Vikivojaĝo eowikivoyage https://eo.wikivoyage.org/wiki/Vikivoja%C4%9Do:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikivojaĝo Vikivojaĝo-Diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 4453 72705 72452 2026-06-18T13:40:08Z Tiguliano 53 /* Esperantaj urboj */ 72705 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Democratic_Republic_of_the_Congo_banner_Katopa_Camp_on_the_Lomami_river.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Kinshasa Matadi.jpg | bildotitolo=Trajno Kinshasa-Matadi | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} {{Vikipedkat|Demokratia Respubliko Kongo}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Demokratia Respubliko Kongo|Kongo (Kinŝasa)}}''' (oficiale: Demokratia Respubliko Kongo; ofte mallongigita al DRK aŭ D.R. Kongo), (france: République Démocratique du Congo (aŭ RDC), estas lando en [[Centra Afriko]]. Ĝi estas la plej granda kaj plej loĝata lando en Centra Afriko, kaj ankaŭ la plej granda franclingva lando en la mondo. Ĉi tiu lando ankaŭ estas nomata Kongo-Kinŝaso por distingi ĝin de sia nordokcidenta najbaro, la Respubliko Kongo (ankaŭ konata kiel "Kongo-Brazavilo"). Kvankam la lando havas netuŝitajn sovaĝejojn, mirindan faŭnon, vulkanajn pintojn, amikajn homojn, mineralan riĉecon kaj pluvarbarojn, ĝi estas en ŝanceliĝanta stato ekde la 1960-aj jaroj kaj grandaj partoj de la lando estas nesekuraj por vojaĝado. La lando antaŭe estis nomita ''Belga Kongo'' kaj poste, de 1971 ĝis 1997, ''Zaire''. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Congo Dem Rep Regions Map.png | titolomapo= Regionoj de Demokratia Respubliko Kongo | tekstomapo= | grandecomapo= 475px | nomoregiono1= [[Okcidenta DRK]] | kolororegiono1= #6D926D | elementojregiono1= [[Kinŝaso]] | priskriboregiono1= hejmo de la ĉefurbo [[Kinŝaso]] kaj la sola haveno de la nacio. Plejparte tropikaj arbaroj kaj paŝtejoj. | nomoregiono2= [[Katanga]] | kolororegiono2= #578E86 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= plejparte fekundaj altebenaĵoj por agrikulturo kaj bienumado, hejmo al multaj el la reakireblaj mineraloj de la lando; fakte sendependaj de 1960-1966 dum la "Katanga Krizo" | nomoregiono3= [[Kasai]] | kolororegiono3= #B0CC9A | elementojregiono3= | priskriboregiono3= signifa diamantminado, ne multe alia. | nomoregiono4= [[Kivu]] | kolororegiono4= #55693B | elementojregiono4= [[Bukavu]], [[Goma]], [[Nacia parko Kahuzi-Biega]], [[Nacia parko Virunga]] | priskriboregiono4= influita de najbaraj [[Burundo]], [[Ruando]], kaj [[Ugando]], ĉi tiu regiono estas konata pro siaj vulkanoj, montgoriloj, kaj, tragedie, siaj nekompreneblaj konfliktoj. | nomoregiono5= [[Konga Baseno]] | kolororegiono5= #71B37B | elementojregiono5= [[Garamba Nacia Parko]], [[Nacia Parko Maiko]], [[Natura Reservejo Okapi]], [[Salonga Nacia Parko]] | priskriboregiono5= la parto de la DRK (la plejmulto) de la dua plej granda ĝangalo de la mondo post Amazonio. }} == Urboj == [[Dosiero:Kinshasa 2003.jpg|eta|Kinshasa]] [[Dosiero:Bukavu centre ville.png|eta|Bukavu - urbocentro]] * [[Kinŝaso]] (Kinshasa) - la ĉefurbo * [[Boma]] - Haveno ĉe la Atlantikon sur la dekstra bordo de la Konga Rivero * [[Bukavu]] - Ĉefurbo de la provinco Suda Kivu * Butembo - nova komerca urbo en Nord-Kivuo * Beni - Urbo en la nordo de la Nord-Kivu-provinco * [[Goma]] - ĉefurbo de la provinco Nord-Kivu * [[Isiro]] - ĉefurbo de la provinco Alta-Uele * [[Kalemie]] - ĉefurbo de la provinco Tanganjiko. Ĉefa kongola haveno ĉe Tanganjiko * [[Kananga]] - ĉefurbo de la Kasai-Centra provinco * [[Kikwit]] * [[Kindu]] - ĉefurbo de la provinco Maniema * [[Kipushi]] * [[Kisangani]] - ĉefurbo de la provinco Tshopo (Orienta Provinco). Finstacio de riverkomerco venanta de Kinŝaso kaj foriro de voja komerco direkte al Kivu. * [[Lodja]] * [[Lubumbashi]] - ĉefurbo de la province du Katanga. * [[Matadi]] - ĉefurbo de la provinco Bas-Kongo. Ĉefa industria haveno ĉe la atlantika flanko. * [[Mbandaka]] - ĉefurbo de la provinco Équateur. La ekvatora linio pasas tra la antaŭurbo de Wangata. * Mbuji-Mayi - ĉefurbo de la provinco Kasaï-Orienta. * [[Tshikapa]] - ĉefurbo de la provinco Kasajo. === Esperantaj urboj === [[Lumumbashi]] - En Lumumbashi, la dua plej granda urbo de Kongo, en 2022, fondiĝis Esperanto-klubo. La urbo troviĝas tute en la sudo de la lando. Jen la adreso: :Lando: Kongo-kinŝaso :Provinco: Haut-katanga :Urbo: Lubumbashi :Postkesta numero: 1023 :(en Kongo ne ekzistas "Poŝtkodoj"). :Telefonnumero: +243 972 716 042. Ret-poŝto: espoirkasati che gmail.com == Aliaj cellokoj == Pluraj parkoj estas en la [[Monda Heredaĵo de UNESKO]]. *[[Nacia Parko Virunga]] *[[Nacia Parko Kahuzi-Biega]] *[[Nacia Parko Garamba]] *[[Nacia Parko Salonga]] *[[Natura Rezervejo Okapio]] *[[Nacia Parko Maiko]] == Komprenu == [[Image:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|thumb|300px|La rivero Kongo]] === Tereno === La Demokratia Respubliko de Kongo estas ''grandega''. Ĝi enhavas la duan plej grandan pluvarbaron en la mondo. La ĉefa rivero (Kongo) estas unu el la plej grandaj kaj profundaj riveroj en la mondo. Multaj plimalgrandaj riveroj fluas preskaŭ ĉie tra la lando. Ĉar la tervojoj ĝenerale nesufiĉas, la riveroj restas ankaŭ nuntempe la ĉefa transporta vojo. En la orienta parto troviĝas vastaj lagoj kaj nekomunan loko - lafa lago. La Albertine-Rifto, branĉo de la Orienta Afrika Rifto, etendiĝas laŭ la orienta limo de la DRC. Ĝi respondecas pri Lagoj Tanganjiko, Kivu, Eduardo kaj Alberto. La rifta faŭlto estas laŭflankita per kelkaj neaktivaj vulkanoj kaj du vulkanoj daŭre aktivaj hodiaŭ. Montoj Rwenzori kaj Virunga, laŭ la limo kun Ruando, estas sufiĉe pitoreskaj, altiĝantaj inter densaj pluvarbaroj kaj foje terure kovritaj en nebulo. Pluraj pintoj superas 4,000 m). Monto Nyiragongo enhavas unu el kvar kontinuaj laflagoj en la mondo. La suda parto de la lando ne estas tiel kovrita per arbaroj kiel la aliaj partoj. === Historio === Dum pluraj jarmiloj, la teroj kiuj nun formas la DRC estis loĝataj de centoj da malgrandaj triboj de ĉasistoj-kolektistoj. Sekve, malmultaj restaĵoj de tiuj socioj restas hodiaŭ. La unua signifa politika potenco estis la Kongo-reĝolando, fondita ĉirkaŭ la 13-a kaj 14-a jarcentoj. La Kongo-regno, kiu enhavis kio nun estas norda Angolo, Cabinda, Kongo-Brazavilo kaj Bas-Kongo, iĝis tre riĉa kaj potenca per komerco kun aliaj afrikaj popoloj en eburo, kupro, ŝtofo, ceramiko kaj sklavoj (longe antaŭ la alveno de la eŭropanoj). La portugaloj alvenis en la Konga reĝolando en 1483 kaj baldaŭ konvertis la reĝon al kristanismo, kaj sekve komencis la kristaniĝo de granda parto de la popolo. Post atingado de sia pinto en la malfruaj 15-a kaj fruaj 16-a jarcentoj, la Kongo-regno spertis perfortan konkuradon pri sinsekvo al la trono, militojn kun orientaj triboj, kaj serion de militoj kun la portugaloj. La Regno de Kongo estis venkita fare de la portugaloj en 1665 kaj efike ĉesis ekzisti, kvankam la plejparte ceremonia pozicio de Reĝo de Kongo restis ĝis la 1880-aj jaroj kaj "Kongo" restis la nomo de kolekto de triboj ĉirkaŭ la Kongo-delto Kongolando estis la lasta regiono de Afriko esplorita de eŭropanoj. La portugaloj neniam sukcesis esplori la plej interna parto de la lando. Dekoj da provoj estis faritaj de esploristoj por vojaĝi supren laŭ la rivero Kongo, sed la nepenetrebla ĝangalo ĉirkaŭ ili, tropikaj malsanoj kaj malamikaj triboj malhelpis eĉ la plej bone ekipitajn grupojn vojaĝi preter la Unua Akvofalo, (160 km enlanden). La fama brita esploristo D-ro Livingstone komencis esplori la Lualaba Riveron, kiun li pensis ligita al Nilo sed fakte estas la supra parto de Kongo, meze de la 1860-aj jaroj. Post lia fama renkontiĝo kun Henry Morton Stanley en 1867, Livingstone vojaĝis laŭ la Konga Rivero al la Stanley Pool, kiu hodiaŭ limas Kinŝason kaj Brazavilon. De tie li vojaĝis transtere al Atlantiko. En Belgio, la fervora reĝo Leopoldo la 2-a urĝe deziris ke Belgio akiru kolonion por samrapidi kun aliaj eŭropaj potencoj, sed estis plurfoje malsukcesigita fare de la belga registaro (li estis konstitucia monarko). Poste, li decidis ke li ricevos kolonion mem kiel ordinara civitano kaj organizis "humanitaran" organizon por establi celon de prenado de Kongo, tiam kreis plurajn firmaojn por fari tion. Dume, Stanley serĉis financiston por sia revprojekto: fervojo trans la pli malaltaj akvofaloj de la rivero Kongo, kiu permesus al vaporŝipoj vojaĝi la suprajn 1,000 mejlojn de Kongo kaj malŝlosi la riĉaĵojn de la "koro de Afriko". Leopoldo trovis partneron en Stanley kaj taskigis lin per konstruado de serio de fortikaĵoj laŭ la supra Konga Rivero kaj aĉetado de suvereneco de tribaj gvidantoj (aŭ mortigado de tiuj kiuj ne deziris ĝin). Pluraj fortikaĵoj estis konstruitaj sur la supra Kongo, kun laboristoj kaj materialoj venantaj de Zanzibaro. En 1883, Stanley sian finan fortikaĵon ĵus sub Stanley Falls (loko de moderna Kisangani). ==== Libera Ŝtato Kongo ==== [[File:1974 market Kinshasa 4335217020.jpg|thumbnail|Granda bazaro en Kinŝaso en 1974]] [[Dosiero:CongoDemonstrants2006.jpg|eta|Kongolaj civitanoj manifestaciantaj en Kinŝaso]] Kiam la eŭropaj potencoj disigis Afrikon inter ili ĉe la Berlina Konferenco en 1885, sub la egido de la "Internacia Kongo-Asocio", Leopoldo, la sola akciulo, oficiale prenis kontrolon de Kongo. La "Libera Ŝtato Kongo" estis kreita. Léopold kun grupo de amikoj kaj komercaj partneroj rapide komencis ekspluati la riĉaĵojn de Kongo. Ĉiu tero ne enhavanta kolonion estis konsiderita Kongo-posedaĵo, kaj la ŝtato estis dividita en privatan zonon (ekskluziva ŝtatposedaĵo) kaj liberkomercan zonon kie ĉiu eŭropano povis aĉeti 10 ĝis 15 jarojn ter-uzon. Timante ke la Brita Kabkolonio aneksus Katanga (asertante ke Kongo ne ekzercis tiun rajton), Leopoldo sendis ekspedicion al Katanga. Kiam intertraktadoj kun la loka Yeke-reĝolando malsukcesis, la belgoj batalis mallongan militon kiu finiĝis kun la senkapigo de la reĝo. Ĉe la fino de la militoj, la belgoj nun serĉis maksimumigi regionajn profitojn. La salajroj de administrantoj estis reduktitaj al la minimuma kun rekompencsistemo bazita sur la profitoj de ilia distrikto. Homoj vivantaj en la ŝtata "privata biendomo" estis malpermesitaj en komerco kun iu ajn krom la ŝtato kaj estis postulataj por disponigi precizigitajn kvotojn de kaŭĉuko kaj eburo ĉe malalta, fiksa prezo. La "Publika Forto" de la registaro devigis tiujn kvotojn tra malliberigo, torturo, vipado, same kiel seksperforto kaj forbruligo de malobeemaj/ribelemaj vilaĝoj. La puno por malsukceso renkonti kaŭĉukkvotojn estis morto. Tutaj vilaĝoj estus ĉirkaŭitaj kaj iliaj loĝantoj murditaj, kun korboj da distranĉitaj manoj resenditaj al komandantoj. Kaŭĉukoprezoj eksplodis en la 1890-aj jaroj, alportante grandan riĉaĵon al Leopoldo kaj la blankuloj de Kongo, ĝis malmultekosta kaŭĉuko de la Amerikoj kaj Azio movis prezojn malsupren. Ĉe la jarcentŝanĝo, raportoj pri tiuj abomenaĵoj atingis Eŭropon. Publikaĵoj de famaj ĵurnalistoj kaj verkoj (kiel ekzemple "Heart of Darkness" de Conrad kaj "The Crime of the Congo" de Doyle) alportis la temon al la atento de la eŭropa publiko. Embarasita, la belga registaro finfine aneksis la "Liberan Ŝtaton Kongo", reprenis la havaĵojn de Leopoldo kaj renomis la ŝtaton '''Belga Kongo''' (por diferencigi ĝin de la Franca Kongo, nun la Respubliko Kongo). Neniu censo iam estis farita, sed historiistoj taksas ke proksimume duono de la populacio de Kongo, ĝis 10 milionoj da homoj, estis mortigitaj inter 1885 kaj 1908. Sendependeco estis koncedita al Kongo la 30-an de junio 1960. Ene de semajnoj da sendependeco, la armeo ribelis kontraŭ blankaj oficiroj, kaj kreskanta perforto direktita ĉe ceteraj blankuloj devigis preskaŭ ĉiujn la 80,000 homoj de Belgio fuĝi de la lando. Post sendependiĝo komencis internaj militoj, ofte instigitaj de eksterlandaj potencoj, tio alportis novajn mortojn kaj malriĉeco. La DRC havas la dubindan distingon havi la plej malaltan aŭ duan plej malaltan MEP pokape en la mondo (nur Somalio vicas pli malalte) kaj ĝia ekonomio restas malriĉa. Ĉinio serĉis kelkajn minadkoncedojn, multaj el kiuj estas financitaj per la konstruado de infrastrukturo (fervojoj, vojoj) kaj instalaĵoj kiel lernejoj kaj hospitaloj. UN kaj multaj NRO-oj havas fortan ĉeeston en la Kivu-provincoj, sed malgraŭ grava financa helpo, multaj daŭre vivas en rifuĝejoj kaj pluvivas per eksterlanda/UN-helpo. Batalado en Kivu kaj Ituri malkreskis ĉe la fino de la jardeko, sed multaj iamaj milicsoldatoj restas batalemaj. Malmultaj estis juĝitaj pro militkrimoj, kvankam multaj iamaj ribelaj gvidantoj ja estas akuzitaj je krimoj kontraŭ la homaro kaj la uzo de infansoldatoj. Soldatoj (antaŭe membroj de milico kiu batalis en Kivu de 2006 ĝis packontrakto estis atingita en 2009) ribelis en aprilo 2012 kaj nova ondo de perforto sekvis kiam ili prenis kontrolon de granda areo laŭ la Ugando-Ruando-limoj. === Etnoj === Pli ol 200 etnoj loĝas en la Demokratia Respubliko Kongo, inkluzive de Kongo, Mongo, Mangbetu, Azande kaj Luba, kiuj konsistigas 45% de la loĝantaro de la Demokratia Respubliko Kongo. === Klimato === La lando situas ĉe la ekvatoro, kun unu triono en la nordo kaj du trionoj en la sudo. Pro sia ekvatora loko, Kongo spertas grandajn kvantojn da pluvo kaj spertas la plej altan ofteco de fulmotondroj en la mondo. Jarpluvo povas nombri pli ol 2,032 mm en kelkaj lokoj, kaj la regiono estas hejmo al la "dua plej granda pluvarbaro