ <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Akademia grafeo). Por subteno pri migriĝo de uzkazoj, bonvolu revizii la [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Aliro al la datumo]] kaj [[d:Wikidata:Request_a_query|Petu demandon]] paĝojn por detaloj kaj helpo pri alternativaj aliro-metodoj. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Ripetiĝanta ero]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Detailed code updates later this week:</span> [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Teknikaj novaĵoj]]''' preparitaj de [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|verkantoj de Teknikaj Novaĵoj]] kaj afiŝitaj de [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|roboto]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Kontribui]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Traduki]]&nbsp;• [[m:Tech|Esti helpata]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Prikomenti]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Aboni aŭ malaboni]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:56, 24 nov. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:57, 1 dec. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:45, 8 dec. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:02, 15 dec. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:45, 22 dec. 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == Teknikaj Novaĵoj: 2026-03 == <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Plej lastaj '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|teknikaj novaĵoj]]''' de la Vikimedia teknika komunumo. Bonvolu diri aliajn uzantojn pri ĉi tiuj ŝanĝoj. Ne ĉiuj ŝanĝoj afektos vin. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Tradukoj]] disponeblas. '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Weekly highlight</span>''' * La Fondaĵo Wikimedia dividis kelkajn gvidajn demandojn por la Jara Plano de julio 2026–junio 2027 pri [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] kaj ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. Ĉi tiuj fokusiĝas al tutmondaj tendencoj, pli rapida kaj pli sana eksperimentado, pli bona subteno por novuloj, plifortigo de redaktantoj kaj progresintaj uzantoj, plibonigo de kunlaboro inter projektoj, kaj kreskigo kaj retenado de legantaro. Reagoj kaj ideoj estas bonvenaj sur la [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|diskutpaĝo]]. '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for editors</span>''' * Kiel parto de la nuna laboro de la Komunuma Teknika teamo pri la projekto [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Pluraj observataj listoj]], la vidado de [[Special:EditWatchlist|RedaktiAtentolisto]] estos ĝisdatigita kiel unua paŝo al pluraj observataj listoj. Krome, la paĝnombrigo ĉe [[Special:Search|Serĉi]] ankaŭ estos ĝisdatigita, kiel parto de la laboro pri la deziro [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Renovigi paĝnombrigon / paĝnavigadon]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|La Tutmonda Observolisto]] estas [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|etendaĵo]] de MediaWiki, kiu ebligas al vi vidi viajn observolistojn el malsamaj vikioj sur la sama paĝo. Ĝi estis ĵus ĝisdatigita por aspekti pli kiel la kutima [[Special:Watchlist|Observolisto]], kiel ekzemple prepari ĝin por provizoraj kontoj en IP-maskado (inkluzive de redirektado de uzantligiloj al kontribuaj paĝoj), grasigi paĝtitolojn, kaj malfermi ligilojn en redaktaj resumoj kaj etikedoj en novaj retumilaj langetoj. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Ripetiĝanta ero]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].</span> Ekzemple, la problemo, kie tutmondaj blokoj ne havis la eblon malebligi sendadon de retpoŝtoj, nun estas riparita kaj estos uzebla en la semajno de la 13-a de januaro. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for technical contributors</span>''' * La [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|citilo VisualEditor]] kaj [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Referencaj Antaŭrigardoj]] nun subtenas "mapon" kiel referenctipon. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Ripetiĝanta ero]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Detailed code updates later this week:</span> [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Teknikaj novaĵoj]]''' preparitaj de [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|verkantoj de Teknikaj Novaĵoj]] kaj afiŝitaj de [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|roboto]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Kontribui]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Traduki]]&nbsp;• [[m:Tech|Esti helpata]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Prikomenti]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Aboni aŭ malaboni]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:33, 12 jan. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 jan. 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Vikicitaro:Komunuma Portalo]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:29, 19 jan. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:02, 19 jan. 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Vikicitaro:Komunuma Portalo]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:17, 26 jan. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:43, 2 feb. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:30, 9 feb. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:17, 16 feb. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:51, 2 mar. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:52, 9 mar. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 16 mar. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 23 mar. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:25, 30 mar. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Uzanto:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Uzanto-Diskuto:MediaWiki message delivery|diskuto]]) 17:11, 3 apr. 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Vikicitaro:Komunuma Portalo]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Teknikaj Novaĵoj: 2026-15 == <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Plej lastaj '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|teknikaj novaĵoj]]''' de la Vikimedia teknika komunumo. Bonvolu diri aliajn uzantojn pri ĉi tiuj ŝanĝoj. Ne ĉiuj ŝanĝoj afektos vin. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Tradukoj]] disponeblas. '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for editors</span>''' * La [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|etendaĵo de KampanjoEventoj]] nun inkluzivas novan funkcion por starigi grupcelojn, ebligante organizantojn starigi kaj sekvi eventajn celojn kiel la nombro de kreitaj artikoloj kaj partoprenantaj kontribuantoj en reala tempo. Same, partoprenantoj povas labori por komunumaj celoj kaj vidi ilian kolektivan efikon dum la evento disvolviĝas. La funkcio nun disponeblas en ĉiuj vikimediaj vikioj. Lernu pli en [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|la dokumentaro]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Dezirlisto ero]] La nova [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|etikedoj por observlisto]] funkcio (anoncita en [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Teknikaj Novaĵoj 2026-07]]) nun haveblas per VisualEditor, la fonta redaktilo, kaj la 'observstelo' (aŭ observligo, por haŭtoj kiuj ne havas stelsimbolon). Antaŭe eblis asigni etikedojn nur per [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. En ĉiuj tri lokoj ĝi estas nova kampo post la eksvalidiĝa kampo. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Ripetiĝanta ero]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].</span> Ekzemple, la problemo kie la paĝoj de diskutado sur movebla aparato kun Parsoid estas neuzeblaj post malplena sekcia kaplinio, nun estas solvita. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Updates for technical contributors</span>''' * La [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referenca funkcio]], kiu permesas al redaktistoj aldoni detalojn al ekzistanta referenco sen duobligi ĝin, estos graduale enkondukita al [[phab:T414094|pli da vikioj]] poste ĉi-jare. Vikioj uzantaj la [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] ilon estas instigitaj ĝisdatigi sian version (kutime ĉe [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] kiel montrite [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 ĉi tie]) por certigi kongruecon. Aliaj iloj rilataj al referencoj ankaŭ povas esti influitaj. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * Ĉiuj eldonaĵoj de Wikinews estos fermitaj kaj ŝanĝitaj al nur-lerta reĝimo je la 4-a de majo 2026. La enhavo restos alirebla, sed neniuj novaj redaktaĵoj aŭ artikoloj povas esti aldonitaj. Ĉi tiu fermo estis aprobita de la Estraro de Fiduciuloj de la Vikimedia Fondaĵo post longaj diskutoj. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Legu pli]]. * La [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Agado-API]] havis plurajn formatojn por petata eligo. Unu el ili, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, estos baldau forigita. Bonvolu certigi, ke viaj skriptoj aŭ robotoj uzas la [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON-formaton]]. Ĉi tiu forigo devus influi tre malmultajn skriptojn kaj robotojn. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * La paĝo [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] nun inkluzivas nomspacajn kromnomojn. Ekzemple "WP" por la "Projekto" ("Vikipedio") nomspaco en la germana Vikipedio. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Ripetiĝanta ero]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Detailed code updates later this week:</span> [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Teknikaj novaĵoj]]''' preparitaj de [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|verkantoj de Teknikaj Novaĵoj]] kaj afiŝitaj de [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|roboto]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Kontribui]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Traduki]]&nbsp;• [[m:Tech|Esti helpata]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Prikomenti]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Aboni aŭ malaboni]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:19, 6 apr. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:19, 13 apr. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:00, 20 apr. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Uzanto:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Uzanto-Diskuto:MediaWiki message delivery|diskuto]]) 00:58, 26 apr. 2026 (UTC) </bdi> (This message was sent to [[:Vikicitaro:Komunuma Portalo]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:06, 27 apr. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:43, 4 maj. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:20, 11 maj. 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> n82pjjxcka7tqra9kpudnbj9uwv2ylw 0 13429 53630 53576 2026-05-11T15:13:24Z RG72 415 53630 wikitext text/x-wiki {{Aŭtoro | nomo = Sergej Turbin | dosiero = | vikipedio = Sergej Turbin | komunejo = | komunejokat = | vikifontaro = | vikinovaĵoj = }} '''Sergej Turbin''' (naskiĝis la 24-an de februaro (8-an de marto) 1821 – mortis la 23-an de januaro (4-an de februaro) 1884) estis rusia verkisto, dramisto, eseisto, vojaĝverkisto. == Citaĵoj == <!-- Bv listigi la citaĵojn alfabete --> === Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko [1872] === {{ĉefartikolo|Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko}} {{Citaĵo |teksto = En [[Perma gubernio]], same kiel en ĉiuj aliaj kie loĝas [[tataroj]], rusaj najbaroj akuzas ilin pri ĉevalŝtelado kaj tiu ĉi [[akuzo]] ne estas senbaza. [[Diablo]] ilin konas, diras la niaj, nenion ĉe vi tataro prenos, [[mono]]n li ne prenos, sed [[ĉevalo]]n li ŝtelos. Evidente ili havas tian [[leĝo]]n. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = В Пермской губернии, точно также как и во всех, где только живут татары, соседи-русские обвиняют их в конокрадстве, и это обвинение не лишено оснований. Черт их знает, говорят наши, ничего у тебя татарин не возьмет, денег не возьмет, а лошадь украдет. Должно быть у них закон такой<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 10.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [...] la [[Siberia landvojo]], kio estas ege rimarkebla, estis bona antaŭe, sed nun [[dio]] savu! Kavoj, krateretoj, vojsulkoj; ĉio ajn laŭplaĉe — ĉio haveblas. Tio okazis, kiel oni kredigis min, antaŭnelonge kaj okazis pro tio ke la trafiko "grave kreskis" dum riparado, kiu ĉiam estis plenumata fare de apudaj loĝantoj kiel deviga [[laboro]], iĝis por ili "ne eltenebla". Al tio aldonendas ke [[somero]] de la jaro [18]62 estis terure pluva. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = [...] сибирский тракт, что очень заметно, был хорош прежде, а теперь сохрани Господи! Ямы, выбоины, колеи; чего хочешь — все есть. Это случилось, как меня уверяли, недавно, и произошло от того, что езды «много прибавилось», а поправка, всегда отбывавшаяся в виде натуральной повинности окрестными жителями, сделалась им «не в моготу». К этому надобно прибавить, что лето 62 года было страшно дождливое<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 13.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Buĥaro|Buĥara]] [[kotono]], kiel ŝajnis al mi, estas ege malpli bona ol la [[Usono|usona]]. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Бухарский хлопок, как мне показалось, гораздо хуже американского<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 14.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Poŝto]]j ĉi tie estas liberaj, kiuj de la ordinaraj diferencas nur per duobla [[pago]]. Ĉio alia estas same kieel ĉi ajn. La samaj [[regulo]]j, la samaj [[ordono]]j, la samaj [[libro]]j registraj kaj plendaj, kaj la samaj rezolucioj de poŝta estraro, do foje estas kulpaj [[veturigisto]]j, malpli ofte estroj, preskaŭ neniam lokaj prizorgantoj kaj preskaŭ ĉiam veturantoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Почты здесь вольные, которые от обыкновенных отличаются только двойными прогонами. Остальное все такое же, как и везде. Те же правила, те же циркуляры, те же книги записные и жалобные, и те же резолюции почтового начальства, т. е. изредка бывают виноваты ямщики, еще реже старосты, почти никогда смотрители, и почти всегда проезжающие<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 14.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [kamparanino en [[Perma gubernio]] pri [[marioj]]] Ĉu eblas la [[ĉeremisoj]]n kompari kun la [[tataroj]]? La tataroj kvankam ne baptitaj, tamen kredas je [[dio]], kaj [[Mohamedo]]n sian ili havas; dum tiuj ĉi havas nenion, iuj [[Idolo|idoletoj]] kaj tra [[arbaro]]j [[keremeto]]j. Plurfoje oni ordonis detrui tiujn ĉi keremetojn. Sed kion vi pensas? En unu loko oni detruas, ili en alia konstruas; jen kia [[popolo]] ne edukitia!... |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Да разве Черемис можно приравнять к Татарам? Татары хоть не крещеные, а все в Бога веруют, и Махмет у них свой есть; а у этих ничего, какие-то болванчики, да по лесам керемети. Было сколько раз приказание разорять эти керемети. Так что ты думаешь? В одном месте разорят, они в другом построят; такой народ необнатуренный!... <ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 16.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [kamparanino en [[Perma gubernio]] pri [[marioj]]] Ili estas kvietaj kvazaŭ [[kokino]]j. Inter si ili foje kverelas, interbatiĝo okazas post drinki. ili ŝatas la [[vino]]n; sed malbonajn ecojn ili havas neniujn. Ili ne estas [[ŝtelisto]]j, nek ofendantoj. Rilate tion ili estas grave pli bonaj ol la niaj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Смирные, как куры смирные. Промеж себя иногда ссорятся, и драка бывает, как подопьют; они до винища охотники; а качеств за ними никаких нет. Не воры, не обидчики. На счет этого не в пример лучше наших<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 16.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [kamparanino en [[Perma gubernio]] pri [[marioj]]] Ili estas fervoraj je [[laboro]], ne havas ili [[festo]]n, nek Kristan tagon, sed post kiam venis [[vendredo]] — ili [[dimanĉo]]n vendrede festas — oni povas lin ponardi aŭ superŝuti per [[oro]]: li [[fingro]]n kontraŭ fingro ne batos. [[Edzo]] mia foje, por amuziĝi, diris — li iom parolas ilian [[lingvo]]n — laboru por mi unu vendredon, mi pardonos al vi [[rikolto]]n, donos arĝentan rublon kaj boteleton da [[vodko]]; li ne prenis! Mi ĵuras per [[dio]], donas grandan [[vorto]]n, li ne prenis. Estas [[peko]], li diris. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Злы на работы они, и нет у них ни праздника, ни Христова дня, а как пришла пятница — они воскресенье в пятницу справляют — хоть ты его зарежь, хоть озолоти: палец об палец не ударит. Хозяин мой раз, для смеху, говорит — он знает малость по ихнему — поработай мне одну пятницу, я тебе страду прощаю, целковый денег дам и штоф водки; ведь не взял! Ей Богу, великое слово, не взял. Грех, говорит<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 17.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [kamparanino en [[Perma gubernio]] pri [[marioj]]] La ĉeremisino prenis sian bovlon, verŝis je ĝin [[lakto]]n, metinte tien ankaŭ [[viando]]n, kaj [[kaĉo]]n, kaj [[terpomo]]jn. La mastrino ridetante diris al mi: — Donu al ili nun [[kvaso]]n, [[mielo]]n, [[rafano]]n, [[brasiko]]n, ion ajn, ili ĉion metos je la sama loko. [[Edzo]] mia foje demandis ilin por kio ili faras tiel; ili diris: ĉio estas same, ja en la [[ventro]] ĉio intermiksiĝos. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Черемиска взяла свою чашку, влила в нее молоко, положивши туда же и мясо, и кашу, и картофель. Хозяйка, улыбаясь, обратилась ко мне: — Дай им теперь квасу, меду, редьки, капусты, чего хочешь, все туда же положат. Хозяин мой как-то спрашивал, для чего они так делают; говорят: все одно, ведь в брюхе все перемешается<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 17–18.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [maria vilaĝo en [[Perma gubernio]]] La [[Marioj|ĉeremisaj]] [[domo]]j estas konstruitaj malbone. Interne estas teruraj odoraĉo kaj [[malpureco]]. Ĉiuj videblaj, do troviĝantaj antaŭ la o[[kulo]]j, posedaĵoj en la ĉeremisaj domoj konsistas el iom da ligna vazaro kaj nepra gisfera kaldrono. Ĉio ĉi ŝajne ne estis lavita ekde la [[tago]] de ekuzo. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Чѳремиские избы вообще построены плохо. Внутри страшная вонь и нечистота. Все видимое, т. е. находящееся на виду, имущество в черемиских избах состоит из кое-какой деревянной посуды и непременного чугунного котелка. Все это, как кажется, не было мыто со дня поступления в употребление<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 18.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [laŭ rakonto de eks-[[soldato]] en maria vilaĝo en [[Perma gubernio]]] Laŭ liaj vortoj, [[ĉeremisoj]], post veni al militservo, ofte registriĝas kiel [[kristanoj]]; tie ili nomiĝas Petroj, Ivanoj, sed plej ofte Baziloj (la plej ŝatata nomo de ĉeremisoj, [[ĉuvaŝoj]] kaj [[mordvoj]]). Estante en militservo ili frekventas [[preĝejo]]n, konfesas, [[Komunio|komuniiĝas]], sed post reveni hejmen ili daŭrigas siajn [[tradicio]]jn. La ĉeremisoj [[baptado]]n evitas plej multe pro tio, ke laŭ ilia [[opinio]] esti kristano kostas tro multe: unue necesas pagi [[geedziĝo]]jn, baptojn, [[sepulto]]jn ktp, kaj due ne eblas manĝi ion ajn. La [[pastro]]jn ili timas kvazaŭ [[fajro]]n; ankaŭ la [[ŝtatoficisto]]jn. Tiu ĉi bonkora, kvieta, honesta kaj laborema [[popolo]] bedaŭrinde estas malhoneste ekspluatata de apudaj [[Rusoj|rusaj]] kamparanoj, kiuj komplete sklavigis la ĉeremisojn. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = По его словам, Черемисы, поступая в военную службу, зачастую записываются христианами; тут их нарекут Петрами, Иванами, а всего чаше Васильями (любимое имя у Черемис, Чуваш и Мордвы). Бывши в службе, они ходят в церковь, исповедаются, причащаются, а вернутся домой, опять за свое. Черемисы от крещения уклоняются всего больше потому, что, по их мнению, быть христианином очень дорого стоит: во-первых, нужно платить за свадьбы, крестины, похороны и т. д., и во-вторых, нельзя есть всякой всячины. Священников они положительно боятся как огня; чиновников тоже. Этот добрый, смирный, честный и трудолюбивый народ, к сожалению, недобросовестно эксплуатируется живущими но соседству, русскими крестьянами, у которых Черемисы находятся в совершенном порабощении<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 19–20.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Laŭ mia observo, ĉie kie funkcias liberaj [[poŝto]]j, ĉevojaj loĝantoj kritikas ilin multege. Efektive kun adjektivo ''libera'' ne kombineblas substantivo ''[[monopolo]]'', — sine qua non de ekzistado de tiuj ĉi poŝtoj, kiuj pli meritas la nomon duoblepagaj, sed certe ne liberaj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Сколько мне случилось заметить, везде, где только устроены вольные почты, подорожные жители ругают это учреждение на чем свет стоит. Действительно, с прилагательным ''вольная'' никак не согласишь существительного ''монополия'', — sine qua non существования этих почт, которые всего вернее следовало бы назвать двупрогонными, а уж никак не вольными<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 23.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Ekveturante de Jalim, mi renkontis la unuan [[karavano]]n kun [[teo]]. Sur ĉiu [[koĉo]] kuŝis ne pli ol ses teaj kestoj, sur multaj po kvin. Fronta koĉo havis etan [[kruco]]n kun markezo kaj kelkaj [[sonorileto]]j. La [[ĉevalo]]j ne estis vidindaj. Karavanoj, veturantaj laŭ la [[Siberia landvojo]], de tiuj renkontitaj de mi en [[Rusio]], diferencas per tio ke supre de la tria aŭ kvara koĉo nepre estas alkroĉita [[lanterno]]. La antaŭzorgo, kiel oni diris al mi, tute necesa. Alikaze nokte oni fortanĉos. La fortranĉado plej ofte okazas al teo, la [[varo]] valora kaj facile vendebla. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Выезжая из Ялыма, я встретил первый обоз с чаем. На каждой телеге лежало не более шести цыбиков, а на многих по пяти. Передняя повозка была снабжена маленьким крестом с навесом и несколькими колокольчиками. Лошади не завидные. Обозы, следующие по сибирскому тракту, от тех, которые мне случалось встречать в России, отличаются тем, что к верху третьей или четвертой повозки непременно прикреплен фонарь. Предосторожность, как мне сказывали, совершенно необходимая. Иначе ночью как раз срежут. Срезыванью всего чаще подвергается чай, товар ценный и удобосбываемый<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 23–24.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Post veni por noktado, [[veturigisto]]j aranĝas konstantan [[gardado]]n, ĉar posedantoj de la gastejoj ne respondecas pri la [[varo]]j. La [[gardisto]]j por ne endormiĝi kutime ekzercas rompadon de cedraj [[nukso]]j. Al tio aldonendas ke tra la tuta [[Siberia landvojo]], ekde [[Kjaĥto]], la gastejoj estas ĉirkaŭbaritaj malbone, kvankam plejparte ili bonege komercas. Nepra trajto de la rusaj gastejoj: ŝedoj, en [[Siberio]] renkonteblas ege malofte. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = По приходе на ночлег, извощики, содержат постоянный караул, потому что хозяева постоялых дворов за целость товаров не отвечают. Часовые, чтоб не заснуть, обыкновенно упражняются в щелканьи кедровых орехов. К этому надобно прибавить, что по всему сибирскому тракту, начиная от Кяхты, постоялые дворы, все вообще огорожены плохо, несмотря на то, что большей частью отлично торгуют. Непременная принадлежность русских постоялых дворов: крытые навесы, встречаются в Сибири чрезвычайно редко<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 24.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = La Malsupra-Ŝajtanka fabriko povas esti nomita la lasta eŭropa, ĉar proksime de ĝi komenciĝas [[Azio]]. Cetere tiu ĉi plej granda mondoparto kaj lulilo de la [[homaro]] en Jekaterinburga distrikto de [[Perma gubernio]] estas ne pli ol geografia termino. Por atento de la veturantaj gesinjoroj, je la tria versto de la Reŝjota stacio estas instalita piramido sur kies okcidenta flanko videblas lakona surskribo "[[Eŭropo]]" kaj sur tiu orienta "Azio". |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Нижне-Шайтанский завод можно назвать последним европейским, потому что невдалеке от него начинается Азия. Впрочем сия величайшая часть света и колыбель рода человеческого, в Екатеринбургском уезде Пермской губернии составляет не больше как географический термин. Для назидания гг. проезжающих, на третьей версте от Решетской станции, поставлена пирамида, на западной стороне которой красуется лаконическая надпись: Европа, а на восточной: Азия<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 26.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Azia parto de la [[Siberia landvojo]], ĝis [[Jekaterinburgo]], estas en bona stato kaj se ĉiuj grandaj [[vojo]]j de [[Perma gubernio]] estis samaj, kio estas tre probable, do admiro de veturintoj de la antaŭa [[tempo]] estis tute prava. