Wikibooks euwikibooks https://eu.wikibooks.org/wiki/Azala MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Media Berezi Eztabaida Lankide Lankide eztabaida Wikibooks Wikibooks eztabaida Fitxategi Fitxategi eztabaida MediaWiki MediaWiki eztabaida Txantiloi Txantiloi eztabaida Laguntza Laguntza eztabaida Kategoria Kategoria eztabaida TimedText TimedText talk Modulu Modulu eztabaida Event Event talk 0 7266 43095 43094 2026-04-10T11:59:08Z Myriam.arrue 2667 43095 wikitext text/x-wiki '''SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)''' posta elektronikoa bidaltzeko erabiltzen den Interneteko estandar komunikazio-protokoloa da. Posta elektronikoaren sistema bezero-zerbitzari eredua jarraitzen duen aplikazio multzo bat da, non bezeroek (posta-bezeroak) eta zerbitzariek elkarlanean jarduten duten mezuak bidali eta jasotzeko. SMTP protokoloa 1980ko hamarkadan garatu zen, eta gaur egun ere funtsezkoa da sistema horren funtzionamendurako. SMTP-k mezu elektronikoak bidaltzea ahalbidetzen du bezeroen eta posta-zerbitzarien artean, baita posta-zerbitzarien artean ere. Erabiltzaile batek mezu bat bidaltzen duenean, bere posta-bezeroak SMTP zerbitzari batera konektatzen da, eta mezuak posta-zerbitzari batera bidaltzen ditu handik aurrera birbidaliak izan daitezen, helmugako zerbitzarira iritsi arte. SMTP ez da erabiltzen mezuak jasotzeko; horretarako beste protokolo batzuk erabiltzen dira, hala nola POP3 eta IMAP. == Testuinguru historikoa == Posta elektroniko aplikazioaren sorrera 1960ko hamarkadan ezarri daiteke, denbora partekatzean oinarritutako sistemetan agertu ziren erabiltzaileen arteko mezularitza sistemekin. Denbora-partekatze sistemak konputazio-eredu bat dira, non erabiltzaile anitzek ordenagailu baten baliabideak aldi berean partekatzen dituzten, prozesadorearen denbora zati txikietan banatuta. Horri esker, erabiltzaileek sistema berean modu interaktiboan lan egin ahal izan zuten. Horren adibide esanguratsu bat MITeko CTSS proiektua izan zen 1965ean, non lehen posta elektroniko antzeko sistemak garatu ziren. Garai horretan, mainframe eta minikonputagailuen garatzaile askok antzeko posta-aplikazioak garatu zituzten, baina gehienak ez ziren bateragarriak elkarren artean. 1971n, ARPANET sarearen bidez lehenengo posta elektroniko esperimentala bidali zen; mezu horretan “QWERTYUIOP” testua soilik agertzen zen, eta bi ordenagailuak elkarren ondoan zeuden arren sare bidez bidali zen. Ray Tomlinson izan zen sare bidezko mezuen bidalketaren aitzindaria, eta CYPNET proba-protokoloa erabili zuen bi ordenagailuren artean mezuak trukatzeko, ordura arte komunikazioa sistema bereko erabiltzaileen artean soilik posible baitzen. Garapen horrekin batera, “@” ikurra erabili zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko helbideetan, gaur egungo egituraren oinarriak ezarriz. Posta elektroniko sistema jabedunak agertzen hasi ziren. IBM, CompuServe eta Xerox enpresek barne-mezularitza sistemak erabili zituzten; CompuServek 1978an IBMri eta 1981ean Xeroxeri bulego arteko posta produktu komertzialak saldu zizkien. Horrez gain, DEC enpresaren ALL-IN-1 eta Hewlett-Packard-en HPMAIL (gero HP DeskManager izena hartu zuena) 1982an merkaturatu ziren; lehenengoaren garapena 1970eko hamarkadaren amaieran hasi zen, eta bigarrena e-mail sistema komertzial erabilienetako bat bihurtu zen. 1983an, SMTP protokoloa ARPANET sarean inplementatu zen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko urrats garrantzitsua emanez. 1980ko hamarkadaren erdialdean, sare lokaletan (LAN) oinarritutako posta sistemak ere hedatu ziren. 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran, badirudi posta elektronikoaren estandar nagusia sistema jabedun komertzialak edo X.400 sistema izango zirela, Government Open Systems Interconnection Profile (GOSIP) estandarraren parte zena. Hala ere, 1995ean Interneten trafiko komertzialaren murrizketak kendu zirenean, Interneteko posta-sistema irekiak nagusitu ziren. Horren ondorioz, gaur egun SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako posta-sistema da estandar nagusia. == SMTP protokoloaren bilakaera == 1980an, Jon Postel eta Suzanne Sluizer-ek RFC 772 argitaratu zuten, posta elektronikoa bidaltzeko File Transfer Protocol (FTP) sistemaren ordezko gisa Mail Transfer Protocol proposatuz. 1981eko azaroan Postel-ek RFC 788 argitaratu zuen, SMTP protokoloa definituz. SMTPren garapena Usenet sarearen garapenaren garai berean egin zen, eta bi sistemek komunikazio eredu antzekoak partekatzen zituzten, batez ere “store-and-forward” mekanismoan oinarrituta. Hasiera batean, SMTP Unix to Unix Copy Program (UUCP) sistemaren osagarri gisa erabili zen: UUCP egokiagoa zen konektagarritasun etena zuten sistemetarako, eta SMTP, berriz, sarearekiko konexio jarraitua zuten sistemetarako. 1983an, Sendmail softwarea garatu eta BSD Unix sistemarekin zabaldu zen. Sendmail SMTP protokoloa inplementatzen zuen lehen posta elektronikoko zerbitzari garrantzitsuenetako bat izan zen. BSD Unix sistema Interneten hedatu ahala, Sendmail bihurtu zen SMTPren inplementazio erabilienetako bat. Hasierako SMTP protokoloa testu sinplean (7-bit ASCII) oinarritzen zen, eta ez zuen ez enkriptaziorik ez autentifikaziorik eskaintzen. Horrek sistema erraza baina ahula egiten zuen, spoofing, spam eta segurtasun erasoen aurrean. Hasieran, SMTP zerbitzariak askotan modu irekian (open relay) funtzionatzen zuten, horrela Interneteko edozeinek posta mezuak bidali ahal zituen zerbitzari hori erabiliz. 2002rako, ordea, spam-aren aurkako neurriak zirela eta modu hori erabiltzeari utzi zitzaion. 1995ean, RFC 1869 dokumentuak Extended Simple Mail Transfer Protocol (ESMTP) definitu zuen, SMTPren hedapenetarako egitura orokor bat ezarriz. Hedapen horiei esker, bezeroek eta zerbitzariek onartzen dituzten funtzio gehigarriak modu estandarizatuan negoziatzea ahalbidetzen zen. 1998an eta 1999an, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) definitu ziren. Horien bidez, posta bidalketa eta relay funtzioak bereizi ziren, eta erabiltzaileen autentifikazioa sartu zen. Aldaketa horiek funtsezkoak izan ziren spam-aren aurkako segurtasun-eredu modernoen oinarriak ezartzeko. Hasierako SMTPk ez zuen fitxategi bitarrak edo hizkuntza ez-latindarreko karaktereak ondo kudeatzen. Hori konpontzeko, Multipurpose Internet Mail Extensions (MIME) estandarra garatu zen, datu mota desberdinak testu formatura kodetzeko. Geroago, 8-bit garbiak ziren MTAtan “8BITMIME” hedapena sartu zen, eta horrek testu ez-ASCII transmisioa erraztu zuen, nahiz eta MIME oraindik beharrezkoa izan kasu askotan. 2012an, SMTPUTF8 hedapena sortu zen, UTF-8 erabiliz nazioarteko karaktereak eta helbide ez-latindarrak (adibidez, alfabeto zirilikoa edo txinatarra) erabiltzea ahalbidetuz. == SMTP protokoloaren ezaugarriak == SMTP konexiora bideratutako eta testu-oinarriko protokoloa da, non posta bidaltzaileak eta hartzaileak komandoen eta erantzunen bidez komunikatzen diren. Komunikazio hau transmisio fidagarri eta ordenatuan gertatzen da TCP konexio baten gainean eta normalean SMTP-rako ofizialki ezarritako 25 portuan. SMTP saio batean, bezeroak (posta bezero batek edo posta zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. Oinarrizko komandoak hauek dira: *HELO: Zerbitzarian saioa hasteko. *MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko. *RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko. *DATA: mezuaren hasiera adierazteko, eta berau puntu bat soilik duen lerro bat aurkitutakoan amaituko da. *QUIT: Saioa amaitzeko. Zerbitzarien erantzunak kode bidez adierazten dira: 2xx kodeek arrakasta adierazten dute, 4xx kodeek errore behin-behinekoa eta 5xx kodeek errore iraunkorra. Azken kasuan, mezua ez da entregatzen eta bidaltzaileari itzultzen zaio. <pre> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">220 smtp.adibidea.com ESMTP Postfix</span> <span style="color: gray">B:</span> HELO relay.adibidea.org <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 Kaixo relay.adibidea.org, ni posta zerbitzaria naiz</span> <span style="color: gray">B:</span> MAIL FROM:<ane@adibidea.org> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> RCPT TO:<hartzailea@adibidea.com> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> DATA <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">354 End data with <CR><LF>.<CR><LF></span> <span style="color: gray">B:</span> Subject: Mezuaren izenburua <span style="color: gray">Z:</span> From: ane@adibidea.org <span style="color: gray">B:</span> To: hartzailea@adibidea.com <span style="color: gray">B:</span> <span style="color: gray">B:</span> Kaixo. <span style="color: gray">B:</span> Mezu hau proba mezu bat da. <span style="color: gray">B:</span> Ondo izan, <span style="color: gray">B:</span> Ane <span style="color: gray">B:</span> . <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK: queued as 12345</span> <span style="color: gray">B:</span> QUIT <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">221 Bye</span> <span style="color: gray">{Zerbitzariak konexioa itxi egiten du}</span> </pre> == Posta elektronikoaren funtzionamendua == Posta elektronikoko sisteman hainbat protokolo eta zerbitzarien lankidetza beharrezkoa da. Bereziki, SMTP protokoloa funtsezkoa da mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia gauzatzeko. Prozesua ez da zuzenean bidaltzailearen ordenagailutik hartzailearenera egiten; horren ordez, tarteko zerbitzariek eta sareko zerbitzuek (hala nola DNSk eta posta-zerbitzariek) kudeatzen dute mezuaren ibilbidea. Jarraian, posta elektronikoaren bidalketa eta jasotze prozesuaren urrats nagusiak azaltzen dira: *Mezuaren sorrera: Erabiltzaileak mezua idazten du posta-bezeroan. *Bidalketa zerbitzarira: Posta-bezeroak mezua SMTP bidez igortzen du bere posta-zerbitzarira. *Helmuga zehaztea: Zerbitzariak hartzailearen domeinua aztertzen du. DNS kontsultatzen du MX erregistroa aurkitzeko. *Helmugako zerbitzaria aurkitzea: DNSk hartzailearen posta-zerbitzariaren helbidea itzultzen du (MX). *Mezuaren entrega: Zerbitzariek elkarren artean mezua bidaltzen dute SMTP erabiliz. *Mezuaren biltegiratzea: Hartzailearen zerbitzariak mezua gordetzen du. *Mezuaren jasotzea: Erabiltzaileak mezua deskargatu edo posta-bezeroa sinkronizatzen du POP3 edo IMAP protokoloak erabiliz. bvac2j1kb5g7eymmtnl181x3ohzyblj 43096 43095 2026-04-10T12:00:58Z Myriam.arrue 2667 /* SMTP protokoloaren ezaugarriak */ 43096 wikitext text/x-wiki '''SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)''' posta elektronikoa bidaltzeko erabiltzen den Interneteko estandar komunikazio-protokoloa da. Posta elektronikoaren sistema bezero-zerbitzari eredua jarraitzen duen aplikazio multzo bat da, non bezeroek (posta-bezeroak) eta zerbitzariek elkarlanean jarduten duten mezuak bidali eta jasotzeko. SMTP protokoloa 1980ko hamarkadan garatu zen, eta gaur egun ere funtsezkoa da sistema horren funtzionamendurako. SMTP-k mezu elektronikoak bidaltzea ahalbidetzen du bezeroen eta posta-zerbitzarien artean, baita posta-zerbitzarien artean ere. Erabiltzaile batek mezu bat bidaltzen duenean, bere posta-bezeroak SMTP zerbitzari batera konektatzen da, eta mezuak posta-zerbitzari batera bidaltzen ditu handik aurrera birbidaliak izan daitezen, helmugako zerbitzarira iritsi arte. SMTP ez da erabiltzen mezuak jasotzeko; horretarako beste protokolo batzuk erabiltzen dira, hala nola POP3 eta IMAP. == Testuinguru historikoa == Posta elektroniko aplikazioaren sorrera 1960ko hamarkadan ezarri daiteke, denbora partekatzean oinarritutako sistemetan agertu ziren erabiltzaileen arteko mezularitza sistemekin. Denbora-partekatze sistemak konputazio-eredu bat dira, non erabiltzaile anitzek ordenagailu baten baliabideak aldi berean partekatzen dituzten, prozesadorearen denbora zati txikietan banatuta. Horri esker, erabiltzaileek sistema berean modu interaktiboan lan egin ahal izan zuten. Horren adibide esanguratsu bat MITeko CTSS proiektua izan zen 1965ean, non lehen posta elektroniko antzeko sistemak garatu ziren. Garai horretan, mainframe eta minikonputagailuen garatzaile askok antzeko posta-aplikazioak garatu zituzten, baina gehienak ez ziren bateragarriak elkarren artean. 