de la mondo" post Amazono. Ĉi tiu grandega vastaĵo de abunda ĝangalo kovras la plej grandan parton de la vasta, malalta centra baseno de la rivero, kiu deklivas direkte al Atlantiko okcidente. Tiu areo estas ĉirkaŭita de altebenaĵoj kunfalantaj en savanojn en la sudo kaj sudokcidento, mont-terasoj en la okcidento, kaj densaj prerioj etendiĝantaj preter la Konga Rivero en la nordon. Altaj glaciejaj montoj troviĝas en la malproksima orienta regiono. == Eniri == [[File:Visa policy of the Democratic Republic of the Congo.png|thumb|375px|Mapo montranta la vizpostulojn de la Demokratia Respubliko Kongo]] [[Image:Kinshasa Matadi.jpg|thumb|Fervojo inter [[Kinŝaso]] kaj [[Matadi]]]] ===Enirkondiĉoj=== La Demokratia Respubliko Kongo ne estas unu el la plej facile enireblaj landoj, eĉ por civitanoj de diversaj afrikaj landoj. DRK havas tre malmultajn senvizajn aranĝojn, kaj tial '''vizoj estas necesaj por preskaŭ ĉiuj.''' Civitanoj de '''[[Burundo]]''', '''[[Ruando]]''', '''[[Respubliko Kongo]]''', kaj '''[[Zimbabvo]]''' povas eniri DRK-on senpage ĝis 90 tagoj. Civitanoj de '''[[Kenjo]]''', '''[[Maŭricio]]''' kaj '''[[Tanzanio]]''' povas akiri vizon ĉe alveno, validan nur dum 7 tagoj. ==== Kondiĉoj por vizpeto ==== '''Vizoj por DRK estas multekostaj''' (La ambasadejo de DRK en Usono fakturas '''100 USD''' por unuopa enira vizo). Kvankam la postuloj varias de lando al lando, vi devas sendi la jenon por akiri vizon por DRK: * Kompletigitan vizpeton * Pasportan foton * Invitleteron de via gastiganto aŭ turisma gvidanto (hotelrezervoj sufiĉos) * Kopion de via flug-itinero * Kopion de via pasporto. ===== Pliaj postuloj ===== * Se vi jam vizitis la DRK-on, vi devas '''submeti kopiojn de la DRK-vizoj, kiujn vi antaŭe akiris. * Se vi estas de konga deveno, vi ne devas ricevi invitleteron. * Vakcina karto kontraŭ flava febro estas '''deviga''. ====E-vizo==== En 2025, la DRK enkondukis sistemon por elektronikaj vizoj (e-vizo), haveblan per la '''[https://evisa.gouv.cd/ oficiala retejo pri elektronikaj vizoj por DRK]'''. Kvankam la sistemo laŭdire funkcias, kaj la vizoj kutime estas ricevataj ene de 3-5 labortagoj, la kotizo estas ekstreme alta, je 300 usonaj dolaroj. Krome, vojaĝantoj raportis, ke oni petis plian pagon de ĉirkaŭ 90 usonaj dolaroj ĉe landlimaj transirejoj (kvankam ne estas klare, ĉu tio estas oficiala kotizo), kio alportas la totalan koston al preskaŭ 400 usonaj dolaroj. === Eniri avie === [[File:Aéroport International de N'djili Kinshasa.JPG|thumb|Kinŝasa flughaveno]] La ĉefa enirejo al DRK estas la flughaveno Kinŝasa-N'djili (IATA: FIH). Konstruita en 1953, ĝi ne havis multajn ĝisdatigoj kaj certe ne rangas inter la pli bonaj flughavenoj de la kontinento. El Afriko: South African Airways, Kenyan Airways, Ethiopian Airlines, & Royal Air Maroc servas Kinshasa-N'djili plurfoje semajne de Johanesburgo, Najrobo, Adis-Abebo kaj Kazablanko (tra Douala), respektive. Aliaj afrikaj aviadkompanioj servantaj Kinŝasa-N'Djili estas: Afriqiyah Airways (Tripolo); Air Mali (Douala, Bamako); Benin Gulf Air (Kotonuo, Pointe-Noire); Camair-co (Douala); CAA (Entebe); Etiopo/ASKY (Brazavilo, Kotonuo, Douala, Lagoso, Lomeo); RwandAir (Kigali); TAAG Angola Airways (Luando). El [[Eŭropo]]: Air France kaj Brussels Airlines havas regulajn rektajn flugojn. Turkish Airlines komencos servon el Istanbulo en aŭgusto 2012. Vi ankaŭ povas provi mendi vojaĝon per unu el la ĉefaj afrikaj aviadkompanioj kiel Ethiopian Airlines, South African, Kenyan, aŭ Royal Air Maroc. La dua urbo de la DRK, Lubumbashi (IATA:FBM), havas internacian flughavenon servatan de Ethiopian Airlines (Lilongvo, Adis-Abebo), Kenya Airways (Harareo, Najrobo), Korongo (Johanesburgo), Precision Air (Dar es Salaam, Lusaka), kaj South African Express (Johanesburgo). Aliaj flughavenoj kun internacia servo estas Goma (IATA:GOM) kun servo de CAA al Entebbe (Kampalo) kaj Kisangani (IATA:FKI), kiu estas servata de Kenya Airways el Najrobo. === Eniri trajne === Ne ekzistas internaciaj pasaĝertrajnoj el najbaraj landoj, kaj limigita vartrafiko, malgraŭ du internaciaj fervojaj linioj, unu el Angolo kaj unu el Zambio al la regiono Katanga. La linioj estas en diversaj statoj de kadukiĝo kaj aliaj estas simple forlasitaj. Kvankam kelkaj riparoj, ĉefe kun ĉina helpo, okazis, estas neverŝajne, ke novaj translimaj servoj realiĝos en la venontaj jaroj. Tamen, por la sentima vojaĝanto eblas kapti trajnon al la limurbo Luao, en orienta Angolo, kaj transiri la limon per aliaj rimedoj. Ankaŭ ekzistas trajnoj al Kitwe kaj Ndola en la Kuprozono de norda Zambio, de kie eblas transiri la limon. ===Eniri aŭte=== La vojoj ĝenerale estas tro ŝtonaj aŭ ŝlimaj por aŭtoj sen kvarrada transmisio. Decaj pavimitaj vojoj ligas la regionon Katanga kun Zambio kaj Kinŝaso ĝis Matadi kaj Angolo. Vojoj eniras la DRK-on el Ugando, Ruando kaj Burundo, kvankam vojaĝi malproksimen preter la limo estas tre malfacile kaj partoj de la orienta DRK restas nesekuraj. Ekzistas pramoj por transporti veturilojn trans la riveron Kongo el Kongo-Brazavilo kaj eble eblas trovi pramon de la KA al la malproksimaj, nepavimitaj vojoj de la norda DRK. Ne tute fidu vian mapon. Multaj montras malfeliĉan reveman pensadon. Vojoj ofte estas forlavitaj de pluvoj, aŭ simple neniam estis konstruitaj. Demandu lokanon aŭ gvidiston ĉu itinero estas irebla aŭ ne. === Eniri buse === De Ugando al Kongo tra la landlimo Bunagana Kisoro. Multaj busoj veturas ĉiutage inter Bunagana/Ugando kaj Goma de la 7a ĝis la 13a horo. La prezo por la buso estas 5 usonaj dolaroj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj. La eniraj kaj eliraj proceduroj ĉe la landlimo Bunagana estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi vizitantojn trairi sen problemoj. === Eniri boate === Pasaĝeraj kaj VIP-pramoj, ankaŭ loke konataj kiel "Canot Rapide", funkcias ĉiutage inter Brazavilo kaj Kinŝaso proksimume ĉiujn du horojn de la 8a ĝis la 15a horo. Prezoj por la pramoj estas: 15 USD por pasaĝero kaj 25 USD por la VIP-pramo (Carnot Rapide). Ĉi-lasta estas rekomendinda, ĉar ĉi tiuj estas tute novaj boatoj kaj ne tro plenaj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj, same kiel (almenaŭ "oficiale") speciala permesilo. La burokratio ĉe ambaŭ finoj postulas iom da tempo. La eniraj kaj eliraj proceduroj en Brazavilo estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi trairi sen problemoj. Kontraste, ĉi tiuj proceduroj estas iom malfacilaj en Kinŝaso kaj multe dependas de ĉu vi estas individua vojaĝanto aŭ helpata de organizo aŭ oficiala registara reprezentanto. En 2025, vojaĝantoj raportis, ke 7-taga transitvizo ĉe alveno ĉe La Strando kostas 100 USD. Plua flugbileto de la flughaveno de Kinŝaso estas necesa. Ankaŭ ekzistas rapidboatoj lueblaj, ĉu grupe ĉu sole (prezo!), tamen ne estas konsilinde mendi ilin, ĉar ili vere rapidas trans la riveron laŭlonge de la rapidfluoj. Tamen, vojaĝantoj raportas, ke preni privatan boaton (200 USD) permesas eviti multajn atendovicojn kaj pagi subaĉetaĵojn. == Transportiĝi == [[Image:Congo Transport Map.PNG|thumb|400px|Mapo de surtera kaj akva transporto.]] Kun areo kovranta 2,345,409 km² kaj neadekvate evoluinta infrastrukturo, DR Kongo povas esti "tre malfacila" lando por moviĝi. Pro la grandega grandeco de la lando, la terura stato de la vojoj kaj la malbona sekureca situacio, la sola maniero rapide moviĝi tra la lando estas per aviadilo. Tio ne signifas, ke ĝi estas sekura. La parto de DR Kongo en la monda aertrafiko estas malpli ol 0.1%, sed ĝi respondecis pri preskaŭ 4% de la totalaj aerakcidentoj de 2010 ĝis 2019. Sed flugado estas ankoraŭ pli bona alternativo al vojaĝado surtere aŭ per ŝipo. La plej granda kaj plej longe funkcianta aviadkompanio estas '''[http://www.caacongo.com/ Compagnie Africain d'Aviation]''', kun servo al Goma, Kananga, Kindu, Kinshasa-N'djili, Kisangani, Lubumbashi, Mbandaka, Mbuji-Maya, kaj Entebbe (Kampalo), Ugando. '''[http://www.airkasai.cd/ Air Kasaï]''' funkciigas de Kinshasa-N'Dolo ĝis Beni, Bunia, Goma, & Lubumbashi. === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[Image:Matadi train station (21236934082).jpg|thumb|Enŝipiĝante ĉe la fervoja stacio en [[Matadi]] al la ĉefurbo [[Kinŝaso]], ĉi tiu estas la plej bona fervoja servo en la Demokratia Respubliko Kongo.]] La malmultaj trajnoj, kiuj ankoraŭ funkcias en la DRK, estas en tre malbona stato kaj veturas sur reloj konstruitaj de la belga kolonia registaro antaŭ pli ol duonjarcento. La rulmaterialo estas tre malnova kaj kaduka. Vi estas bonŝanca se vi ricevas malmolan sidlokon kaj eĉ pli bonŝanca se via trajno havas restoracivagonon (kiu verŝajne havos limigitajn eblojn, kiuj elĉerpiĝos duonvoje dum la vojaĝo). Atendu, ke la vagono estos troplena kun multaj sidantaj sur la tegmento. Trajnoj en la DRK funkcias laŭ nekonstanta horaro pro manko de financoj aŭ fuelo kaj riparoj/paneoj, kiuj estas oftaj. Sur multaj linioj, povas esti 2-3 semajnoj inter trajnoj. Se estas ia avantaĝo, ne estis tro multaj mortoj pro dereligoj (verŝajne malpli ol mortis en aviadilakcidentoj en la DRK). Vere ne eblas mendi trajnan veturon anticipe; simple aperu ĉe la stacio kaj demandu la staciestro kiam la sekva trajno veturos kaj aĉetu bileton en la tago, kiam ĝi foriras. La ĉina registaro kontraŭ minrajtoj konsentis konstrui 9 miliardojn da usonaj dolaroj en fervojoj kaj aŭtovojoj. Rezulte de tio, la fervojo Kinŝaso-Matadi estis renovigita. Ekde 2023, la jenaj linioj eble funkcias, sed vi devus duoble kontroli tion post alveno, ĉar informoj estas tre malfacile troveblaj ekster la lando. * [[Kinŝaso]]-[[Matadi]] — La plej trafikata kaj plej bone ekipita itinero en la tuta lando. Ekde 2019 ekzistas unu "ekspresa" servo semajne en ĉiu direkto. La trajnoj estas duonmodernaj kaj havas kaj unuaklasajn vagonojn kaj restoracivagonon. La fervoja linio estis unue konstruita en la 1890-aj jaroj kaj estas fifama pro la grandega homa kosto, kie miloj da la punlaboristoj pereis. * [[Lubumbashi]]-[[Ilebo]] — Ĉi tiu itinero estis iom plibonigita kaj novaj trajnoj kun kuŝseĝoj kaj restoracio veturas plurajn fojojn semajne. La vojaĝtempo por la plena longo estas ĉirkaŭ du tagoj. Ilebo situas ĉe la fino de la navigebla parto de la rivero Kasai, permesante al vojaĝantoj translokiĝi al pramo por atingi okcidentan DRK. * '''Kamina-Kindu''' — Neuzebla post la milito, ĉi tiu linio estis riparita. La linio konektiĝas kun la linio Lubumbashi-Ilebo, do eble estos trajnoj veturantaj de Lubumbashi-Kindu. * '''Kisangani-Ubundu''' — Transporta linio por preteriri la Stanley-akvofalojn ĉe Kongo, servo funkcias nur kiam estas ŝarĝo por transporti kiam ŝipo alvenas ĉe ambaŭ finoj, kio povas esti unufoje ĉiujn 1-2 monatojn. Ne estas pasaĝerpramoj de Ubundu al Kindu, sed eble vi povos veturi per kargoŝipo. Linioj kiuj plej verŝajne nefunkcias aŭ estas tre difektitaj/forlasitaj estas: * Branĉo de la linio Lubumbashi-Ilebo, kiu iras al la angola limo. Ĝi iam konektiĝis kun la fervojo Benguela de Angolo kaj kuris al Atlantiko ĝis la 1970-aj jaroj, kiam la angola flanko estis detruita de interna milito. La okcidenta duono de la fervojo Benguela, en [[Angolo]], estis riparita kaj trajnoj veturas ĝis la limo kun DRK. * La linio Kabalo-Kalemie iras de la linio Kamina-Kindu ĉe Kabalo al Kalemie ĉe la lago Tanganjiko. La plej orienta sekcio estas forlasita. Kvankam neverŝajne, eble estos servo sur la okcidenta duono de la linio. * '''Bumba-Isiro''' — Ankaŭ konata kiel la Vicicongo-linio, ĉi tiu estas izolita, mallarĝŝpura linio en la nordaj ĝangaloj. Estis raportoj, ke trajnoj veturis sur malgranda okcidenta sekcio de Bumba-Aketi (kaj eble Buta) ĉirkaŭ 2008, sed ekde 2023 oni kredas, ke ĉi tiu linio estas tute forlasita. ==== Transportiĝi buse ==== Bus Express Kinshasa, Transco Express, RVA kaj VIP Congo ofertas longdistancan bustransporton en DRK. === Transportiĝi aŭte === [[File:Torday Congo Expedition 03.jpg|thumb|La freneza stato de kongolaj vojoj]] La vojoj de DRK estas plej bone priskribitaj kiel "ege subevoluintaj". La tuta vojreto de la lando estas fifama pro malfacila veturado kaj malbone prizorgata, ĉefe pro la neglekto de la konga registaro. DRK havas malmultajn pavimitajn vojojn por sia loĝantaro kaj geografio — najbaraj Zambio kaj Bocvano havas multe pli. Dum la pluvsezono, la vojoj fariĝas ŝlimaj, igante la plej multajn longdistancajn vojaĝojn preskaŭ neeblajn. Iri de unu urbo al alia povas daŭri "plurajn semajnojn". Veturado en gravaj urboj kiel [[Kinŝaso]] estas bona. ===Per kamiono=== Ĉar pli malgrandaj veturiloj ne povas trairi kion restas de la vojoj, multe da vojaĝado en Kongo estas farata per kamiono. Se vi iras al kamionparkejo, kutime proksime al la merkato, vi devus povi trovi kamioniston, kiu prenos vin kien ajn vi volas, krom konfliktaj zonoj. Vi vojaĝas sur la ŝarĝo kun granda nombro da aliaj. Se vi elektas kamionon portantan sakojn da io mola kiel arakidoj, ĝi povas esti sufiĉe komforta. Bierkamionoj ne estas. Se la vojaĝo daŭras tagojn, tiam komforto povas esti esenca, precipe se la kamiono veturas la tutan nokton. Helpas sidi malantaŭe, ĉar la ŝoforo ne haltos nur ĉar vi volas iri al la necesejo. La kosto devas esti negocita, do unue demandu la hotelan personaron kaj provu ne pagi pli ol duoble la lokan tarifon. Foje la interna sidloko estas havebla. Manĝaĵoj aĉeteblas de la ŝoforo, kvankam ili kutime haltas ĉe vojflankaj budoj ĉiujn 5/6 horojn. Forirtempoj kutime estas