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Азиатская часть сибирского тракта, вплоть до Екатеринбурга, находится в исправности и если все большия дороги Пермской губернии были такие же, что очень вероятно, то восхищение проезжающих прежнего времени совершенно справедливо<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 26.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Jekaterinburgo]] videblas proksimume antaŭ dek verstoj, kaj de malproksime ĝi ŝajnas tre bela [[urbo]], cetere ĝi estas nemalbela ankaŭ proksime. Ĉe enveturo, kiel decas, estas konstruita [[malliberejo]] kun [[preĝejo]], [[hospitalo]] kaj aliaj apartenaĵoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Екатеринбург показывается верст за десять, и издали кажется очень красивым городом, впрочем он не дурен и вблизи. При въезде, как и следует, построен острог с церковью, больницей и прочими принадлежностями<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 26.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = La ŝtata aŭ, pli ĝuste diri, kazerna [[arkitekturo]] en [[Jekaterinburgo]] dominas, sed ne malmultas ankaŭ konstruaĵoj kun kolonoj, frontonoj, elstaraj lanternoj kaj aliaj similaj akcesoraĵoj, kiujn tiel ŝatas [[homo]]j hazarde kaj rapide riĉiĝintaj. Fanfaronaj koĉoj, brilaj kaj valoraj kapvestoj de [[virino]]j trafas la [[okulo]]jn de ĉiu novveninto, sed plej rimarkinde estas ke al la demandoj kies estas tiu ĉi koĉo? kio estas tiu ĉi damo? — anstataŭ atendata respondo: de tiu ormina komercisto, edzino de jena fabrikposedanto, oni aŭdas: [[edzino]] de subkapitano X, edzino de leŭtenanto Y, edzino de ŝtatoficisto Z, ktp. Ĉiuj ĉi feliĉuloj kaj feliĉulinoj havas [[feliĉo]]n servi en la monta administracio. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Казенная, или точнее сказать, казарменная архитектура в Екатеринбурге преобладает, но не мало также строений с колоннами, фронтонами, выступными фонарями и тому подобными затеями, на которые так падки люди случайно и скоро обогатившиеся. Щегольские экипажи, блестящие и ценные уборы женщин резко бросаются в глаза каждому вновь приезжему, но всего замечательнее то, что на вопросы чья эта коляска? кто эта дама? — вместо ожидаемого ответа: такого-то золотопромышленника, жена такого-то заводчика, слышишь: штабс-капитанша X., поручица Y, чиновница Z, и т. д. Все эти счастливцы и счастливицы имеют счастие состоять в горном ведомстве<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 27.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Vendado de ŝtelita [[oro]] ne estas novaĵo, nek raraĵo. Sekve de forta inklino de la [[judoj]] al tiu ĉi [[komerco]], laŭdire ekzistas [[ordono]], laŭ kiu la Izrailidoj, eĉ baptitaj, ne estas enlasataj al la 8-a Orenburga bataliono, kvartiranta konstante en [[Jekaterinburgo]]. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Продажа ворованного золота не новость и не редкость. Вследствие сильной наклонности Евреев к этому промыслу, говорят, есть распоряжение, по которому сыны Израиля, даже крещеные, не допускаются в 8-й оренбургский батальон, квартирующий постоянно в Екатеринбурге<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 29.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Iom malebena pejzaĝo post [[Jekaterinburgo]] baldaŭ finiĝas kaj komenciĝas kompleta ebenaĵo. [[Betulo]], kiu abundas ankaŭ ĉe la eŭropa flanko de [[Uralo]], ĉe tiu azia fariĝas tute dominanta [[arbo]]. La [[ŝtono]] renkontiĝas malpli ofte, mini ĝin estas pli malfacile, pro kio en Kamiŝlova distrikto la [[vojo]] estas preskaŭ tute ne ''korektita''. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Слегка волнистая местность за Екатеринбургом скоро оканчивается и начинается совершенная равнина. Береза, которой много и на европейской стороне Урала, на азиатской делается совершенно преобладающим деревом. Камень попадается реже, добывать его труднее, и потому по Камышловскому уезду дорога почти не ''лаженная''<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 30.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = De limo de [[Perma gubernio]] finiĝas la ''korektita'', do ŝotrokovrita [[vojo]], kaj komenciĝas teruraj lignaj fasĉinvojoj, kiuj etendiĝas, kun etaj paŭzoj, de stacio al stacio. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = С границей Пермской губернии оканчивается ''лаженная'', т. е. усыпанная щебнем дорога, и начинаются страшные деревянные гати, которые тянутся, с небольшими промежутками, вплоть от станции до станции<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 31.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Se eblas nomi areon malgajiga, do tiu ĉi nomo certe konvenas al komenco de [[Tobolska gubernio]]. [[Marĉo]]j, holmetoj, magra [[Betulo|betularo]] dekstre kaj maldekstre, fronte kaj malfrone, jen ĉio kion renkontas [[okulo]]j de [[vojaĝanto]], sekvanta al [[Siberio]] de [[Rusio]]. La unua impreso, kaŭzata de Siberio al la [[homo]] nova, estas neesprimeble peza kaj malĝoja. Mi aŭdis kaj tute kredas, ke post eniro de arestantaj grupoj je Tobolska gubernio, adiaŭante Rusion ploregas ne nur [[virino]]j, sed foje ankaŭ [[viro]]j. Same okazas al [[Transloĝiĝo al Siberio|setlintoj]], marŝantaj propravole. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Если можно назвать местность наводящею уныние, то это название вполне идет к началу Тобольской губернии. Болота, кочки, чахлый березник направо и налево, вперед и назад, вот все, что встречают глаза странника, следующего в Сибирь из России. Первое впечатление, производимое Сибирью на человека нового, невыразимо тяжело и грустно. Я слышал, и вполне верю, что при вступлении арестантских партий в пределы Тобольской губернии, прощаясь с Россиею, плачут навзрыд не только женщины, но даже иные мужчины. То же случается и с поселенцами, идущими по своей воле<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 31.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Necesas rimarkigi ke la [[vorto]] ''ujezd'' [distrikto] kun derivaĵoj en [[Siberio]] ne ekzistas en la lingvaĵo oficiala, nek en tiu parola: ĝi estas anstataŭigita de la vorto ''okrug''. La [[popolo]] diras ''okruga'', je ina genro, do nia, via, granda, tjumena ktp. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Надобно заметить, что слова ''уезд'' с производными, в Сибири нет ни в языке официальном, ни в разговорном: оно заменено словом ''округ''. Народ говорит ''округа'', женского рода, т. е. наша, ваша, большая, тюменская и проч<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 31.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Malagrabla impreso, kaŭzata de areo, baldaŭ komencas malaperi. Enveturante vilaĝon [[Tugulimo]]n oni tuj vidas ke en [[Siberio]] eblas ne nur vivi, sed eĉ vivi bone. Kamparanaj [[domo]]j en Tugulimo haveblas tiaj, kiaj povus bele aspekti en gubernia [[urbo]]. Cetere, tiuj ĉi domoj, ĉiuj senescepte, estas lignaj, sed kiaj? duetaĝaj multas, haveblas trietaĝaj kaj eĉ unu kvaretaĝa. Tiu ĉu lasta, kiel mi informiĝis, apartenas al eksa subdistrikta skribisto, kio ne estas mirige: Tugulima subdistrikto oficiale nomiĝas "ekzemplodona". |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Неприятное впечатление, производимое местностью, скоро начинает изглаживаться. Въезжая в село Тугулым сейчас видно, что в Сибири не только жить можно, но даже хорошо жить. Крестьянские дома в Тугулыме есть такие, что могли бы красоваться в ином губернском городе. Правда, дома эти, все без исключения, деревянные, но какие? двухэтажных много, есть трехэтажные и один даже четырехэтажный. Сей последний, как я узнал, принадлежит бывшему волостному писарю, что и не мудрено: Тугулымская волость официально именуется «образцовою»<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 31.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Siberia parolmaniero]] estas la sama kiel la perma, alinome la norda, verŝajne la [[Velikij Novgorod|novgoroda]]; nur mankas al ĝi la novgoroda ĥl''i''ba n''i''tu [pano mankas], s''i''na n''i''tu [fojno mankas], do transformiĝo de ''e'' je ''i'', pro kio mokas la [[moskvanoj]] la novgorodanojn. Litero ''o'' (odiro, kiel nomas tiun ĉi specifaĵon [[Vladimir Dal|V. I. Dal]]) dominas. En [[Siberio]] ofte oni povas aŭdi specifajn topografiajn terminojn, ekzemple: ''tjaniguz'', malkruta suprenvojo aŭ malsuprenvojo, ''Sorka'' [[monto]]; [[tundro]], norda senarbara [[marĉo]] ''tajga'', alivorte ''urman'', netrairebla arbaro ktp. En Siberio speciale ofte estas uzata la vorto ''odnako'' [tamen], sed oni malofte enigas ĝin tien, kie ĝi necesas laŭ ĝenerala kutimo. Tiukaze ĝi estas ''odnaĉe''. Ekzemple al la demando: kun kio estas tiu ĉi pirogo? sekvas respondo: odnako kun fiŝaĵo. Aŭ: kiom kostas la [[ovo]]j? Odnako dek kopekojn. Govjadina [bovaĵo] en Siberio nomiĝas ĉiu ajn viando kaj pro tio aŭdeblas: ŝafa govjadina, porka govjadina; la vera govjadina nomiĝas skotskaja [bruta]. Fastaĵo siberie nomiĝas ''molosnoje''; ordinara ovaĵo nomiĝas en iuj lokoj ''selanka'' [kamparanino], sovaĝaj [[ansero]]j kaj [[anaso]]j nomiĝas ''polevije'' [kampaj], ''divno'' [mirinde] signifas multe, bone — ''ŝĉepetko'', ''malo-malo'' [iom-iom] — kelkaj, bumaga [papero] transformiĝis je gumaga, feliĉo, bonŝanco nomiĝas ''fart''. Cetere tiu ĉi vorto ekzistas en granda vojo kaj ŝajne estis pruntita de arestantoj, inter kiuj ĝi estas vaste uzata, same kiel derivaĵoj: ''fartovij, fartovat, fartit'' [bonŝanca, bonŝanci] ktp. La verbo ''revet'' [muĝi, rori, blekegi] en la buŝo de siberiano plej ofte signifas krii kaj eĉ voki:</br> ''— Nura (Anjuta) krias [[patrino]] al la [[filino]]: revi [muĝu] la paĉjon!''</br> ''— Mi ja revela, revela [muĝis, muĝis] divno revela [multe muĝis], respondas infana voĉo.''</br> ''— Revi [muĝu] pli!..''</br> ''Demando: kio estas via familinomo aŭ kiel vi nomiĝas? en Siberio estas ŝanĝita al la vortoj: "ĉjiĥ [kies] vi skribiĝas?", kaj pro tio familionomoj Beliĥ, Siziĥ, Ĉerniĥ, Stariĥ, Molodiĥ, Bolŝiĥ, Maliĥ ktp kiel respondoj al simila demando renkontiĝas tre ofe. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Сибирский говор тот же, что и пермский, иначе северный, пожалуй новгородский; только в нем нет новгородского: хл''и''ба н''и''ту, с''и''на н''и''ту, т. е. превращения ''е'' в ''и'', чем подсмеиваются москвичи над новгородцами. Буква ''о'' (оканье, как называет эту особенность В. И. Даль) преобладает. В Сибири часто можно слышать особые топографические термины, например: ''тянигуз'', изволок, отлогий подъем или спуск, ''Сорка'' гора; тундра, северное безслесное болото ''тайга'', иначе ''урман'', дремучий лес и проч. В Сибири в особенно частом употребении слово ''однако'', только его редко вставляют там, где оно нужно по общепринятому обычаю. Тогда оно ''одначе''. Например, на вопрос: с чем этот пирог? следует ответ: однако с рыбой. Или: почем яйца? Однако десять копеек. Говядиною в Сибири называют всякое мясо, и потому слышишь: баранья говядина, свиная говядина; настоящая же говядина называется скотскою. Скоромное по сибирски ''молосное''; общеизвестная яичница величается в иных местах ''селянкою'', дикие гуси и утки слывут ''полевыми'', ''дивно'' значит много, хорошо — ''щепетко'', ''мало-мало'' — несколько, бумага обратилась в ''гумагу'', счастье, удача называется ''фартом''. Впрочем это слово существует на большой дороге и, кажется, заимствовано от арестантов, между которыми оно в большом ходу, также как и производные: ''фартовый, фартовать, фартить'' и проч. Глагол ''реветь'' в устах сибиряка всего чаще значит кричать и даже звать:</br> ''— Нура (Анюта) кричит мать дочери: реви тятьку!''</br> ''— Да я ревела, дивно ревела, отвечает детский голос.''</br> ''— Реви еще!..''</br> ''Вопрос: как ваша фамлия, или как вы прозываетесь? в Сибири изменен в слова: «чьих вы пишитесь», и потому фамилии Белых, Сизых, Черных, Старых, Молодых, Больших, Малых и т. д., как ответы на подобный вопрос, встречаются очень часто''<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 34–36.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Emo sin esprimi en eksterlandaj dialektoj propras al la [[siberianoj]], same kiel al la tuta [[rusa popolo]], kaj pro tio ĉiuj loĝantaj apud [[indiĝenoj]] interkomunikiĝas kun ili en iliaj [[lingvo]]j. [[Siberia kozako]], ne kapabla paroli [[Kirgiza lingvo|kirgize]], estas same malofta kiel [[Kirgizoj|kirgizo]], kapabla paroli ruse. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Страсть изъясняться на иностранных диалектах присуща сибирякам, как и всему русскому люду, и потому все живущие по соседству с инородцами объясняются с ними на их наречиях. Сибирский казак, не умеющий объясняться по-киргизски, также редок, как Киргиз, умеющий говорить по-русски<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 36.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Nombro de eks-bienulaj [[kamparanoj]] kaj kortuloj en [[Siberio]] estas tiel malgranda, ke ĝi estas nura [[guto]] en la [[maro]], kaj pro tio la vorto ''[[nobelo]]'' estas preskaŭ tute ne konata al la [[popolo]]. Tamen ĝi konas, kaj bone konas, la vorton ''[[ŝtatoficisto]]''. Laŭ siberiaj popolaj [[opinio]]j, la homa gento dividiĝas plejparte je du precipaj kategorioj: je la [[homo]]j kaj ŝtatoficistoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Число бывших помещичьих крестьян и дворовых в Сибири до того незначительно, что составляет решительно каплю в море, и потому слово ''дворянин'' народу почти неизвестно. Зато он знает, и хорошо знает, слово ''чиновник''. По сибирским народным понятиям, род человеческий делится главнейшим образом на два разряда, именно: на людей и чиновников<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 36.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = La [[homo]]j ekzistas, unue, lokanoj, do [[siberianoj]], kompreneble malnovloĝantoj, kaj due, rusianoj. La rusianoj, estante ne kompareble pli malbonaj ol la siberianoj, estas dividataj je: 1) Setlintoj el ''malfeliĉuloj'', do el [[Ekzilo al Siberio|ekzilitaj]] laŭ juĝejaj verdiktoj, komunumaj verdiktoj kaj [[volo]] de la posedanto. "Inter tiuj haveblas diversaj: malbonaj kaj bonaj". 2) [[Transloĝiĝo al Siberio|Transloĝiĝintoj]], alinome novloĝantoj aŭ memirantoj, do venintaj al Siberio laŭ propra volo. La transloĝiĝantoj estas konsiderataj nekompareble pli malbonaj ol la ekzilitoj. Je [[okulo]]j de la vera siberiano inter [[indiĝeno]], konscie konsiderata ne tute homo, kaj la [[Tambova gubernio|tambova]], [[Penza gubernio|penza]], [[Voroneĵa gubernio|voroneĵa]] ks [[kamparano]] diferenco estas ne granda. "Nura famo ke ili estas baptitoj, sed ili vivas maldece: veraj [[porko]]j. [[Diablo]] portas ilin ĉi tien! La tutan [[tero]]n ili okupis! La plej plugeblajn terojn ili kaptis!" Mi ĵuras aŭtentikecon de ĉiuj ĉi frazoj, aldonante ke mi aŭdis ilin plurfoje kaj plurloke. En [[Rusio]] verŝajne ŝajnos neimagebla stultaĵo kaj maleleganta elpensaĵo, ekzistanta en pluraj lokoj de Siberio plendo pri kio vi pensas? Pri malvasteco kaj malsufiĉo de la tero?! Sed malgraŭ tuta sensenseco de tia plendo, ĝi ekzistas.</br>La tria sorto de la rusiaj homoj estas ''[[Vjazniki|Vjaznikanoj]]''. Sub tiu ĉi nomo estas konsiderataj ĉiuj ajn vagantaj [[vendisto]]j (ne [[tataroj]]), sendepende de kiu gubernio ili devenas. Efektive inter ili la unuan lokon okupas [[Vladimira gubernio|vladimiranoj]] de diversaj distriktoj kaj la vjaznikanoj ne pli multas ol la [[Kovrov|kovrovanoj]] ktp. Ne malmulte tra Siberio vagadas ankaŭ de [[Kostromo|kostromanoj]] kaj [[Vjatko|vjatkanoj]], ankaŭ nomataj vjaznikanoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Люди бывают, во-первых здешние, т. е. сибирские, разумеется старожилы, и во-вторых расейские. Расейские люди, будучи вообще не в пример хуже сибирских, подразделяются: 1) На поселенцев, посельцев или посельщиков (в женском роде поселка) из ''несчастных'', т. е. сосланных, по решениям судебных мест, общественным приговорам и воле владельцев. «Между этими есть всякие: и худые и добрые.» 2) На переселенцев, иначе новоселов, или самоходов, т. е. пришедших в Сибирь по своей воле. Переселенцы считаются несравненно хуже ссыльных. В глазах истого сибиряка между инородцем, сознательно почитаемым не вполне человеком и тамбовским, пензенским, воронежским и проч. крестьянином разницы не много. «Только слава, что крещеные, а живут не обрядно: свиньями свиньи. Черт их несет сюда! Всю землю запленили! Что ни есть самыя еланные места заняли!» За подлинность всех этих фраз ручаюсь, добавляя, что мне приходилось слышать их не раз и не в одном месте. В России, пожалуй, покажется невероятным вздором и нелепою выдумкой, существующая во многих местах Сибири жалоба на что бы вы думали? На тесноту и недостаток земли?!? Но не смотря на всю бессмыслицу подобной жалобы, она существует.</br> Третий сорт рассейских людей составляют ''Вязниковцы''. Под этим именем разумеются все вообще бродячие торговцы (не Татары), из каких бы губерний они ни были. В действительности между ними первое место принадлежит Владимирцам разных уездов и вязниковских ничуть не больше, чем ковровских и всяких. Не мало по Сибири расхаживает также костромичей и вятичей, тоже называемых вязниковцами<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 36–37.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Siberiaj [[ŝtatoficisto]]j estas dividataj je du grupoj" la armeaj, do [[militisto]]j, kaj la jugejaj — civiluloj. Ekzistas ankaŭ la montaj, sed ili havas propran ''palestinon'' kaj sian ''linion''. La ŝtatoficistoj, laŭ deveno, estas lokanoj kaj alveturintoj. Tiuj lastaj nomas la unuajn ''hejmkultivitoj'' [sentalentuloj], la unuaj nomas la lastajn ''sterkuloj''. La alveturintoj tre ofte akirinte [[familio]]n, dometon kaj aliajn materiajn bonojn, restas en [[Siberio]] por ĉiam, kaj generas lokanojn. Nemalofte inter ŝtatoficistoj kaj junaj [[negocisto]]j kun pretendoj pri edukiteco, kompreneble lokanoj, renkontiĝas sinjoroj, kiujn plej trafe eblus nomi [[usonanoj]]. Tiuj usonanoj konsideras Siberion [[eldorado]] kaj traktas preskaŭ kiel personan [[ofendo]]n la plej etan riproĉon aŭ malkonsenton pri iliaj ditiramboj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Сибирские чиновники разделяются также на два отдела: на армейских, т. е. военных, и судейских — гражданских. Есть еще пожалуй горные, но у тех своя ''палестина'' и своя ''линия''. Чиновники, по происхождению, бывают туземные и заезжие. Последние зовут первых ''доморощенными'', первые последних ''навозными''. Приезжие, очень часто, обзаведясь семейством, домиком и иными земными благами, остаются в Сибири навсегда, и производят туземных. Не редко между чиновниками и молодыми купцами с претензиями на образование, конечно туземными, попадаются господа, которых всего вернее следует назвать Американцами. Эти Американцы считают Сибирь за какое-то эльдорадо, и принимают чуть не за личную обиду малейшее замечание и несогласие с их дифирамбами<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 37–38.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = En [[Siberio]] la tuta oficistaro ricevas la titolon "via alta moŝto". Al la [[negocisto]]j oni diras: "via estimo kaj via alteco". La nomoj: sinjoro kaj sinjorino apartenas nur al la staciistoj kaj iliaj [[edzino]]j. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = В Сибири весь чиновный люд пользуется титулом: «ваше высокоблагородие». Купцам говорят: «ваше почтение и ваше степенство». Названия: барин и барыня принадлежат только станционным смотрителям и их супругам<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 39.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = De [[Tugulimo]] komenciĝas longa vico de siberiaj [arestantaj] etapoj; je la Tugulima estas metita N 1, la siberiaj etapoj ne subiĝas al la korpuso de interna gardo kaj pro tio [[Ekzilo al Siberio|translokado de la arestantoj]] estas farata de malsuperaj [[militisto]]j de la 1-a linia bataliono laŭ [[Tobolska gubernio|Tobolska]] kaj de la 11-a linia bataliono laŭ [[Tomska gubernio]]j. Laŭ rakontoj de arestantoj, marŝado tra [[Siberio]] por ili estas nekompareble pli facila ol en la aliaj gubernioj, kaj lineaj soldatoj, same kiel oficiroj, estas ne kompareble pli pardonemaj ol tiuj garnizonaj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = С Тугулыма начинается длинный ряд сибирских этапов; на тугулымском выставлен № 1-й, Сибирские этапы не состоят в ведении корпуса внутренней стражи, и потому препровождение арестантов производится нижними чинами линейного № 1-го батальона по Тобольской, и № 11-го по Томской губернии. По рассказам арестантов, следование в Сибири для них несравненно легче, чем по другим губерниям, и линейные солдаты, точно также как и офицеры, не в пример снисходительнее гарнизонных<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 39.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Vilaĝo [[Uspenka (Tjumena distrikto)|Uspenskoje]], alinome Kermaki, per siaj konstruaĵoj apenaŭ cedos al [[Tugulimo]], ĝi nur ŝajnas esti malpli granda. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Село Успенское, иначе Кермаки, постройками едва ли уступит Тугулыму, только оно кажется меньше<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 40.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = De [[Uspenka (Tjumena distrikto)|Uspenskoje]] ĝis [[Tjumeno]] ekaperas foje kampoj, herbejoj kaj betulaj boskoj; la [[tero]] estas videble pli bona kaj apud la urbo renkontiĝas domaroj, do apudurbaj bienetoj aŭ prefere diri somerdomoj, apartenataj al riĉaj kaj lertaj urbanoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = От Успенского к Тюмени начинают изредка попадаться поля, луга и березовые рощи; земля видимо лучше, а под городом встречаются заимки, т. е. подгородные хутора, или, лучше сказать, дачи, принадлежащие богатым и тороватым городским жителям<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 40–41.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Vico da ŝtonaj [[preĝejo]]j kun altaj [[sonorilturo]]j de malproksime montras ke oni proksimiĝas al la [[urbo]], aldone al tiu bona, kaj vere, [[Tjumeno]] estas ne nur bona, eĉ bonega distrikta urbo, sed kia [[koto]] estas en ĝi surstrate, vera [[teruro]]! La [[pavimo]]j mankas kaj apenaŭ baldaŭ aperos: mankas kie preni [[ŝtono]]jn; oni diros: transporti, sed de kie kaj kiom tio kostos? Konsiderante malmultekostecon de [[ligno]], restas ebleco pavimi la urbon per ligno, kaj neniel krom kente, ĉar pavimado de la stratoj per kuŝantaj traboj, do per lignoplatoj, kie mi vidis tion, estas tute malefika. En Tjumeno tiel estas pavimita malsuprenvojo kaj suprenvojo trans profunda [[ravino]], trairanta la urbon, kaj oni tutanime bedaŭras la malŝparitan lignon. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Ряд каменных церквей с высокими колокольнями издали показывает, что приближаешься к городу, вдобавок к хорошему, и точно, Тюмень не только хороший, даже отличный уездный город, но какая в нем грязь по улицам, просто ужас! Мостовых нет и едва ли скоро будут: камня взять негде; скажут: возить, да откуда и во что это обойдется? При дешевизне леса остается возможным вымостить город деревом, и не иначе, как торцами, потому что мощенье улиц бревнами в лежку, т. е. пластинами, где мне доставалось видеть его, никуда не годится. В Тюмени этим способом вымощен спуск и подъем при переезде чрез глубокий овраг, пересекающий город, и от души жаль потраченного дерева<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 41.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [pri [[Tjumeno]]] La plej granda kaj bona parto de la [[urbo]] troviĝas sur la dekstra, alta bordo de [[Turo (rivero, Siberio)|rivero Turo]]. Trans la [[rivero]] la konstruaĵoj ne multas. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Большая и лучшая часть города расположена на правом, нагорном берегу р. Туры. За рекою строений не много<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 41.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = En [[Tjumeno]] finiĝas la siberia akvovojo, komenciĝanta de [[Tomsko]] (laŭ [[Tomo]], [[Irtiŝo]], [[Tobolo]] kaj [[Turo (rivero, Siberio)|Turo]]) kaj [[Semipalatinsko]] (laŭ Irtiŝo). Antaŭe tiu ĉi vojo — kun 80-versta trenvojo inter vilaĝo Makovska fortikaĵo ĉe rivero Keto, alfluanto de [[Obo]], kaj la urbo [[Jenisejsko]], sekvis laŭ [[Jenisejo]] kaj [[Angaro]] ĝis [[Bajkalo]]. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = В Тюмени оканчивается сибирский водяной путь, начинающейся от Томска (по Томи, Оби, Иртышу, Тоболу и Туре) и Семипалатинска (по Иртышу). Прежде этот путь, — с 80-верстным волоком между селом Маковским острогом на р. Кети, притоке Оби, и городом Енисейском, шел по Енисею и Ангаре до Байкала<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 41–42.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Alportado ĝis [[Tjumeno]] kaj forportado de tie de grandega kvanto de kargo sekvigis gravan evoluon en [[Tjumena distrikto (1782-1923)|Tjumena distrikto]] de [[Veturigisto|veturigista]] metio, nomata ĉie en [[Siberio]] ''jamŝĉina''. Jamŝĉik [veturigisto] siberie nomiĝas ne nur [[homo]], persone plenumanta poŝtotransportadon, sed ankaŭ veturigisto, transportanta [[varo]]jn. Kontraktuloj-[[kamparanoj]] kaj [[negocisto]]j, okupiĝantaj pri transportado de kargo, ankaŭ nomiĝas jamŝĉik-oj — kun aldono de la vorto ''mastro''. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Доставка до Тюмени и вывоз оттуда огромного количества клади имели следствием значительное развитие в Тюменском округе извозного промысла, называемого в Сибири повсеместно ''ямщиною''. Ямщиком, по-сибирски, называется не только человек, лично отбывающий почтовую гоньбу, но и извощик, перевозящий товары. Подрядчики-крестьяне и купцы, принимающие на себя доставку клади, также называются ямщиками, — с прибавлением слова ''хозяин''<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 42.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Tjumeno]] havas sian fakon — [[tapiŝo]]jn glatajn kaj vilajn. [[Lano]], [[teksado]], kolorigado, alinome [[ornamo]] — ne estas specifaj, sed tiuj ĉi tapiŝoj estas tre malmultekostaj kaj pro tio ili estas vendataj sufiĉe abunde. Alia kaj eĉ plej grava [[okupo]] de la tjumenaj loĝantoj estas tanado de ledoj kaj kudrado de [[ŝuo]]j. Sed tiuj ĉi aĵoj en [[komerco]] estas nomataj [[Kunguro|kunguraj]]. Produktataj en Tjumeno kaj [[Tjumena distrikto (1782-1923)|Tjumena distrikto]] ŝuoj provizas la tutan Siberion, speciale multe da ĝi necesas en [[orminejo]]j. La siberiaj ŝuoj konsistas el tri ĉefaj tipoj: 1) ordinaraj [[boto]]j el nigra [[ledo]], 2) ''brodni'', ankaŭ botoj sed sen randaĵo, kun trakudritaj krurumoj, ĉe tio la frontaĵoj estas farataj el la nigra kaj la krurumoj el la blanka ledo, kaj 3) ''ĉarki'': tio estas brodni sen krurumoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Тюмень имеет свою специальность — ковры гладкие и мохнатые. Шерсть, тканье, окраска, иначе узор — не особенные, но эти ковры очень дешевы и потому их расходится довольно много. Другое и даже главнейшее занятие тюменских жителей соотавляют выделка кож и шитье обуви. Но эти изделия в торговле слывут кунгурскими. Приготовляемою в Тюмени и Тюменском округе обувью снабжается вся Сибирь, в особенности много ее требуется на золотые прииски. Сибирская обувь состоит из трех главных видов: 1) обыкновенные сапоги из черной кожи, 2) ''бродни'', тоже сапоги, но без ранта, с прошивными голенищами, при чем переда делаются из черной, а голенища из белой кожи, и 3) ''чарки'': это бродни без голенищ<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 43.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [en [[Tjumeno]]] Trans la [[Turo (rivero, Siberio)|rivero]], apud la urbo, videblas dekoj da [[ventomuelejo]]j, en kiuj oni muelas salikajn kaj vimenajn ŝelojn, anstataŭantajn en [[Siberio]] la kverkan ŝelon. Laŭ kutimo, alportita de [[Rusio]], tiun ĉi junan ŝelon oni nomas ''[[kverko]]'', malgraŭ tio ke la [[arbo]] kun tiu ĉi nomo en la tuta Siberio de [[Uralo]] ĝis [[Amuro]] mankas komplete. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = За рекою, под самым городом, виднеются десятки ветренных мельниц, на которых мелют ивовую и тальниковую кору, заменяющими в Сибири дубовую. По привычке, вынесенной из России, эту молодую кору называют ''дубом'', не смотря на то, что дерева с этим названием во всей Сибири от Урала до Амура нет вовсе<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 43.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Mi vidis kiel de [[Tjumeno]] ekiris grandega arestanta grupo. En ĝi estis intermiksitaj ĉiuj sekvantaj al [[Siberio]] sendistinge, ĉu al [[laboro]] aŭ al setlado, [[viro]]j, [[virino]]j, [[infano]]j — ĉio iris kune. Tiu ĉi ordo daŭras ĝis [[Tobolsko]], kie la grupoj jam dividiĝas je [[Punlaboro en Siberio|katenaj]], [[Ekzilo al Siberio|setlistaj]] kaj virinaj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = При мне из Тюмени выступила огромная арестантская партия. В ней были перемешаны все следующие в Сибирь без разбора, как в работы, так и на поселение, мужчины, женщины, дети — все шло вместе. Этот порядок продолжается до Тобольска, где уже партии делятся на кандальные, поселенские и женские<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 43.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [pri arestantoj, ekmarŝantaj de [[Tjumeno]] al [[Tobolsko]]] [[Almozo]]j en la [[urbo]] estis dosdonataj senavare kaj abunde: oni estis donantaj [[mono]]n, [[pano]]n, bulkojn, [[viando]]n, [[ovo]]jn, sekigitan [[fiŝaĵo]]n kaj [[teo]]n en pecoj brikan kaj envolvitan je paperetoj folian. Almozo forme de teo estas bazita sur tio ke en [[Siberio]] teo delonge jam iĝis inter la unuaj bezonoj. Siberia [[familio]] ne trinkanta teon estas same kiel tiu rusa ne havanta [[salo]]n, do la lasta grado de [[mizero]]. Ĉio manĝebla tuj estis stokata sur apartajn [[koĉo]]jn, la mono venis al grupestro. Dividado inter la arestantoj okazas plej honeste. La [[aĵo]]j malfacile divideblaj kiel ekzemple multaj [[manĝaĵo]]j, parte [[vesto]]j kaj [[ŝuo]]j, en la grupoj estas vendataj per [[aŭkcio]] kaj restas kun tiu arestanto, kio donis pli, dum la gajnita mono venas al la komuna kaso. Ĉio ĉi okazas kun pedanta precizeco. Persona almozo restas ĉe la ricevinto, sed tio okazas malofte kaj dependas de la [[volo]] de donanto. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Милостыня в городе раздавалась щедрая и обильная: подавали деньги, хлеб, булки, мясо, яйца, сушеную рыбу и чай, как кусками кирпичный, так и завернутый в бумажки байховский. Подаванье милостыни чаем основано на том, что в Сибири чай давно уже сделался одною из первых потребностей. Сибирское семейство, не пьющее чаю, представляет то же самое, что русское, не имеющее соли, т. е. последнюю степень нищеты. Все съестное тут же складывалось на особые подводы, деньги поступали к старосте. Дележ между арестантами производится самым добросовестным образом. Предметы неудободелимые, как, например, многое из съестного, а также части одежды и обуви, в партиях продаются с аукциона и остаются за тем из арестантов, кто даст больше, а вырученные деньги поступают в общую кассу. Все это производится с педантическою точностью. Личная подача оставляется в пользу получившего, но это бывает редко и зависит от воли того, кто подал<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 44.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [pri arestantoj, ekmarŝantaj de [[Tjumeno]] al [[Tobolsko]]] La grupo sekvis en jena ordo: fronte katenuloj, do metitaj je katenoj. Tio estis sekvantaj al [[Punlaboro en Siberio|punlaboro]] aŭ, kiel oni diras en [[Siberio]], al [[laboro]]j; post ili je grupoj po 6 homoj en ĉiu, alkroĉitaj al [[ĉeno]] — tio estis irantaj por [[Ekzilo al Siberio|setlado]] en [[Orienta Siberio]], post ili liberaj, do sen iuj ajn [[kateno]]j kaj ĉenoj, sendataj por setlado, ĉiujn ajn [[virino]]j, [[homo]]j antaŭe apartenintaj al privilegiitaj klasoj kaj fine [[familio]]j de la ekzilitoj, do [[edzo]]j sekvantaj [[edzino]]jn aŭ edzinoj — post la edzoj. Familiaj arestantoj ofte havas multe da [[infano]]j kaj marŝado en komunaj grupoj apenaŭ helpas al evoluo de [[moralo]]. Speciale suferas la [[knabino]]j. Mi aŭdis de la homoj sciantaj kaj veramaj, ke koruptita infano 11 jarojn aĝa tute ne estas malofta fenomeno en la grupoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Партия следовала в таком порядке: впереди кандальные, т. е. закованные в кандалы. Это следующие на каторгу, или, как говорят в Сибири, в работы; за ними группами, по 6 человек в каждой, прикованные к цепи — это идущие на поселение в Восточную Сибирь, за ними на свободе, т. е. без всяких оков, посылаемые на жительство, все вообще женщины, люди, прежде принадлежавшие к привилегированным классам, и, наконец, семейства ссылаемых, т. е. мужья, следующие за женами, или жены — за мужьями. У семейных арестантов часто бывает по многу детей и следование в общих партиях едва ли способствует развитию нравственности. В особенности страдают девочки. Я слышал от людей знающих и правдивых, что павший ребенок лет одиннадцати — вовсе не редкое явление в партиях<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 44–45.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Sur vaporŝipa albordiĝejo mi havis eblecon konvinkiĝi ke iam ricevita de mi [[informo]] ke en la siberiaj [[rivero]]j mankas [[kankro]]j, estas senduba stultaĵo, kvankam antaŭe ĝi estis la [[vero]]. Danke al gastronomiaj tendencoj de certaj personoj (iuj diras ke rilataj al alkohola [[komerco]], aliaj ke temas pri [[ŝtatoficisto]]j) aktuale mi vidis kankrojn en multaj siberiaj riveroj kaj interalie en [[Tobolo]] kaj [[Iŝimo (rivero)|Iŝimo]]. Tre probable estas ke tiuj ĉi bongustaj [[besto]]j disvastiĝos tra la tuta sistemo de [[Obo]]. [[Siberianoj]] (mi ne parolas pri la homoj civilizitaj) ne nur ne manĝas la kankrojn, sed eĉ kraĉas kaj miras kiel eblas manĝi ilin. Cetere tiu ĉi [[abomeno]] ekzistas en multaj areoj de [[Rusio]], speciale tie kie oni sekvas la malnovajn [[tradicio]]jn. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = На пароходной пристани я имел случай убедиться, что выученное мною когда-то сведение о том, что в сибирских реках нет раков оказывается положительным вздором, хотя прежде было истиною. Благодаря гастрономическим тенденциям некоторых личностей (кто говорит акцизно-откупного, а кто гражданско-административного ведомства) в настоящее время я видел раков во многих сибирских реках, и, между прочим, в Тоболе и Ишиме. Весьма вероятно, что эти вкусные животные распространятся по всей системе Оби. Сибиряки (я не говорю о людях цивилизованных) не только не едят раков, но даже сплевывают, и удивляются, как их можно есть. Впрочем подобное отвращение существует во многих местностях Россиии, в особенности там, где придерживаются старины<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 45–46.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Alportado kaj elportado de [[varo]]j kaj vicoj da [[koĉo]]j, enveturantaj kaj elveturantaj, donas al [[Tjumeno]] viglan aspekton — fenomeno, ne ofte renkontata ne nur en distriktaj, sed eĉ en multaj guberniaj [[urbo]]j. Situante meze de la vojo inter [[Peterburgo]] kaj [[Irkutsko]], tiu ĉi urbo havas sufiĉe grandan komercan signifon, kaj ŝajne povus esti pli bona punkto por foiro ol [[Irbito]], situanta flanke, sed en Tjumeno la [[foiro]] definitive malsukcesis, kvankam en la jaro de malfermo en ĝi estis multe da varoj, sed en sekvintaj jaroj ĝi transformiĝis je sufiĉe malsignifa. Se iam estos aranĝita [[fervojo]] inter [[Permo]] kaj Tjumeno, do la Irbita foiro malaperos per si mem. Tiun ĉi [[opinio]]n mi aŭdis de multaj kaj al mi ĝi ŝajnas racia. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Нагрузка и выгрузка товаров и целые вереницы обозов, въезжающих и выезжающих, придают Тюмени оживленный вид — явление, не часто встречаемое не только в уездных, но даже во многих губернских городах. Находясь на половине дороги между Петербургом и Иркутском, этот город имеет довольно большое торговое значение и, казалось бы, мог быть лучшим пунктом для ярмарки, чем Ирбит, находящийся в стороне, но в Тюмени ярмарка окончательно не удалась, хотя в год открытия, на ней было много товаров, но в последующие же годы она обратилась в довольно незначительную. Если будет когда-нибудь устроена железная дорога между Пермью и Тюменью, то ирбитская ярмарка уничтожится сама собою. Это мнение я слышал от многих, и оно мне кажется основательным<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 46.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Kiam oni alkutimiĝas renkonti senĉesajn [[koĉo]]jn laŭ la [[Siberia landvojo]], inter [[Permo]] kaj [[Tjumeno]], post tiu ĉi [[urbo]] trafas la [[okulo]]jn kompleta manko de [[trafiko]]. Tion ĉi faris [[vaporŝipo]]j; pro tio kiel oni damnas ilin, estas terure! "kaj diabla elpensaĵo" kaj "bankrotado de la [[homo]]j" kaj "malŝparo de [[ligno]], kie oni prenos [[fuelo]]n?" kaj "ĉiujn [[fiŝo]]jn oni fortimigis" ktp; ĉion ĉi mi aŭskultis abunde ĝis [[Tomsko]]. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Когда привыкнешь встречать беспрерывные обозы, по Сибирскому тракту, между Пермью и Тюменью, за этим городом бросается в глаза совершенное отсутствие движения. Это сделали пароходы; за то как же их проклинают, просто страсти! «и чертова выдумка» и «людям разоренье,» и «лесу перевод, чем топить будут?» и «рыбу всю распугали», и прочее в подобном роде; всего этого я наслушался в волю до самого Томска<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 47–48.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Nomon de [[Siberio]] ''nemuskita'' mi aŭdis plurfoje, sed malgraŭ granda [[deziro]] mi malsukcesis ekkoni devenon de tiu ĉi [[vorto]]. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Название Сибири немшоною, мне случалось слышать не раз, но при всем желании, я никак не мог узнать причины происхождения этого слова<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 49.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Lokon, sur kiu estas konstruita granda kaj evidente riĉa vilaĝo [[Bogandinskoje]], ne eblas nomi komforta. Apud la [[vilaĝo]] al rivero [[Piŝmo]] enfluas la alia, kaj dum riveraltiĝo parto de la kortoj estas inundataj kaj la tuta vilaĝo foje estas ĉirkaŭata per [[akvo]]. Plugebla [[tero]] apud la loĝejoj mankas komplete kaj la kampoj troviĝas dudek verstojn for, kie la grundo estas pli seka. Vintrejoj de Bogandinskoje, pli ĝuste — somerejoj, do kampaj kortoj al kiuj oni transloĝiĝas dum rikoltado, ne estas dissemitaj diversloke kiel tio kutime estas en [[Siberio]], sed estas kolektitaj en unu loko kaj konsistigas apartan vilaĝon ''[[Kijovo|Kij-dometoj]]". Ĉion ĉi mi eksciis ĉar mastro de la domo, kiu samtempe estis partnero de mia [[veturigisto]], petis ĉe mi permeson meti sur la koĉon sakon kun diversaj nutraĵoj por [[laboristo]]j. Poste oni rakontis al mi, ke en dissemitaj vintrejoj ofte pasigas [[vintro]]n [[vagabondo]]j, kiujn lokanoj timas akcepti en la kortoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Место, на котором построено большое и богатое, по-видимому, село Богандинское, нельзя назвать удобным. Возле села в р. Пышму впадает другая, и во время половодья часть дворов всегда затапливается и все село бывает окружено водою. Пахотной земли около жилья ни клочка, и поля находятся в двадцати верстах, где грунт посуше. Богандинские зимовья, правильнее — летники, т. е. полевые дворы, в которые перебираются во время страды, не разбросаны в разных местах, как это обыкновенно делается в Сибири, а собраны в одно место, и составляют целую деревню «Кийския избенки». Все это я узнал потому, что хозяин дома, он же и дружок, попросил у меня позволения положить в повозку мешок с разным съестным для работников. После мне рассказывали, что в разбросанных зимовьях нередко проводят зиму бродяги, которых принимать во дворы жители опасаются<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 50–51.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = En la najbara al [[Tjumena distrikto (1782-1923)|Tjumena]], [[Jalutorovska distrikto (1782-1923)|Jalutorovska distrikto]], la tero estas pli bona; sed la [[konstruaĵo]]j estas videble pli malbonaj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = В соседнем с Тюменским, Ялуторовском округе земля лучше; зато постройки видимо хуже<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 51.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Dum forveturo de vilaĝo Romanovo, la dua stacio post [[Tjumeno]], oni demandis min, ĉu necesas laŭvoje enveturi [[Jalutorovsko]]n? Se ne, oni preterveturas la [[urbo]]n, per kio estas gajnataj kelkaj verstoj kaj la [[vojo]] estas pli bona.</br>— Sed kiф estas la urbo?</br>— Ne atentinda. Nura nomo. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = При выезде из села Романова, второй станции от Тюмени, у меня спросили, не нужно ли заезжать в Ялуторовск? Если же нет, то город объезжают, чем выигрывается несколько верст и дорога лучше.</br>— А каков город?</br>— Внимания не стоит. Только одно звание<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 51–52.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [pri [[kankro]]j] En vilaĝo [[Zavodoukovsko|Zavodoukovskoje]], kie mi ŝanĝis la [[ĉevalo]]jn, mastrino rezolute rifuzis ne nur doni vazojn, sed eĉ kuiri tiujn ĉi "akvajn pajacojn", do [[diablo]]jn, pardonu min [[dio]]. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = В селе Завододуховском, где я менял лошадей, хозяйка отказалась решительно не только дать посуду, но даже варить этих «водяных шутов», т. е. чертей, прости-Господи<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 53.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Famoj kaj onidiroj pri manifesto okaze de inaŭguro de la [[Jarmilo de Rusio|Novgoroda monumento]] en [[Siberio]] estis ĉie ajn, kaj [[vagabondo]]j ege esperis pri ĝi. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Слухи и толки о манифесте, по случаю открытия новгородского памятника, в Сибири были повсеместны, и бродяги сильно на него расчитывали<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 56.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [rakonto de kaptita [[Punlaboro en Siberio|punlaborulo]]] Oni skurĝos, [[Homa stampado|metos ''slovo kako'']] [''iun vorton'', do ''SK''] sur la [[mano]] kaj skapolo kaj sendos al la [[Nerĉinsko|Nerĉinsk]]-administracio. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Накажут плетьми, поставят слово како (с. к., то есть ссыльно-каторжный), на руке и на лопатке и пошлют в нерчинское ведомство<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 56.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [rakonto de kaptita [[Punlaboro en Siberio|punlaborulo]]] La niaj ĉi tie flanke de la [[vojo]] iras, ili havas sian itineron. Ĝis Birjuso, do ĝis la [[Irkutska gubernio|Irkutska limo]] laŭ granda vojo ni ne iras. Nu kaj poste, se vi veturus printempe, ili kvazaŭ virŝafoj marŝas. Nun, proksime de [[aŭtuno]] ili malmultiĝas, tamen ankoraŭ ili renkontiĝos. Sed nun la veraj maljunaj [[vagabondo]]j malmultas. En tiuj lokoj aŭtune iras plejparte uloj malliberigitaj unuan fojon. La veraj majstroj trairas dum frua [[printempo]]. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Наши тут все сторонами пробираются, маршрут свой имеют. До самой Бирюсы, т. е. до Иркутской границы, по большой дороге не ходим. Ну, а там, если б ехали весною, то как бараны идут. Теперь к осени становится меньше, а все еще будут попадаться. Только теперь настоящих старых бродяг мало. В тех местах по осени идут больше перваки. Настоящие мастера проходят раннею весною<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 56–57.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [rakonto de kaptita [[Punlaboro en Siberio|punlaborulo]]] Estas bravuloj: ''ronde dek ses'' aŭ ''ronde Ivan Ivaniĉ'', do komplete je [[Homa stampado|stampoj]]. La dekan fojon kaj pli. Dufoje kondamnita al ĉenado al ĉarumo. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = А есть молодцы: ''кругом шестнадцать'', или ''кругом Иван Иваныч'', значит весь в клеймах. По десятому и больше. Раза по два на приковку к тачке осужден<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 57.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [rakonto de kaptita [[Punlaboro en Siberio|punlaborulo]] pri fuĝintoj] Ili [[muŝo]]n ne tuŝos, jam sen paroli pri la [[homo]]. Li petos je la nomo de [[Kristo]]: se vi donis — savu vin [[dio]]; se ne — je via [[sano]]. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Мухи не обидят, не то что человека. Христа-ради попросит: дали — спаси Господь; нет — на здоровье<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 57.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Oni klarigis al mi ke loĝantaj en [[Omutinskoje|Omutinska subdistrikto]] [[Transloĝiĝo al Siberio|transloĝiĝintoj]]-[[Kaluga gubernio|kaluganoj]] tre ofte kaptas [[vagabondo]]jn kaj transdonas al la estraro. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Мне объяснили, что живущие в Омутинской волости новоселы-калужане очень часто ловят бродяг и представляют по начальству<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 57.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [rakonto de eks-[[soldato]] fuĝinta de [[Punlaboro en Siberio|punlaboro]]] Por la [[homo]] libera, ekzemple por [[kamparano]], [[ŝtatoficisto]], por sinjoroj, en [[fabriko]]j estas oble pli bone; ne kompareblas; sed por la homo kazerna kiel ni — vera [[katastrofo]]...</br>— Pro kio?</br>— Sed imagu, de [[infanaĝo]] oni vestis vin, nutris, do mankas kutimo kiel prizorgi sin mem. En fabrikoj oni donos al vi nutraĵon, [[salajro]]n — uzu laŭplaĉe. Sed ni kompreneble la salajron portos al [[drinkejo]], nutraĵon ankaŭ ni ne scias kiel trakti: ni alkutimiĝis al ĉio preta. En arestanta roto mi estas sata, ŝuita, vestita; sidi enŝlosita mi kutimas de infanaĝo kaj [[laboro]] ne estas peza. Komunumo estas granda, ĉiuj estas de nia rondo. Sed liberaj homoj en arestantaj rotoj suferas multe; speciale kiuj venis de [[Kaŭkazio]], dum en fabrikoj — normale, ili akomodiĝas. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Для человека слободного, например, для мужика, для мещанина, для приказного звания, для господ, в заводах много лучше; сравнения нет; а вот для человека казарменного, как наш брат — беда просто...</br>— От чего же это?</br>— Да как же, с малолетства тебя одевали, кормили, вот привычки и нет как с собою обойтись. В заводах дадут тебе паек, жалованье, — распоряжайся, как знаешь. А наш брат, известно, жалованье в кабак, с пайком тоже обойтись не умеет: привык к готовому. А в арестантской роте я сыт, обут, одет; сидеть под замком привык с измала, а работа не Бог знает какая. Общество большое, все свои. А вот слободным, так тем в арестантских ротах шибко круто приходится; особенно которые с Капказа, а на заводах — ничего, скоро обживаются<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 58.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [post [[Zavodoukovsko]]] Kelkajn verstojn post la stacio etendiĝas pina [[arbaro]], la sola ĝis [[Obo]], kiel mi vidis poste. Post holmoj, kiuj estis nur du aŭ tri, denove komenciĝis ebenaĵo, sed pli seka ol antaŭe. Ekaperis jen kaj jen grenkampoj apud la [[vojo]] — klara signo, ke oni veturas laŭ lando loĝita. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Несколько верст от станции тянется сосновый лес, единственный до самой Оби, в чем я убедился впоследствии. За холмами, которых было всего два-три, опять началась равнина, только посуше прежней. Стали попадаться хлебные поля около дороги — ясный признак, что едешь по стране населенной<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 59.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [post [[Zavodoukovsko]]] En ĉiu [[vilaĝo]] renkontiĝas [[Ekzilo al Siberio|ekzilitoj]], kiujn eblas facile distingi de malnovaj [[siberianoj]] laŭ [[vesto]]j kaj eĉ facile laŭ parolmaniero. Vilaĝaj [[metiisto]]j kiel: [[ĉarpentisto]]j, [[forĝisto]]j, fornistoj, [[tajloro]]j, [[ŝuisto]]j ktp 9 el 10 nepre estas setlintoj. Vidante rande de vilaĝo apenaŭ vivan dometon oni povas ĵuri kuraĝe ke ĝi apartenas al ekzilito. Malmultaj el ili sukcesas akiri bonan [[domo]]n kaj tio okazas nur al la homoj kun [[familio]]j. La homoj solecaj, travivinte plej bonajn jarojn kiel [[laboristo]]j, maljunaĝe tre ofte ne scias kie trovi azilon kaj vivas je la nomo de [[Kristo]]. Tiu ĉi bedaŭrinda fenomeno en [[Siberio]] estas tre ordonara. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = В каждой деревне встречаются ссыльные, которых легко отличить от коренных сибиряков по одежде, а еще более по выговору. Деревенские мастеровые как-то: плотники, кузнецы, печники, портные, сапожники и проч. 9-ть из 10 непременно поселенцы. При виде, на краю деревни еле живой избенки, можно ручаться смело, что она принадлежит ссыльному. Немногим из них удается обзавестись порядочным домом, и это случается только с семейными. Люди одинокие, проживши лучшие годы в работниках, под старость очень часто не знают куда преклонить голову, и живут Христовым именем. Это неутешительное явление в Сибири весьма обыкновенно<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 59–60.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = La [[vizaĝo]]j, [[vesto]]j kaj la jungilaro mem ŝajnis al mi konataj. Laŭte diritaj [[vorto]]j: ''jen'' (li) kaj ''jani'' (ili), tuj klarigis al mi kio estas tiuj ĉi homoj kaj kial ili ŝajnis al mi similaj.</br>— Saluton fraĉjoj! Ĉu vi estas [[Kurska gubernio|kurskanoj]]?</br>— Jes, kurskanoj, ĉiuj estas kurskanoj. Kaj de kie vi estas, via moŝto? Ĉu de nia areo? ŝutiĝis la [[demando]]j.</br>— Ne, fraĉjoj, mi estas [[Orjola gubernio|orjolano]], nur longe loĝis en [[Kursko]].</br>— Orjolano, do tio signifas ke vi estas najbaro, estas same.</br>La buboj, foriginte la [[ĉapo]]jn, forlasis la [[koĉo]]jn kaj ĉirkaŭis mian koĉon. Junuloj, laŭ kurska kutimo, silente malfermis la [[buŝo]]jn (signo de speciala [[atento]]). Anime mi kontraŭvole transflugis al la [[patrujo]] [...]</br> — Kaj vi de kiu distrikto estas?[...]</br> — De la gubernio mem, do de Kurska distrikto. Eble vi konas vilaĝon Pletnjovo?</br> — Kiel ne koni, mi konas.</br> — Mi do ankaŭ ĉi tie vilaĝon nomis [[Juĵno-Pletnjovo|Pletnjovo]], ĝi skribiĝas Pletnjovo. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Лица, одежда и самая упряжь показались знакомыми. Громко сказанные слова: ''ен'' (он) и ''яны'' (они), сразу объяснили мне, что это за люди и почему показались знакомыми.</br>— Здравствуйте братцы! Вы курские?</br>— А курскаи, усе (все) как есть курскаи. А твоя милость откелича? С наших сторон что-ли-ча? посыпались вопросы.</br> — Нет, братцы, я орловской, только долго жил в Курске.</br>— Орловской, ето значить сусед, усе едино.