1971n, ARPANET sarearen bidez lehenengo posta elektroniko esperimentala bidali zen; mezu horretan “QWERTYUIOP” testua soilik agertzen zen, eta bi ordenagailuak elkarren ondoan zeuden arren sare bidez bidali zen. Ray Tomlinson izan zen sare bidezko mezuen bidalketaren aitzindaria, eta CYPNET proba-protokoloa erabili zuen bi ordenagailuren artean mezuak trukatzeko, ordura arte komunikazioa sistema bereko erabiltzaileen artean soilik posible baitzen. Garapen horrekin batera, “@” ikurra erabili zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko helbideetan, gaur egungo egituraren oinarriak ezarriz. Posta elektroniko sistema jabedunak agertzen hasi ziren. IBM, CompuServe eta Xerox enpresek barne-mezularitza sistemak erabili zituzten; CompuServek 1978an IBMri eta 1981ean Xeroxeri bulego arteko posta produktu komertzialak saldu zizkien. Horrez gain, DEC enpresaren ALL-IN-1 eta Hewlett-Packard-en HPMAIL (gero HP DeskManager izena hartu zuena) 1982an merkaturatu ziren; lehenengoaren garapena 1970eko hamarkadaren amaieran hasi zen, eta bigarrena e-mail sistema komertzial erabilienetako bat bihurtu zen. 1983an, SMTP protokoloa ARPANET sarean inplementatu zen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko urrats garrantzitsua emanez. 1980ko hamarkadaren erdialdean, sare lokaletan (LAN) oinarritutako posta sistemak ere hedatu ziren. 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran, badirudi posta elektronikoaren estandar nagusia sistema jabedun komertzialak edo X.400 sistema izango zirela, Government Open Systems Interconnection Profile (GOSIP) estandarraren parte zena. Hala ere, 1995ean Interneten trafiko komertzialaren murrizketak kendu zirenean, Interneteko posta-sistema irekiak nagusitu ziren. Horren ondorioz, gaur egun SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako posta-sistema da estandar nagusia. == SMTP protokoloaren bilakaera == 1980an, Jon Postel eta Suzanne Sluizer-ek RFC 772 argitaratu zuten, posta elektronikoa bidaltzeko File Transfer Protocol (FTP) sistemaren ordezko gisa Mail Transfer Protocol proposatuz. 1981eko azaroan Postel-ek RFC 788 argitaratu zuen, SMTP protokoloa definituz. SMTPren garapena Usenet sarearen garapenaren garai berean egin zen, eta bi sistemek komunikazio eredu antzekoak partekatzen zituzten, batez ere “store-and-forward” mekanismoan oinarrituta. Hasiera batean, SMTP Unix to Unix Copy Program (UUCP) sistemaren osagarri gisa erabili zen: UUCP egokiagoa zen konektagarritasun etena zuten sistemetarako, eta SMTP, berriz, sarearekiko konexio jarraitua zuten sistemetarako. 1983an, Sendmail softwarea garatu eta BSD Unix sistemarekin zabaldu zen. Sendmail SMTP protokoloa inplementatzen zuen lehen posta elektronikoko zerbitzari garrantzitsuenetako bat izan zen. BSD Unix sistema Interneten hedatu ahala, Sendmail bihurtu zen SMTPren inplementazio erabilienetako bat. Hasierako SMTP protokoloa testu sinplean (7-bit ASCII) oinarritzen zen, eta ez zuen ez enkriptaziorik ez autentifikaziorik eskaintzen. Horrek sistema erraza baina ahula egiten zuen, spoofing, spam eta segurtasun erasoen aurrean. Hasieran, SMTP zerbitzariak askotan modu irekian (open relay) funtzionatzen zuten, horrela Interneteko edozeinek posta mezuak bidali ahal zituen zerbitzari hori erabiliz. 2002rako, ordea, spam-aren aurkako neurriak zirela eta modu hori erabiltzeari utzi zitzaion. 1995ean, RFC 1869 dokumentuak Extended Simple Mail Transfer Protocol (ESMTP) definitu zuen, SMTPren hedapenetarako egitura orokor bat ezarriz. Hedapen horiei esker, bezeroek eta zerbitzariek onartzen dituzten funtzio gehigarriak modu estandarizatuan negoziatzea ahalbidetzen zen. 1998an eta 1999an, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) definitu ziren. Horien bidez, posta bidalketa eta relay funtzioak bereizi ziren, eta erabiltzaileen autentifikazioa sartu zen. Aldaketa horiek funtsezkoak izan ziren spam-aren aurkako segurtasun-eredu modernoen oinarriak ezartzeko. Hasierako SMTPk ez zuen fitxategi bitarrak edo hizkuntza ez-latindarreko karaktereak ondo kudeatzen. Hori konpontzeko, Multipurpose Internet Mail Extensions (MIME) estandarra garatu zen, datu mota desberdinak testu formatura kodetzeko. Geroago, 8-bit garbiak ziren MTAtan “8BITMIME” hedapena sartu zen, eta horrek testu ez-ASCII transmisioa erraztu zuen, nahiz eta MIME oraindik beharrezkoa izan kasu askotan. 2012an, SMTPUTF8 hedapena sortu zen, UTF-8 erabiliz nazioarteko karaktereak eta helbide ez-latindarrak (adibidez, alfabeto zirilikoa edo txinatarra) erabiltzea ahalbidetuz. == SMTP protokoloaren ezaugarriak == SMTP konexiora bideratutako eta testu-oinarriko protokoloa da, non posta bidaltzaileak eta hartzaileak komandoen eta erantzunen bidez komunikatzen diren. Komunikazio hau transmisio fidagarri eta ordenatuan gertatzen da TCP konexio baten gainean eta normalean SMTP-rako ofizialki ezarritako 25 portuan. SMTP saio batean, bezeroak (posta bezero batek edo posta zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. Oinarrizko komandoak hauek dira: *HELO: Zerbitzarian saioa hasteko. *MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko. *RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko. *DATA: mezuaren hasiera adierazteko, eta berau puntu bat soilik duen lerro bat aurkitutakoan amaituko da. *QUIT: Saioa amaitzeko. Zerbitzarien erantzunak kode bidez adierazten dira: 2xx kodeek arrakasta adierazten dute, 4xx kodeek errore behin-behinekoa eta 5xx kodeek errore iraunkorra. Azken kasuan, mezua ez da entregatzen eta bidaltzaileari itzultzen zaio. <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">220 smtp.adibidea.com ESMTP Postfix</span> <span style="color: gray">B:</span> HELO relay.adibidea.org <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 Kaixo relay.adibidea.org, ni posta zerbitzaria naiz</span> <span style="color: gray">B:</span> MAIL FROM:<ane@adibidea.org> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> RCPT TO:<hartzailea@adibidea.com> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> DATA <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">354 End data with <CR><LF>.<CR><LF></span> <span style="color: gray">B:</span> Subject: Mezuaren izenburua <span style="color: gray">Z:</span> From: ane@adibidea.org <span style="color: gray">B:</span> To: hartzailea@adibidea.com <span style="color: gray">B:</span> <span style="color: gray">B:</span> Kaixo. <span style="color: gray">B:</span> Mezu hau proba mezu bat da. <span style="color: gray">B:</span> Ondo izan, <span style="color: gray">B:</span> Ane <span style="color: gray">B:</span> . <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK: queued as 12345</span> <span style="color: gray">B:</span> QUIT <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">221 Bye</span> <span style="color: gray">{Zerbitzariak konexioa itxi egiten du}</span> == Posta elektronikoaren funtzionamendua == Posta elektronikoko sisteman hainbat protokolo eta zerbitzarien lankidetza beharrezkoa da. Bereziki, SMTP protokoloa funtsezkoa da mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia gauzatzeko. Prozesua ez da zuzenean bidaltzailearen ordenagailutik hartzailearenera egiten; horren ordez, tarteko zerbitzariek eta sareko zerbitzuek (hala nola DNSk eta posta-zerbitzariek) kudeatzen dute mezuaren ibilbidea. Jarraian, posta elektronikoaren bidalketa eta jasotze prozesuaren urrats nagusiak azaltzen dira: *Mezuaren sorrera: Erabiltzaileak mezua idazten du posta-bezeroan. *Bidalketa zerbitzarira: Posta-bezeroak mezua SMTP bidez igortzen du bere posta-zerbitzarira. *Helmuga zehaztea: Zerbitzariak hartzailearen domeinua aztertzen du. DNS kontsultatzen du MX erregistroa aurkitzeko. *Helmugako zerbitzaria aurkitzea: DNSk hartzailearen posta-zerbitzariaren helbidea itzultzen du (MX). *Mezuaren entrega: Zerbitzariek elkarren artean mezua bidaltzen dute SMTP erabiliz. *Mezuaren biltegiratzea: Hartzailearen zerbitzariak mezua gordetzen du. *Mezuaren jasotzea: Erabiltzaileak mezua deskargatu edo posta-bezeroa sinkronizatzen du POP3 edo IMAP protokoloak erabiliz. bogulw686f5s1q73e8n7xl4brmug6xl 43097 43096 2026-04-10T12:01:46Z Myriam.arrue 2667 /* SMTP protokoloaren ezaugarriak */ 43097 wikitext text/x-wiki '''SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)''' posta elektronikoa bidaltzeko erabiltzen den Interneteko estandar komunikazio-protokoloa da. Posta elektronikoaren sistema bezero-zerbitzari eredua jarraitzen duen aplikazio multzo bat da, non bezeroek (posta-bezeroak) eta zerbitzariek elkarlanean jarduten duten mezuak bidali eta jasotzeko. SMTP protokoloa 1980ko hamarkadan garatu zen, eta gaur egun ere funtsezkoa da sistema horren funtzionamendurako. SMTP-k mezu elektronikoak bidaltzea ahalbidetzen du bezeroen eta posta-zerbitzarien artean, baita posta-zerbitzarien artean ere. Erabiltzaile batek mezu bat bidaltzen duenean, bere posta-bezeroak SMTP zerbitzari batera konektatzen da, eta mezuak posta-zerbitzari batera bidaltzen ditu handik aurrera birbidaliak izan daitezen, helmugako zerbitzarira iritsi arte. SMTP ez da erabiltzen mezuak jasotzeko; horretarako beste protokolo batzuk erabiltzen dira, hala nola POP3 eta IMAP. == Testuinguru historikoa == Posta elektroniko aplikazioaren sorrera 1960ko hamarkadan ezarri daiteke, denbora partekatzean oinarritutako sistemetan agertu ziren erabiltzaileen arteko mezularitza sistemekin. Denbora-partekatze sistemak konputazio-eredu bat dira, non erabiltzaile anitzek ordenagailu baten baliabideak aldi berean partekatzen dituzten, prozesadorearen denbora zati txikietan banatuta. Horri esker, erabiltzaileek sistema berean modu interaktiboan lan egin ahal izan zuten. Horren adibide esanguratsu bat MITeko CTSS proiektua izan zen 1965ean, non lehen posta elektroniko antzeko sistemak garatu ziren. Garai horretan, mainframe eta minikonputagailuen garatzaile askok antzeko posta-aplikazioak garatu zituzten, baina gehienak ez ziren bateragarriak elkarren artean. 1971n, ARPANET sarearen bidez lehenengo posta elektroniko esperimentala bidali zen; mezu horretan “QWERTYUIOP” testua soilik agertzen zen, eta bi ordenagailuak elkarren ondoan zeuden arren sare bidez bidali zen. Ray Tomlinson izan zen sare bidezko mezuen bidalketaren aitzindaria, eta CYPNET proba-protokoloa erabili zuen bi ordenagailuren artean mezuak trukatzeko, ordura arte komunikazioa sistema bereko erabiltzaileen artean soilik posible baitzen. Garapen horrekin batera, “@” ikurra erabili zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko helbideetan, gaur egungo egituraren oinarriak ezarriz. Posta elektroniko sistema jabedunak agertzen hasi ziren. IBM, CompuServe eta Xerox enpresek barne-mezularitza sistemak erabili zituzten; CompuServek 1978an IBMri eta 1981ean Xeroxeri bulego arteko posta produktu komertzialak saldu zizkien. Horrez gain, DEC enpresaren ALL-IN-1 eta Hewlett-Packard-en HPMAIL (gero HP DeskManager izena hartu zuena) 1982an merkaturatu ziren; lehenengoaren garapena 1970eko hamarkadaren amaieran hasi zen, eta bigarrena e-mail sistema komertzial erabilienetako bat bihurtu zen. 1983an, SMTP protokoloa ARPANET sarean inplementatu zen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko urrats garrantzitsua emanez. 1980ko hamarkadaren erdialdean, sare lokaletan (LAN) oinarritutako posta sistemak ere hedatu ziren. 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran, badirudi posta elektronikoaren estandar nagusia sistema jabedun komertzialak edo X.400 sistema izango zirela, Government Open Systems Interconnection Profile (GOSIP) estandarraren parte zena. Hala ere, 1995ean Interneten trafiko komertzialaren murrizketak kendu zirenean, Interneteko posta-sistema irekiak nagusitu ziren. Horren ondorioz, gaur egun SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako posta-sistema da estandar nagusia. == SMTP protokoloaren bilakaera == 1980an, Jon Postel eta Suzanne Sluizer-ek RFC 772 argitaratu zuten, posta elektronikoa bidaltzeko File Transfer Protocol (FTP) sistemaren ordezko gisa Mail Transfer Protocol proposatuz. 1981eko azaroan Postel-ek RFC 788 argitaratu zuen, SMTP protokoloa definituz. SMTPren garapena Usenet sarearen garapenaren garai berean egin zen, eta bi sistemek komunikazio eredu antzekoak partekatzen zituzten, batez ere “store-and-forward” mekanismoan oinarrituta. Hasiera batean, SMTP Unix to Unix Copy Program (UUCP) sistemaren osagarri gisa erabili zen: UUCP egokiagoa zen konektagarritasun etena zuten sistemetarako, eta SMTP, berriz, sarearekiko konexio jarraitua zuten sistemetarako. 1983an, Sendmail softwarea garatu eta BSD Unix sistemarekin zabaldu zen. Sendmail SMTP protokoloa inplementatzen zuen lehen posta elektronikoko zerbitzari garrantzitsuenetako bat izan zen. BSD Unix sistema Interneten hedatu ahala, Sendmail bihurtu zen SMTPren inplementazio erabilienetako bat. Hasierako SMTP protokoloa testu sinplean (7-bit ASCII) oinarritzen zen, eta ez zuen ez enkriptaziorik ez autentifikaziorik eskaintzen. Horrek sistema erraza baina ahula egiten zuen, spoofing, spam eta segurtasun erasoen aurrean. Hasieran, SMTP zerbitzariak askotan modu irekian (open relay) funtzionatzen zuten, horrela Interneteko edozeinek posta mezuak bidali ahal zituen zerbitzari hori erabiliz. 2002rako, ordea, spam-aren aurkako neurriak zirela eta modu hori erabiltzeari utzi zitzaion. 