komence aŭ fine de la tago, kvankam la tempo estas tre fleksebla. Helpas fari aranĝojn la antaŭan tagon. Estas plej bone vojaĝi kun kelkaj aliaj. Virinoj neniam devas vojaĝi solaj. Kelkaj vojoj havas gravajn banditajn problemojn, do kontrolu zorge antaŭ ol iri. Ĉe armeaj kontrolpunktoj, lokanoj ofte estas ĉikanitaj pro subaĉetoj. Fremduloj kutime estas lasitaj solaj, sed pretigu ian subaĉeton por ĉiuokaze. Antaŭ posttagmezo la soldatoj povas esti ebriaj, do estu tre singarda kaj tre ĝentila. Neniam koleriĝu. ==Per pramo=== Pramo sur la rivero Kongo veturas, se sekureco permesas, de Kinŝaso al Kisangani, ĉiun aŭ duan semajnon. Vi povas preni ĝin ĉe kelkaj haltejoj survoje, kvankam vi devas rapidi ĉar ĝi ne atendas. Taŭga subaĉeto al la pramestro certigas kvar-litan kabanon kaj manĝaĵojn en la kafeterio. La pramo konsistas el ĉirkaŭ kvar barĝoj ligitaj ĉirkaŭ centra pramo, kaj la barĝoj estas uzataj kiel flosanta merkato. Dum la pramo antaŭeniras, lignaj kanuoj pagajitaj de lokulanoj aperas el la ĉirkaŭa ĝangalo kun lokaj produktoj - legomoj, porkoj, simioj, ktp. - kiuj estas interŝanĝitaj kontraŭ industriaj varoj kiel medikamentoj aŭ vestaĵoj. Vi sidas sur la tegmento rigardante mirindan afrikan muzikon tondri. Kompreneble, ĝi ne estas pura, komforta aŭ sekura. Tamen, ĝi estas unu el la grandaj aventuroj de la mondo. == Vidi == == Fari == Artamikoj devus viziti la Kinŝasa Akademion de Belartoj kaj trovi artistojn kiel Lema Kusa – kun siaj “Virinoj de Lema Kusa” -, Roger Botembe kaj Henri Kalama Akulez – kun sia centra temo “Kosmaj Vibroj”. La privataj laborrenkontiĝoj de Kalama kaj Lema estas tre interese viziti kaj diskuto pri arto kun ili tre signifoplena. == Komuniki == Lingvoj: Franca (oficiela), Kikonga, Lingala, Svahila, Tĉiluba. == Aĉeti == SIM-kartoj kaj antaŭpagitaj reŝargiloj por poŝtelefonoj estas haveblaj surstrate kaj ĉe la flughaveno Kinŝaso-N'djili, je akceptebla prezo. ===Mono=== :valuto: kongola franko (FC) :je januaro 2026: : 1 USD = 2.200 : 1 EUR = 2.600 : 1 GBP = 3.000 :fonto: [https://www.xe.com/currency/cdf-congolese-franc XE.com] La loka valuto estas la '''Konga franko''', kelkfoje mallongigita '''FC''' kaj kelkfoje nur kun majuskla F post la sumo (ISO internacia valutkodo: '''CDF'''). La valuto estas libere konvertebla (sed neeble seniĝi de ĝi ekster la lando). Monbiletoj estas eldonitaj en nominalaj valoroj de FC50, 100, 200, 500, 1.000, 5.000, 10.000 kaj 20.000. La solaj kongaj monbiletoj cirkulantaj en la plej multaj lokoj estas la 50, 100, 200 kaj 500 frankaj biletoj. Ili estas preskaŭ senvaloraj, ĉar la plej valora monbileto (la 500-franka bileto) valoras malpli ol 0,20 usonajn dolarojn. Usonaj dolaroj en nominalaj valoroj super 2 usonaj dolaroj estas multe preferataj al frankoj. Kontraste, usonaj moneroj kaj unu- kaj du-usonaj dolarbiletoj estas konsiderataj senvaloraj. Usonaj dolarbiletoj devas esti kruspaj (malpli ol 3 faldoj) kaj esti presitaj en aŭ post 2003, alie ili ne estos akceptitaj. En iuj butikoj, la simbolo FF estas uzata por signifi 1000 frankojn. MasterCard/Maestro-bankomatoj nun haveblas en Kinŝaso ĉe la "Rawbank" sur bulvardo 30-a de Junio ​​(distrikto Gombe), kaj en Grand Hotel. Ĝi liveras usonajn dolarojn. Visa-karto ankaŭ uzeblas ĉe bankomatoj de "Procredit" banko en Kinŝaso, avenuo des Aviateurs, aŭ ekstere antaŭ Grand Hotel (nur biletoj de 20 kaj 100 usonaj dolaroj). Vi povas elpreni monon per Mastercard aŭ Visa-karto ĉe ĉiuj bankomatoj de Ecobank aŭ Equity bankoj en DRK. === Vendejaroj === == Manĝi == [[File:Breadbike.jpg|thumb|"Pan-biciklo"]] === Tradiciaj manĝaĵoj === Kongo havas unu nacian pladon: "moambe". Ĝi konsistas el ok ingrediencoj ("moambe" estas la lingala vorto por "ok"): palmnuksoj, kokido, fiŝo, arakidoj, rizo, maniokaj folioj, bananoj kaj piprosaŭco. === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == La kutimaj nealkoholaĵoj (nomataj "sucré" en Kongo) kiel ekzemple Kolao, Pepsi kaj Mirinda estas haveblaj en la plej multaj lokoj kaj estas sekuraj por trinki. Lokaj trinkaĵoj kiel Vitalo estas mirindaj. Tradiciaj trinkaĵoj kiel zingibra biero ankaŭ estas oftaj. === Alkoholaĵoj === La loka biero baziĝas sur rizo kaj gustas sufiĉe bone. Ĝi venas en 75-cl boteloj. Primus, Skol, Castel estas la plej oftaj markoj. Tembo kaj Doppel estas la lokaj malhelaj bieroj. En kamparaj regionoj, vi povas provi la lokan palmovinon, alkoholaĵon el la suko de la palmarbo. Ĝi estas elpremita de la arbo kaj komencas fermenti tuj post kolektado. Post du horoj, fermentado donas aroman vinon kun ĝis 4% alkoholenhavo, milde ebriiga kaj dolĉa. La vino povas esti lasita fermenti pli longe, ĝis unu tagon, por doni pli fortan, pli acidan kaj acidan guston, kiun iuj homoj preferas. Atentu la lokan ĝinon. Foje senskrupulaj vendistoj miksas metanolon, kiu estas toksa kaj povas kaŭzi blindecon. Kelkaj homoj kredas, ke metanolo estas kromprodukto de regula fermentado. Tio ne estas la kazo, ĉar regula fermentado ne povas produkti metanolon en toksaj kvantoj. == Loĝi == Kreskas la nombro da hoteloj en Kinŝaso, kun pli malgranda elekto en la regionoj de Gombe kaj Ngaliema. En multaj malgrandaj urboj, la loka preĝejo aŭ monaĥejo eble havas litojn. Vi ankaŭ povas renkonti fojan kadukiĝantan kolonian hotelon. Ne ĉiuj estas sekuraj. === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == [[File:MONUSCO peacekeepers - Last line of defense near Goma. Photo MONUSCO (8229506972).jpg|thumb|UN-pacistoj proksime de [[Goma]]]] AVERTO: Vojaĝado en granda parto de la Demokratia Respubliko Kongo estas nesekura pro altaj krimfrekvencoj kaj politika malstabileco. Turismaj instalaĵoj en la lando estas limigitaj kaj malbone evoluigitaj. Vi devas eviti ĉian vojaĝon al Kasaï Oriental, Haut-Uele, Haut Lomami, Ituri, Norda kaj Suda Kivu, Maniema kaj Tanganjiko en orienta DRK, partoj de la provinco Mai N'dombe, aŭ ene de 50 km de la limo kun la Centr-Afrika Respubliko kaj Suda Sudano. Pro la politika situacio, publikaj kunvenoj en multaj urboj fariĝis ĉiam pli danĝeraj, kaj kelkaj fariĝis perfortaj. === Korupto === Korupto en DRK estas sistema kaj endemia, influante ĉion, kion ĝi tuŝas en la lando, de la registaro ĝis la komerca mondo. Ĝi bedaŭrinde fariĝis akceptita kaj tolerata praktiko. La polico estas rutine konsiderata kiel unu el la plej koruptaj institucioj en DRK. Pro iliaj malaltaj salajroj − la tipa policisto gajnas 50-100 monate, kio ne sufiĉas por permesi decan vivnivelon en multaj mondopartoj − ili ofte celas kaj ĉantaĝas homojn por subaĉetoj. Laŭ unu fonto, ĉiu policejo (supozeble kaj laŭdire) en [[Kinŝaso]] kolektis averaĝe USD 12.100 en subaĉetoj monate en 2015, ŝokiga kvanto en lando kie la plej multaj homoj vivas en malriĉeco. Oni konsilas vin tute ne fidi la policon. === Fotografado === Foti strategie gravajn strukturojn − registarajn konstruaĵojn aŭ strukturojn, policejojn, limtransirejojn, armeajn instalaĵojn, elektrocentralojn kaj flughavenojn − estas kontraŭleĝa. Fari tion povas igi la aŭtoritatojn (malĝuste) supozi, ke vi estas spiono, membro de armita grupo, kiu malakordas kun la kongola registaro, aŭ teroristo. Konsiderante la historion de DR Kongo de eltenaj jaroj da konflikto, ĉio perceptita kiel minacanta la nacian sekurecon de la lando estas prenita tre serioze. Vi estos detenita de la polico se kaptita kaj nekapabla subaĉeti ilin pro via malobeo. == Sano == ==Restu sana== Bonega medicina prizorgo preskaŭ tute ne ekzistas en DRK, precipe por necivitanoj. La Ebola viruso - viruso kiu mortigis 49 homojn en DRK dum tri-monata epidemio en 2014 - restas ĉeestanta en la ekvatora arbara regiono de la provinco Bas-Uele (limante al Centr-Afrika Respubliko/CAR). La 1-an de aŭgusto 2018, la Ministerio pri Sano de la Demokratia Respubliko Kongo deklaris novan epidemion de la Ebola virusa malsano en la provincoj Nord-Kivuo kaj Iturio. Vojaĝantoj devas eviti manĝi arbustviandon, eviti kontakton kun personoj kiuj ŝajnas malsanaj, praktiki bonan personan higienon kaj serĉi medicinan konsilon antaŭ vojaĝado. En septembro 2019, ĉi tiu epidemio ankoraŭ daŭras kun pli ol 3 000 kazoj kaj 2 000 mortoj. Vi bezonos vakcinon kontraŭ flava febro por eniri la landon per aviadilo (ĉi tiu postulo ofte estas ignorata ĉe teraj enirejoj, precipe la pli malgrandaj). Estas sanoficistoj ĉe kelkaj gravaj enirejoj, kiel ekzemple la flughaveno en Kinŝaso, kiuj kontrolas tion antaŭ ol vi rajtas eniri. Kongolando estas malaria, kvankam iomete malpli ofte en la regiono Kivu pro la alteco, do uzu insektoforpuŝilon kaj prenu la necesajn antaŭzorgojn kiel ekzemple dormi sub moskito-retoj. La riverbordaj areoj (kiel ekzemple Kinŝaso) estas sufiĉe sentemaj al malario. Se vi bezonas krizan medicinan helpon, estas konsilinde iri al la ambasadejo de via lando. La ambasadejaj kuracistoj kutime estas sufiĉe pretaj kaj kapablaj por helpi. Estas sekuraj hospitaloj en Kinŝaso, kiel "CMK" (Centro Medicina de Kinŝaso), kiu estas privata kaj estis establita de eŭropaj kuracistoj (vizito kostas ĉirkaŭ 20 usonajn dolarojn). Alia privata kaj neprofitcela hospitalo estas Centro Hospitalier MONKOLE, en la distrikto Mont-Ngafula, kun eŭropaj kaj kongaj kuracistoj. D-ro Léon Tshilolo, pediatro edukita en Eŭropo kaj unu el la afrikaj fakuloj pri serpoĉela anemio, estas la Medicina Direktoro de Monkole. Trinku multe da akvo ekstere. La varmo kaj proksimeco al la ekvatoro povas facile kaŭzi varmobaton al tiuj, kiuj ne estas alkutimiĝintaj, post nur kelkaj horoj ekstere sen akvo. Ekzistas multaj apotekoj, kiuj estas tre bone provizitaj, sed la prezoj estas kelkfoje pli altaj ol en Eŭropo. Ne trinku '''kranan akvon'''. Botelakvo ŝajnas esti sufiĉe malmultekosta, sed foje malfacile trovebla je bona prezo. == Respekto == [[File:Kinshasa, tour de l'échangeur de Limete - 20090705.jpg|thumb|Turo Limete, kaj statuo je Patrice Lumumba en Kinŝaso]] Kiel estas la kazo en plej multaj afrikaj nacioj, estas kutime montri respekton al pliaĝuloj kaj aŭtoritatuloj. Se aŭtoritatulo petas vin fari ion, estas konsilinde obei aŭ almenaŭ montri respekton. Provu ne fari ion, kio igus pli maljunan personon senti sin defiita. Ne uzu antaŭnomojn krom se oni diris al vi fari tion. Uzu la terminojn "Monsieur" (por viroj) kaj "Madame" aŭ "Mademoiselle" (por virinoj) por homoj, kiujn vi ne konas. Sorĉado estas tre polemika temo en la DR Kongo. Akuzoj pri sorĉado ofte estas uzataj por vickulpigi, marĝenigi aŭ ekspluati vundeblajn grupojn, kiel virinojn, infanojn, pli maljunajn homojn kaj homojn kun handikapoj. Ne fotu homojn sen ilia eksplicita permeso; plej certe, ne fotu virinojn aŭ infanojn sen ilia konsento. Foti virinojn aŭ infanojn povas igi homojn (malĝuste) supozi, ke vi estas seksperfortanto, kidnapinto aŭ iu kun malicaj intencoj. Memoru, ke sekskrimoj kontraŭ virinoj kaj infanoj estas deprime oftaj en DR Kongo, kaj iuj konganoj kredas je tre maltrankviliga superstiĉo, ke seksumado kun virga virino kuracos HIV/aidoson. Por eviti miskomprenojn kaj acida disputo, ĉiam demandu. Eĉ pli bone, tute ne fotu iun ajn. Kiam aŭtokavalkadoj pasas, oni atendas, ke ĉiu veturila trafiko lasu liberan vojon. Ne fotu ĉi tiujn procesiojn. La nacia flago estas levita kaj mallevita ĉe tagiĝo kaj krepusko (ĉirkaŭ 06:00 kaj 18:00 ĉiutage). Ĉiu trafiko kaj piedirantoj devas halti por ĉi tiu ceremonio. == Esperanto == [https://uea.org/landoj/kongolando Demokrata Kongolanda Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Ĝermo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} mze56jdyzlypws25v21owthlp9qom89 0 4841 72704 72198 2026-06-18T13:07:11Z Tiguliano 53 /* Esperanto */ 72704 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto regiono | nomo= Ligurio<br><small>(''Liguria'')</small> | bildo= Dosiero:Liguria_in_Italy.svg | bildotitolo= regiono Ligurio en Italio | flago= | flagograndeco= | situo= | ĉefurbo = Ĝenovo | areo = 5418 km² | loĝantaro = 1.510.199 (2025) | horzono = }} '''{{W|Ligurio}}''' ([[Itala_frazlibro|Itale]]: '''Liguria''' - elp. ''li'gurja''), estas marborda regiono en [[nordokcidenta Italio]]. == Sciindaĵoj == [[Dosiero:Map of region of Liguria, Italy, with provinces-it.svg|eta|La 4 provincoj de Ligurio]] Ligurio estas unu el la regionoj pli turismaj de Italio kaj de la mondo. Estas belegaj urboj de la landlimo kun Francio ([[Ventimiglia]]) ĝis la regiona limo kun [[Toskanio|Toskanio]] ([[La Spezia]]). Estas malgrandaj kaj rokaj strandoj kiel tiuj de la tiel nomataj [[Cinque Terre]], aŭ plaĝoj longaj kaj sablaj kiel en [[Alassio]]. Krome, en la landinterno, mezepokaj vilaĝoj kiel [[Triora]], estas kaŝita trezoro, kiu aperas kiel nova surprizo post ĉiu vojkurbiĝo. == Teritorio kaj turismaj lokoj == [[Dosiero:Palazzo della regione Liguria Genoa.jpg |eta|La palaco de la Regiono, en placo De Ferrari en Ĝenovo]]. [[Dosiero:Genova-Palazzo Ducale da Piazza Matteotti.jpg|eta|vertikala = 1.4|La Duka Palaco de Ĝenovo, la antikva loĝejo de la [https://eo.wikipedia.org/wiki/Do%C4%9Do Doĝo] dum la erao de la [https://eo.wikipedia.org/wiki/%C4%9Cenova_Respubliko Ĝenova Mara Respubliko]]] Ligurio konsistas el la ĉefurbo [[Ĝenovo]], kaj la du "rivieroj" (oriente kaj okcidente de Ĝenovo), inkluzive de iliaj internaj valoj kaj montoj. * La '''[[Okcidenta Riviero]]''', konsistas el la [[Riviero de la Floroj]] kaj la [[Riviero de la Palmoj]]. * La '''[[Orienta Riviero]]''', konsistas el la urbo Ĝenovo, la [[golfo Paradizo]] kaj tiu de [[Tigulio]] (kiuj ankaŭ estas parto de la