</br>Ребята, снявши шапки, побросали телеги и обступили повозку. Молодые парни, по курскому обычаю, молча разинули рты (признак особого внимания). Душою я невольно перенесся на родину [...]</br> — А из какого уезда?</br>— А из самой губернии, Курского значит. Може знаете село Плетенево?</br>— Как не знать, знаю.</br>— Мы стало быть и здесева деревню Плетеневою прозвали, так Плетенева и пишется<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 60–61.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Koĉa rajdado en [[Kurska gubernio|kurska]] maniero okazas tiel: necesas stari sur [[koĉo]] kaj peli la [[ĉevalo]]jn per kondukiloj; la [[Juĵno-Pletnjovo|pletnjovanoj]] konservis ankaŭ tiun ĉi kutimon. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Тележная скачка по-курски производится так: надобно стать в телеге на ноги и погонять лошадь вожжами; плетеневцы сохранили и это обыкновение<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 61.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [vilaĝo [[Juĵno-Pletnjovo|Pletnjovo]], [[Tobolska gubernio]]] Ĉe tio mi rimarkis ke la gemaljunuloj konservis [[Kurska gubernio|kurskan]] vestaron: ruĝan lana [[jupo]]n, dum la gejunuloj estis jam vestitaj siberie, do je indienaj [[robo]]j kaj [[sarafano]]j. Vestaro de la [[viro]]j ankaŭ ŝanĝiĝis. [[Bastoŝuo]]j certe estas jam delonge forĵetitaj, mankas eĉ el kio plekti ilin. ''Zipun'' [senkoluma kaftano] estas anstataŭigita per ''azjam'' [speco de [[kaftano]]]. Tiu estas fakte la sama ''zipun'' aŭ ''armjak'' [longa mantelo], nur ne drapa, sed el hela vila materialo, simila al ''polustamed'' [densa ŝtofo], kun broditaj je diverskolora papero kolumo, randoj kaj anguloj sur baskoj. Tiuj ĉi ''azjam'' estas en komuna uzo en la tuta [[Siberio]]; oni alportas ilin kudritajn ŝajne de [[Niĵegoroda gubernio]]. Cetere sur iuj [[maljunulo]]j estis ankaŭ ''zipun''. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = При этом я заметил, что старые сохранили курский наряд: красную шерстяную юбку, а молодые были уже одеты по-сибирски, т. е. в ситцевые платья и сарафаны. Наряд мужчин тоже подвергся изменению. Лапти, конечно, давно уже брошены, их и плести не из чего. Зипуны заменены азямами. Это, пожалуй, тот же зипун или армяк, только не суконный, а из какой-то светлой волосяной материи, в роде полустамеда, с вышитыми разноцветною бумагою воротником, краями и углами на полах. Эти азямы в общем употреблении во всей Сибири; их привозят шитыми, кажется, из Нижегородской губернии. Впрочем, на некоторых стариках были и зипуны<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 62.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [vilaĝo [[Juĵno-Pletnjovo|Pletnjovo]], [[Tobolska gubernio]]] Nun ham pli malpli, ni iom alkutimiĝis, sed komence estis ege malfacile. Plej multe la [[virino]]j ploregis. Ĉe ni, vi mem scias, estas kutimo dufoje jare marŝi al la [[Kurska-Radika ikono de Dipatrino]] marŝi, sed ĉi tie ĝi mankas — do ni angoris. Plia afero estas ke nia areo estas ĝardena dum ĉi tie haveblas nek [[pomujo]]j, nek [[pirujo]]j — tion ni sopiris. Ĉu vi kredas aŭ ne, de ĉi tie kvin virinoj al la Kurska-Radika ikono de Dipatrino por la 9-a vendredo marŝis. Nu, kion fari, [[dio]] venigis, ili revenis. Ni provis planti pomujojn, la [[semo]]j ekĝermas, sed poste pereas. Kion fari. Ĉu [[klimato]] estas tia? Sed rilate la [[greno]]n — normale, la [[tero]] estas fekunda. [[Tritiko]] kreskas, [[sekalo]], nur la vera sekalo ĉi tie malmultas, plejparte printemposekalo. La [[gusto]] estas la sama, sed la forto mankas. Rilate la brutaron ankaŭ estas libere, sed ne okazas ĉevalŝtelado kiel en nia regiono. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Таперича ничего, как будто попривыкли, а по первоначалу — беда. Пуще всего бабы голосом голосили. У нас оне, сам знаешь, привыкши два раза в год к Владычице, Знаменью Коренской Божьей Матери ходить, a здесь етого заведения нетути — ну и тосковали. Другое, опять наша сторона садовая, a здесева нет табе ни яблочка, нет табе ни дульки, — етим скучали. Веришь ли, отселева баб пять, должно быть, у Коренную, к 9-й пятнице ходили. Чтож, Бог привел, поворотились. Пробовали мы и яблони садить, семечками стало быть взойдет, растет, а там пропадет. Что будешь делать. Климант такой что-ли-ча? А вот на счет хлебушка — ничего, земля уродимая. Пашаница растеть, рожь, только настоящей аржи тут самая малость, больше ярица. Скус тот же, a силы нет. На счет скотинки тоже слободно, а чтоб лошадей крали, как по нашим местам, здесева не слыхать<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 62–63.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [transloĝiĝintoj de [[Kurska gubernio]] en vilaĝo [[Juĵno-Pletnjovo|Pletnjovo]], [[Tobolska gubernio]]] Rilate la [[siberianoj]]n, ni moknomas ilin ''ĉaldon''-oj, ili plejparte okupiĝas pri [[teo]], ne ŝatas labori. Iuj vivas bone, sed haveblas ankaŭ [[mizero]]. Antaŭnelonge proksime de ni setliĝis [[Transloĝiĝo al Siberio|transloĝiĝintoj]] [[Kaluga gubernio|kagulaj]]: ili ne kutimas al [[plugado]], estas la arbara [[popolo]], do ili suferegas tiel, ke [[dio]] mia!... |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = На счет сибирских, мы их чалдонами дразним, больше чаями занимаются, а работать не охочи. Иные живут справно, а есть и нищета. А то вот недалеко новоселы калуцкие: к пахоте непривычны, народ лесной, те беду-дуют, то есть так бедують, что Боже мой!...<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 63.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [pri [[siberia parolmaniero]]] [...] finaĵo de multaj [[urbo]]j je ''sk'' siberie ŝanĝiĝas al ''sko'' kaj pro tio oni senhalte aŭdas [[Tomsko]], [[Omsko]], Kajsko, [[Kainsko]] kaj [[Jalutorovsko|Jalutorosko]]. Unusola [[Tjukalinsko|Tjukalinsk]] nomiĝas simple Tjukala, kaj [[Semipalatinsko|Semipalatinsk]] — Semipalatnij. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = [...] окончание многих городов на ''ск'', по-сибирски изменяется в ''ско'', и потому беспрестанно слышишь Томско, Омско, Кайско, Каиньско и Ялутороско. Один только Тюкалинск называется просто Тюкалою, да Семипалатинск — Семипалатным<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 64.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = En [[Iŝima distrikto (1782-1923)|Iŝima distrikto]] la tero estas oble pli bona ol en [[Jalutorovska distrikto (1782-1923)|Jalutorovska]], sed la [[konstruaĵo]]j estas pli malbonaj kaj aperas jam [[domo]]j tegmentitaj per [[basto]] kaj eĉ turfopecoj. Pajlotegmentojn la [[siberianoj]] ne ŝatas kaj mokas la [[Transloĝiĝo al Siberio|novsetlintojn]], kiuj foje havas tiajn [[tegmento]]jn. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = В Ишимском округе земля гораздо лучше, чем в Ялуторовском, за то постройки несравненно хуже, и начинают попадаться дома, крытые берестою и даже дерном. Соломенных кровель сибиряки не терпят, и смеются над новоселами, у которых бывают такие кровли<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 64.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Riveroj [[Iŝimo (rivero)|Iŝimo]] kaj [[Tobolo]], elfluante de profundo de la [[Kirgiza stepo|kirgizaj stepoj]], trairas la terojn de plej sukcesa [[terkultivado]] kaj grandega [[brutobredado]], kaj samtepe bezonantajn [[ligno]]n; poste ambaŭ [[rivero]]j eniras areon de netraireblaj arbaroj-[[tajgo]], kie la [[greno]] kaj [[viando]] estas kostaj; tio ĉi estas en [[Siberio]] mem. Senĉesa akvovojo de [[Petropavlovsko]] kaj [[Kurgano (urbo)|Kurgano]] ĝis [[Tjumeno]] povas facile ebligi al multaj produktoj de tiuj ĉi [[urbo]]j kaj iliaj ĉirkaŭaĵoj aperi sur [[merkato]]j de [[Eŭropa Rusio]]. Kaj do? Ĝis nun la tuta [[Vaporŝipo|vaporŝipa]] navigado laŭ Tobolo limiĝas je navigado de [[Tobolsko]] ĝis riverbuŝo de [[Turo (rivero, Siberio)|Turo]], kaj laŭ Iŝimo oni ankoraŭ ne provis. Oni kontraŭas tion dirante ke inter [[Jalutorovsko]] kaj Kurgano laŭ Tobolo, kaj inter [[Iŝimo]] kaj Petropavlovsko laŭ Iŝimo haveblas [[muelejo]]j; sed ĉu vere ili povus esti nesuperebla obstaklo kaj ĉu vere privata intereso ĉiam estos preferata al tiu publika? |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Реки Ишим и Тобол, вытекая из глубины киргизских степей, проходят чрез земли успешнейшего земледелия и огромного скотоводства, и в тоже время нуждающиеся в лесе; в дальнейшем течении обе реки вступают в область дремучих лесов-урманов, где и хлеб и мясо дороги; это в самой Сибири. Непрерывный водяной путь от Петропавловска и Кургана до Тюмени легко может доставить возможность многим произведениям этих городов и их окрестностей появляться на рынках Европейской России. И что же? До сих пор все пароходство по Тоболу ограничивается плаваньем от Тобольска до устья Туры, а по Ишиму еще не пробовали. Против этого говорит, что между Ялуторовском и Курганом по Тоболу, и между Ишимом и Петропавловском по Ишиму есть мельницы; но неужели оне могут составлять непреодолимое препятствие и неужели частный интерес будет всегда предпочитаться общественному?<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 65.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [en [[Iŝima distrikto (1782-1923)|Iŝima distrikto]] de [[Tobolska gubernio]]] Post vilaĝo [[Borovoje (Tjumena provinco)|Borovskoje]] komenciĝas vico da [[kurgano]]j. Tio estas la unuaj kurganoj, kiujn mi renkontis en [[Siberio]]. Inter lokanoj cirkulas [[legendo]], ke iam, tre antaŭlonge, ĉi tie loĝis iuj ''ĉudaki'' [stranguloj] aŭ ''ĉud'', kiuj estis farantaj siajn [[loĝejo]]jn subtere kaj ke, ne elteninte rusan ĉeeston, ili hakis apogilojn kaj estis subpremitaj de la falinta [[tero]]. Por konfirmi tiun ĉi legendon, oni referencas al tio ke en la kurganoj oni trovas trabojn, homajn ostojn, vazaron kaj diversajn hejmaĵojn. Bedaŭrinde mi ne havis la kazon vidi ion el tiuj ĉi trovaĵoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = За селом Боровским начинается ряд курганов. Это первые курганы, которые я встретил в Сибири. Между местными жителями ходит поверье, что здесь прежде, когда-то, очень давно, жили какие-то ''чудаки'' или ''чудь'', устраивавшие свои жилья под землею, и что не снеся русского духа, они подрубили подпорки и были задавлены обрушившеюся землею. В видах подтверждения этого предания ссылаются на то, что в курганах находят бревна, человеческие кости, посуду и разную домашнюю утварь. К сожалению, мне ничего не случалось видеть из этих находок<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 66.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [ [[Transloĝiĝo al Siberio|transloĝiĝintoj]] en [[Tobolska gubernio]] ] Aŭdita de mi epiteto rilate la [[ĉeremisoj]]n: "kvietaj kvazaŭ [[kokino]]j" povas esti aplikita ankaŭ rilate la [[mordvoj]]n, kun kiuj mi konatiĝis en pluraj distriktoj de [[Penza gubernio]]. Transloĝiĝintoj estis videble [[malriĉulo]]j: malbonaj ĉevaletoj, la samaj koĉoj kaj jungilaro — ĉio montris ke malsufiĉo de la [[tero]], la sola kaŭzo de la transloĝiĝo, mizerigis ilin ĝis ekstremo. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Слышанный мною эпитет о Черемисах: «смирные как куры,» вполне может быть применен и к Мордве, с которою я был знаком во многих уездах Пензенской губернии. Переселенцы были заметно из бедняков: плохие лошадки, такие же повозки и упряжь, — все показывало, что малоземелье, единственная причина переселения, довело их до крайности<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 67.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Trans rivero [[Iŝimo (rivero)|Iŝimo]] la [[tero]] estas jam pli malbona kaj ekaperas [[lago]]j kaj ''zajmiŝĉe'' [marĉoj]. Inter la stacioj Mamiŝeva kaj Orlova situas marĉo, ricevinta la nomon Orlovskoje. Ĝi etendiĝas, kiel oni diris al mi, 150 verstojn aŭ ĉirkaŭ tio. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = За р. Ишимом земля уже похуже и начинают показываться озера и займища. Между станциями Камышевою и Орловым есть займище, получившее даже название Орловского. Оно тянется, как мне говорили, верст на полтораста или около того<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 69.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = En [[Siberio]] ''zajmiŝĉe'' estas nomata [[marĉo]], pli aŭ malpli malseka, kovrita je [[herbo]]j kaj aspektanta kiel herbejo. Laŭ popola kaj tre simila al la [[vero]] klarigo, ĉiuj ''zajmiŝĉe'' estis antaŭe [[lago]]j, kiuj, poiomete malprofundiĝante kaj sin kovrante per herboj, transformiĝas je tio kio nomiĝas ''zajmiŝĉe''. Kun tempopaso sur ''zajmiŝĉe'' aperas betuletoj forme de arbustaro; la grundo ĉiujare iĝas pli firma, la [[arbo]]j pli grandaj kaj dense kreskantaj, poste aperas etaj boskoj kaj fine formiĝas ''jelan'', do plugebla tereno. Ĉiujn ĉi ŝanĝojn eblas observi, traveturinte de [[Abatskoje]] ĝis la eksteretata urbo [[Tjukalinsko]], kio konsistigas iom pli ol 130 verstojn. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = В Сибири займищем называют болото, более или менее мокрое, заросшее травою и имеющее вид луга. По народному и очень похожему на правду объяснению, все займища были прежде озерами, которые, постепенно мелея и заростая, превращаются в то, что называется займищем. Со временем на займищах появляются маленькие березки в виде кустарника; грунт с каждым годом делается тверже, деревца крупнее и чаще, потом являются рощицы, рощи и, наконец, образуется елань, т. е. место удобное для хлебопашества. Все эти видоизменения можно видеть, проехавши от Абатского до заштатного города Тюкалинска, что составляет с небольшим 130 верст<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 69.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [en [[Iŝima distrikto (1782-1923)|Iŝima distrikto]] de [[Tobolska gubernio]]] En multnombraj [[lago]]j de tiu ĉi areo abundegas sovaĝaj [[anaso]]j kaj [[ansero]]j, kaj tio estas apud la [[vojo]], kie oni timigas ilin per [[pafo]]j; kio do okazas pli for? Nur vidante tiun ĉi teruran kvanton de [[ĉasaĵo]], eblas kompreni plendojn de lokanoj pri detruado, okazigada de ĝi sur grenkampoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = По многочисленным озерам этой местности кишат, в буквальном смысле, дикие утки и гуси, и это у самой дороги, где их пугают выстрелами; что же должно быть в стороне? Только видя это страшное количество дичи, можно понять жалобы местных жителей на опустошения, производимые ею в полях, засеянных хлебом<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 71.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Tuj post enveturi [[Iŝima distrikto (1782-1923)|Iŝiman distrikton]], mi rimarkis ke [[tegmento]]j el maldikaj tabuloj sur la [[domo]]j estas anstataŭataj de tiuj bastaj aŭ turfopecaj; nombro de tiuj lastaj, dum proksimiĝo al [[Tjukalinsko]], kreskas kaj en vilaĝo [[Kolmakovo (Omska provinco)|Kolmikovo]], 22 verstojn for de la urbo, videblas nur tiuj turfopecaj. Plej verŝajne tio ŝuldiĝas al [[tradicio]], ne al [[malriĉeco]] de loĝantoj aŭ kompleta malebleco trovi alian materialon. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Еще выезжая в Ишимский округ, я заметил, что тесовые кровли на домах начинают заменяться берестяными и дерновыми; число последних, по мере приближения к Тюкалинску, увеличивается, и в селе Колмыкове, в 22 верстах от города, видны только дерновые. Приписать это скорее всего следует обычаю, а уже никак не бедности жителей, или совершенной невозможности достать другой материал<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 71.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Ĝenerale ĉiuj siberiaj [[urbo]]j servas kiel [[azilo]] por [[Ekzilo al Siberio|ekzilitoj]] el "sinjoroj kaj [[ŝtatoficisto]]j". Laŭ [[vorto]]j de plejparto de tiuj ĉi homoj, ili suferis pro misuzo aŭ perdo de ŝtataj [[posedaĵo]]j, kio, kiel estas konate, por plejmulto estas la plej malgrava [[krimo]]. [[Poloj]] kaj loĝantoj de okcidentaj gubernioj prezentas sin nepre kiel politikajn [[krimulo]]jn. Sed registroj de krimartikoloj (ve!) ofte diras alian aferon. Laŭe al tiuj ĉi koleraj dokumentoj, multaj perduloj kaj politikuloj efektive estis nuraj [[ŝtelisto]]j kaj [[fripono]]j. Ĉe tio necesas rimarkigi, ke efektivaj politikuloj malamegas tiujn ŝajnajn kaj kaze de ebleco senmaskigas ilin plej malĝentile. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Все вообще сибирские города служат убежищем для ссыльных из «господ и приказного звания». По словам большей части этих людей, они пострадали за растрату и потерю казенного имущества, что, как известно, в глазах большинства, составляет самое невинное преступление. Поляки и уроженцы западных губерний выдают себя непременно за политических. Но статейные списки (увы!) часто говорят не то. По этим сердитым документам многие терятели и политики оказываются чистейшими ворами и мошенниками. При этом необходимо заметить, что действительные политические терпеть не могут мнимых, и при случае обличают их самым бесцеремонным образом<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 72.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Ekzilo al Siberio|Ekzilitoj]] el privilegiitaj klasoj de la [[socio]] en siberiaj [[urbo]]j trovas por si lokojn en [[juĝejo]]j kaj administracioj, en kiuj, ne havante rajton okupi etatajn postenojn, ili plenumas [[devo]]jn de kancelariistoj. Multaj el ili servas en alkohola komerco. Ĉio ĉi rilatas nur al [[homo]]j por io taŭgaj, kaj plej grave sobraj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Ссыльные из привилегированных классов общества в сибирских городах пристраиваются к судам и управлениям, в которых, не имея права занимать штатные места, исполняют обязанности канцелярских служителей. Много их также служит по откупу. Все это относится только к людям на что-нибудь годным, а главное трезвым<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 72.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Diversspecaj [[ŝtelisto]]j, [[fripono]]j kaj misŝparantoj, se ili sukcesis kaŝi kaj alporti kun si [[mono]]n, vivas en [[Siberio]] bonege. Por multaj el tiuj ĉi artistoj [[Ekzilo al Siberio|ekzilo]] servas kiel ŝanĝo de loĝejo kaj agadejo, ne pli. Por ili malfermiĝas la [[pordo]]j kaj [[koro]]j eĉ de tiuj, kiuj kun nobla indigno kaj teruro ekzekutas groŝajn ŝtelistojn. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Всякого рода воры, мошенники и похитители, если им случится припрятать и принести с собою деньги, живут в Сибири припеваючи. Для многих из этих художников ссылка служить переменою места жительства и театра действий, не больше. Для них отворяются двери и сердца даже тех, кто с благородным негодованием и ужасом казнит копеечных воришек<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 73.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Ĉiuj veturantaj de [[Rusio]] al [[Tomsko]] kaj plu al la tuta [[Orienta Siberio]], se ili ne bezonas veni al [[Omsko]], povas sekvi de [[Tjukalinsko]] ne laŭ la poŝta, sed laŭ kampara vojo, per [[Veturigisto|veturigistaj]] partneroj. Per tio oni gajnas proksimume 80 verstojn aŭ ĉirkaŭ tio: la [[vojo]] estas nemezurita aŭ, kiel mi aŭdis foje: "mezuris Sidor kaj Taras, sed ilia ĉeno rompiĝis; unu diras ni ligu, dum alia: e, ni tiel diru". Tiameniere ĉe ni estas mezurite kaj kalkulite tre multe. Laŭ reduktita vojo, krom ĉiuj [[negocisto]]j plejparte veturantaj pro propraj bezonoj, veturadas multaj kun ŝtataj vojpermesiloj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Все едущие из России в Томск и далее во всю Восточную Сибирь, если не имеют надобности быть в Омске, то могут следовать из Тюкалы, не по почтовой, а по проселочной дороге, на дружках. Этим выигрывается верст 80, или около того: дорога немерянная, или, как я один раз слышал: «меряли Сидор да Тарас, да цепь у них порвалась; один говорит свяжем, а другой: э, так скажем». Этим способом у нас измеряно и вычислено очень многое. Сокращенным путем, кроме всех вообще купцов большею частию следующих по собственной надобности, ездят многие с казенными подорожными<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 74.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Proksimiĝante al [[Irtiŝo]], oni vidas klare ke la [[stepo]]j proksimas. Sur [[veturigisto]]j jam ofte renkontiĝas ĥalatoj el duonsilka ŝtofo kun zigzagoj, evidente faritaj de ne-[[rusoj]], foje renkontiĝas [[kirgizo]] kun sia tipa [[vizaĝo]]. [[Ĉevalo]]j kaj kornobrutoj estas videble stepaj; [[ŝafino]]j estas kun grasvostoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Приближаясь к Иртышу, видишь ясно, что степи близко. На ямщиках уже часто встречаются халаты из полушелковой материи с зигзагами, очевидно нерусской выделки, кое-где попадается Киргиз с своею типичною физиономиею. Лошади и рогатый скот видимо степные; овцы с курдюками<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 74–75.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Kiam mi kaj [[veturigisto]] eniris la [[domo]]n, la mastroj jam sidis ĉe la tablo kaj manĝis [[ŝĉio]]n; sed leganto ne pensu ke siberia ŝĉio estas la sama kiel tiu rusa. Inter ili mankas iu ajn simileco. En la siberia ŝĉio, krom [[akvo]], [[viando]], [[salo]] kaj dika *) grio, mankas iuj ajn aldonaĵoj. Meti [[brasiko]]n, [[cepo]]n kaj ĉiujn ajn verdaĵojn, oni konsideras tute nenecesa. Post ŝĉio sekvis galantino, al kiu oni aldonis nekonatan al niaj malsuperaj klasoj [[mustardo]]n diluitan per [[kvaso]]. Poste aperis ne bolkuirita, nek rostita, sed pli ĝuste vaporumita porkido, iom salita kaj tre grasa. La kvara plado estis malfermita [[Pirogo (kulinario)|pirogo]] (rastjagaj) kun salita [[ezoko]]. Je la pirogo oni manĝis nur farĉon; la randojn kaj malsupron manĝi ne estas kutime. Fine aperis io simila al patkukoj kun [[kazeo]], rostitaj je [[butero]]. [[Kaĉo]] mankis. La siberianoj ne ŝatas ĝin, dum poligonan grion ili eĉ malŝatas. La [[pano]] estis sole tritika, sed tre acida kaj bakita el likva pasto. Tio estis ĉiutaga [[manĝo]] de bonhava kamparano. [[Kvaso]]n, kaj eĉ tre bonan, en [[Siberio]] eblas trovi en ĉiu bonhava domo. Kie oni bakas panon el sekala faruno, tie oni ĉiam ĝin trakribras per etĉela kribrilo [sito]. Uzi grandĉelan kribrilon estas konsiderate malbone.</br>— Ni, dankon al dio, ne estas porkoj! diras la siberianoj.</br>— Kiel oni povas grajnoŝelojn manĝi, dio savu! diras la siberianoj.</br>Pro grandĉele kribrita pano ili multe kritikas [[Transloĝiĝo al Siberio|novsetlintojn]], kiuj tre ŝatas ĝin.</br>*) Dika grio nomiĝas senŝeligita [[hordeo]]. Normala muelita hordeo estas nomata simple grio, sen konkretigo pri kio temas. Milea grio estas nomata milegrio. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Когда я и ямщик вошли в избу, хозяева уже сидели за столом и хлебали щи; но да не подумает читатель, что сибирские щи тоже, что русские. Между ними нет никакого сходства. В сибирских щах, кроме воды, мяса, соли и толстой *) крупы, нет никаких примесей. Класть капусту, лук и вообще какую бы то ни было зелень, считается совершенно ненужным. За щами последовал студень, к которому подали незнакомую нашему простонародью горчицу, разведенную квасом. Далее явился, не то чтобы вареный, и не то чтобы жареный, a скорее пареный поросенок, слегка просоленый и очень жирный. Четвертым блюдом был открытый пирог (растягай) с просоленою щукой. В пироге ели только начинку; края и сподку есть не принято. Наконец, явилось что-то вроде оладьев с творогом, жаренных в коровьем масле. Каши не было. Сибиряки до нее не охотники, а гречневой крупы даже не любят. Хлеб исключительно пшеничный, но очень кислый, и печеный из жидкого теста. Это был ежедневный обед исправного крестьянина. Квас, и даже очень хороший, в Сибири можно найти в каждом порядочно-построенном доме. Где пекут хлеб из ржаной муки, там ее всегда сеют на сито. Употреблять решето считается предосудительным.</br>— Мы, слава Богу, не свиньи! говорят сибиряки.</br>— Как же таки мякину ''исть'' (есть), сохрани Господи! говорят сибирячки.</br>За решетный хлеб много достается новоселам, имеющим к нему сильное пристрастие.</br>*) Толстою крупою называют ободранный ячмень. Обыкновенная же ячная существует под именем просто крупы, без прибавления какая. Пшено именуется просяною крупою<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 77–78.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Omsko]] de malproksime aspektas oble pli bone ol proksime, ĉar estante for de la [[urbo]] oni vidas grupon da belegaj ŝtonaj konstruaĵoj, kiuj efektive estas dissemitaj je sufiĉe granda distanco unu de la alia. Ne videblaj de malproksime lignaj [[domo]]j kaj dometoj, multaj el kiuj estas apenaŭ vivaj kaj forte kadukiĝintaj, detruas dum traveturo la impreson, kreitan antaŭ kvar verstoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Омск издали гораздо лучше, чем вблизи, что происходит от того, что не доезжая до города видишь целую группу прекрасных каменных зданий, которые на самом деле разбросаны в довольно порядочном одно от другого расстоянии. Не видные издалека деревянные дома и домики, между которыми много еле живых и сильно пострадавших от времени, разрушают при проезде впечатление, составленное версты за четыре<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 81.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Traveturo tra la [[Omska fortikaĵo|fortikaĵo]] ne estas longa: proksimume 500 paŝojn, ne pli, de la Tara pordego kaj jen jam alia, Omska pordego. Dum elveturo de la fortikaĵo, transoma urboparto, en kiu estas koncentritaj plej bonaj konstruaĵoj, ŝajnas tre bela. Du [[vaporŝipo]]j kun barĝoj, starintaj ĉe enfluejo de [[Omo]] al [[Irtiŝo]], finis la bildon, sur kiu kiel malhela makulo kuŝiĝis amasoj da arestantoj, riparantaj la vojon trans [[Omo]]. Trans Irtiŝo videblis [[jurto]]j de [[kirgizoj]], migrantaj ĉiusomere al la urbo. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Проезд по крепости не длинен: каких-нибудь шагов 500, не более, от Тарских ворот, и уже другие ворота Омские. При выезде из крепости, заомская часть города, в которой сосредоточены лучшие здания, кажется очень красивою. Два парохода с баржами, стоявшие у самого впадения Оми в Иртыш, довершали картину, на которой темным пятном ложились толпы арестантов, поправляющих дорогу через Омь. За Иртышем виднелись юрты киргизов, прикочевывающих каждое лето в соседство города<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 82.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Omsko]] certe povas nomiĝi la [[urbo]] ŝtatserva. Naŭ el dek, se ne pli da tuta loĝantaro, kompreneble la [[viro]]j, servas aŭ servis aŭ servos. La verboj — ''vivi'' kaj ''servi'' en Omsko delonge iĝis por multaj sinonimoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Омск вполне может называться городом служебным. Девять-десятых, если не больше всего народонаселения, разумеется мужеского пола, или служит, или служило, или будет служить. Глаголы — ''жить'' и ''служить'' в Омске давно уже сделались для многих синонимами<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 83.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [pri [[Omsko]]] [...] multnombraj grizharaj [[maljunulo]]j, ornamitaj je signaĵoj kun koncizaj sed multsignifaj surskriboj: pro 25 kaj 35 jaroj. Tian nombron de eks-[[ŝtatoficisto]]j kun [[kruco]]j, [[uniformo]]j kaj pensioj mi, traveturinte la tutan [[Rusio]]n, vidis en neniu [[urbo]]. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = [...] многочисленные, убеленные сединами старцы, украшенные знаками с краткими, но многозначительными надписями: за 25 и 35 лет. Такого количества отставных чиновников с крестами, мундирами и пенсионами, я, изъездив всю Россию, не видал ни в одном городе<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 84.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Malmultekosteco de la ĉefaj bezonaĵoj en [[Omsko]] sekvigis neeviteble disvolviĝon de familia [[vivo]]. Rigardu kien ajn — ĉiuj estas edziĝintaj. [[Fraŭlo]]j ege malmultas, kaj eĉ ili baldaŭ edziĝos; almenaŭ [[svatistino]]j aŭ pli ĝuste diri, gesvatistinoj aranĝantaj familian [[feliĉo]]n, ne perdas [[espero]]n bridi ilin laŭeble. Pri ĉiu, novveninto por servado, kolektiĝas tuj precizaj informoj kaj se li estas fraŭlo, en tiu ĉi stato li restos nelonge: oni edzigos rapide kaj eĉ verŝajne tiel, ke li ne havos [[tempo]]n por rekonsciiĝi. [[Junulo]]j pereas kvazaŭ [[muŝo]]j. Ĉiujn ĉi specifaĵojn mi aŭdis kaj transdonas kiel la aŭditajn rakontojn. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Дешевизна первых потребностей в Омске повлекла за собою, как необходимое следствие, развитие семейной жизни. Куда ни оглянись — все женатые. Холостяков чрезвычайно мало, да и те скоро женятся; по крайней мере свахи, или правильнее, особы обоего пола, устраивающие семейное счастие, не теряют надежды обрезонить их по возможности. О каждом, вновь прибывшем на службу, забираются немедленно точные справки, и если он оказывается безбрачным, то в этом состоянии ему оставаться не долго: женят как раз, да еще пожалуй так, что иной не успеет опомниться. Молодые люди гибнут, как мухи. Все эти особенности я слышал, и передаю, как слышанное<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 84.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = La urbo [[Omsko]] konsistas el [[Omska fortikaĵo|fortikaĵo]], konstruita ĉe riverbuŝo de [[Omo]], kaj apudaj kvartaloj, situantaj ambaŭflanke de tiu ĉi rivero. Trans Omo en la urbo ekzistas du konstantaj [[ponto]]j sur pilieroj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Город Омск состоит из крепости, построенной при устье Оми, и форштатов, расположенных по обеим сторонам этой реки. Через Омь в городе два постоянных моста на сваях<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 85.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = La [[Omska fortikaĵo]] delonge perdis ĉiun ajn strategian signifon: la plej proksima limo troviĝas je preskaŭ 1000 verstoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Омская крепость давным давно уже утратила всякое стратегическое значение: ближайшая граница находится почти в 1000 верстах<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 85.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = En la vico de [[fortikaĵo]]j, etendiĝantaj laŭ [[Irtiŝo]] ĝis [[Buĥtarmo]], ĉiuj troviĝintaj inter la [[Omska fortikaĵo|Omska]] kaj [[Semipalatinska fortikaĵo|Semipalatinska]], inkluzive tiun lastan, delonge estas nuligitaj pro manko de bezono. Cetere la sama sorto ŝajne atendos ankaŭ la unuan. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = В ряду укреплений, тянувшихся по Иртышу до Бухтармы, все находившиеся между Омским и Семипалатинским, со включением последнего, давно упразднены за ненадобностью. Впрочем, та же участь, кажется, предстоить и первому<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 85.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Unu el la omskaj apudfortikaĵaj kvartaloj tute prave nomiĝas la Malseka: surplace bele situas bonega [[flako]], tia flako ke se iu eksterlanda topografo estus kartografanta [[Omsko]]n, tiu ĉi akvejo nepre estus markita kiel se ne [[lago]], do almenaŭ [[marĉo]]. Apud la flako en terurega, neelirebla [[koto]] troviĝas butiketoj, kaj la tuta placo servas kiel loko por [[bazaro]]. Plej mirinde estas ke apud tiu ĉi [[placo]] troviĝas, okupita de neniu kaj nenio, la alia, tute seka kaj komforta. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Один из омских форштатов совершенно основательно называется Мокрым: на площади красуется великолепнейшая лужа, такая лужа, что случись снимать Омск какому нибудь иностранному топографу, это водное пространство непременно было бы означено если не озером, то по крайней мере болотом. Около лужи в страшнейшей, невылазной грязи размещены лавочки, и вся площадь служит местом для базара. Всего удивительнее, что рядом с этою площадью находится, ни кем и ни чем не занятая, другая, совершенно сухая и вполне удобная<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 85–86.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = La pavimoj en [[Omsko]] mankas (fragmentojn de [[strato]]j kaj la [[vojo]]n de la [[Omska fortikaĵo|fortikaĵo]] al la [[ponto]], superŝutitajn per brikrubaĵoj kaj rompoŝtonoj ne eblas nomi pavimitaj), kvankam ili povus esti: sufiĉe bona [[ŝtono]] en la [[urbo]] estas vendata kontraŭ ne pli ol 10 rubloj je kuba klafto [9,7 kubaj metroj]. Ekscii pri prezo de la ŝtono kaj konstruaj materialoj ĝenerale por mi estis tre komforte: ĝuste kontraŭ mia apartamento oni konstruis novan katolikan [[preĝejo]]n — pruvon kiel estas persekutata ĉe ni [[Romkatolikismo|romkatolika kredo]]. La [[masonisto]]j sen eĉ unusola escepto estis [[Orjola gubernio|orjolanoj]], nur ne [[Ekzilo al Siberio|ekzilitoj]] sed el [[Transloĝiĝo al Siberio|novsetlintoj]]. Laŭ iliaj [[vorto]]j, ili revenis al la antaŭa metio pro terure malbona [[rikolto]], spertita en 1861 en multaj lokoj de [[Okcidenta Siberio]]. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Мостовых в Омске нет (куски улиц и дорогу от крепости к мосту, усыпанную кирпичным мусором и кое каким щебнем, нельзя назвать мощеными), хотя могли бы быть: довольно хороший камень в городе продается не дороже 10 рублей за кубическую сажень. Узнать о стоимости камня, и вообще строительных материалов, для меня было очень удобно: как раз напротив квартиры строили новую католическую церковь — доказательство, каким гонениям подвержено у нас римское исповедание. Каменщики все до одного орловские, только не ссыльные, а из новоселов. По их словам, они взялись за прежнее ремесло по причине страшного неурожая, испытанного в 1861 году во многих местах Западной Сибири<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 86.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Al la specifaĵoj, malofte renkontataj en provincaj [[urbo]]j, senescepte de tiuj grandaj guberniaj, apartenas en [[Omsko]] bonega [[orkestro]]. La [[muzikisto]]j estas senescepte [[siberiaj kozakoj]]. La orkestro ekzistas jam delonge kaj ŝuldas siajn specifaĵojn al la fama komponisto [[Aleksandro Alabjev|Alabjev]]. Sendita al [[Siberio]] en la dudekaj jaroj. Alabjev loĝis sufiĉe longe en [[Tobolsko]], kie ĝis 1838 troviĝis stabo de aparta siberia korpuso. Okupiĝante pri [[muziko]] kun kozakoj, la bonega instruisto kreis bonegajn lernantojn. Delonge jam ne estas ĉi tie Alabjev, sed la semita de li falis sur bonan grundon kaj verŝajne konserviĝos por longe. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = К числу особенностей, редко встречающихся в провинциальных городах, не исключая и больших губернских, принадлежит в Омске прекрасный оркестр. Музыканты все до одного сибирские казаки. Оркестр этот существует уже давно, и обязан своими достоинствами известному композитору Алябьеву. Отправленный в Сибирь еще в двадцатых годах, Алябьев прожил довольно долго в Тобольске, где до 1838 года помещался штаб отдельного сибирского корпуса. Занимаясь музыкой с казаками, отличный учитель произвел отличных учеников. Давно уже нет здесь Алябьева, но посеянное им упало на хорошую почву, и вероятно сохранится на долго<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 86–87.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [...] ''Ĉumaki''; tio estis [[Voroneĵa gubernio|voroneĵanoj]] de puraj [[malgrandrusoj]], setlitaj laŭ [[Omo]] kaj konservintaj ĉion sian gepatran. La [[ĥoĥolo]]j kaj [[okso]]j estas traktataj de la [[siberianoj]] malestime. Stulta insulto ''[[Ivan Mazepa|mazep]]'', eĉ ''diabla'', estas konata ĉi ajn. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = [...] Чумаки; это были воронежцы из чистых малороссов, поселенные по Оми и сохранившие все свое родимое. Хохлы и волы третируются сибиряками свысока. Глупое ругательство ''мазеп'', даже еще ''чертов'', известно всюду<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 88.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Tiuj ĉi "[[Vepsoj|vedi]]<ref>Supozeble temas pri [[vepsoj]], kiujn la rusoj tiutempe nomis ''ves''.</ref> de [[Viborg|Vibork]]", kune kun [[Finnoj|ĉuĥna]], [[Finnoj|majmistoj]]<ref>Tiel rusoj nomis finnojn-protestantojn en [[Sankt-Peterburga gubernio]] — de la finna ''Maa-mies'' (''Maa'' estas "tero", ''Mies'' — "viro"); [[germanoj]] nomis ilin ''Landmann''.</ref>, [[latvoj]] kaj aliaj popoloj, loĝantaj en [[Baltio|Baltaj gubernioj]], estis kolektitaj de la eks-ĉefguberniestro [[Gustav Christopf von Hasford|Hasford]] de la tuta [[Okcidenta Siberio]] kaj setlitaj ĉe [[Omo]] en aparta vilaĝo. Por ili estis konstruita [[Luteranismo|luterana]] preĝejo kaj sendita pastoro. Ĝis tiu ĉi vere kristana ordono, luteranoj kaj [[Transloĝiĝo al Siberio|setlintoj]], trafintaj [[Siberio]]n, devis rezigni je aŭskultado de la dia vorto aŭ frekventi aliajn preĝejojn. Ĉe tio necesas rimarkigi ankaŭ, ke la generalo Hasford konstruigis multajn ortodoksajn preĝejojn tie, kie ili tute mankis kiel ekzemple en la [[Kirgiza stepo]]. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Эти «веды из Виборк», вместе с чухною, маймистами, латышами и прочим людом, населяющим прибалтийские губернии, собраны бывшим генерал-губернатором Гасфордом со всей западной Сибири, и поселены на Оми особою деревнею. Для них построена лютеранская кирка и определен пастор. До этого истинно-христианского распоряжения, лютеранам и поселенцам, попавшим в Сибирь, приходилось или отказаться от слушания слова Божия, или посещать другие церкви. При этом нужно заметить также, что генералом Гасфордом построено много православных церквей там, где их вовсе не было, как, например, в Киргизской степи<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 89.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Ĉe la unua stacio Tomska, la negocista [[vojo]], apartiĝinta de [[Tjukalinsko]], kuniĝas kun tiu poŝta, al kiu venas ankaŭ tiu etapa, turninta [arestanta] de [[Tjumeno]] al [[Tobolsko]]. Enirante Tobolskon, la arestantaj grupoj faras ĉirkaŭvojon je proksimume 250 verstojn, kio certe estas nenio kompare al trimila distanco ĝis [[Irkutsko]]. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = К первой станции Томской купеческая дорога, отделившаяся от Тюкалы, соединяется с почтовой, на которую тут же выходит и этапная, уклонившаяся от Тюмени на Тобольск. Заходя в Тобольск, партии делают верст 250 крюку, что, конечно, составляет вздор в сравнении с трехтысячным расстоянием до Иркутска<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 90.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = La unua [[Ekzilo al Siberio|arestanta grupo]], kiun mi devancis, estis virina: [[virino]]j kiel kutime estis kverelantaj dum la [[gardisto]]j plej amikeme ridetis. Cetere en la grupo estis ankaŭ kelkaj [[viro]]j. Oni diris al mi, ke ĝenerale la [[edzo]]j oble malpli ofte sekvas al [[Siberio]] post siaj [[edzino]]j ol la edzinoj sekvas la edzojn. Post la grupo treniĝis kelkaj [[koĉo]]j, inter kiuj estis ankaŭ propraj de arestantoj, kaj de municipoj, kaj de [[soldato]]j. Multaj el soldatoj-gardistoj en Siberio havas proprajn ĉevalojn, kiujn ili luigas al arestantoj. En tiu ĉi luigo estus nenio kondamninda, se ne okazus foje ke ĝi estas trudata, do oni malebligas al lokanoj luigi, nek ebligas al arestantoj lui la aliajn koĉojn krom tiuj posedataj de malsuperaj [[militisto]]j. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Первая партия, которую я обогнал, была женская: бабы, по обыкновению, бранились, а конвойные самым дружелюбным образом посмеивались. Впрочем, в партии было несколько и мужчин. Мне сказывали, что вообще мужья гораздо реже следуют в Сибирь за женами, чем жены за мужьями. За партиею тянулось несколько подвод, между которыми были и собственные арестантские, и земские, и солдатские. Многие из этапных солдат по Сибири держат своих лошадей, которых нанимают арестантам. В этом найме не было бы ничего предосудительного, если бы не встречались случаи, когда он делается принудительным, т. е. когда не допускают местных жителей наниматься, или не позволяют арестантам нанимать другие подводы, кроме принадлежащих нижним чинам<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 90.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Ekzilo al Siberio|Setlistaj grupoj]], same kiel tiuj virinaj, marŝis libere, do sen ĉiuj ajn [[ĉeno]]j; ĉe la [[Punlaboro en Siberio|katenuloj]] ja la [[kateno]]j estis lasitaj nur sur unu [[kruro]] kaj kroĉitaj al zono. Oni diras ke marŝi tiel estas nekompareble pli komforte. Tia faciligo estas malpermesita, sed okazas; pro tio la arestantoj promesas marŝi kviete kaj plej ofte plenumas sian [[promeso]]n. Membroj de katenaj grupoj tenas sin oble pli serioze ol la setlistoj kaj la [[gardisto]]j havas certan respekton al tiu ĉi gento. Ne hazarde ĉe la marŝantaj arestantoj ekzistas [[proverbo]]: marŝante kun katenuloj — oni ploros, marŝante kun setlistoj — oni ridos; marŝante kun virinoj... sed ĉi tie estas uzata esprimo, ne posedanta rajton de civitaneco eĉ en [[Usono]]. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Поселенские партии, также как и женские, шли на ''слободе'', т. е. без всяких цепей; у кандальных же кандалы оставлены только на одной ноге и прикреплены к поясу. Так, говорят, идти несравненно способнее. Подобное облегчение запрещено, но допускается; за это арестанты дают слово идти спокойно, и в большей части случаев исполняют свое обещание. Члены кандальных партий держат себя гораздо солиднее, чем поселенские, и конвойные перед этим народом находятся в некотором респекте. Не даром на этапах существует поговорка: пойдешь с кандальными — наплачешься, пойдешь с поселянами — насмеешься; пойдешь с бабами... но тут употребляется выражение, не пользующееся правом гражданства даже в Америке<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 91.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Sed jen estas [[Kainsko]]; pri kiu mi legis jam ke ĝi estas superplena je [[judoj]]. Tio estas [[vero]], sed la siberiaj judoj, ĉu naskiĝintaj surloke aŭ ekzilitaj *) havas nek vantemon, nek sintrudiĝemon de siaj polaj kaj litovaj samgentanoj. Judoj, trafante [[Siberio]]n, krom ege maloftaj esceptoj, akomodiĝas nemalbone. Teruraj [[malriĉulo]]j, kiujn eblas vidi abunde inter ili en urboj kaj vilaĝoj de okcidentaj gubernioj kaj de la [[Pola carlando]], en Siberio estas neimageblaj.</br>*) Eblas veti cent kontraŭ unu ke al la demando, proponita al la judo: pro kio li estis ekzilita? sekvos respondo: "pro [[kontrabando]]". La krimregistroj diras la samon preskaŭ je duono de la kazoj, se ne pli. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Но вот и Каинск; о котором я читал уже, что он переполнен евреями. Это правда, но сибирские евреи, как местные уроженцы, так и сосланные *) не имеют ни суетливости, ни назойливости своих польских и литовских земляков. Евреи, попадая в Сибирь, за чрезвычайно редкими исключениями, вообще устроиваются не дурно. Такие страшные бедняки, каких между ними можно видеть в городах и местечках западных губерний и Царства Польского, в Сибири не мыслимы.</br>*) Можно держать пари сто против одного, что на вопрос, предложенный еврею: за что он сослан? последует ответ: «за контрабанду.» Статейные списки говорят тоже почти на половину, если не больше<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 93–94.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Kainsko]] estas la urbeto malgrava kaj havas nenion rimarkindan. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Каинск городок не важный, и ничего не имеет в себе замечательного<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 94.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Poste mi aŭdis kian profitan fianĉinan komercon aranĝis [[siberiaj judoj]]. La afero estas jena: por 10 [[viro]]j, ekzilitaj al [[Siberio]], venas kiel konate ne pli ol unu [[virino]]. Inter la [[judoj]] tiu ĉi proporcio estas eĉ pli malgranda. Laŭ ilia [[leĝo]], ĉiu devas edziĝi, sed al kiu? Nombro de [[knabino]]j, naskiĝintaj en Siberio, tute ne kontentigas aktualan bezonon kaj jen iuj Ĥaim, Mordoĥ kaj Ŝloma, havantaj rajtojn de plena civitaneco, kreas kompanion kaj veturas, plej ofte al [[Belorusio]]. Ĉe siaj malriĉaj samkredantoj (kaj tie la [[malriĉulo]]j abundegas) ili prenas knabinojn-adoleskantojn kaj transporttas ilin al Siberio, kie ili edzinigas ilin ĉiujn senescepte, ricevante de [[fianĉo]]j rekompencon de ĉiuj vojaĝelspezoj, kun certa procentaĵo pro la [[servo]]. La prezoj estas difinataj laŭe al la kapabloj de fianĉinoj kaj eĉ pli al la kapabloj de [[fianĉo]]j. Malriĉulo povus ricevi eĉ senpage aŭ kontraŭ plej modesta [[pago]]. Multaj konsideras la fianĉinan komercon la afero ege malmorala kaj miras kiel ĝis nun ne estis faritaj la plej rigoraj agoj por ĉesigi tion ĉi, sed la afero parolas pri si mem kaj pro tio la plendoj estas tute ignorindaj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Впоследствии я слышал, какой прибыльный торг ведут сибирские евреи невестами. Дело состоит вот в чем: на 10 мужчин, сосланных в Сибирь, идет как известно, туда же не более одной женщины. Между евреями эта пропорция еще меньше. По их закону каждый обязан жениться, а на ком? Число девочек, родившихся в Сибири, далеко не удовлетворяет насущной потребности, и вот какие нибудь Хаим, Мордох и Шлема, пользующиеся полными правами гражданства, составляют компанию, и едут, большею частью, в Белоруссию. У бедных своих единоверцев (а там бедняков пропасть) берут девочек подростков и везут их в Сибирь, где выдают всех без исключения замуж, получая с женихов за все дорожные расходы, с надлежащим процентом за коммиссию. Цены определяются сколько по достоинству невест, а еще более по достатку женихов. Бедняк может получит даже даром, или за самую умеренную плату. Многие находит торговлю невестами делом в высшей степени безнравственным, и удивляются, почему до сих пор не принимают самых строгих мер для его прекращения, но дело говорит само за себя, и потому на эти жалобы положительно не стоит обращать внимания<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 95.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = 270 verstojn daŭras tera digo, konsistiganta la [[vojo]]n tra la [[Baraba stepo|Barabo]]. Dekstre kaj maldekstre maldensa [[arbaro]] aŭ arbustaro, kreskinta sur marĉa grundo kaj ĉiam konsistanta el [[betulo]]j, [[tremolo]] aŭ foje vimeno. La grundo estas [[ĉernozio]], formiĝinta pro planta humo. La [[greno]] maturiĝas bonege, sed ne ĉiujare. Ĝi jen pereas pro [[malvarmo]], jen pro malsekeco, jen ĝin pereigas frua [[prujno]], jen ĝi putras je garboj, kaj la proverbo "laŭ [[lipharoj]] fluis, sed la [[buŝo]]n maltrafis" efektiviĝas. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = 270 верст продолжается земляная насыпь, составляющая дорогу по Барабе. Направо и налево редкий лес или кустарник, выросший на болотистой почве и все береза, осина и тальник кое-где. Грунт чернозем, образовавшийся от растительного перегноя. Хлеб родится отлично, но не всякий год. Он то вызябнет, то вымокнет, то его хватит спозаранку инеем, то погниет в снопах, и поговорка «по усам текло, да в рот не попало», получает практическое применение<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 97.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Brutbredado]] en la [[Baraba stepo|Barabo]] estas malfaciligata printempe per abundo de [[akvo]] sur paŝtejoj kaj somere per ojstroj kaj ĉiaspecaj [[moskito]]j. En junio kaj julio la ojstro furiozas tage kaj je sennuba [[vetero]]; la [[kulo]]j kaj simulioj ne trankviliĝas ankaŭ nokte. Je aŭgusto aperas nova turmentanto de malfeliĉaj bestoj: vespo, kiu kutimas mordi je la [[lipo]]j kaj nazotruoj. La plej bona [[tempo]] por la brutoj estas [[aŭtuno]], se ĝi estas seka kaj [[neĝo]] venas malfrue kio bedaŭrinde ne ĉiam okazas. Mi konsideras necesa aldoni, ke la Barabon vizitas antrakso kaj bovpesto. Revenante de [[Irkutsko]], mi veturis laŭ la Barabo je unuaj tagoj de junio (inter la 10-a kaj 15-a) kaj vidis kiel [[bovino]]j kaj [[ĉevalo]]j, amasiĝinte je gregoj ĉirkaŭ fajregoj, stariĝas sub [[vento]]n por, sufokiĝante je [[fumo]], almenaŭ iom seniĝi je la [[insekto]]j; en tia situacio certe ili jam ne pensas pri manĝado dum la furaĝoj estas mirindaj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Скотоводство по Барабе затруднено весною избытком воды на пастбищах, a летом ''паутом'' и всякого рода ''гнусом''. В июне и июле паут свирепствует днем и в ясную погоду; комары и мошки не унимаются и ночью. К августу является для несчастных животных новый мучитель: ''строка'', что-то в роде осы, имеющая привычку кусать в губы и в ноздри. Лучшее время для скота — осень, если она сухая и снег выпадет поздно, что, к сожалению, не всегда случается. Считаю нужным прибавить, что Барабу посещает сибирская язва и чума рогатого скота. Возвращаясь из Иркутска, я ехал по Барабе в первых числах июня (между 10 и 15 числами), и видел как коровы и лошади, собравшись кучами около костров, становятся под ветер, для того, чтобы задыхаясь в дыму, сколько нибудь избавиться от насекомых; тут уже, конечно, не до еды, а корма удивительные<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 97–98.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Dekstre de la [[vojo]], do sude, la [[Baraba stepo|Barabo]] etendiĝas ne malproksime, proksimume je cent verstoj, ne pli, kaj haveblas [[vilaĝo]]j; sed maldekstre, "[[dio]] scias ĝis kiam", diras lokanoj, "ni tie ne estis kaj mankas la vojo tien". Grandega spaco norde de la vojo ĝis [[Narimo]] estas tute ne loĝata. Laŭ la Barabo cirkulas [[onidiro]]j ke ie trans la Ubinska lago loĝas je kortoj kaj eĉ vilaĝoj iuj kredantoj, agnoskantaj super si neniun potencon kaj pro tio plenumantaj neniujn ŝtatajn devojn. "Iuj diras ke ili devenas de [[Punlaboro en Siberio|vagabondoj]], aliaj diras ke ili venis propravole, delonge, sed mankas la vojo tien". Jen ĉio kion mi sukcesis ekscii pri tiuj enigmaj kredantoj. Mi konsideras necesa aldoni ke la onidiroj pri konataj al neniu vilaĝoj kaj iliaj sendependemaj loĝantoj ekzistas en multaj lokoj de [[Siberio]]. Praveco de tiuj ĉi onidiroj plurfoje estis konfirmata de oficialaj enketadoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Вправо от дороги, т. е. к югу, Бараба тянется не далеко, верст на сто, не больше, и есть деревни; за то влево, «Бог ее знает докудова», говорят местные жители, «мы там не бывали, да туда и ходу нет.» Огромное пространство от дороги к северу до Нарыма, совершенно необитаемо. По Барабе ходят слухи, что где-то за Убинским озером, живут дворами и даже деревнями какие-то богомолы, не признающие над собою никакой власти, и потому неотбывающие никаких повинностей. «Кто говорит, что из бродяг они, а кто толкует, что по своей воле, издавна зашли — не разберешь.» Вот все, что я мог узнать об этих загадочных богомолах. Считаю необходимым прибавить, что слухи о неизвестных никому деревнях и независимых их обитателях существуют во многих местах Сибири. Справедливость этих слухов неоднократно подтверждалась официальными дознаниями<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 98.