1995ean, RFC 1869 dokumentuak Extended Simple Mail Transfer Protocol (ESMTP) definitu zuen, SMTPren hedapenetarako egitura orokor bat ezarriz. Hedapen horiei esker, bezeroek eta zerbitzariek onartzen dituzten funtzio gehigarriak modu estandarizatuan negoziatzea ahalbidetzen zen. 1998an eta 1999an, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) definitu ziren. Horien bidez, posta bidalketa eta relay funtzioak bereizi ziren, eta erabiltzaileen autentifikazioa sartu zen. Aldaketa horiek funtsezkoak izan ziren spam-aren aurkako segurtasun-eredu modernoen oinarriak ezartzeko. Hasierako SMTPk ez zuen fitxategi bitarrak edo hizkuntza ez-latindarreko karaktereak ondo kudeatzen. Hori konpontzeko, Multipurpose Internet Mail Extensions (MIME) estandarra garatu zen, datu mota desberdinak testu formatura kodetzeko. Geroago, 8-bit garbiak ziren MTAtan “8BITMIME” hedapena sartu zen, eta horrek testu ez-ASCII transmisioa erraztu zuen, nahiz eta MIME oraindik beharrezkoa izan kasu askotan. 2012an, SMTPUTF8 hedapena sortu zen, UTF-8 erabiliz nazioarteko karaktereak eta helbide ez-latindarrak (adibidez, alfabeto zirilikoa edo txinatarra) erabiltzea ahalbidetuz. == SMTP protokoloaren ezaugarriak == SMTP konexiora bideratutako eta testu-oinarriko protokoloa da, non posta bidaltzaileak eta hartzaileak komandoen eta erantzunen bidez komunikatzen diren. Komunikazio hau transmisio fidagarri eta ordenatuan gertatzen da TCP konexio baten gainean eta normalean SMTP-rako ofizialki ezarritako 25 portuan. SMTP saio batean, bezeroak (posta bezero batek edo posta zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. Oinarrizko komandoak hauek dira: *HELO: Zerbitzarian saioa hasteko. *MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko. *RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko. *DATA: mezuaren hasiera adierazteko, eta berau puntu bat soilik duen lerro bat aurkitutakoan amaituko da. *QUIT: Saioa amaitzeko. Zerbitzarien erantzunak kode bidez adierazten dira: 2xx kodeek arrakasta adierazten dute, 4xx kodeek errore behin-behinekoa eta 5xx kodeek errore iraunkorra. Azken kasuan, mezua ez da entregatzen eta bidaltzaileari itzultzen zaio. <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">220 smtp.adibidea.com ESMTP Postfix</span> <span style="color: gray">B:</span> HELO relay.adibidea.org <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 Kaixo relay.adibidea.org, ni posta zerbitzaria naiz</span> <span style="color: gray">B:</span> MAIL FROM:<ane@adibidea.org> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> RCPT TO:<hartzailea@adibidea.com> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> DATA <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">354 End data with <CR><LF>.<CR><LF></span> <span style="color: gray">B:</span> Subject: Mezuaren izenburua <span style="color: gray">B:</span> From: ane@adibidea.org <span style="color: gray">B:</span> To: hartzailea@adibidea.com <span style="color: gray">B:</span> <span style="color: gray">B:</span> Kaixo. <span style="color: gray">B:</span> Mezu hau proba mezu bat da. <span style="color: gray">B:</span> Ondo izan, <span style="color: gray">B:</span> Ane <span style="color: gray">B:</span> . <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK: queued as 12345</span> <span style="color: gray">B:</span> QUIT <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">221 Bye</span> <span style="color: gray">{Zerbitzariak konexioa itxi egiten du}</span> == Posta elektronikoaren funtzionamendua == Posta elektronikoko sisteman hainbat protokolo eta zerbitzarien lankidetza beharrezkoa da. Bereziki, SMTP protokoloa funtsezkoa da mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia gauzatzeko. Prozesua ez da zuzenean bidaltzailearen ordenagailutik hartzailearenera egiten; horren ordez, tarteko zerbitzariek eta sareko zerbitzuek (hala nola DNSk eta posta-zerbitzariek) kudeatzen dute mezuaren ibilbidea. Jarraian, posta elektronikoaren bidalketa eta jasotze prozesuaren urrats nagusiak azaltzen dira: *Mezuaren sorrera: Erabiltzaileak mezua idazten du posta-bezeroan. *Bidalketa zerbitzarira: Posta-bezeroak mezua SMTP bidez igortzen du bere posta-zerbitzarira. *Helmuga zehaztea: Zerbitzariak hartzailearen domeinua aztertzen du. DNS kontsultatzen du MX erregistroa aurkitzeko. *Helmugako zerbitzaria aurkitzea: DNSk hartzailearen posta-zerbitzariaren helbidea itzultzen du (MX). *Mezuaren entrega: Zerbitzariek elkarren artean mezua bidaltzen dute SMTP erabiliz. *Mezuaren biltegiratzea: Hartzailearen zerbitzariak mezua gordetzen du. *Mezuaren jasotzea: Erabiltzaileak mezua deskargatu edo posta-bezeroa sinkronizatzen du POP3 edo IMAP protokoloak erabiliz. azv3iq24j8iiweogw1es3g9q975z6gl 43098 43097 2026-04-10T12:06:42Z Myriam.arrue 2667 43098 wikitext text/x-wiki '''SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)''' posta elektronikoa bidaltzeko erabiltzen den Interneteko estandar komunikazio-protokoloa da. Posta elektronikoaren sistema bezero-zerbitzari eredua jarraitzen duen aplikazio multzo bat da, non bezeroek (posta-bezeroak) eta zerbitzariek elkarlanean jarduten duten mezuak bidali eta jasotzeko. SMTP protokoloa 1980ko hamarkadan garatu zen, eta gaur egun ere funtsezkoa da sistema horren funtzionamendurako. SMTP-k mezu elektronikoak bidaltzea ahalbidetzen du bezeroen eta posta-zerbitzarien artean, baita posta-zerbitzarien artean ere. Erabiltzaile batek mezu bat bidaltzen duenean, bere posta-bezeroak SMTP zerbitzari batera konektatzen da, eta mezuak posta-zerbitzari batera bidaltzen ditu handik aurrera birbidaliak izan daitezen, helmugako zerbitzarira iritsi arte. SMTP ez da erabiltzen mezuak jasotzeko; horretarako beste protokolo batzuk erabiltzen dira, hala nola POP3 eta IMAP. == Testuinguru historikoa == Posta elektroniko aplikazioaren sorrera 1960ko hamarkadan ezarri daiteke, denbora partekatzean oinarritutako sistemetan agertu ziren erabiltzaileen arteko mezularitza sistemekin. Denbora-partekatze sistemak konputazio-eredu bat dira, non erabiltzaile anitzek ordenagailu baten baliabideak aldi berean partekatzen dituzten, prozesadorearen denbora zati txikietan banatuta. Horri esker, erabiltzaileek sistema berean modu interaktiboan lan egin ahal izan zuten. Horren adibide esanguratsu bat MITeko CTSS proiektua izan zen 1965ean, non lehen posta elektroniko antzeko sistemak garatu ziren. Garai horretan, mainframe eta minikonputagailuen garatzaile askok antzeko posta-aplikazioak garatu zituzten, baina gehienak ez ziren bateragarriak elkarren artean. 1971n, ARPANET sarearen bidez lehenengo posta elektroniko esperimentala bidali zen; mezu horretan “QWERTYUIOP” testua soilik agertzen zen, eta bi ordenagailuak elkarren ondoan zeuden arren sare bidez bidali zen. Ray Tomlinson izan zen sare bidezko mezuen bidalketaren aitzindaria, eta CYPNET proba-protokoloa erabili zuen bi ordenagailuren artean mezuak trukatzeko, ordura arte komunikazioa sistema bereko erabiltzaileen artean soilik posible baitzen. Garapen horrekin batera, “@” ikurra erabili zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko helbideetan, gaur egungo egituraren oinarriak ezarriz. Posta elektroniko sistema jabedunak agertzen hasi ziren. IBM, CompuServe eta Xerox enpresek barne-mezularitza sistemak erabili zituzten; CompuServek 1978an IBMri eta 1981ean Xeroxeri bulego arteko posta produktu komertzialak saldu zizkien. Horrez gain, DEC enpresaren ALL-IN-1 eta Hewlett-Packard-en HPMAIL (gero HP DeskManager izena hartu zuena) 1982an merkaturatu ziren; lehenengoaren garapena 1970eko hamarkadaren amaieran hasi zen, eta bigarrena e-mail sistema komertzial erabilienetako bat bihurtu zen. 1983an, SMTP protokoloa ARPANET sarean inplementatu zen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko urrats garrantzitsua emanez. 1980ko hamarkadaren erdialdean, sare lokaletan (LAN) oinarritutako posta sistemak ere hedatu ziren. 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran, badirudi posta elektronikoaren estandar nagusia sistema jabedun komertzialak edo X.400 sistema izango zirela, Government Open Systems Interconnection Profile (GOSIP) estandarraren parte zena. Hala ere, 1995ean Interneten trafiko komertzialaren murrizketak kendu zirenean, Interneteko posta-sistema irekiak nagusitu ziren. Horren ondorioz, gaur egun SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako posta-sistema da estandar nagusia. == SMTP protokoloaren bilakaera == 1980an, Jon Postel eta Suzanne Sluizer-ek RFC 772 argitaratu zuten, posta elektronikoa bidaltzeko File Transfer Protocol (FTP) sistemaren ordezko gisa Mail Transfer Protocol proposatuz. 1981eko azaroan Postel-ek RFC 788 argitaratu zuen, SMTP protokoloa definituz. SMTPren garapena Usenet sarearen garapenaren garai berean egin zen, eta bi sistemek komunikazio eredu antzekoak partekatzen zituzten, batez ere “store-and-forward” mekanismoan oinarrituta. Hasiera batean, SMTP Unix to Unix Copy Program (UUCP) sistemaren osagarri gisa erabili zen: UUCP egokiagoa zen konektagarritasun etena zuten sistemetarako, eta SMTP, berriz, sarearekiko konexio jarraitua zuten sistemetarako. 1983an, Sendmail softwarea garatu eta BSD Unix sistemarekin zabaldu zen. Sendmail SMTP protokoloa inplementatzen zuen lehen posta elektronikoko zerbitzari garrantzitsuenetako bat izan zen. BSD Unix sistema Interneten hedatu ahala, Sendmail bihurtu zen SMTPren inplementazio erabilienetako bat. Hasierako SMTP protokoloa testu sinplean (7-bit ASCII) oinarritzen zen, eta ez zuen ez enkriptaziorik ez autentifikaziorik eskaintzen. Horrek sistema erraza baina ahula egiten zuen, spoofing, spam eta segurtasun erasoen aurrean. Hasieran, SMTP zerbitzariak askotan modu irekian (open relay) funtzionatzen zuten, horrela Interneteko edozeinek posta mezuak bidali ahal zituen zerbitzari hori erabiliz. 2002rako, ordea, spam-aren aurkako neurriak zirela eta modu hori erabiltzeari utzi zitzaion. 1995ean, RFC 1869 dokumentuak Extended Simple Mail Transfer Protocol (ESMTP) definitu zuen, SMTPren hedapenetarako egitura orokor bat ezarriz. Hedapen horiei esker, bezeroek eta zerbitzariek onartzen dituzten funtzio gehigarriak modu estandarizatuan negoziatzea ahalbidetzen zen. 1998an eta 1999an, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) definitu ziren. Horien bidez, posta bidalketa eta relay funtzioak bereizi ziren, eta erabiltzaileen autentifikazioa sartu zen. Aldaketa horiek funtsezkoak izan ziren spam-aren aurkako segurtasun-eredu modernoen oinarriak ezartzeko. Hasierako SMTPk ez zuen fitxategi bitarrak edo hizkuntza ez-latindarreko karaktereak ondo kudeatzen. Hori konpontzeko, Multipurpose Internet Mail Extensions (MIME) estandarra garatu zen, datu mota desberdinak testu formatura kodetzeko. Geroago, 8-bit garbiak ziren MTAtan “8BITMIME” hedapena sartu zen, eta horrek testu ez-ASCII transmisioa erraztu zuen, nahiz eta MIME oraindik beharrezkoa izan kasu askotan. 2012an, SMTPUTF8 hedapena sortu zen, UTF-8 erabiliz nazioarteko karaktereak eta helbide ez-latindarrak (adibidez, alfabeto zirilikoa edo txinatarra) erabiltzea ahalbidetuz. == SMTP protokoloaren ezaugarriak == SMTP konexiora bideratutako eta testu-oinarriko protokoloa da, non posta bidaltzaileak eta hartzaileak komandoen eta erantzunen bidez komunikatzen diren. Komunikazio hau transmisio fidagarri eta ordenatuan gertatzen da TCP konexio baten gainean eta normalean SMTP-rako ofizialki ezarritako 25 portuan. SMTP saio batean, bezeroak (posta bezero batek edo posta zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. Oinarrizko komandoak hauek dira: *HELO: Zerbitzarian saioa hasteko. *MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko. *RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko. *DATA: mezuaren hasiera adierazteko, eta berau puntu bat soilik duen lerro bat aurkitutakoan amaituko da. *QUIT: Saioa amaitzeko. Zerbitzarien erantzunak kode bidez adierazten dira: 2xx kodeek arrakasta adierazten dute, 4xx kodeek errore behin-behinekoa eta 5xx kodeek errore iraunkorra. Azken kasuan, mezua ez da entregatzen eta bidaltzaileari itzultzen zaio. <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">220 smtp.adibidea.com ESMTP Postfix</span> <span style="color: gray">B:</span> HELO relay.adibidea.org <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 Kaixo relay.adibidea.org, ni posta zerbitzaria naiz</span> <span style="color: gray">B:</span> MAIL FROM:<ane@adibidea.org> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> RCPT TO:<hartzailea@adibidea.com> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> DATA <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">354 End data with <CR><LF>.