metropola urbo Ĝenovo), kaj el la teritorioj de la [[Cinque Terre]] kaj de la [[Golfo de la Poetoj]], en provinco de Specjo. * La landinterno konsistas el la maraj alpoj, la liguria parto de la apeninoj, kaj iliaj valoj. == Provincoj (Subregionoj) == Administre la Liguria teritorio dividiĝas en kvar partoj: La metropola urbo Ĝenovo kaj tri provincoj: {|class="wikitable sortable" !Poz. !Provinco/Metropola urbo !Loĝantoj !Areo (km²) |- |'''1''' |[[Metropola urbo Ĝenovo|Ĝenovo]] |align=right| '''820.315''' |align=right| 1 833,79 |- |'''2''' |[[provinco Imperjo|Imperjo]] |align=right| '''213.446''' |align=right| 1.154,78 |- |'''3''' |[[provinco Savono|Savono]] |align=right| '''274.857''' |align=right| 1.546,29 |- |'''4''' |[[provinco Specjo|Specjo]] |align=right| '''218.143''' |align=right| 881,35 |} === Esperantaj urboj === [[Dosiero:Lanterna di Genova .jpg|thumb|La [[Ĝenovo#La_lanterno|Lanterno de Ĝenovo]], simbolo de la ĉefurbo]] [[Dosiero:Porta soprana Genova centro.jpg|eta|Supra Pordego apud la domo de Kristoforo Kolombo en la Ĝenova historia urbocentro]] * '''[[Ĝenovo]]''', (itale Genova, elp. ĜEnova kun plilaŭtiĝo sur la E), (ĉefurbo de Ligurio), (estas esperanta grupo) * '''[[Chiavari|Kjavario]]''' (itale Chiavari, elp. KJAvari kun plilaŭtiĝo sur la unua A), (estas esperanta grupo) * '''[[Specjo|Specjo]]''' (itale La Spezia, elp. La Specja) (estas esperantistoj en proksimaj vilaĝoj) * '''[[Rapallo]]''' (estas esperantistoj) * '''[[Bordighera|Bordigero]]''' (itale Bordighera, elp. Bordigera) (ĉe muzeo Bicknell estas artaĵoj kaj verkoj de la esperantisto '''{{W|Clarence Bicknell}}''') *'''[[Castellaro|Kastelaro]]''' (itale Castellaro, elp. Kastellaro) (nomita Esperanta Urbo pro la Itala kongreso kiu tie okazis antaŭ kelkaj jaroj) === Aliaj cellokoj === en la provinco Imperjo: * '''[[Imperjo]]''', (itale Imperia, elp. imPErja) * '''[[Sanremo]]''' * '''[[Ospedaletti]]''' * '''[[Ventimiglia]]''' en la provinco Savono: * '''[[Savono]] ''', (itale Savona, elp.SaVOna) * '''[[Alassio]] ''' * '''[[Albenga]] ''' * '''[[Loano]]''' * '''[[Sassello]]''' en la metropola urbo Ĝenovo: * '''[[Ĝenovo]]''', (itale Genova, elp. ĜEnova) * '''[[Recco]]''' * '''[[Camogli]]''' * '''[[Portofino]]''' * '''[[Santa Margherita Ligure]]''' * '''[[Zoagli]]''' * '''[[Sestri Levante]]''' * '''[[Moneglia]]''' en la provinco Specjo: * '''[[Specjo]]''', (itale La Spezia, elp. la SPEcja) * '''[[Arcola]]''' * '''[[Lerici]]''' * '''[[Porto Venere]]''' * '''[[Sarzana]]''' * '''[[Cinque Terre]]''' * '''[[Varese Ligure]]''' {{-}} == Fizika geografio == [[Dosiero:Vetta del Saccarello.JPG|eta|Plej alta monto de Ligurio: Monto Saccarello (''Sakarelo''), en la provinco Imperjo.]] === Ĝeneralaj aspektoj === Kun siaj 5.416,21 km² Ligurio estas unu el la plej malgrandaj regionoj de [[Italio]], sed ĝi estas unu el la plej dense loĝataj, ĉar ĝi gastigas 1.552.545 loĝantoj kun denseco de 287 loĝ/km², multe super la landa averaĝo. La arbaroj kovras 62,6% de ĝi, sed estas evidente, ke ekzistas granda diferenco inter la denseco de loĝantoj en la landinterno (en kiuj estis fenomenoj de senpopoliĝo kaj migrado al marbordaj urboj) kaj tiu de la marbordo, kiu proksimas al 1000 loĝantoj/km². La regiono konsistas el la Liguriaj Alpoj kaj la Liguriaj Apeninoj norde kaj la Ligura Maro sude. La alpa/apenina kresto estas ekstreme kompakta kaj alta okcidente, kie leviĝas tre altajn alpajn grupojn (malantaŭ [[Ventimiglia]], dum en aliaj sekcioj (ekzemple en la landinterno de Savono kaj Ĝenovo) la monta baro ne estas tre alta kun mallongaj transversaj valoj kaj pasejoj, kiuj ne atingas 500m de alteco super la marnivelo. (Monteto de Kadibono, Pasejo de la Ĝovoj, Crocetta d'Orero). La Liguria Maro, frontanta Ligurion, estas parto de la Mediteranea Maro kaj la Ĝenova Golfo konsistigas gravan parton de ĝi, dum la dua plej granda golfo estas tiu de Specjo. En la orienta parto de la ĝenova golfo estas la golfo de [[Tigulio]], (kiu etendiĝas de [[Portofino]] ĝis [[Sestri Levante]]). La marbordoj estas ĝenerale altaj, rokaj, dentitaj, precipe en la [[Orienta Riviero]], dum en la [[Okcidenta Riviero]] estas preskaŭ perfekta alterno inter rokoj super la maro kaj sablaj plaĝoj. La marbordoj foje estas interrompitaj de estuaroj de malgrandaj riveroj, ofte torentaj, kiuj plugas la teritorion perpendikulare al la marbordo sur la fundo de profundaj valoj. === Historio === [[Dosiero:Italic-map-it.svg|eta|mapo de Italio kaj ĝiaj prahistoriaj lingvoj. La antikva liguria (N4) plejprobale estis ne-hindeŭropa lingvo.]] [[Dosiero:Meyers b9 s0067b.jpg|eta|Ligurio en Romia Italio.]] [[Dosiero:Regio IX Liguria.jpg|eta|Mapo de la liguria teritorio en romiaj tempoj. Estas tre probable, ke la okcidenta limo estis la rivero Siagne.]] [[Dosiero:La Ligurie de Mercator 1576.jpg|eta|vertikala = 1.4| Antikva mapo de la liguria teritorio. En la mezepoko la provinco Canoa (Cannes) - Grassa (Grasse) estis aneksita al Francio kaj en la nordo la limo ne plu estis la rivero Pado sed la montoj Apeninoj.]] Antaŭ pli ol 2 000 jaroj la tuta nordokcidenta parto de Italio, inkluzive de kio nun estas la franca Lazura Bordo estis loĝata de la Liguroj, popolo pri kiuj oni malmulte scias pri ilia lingvo (probable ne-hindeŭropa); antikvaj liguroj vivis en prahistoria situacio (ili ne konis la skribado). La romianoj alveninte al ilia teritorio deskribis ilin kiel fortikajn homojn, nekredeble laboremajn. Kion ni nun nomas "ligurian lingvon" estas la latinida lingvo kiu formiĝis en ligurio post la falo de la romia imperio. Post la barbaraj invadoj kaj longobarda kaj franka okupado, en la lasta periodo de la mezepoko, la ĝenova respubliko iĝis mara potenco en la mediteraneo; En la 11a jarcento formiĝis la '''Ĝenova Mara Respubliko''', kiu atingis sian plej altan pinton de la mezo de la 13a jarcento ĝis la mezo de la 14a jarcento; La ekonomia forto de la '''Mara Respubliko''' manifestiĝis per 'kolonia imperio' ''ante litteram'' en forta kaj strikte ekonomia senco, kun politikaj fundamentoj faritaj de densa reto de politikaj-komercaj interkonsentoj tra la Mediteranea Maro kaj la Nigra Maro; Multaj estis la liguraj komercaj ĉeestoj de [[Ĝibraltaro]] ĝis [[Centra Azio]], kaj aliaj multegaj havenoj kaj komercaj vojkruciĝoj. Kuriozaĵo: Ĝenovo vendis la insulon Korsiko al Francio en 1768, unu jaro antaŭ la naskiĝo en Korsiko de la toskan-devena Napoleono; Ironie, estis la armeo de Napoleono kiu okupis Ligurion. Post la falo de Napoleono la Viena Kongreso aneksigis Ligurion al Piemonto. En la mezepoko la provinco Canoa (Cannes) - Grassa (Grasse), estis aneksita al Francio. Ĝis 1860 la administra distrikto de Ligurio, ankoraŭ inkluzivis la Provincon de Nico <ref> Ermanno Amicucci , '' Nico kaj Italio '', Mondadori, Milano 1939. </ref>, poste cedita al [[Francio]] post la Traktato de Torino de la 24a de marto 1860. La lasta parto de Ligurio cedita al francio estis la alta valo de la Roja kiu estis cedita de Italio al Francio en 1947. En tiu ĉi teritorio, kiam ĝi ankoraŭ apartenis al italio, la esperantisto Bicknell eltrovis la prahistoriaj ŝtongravuraĵoj de [https://eo.wikipedia.org/wiki/Monto_Bego Monto Bego]. En [[Monako]], ankoraŭ nun, la monaka liguria dialekto estas la oficiala lingvo (kune kun la franca). Kompreneble la liguria lingvo, post la unuiĝo de Italio (je la fino de la 19a jarcento), estis forte influita de la itala; tiu italigo de la liguria ankoraŭ daŭras, kaj nun oni povas diri ke la liguria iĝis itala dialekto. === Etnoj === Paroli pri etnoj estas ĉiam malfacile ĉar kompreneble homoj de ĉiam intermiksiĝas; La antikvaj liguroj estis miksaĵo de tri ĉefaj elementoj: 1) La kro-magnon-aj homoj, kiuj antaŭ ĉirkaŭ 25 000 jaroj, okupis la kavernojn de la Balzi Rossi, (hodiaŭ kelkajn metrojn trans la franca limo, ĉe la marbordo, tuj sub la vilaĝo Grimaldi). Ili estis altaj homoj, kaj vivis ĉasante. 2) La mediteraneaj popoloj, kun ilia civilizo de agrikulturo kaj ceramiko, kies spurojn ni nun povas vidi en la kavernoj de Finale en la nuna provinco Savono (precipe en la kavernoj Pollera kaj Arene Candide). Geedziĝo okazis, paca renkontiĝo inter la civilizo de ĉasistoj kaj tiu de kamparanoj. Tiuj ĉi du grupoj ambaŭ ne parolis hindeŭropaj lingvoj. 3) Tamen, komence de la Bronzepoko, hindeuropaj populacioj (keltoj) elverŝiĝis el la nordaj Alpoj, kaj miksiĝis kun la antaŭaj loĝantoj; en la sama tempo ankaŭ etruskoj alproksimiĝis; pri tio oni certas pro iuj surskriboj trovitaj: La unua estas statuo-steleo trovita en 1837 en Zignago (en la nuna provinco La Spezia), havas surskribon en la etruska alfabeto, sed en lingvo certe hindeŭropa: "Mezunemunis", ("mi (la bildigita dieco) en la mezo de la arbaro"). La dua en Ĝenovo, la surskribo (6-a jarcento a.K.) "Mi Nemeties" ("de mi, Nemetie") denove ligas la etruskan alfabetan kaj gramatikan sistemon, kun nomo certe kelta. Kiel tiu homaro nomis sin ne estas certe, ŝajnas ke ili rekonis sin kiel "Ambrones"; la nomon "Liguroj" atribuis al ili la grekoj (Ligusoj) kaj poste la Romianoj (Ligures), probable formante ĝin el antaŭhindeŭropa vorto "liga", ("marĉa loko", "marĉo"), ankoraŭ vivanta en la franca "lie" kaj en la provenca "lia": kaj tio estus ĉar la unua renkontiĝo inter la grekaj komercistoj kaj la indiĝenoj okazintus ĝuste sur la marĉaj bordoj de la enfluejo de la, tiam ligura, Rodano. La romianoj kompreneble alportis ilian lingvon, kiu, post la fino de la romia imperio transformiĝis al la nova (ĉifoje latinida), liguria lingvo; Poste alvenis longobardoj kaj frankoj kaj iom da ĝermanaj kaj francaj vortoj eniris en la lingvon; poste la ĝenova respubliko eniris en kontakto kun la araba mondo kaj iom da arabaj vortoj eniris en la lingvon; en la dektria jarcento la poeto Anonima Ĝenovano, (kromnomo, eble de Luketo), verkis la unuaj literaturaĵoj en la ĝenova "vulgara" lingvo; nuntempe la Historia Arkivo de la ĝenova komunumo konservas gravan ekzemplon de lia arto; temas pri 147 poeziaĵoj en la vulgara, kaj 35 en la latina, kio estas grava fonto de informoj pri la Ĝenovo de la 1200. Post la dua mondmilito granda enmigrado el suda italio alportis novajn akĉentojn kaj puŝis al la ĉiutaga utiligo de la itala anstataŭ de la liguria; En la lastaj jardekoj sufiĉe multaj enmigris el aliaj mondopartoj, kaj nun 9,1 procentoj de la loĝantaro de Ligurio estas ne-itala. (20 procentoj de la naskitaj infanoj en Ligurio nuntempe estas ne-italaj). Aliflanke la nuntempaj gepatroj ne plu instruas la ĝenovan al siaj infanoj; por eviti la tuta malapero de la lingvo, estas tamen kelkaj iniciatoj, ekzemple ludoj por la infanoj ligitaj al la uzo de la ĝenova lingvo. === Klimato === La formostrukturo de Ligurio (mallarĝa strio de tero inter maro kaj montaroj) iĝas ĝia klimato vere milda kompare kun la aliaj regionoj de norda Italio; tio kompreneble estas tute vere en la areoj proksimaj al la marbordo; la montaroj kiuj baras la vojon al la malvarmaj ventoj de la nordo tamen estas sufiĉe malvarmaj vintre, kaj tio eksplikas kial je distanzo de malmultajn kilometrojn oni havas tipe mediteranea klimato ĉe la maro kaj neĝo en la montaro. Alia diferenco estas inter Ĝenovo kaj la rivieroj dum vintroj: en Ĝenovo normale falas kelkajn centimetrojn da neĝo ciuj jaroj; en la rivieroj la samajn centimetrojn da neĝo falas unufoje en dek aŭ dudek jaroj. == Eniri == === Eniri avie === * Ĝenova Flugaveno "Cristoforo Colombo" http://www.airport.genova.it lat 44.41348 - long 8.837563 [[File:Aeroporto-Genova-GOA.jpg|eta|Flughaveno de Ĝenovo]] * Riviera Flughaveno - Albenga Flughaveno http://www.rivierairport.it lat 44.045833 - long 8.125556 [[File:Aeroporto di albenga da monte tirasso.jpg|eta|Flughaveno de Albenga]] Flughaveno 'Cristoforo Colombo' en Ĝenovo: je ĉirkaŭ 6 km de la centro, estas kunligita al la fervoja stacidomo de Ĝenovo 'Brignole' per '''Volabus''', buslinio en korespondo de la Aviadilaj alvenoj-ekiroj. Alia servo, "Genova Airlink", kunligas la flughaveno kaj la fervoja stacidomo Sestri Ponente, (malgranda stacidomo, la plej proksima al la flughaveno); Ĝi konektas en 5 minutoj la haltejon AMT en strato Cibrario, situanta ĉe la alteco de la fervoja piedirvojo, kaj la Alvenan Terminalon de la flughaveno Cristoforo Colombo. Airlink funkcias ĉiutage de 6.00 ĝis 22.00 (lasta veturado de la flughaveno) kun ofteco de 15 minutoj. En nur 5 minutoj de la alvenfina stacio de la flughaveno Cristoforo Colombo oni atingas la bushaltejon Via Cibrario, situantan ĉe la nova piedira vojo konstruita de RFI (Itala fervoja Reto), apud la stacidomo Sestri Ponente. La servo plifaciligas la interŝanĝon inter aviadilo, trajno kaj buso. El la Ĝenova flughaveno estas: * Rektaj flugoj: Milano Malpensa, Torino, Cagliari, Napoli, Palermo, Catania, Alghero, Olbia, Trapani, Trieste, Roma Fiumicino. * Internaciaj flugoj: Londono Stansted, Parizo CDG, Kolonio, Munkeno, Brukselo, Amsterdamo, Barcelono, Istanbulo. Por atingi la 'Riviera di Levante', La Spezia aŭ la 'Cinque Terre' estas pli komforta la flughaveno Galileo Galilei de Pisa kiu estas atingebla rekte per trajno. La Flughaveno de Albenga, ('Clemente Panero' en Villanova d'Albenga), estas apenaŭ uzata. === Eniri aute === Ĉefaj aŭtovojaj itineroj al la regiono: * A6 Torino - Savona * A7 Milano - Genova * A10 Genova - Ventimiglia * A12 Genova - Livorno * A15 Parma - La Spezia * A26 Genova - Alessandria === Eniri ŝipe === Havenoj de Imperia, Genova, Savona kaj La Spezia de aŭ al Sardio, Sicilio kaj Korsiko pere