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [malliberuloj [[Punlaboro en Siberio|marŝantaj en Siberio]]] La pluvego estis forta, la [[koto]] profundega, [[vento]] kaj malvarmo. [[Homo]]j malsekiĝis komplete kaj sekvos nur ke ili unu tagon kaj duonon pasigos en etapa [[malliberejo]] en malvasta ejo. Mankas loko por ŝanĝi [[vesto]]jn kaj sekigi ilin. Vidante tiujn ĉi komplete malsekiĝintajn kaj malvarmiĝintajn ĝis dentogrincado estaĵojn, kreitajn laŭ imago kaj simileco de [[dio]], oni propravole forgesas ke ili estas [[krimulo]]j, kaj nomas ilin kiel tion faras la [[rusa popolo]]: malfeliĉuloj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Дождь лил как из ведра, грязь по колено, ветер и холод. Люди промокли до нитки, и впереди перспектива просидеть полтора дня в этапном остроге в тесном помещении. Перемениться — нечем, обсушиться — негде. При виде этих промокших до костей и продрогших до скрежета зубов существ, созданных по образу Божию и по подобию, невольно забудешь, что они преступники, а назовешь их так, как называешь русский народ: несчастными<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 99.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Per la imperiestra ukazo de la 17-a de aprilo 1863 la [[homa stampado]] estis nuligita kaj pro tio, ne timante tro ofendi la legantojn, mi deciddas prezenti jenajn detalojn; plejparto de la [[krimulo]]j estis stampitaj tiel: sur la dekstra [[vango]] A., sur la [[frunto]] K., sur la maldekstra T. "Do de la Akatuja fabriko" diras ŝerce arestantoj. Foje renkontiĝas posedantaj A surfrunte, tio estas "laŭ siberia modo". Malkontento de [[ekzekutisto]] aŭ speciala [[indigno]] de plenumantoj, laŭ opinio de [[Punlaboro en Siberio|punlaboruloj]], manifestiĝis je stampado de literoj "piedojn supren". (Mi vidis du ulojn, stampitajn tiamaniere). Ke la stampado tute ne atingis sian celon, plej bone pruvas ekzistado de "ronde Ivan Ivanoviĉ-oj", kiuj ne nur ne hontas, sed verŝajne eĉ fanfaronas je siaj stampoj, transformintaj foje hazardajn, do facile korekteblajn krimulojn, je ĝisostaj maliculoj. Literoj K.A.T.<ref>K.A.T. estas unuaj tri literoj de la rusa vorto "katorĵnij", do "punlaborulo".</ref> estis enkondukitaj per leĝaro de 1842. Antaŭe oni metadis В.О.Р.<ref>Do "krimulo" (en malnova lingvouzo, nun tiel nomiĝas sole ŝtelisto).</ref> kaj enŝmiradis [[pulvo]]n. Tiuj ĉi stampoj estis facile forigeblaj; sed poste proponis siajn servojn [[scienco]], kaj laborema [[kemiisto]] elpensis ŝmiraĵon, kies spuroj havas neimageblan rezistemon. Pri tiu ĉi ŝmiraĵo siatempe okazis oficiala korespondado kaj estis farataj skrupulaj eksperimentoj... |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Высочайшим указом 17-го апреля 1863 года клеймление уничтожено, и потому, не опасаясь слишком оскорбить читателей, решаюсь привести следующие подробности; большая часть преступников заклеймены так: на правой щеке А., на лбу К., на левой Т. «Значит Акатуевского завода», говорят в шутку арестанты. Изредка попадаются имеющие А на лбу, это «по сибирской моде». Неудовольствие палача или особое негодование исполнителей, по мнению каторжных, выражалось в постановлении букв ''в верх ногами''. (Я видел двух заклеймленных этим способом). Что клеймление совершенно не достигло своей цели, лучше всего доказывается существованием ''кругом Иванов Ивановичей'', которые не только не стыдятся, а пожалуй чванятся своими клеймами, превратившими иных случайных, т. е. удобоисправимых преступников, в закоренелых злодеев. Буквы К. А. Т. введены в употребление уложением 1842 года. Прежде накладывали В. О. Р. и затирали порохом. Эти знаки выводились чрезвычайно легко; но впоследствии предложила свои услуги наука, и какой-то трудолюбивый химик изобрел мазь, следы которой отличаются необыкновенною устойчивостью. Об этой мази в свое время производилась официальная переписка и делались тщательные опыты...<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 102.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = "Tio estas nia areo", diras pri [[Siberio]] arestantoj kaj efektive ili estas tie kvazaŭ hejme. Vi ne vidos ĉi tie rigardojn de sub la [[frunto]], kiel ĉe ni rigardas vizitanton la juĝatoj, nek vi aŭdos timigite hastajn kaj kvazaŭ parkeritajn respondojn, proprajn al la arestantaj rotoj. Ĉi tie ĉiu rigardas vin kuraĝe, eĉ gaje; li respondas rekte, simple, do — home. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = «Это наша сторона», говорят про Сибирь арестанты, и действительно они в ней точно дома. Вы здесь не увидите взглядов из подлобья, какими смотрят у нас на посетителя подсудимые, не услышите запуганно-торопливых и как бы заученных ответов, принадлежности арестантских рот. Здесь каждый глядит на вас смело, даже весело; отвечает прямо, просто, короче — по человечески<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 102–103.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = De Ubinskoje restas sep stacioj (verŝajne laŭ nombro de la [[mortopeko]]j) de la plej mortiga [[vojo]]. Kargat, Kargatskij Forpost [Kargata fortikaĵo], Kargatskaja Dubrava [Kargata Arbaro], Itkul, Sektinskaja, Ovĉinnikova, Krutije Loga restas en la [[memoro]] de ĉiu, kiu traveturis surrade tiun ĉi belegan areon. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = От Убинского считается семь станций (вероятно, по числу смертных грехов) самой убийственной дороги. Каргат, Каргатский форпост, Каргатская дуброва, Иткуль, Сектинская, Овчинникова, Крутые лога, остаются в памяти у каждого, кто проехал на колесах это прекрасное пространство<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 105.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [en la [[Baraba stepo]]] Ĉi tie oni geedziĝas strange. Haveblas nek [[svatisto]]j, nek svatistinoj, nek eĉ gepatra beno. Estas simple, elektis bubo [[junulino]]n, interkonsentis kun ŝi, kaj nokte ili foriras. Foje oni perforte reprenas la junulinon; do denove komencos la bubo klopodi, sed tio okazas malofte. Plej ofte se ili foriris, do ili geedziĝos. Al kiu vilaĝo ili venis, tie okazas [[geedziĝo]], ĉu nokte, meznokte kaj post meznokte. Kiel ajn klopodis estraro elradikigi tiun ĉi tradicion; al la [[pastro]]j oni malpermesis geedzigi, punis ilin pro tio — ĉio vane, ĉio restis kiel antaŭe. La novgeedzoj post la nupto kutime veturas al la domo de la novedzino kun pardonpeto kaj certe ili ricevas la [[pardono]]n; laŭ kutimo la [[bopatro]] prenas de la [[bofilo]] monon. Plejparte la forŝtelo, same kiel ĉiuj sekvintaj aranĝoj okazas kun anticipa interkonsento de parencoj de la [[fianĉino]] kaj la persekutado de la fuĝintoj okazas nur ŝajne, ĉar edzinigi la [[filino]]n per ordinara maniero kaj ne persekuti la forkaptinton estas konsiderate tute maldece. Foje malriĉa bofilo kaŝe ricevas de sia bopatro [[mono]]n, kiun li poste redonas publike kvazaŭ sian propran, dum ceremonio de pardono. La kutimo forŝteli la fianĉinojn ekzistas, kiel mi aŭdis, en plejparto de [[Tomska gubernio]]. Laŭ vortoj de la pastro Ivan, en malnova tempo same okazis en [[Perma gubernio]] *); ne estas mirinde ke ankaŭ en la tuta rusa nordo, de kie la tradicioj venis al la okupita Biarmio.</br>*) Mi centprocente scias, ke fine de la kvardekaj jaroj tiu ĉi tradicio tutforte ekzistis en [[Penza gubernio|Penza]] kaj [[Simbirska gubernio]]j ĉe la [[mordvoj]]. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Тут женятся чудно. Нет ни сватов, ни свах, ни даже родительского благословения. А так, выглядел парень девку, сговорился с нею, да уходом и уйдут. Случается, что и отобьют девку; опять начнет стараться, только это бывает редко. Всего больше как ушли, так и повенчаются. Куда в село попали, там и свадьба, и в ночь, и в полночь, и за полночь. Сколько старалось начальство искоренить этот обычай; священникам запрещали венчать, взыскивали за это — все ничего, все по прежнему. Молодые после венца обыкновенно едут в дом новобрачной с повинною, и, конечно, тогда же получают прощение; по обычаю тесть берет от зятя деньги. Большей частию, как похищение, так и вся остальная обстановка производятся с ведома родных невесты, и преследование бегущих производится только для видимости, потому что выдать дочь замуж обыкновенным порядком, или не гнаться за похитителем, считается совершенно не приличным. Иной бедняк зять получает от тестя потихоньку деньги, которыя возвращает публично, как будто свои, во время церемонии прощения. Обычай похищать невест существует, как я слышал, в большей части Томской губернии. По словам отца Ивана, в старые годы то же делалось и в Пермской *); немудрено, что и на всем русском севере, откуда обычаи перешли в занятую Биармию.</br>*)Мне положительно известно, что в конце сороковых годовъ, этот обычай во всей силе существовал в Пензенской и Симбирской губерниях у Мордвы.<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 107–108.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Loĝantoj de la [[Baraba stepo|Barabo]] — cetere mi rimarkis tion ankaŭ en aliaj lokoj de [[Siberio]] — ne ŝatas freŝan [[fiŝaĵo]]n kaj ĉiam peklas ĝin. — Kio estas en ĝi freŝa, ĝi estas kvazaŭ [[herbo]], mankas iu ajn [[gusto]], oni diris al mi klarigante. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Жители Барабы, — впрочем я замечал то же и в других местах Сибири, — не любят свежей рыбы и всегда ее просаливают. — Что в ней, в свежей-то, трава травою, никакого скуса нет, говорили мне в виде объяснения<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 109.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Garnizonaj [[soldato]]j, sendataj de [[Rusio]] al [[Amuro]], en [[Siberio]] havas malbonan [[reputacio]]n. Loĝantoj ĉe la [[vojo]] konsideras ilin sentaŭguloj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Гарнизонные солдаты, посылаемые из России на Амур, в Сибири пользуются невыгодною репутацией. Жители по всей дороге считают их бездельниками<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 111.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Ĉe rivera transpasejo staris [[Ekzilo al Siberio|setlista grupo]]: la popolo laŭ aspekto estis malbonhava, ne komparebla kun la [[Punlaboro en Siberio|katenuloj]]. Ili estis pli malbone vestitaj, ankaŭ pli malbone ŝuitaj; la [[gardisto]]j traktas la setlistojn oble pli severe ol la katenulojn, eĉ [[almozo]]n oni donas al ili nekompareble pli malabunde. La katenuloj ial nomas la setlistojn ''koregonoj'' kaj traktas ilin disdegne kaj preskaŭ malestime. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = У переправы стояла поселенская партия: народ с виду плоховат, куда против кандальных. Одеты хуже, обуты тоже; конвойные обращаются с поселенцами гораздо строже, чем с кандальными, даже милостыню им подают несравненно скуднее. Кандальные называют поселенцев почему-то ''омулями'', и обходятся с ними свысока и почти презрительно<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 115–116.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = En la lasta stacio antaŭ [[Tomsko]], [[Kaltaj|Kaltajskaja]], loĝas duone kun [[rusoj]], [[Siberiaj tataroj|tataroj]] restintaj ĉe la [[Siberia landvojo|landvojo]]. Ĉiuj aliaj tataraj vilaĝoj estis traslokitaj flanken; mi ne scias ĉu ili mem faris tion propravole aŭ estis forpuŝitaj de niaj [[Transloĝiĝo al Siberio|transloĝiĝintoj]] — la lasta ŝajnas pli ĝusta. La fakton ke tataroj loĝis en multaj vilaĝoj, okupitaj nun de rusoj, plej bone pruvas evidente tataraj toponimoj, konserviĝintaj ĝis nun. Ekzistas eĉ vilaĝoj, havantaj po du nomojn: unu rusan, oficialan, alian tataran, kaj tiu lasta estas uzata pli ofte kaj volonte. Ekzemple vilaĝon [[Uspenka (Tjumena distrikto)|Uspenskoje]] [Tjumena distrikto] lokanoj kaj najbaroj ĉiam nomas Kermaki. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = На последней станции перед Томском, Калтайской, живут, на половину с Русскими, Татары, уцелевшие на большой дороге. Все же другие татарские деревни снесены в сторону; не знаю, сами ли они это сделали по доброй воле или вытеснены нашими переселенцами, — последнее кажется вернее. А что Татары жили во многих селах, занятых теперь Русскими, всего лучше доказывается видимо татарскими названиями, сохранившимися до сих пор. Есть даже села, имеющие по два названия: одно русское, официальное, другое татарское, и последнее употребляется чаще и охотнее. Например, село Успенское [Тюменского округа] местные жители и соседи всегда называют Кермаки<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 117.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Dum enveturo al [[Tomsko]] tuj videblas ke ĝi ne vane ĝuas [[reputacio]]n de la plej bona [[urbo]] en [[Siberio]]. Belegaj [[preĝejo]]j, ŝtonaj domoj dissemitaj preskaŭ tra la tuta urbo, butikoj, [[vendejo]]j, trafiko surstrate tuj montras ke tiu ĉi urbo havas plenan rajton nomiĝi la gubernia, sendepende de ĉeesto en ĝi de guberniestro kaj respektivaj aŭtoritatoj. Suprenirinte la [[monto]]n, tuj trafas la okulojn katedralo, kiun trafis la sorto de tiu Novĉerkasska kaj du aliaj: en ĝi falis la kupolo antaŭ ol la konstruaĵo estis finita<ref>Tio okazis en la Triunua katedralo de Tomsko en 1850.</ref>. Domo de Astaŝev estus rimarkinda eĉ sur la Angla kajo. Tra spegulaj vitroj de tiu ĉi domo eliĝas [[odoro]] de grandaj miloj. Samloke situas la domo de Popov, kiu estis inter la unuaj laŭ tempo orminaj komercistoj, ĝi estas nerimarkinda, ligna, kiaj renkontiĝas en guberniaj urboj sur nobelaj stratoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = При въезде в Томск сейчас видно, что он не даром пользуется репутацией лучшего города в Сибири. Прекрасные церкви, каменные дома, разбросанные почти по всему городу, лавки, магазины, движение по улицам, сразу показывают, что этот город имеет полное право называться губернским, независимо от пребывания в нем губернатора и соответствующих властей. Поднявшись на гору, бросается в глаза собор, который постигла участь новочеркасского и еще двух каких-то: в нем обрушился купол прежде, чем здание было окончено. Дом Асташева был бы заметным даже на Английской набережной. Сквозь зеркальные стекла этого дома пахнет большими тысячами. Тут же дом Попова, одного из самых первых, по времени, золотопромышленников, так-себе, деревянный, в роде встречающихся в губернских городах, на дворянских улицах<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 119.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Se [[Omsko]] povas esti konsiderata la [[urbo]] de servado, do al [[Tomsko]] tute konvenas nomo de la urbo komerca, kaj krome ĝi rimarkinde kreskas kaj pliboniĝas. Dekoj da grandaj ŝtonaj [[domo]]j, el kiuj iuj estas ĵus konstruitaj, la duaj finataj, la triaj komencataj, povas servi kiel klara pruvo de praveco de tiu ĉi opinio. La homo, alkutimiĝinta al kvieto kaj senviveco de rusaj urboj, ĉe enveturo al Tomsko povas ekŝajni ke li venis al [[foiro]], kaj tio okazis aŭtune; vintre laŭdire trafiko estas oble pli granda. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Если Омск можно считать городом военнослужебным, то к Томску вполне идет название торговый, и кроме того, он, заметно, растет и улучшается. Десятки больших каменных домов, из которых одни только что построены, другие оканчиваются, третьи начинаются, могут служить ясным доказательством справедливости моего мнения. Человеку, привыкшему к тишине и безжизненности русских городов, при въезде в Томск, может показаться, что он попал на ярмарку, и это осенью; зимою же, говорят, движение значительно больше<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 122–123.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Kiel mi povis rimarki, flora [[teo]] sub diversaj nomoj en [[Siberio]] ne estas populara. Ĉiuj trikas nigran teon kaj tiel nomatan ''hunmi'' aŭ ruĝan. Lansin [lóngjǐngchá] aĉetas nur venintoj de [[Rusio]] kaj eĉ ili nur ĝis ili akomodiĝos ĉi tie. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Сколько я мог заметить, цветочный чай, с разными названиями, в Сибири не в употреблении. Все пьют черный и так называемый хунмы или красненький. Лянсины покупают только приезжие из России, да и то, пока не обживутся<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 123–124.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = El ĉiuj siberiaj urboj neniu havas tiel malbonan reputacion kiel [[Tomsko]]. Rakontojn pri kazoj de friponado, [[ŝtelado]], [[rabado]] kaj eĉ [[murdo]]j, faritaj en la urbo mem, oni povas aŭdi abunde. Kiugrade tiuj ĉi rakontoj estas pravaj, mi ne scias. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Из всех сибирских городов ни один не пользуется такой невыгодной известностью, как Томск. Рассказов о случаях мошенничества, воровства, грабежей и даже убийств, совершенных в самом городе, много можно наслушаться. Насколько эти рассказы справедливы, не знаю<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 124.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Tomsko]] povas esti nomita la [[urbo]] neevitebla, do ne eblas preteriri ĝin je iu ajn maniero: ĉiuj [[vojo]]j de [[Rusio]], irantaj tra [[Okcidenta Siberio]], en Tomsko kuniĝas je unu. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Томск можно назвать городом неминуемым, т. е. его нельзя миновать ни под каким видом: все дороги из России, проложенные через западную Сибирь, в Томске сходятся в одну<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 124.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Post [[Tomsko]] ekaperas vicoj da [[koĉo]]j, sekvantaj jen al [[Orienta Siberio]], jen de tie. La unuaj transportas diversajn [[varo]]jn, la duaj — sole [[teo]]n. Siberiaj karavanoj inter Tomsko kaj [[Irkutsko]] estas de du tipoj: ĉevalaj kaj senĉevalaj; sed ne pensu la leganto ke la senĉevalaj karavanoj veturas je [[okso]]j aŭ [[kamelo]]j; ne, en la koĉoj estas jungitaj la samaj [[ĉevalo]]j, sed jen kio estas la afero: se [[veturigisto]]j (siberie, ''jamŝĉik'') akceptis transporti ''trae'', do rekte de Irkutsko al Tomsko aŭ reen, do ili estas ĉevalaj; se la varoj estas translokataj laŭvoje post 200 verstoj aŭ ĉirkaŭ tio, do ili estas senĉevalaj. Por la unuaj veturigado estas la ĉefa okupo, la duaj okupiĝas pri ĝi inter aliaj aferoj. Ĉe tiuj ĉevalaj, koĉoj, ĉevaloj kaj jungilaro ĝenerale estas en ordo, la duaj estas ekipitaj diverse, do estas bonaj, kaj estas ''forportu mian malfeliĉon''. Sendinte la varojn kun ĉevalaj veturigistoj, la [[komercisto]] scias kiom kostos la transportado, oni respondecas pri malapero kaj alportos ĝustatempe. En la senĉevalaj karavanoj la prezojn [[dio]] kreas; eblas malgajni, eblas gajni; kaj se okazos malapero, eblas fari nenion. Oni mem kulpas: pro kio oni gardis malbone. Tempolimoj mankas. Sed kaze de bonaj cirkonstancoj senĉevala transportado povas kosti duonon de tiu ĉevala. Kompreneble ĉe la senĉevala karavano nepre sekvas la mastro mem aŭ komizo. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = За Томском начинают попадаться обозы, следующие как в восточную Сибирь, так и оттуда. Первые везут всякую всячину, вторые — исключительно один чай. Сибирские обозы, между Томском и Иркутском, бывают двух видов: конные и бесконные; но да не подумает читатель, что бесконные обозы двигаются на волах или верблюдах; нет, в повозки запряжены точно так же лошади, но дело вот в чем: если извощики (по сибирски ямщики) взялись везти ''сквозную'', т. е. прямо из Иркутска в Томск, или обратно, тогда они конные; если же товар перекладывают в дороге после 200 верст или около того, то бесконные. Для первых извоз есть главное занятие, а вторые — упражняются между делом. У конных повозки, лошади и упряжь вообще в исправности, вторых — со всячиной, т. е. бывают хорошие, а есть и ''унеси ты мое горе''. Отправивши товар с конными ямщиками, торговец знает, что ему будет стоить перевозка, ему отвечают за пропажу и доставят к сроку. В обозах же бесконных цены Бог строит; можно прогадать, можно и выгадать; а случись пропажа, делать нечего. Сам виноват: зачем плохо караулил. Сроков никаких. За то, при благоприятных обстоятельствах бесконная доставка может обойтись вдвое дешевле конной. Разумеется само собою, что при бесконном обозе непременно следует или сам хозяин, или приказчик<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 124–125.</ref>. }} <includeonly>sjuda</includeonly> {{Citaĵo |teksto = [pri [[siberiaj tataroj]] en orminejoj] Ili laboras sed malbone. Ili ne estas mallaboremaj, nek [[drinkulo]]j, sed la afero ne efikas je iliaj manoj. Tion mi diras pri la tataroj siberiaj. Tiuj [[Volgaj tataroj|venintaj]] de [[Rusio]] estas lertaj pri ĉio. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Работают, да плохо. Они и не ленивы, и не пьяницы, да так, как-то дело у них в руках не спорится. Это я говорю про Татар сибирских. Захожие из России — те молодцы на все<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 131.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Pikado de [[fiŝo]]j funkcias tiel: komence de [[aŭtuno]], kiam [[akvo]] en [[rivero]]j estas speciale pura kaj travidebla, al pruo de ordinara [[boato]] oni alkroĉas feran kradon sur kiu oni faras [[fajro]]n; oni bruligas plejparte sekajn pinajn radikojn, kiuj brulas longdaŭre kaj varme. Akvo en rivero estas lumata, kaze de granda profundeco, ĝis la fundo, tiel ke videblas ĉiu ŝtoneto, des pli fiŝo. Unu el [[fiŝkaptisto]]j sidas sur pobo kaj stiras; la alia, armita per harpuno, staras sur la pruo kaj rigardas akvon. La harpuno estas simila al fera kombilo, kun noĉoj ĉe ĉiu dento kaj estas kroĉita al longa, malpeza fosto. Rimarkinte fiŝon, la ''batanto'' montras signon al la ''stiranto'' navigi pli malrapide, poste li metas la harpunon super la fiŝo... la bato — kaj la harpuno eliĝas el akvo. Mistrafoj okazas nur ĉe novuloj kaj ĉiam ridigas. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Лученье рыбы состоит вот в чем: в начале осени, когда вода в реках бывает особенно чиста и прозрачна, к носу обыкновенной лодки приделывают железную решетку, на которой разводят огонь; жгут преимущественно сухие сосновые корни, имеющие способность гореть долго и жарко. Вода в реке освещается, при порядочной глубине, до самого дна, так-что виден каждый камушек, тем более рыба. Один из рыбаков сидит на корме и правит; другой, вооруженный острогой, стоит на носу и смотрит в воду. Острога — что-то в роде железного гребня, с зазубринами на каждом зубце и прикрепленного к длинной, легкой жерди. Заметив рыбу, ''боец'' дает знак ''правчему'' ехать тише, потом устанавливает острогу над рыбою... удар — и острога вынимается из воды. Промахи случаются только у новичков и постоянно возбуждают смех<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 137.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Pelmenoj]] estas la plado ege disvastiĝinta en [[Siberio]]. En ĉiu [[bazaro]] oni nepre renkontos vendistinojn kun fajrujoj, sur kiuj staras kaldronoj kun bolanta akvo. Konsumanto nomas nombron de pelmenoj, vendistino tuj sinkigas ilin je bolanta akvo kaj post dek minutoj elprenas jam kuiritajn. En fastaj tagoj la pelmenojn anstataŭ [[viando]] oni farĉas per fiŝaĵo. La pelmenoj estas speciale bonaj por vintraj [[vojaĝo]]j. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Пельмени — блюдо чрезвычайно распространенное в Сибири. На каждом базаре непременно встретишь торговок с жаровнями, на которых стоят котелки с кипятком. Потребитель назначает число пельменей, торговка сейчас же спускает их в кипяток и через десять минут достает уже сварившимися. В постные дни пельмени, вместо мяса, начиняют рыбою. Пельмени в особенности хороши для зимних поездок<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 138.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Kiel mi povis rimarki, en [[Siberio]] simpla popolo [[Jeniseja gubernio|Jenisejan gubernion]] nomas laŭ gubernia urbo — [[Krasnojarsko|Krasnojarska]] gubernio, same kiel ĉiuj soldatoj nomas [[Volinia gubernio|Volinian gubernion]] [[Ĵitomiro|Ĵitomira]] gubernio. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Сколько я мог заметить, в Сибири простой народ Енисейскую губернию зовет по губернскому городу — Красноярскою, точно также, как все солдаты называют Волынскую губернию, Житомирскою<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 141.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Efektive [[Bogotolo|Bogatolo]] laŭ aspekto, grandeco kaj konstruaĵoj estas pli bona ol multaj distriktaj urboj, pro kio ĝi estas konsiderata la plej bona vilaĝo en [[Siberio]]. Prosperon de Bogatol grandparte ebligis apudeco de la eks-ŝtata Bogatola vinfabriko. En tiu ĉi fabriko, same kiel en ĉiuj ŝtataj siberiaj, laboris [[Punlaboro en Siberio|punlaboruloj]], multaj el kiuj post fini sian punperiodon kompreneble setliĝis ĉi tie. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Действительно, Богатоль, по внешнему виду, величине и постройкам, лучше многих уездных городов, почему и считается первым селом в Сибири. Благосостоянию Богатоли во многом способствовало соседство бывшего казенного винокуренного, богатольского завода. На этом заводе, точно также как на всех казенных сибирских, работали ссыльно-каторжные, из которых, само собою, многие, отбывши свои сроки, приписывались тут же<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 143.