<CR><LF></span> <span style="color: gray">B:</span> Subject: Mezuaren izenburua <span style="color: gray">B:</span> From: ane@adibidea.org <span style="color: gray">B:</span> To: hartzailea@adibidea.com <span style="color: gray">B:</span> <span style="color: gray">B:</span> Kaixo. <span style="color: gray">B:</span> Mezu hau proba mezu bat da. <span style="color: gray">B:</span> Ondo izan, <span style="color: gray">B:</span> Ane <span style="color: gray">B:</span> . <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK: queued as 12345</span> <span style="color: gray">B:</span> QUIT <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">221 Bye</span> <span style="color: gray">{Zerbitzariak konexioa itxi egiten du}</span> == Posta elektronikoaren funtzionamendua == Posta elektronikoko sisteman hainbat protokolo eta zerbitzarien lankidetza beharrezkoa da. Bereziki, SMTP protokoloa funtsezkoa da mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia gauzatzeko. Prozesua ez da zuzenean bidaltzailearen ordenagailutik hartzailearenera egiten; horren ordez, tarteko zerbitzariek eta sareko zerbitzuek (hala nola DNSk eta posta-zerbitzariek) kudeatzen dute mezuaren ibilbidea. Jarraian, posta elektronikoaren bidalketa eta jasotze prozesuaren urrats nagusiak azaltzen dira: *Mezuaren sorrera: Erabiltzaileak mezua idazten du posta-bezeroan. *Bidalketa zerbitzarira: Posta-bezeroak mezua SMTP bidez igortzen du bere posta-zerbitzarira. *Helmuga zehaztea: Zerbitzariak hartzailearen domeinua aztertzen du. DNS kontsultatzen du MX erregistroa aurkitzeko. *Helmugako zerbitzaria aurkitzea: DNSk hartzailearen posta-zerbitzariaren helbidea itzultzen du (MX). *Mezuaren entrega: Zerbitzariek elkarren artean mezua bidaltzen dute SMTP erabiliz. *Mezuaren biltegiratzea: Hartzailearen zerbitzariak mezua gordetzen du. *Mezuaren jasotzea: Erabiltzaileak mezua deskargatu edo posta-bezeroa sinkronizatzen du POP3 edo IMAP protokoloak erabiliz. == Ondorioa == Posta elektronikoa gaur egungo komunikazio digitalaren oinarrizko aplikazioetako bat da. Bere funtzionamendua hainbat protokoloren lankidetzan oinarritzen da, bereziki SMTP protokoloan, mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia ahalbidetzen duena. Bere garapen historikoari esker, posta elektronikoak sistema jabedun eta desberdinen arteko komunikazioa bateratu zuen, eta gaur egun Interneteko komunikazio globalaren oinarrietako bat da. Eboluzio horretan, segurtasuna, estandarizazioa eta interoperabilitatea funtsezko faktore bihurtu dira. rvcxkkyz6odcweulbgomkqxdkpq64hf 43099 43098 2026-04-10T12:07:38Z Myriam.arrue 2667 /* Ondorioa */ 43099 wikitext text/x-wiki '''SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)''' posta elektronikoa bidaltzeko erabiltzen den Interneteko estandar komunikazio-protokoloa da. Posta elektronikoaren sistema bezero-zerbitzari eredua jarraitzen duen aplikazio multzo bat da, non bezeroek (posta-bezeroak) eta zerbitzariek elkarlanean jarduten duten mezuak bidali eta jasotzeko. SMTP protokoloa 1980ko hamarkadan garatu zen, eta gaur egun ere funtsezkoa da sistema horren funtzionamendurako. SMTP-k mezu elektronikoak bidaltzea ahalbidetzen du bezeroen eta posta-zerbitzarien artean, baita posta-zerbitzarien artean ere. Erabiltzaile batek mezu bat bidaltzen duenean, bere posta-bezeroak SMTP zerbitzari batera konektatzen da, eta mezuak posta-zerbitzari batera bidaltzen ditu handik aurrera birbidaliak izan daitezen, helmugako zerbitzarira iritsi arte. SMTP ez da erabiltzen mezuak jasotzeko; horretarako beste protokolo batzuk erabiltzen dira, hala nola POP3 eta IMAP. == Testuinguru historikoa == Posta elektroniko aplikazioaren sorrera 1960ko hamarkadan ezarri daiteke, denbora partekatzean oinarritutako sistemetan agertu ziren erabiltzaileen arteko mezularitza sistemekin. Denbora-partekatze sistemak konputazio-eredu bat dira, non erabiltzaile anitzek ordenagailu baten baliabideak aldi berean partekatzen dituzten, prozesadorearen denbora zati txikietan banatuta. Horri esker, erabiltzaileek sistema berean modu interaktiboan lan egin ahal izan zuten. Horren adibide esanguratsu bat MITeko CTSS proiektua izan zen 1965ean, non lehen posta elektroniko antzeko sistemak garatu ziren. Garai horretan, mainframe eta minikonputagailuen garatzaile askok antzeko posta-aplikazioak garatu zituzten, baina gehienak ez ziren bateragarriak elkarren artean. 1971n, ARPANET sarearen bidez lehenengo posta elektroniko esperimentala bidali zen; mezu horretan “QWERTYUIOP” testua soilik agertzen zen, eta bi ordenagailuak elkarren ondoan zeuden arren sare bidez bidali zen. Ray Tomlinson izan zen sare bidezko mezuen bidalketaren aitzindaria, eta CYPNET proba-protokoloa erabili zuen bi ordenagailuren artean mezuak trukatzeko, ordura arte komunikazioa sistema bereko erabiltzaileen artean soilik posible baitzen. Garapen horrekin batera, “@” ikurra erabili zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko helbideetan, gaur egungo egituraren oinarriak ezarriz. Posta elektroniko sistema jabedunak agertzen hasi ziren. IBM, CompuServe eta Xerox enpresek barne-mezularitza sistemak erabili zituzten; CompuServek 1978an IBMri eta 1981ean Xeroxeri bulego arteko posta produktu komertzialak saldu zizkien. Horrez gain, DEC enpresaren ALL-IN-1 eta Hewlett-Packard-en HPMAIL (gero HP DeskManager izena hartu zuena) 1982an merkaturatu ziren; lehenengoaren garapena 1970eko hamarkadaren amaieran hasi zen, eta bigarrena e-mail sistema komertzial erabilienetako bat bihurtu zen. 1983an, SMTP protokoloa ARPANET sarean inplementatu zen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko urrats garrantzitsua emanez. 1980ko hamarkadaren erdialdean, sare lokaletan (LAN) oinarritutako posta sistemak ere hedatu ziren. 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran, badirudi posta elektronikoaren estandar nagusia sistema jabedun komertzialak edo X.400 sistema izango zirela, Government Open Systems Interconnection Profile (GOSIP) estandarraren parte zena. Hala ere, 1995ean Interneten trafiko komertzialaren murrizketak kendu zirenean, Interneteko posta-sistema irekiak nagusitu ziren. Horren ondorioz, gaur egun SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako posta-sistema da estandar nagusia. == SMTP protokoloaren bilakaera == 1980an, Jon Postel eta Suzanne Sluizer-ek RFC 772 argitaratu zuten, posta elektronikoa bidaltzeko File Transfer Protocol (FTP) sistemaren ordezko gisa Mail Transfer Protocol proposatuz. 1981eko azaroan Postel-ek RFC 788 argitaratu zuen, SMTP protokoloa definituz. SMTPren garapena Usenet sarearen garapenaren garai berean egin zen, eta bi sistemek komunikazio eredu antzekoak partekatzen zituzten, batez ere “store-and-forward” mekanismoan oinarrituta. Hasiera batean, SMTP Unix to Unix Copy Program (UUCP) sistemaren osagarri gisa erabili zen: UUCP egokiagoa zen konektagarritasun etena zuten sistemetarako, eta SMTP, berriz, sarearekiko konexio jarraitua zuten sistemetarako. 1983an, Sendmail softwarea garatu eta BSD Unix sistemarekin zabaldu zen. Sendmail SMTP protokoloa inplementatzen zuen lehen posta elektronikoko zerbitzari garrantzitsuenetako bat izan zen. BSD Unix sistema Interneten hedatu ahala, Sendmail bihurtu zen SMTPren inplementazio erabilienetako bat. Hasierako SMTP protokoloa testu sinplean (7-bit ASCII) oinarritzen zen, eta ez zuen ez enkriptaziorik ez autentifikaziorik eskaintzen. Horrek sistema erraza baina ahula egiten zuen, spoofing, spam eta segurtasun erasoen aurrean. Hasieran, SMTP zerbitzariak askotan modu irekian (open relay) funtzionatzen zuten, horrela Interneteko edozeinek posta mezuak bidali ahal zituen zerbitzari hori erabiliz. 2002rako, ordea, spam-aren aurkako neurriak zirela eta modu hori erabiltzeari utzi zitzaion. 1995ean, RFC 1869 dokumentuak Extended Simple Mail Transfer Protocol (ESMTP) definitu zuen, SMTPren hedapenetarako egitura orokor bat ezarriz. Hedapen horiei esker, bezeroek eta zerbitzariek onartzen dituzten funtzio gehigarriak modu estandarizatuan negoziatzea ahalbidetzen zen. 1998an eta 1999an, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) definitu ziren. Horien bidez, posta bidalketa eta relay funtzioak bereizi ziren, eta erabiltzaileen autentifikazioa sartu zen. Aldaketa horiek funtsezkoak izan ziren spam-aren aurkako segurtasun-eredu modernoen oinarriak ezartzeko. Hasierako SMTPk ez zuen fitxategi bitarrak edo hizkuntza ez-latindarreko karaktereak ondo kudeatzen. Hori konpontzeko, Multipurpose Internet Mail Extensions (MIME) estandarra garatu zen, datu mota desberdinak testu formatura kodetzeko. Geroago, 8-bit garbiak ziren MTAtan “8BITMIME” hedapena sartu zen, eta horrek testu ez-ASCII transmisioa erraztu zuen, nahiz eta MIME oraindik beharrezkoa izan kasu askotan. 2012an, SMTPUTF8 hedapena sortu zen, UTF-8 erabiliz nazioarteko karaktereak eta helbide ez-latindarrak (adibidez, alfabeto zirilikoa edo txinatarra) erabiltzea ahalbidetuz. == SMTP protokoloaren ezaugarriak == SMTP konexiora bideratutako eta testu-oinarriko protokoloa da, non posta bidaltzaileak eta hartzaileak komandoen eta erantzunen bidez komunikatzen diren. Komunikazio hau transmisio fidagarri eta ordenatuan gertatzen da TCP konexio baten gainean eta normalean SMTP-rako ofizialki ezarritako 25 portuan. SMTP saio batean, bezeroak (posta bezero batek edo posta zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. Oinarrizko komandoak hauek dira: *HELO: Zerbitzarian saioa hasteko. *MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko. *RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko. *DATA: mezuaren hasiera adierazteko, eta berau puntu bat soilik duen lerro bat aurkitutakoan amaituko da. *QUIT: Saioa amaitzeko. Zerbitzarien erantzunak kode bidez adierazten dira: 2xx kodeek arrakasta adierazten dute, 4xx kodeek errore behin-behinekoa eta 5xx kodeek errore iraunkorra. Azken kasuan, mezua ez da entregatzen eta bidaltzaileari itzultzen zaio. <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">220 smtp.adibidea.com ESMTP Postfix</span> <span style="color: gray">B:</span> HELO relay.adibidea.org <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 Kaixo relay.adibidea.org, ni posta zerbitzaria naiz</span> <span style="color: gray">B:</span> MAIL FROM:<ane@adibidea.org> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> RCPT TO:<hartzailea@adibidea.com> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> DATA <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">354 End data with <CR><LF>.<CR><LF></span> <span style="color: gray">B:</span> Subject: Mezuaren izenburua <span style="color: gray">B:</span> From: ane@adibidea.org <span style="color: gray">B:</span> To: hartzailea@adibidea.com <span style="color: gray">B:</span> <span style="color: gray">B:</span> Kaixo. <span style="color: gray">B:</span> Mezu hau proba mezu bat da. <span style="color: gray">B:</span> Ondo izan, <span style="color: gray">B:</span> Ane <span style="color: gray">B:</span> . <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK: queued as 12345</span> <span style="color: gray">B:</span> QUIT <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">221 Bye</span> <span style="color: gray">{Zerbitzariak konexioa itxi egiten du}</span> == Posta elektronikoaren funtzionamendua == Posta elektronikoko sisteman hainbat protokolo eta zerbitzarien lankidetza beharrezkoa da. Bereziki, SMTP protokoloa funtsezkoa da mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia gauzatzeko. Prozesua ez da zuzenean bidaltzailearen ordenagailutik hartzailearenera egiten; horren ordez, tarteko zerbitzariek eta sareko zerbitzuek (hala nola DNSk eta posta-zerbitzariek) kudeatzen dute mezuaren ibilbidea. Jarraian, posta elektronikoaren bidalketa eta jasotze prozesuaren urrats nagusiak azaltzen dira: *Mezuaren sorrera: Erabiltzaileak mezua idazten du posta-bezeroan. *Bidalketa zerbitzarira: Posta-bezeroak mezua SMTP bidez igortzen du bere posta-zerbitzarira. *Helmuga zehaztea: Zerbitzariak hartzailearen domeinua aztertzen du. DNS kontsultatzen du MX erregistroa aurkitzeko. *Helmugako zerbitzaria aurkitzea: DNSk hartzailearen posta-zerbitzariaren helbidea itzultzen du (MX). *Mezuaren entrega: Zerbitzariek elkarren artean mezua bidaltzen dute SMTP erabiliz. *Mezuaren biltegiratzea: Hartzailearen zerbitzariak mezua gordetzen du. *Mezuaren jasotzea: Erabiltzaileak mezua deskargatu edo posta-bezeroa sinkronizatzen du POP3 edo IMAP protokoloak erabiliz. == Ondorioa == Posta elektronikoa gaur egungo komunikazio digitalaren oinarrizko aplikazioetako bat da. Bere funtzionamendua hainbat protokoloren lankidetzan oinarritzen da, bereziki SMTP protokoloan. Protokolo honek mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia ahalbidetzen du. Bere garapen historikoari esker, posta elektronikoak sistema jabedun eta desberdinen arteko komunikazioa bateratu zuen, eta gaur