de la jenaj pramŝipaj linioj: * ''Grandi Navi Veloci''; * ''Moby''; * ''Tirrenia''; * ''Corsica ferries''. Havenoj de Savono kaj Ĝenovo. La haveno de Ĝenovo estas unu el la ĉefaj italaj havenoj kaj unua por la nombro de ŝipaj linioj. Ĝi estas la plej uzita enirpunkto por kroza trafiko. Pluraj ŝipaj kompanioj funkcias de la la ĝenova haveno al [[Sicilio]], [[Sardinio|Sardio]], [[Korsiko]], [[Hispanio]], [[Maroko]], [[Tunizio]] kaj [[Alĝerio]]. Inter la ĉefaj: * Grandi Navi Veloci: ofertas ligojn de Ĝenovo al [[Porto Torres]], [[Olbia]], [[Palermo]], [[Barcelono]] kaj [[Tunizo]]. * Tirrenia: ofertas ligojn de Ĝenovo al Porto Torres, Olbia, [[Arbatax]] kaj Tunizo. * Moby Lines: ofertas ligojn de Ĝenovo al Porto Torres, Olbia, Arbatax kaj [[Bastia]] (Korsiko). * CO.TU.Nav: ofertas ligojn de Ĝenovo al Tunizo. * Algérie Ferries: ofertas ligojn de Ĝenovo al [[Skikda]] (Alĝerio). La haveno Savona-Vado, 30 minutojn de Ĝenovo, estas grava kroza kaj prama haveno. Ĝi ofertas ligojn kun Korsiko, Hispanio kaj Maroko. Inter la ĉefaj kompanioj: Corsica Ferries Sardinia Ferries: ligas la havenon de Savono al Bastia, Isola Rossa kaj [[Calvi]] (Korsiko) kaj Santa Teresa en Sardio. Linioj Grimaldi: ligas la havenon de Savono al Barcelono kaj [[Tanĝero]] (Maroko). == Moviĝi == === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== Linioj Ventimiglia/Genova Genova/Pisa * Linioj naciaj: de Torino al Savona kaj Genova, Milano al Genova, Parma al La Spezia, kiu daŭrigas laŭlonge la tirena marbordo al Roma, Napoli kaj la sudo. * Linioj internaciaj: Liguria landlimas okcidente kun la provinco franca Lazura Bordo, nuntempe estas ''Thello,'' firmao kun linio de Italio al Francio, ekde preskaŭ ĉiuj la rivieraj stacidomoj, sen trajnoŝanĝo en Ventimiglia. === Transportiĝi ŝipe === [[File:Bigo - panoramio.jpg|eta|Bigo - nova simbolo de la Antikva Haveno]] Linioj de turismaj ŝipetoj estas mastrumitaj de: '''[https://www.liguriaviamare.it/ Liguria via mare]''', kiu organizas: Balen-observado Ĝenovo-observado de la maro Noktaj ekskursoj kaj specialaj eventoj '''[https://traghettiportofino.it/ Servizio Marittimo del Tigullio]''' mastrumas la sekvajn ŜIPET-LINIOJN: Linio 1: Rapallo-Santa Margherita Ligure-PORTOFINO kaj SAN FRUTTUOSO. Linio 2: Moneglia-Deiva Marina-Sestri Levante-Lavagna-Chiavari-SAN FRUTTUOSO kaj PORTOFINO. Linio 3: Santa Margherita Ligure-Rapallo - Chiavari-Lavagna-Sestri Levante- PORTOVENERE - CINQUE TERRE Linio 4: Santa Margherita Ligure-Rapallo - SUPER CINQUE TERRE. Linio 5: Chiavari-Lavagna-Sestri Levante - SUPER CINQUE TERRE. ==== Transportiĝi buse ==== Linioj urbaj kaj ekster-urbaj: * AMT - (Ĉiuj linioj de la metropola urbo Ĝenovo, inkluzive, (ekde 2021), de la linioj de Tigulio). * TPL Savona; * RIVIERA TRASPORTI Imperia; * ATC La Spezia. === Veturi aŭte === Ligurio estas kunligita laŭlonge la tuta riviero per la aŭtovojo Ventimiglia - La Spezia aŭ alie per la Ŝtata strato n. 1 – Aurelia. == Vidi == [[Dosiero:Portofino view from above (Quintin Soloviev).jpg|eta|Portofino - desupra vidaĵo]] [[Dosiero:Cinque Terre Consorzio Turistico, Monterosso al Mare, Italy (Unsplash).jpg|eta|La vilaĝo [https://eo.wikipedia.org/wiki/Monterosso_al_Mare Monterosso al Mare] (ruĝa monto) en la areo de la [[Cinque Terre]] (kvin landoj)]] [[Dosiero:La Lanterna di Genova di notte.jpg|eta|La Lanterno (lumturo) kaj mara stacidomo de Ĝenovo dumnokte]] [[Dosiero:Dolceaqua BW 0.JPG|eta|Dolceacqua]] [[Dosiero:Apricale BW 1.JPG|eta|Apricale]] ==== Portofino kaj la Golfo de Tigulio ==== Fascinas la reserviĝema beleco de [[Portofino]], [[Santa Margherita Ligure]], [[Rapallo]], [[Chiavari]], [[Lavagna]], [[Sestri Levante]], mergita en la brakumo inter tero kaj maro kiu allogis la plej grandaj personecoj, de famkonataj verkistoj kaj poetoj ĝis steluloj holivudaj. Malgranda paradizo iĝinta dum la jaroj sinonimo de eleganteco, kiu enhavas kaj kelkfoje kaŝas al la amasoj lokoj malpli konataj, sed same plaĉaj pro la sereneco kaj kvieto de iliaj ravaj plaĝoj, kaj la ritmoj trankvilaj de la vilaĝoj: '''Cavi Borgo''', [[Zoagli]], [[Moneglia]], kaj aliaj. ==== Cinque Terre kaj Golfo de la poetoj ==== [[File:Liguria 5Terre1 tango7174.jpg|eta|250px|Portovenere en la Golfo de la poetoj]] Senvualas la sorĉon de la [[Cinque Terre]], (laŭvorte "kvin landoj"), kvin etaj, pitoreskaj fiŝkaptistaj vilaĝoj, Corniglia, Manarola, Monterosso al Mare, Riomaggiore kaj Vernazza - starigitaj malfirme sur la krudaj rokaj montetoj, kiuj falas en Mediteraneon. Kune kun kvar aliaj lokoj ĝi formas la mondheredaĵon de Unesko "Portovenere, Cinque Terre, kaj la Insuloj (Palmaria, Tino kaj Tinetto)". Kun panoramoj alkroĉitaj inter ĉielo kaj maro, padoj, vitejoj kaj strioj de olivarboj, kiuj alvenas alkisi la ondojn de la maro en angulo de Ligurio kiu entenas pejzaĝon unika en al mondo. La nekonfusebla stilo ''liberty'' de la ĝardenoj kaj de la muzeoj de [[La Spezia]], aŭ la fascino de la vilaĝoj de [[Lerici]], [[Portovenere]], [[Tellaro]], famaj pro la eminentaj poetoj kaj verkistoj kiel Byron kaj Shelley kiuj en la loka beleco trovis inspiron por siaj verkoj; pro tio la golfo de La Spezia estas konata ankaŭ kiel la "Golfo de la Poetoj", ĉar tra la jarcentoj multaj famaj poetoj, verkistoj kaj artistoj pasigis siajn feriojn aŭ parton de sia vivo en la vilaĝoj kaj urbetoj de ĉi tiu golfo, ravitaj de la superba kaj paca beleco de ĉi tiu tera paradizo. ==== Ĝenovo kaj Golfo Paradizo ==== [[Ĝenovo]], Europa Kultura Ĉefurbo dum 2004, ĵuvelujo de antikvaj artaj tezoroj kaŝitaj ene de siaj historiaj palacoj kaj nobelaj vilaoj; La urbo vizitindas pro siaj antikvaj riĉaĵoj, siaj renovigitaj valoraĵoj, siaj novaj prestiĝaj atingoj: de sia antikva simbolo la Lanterno, sia renovigita komerca koro, la antikva haveno, la muzeoj, la prestiĝaj teatroj, kaj proponas sin en novaj vestoj kun sia giganta akvario... Kaj la gastronomio kun pladoj kiel la fama fromaĝ-platkuko de la urbeto [[Recco]], la fiŝoj el [[Camogli]], kaj la fama salamo de [[Sant'Olcese]]. === la Okcidenta Riviero === Administre ĝi konsistas el la [[Provinco Savono]] kaj el la [[Provinco Imperjo]], sed turisme ili estas pli konataj kiel: ==== La Riviero de la Palmoj ==== Ĝuu la spiron de la maro ĉiu-sezone kun belegaj tagoj pasigitaj kun plaĉaj promenoj laŭlonge la larĝaj sablaj marbordoj de [[Alassio]], [[Albenga]], [[Spotorno]], [[Finale Ligure]], [[Loano]], [[Pietra Ligure]], [[Savona]], [[Varigotti]], [[Borghetto Santo Spirito]], [[Andora]], [[Varazze]] kaj [[Celle Ligure]]. La milda klimato favoras ankaŭ la vizito al la proksima landinterno kun siaj naturaj parkoj, de la monto [[Parco naturale regionale del Beigua|Beigua]], tiu de [[Parco naturale regionale dell'Antola|Antola]], kaj de [[Parco naturale regionale di Piana Crixia|Piana Crixia]], idealaj por la ekskursoj, kaj la misteraj grotoj de [[Toirano]] kaj [[Borgio Verezzi]]. ==== Sanremo kaj la Riviero de la Floroj ==== La brakumo de la koloroj de la maro, de la floroj, de la mediteranea makiso, montras kiel ĉiam-printempa klimato povas igi ĉiam-belegaj la pejzaĝojn. Elektu inter la ĉarmaj plaĝoj de trankvilaj lokoj kiel [[Ospedaletti]], [[Taggia|Arma di Taggia]], [[Diano Marina]], [[San Bartolomeo al Mare]] aŭ la gusto de urbetoj kiel [[Bordighera]] kaj [[Sanremo]], kun iliaj belegaj ĝardenoj kaj antikvaj vilaoj; kaj la, kaŝitaj inter la valoj, antikvaj mezepokaj vilaĝoj de [[Dolceacqua]], [[Apricale]], [[Ceriana]], [[Triora]], [[Pigna]] kaj [[Pieve di Teco]] (nur por citi kelkajn) sur la montoj kun naturaj pejzaĝoj. La [[Parko de la Liguriaj Alpoj]] donas la eblecon ekskursi ĝis al 2000 metroj alten, je nur 30 km de la maro. Interesa ankaŭ '''Bussana Vecchia''': malnova vilaĝo apud San Remo (Provinco de Imperia) detruita en la 19a jarcento de forta tertremo kaj nun loĝata de artistoj. ===La muzeoj pri kamparana civilizo=== En Ligurujo eblas revivi la jarmilan historion de la olivarbo kaj ĝiaj altvaloraj fruktoj paŝon post paŝo, en ekscitaj itineroj ene de la muzeoj dediĉitaj al la historio de la plej maljuna arbo kultivita de homo. La Olivo-Muzeo de Imperia Oneglia estas dediĉita al la olivarbo, ĝiaj praaj originoj, ĝia kultivado, la antikvaj kaj modernaj teknikoj de prilaborado de ĝiaj altvaloraj fruktoj. En ĝi konserviĝas objektoj de antikva valoro apartenantaj plejparte al la kolekto de la familio Carli. Ĉe la Sommariva Muzeo "La civilizo de la olivarbo" en Albenga, eblas admiri la antikvan oleujon, en kiu la muzeo parte troviĝas kaj la kolekton de la oleo-industriulo Nino Sommariva de antikvaj agrikulturaj iloj rilate al la produktado de oleo, pentraĵoj kaj fotoj. Arnasco estas hejmo de la Muzeo de Oliva kaj Kampara Civilizo, kiu gastigas kolekton de pli ol 500 objektoj, inkluzive de olea muelilo de la jaro 1796, evidenteco de la tradicioj rilataj al la kultivado, rikoltado kaj premado de olivoj en la areo. Sidejo de la Muzeo pri Kampara Historio kaj Kulturo, ĝi estas vilao de la 18a-19a jarcento en Val Polcevera en la ĝenova landinterno. Ĉambro post ĉambro, la vizitanto povas malkovri ligurian kamparanan kulturon kaj folkloron per temaj itineroj. Deksep-jarcenta muela komplekso, antikvaj iloj kaj maŝinoj por produkti perfekte konservitan oleon bonvenigas vizitantojn al la Muzeo de Kampara Vivo "G. Pendola" de Rapallo. La Etnografia Muzeo de Ortonovo situas ene de olivmuelejo de la 16-a jarcento. La ekspozicia itinero rekonstruas la ciklojn de produktado kaj prilaborado de oleo, vino kaj tritiko per objektoj el la kamparana kulturo de la regiono La Spezia. La samnoma muzeo en Lucinasco estas dediĉita al la skulptisto Lazzaro Acquarone, organizita en diversaj sekcioj kaj lokoj: kamparana domo, kie eblas konsulti etnografian materialon kaj oleomuelejo, kie vi povas observi objektojn rilate al la ekspluatado de la teritorio. cikloj de produktado kaj prilaborado de oleo, lakto kaj kaŝtanoj. En la spacoj de la Etnografia Muzeo de Val Varatella estis starigitaj 18 sekcioj, kiuj per la montrado de periodaj instrumentoj ilustras interalie la kultivadon de la olivarbo. La antikva oleomuelilo Giobatta Panizzi en Badalucco devas esti vizitata en du stadioj: unu en la vintra periodo, kiam eblas observi la muelejon funkcianta dum la premado kaj la alia fine de printempo aŭ somero kiam, akompanate de la gvidisto, gastoj povas resperti la historion de oleo kaj iloj kaj viziti la parton, kie antikva grenmuelilo estis rekonstruita. Imperia: [http://www.museodellolivo.com Muzeo de la olivarbo] Albenga: [https://www.oliosommariva.com/museo-olio Sommariva-Muzeo] Arnasko: [https://www.coopolivicolarnasco.it/ oliva kaj kamparana kulturmuzeo] Rapallo: Muzeo de la [https://mapcarta.com/32910642 Kamparana Civilizo] Etnografia Muzeo de [https://viaggiart.com/ortonovo/museo/10769/museo-etnografico-di-ortonovo.html#:~:text=Il%20Museo%20Etnografico%20di%20Ortonovo%20%C3%A8%20costituito%20da,del%20grano%2C%20e%20dei%20loro%20processi%20di%20lavorazione. Ortonovo] Lucinasco: [https://www.tripadvisor.it/Attraction_Review-g2713065-d3317136-Reviews-Museo_Lazzaro_Acquarone-Lucinasco_Province_of_Imperia_Liguria.html Muzeo Lazzaro Acquarone] Aliaj ligiloj, kiuj eble estas interesaj: Dolcedo, [https://www.lamialiguria.it/it/la-liguria-in-battello/208-riviera-di-ponente/imperia-e-valli-dell-olio/1869-dolcedo-paese-di-ponti-e-frantoi.html#:~:text=Dolcedo%2C%20paese%20di%20ponti%20e%20frantoi%20Un%20antico,produce%20un%20olio%20extravergine%20tra%20i%20pi%C3%B9%20pregiati urbo de pontoj kaj muelejoj] [https://www.lamialiguria.it/it/component/content/article/208-riviera-di-ponente/imperia-e-valli-dell-olio/2891-imperia-e-valli-dell-olio.html?Itemid=571 Imperia kaj la valoj de oleo] [https://www.lamialiguria.it/it/la-liguria-in-battello/454-olio-di-liguria/4866-olivi-monumentali.html Monumentaj olivarboj] Kultiv-kulturo - [https://www.lamialiguria.it/it/la-liguria-in-battello/454-olio-di-liguria/4870-coltivare-una-cultura-la-tradizione-dell-olivicoltura-in-liguria.html La tradicio de olivkultivado en Ligurujo] [https://www.lamialiguria.it/it/component/content/article/338-sapori/oliva-taggiasca/4873-forchetta-coltello-taggiasca-oliva-in-cucina.html?Itemid=571|Metu olivon en la kuirejon] Taggiasca, [https://www.my-personaltrainer.it/alimentazione/olive-taggiasche.html#:~:text=Le%20olive%20taggiasche%20hanno%20il%20classico%20aspetto%20della,della%20base%29.