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Kelkajn verstojn post vilaĝo Krasnoreĉenskoje, la lasta stacio de [[Tomska gubernio]], finiĝas [[Okcidenta Siberio]] kaj komenciĝas la [[Orienta Siberio|Orienta]]. Por homo veturanta laŭ poŝta vojo la transiro estas tre drasta: grunda [[vojo]] tuj transformiĝas je ŝoseo, kiu ne havas tiun ĉi titolon verŝajne pro tio ke ĝi ne estas rektigita kiel kordo, kaj plej grave ke ĝi ne havas post ĉiuj cent klaftoj fostetojn: 1, 2, 3, kaj 4. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = В нескольких верстах от села Краснореченского, последней станции Томской губернии, оканчивается Западная Сибирь и начинается Восточная. Для едущего по почтовому тракту переход очень резок: грунтовая дорога разом превращается в шоссе, которое не пользуется этим титулом, вероятно потому, что не вытянута в струну, а главное, не снабжена через каждые сто саженей маленькими столбиками: 1, 2, 3, и 4<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 144.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Pramo]], siberie ''karbas'', estas flosaĵo kun iom levitaj pobo kaj pruo; flankaj bariloj ne haveblas. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Паром, по сибирски ''карбас'', ни что иное, как плот с приподнятыми кормою и носом; боковых перил не полагается<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 146.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Aĉinsko]] estas la urbeto malriĉa, malbone prikonstruita kaj ŝajne havas signifon nur administran. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Ачинск городок бедный, худо обстроенный, и, кажется, имеет значение только административное<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 148.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [rakonto de [[veturigisto]] en [[Jeniseja gubernio]]] [...] antaŭ tridek jaroj kaj iom, kiam mi ĵus venis de [[Rusio]], ĉi tie estis grava estro L-ij. Li elpensis akomodigi bone [[Ekzilo al Siberio|setlistojn]], do ekzilitojn. Do li komencis konstruigi vilaĝojn kaj domojn laŭ speciala dezajno. En ĉiu [[domo]], kiel vi vidas, estas kvar [[fenestro]]j surstraten kaj po kvar la samaj surkorten. De perono rekte iras koridoro, en kiu estas kvar [[pordo]]j, du dekstren kaj du maldekstren. En ĉiu domo oni enloĝigis po kvar familioj. Oni povas imagi kio sekvis el tio. La popolo estis diversa: iu, kiel oni diras, de [[kverko]], iu de [[pino]] kaj iu preskaŭ de [[pendumilo]]. Dum tiuj setltistoj loĝis en malnovaj vilaĝoj, kune kun denaskaj [[siberianoj]], ĉio iris sufiĉe bone; sed post kiam oni kunigis kaj setlis ilin aparte — komenciĝis [[ĥaoso]]: kvereloj, interbatiĝoj, [[ŝtelo]]j, [[rabo]]j, [[murdo]]j, ĉio ajn. Jen tiu ĉi Tarutino, kiun ni ĵus traveturis, ĝis nun havas malbonan reputacion, kaj ŝajne ne vane. Krom Borodino kaj Tarutino ekzistas ankaŭ vilaĝoj: Stepanovo, Jelizavetino kaj Lavinskoje. Ĉiuj estas la samaj. Malofte, malofte iu el loĝantoj de tiuj ĉi vilaĝoj vivas bonorde, plejparto estas malriĉaj. Multaj el ili ankaŭ fuĝis, speciale komence kiam oni postulis purecon en la domoj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = [...] назад тому лет тридцать слишком, когда я только-что приехал из России, здесь был главным начальником некто Л-й. Пришло ему в голову пристроить хорошенько поселенцев, то есть ссыльных. Вот он и давай строить деревни и дома по особому калиберу. В каждом доме, как видите, четыре окна на улицу и по четыре таких же на двор. С крыльца прямо корридор, в котором четыре двери, две на право и две на лево. В каждом доме поселили по четыре семьи. Можете себе представить, что из этого вышло. Народ сборный: кто, как говорится, с дубка, кто с сосенки, а иной чуть не с виселицы. Пока эти поселенцы жили в старых деревнях, вместе с коренными сибирскими, все шло довольно ладно; а как собрали да поселили их особняком, — пошла потеха: ссоры, драки, воровства, грабежи, убийство, у, да чего хочешь, того просишь. Вот это Тарутино, которое мы проехали, и теперь еще пользуется самою нехорошею славою, и, кажется, не даром. Кроме Бородина и Тарутино, есть еще деревни: Степаново, Елизаветина и Лавинское. Все такие же. Редко, редко, кто из жителей в этих деревнях живет порядочно, а большая часть бедует. Много их также разбежалось, особенно в начале, когда чистота в домах требовалась<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 148–149.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Krasnojarsko]] ŝajnis al mi unu el la plej malbonaj guberniaj urboj en la imperio, kaj mi ilin vidis multege (en [[Eŭropa Rusio]] ĉiujn, krom [[Arĥangelsko]] kaj [[Astraĥano]]). Laŭ mia opinio, plej malbona el ĉiuj estas [[Ĉernigovo]], kaj Krasnojarsko, vere, estas ne pli bona ol Ĉernigovo. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Красноярск мне показался одним из самых плохих губернских городов в Империи, а я их пересмотрел изрядное количество (в Европейской России все, кроме Архангельска и Астрахани). По моему мнению хуже всех Чернигов, а Красноярск, ей Богу, не лучше Чернигова<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 151.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [...] ĝis nun mi vidis nenion [[urbo]]n (krom [[Ĥarkovo]]), en kiu [[teatro]] povus ekzisti per propraj rimedoj. La ĉefa fonto de la teatraj subvencioj en [[Eŭropa Rusio]] estis alkohola komerco, kiu mecenatis en [[Siberio]] mi vere ne scias. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = [...] я до сих пор не видал ни одного города (кроме Харькова), в котором бы театр мог существовать собственными средствами. Главным источником театральных субсидий в Европейской России бывали откупа, кто же меценатствовал в Сибири, право не знаю<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 154.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Interparolante kun arestantoj, mi eksciis ke por ili en [[Orienta Siberio]] estas "oble pli libere ol trans [[Aĉinsko]]", do en tiu Okcidenta, "kaj rilate [[Rusio]]n estas tute nekompareble", ke [[kozakoj]] estas bonega [[popolo]] kaj kondutas laŭe al la diaj reguloj, ke ankaŭ sinjoroj etapaj oficiroj ne kompareble pli malmultas *), ke malbone estas nur ke [[almozo]] estas malpli abunda dum la [[manĝaĵo]]j estas pli kostaj.</br>En [[Okcidenta Siberio]], same kiel en la tuta Rusio, en ĉiu etapo troviĝas oficiro dum en Orienta Siberio oficiroj estas nur en urboj kaj iuj setlejoj, kie funkcias hospitaloj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Разговаривая с арестантами, я узнал, что для них в Восточной Сибири «много свободнее, чем за Ачинском», т. е. в Западной, «а супротив России так никакого сравнения», что казаки прелюбезный народ и поступают по-божески, ну и опять господ этапных офицеров не впример меньше *), что одним худо, на счет подаяния скуднее, а вся харчевка куда дороже.</br>В Западной Сибири, как и везде в России, на каждом этапе находится офицер, а в Восточной офицеры только по городам и в некоторых пунктах, где устроены больницы<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 157–158.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [pri fuĝintaj [[Punlaboro en Siberio|punlaboruloj]]] Aŭtunaj [[vagabondo]]j estas la [[popolo]] simpla — vagantoj, kiuj plejparte mem venas al [[malliberejo]]j, sed ne ĉie oni akceptas ilin, konsilante senkverele foriri al [[diablo]] aŭ al ties panjo.</br>— Dum estis varme vi ne venis; nun iĝis pli malvarme — vi venis. Ĉi tie jam sen vi estas malvaste, iru for...</br>— Via moŝto, montru dian [[kompato]]n, akceptu!</br>— For, oni diras al vi ruse!..</br>La vagabondo skrapas la nukon kaj foriras. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Осенние бродяги народ не мудреный, так — шатуны, которые большей частию сами являются в остроги, но не везде их принимают, советуя подружески убираться к черту, или к его маменьке.</br>— Было тепло, так небось, не являлся; а вот стало похолодней — пришел. Тут и без тебя тесно, проваливай дальше...</br>— В. б., явите божескую милость, приймите!</br>— Убирайся, говорят тебе по русски!..</br>Бродяга чешет в затылке и убирается<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 181.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Fuĝoj de arestanta grupo estas facilaj, sed malmultaj, ilin malpermesas reguloj de kamaradeco: se unu foriros — la aliajn oni gardos pli severe, la [[gardisto]]j estos punitaj, iĝus pli rigoraj; do la tuta grupo suferos. Jen kial survoje fuĝas la plej senesperaj aĉuloj aŭ samtempe fuĝas plimulto, kiel tio okazis nelonge antaŭ mia traveturo je [[Aĉinsko]]. Foriri de [[fabriko]] estas aparta afero; pro la [[fuĝo]] respondecas nek estraro, nek kamaradoj; do — iru ien ajn. Oni ne detenos, novulon verŝajne oni eĉ provizos per ĝusta, detala kaj bone klarigita itinero, sen rifuzi eventualan helpon je panrezervo, sen kiu de [[Transbajkalio]], do de [[Punlaboro en Siberio|punlaboraj]] minejoj, eliri ne eblos "dio mia neniukaze". |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Побеги из партии весьма легки, но их не много, они воспрещены правилами товарищества: один уйдет — за остальными будут смотреть строже, конвойные подвергнутся ответственности, станут взыскательнее; следовательно, сделается хуже целому обществу. Вот почему на пути удирают или самые отпетые негодяи, или бежит разом большинство, как это было незадолго перед моим проездом в Ачинск. Уйдти с завода, статья особая; за побег не отвечает ни начальство, ни товарищество; следовательно — скатертью дорога. Удерживать не будут, пожалуй, еще новичка снабдят верным, подробным и обстоятельным маршрутом, не отказавши в посильной помощи хлебным запасом, без которого из Забайкалья, т. е. с каторжных рудников, не проберешься «ни за Боже мой»<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 181–182.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Malsato]] devigas [[vagabondo]]jn, trairante burjatajn, [[Transbajkalio|transbajkaliajn]] vilaĝarojn, apliki [[rabo]]jn kaj [[ŝtelo]]jn, kiujn ĉiam sekvas terura [[venĝo]]. [[Burjatoj]] pafas ilin kvazaŭ [[sciuro]]jn, ĝuste kiel sciurojn, dirante ke [[vesto]]j de vagabondo, iom ajn malbonaj, tamen kostas pli ol dekkopeka monero (prezo de sciura felo). Sata vagabondo tuŝos neniun kaj ankaŭ lin oni ne tuŝas. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Голод заставляет бродяг, при проходе через бурятские, забайкальские волости, прибегать к грабежам и похищениям, за которыми всегда следует страшная расплата. Буряты их стреляют как белок, именно как белок, говоря, что платье бродяги, как бы плохо ни было, все же стоит больше гривенника (цена беличьей шкурки). Сытый бродяга никого не тронет, ну и его не трогают<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 182.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Post fuĝi de Kara, Ŝeĥtala, Akatuj, Kazakov-minejo kaj aliaj lokoj de la administracio de Nerĉinska Monta Distrikto, [[vagabondo]]jn atendas longa kaj malsata marŝo tra [[Transbajkalio]]. Ĉe [[Bajkalo]] estas du vojoj: aŭ trans la [[lago]], aŭ apud Kultuk, do apud ĝia okcidenta finaĵo. La unuan vojon sekvas [[homo]]j plej rezolutaj kaj entreprenemaj; alirinte Bajkalon ili devas transveturi la terure malkvietan kaj senfundan lagon, kiu laŭdire koleras kaj dronigas tiujn, kiuj ne nomas ĝin maro. Cetere en [[Siberio]] neniu nomas ĝin lago. Eĉ unu el grandaj stratoj en [[Irkutsko]], nun la Amura, antaŭe nomiĝis Transmara. La vortoj: [[maro]], surmare, de la maro en Irkutsko aŭdeblas ĉiupaŝe. Post la terura veturo trans Bajkalo estas du vojoj: la seka kaj la malseka. La unua iras dekstre aŭ maldekstre de Irkutsko, laŭ senhomaj krutaj montoj; la dua laŭ [[Angaro]], preter la urbo, laŭ tiu ĉi rivero ĝis [[Jenisejo]] kaj poste laŭplaĉe; sed por tiu ĉi vojo necesas [[boato]], kaj kie preni ĝin? do oni riskas sur flosaĵoj. La vojo apud Kultuk, krom malsato en senhomejo, havas alian danĝeron: sennombraj etaj transirevejoj, trans profundaj kaj malkutime rapidaj montaj fluoj. La sekvantaj tiun ĉi vojon, preteriras Irkutskon kaj aliras la [[Siberia landvojo|landvojon]] ĉi-flanke de Malto, lasinte la urbon cent verstojn for aŭ ĉirkaŭ tio, dekstren. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = При уходе из Кары, Шехталы, Акутуя, Казаковского прииска и других мест ведомства Нерчинского Горного округа, бродягам предстоит длинный и голодный переход по Забайкалью. У Байкала два пути: или через озеро, или около Култука, т. е. западной его оконечности. Первым путем идут люди самые решительные и предприимчивые; подойдя к Байкалу, им необходимо переправиться через страшно бурное и бездонное озеро, которое, говорят, сердится и топит тех, кто его не величает морем. Впрочем в Сибири никто и не называет его озером. Даже одна из больших улиц Иркутска, теперь Амурская, прежде именовалась Заморскою. Слова: море, на море, из моря в Иркутске слышны на всяком шагу. После страшной переправы через Байкал есть два пути: сухой и мокрый. Первый правее или левее — Иркутска, по безлюдным крутым горам; второй по Ангаре, мимо города, по этой реке вниз до Енисея, а там — куда хочешь; но для этого пути нужна лодка, a где ее взять? и потому рискуют на плотиках. Путь около Култука, кроме голода в безлюдьи, представляет другую опасность: бесчисленное количество мелких переправ, через глубокие и необыкновенно быстрые горные потоки. Следующие по этому пути, минуют Иркутск, и выходят на большую дорогу, по сю сторону Мальты, оставляя город в ста верстах, или около того, вправо<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 182–183.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = La sola vojo de [[Siberio]] al [[Rusio]] en [[Irkutska gubernio]] estas la poŝta vojo. Flankeniĝi ne eblas kaj pro tio la [[vagabondo]]j laŭ neceso sekvas tiun ĉi vojon, ĉe tio homoj timemaj marŝas tra arbaro aŭ sin kaŝas je ĝi aŭdinte sonorileton; la [[popolo]] sincera iras malkaŝe. La vagabondoj tre ofte por transriverejo iras flanken de la landvojo kaj transriveriĝas sur flosaĵoj, se haveblas [[hakilo]] (kaj tio okazas malofte). La flosaĵo estas konstruata rapide kaj fortike, kaj se hakilo mankas, oni kolektas kelkajn dikajn sekajn branĉojn aŭ brulintajn trabojn kaj el tiuj ĉi materialoj estas farata flosaĵo, por kies ligado estas uzataj salikaj aŭ vergaj branĉoj, oni ilin disfibrigas, knedas, kurbigas kaj poste ligas per ili la trabojn. Transriveriĝo sur la flosaĵoj ne ĉiam estas sukcesa, multaj dronas. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Единственный путь из Сибири в Россию, по Иркутской губернии, составляет почтовая дорога. Уклониться в сторону не куда и поэтому бродяги по необходимости следуют этим путем, причем люди робкие бредут лесом или в него прячутся, заслышавши колокольчик; народ же откровенный, идет начистоту. Бродяги очень часто для переправы через реки, отходят в сторону от большой дороги и переплывают на плотиках, если есть топор (а это бывает редко). Плотик сооружается скоро и прочно, а если топора нет, сбирают несколько толстых, сухих ветвей или обгорелых бревен и из этих материалов устраивается плот, для связки которого употребляются ивовые или лозовые прутья, их размочаливают, мнут, гнут и потом связывают бревна. Переправа на плотиках не всегда бывает удачною, многие тонут<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 183–184.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [[Vagabondo]]jn foje akompanas vagabondinoj. Tiujn lastajn oni al minejoj ne sendas, nur al [[fabriko]]j, altigante laborperiodojn. Kiel rakontis al mi sciuloj, la sorto de vagabondinoj estas plej ofte plorinda. Aldoniĝinte al du, tri kaj pli da [[viro]]j, la [[virino]] neeviteble alportas kverelojn, por ĉesigo de kiuj oni decidas forigi la kaŭzon, mallonge dirite — oni dronigas ŝin aŭ pendumas. En la medio de vagabondoj, la virinoj estas konsiderataj preskaŭ aĵoj, do oni ilin aĉetas, vendas kaj vetludas pri ili. Tamen troviĝas dezirantinoj! |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = С бродягами-мужчинами изредка следуют бродяги-женщины. Последних в рудники не ссылают, а только на заводы, увеличивая сроки работ. Как мне сказывали знающие люди, участь бродяг-женщин оканчивается большею частью, весьма плачевно. Пристроившись к двум, трем или более мужчинам, женщина неизбежно вносит с собою раздор, для прекращения которого определяют уничтожить причину, короче — ее топят, или вешают. В обществе бродяг, женщины считаются чуть ли не вещами, и потому их покупают, продают и разыгрывают. И не смотря на это, являются охотницы!<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 184.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Post atingi [[Jeniseja gubernio|Jenisejan gubernion]], [[vagabondo]]j povas sin turni al iu ajn flanko kaj marŝi laŭ flankovojoj. [[Krasnojarsko]]n oni ĉiam klopodas eviti kaj transiras [[Jenisejo]]n supre aŭ malsupre de la urbo. Same okazas en [[Tomska gubernio]], kun sola diferenco ke [[Tomsko]]n oni ne evitas, kaj pro tio multajn oni tie kaptas ĉiujare. La nekaptitaj, de la lando de Bergaloj [ministoj] klopodas trairi al vilaĝaroj, apartenaj al la Ĉani-lagoj, kie eblas vintrumi. Sekvan printempon iuj iras suden, en [[Kirgiza stepo|kirgizaj stepoj]] kie iuj sub la nomo "ĉali [[kozakoj]]" sukcesas vivi plu. Sed plejparto impetas orienten — ili ĉirkaŭiras [[Omsko]]n. Transriveriĝo de [[Irtiŝo]] okazas malsupre de la urbo, kie estas pli da arbaroj kaj malpli da homoj. La plej danĝera loko estas konsiderataj Uralaj fabrikoj, kie kontraŭ vagabondoj oni entreprenas verajn ĉasadojn, pri kio okupiĝas eĉ knaboj, idoj de fabrikaj [[laboristo]]j kaj [[kamparano]]j. Ĉe tio rimarkindas ke nenie oni donas tiel senavaran kaj abundan [[almozo]]n al la samaj vagabondoj, post kiam ili estas kaptitaj, aŭ kiam oni sekvas en arestantaj grupoj, kiel en la Uralaj fabrikoj. La plej sendanĝera estas konsiderata la vojo de [[Tjumeno]], trans [[Turinsko]] al [[Verĥoturje]] kaj plu, laŭ norda strio de [[Vologda gubernio]], sed tiun ĉi vojon la vagabondoj iri ne ŝatas, ili diras ke tie estas malvarme kaj malsate. La [[promesita tero]] estas konsiderataj bordoj de [[Kamo]], malsupre de [[Permo]], kie laŭdire foje facilas dungiĝi kiel [[haŭlisto]] kaj marŝi malsupren aŭ ien ajn. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Выбравшись в Енисейскую губернию, бродяги могут сворачивать в какую угодно сторону, и пробираться окольными путями. Красноярск всегда стараются миновать и перебираются через Енисей, выше или ниже города. То же самое делается в Томской губернии, с тою разницею, что Томск не обходят, а потому там ежегодно многих ловят. Уцелевшие, из земли Бергалов, стараются попасть в волости принадлежащие к Чанским озерам, где есть возможность перезимовать. Следующею весною кое-кто направляется к югу, в киргизские степи, где иным, под именем «чалы казаков», удается свековать. Но большая часть устремляется к северу, — Омск обходят. Переправа чрез Иртыш производится ниже города, где и полеснее и поглуше. Самым опасным местом считаются Уральские заводы, где на бродяг предпринимают настоящие облавы, чем занимаются даже мальчики, дети заводских крестьян и рабочих. При этом замечательно, что нигде не подается такой щедрой и обильной милостыни тем же бродягам, когда они пойманы, или когда они следуют в арестантских партиях, как на уральских заводах. Самым безонасным путем считают дорогу от Тюмени, через Туринск на Верхотурье и далее, по северной полосе Вологодской губернии, но по этому пути бродяги ходить не любят, говорят, что там и холодно и голодно. Обетованною строною считаются берега Камы, ниже Перми, где будто бы в иное время легко пристроиться в бурлаки и сойдти на низ, или куда угодно<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 184–185.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Kiom ajn multe mi demandis la [[vagabondo]]jn mem, kaj homojn kiuj proksime konis ilin, ege malmultaj el ili, fuĝante de [[fabriko]], aranĝis [[pasporto]]n, certe falsan, malgraŭ tio ke en fabrikoj ne estas malsufiĉe da ĉizistoj de stampaĵoj, nek da gravuristoj, kiuj faris dum sia [[vivo]] ne nur falsajn dokumentojn, sed eĉ ne sensukcese falsis kreditbiletojn. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Сколько мне случалось разузнавать, расспрашивать и у самих бродяг, и у людей близко с ними знакомых, чрезвычайно редкий, уходя с завода, запасается паспортом, конечно фальшивым, не смотря на то, что в заводах нет недостатка ни в резчиках печатей, ни в граверах, которые не только делывали на своем веку фальшивые документы, но даже не без успеха упражнялись в подделывании кредитных билетов<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 186–187.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Sciuloj kredigis min (sed tio ŝajnas esti tro), ke certaj spertaj [[vagabondo]]j portas kun si rusajn [[kateno]]jn, malpezajn kaj samtempe ege fortikajn. Tion ili faras laŭdire por eviti malkomfortaĵon porti, kaze de kapto, ferajn ĉevalkatenojn, je kiuj oni katenas suspektindajn homojn en vilaĝoj. Cetere katenojn havas malmultaj dum subkatenaĵojn havas preskaŭ ĉiu. Tion ĉi mi vidis persone. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Знающие люди уверяли меня (но это, кажется, слишком), что иные обстоятельные бродяги носят с собой кандалы русского изделия, легкие и между тем чрезвычайно крепкие. Это делается будто бы, для избежания неприятности, носить в случае поимки железные конские путы, в которые заковывают подозрительных людей в деревнях. Впрочем кандалы бывают у весьма немногих, но за то поднакандальники почти у каждого. В этом я удостоверился непосредственно<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 187.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Kiel mi povis vidi, [[burjatoj]], siberie ''bratskije'' [frataj], havas bonan [[reputacio]]n; ĉe tio la [[nomadoj]] estas eĉ preferataj al tiuj setlaj. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Сколько я мог заметить, Буряты, по-сибирски ''Братские'', пользуются вообще хорошею репутацией; причем кочевые даже предпочитаются оседлым<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 200.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Mi ne eraris, konsiderinte de malproksime [[Usolje-Sibirskoje|Usolje]], distrikta urbeto, ĝi ankaŭ proksime ege similas al niaj vilaĝoj, alinomitaj kiel [[urbo]]j, kun transformo de [[kamparano]]j al [[burĝo]]j. La samaj lignaj dometoj kun trifenestraj fasadoj, kun bariloj, tegmentitaj [[pordego]]j kaj stokejoj (kio jam ne estas siberia maniero). Placo kun butikoj, rektaj anguloj kaj stratoj. La diferenco konsistis je manko de ofte renkontataj ŝtonaj ŝtataj administracioj kaj de neevitebla malliberejo. Sed kie ĝi estu se ne ĉi tie, kie ĉiuj loĝantoj estas [[laboristo]]j, do [[Punlaboro en Siberio|punlaboruloj]] ne finintaj sian laborperiodon, aŭ kadukuloj, do liberigitaj pro [[maljuneco]] aŭ malkapablo labori, aŭ [[Ekzilo al Siberio|setlistoj]], do finintaj siajn punperiodojn kaj restintaj ĉe fabriko propravole. Haveblas verŝajne ankaŭ liberaj homoj, sed ili naskiĝis de punlaboruloj aŭ estis venigitaj de gepatroj. Krom homoj, devigitaj pro la servo loĝi en fabriko, alia libera popolo preskaŭ tute mankas. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Я не ошибся, принявши издали Усолье за уездный городок, оно и вблизи, как две капли воды, смахивает на наши деревни, переименованные в города, с превращением, по принадлежности, крестьян в мещане. Те же деревянные домики трехоконного фасада, с заборами, крытыми воротами и сараями (что уже не по-сибирски). Площадь с лавками, прямые углы и улицы. Отличие заключалось в отсутствии часто встречающихся каменных присутственных мест, и неизбежного тюремного замка. А где бы ему и не красоваться, как здесь, где все жители или рабочие, т. е. каторжники, не отбывшие сроки своих работ, или богадельщики, т. е. избавленные по старости и неспособности, или поселенцы, т. е. отбывшие сроки и осташиеся в заводе по доброй воле. Есть, пожалуй, и люди свободные, но они или родились от каторжных, или приведены отцами и матерями из дома. Кроме людей, обязанных по службе жить в заводе, другого вольного народа почти не имеется<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 204–205.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Praktika apliko de la proverbo: "bravulon [[pasinteco]] ne riproĉas" en [[Siberio]] renkonteblas senĉese. "Estu bona ĉi tie kaj kion vi faris antaŭe ne estas nia afero" dirias [[siberianoj]] kaj sufiĉe racie. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Практическое применение пословицы: «быль молодцу не укор», в Сибири встречается беспрестанно. «Будь хорош здесь, а что ты делал прежде — не наше дело», говорят Сибиряки, и вполне разумно<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 205.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = En [[Usolje-Sibirskoje|Usolje]] salakvo estas minata helpe de pumpiloj, movataj de [[ĉevalo]]j, el putoj situantaj sur insulo de la rivero [[Angaro]]. Samloke troviĝas salkuirejoj kaj [[malvarmiga turo]]. La minita salakvo estas enfluata je kvarangulaj feraj kestoj, sub kiuj estas [[fajro]]. La salakvo bolas, la akvo elvaporiĝas kaj fine estiĝas [[salo]], laŭaspekte tre blanka. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = В Усолье рассол добывается посредством насосов, приводимых в движение лошадьми, из колодцев, находящихся на острове реки Ангары. Тут же помещаются варницы и градир. Добытый рассол вливается в четыреугольные железные ящики, под которыми разведен огонь. Рассол кипит, вода выпаривается и наконец, является соль, с виду очень белая<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 206–207.