egun Interneteko komunikazio globalaren oinarrietako bat da. Eboluzio horretan, segurtasuna, estandarizazioa eta interoperabilitatea funtsezko faktore bihurtu dira. qxicj0wkjvu8862me8ux81bopebo497 43100 43099 2026-04-11T09:14:19Z Myriam.arrue 2667 43100 wikitext text/x-wiki '''SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)''' [[w:Posta_elektroniko|posta elektronikoa]] bidaltzeko erabiltzen den Interneteko estandar komunikazio-protokoloa da. Posta elektronikoaren sistema [[w:Bezero-zerbitzari|bezero-zerbitzari]] eredua jarraitzen duen aplikazio multzo bat da, non bezeroek (posta-bezeroak) eta zerbitzariek elkarlanean jarduten duten mezuak bidali eta jasotzeko. SMTP protokoloa 1980ko hamarkadan garatu zen, eta gaur egun ere funtsezkoa da sistema horren funtzionamendurako. SMTP-k mezu elektronikoak bidaltzea ahalbidetzen du [[w:Posta-bezero|bezeroen]] eta [[w:Posta_zerbitzari|posta-zerbitzarien]] artean, baita posta-zerbitzarien artean ere. Erabiltzaile batek mezu bat bidaltzen duenean, bere posta-bezeroak SMTP zerbitzari batera konektatzen da, eta mezuak posta-zerbitzari batera bidaltzen ditu handik aurrera birbidaliak izan daitezen, helmugako zerbitzarira iritsi arte. SMTP ez da erabiltzen mezuak jasotzeko; horretarako beste protokolo batzuk erabiltzen dira, hala nola [[w:POP|POP3 (Post Office Protocol)]] eta [[w:Internet_Message_Access_Protocol|IMAP (Internet Message Access Protocol)]]. == Testuinguru historikoa == Posta elektroniko aplikazioaren sorrera 1960ko hamarkadan ezarri daiteke, [[w:en:Time-sharing|denbora partekatzean oinarritutako sistemetan]] agertu ziren erabiltzaileen arteko mezularitza sistemekin. Denbora-partekatze sistemak konputazio-eredu bat dira, non erabiltzaile anitzek ordenagailu baten baliabideak aldi berean partekatzen dituzten, prozesadorearen denbora zati txikietan banatuta. Horri esker, erabiltzaileek sistema berean modu interaktiboan lan egin ahal izan zuten. Horren adibide esanguratsu bat [[w:Massachusetts_Institute_of_Technology|MITeko]] [[w:en:Compatible_Time-Sharing_System|CTSS proiektua]] izan zen 1965ean. Proiektu honetan lehen posta elektroniko antzeko sistemak garatu ziren. Garai horretan, mainframe eta minikonputagailuen garatzaile askok antzeko posta-aplikazioak garatu zituzten, baina gehienak ez ziren bateragarriak elkarren artean. 1971n, ARPANET sarearen bidez lehenengo posta elektroniko esperimentala bidali zen; mezu horretan “QWERTYUIOP” testua soilik agertzen zen, eta bi ordenagailuak elkarren ondoan zeuden arren sare bidez bidali zen. Ray Tomlinson izan zen sare bidezko mezuen bidalketaren aitzindaria, eta CYPNET proba-protokoloa erabili zuen bi ordenagailuren artean mezuak trukatzeko, ordura arte komunikazioa sistema bereko erabiltzaileen artean soilik posible baitzen. Garapen horrekin batera, “@” ikurra erabili zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko helbideetan, gaur egungo egituraren oinarriak ezarriz. Posta elektroniko sistema jabedunak agertzen hasi ziren. IBM, CompuServe eta Xerox enpresek barne-mezularitza sistemak erabili zituzten; CompuServek 1978an IBMri eta 1981ean Xeroxeri bulego arteko posta produktu komertzialak saldu zizkien. Horrez gain, DEC enpresaren ALL-IN-1 eta Hewlett-Packard-en HPMAIL (gero HP DeskManager izena hartu zuena) 1982an merkaturatu ziren; lehenengoaren garapena 1970eko hamarkadaren amaieran hasi zen, eta bigarrena e-mail sistema komertzial erabilienetako bat bihurtu zen. 1983an, SMTP protokoloa ARPANET sarean inplementatu zen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko urrats garrantzitsua emanez. 1980ko hamarkadaren erdialdean, sare lokaletan (LAN) oinarritutako posta sistemak ere hedatu ziren. 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran, badirudi posta elektronikoaren estandar nagusia sistema jabedun komertzialak edo X.400 sistema izango zirela, Government Open Systems Interconnection Profile (GOSIP) estandarraren parte zena. Hala ere, 1995ean Interneten trafiko komertzialaren murrizketak kendu zirenean, Interneteko posta-sistema irekiak nagusitu ziren. Horren ondorioz, gaur egun SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako posta-sistema da estandar nagusia. == SMTP protokoloaren bilakaera == 1980an, Jon Postel eta Suzanne Sluizer-ek RFC 772 argitaratu zuten, posta elektronikoa bidaltzeko File Transfer Protocol (FTP) sistemaren ordezko gisa Mail Transfer Protocol proposatuz. 1981eko azaroan Postel-ek RFC 788 argitaratu zuen, SMTP protokoloa definituz. SMTPren garapena Usenet sarearen garapenaren garai berean egin zen, eta bi sistemek komunikazio eredu antzekoak partekatzen zituzten, batez ere “store-and-forward” mekanismoan oinarrituta. Hasiera batean, SMTP Unix to Unix Copy Program (UUCP) sistemaren osagarri gisa erabili zen: UUCP egokiagoa zen konektagarritasun etena zuten sistemetarako, eta SMTP, berriz, sarearekiko konexio jarraitua zuten sistemetarako. 1983an, Sendmail softwarea garatu eta BSD Unix sistemarekin zabaldu zen. Sendmail SMTP protokoloa inplementatzen zuen lehen posta elektronikoko zerbitzari garrantzitsuenetako bat izan zen. BSD Unix sistema Interneten hedatu ahala, Sendmail bihurtu zen SMTPren inplementazio erabilienetako bat. Hasierako SMTP protokoloa testu sinplean (7-bit ASCII) oinarritzen zen, eta ez zuen ez enkriptaziorik ez autentifikaziorik eskaintzen. Horrek sistema erraza baina ahula egiten zuen, spoofing, spam eta segurtasun erasoen aurrean. Hasieran, SMTP zerbitzariak askotan modu irekian (open relay) funtzionatzen zuten, horrela Interneteko edozeinek posta mezuak bidali ahal zituen zerbitzari hori erabiliz. 2002rako, ordea, spam-aren aurkako neurriak zirela eta modu hori erabiltzeari utzi zitzaion. 1995ean, RFC 1869 dokumentuak Extended Simple Mail Transfer Protocol (ESMTP) definitu zuen, SMTPren hedapenetarako egitura orokor bat ezarriz. Hedapen horiei esker, bezeroek eta zerbitzariek onartzen dituzten funtzio gehigarriak modu estandarizatuan negoziatzea ahalbidetzen zen. 1998an eta 1999an, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) definitu ziren. Horien bidez, posta bidalketa eta relay funtzioak bereizi ziren, eta erabiltzaileen autentifikazioa sartu zen. Aldaketa horiek funtsezkoak izan ziren spam-aren aurkako segurtasun-eredu modernoen oinarriak ezartzeko. Hasierako SMTPk ez zuen fitxategi bitarrak edo hizkuntza ez-latindarreko karaktereak ondo kudeatzen. Hori konpontzeko, Multipurpose Internet Mail Extensions (MIME) estandarra garatu zen, datu mota desberdinak testu formatura kodetzeko. Geroago, 8-bit garbiak ziren MTAtan “8BITMIME” hedapena sartu zen, eta horrek testu ez-ASCII transmisioa erraztu zuen, nahiz eta MIME oraindik beharrezkoa izan kasu askotan. 2012an, SMTPUTF8 hedapena sortu zen, UTF-8 erabiliz nazioarteko karaktereak eta helbide ez-latindarrak (adibidez, alfabeto zirilikoa edo txinatarra) erabiltzea ahalbidetuz. == SMTP protokoloaren ezaugarriak == SMTP konexiora bideratutako eta testu-oinarriko protokoloa da, non posta bidaltzaileak eta hartzaileak komandoen eta erantzunen bidez komunikatzen diren. Komunikazio hau transmisio fidagarri eta ordenatuan gertatzen da TCP konexio baten gainean eta normalean SMTP-rako ofizialki ezarritako 25 portuan. SMTP saio batean, bezeroak (posta bezero batek edo posta zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. Oinarrizko komandoak hauek dira: *HELO: Zerbitzarian saioa hasteko. *MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko. *RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko. *DATA: mezuaren hasiera adierazteko, eta berau puntu bat soilik duen lerro bat aurkitutakoan amaituko da. *QUIT: Saioa amaitzeko. Zerbitzarien erantzunak kode bidez adierazten dira: 2xx kodeek arrakasta adierazten dute, 4xx kodeek errore behin-behinekoa eta 5xx kodeek errore iraunkorra. Azken kasuan, mezua ez da entregatzen eta bidaltzaileari itzultzen zaio. <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">220 smtp.adibidea.com ESMTP Postfix</span> <span style="color: gray">B:</span> HELO relay.adibidea.org <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 Kaixo relay.adibidea.org, ni posta zerbitzaria naiz</span> <span style="color: gray">B:</span> MAIL FROM:<ane@adibidea.org> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> RCPT TO:<hartzailea@adibidea.com> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> DATA <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">354 End data with <CR><LF>.<CR><LF></span> <span style="color: gray">B:</span> Subject: Mezuaren izenburua <span style="color: gray">B:</span> From: ane@adibidea.org <span style="color: gray">B:</span> To: hartzailea@adibidea.com <span style="color: gray">B:</span> <span style="color: gray">B:</span> Kaixo. <span style="color: gray">B:</span> Mezu hau proba mezu bat da. <span style="color: gray">B:</span> Ondo izan, <span style="color: gray">B:</span> Ane <span style="color: gray">B:</span> . <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK: queued as 12345</span> <span style="color: gray">B:</span> QUIT <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">221 Bye</span> <span style="color: gray">{Zerbitzariak konexioa itxi egiten du}</span> == Posta elektronikoaren funtzionamendua == Posta elektronikoko sisteman hainbat protokolo eta zerbitzarien lankidetza beharrezkoa da. Bereziki, SMTP protokoloa funtsezkoa da mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia gauzatzeko. Prozesua ez da zuzenean bidaltzailearen ordenagailutik hartzailearenera egiten; horren ordez, tarteko zerbitzariek eta sareko zerbitzuek (hala nola DNSk eta posta-zerbitzariek) kudeatzen dute mezuaren ibilbidea. Jarraian, posta elektronikoaren bidalketa eta jasotze prozesuaren urrats nagusiak azaltzen dira: *Mezuaren sorrera: Erabiltzaileak mezua idazten du posta-bezeroan. *Bidalketa zerbitzarira: Posta-bezeroak mezua SMTP bidez igortzen du bere posta-zerbitzarira. *Helmuga zehaztea: Zerbitzariak hartzailearen domeinua aztertzen du. DNS kontsultatzen du MX erregistroa aurkitzeko. *Helmugako zerbitzaria aurkitzea: DNSk hartzailearen posta-zerbitzariaren helbidea itzultzen du (MX). *Mezuaren entrega: Zerbitzariek elkarren artean mezua bidaltzen dute SMTP erabiliz. *Mezuaren biltegiratzea: Hartzailearen zerbitzariak mezua gordetzen du. *Mezuaren jasotzea: Erabiltzaileak mezua deskargatu edo posta-bezeroa sinkronizatzen du POP3 edo IMAP protokoloak erabiliz. == Ondorioa == Posta elektronikoa gaur egungo komunikazio digitalaren oinarrizko aplikazioetako bat da. Bere funtzionamendua hainbat protokoloren lankidetzan oinarritzen da, bereziki SMTP protokoloan. Protokolo honek mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia ahalbidetzen du. Bere garapen historikoari esker, posta elektronikoak sistema jabedun eta desberdinen arteko komunikazioa bateratu zuen, eta gaur egun Interneteko komunikazio globalaren oinarrietako bat da. Eboluzio horretan, segurtasuna, estandarizazioa eta interoperabilitatea funtsezko faktore bihurtu dira. i65jbxvkou5j33rxngnb8c4pu1scarh 43101 43100 2026-04-11T09:15:12Z Myriam.arrue 2667 43101 wikitext text/x-wiki '''SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)''' [[w:Posta_elektroniko|posta elektronikoa]] bidaltzeko erabiltzen den Interneteko estandar komunikazio-protokoloa da. Posta elektronikoaren sistema [[w:Bezero-zerbitzari|bezero-zerbitzari eredua]] jarraitzen duen aplikazio multzo bat da, non bezeroek (posta-bezeroak) eta zerbitzariek elkarlanean jarduten duten mezuak bidali eta jasotzeko. SMTP protokoloa 1980ko hamarkadan garatu zen, eta gaur egun ere funtsezkoa da sistema horren funtzionamendurako. SMTP-k mezu elektronikoak bidaltzea ahalbidetzen du [[w:Posta-bezero|posta-bezeroen]] eta [[w:Posta_zerbitzari|posta-zerbitzarien]] artean, baita posta-zerbitzarien artean ere. Erabiltzaile batek mezu bat bidaltzen duenean, bere posta-bezeroak SMTP zerbitzari batera konektatzen da, eta mezuak posta-zerbitzari batera bidaltzen ditu handik aurrera birbidaliak izan daitezen, helmugako zerbitzarira iritsi arte. SMTP ez da erabiltzen mezuak jasotzeko; horretarako beste protokolo batzuk erabiltzen dira, hala nola [[w:POP|POP3 (Post Office Protocol)]] eta [[w:Internet_Message_Access_Protocol|IMAP (Internet Message Access Protocol)]]. == Testuinguru historikoa == Posta elektroniko aplikazioaren sorrera 1960ko hamarkadan ezarri daiteke, [[w:en:Time-sharing|denbora partekatzean oinarritutako sistemetan]] agertu ziren erabiltzaileen arteko mezularitza sistemekin. Denbora-partekatze sistemak konputazio-eredu bat dira, non erabiltzaile anitzek ordenagailu baten baliabideak aldi berean partekatzen dituzten, prozesadorearen denbora zati txikietan banatuta. Horri esker, erabiltzaileek sistema berean modu interaktiboan lan egin ahal izan zuten. Horren adibide esanguratsu bat [[w:Massachusetts_Institute_of_Technology|MITeko]] [[w:en:Compatible_Time-Sharing_System|CTSS proiektua]] izan zen 1965ean. Proiektu honetan lehen posta elektroniko antzeko sistemak garatu ziren. Garai horretan, mainframe eta minikonputagailuen garatzaile askok antzeko posta-aplikazioak garatu zituzten, baina gehienak ez ziren bateragarriak elkarren artean. 