%20Raggiungono%20il%20peso%20di%202-4%20grammi. fizionomio de olivo] [https://www.lamialiguria.it/it/la-liguria-in-battello/170-sapori/olio/10184-le-tecnologia-di-coltura-della-taggiasca-2.html Kie regas la "Taggiasca"] == Fari == [[Dosiero:Alta via.jpg|eta|Sekcio de la Alta Vojo]] [[Dosiero:AVML23.jpg|eta|Etapo 23 - Passo della Bocchetta]] [[Dosiero:Casa miniera.JPG |eta|Mineja domo]] Ferio en Ligurio estas rekomendinda ne nur por la amantoj de malstreĉiĝo sed ankaŭ por la plej dinamikaj homoj, do ne nur eblas ekkoni vilaĝojn plenajn de historio sed ankaŭ estas nekredebla oferto de farendaĵoj kaj subĉielaj sportoj. kun sia dentita teritorio, ĝiaj montetoj, pintoj kaj vilaĝoj super la maro, ĝi estas la perfekta celloko por tiuj, kiuj volas piedvojaĝi aŭ bicikli, plonĝi aŭ deklivparaŝuti, grimpi vidante la maro, kiel en Finale Ligure kaj Porto Venere;. Vi povas praktiki senfinan nombron da sportoj, ne nur bicikladon, piedvojaĝadon, ekskursojn, sed ankaŭ akvajn sportojn kiel surfado kaj velado, flosado kaj kanjonado (ekzemple en Val di Vara), kaj dum la vintro ankaŭ skiado kaj aliaj vintraj sportoj (ekzemple en Monesi di Triora, proksime al Imperia, aŭ en Santo Stefano d'Aveto en la provinco de Ĝenovo). Inter la farendaĵoj krom la maro, estas vizito al la belaj Kavernoj Toirano, en Borghetto Santo Spirito, taŭga ankaŭ por familioj kun infanoj, aŭ al la Minejo Gambatesa, en Tigulio, kiun oni povas viziti sur mineja trajneto, aŭ ĉe la 'Parco della Val d'Aveto', en la provinco Ĝenovo, la sola loko en Italio, kie loĝas sovaĝaj ĉevaloj. Por familioj kun infanoj, nepraĵo estas vizito al la Akvario de Ĝenovo, loĝigita en la praa haveno de Ĝenovo; krome ankaŭ en ĝenovo, la Urbo de la Infanoj, estas centro por infanoj kaj junuloj kun scienca kaj teknologia temo; en la savona provinco, en Ceriale, estas la akva parko la Karavelo. === Ĝui la strandojn kaj la maro === Estas multaj strandoj, kie vi povas ĝui la sunon kaj la maron: inter la plej belaj la Golfeto de la Silento, en Sestri Levante, la strando San Fruttuoso en Camogli (kie situas la pitoreska Abatejo San Fruttuoso), la Golfeto de la Saracenoj en Varigotti, la strando de San Lorenzo al Mare, la strando de Bergeggi kaj la golfeto de Paraggi en Santa Margherita Ligure. Por plonĝado la plej rekomendindaj areoj estas la Mara Areo de la Cinque Terre, kie vi povas plonĝi inter sablaĵoj, vrakoj kaj grotoj, la Mara Parko de Portofino, kiu inkluzivas pli ol dudek plonĝejojn inter Santa Margherita Ligure kaj Camogli, Capo Noli kaj la Mara Areo de la Insulo Bergeggi, en la Orienta Riviero, taŭga ankaŭ por komencantoj. Ne forgesu Camogli, en kies akvoj, 17 metrojn profundaj, estas la statuo de la Kristo de la Profundo, protektanto de la plonĝistoj. La Liguria maro estas parto de la "Rifuĝo Pelagos", marregiono inter Ligurio, Sardio kaj Francio loĝita de cetacoj: partoprenante en boata ekskurso ofte okazas ekvidi delfenojn; ekskursoj organizitaj de Savono, Ĝenovo aŭ Loano organizas balen-observadajn vojaĝojn, kie vi povas ekvidi makrocefalojn, balenopterojn, testudojn kaj flugajn fiŝojn. {{-}} === Ĝui la landinterno === [[File:Barbaira 02.png|thumb|La Barbaira, proksime de Rocchetta Nervina ([[Provinco Imperjo]])]] [[File:Lago di Tenarda location map.png|thumb|Mapo de Lago Tenarda]] [[File:Lago delle Lame (Rezzoaglio)-panorama (luglio 2020).jpg|thumb|Lago delle Lame (Rezzoaglio) - panoramo (julio 2020)]] [[File:Panorama del lago - panoramio.jpg|thumb|Panoramo de la lago Giacopiane]] La nomo Ligurio elvokas ĝia maro, ĝiaj ĉemaraj vilaĝoj, Portofino kaj la '''Kvin Teroj''', la granda Ĝenovo, kaj vere la Maro regas multe de la liguria vivo: la ekonomio (havenoj, turismo kaj komerco), la klimato, la konstruaĵoj, ktp. Sed eĉ se mallarĝa, inter la alpoj kaj apeninoj, kaj la liguria maro, la landinterna zono enhavas alian "maron" da akvo, sen-sala, sed plena je surprizoj. Lagoj (pli ol 15), riveroj (pli ol 28), malgrandaj akvofaloj, ofte malmulte konataj, desegnas fabelajn mediojn en la verdaĵo, ciuj eltrovindaj. Kaj arbaroj kovras 62,6 de ĝian teritorion. '''La sekreta heredaĵo kaŝita en la internaj arbaroj''' Printempe ĝi estas ideala por vojaĝo ekster la urbo. De oriento ĝis okcidento ekzistas lagoj, kaj la pli konataj kiel ekzemple tiuj de Nervi kaj Pegli ĉirkaŭ Ĝenovo, kaj la malpli konataj kiel tiuj de Rocchetta Nervina aŭ tiuj proksimaj al la monto Bejgŭa. ĉiuj el ili lasas la nepreparitan vizitanton miregigita ĉar ili estas mergitaj en belegan verdan medion, kun la montoj ĉirkaŭe. La plej granda lago de Ligurio estas Brugneto, ĝi estas artefarita baseno, kiu situas je 775 metroj, en la parko Antola. Ĝi estis kreita en 1959 kaj ĝiaj akvoj nutras la akveduktojn de Ĝenovo. Vera lago, de glacideveno, estas la ''Lago delle Lame'', meze de la parko Aveto, je altitudo de 1048 metroj, en la municipo de Rezzoaglio. Multaj vojoj komenciĝas ĉirkaŭ ĝi kaj unu horon for estas la akvofalo Ravezza, paradizeca loko. Oni povas fiŝkapti trutojn en la akvoj de la lago kaj ekzistas ankaŭ la Arbara Muzeo, libera spaco perfekta por infanoj. Ankaŭ en la Aveto-parko, en la municipo de Borzonasca, ekzistas la lago de Giacopiane kaj tiu de Pian Sapei. Ĉi-lastaj estas artefaritaj basenoj je pli ol 1000 metrojn de alteco, kies ĉirkaŭaĵo estas perfekta por kompletigi la 4 km-vojojn en absoluta malstreĉiĝo. La surprizo estas, ke kun iom da sorto oni povas ankaŭ vidi sovaĝajn ĉevalojn kaj brutarojn vivantajn en la sovaĝejo. Lago Vobbietta, ankaŭ konata kiel Lago Savio, en Isola del Cantone, estas ankaŭ artefarita, kreita en 1931 por produkti hidrelektran energion. Ĝi ne taŭgas por baniĝi sed proksime estas tre sugesta allogaĵo, la ''Castello della Pietra''. Ankaŭ neperdeblaj estas la lagoj Lavezze, Badana kaj Lungo kiuj kune nomiĝas la lagoj Gorzente: ili havas ĉirkaŭ si ringon kiu povas esti irita en 5 horoj. En la provinco de Savono estas lago Osiglia, kie oni povas pikniki sed ankaŭ remi, fari kajakadon aŭ lui pedalŝipon. En la koro de la parko Beigua, proksime de Arenzano, estas la lago Tina. La kurso de la rivero Tonno, proksime de Montoggio, formas la Valbrevenna-jn lagojn. Survoje atingi ilin oni renkontas la antikvajn muelejojn kaj la ''Fonte della Salute''. En la plej okcidenta parto de Ligurio, la lago Tenarda, inter la municipoj de Triora kaj Pigna, estas unu el la plej ŝatataj cellokoj por ekskursoj kaj situas je 1330 metroj super la marnivelo. Pri tio oni nur povas diri, ke ĝi estas mirindaĵo. {{-}} === Fari per Esperanto === [[Dosiero:Tigulia_esperanta_velado.jpg|eta|Esperanta velado en Tigulio]] En Tigulio samideano pretas organizi (laŭ antaŭa interkonsento) grupan veladon kaj sportan aktivadon. === Bicikli === Malgraŭ la malfacilaĵoj pro la urba trafiko kaj la teritorio ĉefe montara, biciklado havas grandan tradicion en Ligurio; inter la rekomendindaj itineroj por biciklemuloj estas 'la biciklovojo de la Marborda Parko de la Riviero de la Floroj', kiu serpentumas laŭ la maro de San Lorenzo al Mare ĝis Ospedaletti, (nuntempe 24 km sed destinita fariĝi 60 en la estonteco), la 'Ciclovia dell'Ardesia' (35 km) de Lavagna al la valoj de la landinterno, taŭga ankaŭ por infanoj, aŭ Bicikla vojo de Levanto al Framura, mallonga sed fascina, vojo akirita de la malnova fervojo. *la biciklovojo de la Marborda Parko de la Riviero de la Floroj: ĝi estas longa rekta vojo laŭ la maro, en sugestia alternado de malgrandaj vilaĝoj, maro, tuneloj kaj pontoj. Perfekte ekipita por luo de bicikloj kaj rikiŝoj kaj kun ampleksa parkado disponebla, la 24 km da vojo komenciĝas de San Lorenzo al Mare kaj atingas Ospedaletti. Ĝi komenciĝas de San Lorenzo al Mare, malgranda vilaĝo protektita malantaŭe per la montoj, kun la koloraj domoj de la fiŝkaptistoj. La ciklovoja tunelo, kiu komenciĝas ĉe la fino de San Lorenzo, eliras ĝuste ĉe 'Aregai di Cipressa' kun bela placejo, kie vi povas ripozi kaj admiri la nekredeblan pejzaĝon, kiu malfermiĝas antaŭ viaj okuloj. Post la Costarainera tunelo, la biciklovojo serpentumas sian vojon direkte al Santo Stefano al Mare. En Riva Ligure la bicikla vojo kruciĝas, tranĉante tra kampoj kaj mallarĝaj stratoj en tiu ĉi aparta areo kiu funkcias kiel akvodislimo inter la historia centro de la urbo kaj la pli malproksimaj areoj. Tiu ĉi sekcio de la trako estas tre aparta ĉar ĝi transiras du tipajn liguriajn vilaĝojn alkroĉiĝantajn al la marbordo, kaj tanĝitaj de la bluaj akvoj de la maro. Vi tiam eniras la koron de alia mirinda vilaĝo: Arma di Taggia, la ĉemara parto de la Municipo de Taggia. De ĉi tie la marbordo malfermiĝas al la Bussana marbordo, kun sablaj strandoj kaj la vilaĝo de Bussana nuova kiu deklivas malsupren al la maro. Daŭrigante ni alvenas en Sanremo, laŭ la promenejo de la Imperiestrino apud la fama Rusa Preĝejo. Ni estas tuj apud la maro, ombritaj de altaj palmarboj metitaj ĉi tie de la Imperiestrino de Rusio Maria Aleksandrovna. Vojaĝante laŭ la bicikla vojo, ĉe ĉi tiu punkto vi denove povas admiri la belecon de Sanremo: unuflanke la maro, aliflanke la Alfano-ĝardenoj, luksaj hoteloj kaj historiaj atestoj. Sed kompreneble profesia biciklado estas ankaŭ multe ŝatata, danke ankaŭ al tre konataj sportaj bicikladoj, inter kiuj la plej fama estas la '''Milano-Sanremo''', profesia strata biciklado vira vetkuro, unu el la plej gravaj biciklaj vetkuroj de sia internacia cirkvito kaj unua grava klasikaĵo en la laŭsezona bicikla kalendaro. De 1989 ĝis 2004 la vetkuro estis parto de la cirkvito de Monda Pokalo, de 2005 ĝis 2007 ĝi estis inkluzivita en la testoj de la UCI ProTour, dum de 2011 ĝi estis inkluzivita en la programo de la UCI-Monda Turneo. Konata kiel ''Klasika de Printempo'' aŭ ''Klasikega'', ĝi estas la plej grava kaj fama unutaga vetkuro en [[Italio]] kaj, kun longeco de 298 &nbsp; km, estas ankaŭ la plej longa. La itinero kaj la kilometraĵo restis preskaŭ senŝanĝaj ekde la unua eldono, krom tiuj de 2020 kaj 2021, kies itinero, pro la kovim-pandemio, estis modifita kaj anstataŭ eniri Ligurujon de la Turchino-pasejo ĝi daŭrigis en Piemonto enirante Ligurion de la Nava-pasejo por atingi Imperia kaj poste daŭrigi laŭ la klasika itinero ĝis la fino en Sanremo, etendante la itineron je kelkaj km, iom pli ol 300 km; la dato de la 2020a ankaŭ estis movita, anstataŭ marto, 8 aŭgusto, detalo, kiu reprezentas maloftaĵon en la panoramo de la grandaj internaciaj klasikaĵoj. === Piediri === Ligurio ofertas multajn bonegajn ŝancojn por ekskurs-entuziasmuloj. Ekskurs-padoj trairas la tutan regionon: inter la plej popularaj estas la vojoj en Cinque Terre, kiel ekzemple la Azura Pado, kiu serpentumas laŭ la maro, aliĝante al ĉiuj kvin vilaĝoj, la Vojo de la Sanktejoj, kiu ligas kvin malsamajn sanktejojn (alireblajn ankaŭ bicikle aŭ ĉevale), la vojo duone laŭ la marbordo de Manarola al Corniglia aŭ de Levanto al Monterosso, aŭ la 14 km-vojo de Portovenere al Riomaggiore, en la Golfo de Poetoj, kie estas tri parkoj (la Nacia Parko de Cinque Terre, la Regiona Parko Portovenere kaj la Regiona Parko Montemarcello-Magra) aŭ la 15 km panorama promenado de Sestri Levante al Moneglia. La Alta Vojo de la Liguriaj Montoj, aliflanke, trairas la regionon por sia tuta longo, entute 440 km de Lerici al Ventimiglia, penetrante plu en la landinternon. Danke al la aparte milda klimato de la Liguriaj Apeninoj, la vojoj estas traireblaj eĉ vintre. Aparte interesaj estas: '''Vojo de la amo''' tra la [[Cinque Terre]]; Tiuj, kiuj ŝatas bonan promenadon, amos la Vojon de la Amo, longa kaj kurbiĝema vojo laŭlonge de la marbordo, kiu ligas la kvin vilaĝojn de Cinque Terre. Mirindaj vidoj al la maro faras memorindan piedvojaĝon, sed ĝi ne estas por tiuj kun nervoza emo - la vojo povas esti sufiĉe alta super la maro en iuj streĉoj, do se vi ne ŝatas altaĵojn, eble tio ne taŭgos por vi . '''Alta Via dei Monti Liguri''' (Alta Vojo de la Liguriaj Montoj) (AVML aŭ pli simple ''Alta Vojo'') estas itinero por ekskursoj, longa sume ĉirkaŭ 440 km kiu disvolviĝas sur la akvodislimo de la liguria marborda flanko. <ref>[https://www.cailiguria.it/AVML/portale/it/homepage.html Alta Via dei Monti Liguri]</ref> == Komuniki == La oficiala lingvo en Ligurio estas la itala. Antaŭ kelkaj jardekoj la liguria estis la denaska lingvo de preskaŭ ĉiuj, kaj la homoj lernis la italan en la lernejoj; nuntempe preskaŭ ĉiuj gepatroj alparolas al la infanoj en la itala unue, do la liguria estas relative malmulte parolata de la junuloj. Multaj junuloj scipovas iomete la anglan. En la turismaj lokoj kelkfoje troveblas ankaŭ kelkaj kiuj konas la francan; tre malmultaj la germana. Multaj homoj enmigris en Ligurion el diversaj landoj; pro tio en la trinkejoj oni facile povas trovi homojn parolantaj la araban, ĉinan, hispanan, rumanan, albanan, ktp. == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == Ligurio ne estas nur padoj superrigardantaj la maro, urbocentraj vojetoj ("karuĝoj") kaj montetoj; estas ja ankaŭ la manĝotablo, kiu kontentigas ne nur la okulojn, sed ankaŭ la gusto kaj la spirito. === Tradiciaj manĝaĵoj === Se vi volas komenci per apetitigaĵo, vi povas elekti mar-saladon kaj plado de mar-fruktojn (mariskon), kiel ekzemple 'Cappon magro', luksa kaj apetitveka kombinaĵo de fiŝoj kaj legomoj, aŭ 'frisceu', bongustaj salaj krespoj kun laktuko, '[https://eo.wikipedia.org/wiki/Blankfi%C5%9Detoj bianchetti]' (blankaj fiŝidoj), kaj moruo, kaj kukoj bongustaj, kiel la kukon 'Pasqualina', plenigitan kun betoj, parmesano kaj ovoj, aŭ la 'farinata' kikera kuko, unu el la plej famaj pladoj en Ligurio. Inter la unuaj pladoj, la plej klasika de liguria kuirarto estas 'trenette' aŭ 'trofie' kun 'pesto' (pastaĵoj kun "pistitaĵo" kiu estas verda ne kuirita saŭco, farita pistante en la pistujo la ingrediencojn: ekstra virga oleo, bazilio, ajlo, pinsemoj kaj Parmigiano Reggiano). Aliflanke, 'pansotti alla Genovese' similas al ravioloj, kun plenigaĵo de legomoj, gustumotaj prefere kun juglanda saŭco; tiuj, kiuj volas ĝui marmanĝaĵon unue povas elekti fiŝajn raviolojn, kun multaj variaĵoj, eĉ kun legomoj. Inter la duaj pladoj ni rekomendas la 'cima alla genovese', viandaĵon, bovidan pinton plenigitan de ovoj, pizoj, artiŝokoj, pistakoj, pinsemoj kaj ŝinko; por tiuj, kiuj amas fiŝojn skombron kun pizoj, la 'buridda' de sepioj, kun sepioj, pizoj kaj tomatoj, aŭ fiŝoj je la liguria, kun viaj elektitaj fiŝoj inter 'branzini' (labrakoj), 'orate' (orfiŝoj), 'occhiate' (oblada melanura) kaj 'gallinelle' (lucerna) kuiritaj kun tomato, pinsemoj, oleo de olivo, olivoj 'Taggiasca' kaj rosmareno. Kiel deserto, ni sugestas al vi provi la 