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = Laŭ aspekto, [[laboristo]]j de la irkutska salfabriko tute ne diferencas de laboristoj de la samaj fabrikoj, renkontitaj de mi interne de [[Rusio]]. Nur rigardante ilin pli atente, oni komencas rimarki spurojn de [[Homa stampado|stampoj]] sur multaj [[vizaĝo]]j, speciale longe postrestas (kiel mi jam rimarkis antaŭe) litero K. sur la [[frunto]]... |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = По наружному виду, рабочие иркутского солеваренного завода ничем не отличаются от рабочих всех тех заводов, которые мне случалось видеть внутри России. Только вглядываясь внимательнее, начинаем замечать следы клейм на многих лицах, в особенности крепко держится (как я уже заметил прежде) буква К. на лбу...<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 209.</ref>. }} {{Citaĵo |teksto = [en [[Irkutska gubernio]]] [[Homo]]j naskiĝintaj en [[fabriko]]j kaj denaskaj [[siberianoj]] konsideras sin oble pli superaj ol kamparanoj de najbaraj vilaĝoj laŭ [[eduko]] kaj kapablo dece teniĝi en la societo. Ĉiu, senprobleme, post la unua rigardo, distingos fabrikan kavaliron de kamparana bubo; fabrikaj fraŭlinoj eĉ disdegnas kamparanajn [[kanto]]jn, sed kantas la plej modajn, kruelajn [[romanco]]jn; vilaĝaj [[danco]]j ankaŭ estas malestimataj: ili estas anstataŭigataj per [[polko]]j, [[valso]]j kaj [[kontraŭdanco]]j. Alfabetulinoj inter ili multas kaj same multnombraj se ne pli, estas fumantinoj de [[papiroso]]j. |aŭtoro = [[Sergej Turbin]] |verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872] |origina teksto = Заводские и фабричные уроженцы и старожилы считают себя гораздо выше крестьян окрестных деревень по образованию и умению держаться прилично в свете. Каждый, без затруднения, с первого раза, отличит заводского кавалера от крестьянского парня; фабричные барышни даже гнушаются мужицкими песнями, а распевают самые модные, жестокие романсы; деревенские пляски тоже в пренебрежении: они заменены польками, вальсами и контродансами. Грамотниц между ними много, и столько же, если не больше, курительниц папирос<ref>С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 210.</ref>. }} == Pri la aŭtoro == == Vidu ankaŭ == * [[Ippolit Zavaliŝin]] * [[Provizora Registaro de Rusio]] == Referencoj == {{DEFAŬLTORDIGO:Turbin, Sergej}} [[Kategorio:Sergej Turbin| ]] [[Kategorio:Rusiaj politikistoj]] [[Kategorio:Verkistoj]] [[Kategorio:Dramistoj]] [[Kategorio:Eseistoj]] [[Kategorio:Vojaĝverkistoj]] [[Kategorio:Rusoj]] [[Kategorio:Ruslingvaj aŭtoroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1821]] [[Kategorio:Mortintoj en 1884]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 8-an de marto]] [[Kategorio:Mortintoj la 4-an de februaro]] bkatjekq00p3wtb7a20l2ejf93xkzor 0 13790 53629 53625 2026-05-11T13:05:34Z RG72 415 53629 wikitext text/x-wiki {{Verko |nomo= Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio |aŭtoro= Wilhelm Harteveld |koloro= |dosiero= Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири (1913).png |vikipedio= Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio |komunejo=|komunejokat=|vikifontaro=|vikinovaĵoj= }} '''Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio''' (ruse: Каторга и бродяги Сибири) estas libro de rusia muzikologo, komponisto, folkloristo kaj publicisto Wilhelm Harteveld, eldonita en 1913 surbaze de vojaĝaj impresoj de somero 1908. == Citaĵoj == {{Citaĵo |teksto = Dum mia semajna restado en [[Zlatousto]] mi nek en la [[naturo]], nek en la homoj vidis bonvenigon aŭ [[rideto]]n. Severa naturo kaj severaj homoj! |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Во время всего моего недельного пребывания в Златоусте, я ни в природе, ни в людях не видал привета или улыбки. Суровая природа и суровые люди!<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 5.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = Vojo de la fervojstacio ĝis [[Zlatousto]] estas verŝajne pli malbona ol la vojo en [[infero]]. Tiu laŭdire estas pavimita per bonaj intencoj. Tiu ĉi vojo estas sen iuj ajn "intencoj", do tute neniel pavimita. Ligna tarantaso (sen risortoj) saltis fojfoje kvazaŭ pilketo kaj mi ne scias danke al kiuj akrobatikaj ekzercoj mi sukcesis plu sidi en ĝi. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Дорога от станции до Златоуста наверное хуже дороги в аду. Та, говорят, вымощена добрыми намерениями. Эта же дорога безо всяких "намерений", т. е. решительно, ничем не вымощена. Деревянный тарантас (без рессор), прыгал местами, как мячик, и я не знаю, путем каких акробатических упражнений удалось мне усидеть в нем<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 6.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = [en [[Zlatousto]] ] Mi neniel povis kompreni kiel en tiom malgranda urbo povis koncentriĝi tioma kvanto de [[koto]]. Poste, dum provo transiri la straton, mi preskaŭ dronis en ĝi. Kaj tio ĉi estis la ĉefstrato. [...] La tuta koto de tiu ĉi ĉefstrato fluas malsupren al la Katedrala placo, tiel ke tiu lasta estas io simila al natura akvofluejo por la urbaj kloakaĵoj. Praktike kaj malmultekoste. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Я никак не мог понять, как в таком маленьком городе могло сосредоточиться такое количество грязи. Позднее, при своей попытке перейти улицу, я чуть-чуть не утонул в ней. А это была главная улица. [...] Вся грязь из этой главной улицы течет вниз на Соборную площадь, так что эта последняя представляет собой нечто вроде естественнаго водостока для нечистот города. И практично и недорого<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 8.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = La tuta [[Zlatousto]] vivas kaj spiras per ŝtata fabriko. [...] La fabriko produktas la [[kanono]]jn kaj obusojn jare (ridinde estas diri) nur po 1 miliono da rubloj kaj jam delonge oni parolas pri ĝia malfondo, ĉar krom malprofito ĝi laŭdire nenion donas. Sed tio estus same kiel se en [[Peterburgo]] oni malfondus ĉiujn ŝtatajn instituciojn. La "Norda Palmiro" transformiĝus tiukaze je senviva marĉo dum Zlatousto iĝus ŝtona dezerto. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Весь Златоуст живет и дышит казенным заводом. [...] Завод этот вырабатывает орудий и снарядов в год (смешно сказать) всего на 1 миллион рублей и уже давно толкуют об упразднении его, ибо кроме убытка он будто бы ничего не дает. Но это было бы равносильно тому, как если бы в Петербурге упразднили все присутственныя места. "Северная Пальмира" превратилась бы тогда в безжизненное болото, а Златоуст в каменную пустыню<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 8–9.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = — Por kio paroli, — li svingis la manon, — prefere ni drinku po iomete.</br>Per tia simpla kaj senartifika rimedo en [[Rusio]] ofte kaj sukcese oni solvas sufiĉe komplikajn aferojn. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = — Да что говорить, — махнул он рукой, — давайте выпьем лучше по маленькой.</br>Таким простым и бесхитростным способом в России часто и благополучно решают весьма сложные вопросы<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 12.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = [en [[Zlatousto]] ] Mirinda popolo! Mornaj, silentemaj, ili neniam ridetas. Severa naturo kaj pezaj ekonomiaj kondiĉoj, certe, ludas ĉi tie ne malgravan rolon. Interalie oni diras ke ĉiuj ĉi montlaboristoj estas honestaj kaj gastigemaj. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Удивительный народ! Мрачные, молчаливые, они никогда не улыбаются. Суровая природа и тяжелые экономические условия, конечно, играют здесь не последнюю роль. Между тем, говорят, что все эти горные рабочие честны и гостеприимны<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 13.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = Sed kia diferenco estas inter [[Zlatousto]] kaj [[Ĉelabinsko]]! Se mi nomis Zlatouston — la "urbo sen [[rideto]]", do ĉelabinskon oni povas certe nomi — la "urbo kiu ridas". Tio certe ne estas bonanima [[rido]] de [[Vieno]], nek vigla rido de [[Parizo]], tio verŝajne estas eĉ ne rido, sed grimaco, sed grimaco gaja. Tio estas grimaco de [[huligano]], sukcese farinta bonan "aferon" kaj kiu ekhavis [[mono]]n. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Но какая разница между Златоустом и Челябинском! Если я назвал Златоуст — "город без улыбки", то Челябинск можно смело назвать — "город, который смеется". Это, конечно, не добродушный смех Вены, не задорный смех Парижа, это, пожалуй, даже не смех, а скорее какая-то гримаса, но гримаса веселая. Это гримаса хулигана, обделавшаго хорошее "дело" и у которого появились деньги<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 17.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = [pri [[Ĉelabinsko]] ] La urbo sendube havas grandegan estontecon kiel eksportejo de [[greno]] kaj kiel fervoja nodo. Kaj verŝajne estonte moroj en ĝi estos aliaj. Nuntempe tio estas la loko, kie ĉio kaj ĉiuj staras super la [[leĝo]]. [...] Kaj la moroj dume estas identaj al la [[Fora Okcidento]] de [[Ameriko]]. La leĝon ĉiu portas kun si en la poŝo forme de Browning-pistolo, ĉar post noktiĝo sen tia "argumento" neniu eliras surstraten. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Город имеет, несомненно, огромную будущность, как пункт экспорта для хлеба и как узловой железнодорожный пункт. И, вероятно, в будущем нравы в нем будут другие. Сейчас же это место, где всё и все стоят выше закона. [...] А нравы, между тем, тождественны с далеким западом Америки. Закон каждый носит с собой в кармане в виде "браунинга", так как с наступлением темноты без такого "аргумента" никто на улицу не выходит<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 19–20.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = Ĝi havas tute nenion rimarkindan. Kiel urbo juna, ĝi ne havas historian pasintecon kaj sekve la malnovaj konstruaĵoj mankas. La stratoj estas rektaj, sufiĉe larĝaj kaj kompreneble, krom unu ĉefa, ne pavimitaj. La sola vidindaĵo de [[Ĉelabinsko]], eĉ malkonvena al la urbo, estas la popola domo. Tio estas bonega, granda, teatrejo el ŝtono kaj fero, situanta urborande. Ĝi farus [[honoro]]n eĉ al granda gubernia urbo. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Замечательного в нем решительно ничего нет. Как город молодой, он исторического прошлого не имеет и, следовательно, старинных зданий нет. Улицы прямы, довольно широки и, конечно, кроме одной главной, не мощены. Единственную достопримечательность Челябинска, даже не по городу, представляет собой народный дом. Это превосходное, большое, театральное здание из камня и железа, стоящее на окраине города. Оно сделало бы честь и большому губернскому городу<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 21.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = Ne hazarde tiu ĉi urbo nomiĝas "Ĉefurbo de [[Uralo]]". Bonega [[hotelo]], interesa [[muzeo]], belega [[teatro]], pureco kaj komforto — ĉio parolas pri alta [[kulturo]] de la urbo. Se kompari [[Zlatousto]]n kun kompatinda mizerulino, [[Ĉelabinsko]]n — kun [[huligano]], kaj [[Tjumeno]]n — kun maljuna vendistino, do [[Jekaterinburgo]]n necesas kompari kun fiera, feste vestita [[belulino]]. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Не даром этот город зовется "Столицей Урала". Превосходная гостиница, интересный музей, прекрасный театр, чистота и удобства — все говорит о высокой культуре города. Если сравнивать Златоуст с жалкой нищей, Челябинск — с хулиганом, а Тюмень — со старой торговкой, то Екатеринбург приходится сравнить с гордой, нарядной красавицей<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 32.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = [pri [[Tjumeno]] ] Ĝi per sia vizaĝo efektive similas al maljuna, malpura vendistino. La urbo rimrkindas tute per nenio. La sola ĝia vidindaĵo verŝajne estas la negocisto Tekutjev, famiĝinta pro sia grandega riĉeco, neimagebla avareco kaj legendeca arbitreco. Dum mia restado oni ne montris lin, pri kio mi tre bedaŭras. [[Ekzilo al Siberio|Politikaj ekzilitoj]] abundegas. Ilin oni montras ĉie. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Он своей физономией, действительно напоминает старую, грязную торговку. Город решительно ничем не отличается. Единственная его достопримечательность, пожалуй, это купец Текутьев, прославленный своим огромным богатством, невероятной скупостью и легендарным самодурством. Во время моего пребывания, его не показывали, о чем очень сожалею. Политических ссыльных — масса. Их показывают везде<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 32–33.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = [[Tobolsko]] estas sufiĉe malnova urbeto, sed ĝia tuta [[historio]] koncentriĝas je la [[Punlaboro en Siberio|fama punlaborejo]] kaj la aliajn vidindaĵojn ĝi ne havas. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Тобольск — довольно старинный город, но вся его история сосредоточивается на знаменитой каторге и других достопримечательностей он не имеет<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 36–37.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = [pri [[Tobolsko]] ] La ĉefa [[industrio]] de la urbo koncentriĝas je vaksaj kaj alkoholaj fabrikoj. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Главная промышленность города сосредоточена на воскобойных и винокуренных заводах<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 37.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = [pri [[Nikolaj Gondatti]] ] Tio estas la homo ege afabla kaj ĝentila kaj ŝajnas la sola guberniestro en [[Rusio]], interŝanĝinta katedron de la scienca profesoro kontraŭ kariero de administranto. Li sukcesis ricevi favoron de [[Ekzilo al Siberio|sennombraj ekzilitoj]] en [[Tobolska gubernio]] dum tio ne estas facila tasko. Ili eĉ nomis lin ŝerce "kamarado Gondatti". |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Это — человек чрезвычайно любезный и обходительный и, кажется, единственный губернатор в России, променявший кафедру ученого профессора на карьеру администратора. Он сумел снискать себе расположение бесчисленного количества ссыльных Тобольской губернии, а это задача не легкая. Они даже шутливо называли его "товарищ Гондатти"<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 39.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = Kiom ajn malĝoje tio estas, sed la [[rusa popolo]] ĉesis krei. Tion kaŭzis pluraj kialoj. Apero de la fervojlinioj, farintaj ĝenerale atingebla komunikadon kun la urba [[civilizacio]] kun ĝia ofte malalta muziknivelo. Kaj ĉefe — la [[fabriko]], kie aperis ĝenro de la tiel nomata "fabrika [[ĉastuŝko]]", posedanta nenion komunan kun la popola kreado, manifestiĝanta je la [[kanto]]. [...] Mizera rilate la muzikon, tiu ĉi fabrika ĉastuŝko estas grava kiel speguliĝo de la laborista vivo; ĝi estas la sola muzika literaturo de la tuta klaso, kiu havas, se kredi al [[socialistoj]], grandan [[estonteco]]n... Sed por la [[muzikisto]] tiu ĉi signifo de la fabrika kanto ne estas grava, kaj por ni ĝi kaj koncertkafeja cigan-muzikaĉo estas same abomenaj. La diferenco inter ili kaj la popola kanto estas la samaj kiel inter la vera diamanto kaj lerta imitaĵo de "Tet"<ref>Vendejo en Sankt-Peterburgo fama per siaj imitaĵoj de diamantoj.</ref>. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Как это ни грустно, но русский народ перестал творить. И к этому масса причин. Проведение железных дорог, сделавших общедоступным сношение с городской цивилизацией, с ее зачастую низким музыкальным уровнем. А главное — фабрика, где выработался жанр так называемой "фабричной частушки", ничего общего с народным творчеством, выливающимся в песне, не имеющей. [...] Ничтожная по музыке, эта фабричная частушка, важна, как отражение рабочей жизни; она является единственной музыкальной литературой целого класса, за которым, если верить социалистам, стоит великое будущее... Но для музыканта это значение фабричной песни не важно, и для нас она и кафешантанная цыганщина одинаково противны. Разница между ними и народной песней такова же, как между настоящим чистым бриллантом и искусной имитацией "Тэта"<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 73–74.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = Dum la lastaj tri jaroj en [[Rusio]] formiĝis nova klaso de la [[kanto]]j — politikaj. Kaj kvankam ili estas riĉaj laŭ sia socia enhavo, sed bedaŭrinde rilate la [[muziko]]n ili estas tute mizeraj, ĉar ili spegulas okcidentajn stratajn motivojn. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = За последние три года в России сложился новый род песен — политических. И хотя они богаты по своему общественному содержанию, но, к сожалению, в музыкальном отношении они совершенно ничтожны, ибо отражают в себе западные уличные мотивы<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 74.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = Leganto-urbano estos ŝokita ke en [[Siberio]] la popola [[kanto]] absolute mankas... La [[siberianoj]] ĉe ĉiuj iliaj sendubaj meritoj, ĉe ilia energio, ilia granda entreprenista intuicio kaj eltenemo, estas ege ne muzikemaj kaj tute ne kantas. En siberia vilaĝo, eĉ la plej riĉa kaj plej evoluinta rilate tion, ke tien penetris teknika kulturo de la jarcento, oni aŭdos nur la saman [[ĉastuŝko]]n kun ties primitiva [[melodio]] kaj amaso da (interalie rimarkite) frivola-cinikaj ŝercoj pri vilaĝa-sociaj temoj... La solaj portantoj de la muzika kulturo en tiu ĉi regiono, kiom ajn strange tio estus, estas la [[Punlaboro en Siberio|punlaboruloj]], [[vagabondo]]j kaj [[Fuĝoj de malliberuloj el Siberio|fuĝintoj]], speciale la du lastaj kategorioj. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Читатель-горожанин будет поражен тем, что в Сибири народная песня абсолютно отсутствует... Сибиряки при всех их несомненных достоинствах, при их энергии, их большом предпринимательском чутье и выносливости, крайне не музыкальны и совершенно не поют. В сибирской деревне, даже самой богатой и наиболее развитой в том отношении, что туда проникла техническая культура века, вы услышите лишь ту же самую частушку с ее примитивным напевом и массой (замечу в скобках) фривольно-циничных прибаутках на деревенско-общественные темы... Единственными носителями музыкальной культуры в этом крае, как это ни странно, являются каторжники, бродяги и беглые, в особенности эти две последние категории<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 75–76.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = [[Kurgano (urbo)|Kurgano]] estas la urbo negranda kaj, kiel ĉiuj siberiaj urboj, malpura. Sed ĝi estas pli inteligenta ol [[Zlatousto]], [[Ĉelabinsko]] kaj [[Tobolsko]] kune. Ĝi havas akcepteblajn hotelojn kaj plej gravas ke en ĝi estas la [[vivo]]. Eĉ ekzistas la "Kurgana Muzika Societo", posedanta propran simfonian orkestron. Tre probable estas ke ĉiuj ĉi kulturaj iniciatoj dependas de amaso de eksterlandanoj, ĉi tie loĝantaj ([[angloj]], [[germanoj]] kaj [[danoj]]). |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Курган — город небольшой и, как все сибирские города, грязный. Но он более интеллигентен, чем Златоуст, Челябинск и Тобольск вместе взятые. Он имеет сносные гостиницы, а главное — в нем есть жизнь. Даже существует "Курганское музыкальное общество", имеющее свой собственный симфонический оркестр. Весьма возможно, что все эти культурные начинания зависят от массы иностранцев, здесь живущих (англичане, немцы и датчане)<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 132–133.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = Sur stratoj de [[Kurgano (urbo)|Kurgano]] mirigas novan homon elpendaĵoj kun jenaj surskriboj: "Ĉi tie oni aĉetas buteron". Tiaj elpendaĵoj sur la ĉefstrato multegas kaj sub ili ĉiam videblas eksterlanda familinomo kiel Johnson, Versen aŭ Müller. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = На улицах Кургана поражают свежего человека вывески с нижеследующими надписями: "Здесь покупают масло". Таких вывесок на главной улице множество, и под ними всегда красуется какая-нибудь иностранная фамилия вроде Джонсона, Версена или Мюллера<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 133.</ref> }} == Vidu ankaŭ == * [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] * [[El Siberio]] == Referencoj == [[Kategorio:Wilhelm Harteveld]] [[Kategorio:Libroj]] [[Kategorio:Vojaĝo]] [[Kategorio:Rusa literaturo]] [[Kategorio:Punlaboro en Siberio]] [[Kategorio:1913]] 7udii24qpc51p7ipzlumtiu3h758pzx 0 13791 53628 53597 2026-05-11T13:05:14Z RG72 415 /* Wilhelm Harteveld */ 53628 wikitext text/x-wiki {{Temo | nomo = Zlatousto | koloro = | dosiero = | vikipedio = Zlatousto | komunejo = | komunejokat = | vikivortaro = | vikinovaĵoj = }} '''[[:w:Zlatousto|Zlatousto]]''' estas la urbo en [[Ĉelabinska provinco]] ([[Rusio]]). == Citaĵoj == === Wilhelm Harteveld === {{Citaĵo |teksto = Dum mia semajna restado en Zlatousto mi nek en la [[naturo]], nek en la homoj vidis bonvenigon aŭ [[rideto]]n. Severa naturo kaj severaj homoj! |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Во время всего моего недельного пребывания в Златоусте, я ни в природе, ни в людях не видал привета или улыбки. Суровая природа и суровые люди!<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 5.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = Vojo de la fervojstacio ĝis Zlatousto estas verŝajne pli malbona ol la vojo en [[infero]]. Tiu laŭdire estas pavimita per bonaj intencoj. Tiu ĉi vojo estas sen iuj ajn "intencoj", do tute neniel pavimita. Ligna tarantaso (sen risortoj) saltis fojfoje kvazaŭ pilketo kaj mi ne scias danke al kiuj akrobatikaj ekzercoj mi sukcesis plu sidi en ĝi. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Дорога от станции до Златоуста наверное хуже дороги в аду. Та, говорят, вымощена добрыми намерениями. Эта же дорога безо всяких "намерений", т. е. решительно, ничем не вымощена. Деревянный тарантас (без рессор), прыгал местами, как мячик, и я не знаю, путем каких акробатических упражнений удалось мне усидеть в нем<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 6.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = Mi neniel povis kompreni kiel en tiom malgranda urbo povis koncentriĝi tioma kvanto de [[koto]]. Poste, dum provo transiri la straton, mi preskaŭ dronis en ĝi. Kaj tio ĉi estis la ĉefstrato. [...] La tuta koto de tiu ĉi ĉefstrato fluas malsupren al la Katedrala placo, tiel ke tiu lasta estas io simila al natura akvofluejo por la urbaj kloakaĵoj. Praktike kaj malmultekoste. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Я никак не мог понять, как в таком маленьком городе могло сосредоточиться такое количество грязи. Позднее, при своей попытке перейти улицу, я чуть-чуть не утонул в ней. А это была главная улица. [...] Вся грязь из этой главной улицы течет вниз на Соборную площадь, так что эта последняя представляет собой нечто вроде естественнаго водостока для нечистот города. И практично и недорого<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 8.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = La tuta Zlatousto vivas kaj spiras per ŝtata fabriko. [...] La fabriko produktas la [[kanono]]jn kaj obusojn jare (ridinde estas diri) nur po 1 miliono da rubloj kaj jam delonge oni parolas pri ĝia malfondo, ĉar krom malprofito ĝi laŭdire nenion donas. Sed tio estus same kiel se en [[Peterburgo]] oni malfondus ĉiujn ŝtatajn instituciojn. La "Norda Palmiro" transformiĝus tiukaze je senviva marĉo dum Zlatousto iĝus ŝtona dezerto. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Весь Златоуст живет и дышит казенным заводом. [...] Завод этот вырабатывает орудий и снарядов в год (смешно сказать) всего на 1 миллион рублей и уже давно толкуют об упразднении его, ибо кроме убытка он будто бы ничего не дает. Но это было бы равносильно тому, как если бы в Петербурге упразднили все присутственныя места. "Северная Пальмира" превратилась бы тогда в безжизненное болото, а Златоуст в каменную пустыню<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 8–9.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = [veterinaro en la ŝtata fabriko en Zlatousto] — Por kio paroli, — li svingis la manon, — prefere ni drinku po iomete.</br>Per tia simpla kaj senartifika rimedo en [[Rusio]] ofte kaj sukcese oni solvas sufiĉe komplikajn aferojn. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = — Да что говорить, — махнул он рукой, — давайте выпьем лучше по маленькой.</br>Таким простым и бесхитростным способом в России часто и благополучно решают весьма сложные вопросы<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 12.</ref> }} {{Citaĵo |teksto = Mirinda popolo! Mornaj, silentemaj, ili neniam ridetas. Severa naturo kaj pezaj ekonomiaj kondiĉoj, certe, ludas ĉi tie ne malgravan rolon. Interalie oni diras ke ĉiuj ĉi montlaboristoj estas honestaj kaj gastigemaj. |aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]] |verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913] |origina teksto = Удивительный народ! Мрачные, молчаливые, они никогда не улыбаются. Суровая природа и тяжелые экономические условия, конечно, играют здесь не последнюю роль. Между тем, говорят, что все эти горные рабочие честны и гостеприимны<ref>Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 13.</ref> }} == Vidu ankaŭ == * [[Ĉelabinska provinco]] == Referencoj == {{Projektoj}} [[Kategorio:Kurgano| ]] [[Kategorio:Kurgana provinco]] 8b5r33pken6zuatsvx6aoz8yp5z369s