1971n, ARPANET sarearen bidez lehenengo posta elektroniko esperimentala bidali zen; mezu horretan “QWERTYUIOP” testua soilik agertzen zen, eta bi ordenagailuak elkarren ondoan zeuden arren sare bidez bidali zen. Ray Tomlinson izan zen sare bidezko mezuen bidalketaren aitzindaria, eta CYPNET proba-protokoloa erabili zuen bi ordenagailuren artean mezuak trukatzeko, ordura arte komunikazioa sistema bereko erabiltzaileen artean soilik posible baitzen. Garapen horrekin batera, “@” ikurra erabili zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko helbideetan, gaur egungo egituraren oinarriak ezarriz. Posta elektroniko sistema jabedunak agertzen hasi ziren. IBM, CompuServe eta Xerox enpresek barne-mezularitza sistemak erabili zituzten; CompuServek 1978an IBMri eta 1981ean Xeroxeri bulego arteko posta produktu komertzialak saldu zizkien. Horrez gain, DEC enpresaren ALL-IN-1 eta Hewlett-Packard-en HPMAIL (gero HP DeskManager izena hartu zuena) 1982an merkaturatu ziren; lehenengoaren garapena 1970eko hamarkadaren amaieran hasi zen, eta bigarrena e-mail sistema komertzial erabilienetako bat bihurtu zen. 1983an, SMTP protokoloa ARPANET sarean inplementatu zen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko urrats garrantzitsua emanez. 1980ko hamarkadaren erdialdean, sare lokaletan (LAN) oinarritutako posta sistemak ere hedatu ziren. 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran, badirudi posta elektronikoaren estandar nagusia sistema jabedun komertzialak edo X.400 sistema izango zirela, Government Open Systems Interconnection Profile (GOSIP) estandarraren parte zena. Hala ere, 1995ean Interneten trafiko komertzialaren murrizketak kendu zirenean, Interneteko posta-sistema irekiak nagusitu ziren. Horren ondorioz, gaur egun SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako posta-sistema da estandar nagusia. == SMTP protokoloaren bilakaera == 1980an, Jon Postel eta Suzanne Sluizer-ek RFC 772 argitaratu zuten, posta elektronikoa bidaltzeko File Transfer Protocol (FTP) sistemaren ordezko gisa Mail Transfer Protocol proposatuz. 1981eko azaroan Postel-ek RFC 788 argitaratu zuen, SMTP protokoloa definituz. SMTPren garapena Usenet sarearen garapenaren garai berean egin zen, eta bi sistemek komunikazio eredu antzekoak partekatzen zituzten, batez ere “store-and-forward” mekanismoan oinarrituta. Hasiera batean, SMTP Unix to Unix Copy Program (UUCP) sistemaren osagarri gisa erabili zen: UUCP egokiagoa zen konektagarritasun etena zuten sistemetarako, eta SMTP, berriz, sarearekiko konexio jarraitua zuten sistemetarako. 1983an, Sendmail softwarea garatu eta BSD Unix sistemarekin zabaldu zen. Sendmail SMTP protokoloa inplementatzen zuen lehen posta elektronikoko zerbitzari garrantzitsuenetako bat izan zen. BSD Unix sistema Interneten hedatu ahala, Sendmail bihurtu zen SMTPren inplementazio erabilienetako bat. Hasierako SMTP protokoloa testu sinplean (7-bit ASCII) oinarritzen zen, eta ez zuen ez enkriptaziorik ez autentifikaziorik eskaintzen. Horrek sistema erraza baina ahula egiten zuen, spoofing, spam eta segurtasun erasoen aurrean. Hasieran, SMTP zerbitzariak askotan modu irekian (open relay) funtzionatzen zuten, horrela Interneteko edozeinek posta mezuak bidali ahal zituen zerbitzari hori erabiliz. 2002rako, ordea, spam-aren aurkako neurriak zirela eta modu hori erabiltzeari utzi zitzaion. 1995ean, RFC 1869 dokumentuak Extended Simple Mail Transfer Protocol (ESMTP) definitu zuen, SMTPren hedapenetarako egitura orokor bat ezarriz. Hedapen horiei esker, bezeroek eta zerbitzariek onartzen dituzten funtzio gehigarriak modu estandarizatuan negoziatzea ahalbidetzen zen. 1998an eta 1999an, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) definitu ziren. Horien bidez, posta bidalketa eta relay funtzioak bereizi ziren, eta erabiltzaileen autentifikazioa sartu zen. Aldaketa horiek funtsezkoak izan ziren spam-aren aurkako segurtasun-eredu modernoen oinarriak ezartzeko. Hasierako SMTPk ez zuen fitxategi bitarrak edo hizkuntza ez-latindarreko karaktereak ondo kudeatzen. Hori konpontzeko, Multipurpose Internet Mail Extensions (MIME) estandarra garatu zen, datu mota desberdinak testu formatura kodetzeko. Geroago, 8-bit garbiak ziren MTAtan “8BITMIME” hedapena sartu zen, eta horrek testu ez-ASCII transmisioa erraztu zuen, nahiz eta MIME oraindik beharrezkoa izan kasu askotan. 2012an, SMTPUTF8 hedapena sortu zen, UTF-8 erabiliz nazioarteko karaktereak eta helbide ez-latindarrak (adibidez, alfabeto zirilikoa edo txinatarra) erabiltzea ahalbidetuz. == SMTP protokoloaren ezaugarriak == SMTP konexiora bideratutako eta testu-oinarriko protokoloa da, non posta bidaltzaileak eta hartzaileak komandoen eta erantzunen bidez komunikatzen diren. Komunikazio hau transmisio fidagarri eta ordenatuan gertatzen da TCP konexio baten gainean eta normalean SMTP-rako ofizialki ezarritako 25 portuan. SMTP saio batean, bezeroak (posta bezero batek edo posta zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. Oinarrizko komandoak hauek dira: *HELO: Zerbitzarian saioa hasteko. *MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko. *RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko. *DATA: mezuaren hasiera adierazteko, eta berau puntu bat soilik duen lerro bat aurkitutakoan amaituko da. *QUIT: Saioa amaitzeko. Zerbitzarien erantzunak kode bidez adierazten dira: 2xx kodeek arrakasta adierazten dute, 4xx kodeek errore behin-behinekoa eta 5xx kodeek errore iraunkorra. Azken kasuan, mezua ez da entregatzen eta bidaltzaileari itzultzen zaio. <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">220 smtp.adibidea.com ESMTP Postfix</span> <span style="color: gray">B:</span> HELO relay.adibidea.org <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 Kaixo relay.adibidea.org, ni posta zerbitzaria naiz</span> <span style="color: gray">B:</span> MAIL FROM:<ane@adibidea.org> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> RCPT TO:<hartzailea@adibidea.com> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> DATA <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">354 End data with <CR><LF>.<CR><LF></span> <span style="color: gray">B:</span> Subject: Mezuaren izenburua <span style="color: gray">B:</span> From: ane@adibidea.org <span style="color: gray">B:</span> To: hartzailea@adibidea.com <span style="color: gray">B:</span> <span style="color: gray">B:</span> Kaixo. <span style="color: gray">B:</span> Mezu hau proba mezu bat da. <span style="color: gray">B:</span> Ondo izan, <span style="color: gray">B:</span> Ane <span style="color: gray">B:</span> . <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK: queued as 12345</span> <span style="color: gray">B:</span> QUIT <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">221 Bye</span> <span style="color: gray">{Zerbitzariak konexioa itxi egiten du}</span> == Posta elektronikoaren funtzionamendua == Posta elektronikoko sisteman hainbat protokolo eta zerbitzarien lankidetza beharrezkoa da. Bereziki, SMTP protokoloa funtsezkoa da mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia gauzatzeko. Prozesua ez da zuzenean bidaltzailearen ordenagailutik hartzailearenera egiten; horren ordez, tarteko zerbitzariek eta sareko zerbitzuek (hala nola DNSk eta posta-zerbitzariek) kudeatzen dute mezuaren ibilbidea. Jarraian, posta elektronikoaren bidalketa eta jasotze prozesuaren urrats nagusiak azaltzen dira: *Mezuaren sorrera: Erabiltzaileak mezua idazten du posta-bezeroan. *Bidalketa zerbitzarira: Posta-bezeroak mezua SMTP bidez igortzen du bere posta-zerbitzarira. *Helmuga zehaztea: Zerbitzariak hartzailearen domeinua aztertzen du. DNS kontsultatzen du MX erregistroa aurkitzeko. *Helmugako zerbitzaria aurkitzea: DNSk hartzailearen posta-zerbitzariaren helbidea itzultzen du (MX). *Mezuaren entrega: Zerbitzariek elkarren artean mezua bidaltzen dute SMTP erabiliz. *Mezuaren biltegiratzea: Hartzailearen zerbitzariak mezua gordetzen du. *Mezuaren jasotzea: Erabiltzaileak mezua deskargatu edo posta-bezeroa sinkronizatzen du POP3 edo IMAP protokoloak erabiliz. == Ondorioa == Posta elektronikoa gaur egungo komunikazio digitalaren oinarrizko aplikazioetako bat da. Bere funtzionamendua hainbat protokoloren lankidetzan oinarritzen da, bereziki SMTP protokoloan. Protokolo honek mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia ahalbidetzen du. Bere garapen historikoari esker, posta elektronikoak sistema jabedun eta desberdinen arteko komunikazioa bateratu zuen, eta gaur egun Interneteko komunikazio globalaren oinarrietako bat da. Eboluzio horretan, segurtasuna, estandarizazioa eta interoperabilitatea funtsezko faktore bihurtu dira. pqmd4eon6j5bq0ydeor534nxsfyfs1d 43102 43101 2026-04-11T09:33:54Z Myriam.arrue 2667 43102 wikitext text/x-wiki '''SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)''' [[w:Posta_elektroniko|posta elektronikoa]] bidaltzeko erabiltzen den Interneteko estandar komunikazio-protokoloa da. Posta elektronikoaren sistema [[w:Bezero-zerbitzari|bezero-zerbitzari eredua]] jarraitzen duen aplikazio multzo bat da, non bezeroek (posta-bezeroak) eta zerbitzariek elkarlanean jarduten duten mezuak bidali eta jasotzeko. SMTP protokoloa 1980ko hamarkadan garatu zen, eta gaur egun ere funtsezkoa da sistema horren funtzionamendurako. SMTP-k mezu elektronikoak bidaltzea ahalbidetzen du [[w:Posta-bezero|posta-bezeroen]] eta [[w:Posta_zerbitzari|posta-zerbitzarien]] artean, baita posta-zerbitzarien artean ere. Erabiltzaile batek mezu bat bidaltzen duenean, bere posta-bezeroak SMTP zerbitzari batera konektatzen da, eta mezuak posta-zerbitzari batera bidaltzen ditu handik aurrera birbidaliak izan daitezen, helmugako zerbitzarira iritsi arte. SMTP ez da erabiltzen mezuak jasotzeko; horretarako beste protokolo batzuk erabiltzen dira, hala nola [[w:POP|POP3 (Post Office Protocol)]] eta [[w:Internet_Message_Access_Protocol|IMAP (Internet Message Access Protocol)]]. == Testuinguru historikoa == Posta elektroniko aplikazioaren sorrera 1960ko hamarkadan ezarri daiteke, [[w:en:Time-sharing|denbora partekatzean oinarritutako sistemetan]] agertu ziren erabiltzaileen arteko mezularitza sistemekin. Denbora-partekatze sistemak konputazio-eredu bat dira, non erabiltzaile anitzek ordenagailu baten baliabideak aldi berean partekatzen dituzten, prozesadorearen denbora zati txikietan banatuta. Horri esker, erabiltzaileek sistema berean modu interaktiboan lan egin ahal izan zuten. Horren adibide esanguratsu bat [[w:Massachusetts_Institute_of_Technology|MITeko]] [[w:en:Compatible_Time-Sharing_System|CTSS proiektua]] izan zen 1965ean. Proiektu honetan lehen posta elektroniko antzeko sistemak garatu ziren. Garai horretan, [[w:Konputagailu_nagusi|mainframe]] eta [[w:Miniordenagailu|minikonputagailuen]] garatzaile askok antzeko posta-aplikazioak garatu zituzten, baina gehienak ez ziren bateragarriak elkarren artean. 1971n, [[w:ARPANET|ARPANET]] sarearen bidez lehenengo posta elektroniko esperimentala bidali zen; mezu horretan “QWERTYUIOP” testua soilik agertzen zen, eta bi ordenagailuak elkarren ondoan zeuden arren sare bidez bidali zen. [[w:Ray_Tomlinson|Ray Tomlinson]] izan zen sare bidezko mezuen bidalketaren aitzindaria, eta CYPNET proba-protokoloa erabili zuen bi ordenagailuren artean mezuak trukatzeko, ordura arte komunikazioa sistema bereko erabiltzaileen artean soilik posible baitzen. Garapen horrekin batera, “@” ikurra erabili zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko helbideetan, gaur egungo egituraren oinarriak ezarriz. Posta elektroniko sistema jabedunak agertzen hasi ziren. [[w:IBM|IBM]], [[w:en:CompuServe|CompuServe] eta [[w:Xerox|Xerox]] enpresek barne-mezularitza sistemak erabili zituzten; CompuServek 1978an IBMri eta 1981ean Xeroxeri bulego arteko posta produktu komertzialak saldu zizkien. Horrez gain, DEC enpresaren [[w:en:ALL-IN-1|ALL-IN-1]] eta [[w:Hewlett-Packard|Hewlett-Packard-en]] HPMAIL (gero HP DeskManager izena hartu zuena) 1982an merkaturatu ziren; lehenengoaren garapena 1970eko hamarkadaren amaieran hasi zen, eta bigarrena e-mail sistema komertzial erabilienetako bat bihurtu zen. 1983an, SMTP protokoloa ARPANET sarean inplementatu zen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko urrats garrantzitsua emanez. 1980ko hamarkadaren erdialdean, [[w:Sare_lokal|sare lokaletan (LAN)]] oinarritutako posta-sistemak ere hedatu ziren. 