'Panera', duonfrosta glaciaĵo kun kafo, tipa de Ĝenovo, 'amaretti di Sassello', dolĉaĵojn faritajn kun dolĉaj kaj maldolĉaj migdaloj kaj ovoblanko, aŭ 'baci d'Alassio', biskvitoj plenigitaj kun kremo de ĉokolado. Karakterizaj por la kristnaska periodo estas la ĝenova 'Pandolce', kun sekvinberoj, kandizitaj fruktoj kaj pinsemoj, kaj la 'Sacripantina', spongokuko plenigita kun buterkremo, kakao kaj aveloj. Se vi estas ŝatanto de strataj manĝaĵoj, vi troviĝas en la ĝusta loko: Ligurio havas tre vasta elekton de strat-manĝaĵoj, komencante per focaccia, disponebla en multaj variaĵoj: la ĝenova 'focaccia', kun ekstra virga olivoleo, aŭ focaccia kun olivoj, aŭ kun cepoj, aŭ kun salvio aŭ rosmareno en la pasto aŭ la pli maldika kaj krusteca 'focaccia de Voltri'; aŭ denove la 'focaccia de Recco' plenigita per fromaĝo. Alia bonega liguria klasikaĵo estas la 'farinata', farita kun kikera faruno, por esti konsumata dum la vintraj monatoj kiel aperitivo aŭ kiel manĝeto, aŭ la miksa mar-frititaĵo en saketo por bongusta marmanĝa strata manĝaĵo kun kalmaroj sed ankaŭ anĉovoj, salikokoj kaj trigloj. aliaj pladoj: * Anĉovoj de [https://eo.wikipedia.org/wiki/Monterosso_al_Mare Monterosso] * Mituloj (breditaj en la golfo de [[La Spezia]]) * Kuko de spinacoj kaj selaktaĵo * "Pandolce genovese" (Ĝenova Dolĉa Pano) (kristnaska dolĉaĵo). <gallery> Olive_oil_from_Oneglia.jpg|Oleo de olivoj de la Riviero BasilkumPesto.jpg|La fama ĝenova "Pesto" (pistita verda saŭco) PastaWithPesto.JPG|"Trenette" kun "Pesto" Troffiette genovese.jpg|Trofioj kun "Pesto" Fried_cauliflower_with_agliata.jpg|Agliata ("Ajlita") Pansoti di verdure al sugo di noci.jpg|Pansotoj kun Nuks-saŭco Focaccia_Genovese_01.jpg|Focaccia genovese (Ĝenova platkuko) Focaccia_col_formaggio_01.jpg|Focaccia con il formaggio (Fromaĝa platkuko de Recco) Focaccia_con_le_cipolle.jpg|Focaccia con le cipolle (Platkuko kun cepoj) Piscialandrea_di_Oneglia.jpg|Piscialandrea (Pico de Oneglia) Panissa_ai_cipollotti.jpg|Panissa (kiker-polento) La Farinata di ceci.jpg|La farinata (Kiker-platkuko) Torta_pasqualina_nel_piatto.jpg|Torta pasqualina (Paskva Kuko) Polpette_di_melanzane.jpg|Polpette di melanzane (melongen-buloj) Petits_farcis_007.jpg|verdure ripiene (plenigitaj verdaĵoj) Olcese_open.jpg|"Salame genovese di Sant'Olcese" Sarde_ripiene_impanate_teglia.jpg|Acciughe ripiene (Plenigitaj anĉovoj) Pasta_d%27acciughe_nel_mortaio.JPG|Pasta d'acciughe (pasto de anĉovoj) Canestrelli.jpg|Canestrelli (Biskvitoj) </gallery> === Niĉaj produktoj === Laŭ asocio "Slow Food" estas 16 niĉaj produktoj kiuj aparte meritas atenton: temas pri altkvalitaj produktoj kiuj riskas malaperi pro la defio de la industria agrikulturo kaj de la mediaj ŝanĝoj; inter ili estas la fama '''Sciacchetrà''' (ŝjaketra') - desertvino de la areo ''Cinque terre'', sed ankaŭ la preskaŭ nekonataj ''Chinotto'' de Savono, la legumeno ''Moco'' de la Bormida Valo, la violkolora asparago de Albenga, la abrikoto de Valleggia, ktp. === Vegetarismo kaj veganismo === '''Ligurio por vegetaranoj kaj liguria vegetara kuirarto''' En Ligurio estas pli facile esti veg. Tipa liguria kuirarto estas riĉa je legomaj pladoj: de legomaj tortoj, ĝis pansoti, ĝis pesto, ĝis "preboggion" (plado el spontanaj herboj). Esti vegano aŭ preskaŭ sen scii esti tia... Ligurio ĉiam estis veg-amika regiono. Manĝi vegetare en Ligurio do ne estas tiel ekstrema aŭ radikala elekto: ĝi estas kutimo, preskaŭ tradicio. Severa tero, malmola, malfacile malsovaĝigebla, povus oferti nur kuirarton riĉan je la produktoj de la tero, en kiu legomoj, fruktoj, cerealoj kaj guŝoj havas klaran tropezon kompare kun proteinoj de besta origino, kiuj ja tamen ĉeestas kompreneble, sed klare oni havas bonegaj vegetaraj alternativoj en la normala liguria dieto. Kun la paso de la tempo, la liguroj lernis nutri sin per plantoj, ili komprenis kiel kultivi ilin, kolekti ilin kaj manĝi ilin. Heredanto de ĉi tiu tradicio, la liguriano Libereso Guglielmi,(kiu ja havis la nomon Libereso ĉar lia patro volis nomi lin per esperanto-simila vorto), (li estis la granda botanika amiko de la verkisto Italo Calvino); vegetarano de generacioj, en siaj libroj li listigis diversajn vegetarajn receptojn, li konis ĉiujn manĝeblajn specojn de plantoj kaj ofte manĝis florojn. Li sciis ekzemple kiel prepari la "prebogion" (elp. prebuĝun): delikata miksaĵo de spontaneaj herboj preparitaj printempe per mallonga boligado, uzata por supoj, trakribaĵoj, kaj kiel plenigaĵo por ravioloj, pansotoj kaj kukoj. Estas granda vario de legomaj tortoj, kiujn vi povus trovi en la menuo en tradiciaj restoracioj, en la landinterno aŭ en la centro de Ĝenovo: ĉefe la paska kuko, naskita por festi Paskon post la karesmo, kiam oni ne manĝis viandon, tradicie preparita kun tridek tri tavoloj de pasto - kiel la jaroj de Kristo - plenigitaj per rikoto (selaktaĵo) kaj spinacoj aŭ artiŝokoj kaj ovoj. El okcidenta Ligurio venas la verda kuko, kun rizo, poreoj kaj la delikataj trombet-kukurboj. Kaj poste, denove famas la kukurbaj tortoj de Murta, proksime de Ĝenovo, cepaj tortoj, betaj, artiŝokaj tortoj inter Savono kaj Imperia, plenigaĵoj kaj "cucullo"-j (elp. kukuloj), kaj miksitaj frititaj legomoj, specialaĵoj de la landinterno de Sori. "Farinata", disvastigita tra la marbordo de Nico ĝis insulo Elba, estas tre malalta kuko, preparita kun kikerfaruno (aŭ tritika faruno en Savono, kie ĝi ŝanĝas sian nomon kaj nomiĝas "turtellassu"), kun aldono de romero, olivoj aŭ printempaj cepoj aŭ aliaj spicoj. En Ĝenovo: la reĝo de la "farinata" kaj legomaj tortoj estas Sa' Pesta: [http://www.sapesta.it www.sapesta.it] Inter la supoj, en Ĝenovo, "zemin" de kikeroj estas delikataĵo; oriente triumfas la "mesciua", supo kun guŝoj kaj cerealoj, tipa plado de malriĉa kuirarto; okcidente, aliflanke, estas la tiel nomata "skuba" supo, kiu estas simpla kunmetaĵo de ajlo, tomato kaj laŭra folio. Inter la pastaĵoj, la reĝo estas pastaĵo kun "pesto", tradicie plejofte "trenette al pesto" = "nudeletoj kun pesto", sed estas ankaŭ tre ŝatataj "lasagne al pesto", kaj multaj aliaj variaĵoj; (la "pesto" estas pli malhela kaj maldolĉa en la okcidenta ligurio, ĉar ĝi estas pretigita kun grandfoliaj plantoj de bazilio; la plej renoma "pesto" estas tiu de Ĝenovo-Prà ĉar farita kun bazilio kun malgrandaj folioj). Kaj poste pansotoj kaj malgrasaj ravioloj: la unuaj dike plenigitaj per herboj kaj spicitaj per delikata juglanda saŭco; la du pladoj (nomataj "malgrasaj" ĝuste ĉar interne ne havas viandon, sed betoj, ovoj, borago kaj rikoto), estas kutime preparitaj kun funga saŭco. La ekstrema okcidento ofertas "barbagiuai", frititajn raviolojn plenigitajn kun kukurbo kaj fromaĝo, tipaj de la landinterno de Ventimiglia, kaj "sugeloj", specialajn "sigelitajn" raviolojn, spicitajn kun "bruss": fermentita selaktaĵo de ŝafoj aŭ kaproj. Se anstataŭe oni serĉas veran veganan restoracion, jen kelkaj nomoj: En Ĝenovo: '''In Fusion''': ĉarma restoracio, vegana kaj krudmanĝa; bela etoso kaj bonega kunestado por jogo aŭ por tizano. La varma etoso provizas la fonon por malpeza, rafinita kaj altkvalita kuirarto. Ĝi estas restoracio, kiu dorlotas la palaton per la perfekta miksaĵo de gusto kaj itala kuirarta kulturo. Malavara elekto de antaŭmanĝoj, la unua kaj dua pladoj estas bongustaj, la trinkaĵoj estas karakterizaj, kaj la desertoj oni ne povas rezisti. En Savono: '''Col Cavolo''', en strato XX Settembre 29, proksime al la tribunalo: unuaj pladoj, supoj, duaj pladoj, dolĉaĵoj, strikte veg '''Universo vegano''': vera 100% vegana rapida manĝo En Imperia: '''lenaviincielo.it''': agroturisma bio-restoracio kun vegetara menuo laŭ peto En La Spezia: '''Restoracio "Equilibrio"''': organika (bio) restoracio kaj literatura kafejo en la urbocentro, inter Piazza Garibaldi kaj Piazza Cavour, ankaŭ ofertas krudajn manĝaĵojn '''Circolo Arci Origami''', vegetara kaj vegana kuirarto farita kun produktoj de loka organika agrikulturo, manĝaĵoj de sociaj kooperativoj kaj de la justa solidara merkato == Trinki == === Alkoholaĵoj === Koncerne la elekton de vinoj, Ligurujo ofertas bonegajn: Ruĝaj vinoj: * '''Rossese di Dolceacqua Superiore Doc''', * '''Rosso Colli di Levanto DOC''', * '''Golfo del Tigullio DOC'''; Blankaj vinoj: * '''Vermentino''' (Vermentino di Luni); * '''Moscato di Taggia'''. Dolĉaj vinoj: * '''Sciacchetrà''' (Ŝaketrao); ĝi estas prestiĝa, dolĉa (sed ne tro dolĉa), blanka vino produktita en la ''Cinque Terre''; la sala mara klimato en kiu kreskas la vinberoj, donas al la vino apartan se ne unikan guston.. * '''Pigato''' (Pigato Passito de la Riviera di Ponente) == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === '''En provinco de Imperjo''': Estas ĉirkaŭ dek kvin kampadejoj proksime de Imperia. La provinco estas konata pro siaj olivarbaretoj, sia produktado de olivoleo kaj memfarita pasto. Ambaŭflanke de la rivero Impero la urbo Imperia situas ĉe la maro. Ĝia bonega geografia pozicio permesas utiligi la strandon sed ankaŭ malkovri la krutajn valojn. Je ĉirkaŭ dek kvin kilometrojn de Imperia, troviĝas la Kampadejo 'Rosa' en San Bartolomeo al Mare. Kaŝita en la koro de la Valo Nervia, en la malgranda vilaĝo Isolabona, 'Camping delle Rose' bonvenigas amantojn de naturo kaj ekskursoj, je kelkaj kilometroj de la marbordo. En la proksimeco eblas vidi: La strandojn kaj ĉemarajn feriejojn de Finale Ligure, Porto Maurizio kaj kompreneble San Remo, la urbo de la floroj La pitoreskajn vilaĝojn Alassio kaj Celle Ligure La Kastelon de Dolceacqua Rocchetta Nirvina, paradizo por ekskursoj '''En provinco de Savona''': Estas deko da kampadejoj en la provinco Savono. La Provinco Savono ofertas plaĝojn, mezepokajn vilaĝojn kaj grandiozajn naturajn rezervejojn por esplori. Okcidente de la urbo Savono, malpli ol kvardek km for, eblas mencii Kampadejon 'Pian dei Boschi' en Pietra Ligure, la 'Villaggio di Giuele - Eurocamping Calvisio' en Finale Ligure kaj 'Camping Baciccia' en Ceriale. Tutjare eblas malstreĉiĝi ĉe la kampadejoj proksime de Savono. Mergitaj en la grandiozaj pejzaĝoj de Ligurio, la strukturoj estas bonegaj deirpunktoj por malkovri la marbordon kaj la landinternon. Estas agadoj por ĉiuj gustoj: velado, ventosurfado kaj plonĝado ... ĝis piedirado, biciklado aŭ rajdado. '''En provinco de Ĝenovo''': Troviĝas ĉirkaŭ dudek kampadejoj en la Ĝenova metropola urbo. Ĝenovo, la unua haveno de Italio, la antikva Mara Respubliko, ankaŭ fama pro sia akvario. La kampadejoj situas laŭlonge de la marbordo, la plej multaj el ili super la maro, proksime al la plej viglaj centroj. Okcidente de Ĝenovo ni povas trovi la Ruldomo-Kampadejon 'La Vesima'. Oriente inter Rapallo kaj Cinque Terre, estas Tendaro 'Mare Monti' en Sestri Levante. Inter la kampadejoj de Moneglia, menciindas la kampadejo 'Smeraldo' kaj la kampadejo 'Il Rospo'. '''En provinco de La Spezia''': Multaj kampadejoj en Cinque Terre, ĉirkaŭitajn de naturo aŭ de la maro. Moveblaj domoj, tendoj, bangaloj, placetoj... por familioj, paroj aŭ amikoj... kampadejoj estas valida solvo por ĉiuj. Eblas malkovri multajn nekredeblajn lokojn, kaj ankaŭ oni havas la okazon provi la kuirartan tradicion tipan de ĉi tiuj lokoj. === Hosteloj === Liguriaj junulargastejoj (listo de Liguria Regiono de la 14a decembro 2020) En provinco Ĝenovo: {| border="1" cellpadding="2" style="text-align:center;" ! width="40"|N° ! width="120"|KOMUNUMO ! width="120"|NOMO ! width="120"|ADRESO ! width="120"|Telefono/faks. ! width="120"|E-poŝto/retejo |- |1 |Borzonasca |BELPIANO CAMPUS |Via Belpiano | |borzonasca@belpianocampus.it www.belpianocampus.it |- |2 |GENOVA |GENOA HOSTEL |Via Gropallo, 4/11 A |010 869219 |info@genoahostel.net |- |3 |GENOVA |IL PRINCIPE DRAGUT |Via Gramsci, 265 A r. | |ilprincipedragut@virgilio.it |- |4 |GENOVA |L'OSTELLO DI ORIONE |Via B. Bosco, 14 |010/588325 |ostelloorione@cooperativadono.it www.ostellodiorione.jimdo.com |- |5 |GENOVA |MANENA HOSTEL |Via alla Chiesa della Maddalena 9/1 | |info@manenahostel.it www.manenahostel.com |- |6 |GENOVA |O STELLIN |Vico Parmigiani, 1/3 | |info@ostellingenova.it www.ostellingenova.it |- |7 |GENOVA |THE HOSTEL ABBEY |Vico Santa Fede, 8 |010 4033223 |abbey@thehostel.it www.thehostel.it |- |8 |GENOVA |THE HOSTEL CASTLE |Salita S. Nicolò, 25, |010 218050 - 010 4033223 |castle@thehostel.it https://www.thehostel.it/ostello-castle/ |- |9 |GENOVA |VICTORIA HOUSE |Via Gropallo, 4/11 |010 869219 |victoria@genoahostel.net |- |10 |MOCONESI |FONTANABUONA |Via De Gasperi, 57 A Ferrada |0185/939768 |ostellofontanabuona9@gmail.com |- |11 |SANTA MARGHERITA LIGURE |ISTITUTO COLOMBO |Via Dogali 2/A |0185/282998 |info@istituto-colombo.com |} En Imperia: {| border="1" cellpadding="2" style="text-align:center;" ! width="40"|N° ! width="120"|KOMUNUMO ! width="120"|NOMO ! width="120"|ADRESO ! width="120"|Telefono/faks. ! width="120"|E-poŝto/retejo |- |1 |CARPASIO |CA' LAVANDIN |Via Sottocase snc |0184409064 |info@ostellocalavandin.com www.ostellocalavandin.it |- |2 |ROCCHETTA NERVINA |ALPI LIGURI |Viale Rimembranza, 38 | |sanlorenzocooperativa@gmail.com |} En La Spezia: {| border="1" cellpadding="2" style="text-align:center;" ! width="40"|N° ! width="120"|KOMUNUMO ! width="120"|NOMO ! width="120"|ADRESO ! width="120"|Telefono/faks. ! width="120"|E-poŝto/retejo |- |1 |BONASSOLA |LE SCUOLE NANNI SCARRA' |Via Del Campo 14 MONTARETTO | |ostello@montaretto.it http://www.montaretto.it |- |2 |FRAMURA |PERLA DEL LEVANTE HOSTEL |Loc. Ravecca | |info@perladellevanteframura.it http://www.perladellevanteframura.it |- |3 |LA SPEZIA |5 TERRE BACKPACKERS CITY |VIA PALEOCAPA 16 | |info@5terrebackpackers.com www.5terrebackpackers.com/it/city |- |4 |LA SPEZIA |CENTRALE |VIA F. CRISPI 166 |333/9089527 |ostellocentrale@gmail.com |- |5 |LA SPEZIA |COSTELLO |CORSO CAVOUR 160 | |alessia.cecchi@libero.it |- |6 |LA SPEZIA |GRAND HOSTEL MANIN |Via Manin 8 |0187/021442 |info@grandhostelmanin.it www.grandhostelmanin.it |- |7 |LA SPEZIA |SANT'ANNA HOSTEL |Via Sant'Anna 12 |0187/711969 |c.a.santannacoop@gmail.com mancusofrancesco@outlook.com |- |8 |LA SPEZIA |TRAMONTI |Via F. Filzi 110 - Fraz. Biassa |0187/758507 |ostellotramonti@cdh.it http://www.ostellotramonti.it |- |9 |LEVANTO |OSPITALIA DEL MARE |Via S. Nicolo' 1 |0187/802562 0187/803696 |info@ospitalialevanto.com http://www.ospitalialevanto.com |- |10 |PORTOVENERE |CENTRO EDUCAZIONE AMBIENTALE PORTO VENERE |Via Del Comune 1 |0187/792606 0187/798077 |info@ostelloportovenere.it http://www.ostelloportovenere.it |- |11 |RIOMAGGIORE |5 TERRE MANAROLA |Via Riccobaldi 21 MANAROLA |0187/920039 0187/920941 |info@hostel5terre.com http://www.hostel5terre.com |- |12 |RIOMAGGIORE |MAR-MAR |Via Sant'Antonio 72 |0187/920932 |marmar.riomaggiore@gmail.com www.5terre-marmar.com |- |13 |ROCCHETTA DI VARA |ALLA VECCHIA PORTA |Via Rocchetta, 3 SUVERO |0187/868752 0187/868759 |rocchett@cdh.it http://www.comune.rocchettadivara.sp.it |- |14 |VERNAZZA |OSTELLO DI CORNIGLIA |Via alla Stazione, 3 |0187/812559 0187/812546 |ostellocorniglia@gmail.com http://www.ostellocorniglia.com |} En Savona: {| border="1" cellpadding="2" style="text-align:center;" ! width="40"|N° ! width="120"|KOMUNUMO ! width="120"|NOMO ! width="120"|ADRESO ! width="120"|Telefono/faks. ! width="120"|E-poŝto/retejo |- |1 |ALASSIO |DON BOSCO |VIA S. GIOVANNI BOSCO 12 |0182/640309 |ostello.alassio@donbosco.it |- |2 |ALBISSOLA MARINA |LE STUOIE |VIA ITALIA 49 |019/7704214 |lestuoie@gmail.com |} === Hoteloj === Listoj de loĝ-strukturoj ĉe Liguria Regiono: [https://www.regione.liguria.it/components/com_publiccompetitions/includes/download.php?id=44645:elenco-degli-alberghi-della-liguria.xls listo de la hoteloj de Ligurio] [https://www.regione.liguria.it/components/com_publiccompetitions/includes/download.php?id=44647:elenco-degli-alberghi-diffusi-della-liguria.xls listo de la "difuzaj" hoteloj de Ligurio] [https://www.regione.liguria.it/components/com_publiccompetitions/includes/download.php?id=44649:elenco-delle-locande-della-liguria.xls listo de la gastejoj de Ligurio] [https://www.regione.liguria.it/components/com_publiccompetitions/includes/download.php?id=44673:elenco-delle-residenze-turistico-alberghiere-della-liguria.xls listo de la restad-loĝejoj de Ligurio] [https://www.regione.liguria.it/components/com_publiccompetitions/includes/download.php?id=44675:elenco-delle-residenze-d-epoca-della-liguria.xls listo de la loĝejoj antikvaj de Ligurio] == Sekureco == Ligurio estas sekura regiono, krimoj estas maloftaj; en [[Ĝenovo]], tamen, ĉar ĝi estas havenurbo oni devas esti iom atentaj en iuj zonoj, (via del Campo kaj la haveno) pro la ebla ĉeesto de poŝoŝtelistoj. == Sano == La liguria sanservo estas ĝenerale bona; La urĝa sanhelpo estas senpaga; Urĝa Helpo oni povas peti vokante la Ununura Eŭropa Kriza Numero 112 (servo adoptita en pluraj eŭropaj landoj): ĉiuj krizaj alvokoj fluas en unu respondan centron. Eblas peti ambulancon ankaŭ rekte pere de la numero 118. Se la uzanto telefonas en fremda lingvo, la telefonisto aktivigas aŭdkonferencon kun la servo-centro respondeca pri plurlingva administrado. Eblas instali en la poŝtelefono la apon '''112 Where are U (Kie Estas Vi)''', kiu permesas telefoni al la Kriz-Numero 112, aŭtomate sendante proprajn lokalizajn datumojn (kiu vi estas kaj de kie vi vokas), kaj ankaŭ aliajn informojn, kiujn vi eventuale inkluzivis en la programon. Nuntempe ĝi aktivas en la metropola urbo Ĝenovo. == Respekto == == Esperanto == '''Esperantaj grupoj en Ligurio:''' [http://www.esperantogenova.it/ Ĝenova Esperanto Klubo], en Ĝenovo (momente ne plu funkcianta). [http://esperantotigullio.altervista.org/index.html Esperanto-Grupo Tigullio], en Chiavari === Lokaj esperantistoj === Prezidanto de la Ĝenova Klubo estas [http://www.esperantogenova.it/it/p_morando.html Patrick Morando] Prezidanto de la Tigulia Grupo estas Elisabetta Formaggio [https://eo.wikipedia.org/wiki/Elisabetta_Vilisics_Formaggio] === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == Plej multaj konsulejoj estas en Ĝenovo; (la tuta listo ĉe: https://aziende.virgilio.it/ita/liguria/cat/CONSOLATI.html ) Jen kelkaj: {| class="wikitable" |- ! Konsulejo !! Provinco !! Urbo !! Adreso !! Telefono |- | Francio || IM || 18039 Ventimiglia|| Via Martiri Della Libertà 2 || 0184 351264 |- | Ekvadoro || GE || 16121 Genova || Via xx Settembre 33/4 || 010 8680502 |- | Svedio || GE || 16121 Genova || Via Dante Alighieri 2 || 010 465507 |- | Kostariko || GE || 16128 Genova || Via Alessi Galeazzo 5 || 010 882495 |- | Panamo || GE || 16122 Genova || Via Assarotti 15 || 010 882495 |- | Rusio || GE || 16167 Genova || Via Ghirardelli Pescetto 16 || 010 3741361 |- | Portugalio || GE || 16122 Genova || Via Assarotti 17/A || 010 870212 |- | Malto || GE || 16126 Genova || Ponte Morosini Francesco 41 || 010 261291 |- | San Marino || GE || 16151 Genova || Via Avio Federico 2 || 010 414587 |} == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == [https://www.regione.liguria.it/component/publiccompetitions/document/27548.html?view=document&id=27548:elenco-rete-uffici-iat&Itemid=4899 Listo de turismaj oficejoj en Ligurio] {{Uzebla|Italio}} {{Parto de|Nordokcidenta Italio}} 5rt3kvby02f7dbvycjyc0jnb06rx4ag 0 6688 72706 72658 2026-06-18T16:30:43Z Rdelre 27 /* Aliri */ 72706 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Frozinono<br><small>''Frosinone''</small> | flago = | flagograndeco = | bildo = | bildotitolo = | lando = Italio | regiono = [[Latio]] | loĝantaro = 42 812 (2026) | alto = 291 m }} '''{{W|Frozinono}}''' (itale: ''Frosinone /frozi'no:ne/'') estas urbo en [[Latio]] en centra [[Italio]]. Ĉefurbo de la samnoma provinco, ĝi havas ĉ.40mil loĝantojn. == Kompreni == === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === Frozinono situas ĉe la fervojo Romo-Cassino-Napolo. (Atentu: ordinaraj trajnoj de Romo al Napolo uzas alian fervojon, Romo-Formio-Napolo; altrapidaj trajnoj uzas apartan fervojon kaj kutime ne haltas en Frozinono). De Romo al Frozinono estas oftaj veturoj (ordinare almenaŭ unu ĉiun horon); la vojaĝo daŭras ĉ.&nbsp;1h-1h30 depende de la kvanto de haltoj. === Buse === === Bicikle === === Aŭte === Estas elirejo "Frosinone" en la aŭtoŝoseo A1 Milano-Romo-Napolo. == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Latio}} 33vyywtxz78s55gvroc88s860joxuoc 72707 72706 2026-06-18T16:46:56Z Rdelre 27 /* Vidi */ Mapo 72707 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Frozinono<br><small>''Frosinone''</small> | flago = | flagograndeco = | bildo = | bildotitolo = | lando = Italio | regiono = [[Latio]] | loĝantaro = 42 812 (2026) | alto = 291 m }} '''{{W|Frozinono}}''' (itale: ''Frosinone /frozi'no:ne/'') estas urbo en [[Latio]] en centra [[Italio]]. Ĉefurbo de la samnoma provinco, ĝi havas ĉ.40mil loĝantojn. == Kompreni == === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === Frozinono situas ĉe la fervojo Romo-Cassino-Napolo. (Atentu: ordinaraj trajnoj de Romo al Napolo uzas alian fervojon, Romo-Formio-Napolo; altrapidaj trajnoj uzas apartan fervojon kaj kutime ne haltas en Frozinono). De Romo al Frozinono estas oftaj veturoj (ordinare almenaŭ unu ĉiun horon); la vojaĝo daŭras ĉ.&nbsp;1h-1h30 depende de la kvanto de haltoj. === Buse === === Bicikle === === Aŭte === Estas elirejo "Frosinone" en la aŭtoŝoseo A1 Milano-Romo-Napolo. == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == <!--fff050 giallo riferimenti 5000d0 blu monumenti f03000 rosso chiese<br> d000d0 viola musei 00d0d0 azzurro antichità 30f000 verde giardini en la linio komencanta per "<mapframe" eblas aldoni "align=left/right/center" !--> <mapframe text="Mapo de Frozinono" zoom="14" latitude="41.635" longitude="13.34" width="400" height="450"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": { "title": "Centra Stacidomo", "marker-symbol": "rail", "marker-size": "small", "marker-color": "fff050" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.5409, 45.5413] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Olimpia Teatrejo", "marker-symbol": "10", "marker-size": "medium", "marker-color": "5000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54913, 45.55015] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Katedralo", "marker-symbol": "20", "marker-size": "medium", "marker-color": "f03000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54355, 45.54620] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Palladia Muzeo", "marker-symbol": "40", "marker-size": "small", "marker-color": "d000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54556, 45.54846] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Ĝardenoj Salvi", "marker-symbol": "50", "marker-size": "small", "marker-color": "30f000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.53946, 45.54631] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Romia ruinaĵo (ne estas)", "marker-symbol": "60", "marker-size": "small", "marker-color": "00d0d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54146, 45.54731] } }, ] } </mapframe> <!--[[Dosiero:Ingresso_al_Teatro_Olimpico.jpg|maldekstre|100px]]<maplink text="10" zoom="17" latitude="45.55015" longitude="11.54913" >{ "type": "Feature", "properties": { "title": "Olimpia Teatrejo", "marker-symbol": "10", "marker-size": "medium", "marker-color": "5000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54913, 45.55015] } }</maplink> - '''Olimpia Teatrejo''' (''Teatro Olimpico''), unu el la plej famaj konstruaĵoj de Palladio !--> <br style="clear:left;" /> <br style="clear:both;" /> == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Latio}} iuy25lfq3y1qyec70tpyzo35vbt787t 72708 72707 2026-06-18T17:27:07Z Rdelre 27 /* Vidi */ Mapo 72708 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Frozinono<br><small>''Frosinone''</small> | flago = | flagograndeco = | bildo = | bildotitolo = | lando = Italio | regiono = [[Latio]] | loĝantaro = 42 812 (2026) | alto = 291 m }} '''{{W|Frozinono}}''' (itale: ''Frosinone /frozi'no:ne/'') estas urbo en [[Latio]] en centra [[Italio]]. Ĉefurbo de la samnoma provinco, ĝi havas ĉ.40mil loĝantojn. == Kompreni == === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === Frozinono situas ĉe la fervojo Romo-Cassino-Napolo. (Atentu: ordinaraj trajnoj de Romo al Napolo uzas alian fervojon, Romo-Formio-Napolo; altrapidaj trajnoj uzas apartan fervojon kaj kutime ne haltas en Frozinono). De Romo al Frozinono estas oftaj veturoj (ordinare almenaŭ unu ĉiun horon); la vojaĝo daŭras ĉ.&nbsp;1h-1h30 depende de la kvanto de haltoj. === Buse === === Bicikle === === Aŭte === Estas elirejo "Frosinone" en la aŭtoŝoseo A1 Milano-Romo-Napolo. == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == <!--fff050 giallo riferimenti 5000d0 blu monumenti f03000 rosso chiese<br> d000d0 viola musei 00d0d0 azzurro antichità 30f000 verde giardini en la linio komencanta per "<mapframe" eblas aldoni "align=left/right/center" !--> <mapframe text="Mapo de Frozinono" zoom="14" latitude="41.635" longitude="13.34" width="400" height="450"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": { "title": "Centra Stacidomo", "marker-symbol": "rail", "marker-size": "medium", "marker-color": "fff050" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[13.3291, 41.6254] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Olimpia Teatrejo", "marker-symbol": "10", "marker-size": "medium", "marker-color": "5000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54913, 45.55015] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Katedralo", "marker-symbol": "20", "marker-size": "medium", "marker-color": "f03000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[13.352466, 41.63972] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Palladia Muzeo", "marker-symbol": "40", "marker-size": "small", "marker-color": "d000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54556, 45.54846] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Ĝardenoj Salvi", "marker-symbol": "50", "marker-size": "small", "marker-color": "30f000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.53946, 45.54631] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Romia ruinaĵo (ne estas)", "marker-symbol": "60", "marker-size": "small", "marker-color": "00d0d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54146, 45.54731] } }, ] } </mapframe> <!--[[Dosiero:Ingresso_al_Teatro_Olimpico.jpg|maldekstre|100px]]<maplink text="10" zoom="17" latitude="45.55015" longitude="11.54913" >{ "type": "Feature", "properties": { "title": "Olimpia Teatrejo", "marker-symbol": "10", "marker-size": "medium", "marker-color": "5000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54913, 45.55015] } }</maplink> - '''Olimpia Teatrejo''' (''Teatro Olimpico''), unu el la plej famaj konstruaĵoj de Palladio !--> <br style="clear:left;" /> <br style="clear:both;" /> == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Latio}} 8nin8kyxe8hte8n3kq21x3wrvcqxy33