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran, badirudi posta elektronikoaren estandar nagusia sistema jabedun komertzialak edo [[w:en:X.400|X.400]] sistema izango zirela, [[w:en:Government_Open_Systems_Interconnection_Profile|Government Open Systems Interconnection Profile (GOSIP)]] estandarraren parte zena. Hala ere, 1995ean Interneten trafiko komertzialaren murrizketak kendu zirenean, Interneteko posta-sistema irekiak nagusitu ziren. Horren ondorioz, gaur egun SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako posta-sistema da estandar nagusia. == SMTP protokoloaren bilakaera == 1980an, Jon Postel eta Suzanne Sluizer-ek RFC 772 argitaratu zuten, posta elektronikoa bidaltzeko File Transfer Protocol (FTP) sistemaren ordezko gisa Mail Transfer Protocol proposatuz. 1981eko azaroan Postel-ek RFC 788 argitaratu zuen, SMTP protokoloa definituz. SMTPren garapena Usenet sarearen garapenaren garai berean egin zen, eta bi sistemek komunikazio eredu antzekoak partekatzen zituzten, batez ere “store-and-forward” mekanismoan oinarrituta. Hasiera batean, SMTP Unix to Unix Copy Program (UUCP) sistemaren osagarri gisa erabili zen: UUCP egokiagoa zen konektagarritasun etena zuten sistemetarako, eta SMTP, berriz, sarearekiko konexio jarraitua zuten sistemetarako. 1983an, Sendmail softwarea garatu eta BSD Unix sistemarekin zabaldu zen. Sendmail SMTP protokoloa inplementatzen zuen lehen posta elektronikoko zerbitzari garrantzitsuenetako bat izan zen. BSD Unix sistema Interneten hedatu ahala, Sendmail bihurtu zen SMTPren inplementazio erabilienetako bat. Hasierako SMTP protokoloa testu sinplean (7-bit ASCII) oinarritzen zen, eta ez zuen ez enkriptaziorik ez autentifikaziorik eskaintzen. Horrek sistema erraza baina ahula egiten zuen, spoofing, spam eta segurtasun erasoen aurrean. Hasieran, SMTP zerbitzariak askotan modu irekian (open relay) funtzionatzen zuten, horrela Interneteko edozeinek posta mezuak bidali ahal zituen zerbitzari hori erabiliz. 2002rako, ordea, spam-aren aurkako neurriak zirela eta modu hori erabiltzeari utzi zitzaion. 1995ean, RFC 1869 dokumentuak Extended Simple Mail Transfer Protocol (ESMTP) definitu zuen, SMTPren hedapenetarako egitura orokor bat ezarriz. Hedapen horiei esker, bezeroek eta zerbitzariek onartzen dituzten funtzio gehigarriak modu estandarizatuan negoziatzea ahalbidetzen zen. 1998an eta 1999an, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) definitu ziren. Horien bidez, posta bidalketa eta relay funtzioak bereizi ziren, eta erabiltzaileen autentifikazioa sartu zen. Aldaketa horiek funtsezkoak izan ziren spam-aren aurkako segurtasun-eredu modernoen oinarriak ezartzeko. Hasierako SMTPk ez zuen fitxategi bitarrak edo hizkuntza ez-latindarreko karaktereak ondo kudeatzen. Hori konpontzeko, Multipurpose Internet Mail Extensions (MIME) estandarra garatu zen, datu mota desberdinak testu formatura kodetzeko. Geroago, 8-bit garbiak ziren MTAtan “8BITMIME” hedapena sartu zen, eta horrek testu ez-ASCII transmisioa erraztu zuen, nahiz eta MIME oraindik beharrezkoa izan kasu askotan. 2012an, SMTPUTF8 hedapena sortu zen, UTF-8 erabiliz nazioarteko karaktereak eta helbide ez-latindarrak (adibidez, alfabeto zirilikoa edo txinatarra) erabiltzea ahalbidetuz. == SMTP protokoloaren ezaugarriak == SMTP konexiora bideratutako eta testu-oinarriko protokoloa da, non posta bidaltzaileak eta hartzaileak komandoen eta erantzunen bidez komunikatzen diren. Komunikazio hau transmisio fidagarri eta ordenatuan gertatzen da TCP konexio baten gainean eta normalean SMTP-rako ofizialki ezarritako 25 portuan. SMTP saio batean, bezeroak (posta bezero batek edo posta zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. Oinarrizko komandoak hauek dira: *HELO: Zerbitzarian saioa hasteko. *MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko. *RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko. *DATA: mezuaren hasiera adierazteko, eta berau puntu bat soilik duen lerro bat aurkitutakoan amaituko da. *QUIT: Saioa amaitzeko. Zerbitzarien erantzunak kode bidez adierazten dira: 2xx kodeek arrakasta adierazten dute, 4xx kodeek errore behin-behinekoa eta 5xx kodeek errore iraunkorra. Azken kasuan, mezua ez da entregatzen eta bidaltzaileari itzultzen zaio. <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">220 smtp.adibidea.com ESMTP Postfix</span> <span style="color: gray">B:</span> HELO relay.adibidea.org <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 Kaixo relay.adibidea.org, ni posta zerbitzaria naiz</span> <span style="color: gray">B:</span> MAIL FROM:<ane@adibidea.org> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> RCPT TO:<hartzailea@adibidea.com> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> DATA <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">354 End data with <CR><LF>.<CR><LF></span> <span style="color: gray">B:</span> Subject: Mezuaren izenburua <span style="color: gray">B:</span> From: ane@adibidea.org <span style="color: gray">B:</span> To: hartzailea@adibidea.com <span style="color: gray">B:</span> <span style="color: gray">B:</span> Kaixo. <span style="color: gray">B:</span> Mezu hau proba mezu bat da. <span style="color: gray">B:</span> Ondo izan, <span style="color: gray">B:</span> Ane <span style="color: gray">B:</span> . <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK: queued as 12345</span> <span style="color: gray">B:</span> QUIT <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">221 Bye</span> <span style="color: gray">{Zerbitzariak konexioa itxi egiten du}</span> == Posta elektronikoaren funtzionamendua == Posta elektronikoko sisteman hainbat protokolo eta zerbitzarien lankidetza beharrezkoa da. Bereziki, SMTP protokoloa funtsezkoa da mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia gauzatzeko. Prozesua ez da zuzenean bidaltzailearen ordenagailutik hartzailearenera egiten; horren ordez, tarteko zerbitzariek eta sareko zerbitzuek (hala nola DNSk eta posta-zerbitzariek) kudeatzen dute mezuaren ibilbidea. Jarraian, posta elektronikoaren bidalketa eta jasotze prozesuaren urrats nagusiak azaltzen dira: *Mezuaren sorrera: Erabiltzaileak mezua idazten du posta-bezeroan. *Bidalketa zerbitzarira: Posta-bezeroak mezua SMTP bidez igortzen du bere posta-zerbitzarira. *Helmuga zehaztea: Zerbitzariak hartzailearen domeinua aztertzen du. DNS kontsultatzen du MX erregistroa aurkitzeko. *Helmugako zerbitzaria aurkitzea: DNSk hartzailearen posta-zerbitzariaren helbidea itzultzen du (MX). *Mezuaren entrega: Zerbitzariek elkarren artean mezua bidaltzen dute SMTP erabiliz. *Mezuaren biltegiratzea: Hartzailearen zerbitzariak mezua gordetzen du. *Mezuaren jasotzea: Erabiltzaileak mezua deskargatu edo posta-bezeroa sinkronizatzen du POP3 edo IMAP protokoloak erabiliz. == Ondorioa == Posta elektronikoa gaur egungo komunikazio digitalaren oinarrizko aplikazioetako bat da. Bere funtzionamendua hainbat protokoloren lankidetzan oinarritzen da, bereziki SMTP protokoloan. Protokolo honek mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia ahalbidetzen du. Bere garapen historikoari esker, posta elektronikoak sistema jabedun eta desberdinen arteko komunikazioa bateratu zuen, eta gaur egun Interneteko komunikazio globalaren oinarrietako bat da. Eboluzio horretan, segurtasuna, estandarizazioa eta interoperabilitatea funtsezko faktore bihurtu dira. 5nh7iuc3vbp85rdsp25mzzmog0dbewi 43103 43102 2026-04-11T09:55:09Z Myriam.arrue 2667 43103 wikitext text/x-wiki '''SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)''' [[w:Posta_elektroniko|posta elektronikoa]] bidaltzeko erabiltzen den Interneteko estandar komunikazio-protokoloa da. Posta elektronikoaren sistema [[w:Bezero-zerbitzari|bezero-zerbitzari eredua]] jarraitzen duen aplikazio multzo bat da, non bezeroek (posta-bezeroak) eta zerbitzariek elkarlanean jarduten duten mezuak bidali eta jasotzeko. SMTP protokoloa 1980ko hamarkadan garatu zen, eta gaur egun ere funtsezkoa da sistema horren funtzionamendurako. SMTP-k mezu elektronikoak bidaltzea ahalbidetzen du [[w:Posta-bezero|posta-bezeroen]] eta [[w:Posta_zerbitzari|posta-zerbitzarien]] artean, baita posta-zerbitzarien artean ere. Erabiltzaile batek mezu bat bidaltzen duenean, bere posta-bezeroak SMTP zerbitzari batera konektatzen da, eta mezuak posta-zerbitzari batera bidaltzen ditu handik aurrera birbidaliak izan daitezen, helmugako zerbitzarira iritsi arte. SMTP ez da erabiltzen mezuak jasotzeko; horretarako beste protokolo batzuk erabiltzen dira, hala nola [[w:POP|POP3 (Post Office Protocol)]] eta [[w:Internet_Message_Access_Protocol|IMAP (Internet Message Access Protocol)]]. == Testuinguru historikoa == Posta elektroniko aplikazioaren sorrera 1960ko hamarkadan ezarri daiteke, [[w:en:Time-sharing|denbora partekatzean oinarritutako sistemetan]] agertu ziren erabiltzaileen arteko mezularitza sistemekin. Denbora-partekatze sistemak konputazio-eredu bat dira, non erabiltzaile anitzek ordenagailu baten baliabideak aldi berean partekatzen dituzten, prozesadorearen denbora zati txikietan banatuta. Horri esker, erabiltzaileek sistema berean modu interaktiboan lan egin ahal izan zuten. Horren adibide esanguratsu bat [[w:Massachusetts_Institute_of_Technology|MITeko]] [[w:en:Compatible_Time-Sharing_System|CTSS proiektua]] izan zen 1965ean. Proiektu honetan lehen posta elektroniko antzeko sistemak garatu ziren. Garai horretan, [[w:Konputagailu_nagusi|mainframe]] eta [[w:Miniordenagailu|minikonputagailuen]] garatzaile askok antzeko posta-aplikazioak garatu zituzten, baina gehienak ez ziren bateragarriak elkarren artean. 1971n, [[w:ARPANET|ARPANET]] sarearen bidez lehenengo posta elektroniko esperimentala bidali zen; mezu horretan “QWERTYUIOP” testua soilik agertzen zen, eta bi ordenagailuak elkarren ondoan zeuden arren sare bidez bidali zen. [[w:Ray_Tomlinson|Ray Tomlinson]] izan zen sare bidezko mezuen bidalketaren aitzindaria, eta CYPNET proba-protokoloa erabili zuen bi ordenagailuren artean mezuak trukatzeko, ordura arte komunikazioa sistema bereko erabiltzaileen artean soilik posible baitzen. Garapen horrekin batera, “@” ikurra erabili zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko helbideetan, gaur egungo egituraren oinarriak ezarriz. Posta elektroniko sistema jabedunak agertzen hasi ziren. [[w:IBM|IBM]], [[w:en:CompuServe|CompuServe] eta [[w:Xerox|Xerox]] enpresek barne-mezularitza sistemak erabili zituzten; CompuServek 1978an IBMri eta 1981ean Xeroxeri bulego arteko posta produktu komertzialak saldu zizkien. Horrez gain, DEC enpresaren [[w:en:ALL-IN-1|ALL-IN-1]] eta [[w:Hewlett-Packard|Hewlett-Packard-en]] HPMAIL (gero HP DeskManager izena hartu zuena) 1982an merkaturatu ziren; lehenengoaren garapena 1970eko hamarkadaren amaieran hasi zen, eta bigarrena e-mail sistema komertzial erabilienetako bat bihurtu zen. 1983an, SMTP protokoloa ARPANET sarean inplementatu zen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko urrats garrantzitsua emanez. 1980ko hamarkadaren erdialdean, [[w:Sare_lokal|sare lokaletan (LAN)]] oinarritutako posta-sistemak ere hedatu ziren. 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran, badirudi posta elektronikoaren estandar nagusia sistema jabedun komertzialak edo [[w:en:X.400|X.400]] sistema izango zirela, [[w:en:Government_Open_Systems_Interconnection_Profile|Government Open Systems Interconnection Profile (GOSIP)]] estandarraren parte zena. Hala ere, 1995ean Interneten trafiko komertzialaren murrizketak kendu zirenean, Interneteko posta-sistema irekiak nagusitu ziren. Horren ondorioz, gaur egun SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako posta-sistema da estandar nagusia. == SMTP protokoloaren bilakaera == 1980an, [[w:en:Jon_Postel|Jon Postel]] eta Suzanne Sluizer-ek RFC 772 argitaratu zuten, posta elektronikoa bidaltzeko [[w:Fitxategien_Transferentziarako_Protokoloa|File Transfer Protocol (FTP)]] sistemaren ordezko gisa Mail Transfer Protocol proposatuz. 1981eko azaroan Postel-ek RFC 788 argitaratu zuen, SMTP protokoloa definituz. SMTPren garapena [[w:Usenet|Usenet]] sarearen garapenaren garai berean egin zen, eta bi sistemek komunikazio eredu antzekoak partekatzen zituzten, batez ere [[w:en:Store_and_forward|“store-and-forward”]] mekanismoan oinarrituta. Hasiera batean, SMTP [[w:en:UUCP|Unix to Unix Copy Program (UUCP)]] sistemaren osagarri gisa erabili zen: UUCP egokiagoa zen konektagarritasun etena zuten sistemetarako, eta SMTP, berriz, sarearekiko konexio jarraitua zuten sistemetarako. 1983an, [[w:en:Sendmail|Sendmail]] softwarea garatu eta [[w:BSD|BSD Unix]] sistemarekin zabaldu zen. Sendmail SMTP protokoloa inplementatzen zuen lehen posta elektronikoko zerbitzari garrantzitsuenetako bat izan zen. BSD Unix sistema Interneten hedatu ahala, Sendmail bihurtu zen SMTPren inplementazio erabilienetako bat. Hasierako SMTP protokoloa testu sinplean (7-bit [[w:ASCII|ASCII]]) oinarritzen zen, eta ez zuen ez [[w:Kriptografia||enkriptaziorik]] ez [[w:Kautotze|kautotzerik]] eskaintzen. Horrek sistema erraza baina ahula egiten zuen, [[w:Spoofing|spoofing]], [[w:Zabor-posta|zabor-posta]] eta segurtasun erasoen aurrean. Hasieran, SMTP zerbitzariak askotan modu irekian ([[w:en:Open_mail_relay|open relay]]) funtzionatzen zuten, horrela Interneteko edozeinek posta mezuak bidali ahal zituen zerbitzari horiek erabiliz. 2002rako, ordea, spam-aren aurkako neurriak zirela eta modu hori erabiltzeari utzi zitzaion. 1995ean, RFC 1869 dokumentuak Extended Simple Mail Transfer Protocol (ESMTP) definitu zuen, SMTPren hedapenetarako egitura orokor bat ezarriz. Hedapen horiei esker, bezeroek eta zerbitzariek onartzen dituzten funtzio gehigarriak modu estandarizatuan negoziatzea ahalbidetzen zen. 1998an eta 1999an, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) definitu ziren. Horien bidez, posta bidalketa eta relay funtzioak bereizi ziren, eta erabiltzaileen autentifikazioa sartu zen. Aldaketa horiek funtsezkoak izan ziren spam-aren aurkako segurtasun-eredu modernoen oinarriak ezartzeko. Hasierako SMTPk ez zuen fitxategi bitarrak edo hizkuntza ez-latindarreko karaktereak ondo kudeatzen. Hori konpontzeko, Multipurpose Internet Mail Extensions (MIME) estandarra garatu zen, datu mota desberdinak testu formatura kodetzeko. Geroago, 8-bit garbiak ziren MTAtan “8BITMIME” hedapena sartu zen, eta horrek testu ez-ASCII transmisioa erraztu zuen, nahiz eta MIME oraindik beharrezkoa izan kasu askotan. 2012an, SMTPUTF8 hedapena sortu zen, UTF-8 erabiliz nazioarteko karaktereak eta helbide ez-latindarrak (adibidez, alfabeto zirilikoa edo txinatarra) erabiltzea ahalbidetuz. == SMTP protokoloaren ezaugarriak == SMTP konexiora bideratutako eta testu-oinarriko protokoloa da, non posta bidaltzaileak eta hartzaileak komandoen eta erantzunen bidez komunikatzen diren. Komunikazio hau transmisio fidagarri eta ordenatuan gertatzen da TCP konexio baten gainean eta normalean SMTP-rako ofizialki ezarritako 25 portuan. SMTP saio batean, bezeroak (posta bezero batek edo posta zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. Oinarrizko komandoak hauek dira: *HELO: Zerbitzarian saioa hasteko. *MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko. *RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko. *DATA: mezuaren hasiera adierazteko, eta berau puntu bat soilik duen lerro bat aurkitutakoan amaituko da. *QUIT: Saioa amaitzeko. Zerbitzarien erantzunak kode bidez adierazten dira: 2xx kodeek arrakasta adierazten dute, 4xx kodeek errore behin-behinekoa eta 5xx kodeek errore iraunkorra. Azken kasuan, mezua ez da entregatzen eta bidaltzaileari itzultzen zaio. <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">220 smtp.adibidea.com ESMTP Postfix</span> <span style="color: gray">B:</span> HELO relay.adibidea.org <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 Kaixo relay.adibidea.org, ni posta zerbitzaria naiz</span> <span style="color: gray">B:</span> MAIL FROM:<ane@adibidea.org> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> RCPT TO:<hartzailea@adibidea.com> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> DATA <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">354 End data with <CR><LF>.<CR><LF></span> <span style="color: gray">B:</span> Subject: Mezuaren izenburua <span style="color: gray">B:</span> From: ane@adibidea.org <span style="color: gray">B:</span> To: hartzailea@adibidea.com <span style="color: gray">B:</span> <span style="color: gray">B:</span> Kaixo. <span style="color: gray">B:</span> Mezu hau proba mezu bat da. <span style="color: gray">B:</span> Ondo izan, <span style="color: gray">B:</span> Ane <span style="color: gray">B:</span> . <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK: queued as 12345</span> <span style="color: gray">B:</span> QUIT <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">221 Bye</span> <span style="color: gray">{Zerbitzariak konexioa itxi egiten du}</span> == Posta elektronikoaren funtzionamendua == Posta elektronikoko sisteman hainbat protokolo eta zerbitzarien lankidetza beharrezkoa da. Bereziki, SMTP protokoloa funtsezkoa da mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia gauzatzeko. Prozesua ez da zuzenean bidaltzailearen ordenagailutik hartzailearenera egiten; horren ordez, tarteko zerbitzariek eta sareko zerbitzuek (hala nola DNSk eta posta-zerbitzariek) kudeatzen dute mezuaren ibilbidea. Jarraian, posta elektronikoaren bidalketa eta jasotze prozesuaren urrats nagusiak azaltzen dira: *Mezuaren sorrera: Erabiltzaileak mezua idazten du posta-bezeroan. *Bidalketa zerbitzarira: Posta-bezeroak mezua SMTP bidez igortzen du bere posta-zerbitzarira. *Helmuga zehaztea: Zerbitzariak hartzailearen domeinua aztertzen du. DNS kontsultatzen du MX erregistroa aurkitzeko. *Helmugako zerbitzaria aurkitzea: DNSk hartzailearen posta-zerbitzariaren helbidea itzultzen du (MX). *Mezuaren entrega: Zerbitzariek elkarren artean mezua bidaltzen dute SMTP erabiliz. *Mezuaren biltegiratzea: Hartzailearen zerbitzariak mezua gordetzen du. *Mezuaren jasotzea: Erabiltzaileak mezua deskargatu edo posta-bezeroa sinkronizatzen du POP3 edo IMAP protokoloak erabiliz. == Ondorioa == Posta elektronikoa gaur egungo komunikazio digitalaren oinarrizko aplikazioetako bat da. Bere funtzionamendua hainbat protokoloren lankidetzan oinarritzen da, bereziki SMTP protokoloan. Protokolo honek mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia ahalbidetzen du. Bere garapen historikoari esker, posta elektronikoak sistema jabedun eta desberdinen arteko komunikazioa bateratu zuen, eta gaur egun Interneteko komunikazio globalaren oinarrietako bat da. Eboluzio horretan, segurtasuna, estandarizazioa eta interoperabilitatea funtsezko faktore bihurtu dira. m23erekrdw7kpzsu4n49epixchen9b4 43104 43103 2026-04-11T10:01:18Z Myriam.arrue 2667 /* SMTP protokoloaren bilakaera */ 43104 wikitext text/x-wiki '''SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)''' [[w:Posta_elektroniko|posta elektronikoa]] bidaltzeko erabiltzen den Interneteko estandar komunikazio-protokoloa da. Posta elektronikoaren sistema [[w:Bezero-zerbitzari|bezero-zerbitzari eredua]] jarraitzen duen aplikazio multzo bat da, non bezeroek (posta-bezeroak) eta zerbitzariek elkarlanean jarduten duten mezuak bidali eta jasotzeko. SMTP protokoloa 1980ko hamarkadan garatu zen, eta gaur egun ere funtsezkoa da sistema horren funtzionamendurako. SMTP-k mezu elektronikoak bidaltzea ahalbidetzen du [[w:Posta-bezero|posta-bezeroen]] eta [[w:Posta_zerbitzari|posta-zerbitzarien]] artean, baita posta-zerbitzarien artean ere. Erabiltzaile batek mezu bat bidaltzen duenean, bere posta-bezeroak SMTP zerbitzari batera konektatzen da, eta mezuak posta-zerbitzari batera bidaltzen ditu handik aurrera birbidaliak izan daitezen, helmugako zerbitzarira iritsi arte. SMTP ez da erabiltzen mezuak jasotzeko; horretarako beste protokolo batzuk erabiltzen dira, hala nola [[w:POP|POP3 (Post Office Protocol)]] eta [[w:Internet_Message_Access_Protocol|IMAP (Internet Message Access Protocol)]]. == Testuinguru historikoa == Posta elektroniko aplikazioaren sorrera 1960ko hamarkadan ezarri daiteke, [[w:en:Time-sharing|denbora partekatzean oinarritutako sistemetan]] agertu ziren erabiltzaileen arteko mezularitza sistemekin. Denbora-partekatze sistemak konputazio-eredu bat dira, non erabiltzaile anitzek ordenagailu baten baliabideak aldi berean partekatzen dituzten, prozesadorearen denbora zati txikietan banatuta. Horri esker, erabiltzaileek sistema berean modu interaktiboan lan egin ahal izan zuten. Horren adibide esanguratsu bat [[w:Massachusetts_Institute_of_Technology|MITeko]] [[w:en:Compatible_Time-Sharing_System|CTSS proiektua]] izan zen 1965ean. Proiektu honetan lehen posta elektroniko antzeko sistemak garatu ziren. Garai horretan, [[w:Konputagailu_nagusi|mainframe]] eta [[w:Miniordenagailu|minikonputagailuen]] garatzaile askok antzeko posta-aplikazioak garatu zituzten, baina gehienak ez ziren bateragarriak elkarren artean. 1971n, [[w:ARPANET|ARPANET]] sarearen bidez lehenengo posta elektroniko esperimentala bidali zen; mezu horretan “QWERTYUIOP” testua soilik agertzen zen, eta bi ordenagailuak elkarren ondoan zeuden arren sare bidez bidali zen. [[w:Ray_Tomlinson|Ray Tomlinson]] izan zen sare bidezko mezuen bidalketaren aitzindaria, eta CYPNET proba-protokoloa erabili zuen bi ordenagailuren artean mezuak trukatzeko, ordura arte komunikazioa sistema bereko erabiltzaileen artean soilik posible baitzen. Garapen horrekin batera, “@” ikurra erabili zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko helbideetan, gaur egungo egituraren oinarriak ezarriz. Posta elektroniko sistema jabedunak agertzen hasi ziren. [[w:IBM|IBM]], [[w:en:CompuServe|CompuServe] eta [[w:Xerox|Xerox]] enpresek barne-mezularitza sistemak erabili zituzten; CompuServek 1978an IBMri eta 1981ean Xeroxeri bulego arteko posta produktu komertzialak saldu zizkien. Horrez gain, DEC enpresaren [[w:en:ALL-IN-1|ALL-IN-1]] eta [[w:Hewlett-Packard|Hewlett-Packard-en]] HPMAIL (gero HP DeskManager izena hartu zuena) 1982an merkaturatu ziren; lehenengoaren garapena 1970eko hamarkadaren amaieran hasi zen, eta bigarrena e-mail sistema komertzial erabilienetako bat bihurtu zen. 1983an, SMTP protokoloa ARPANET sarean inplementatu zen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko urrats garrantzitsua emanez. 1980ko hamarkadaren erdialdean, [[w:Sare_lokal|sare lokaletan (LAN)]] oinarritutako posta-sistemak ere hedatu ziren. 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran, badirudi posta elektronikoaren estandar nagusia sistema jabedun komertzialak edo [[w:en:X.400|X.400]] sistema izango zirela, [[w:en:Government_Open_Systems_Interconnection_Profile|Government Open Systems Interconnection Profile (GOSIP)]] estandarraren parte zena. Hala ere, 1995ean Interneten trafiko komertzialaren murrizketak kendu zirenean, Interneteko posta-sistema irekiak nagusitu ziren. Horren ondorioz, gaur egun SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako posta-sistema da estandar nagusia. == SMTP protokoloaren bilakaera == 1980an, [[w:en:Jon_Postel|Jon Postel]] eta Suzanne Sluizer-ek RFC 772 argitaratu zuten, posta elektronikoa bidaltzeko [[w:Fitxategien_Transferentziarako_Protokoloa|File Transfer Protocol (FTP)]] sistemaren ordezko gisa Mail Transfer Protocol proposatuz. 1981eko azaroan Postel-ek RFC 788 argitaratu zuen, SMTP protokoloa definituz. SMTPren garapena [[w:Usenet|Usenet]] sarearen garapenaren garai berean egin zen, eta bi sistemek komunikazio eredu antzekoak partekatzen zituzten, batez ere [[w:en:Store_and_forward|“store-and-forward”]] mekanismoan oinarrituta. Hasiera batean, SMTP [[w:en:UUCP|Unix to Unix Copy Program (UUCP)]] sistemaren osagarri gisa erabili zen: UUCP egokiagoa zen konektagarritasun etena zuten sistemetarako, eta SMTP, berriz, sarearekiko konexio jarraitua zuten sistemetarako. 1983an, [[w:en:Sendmail|Sendmail]] softwarea garatu eta [[w:BSD|BSD Unix]] sistemarekin zabaldu zen. Sendmail SMTP protokoloa inplementatzen zuen lehen posta elektronikoko zerbitzari garrantzitsuenetako bat izan zen. BSD Unix sistema Interneten hedatu ahala, Sendmail bihurtu zen SMTPren inplementazio erabilienetako bat. Hasierako SMTP protokoloa testu sinplean (7-bit [[w:ASCII|ASCII]]) oinarritzen zen, eta ez zuen ez [[w:Kriptografia|enkriptaziorik]] ez [[w:Kautotze|kautotzerik]] eskaintzen. Horrek sistema erraza baina ahula egiten zuen, [[w:Spoofing|spoofing]], [[w:Zabor-posta|zabor-posta]] eta segurtasun erasoen aurrean. Hasieran, SMTP zerbitzariak askotan modu irekian ([[w:en:Open_mail_relay|open relay]]) funtzionatzen zuten, horrela Interneteko edozeinek posta mezuak bidali ahal zituen zerbitzari horiek erabiliz. 2002rako, ordea, spam-aren aurkako neurriak zirela eta modu hori erabiltzeari utzi zitzaion. 1995ean, RFC 1869 dokumentuak Extended Simple Mail Transfer Protocol (ESMTP) definitu zuen, SMTPren hedapenetarako egitura orokor bat ezarriz. Hedapen horiei esker, bezeroek eta zerbitzariek onartzen dituzten funtzio gehigarriak modu estandarizatuan negoziatzea ahalbidetzen zen. 1998an eta 1999an, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) definitu ziren. Horien bidez, posta bidalketa eta relay funtzioak bereizi ziren, eta erabiltzaileen kautotzea sartu zen. Aldaketa horiek funtsezkoak izan ziren zabor-postaren aurkako segurtasun-eredu modernoen oinarriak ezartzeko. Hasierako SMTPk ez zuen fitxategi bitarrak edo hizkuntza ez-latindarreko karaktereak ondo kudeatzen. Hori konpontzeko, [[w:Multipurpose_Internet_Mail_Extensions|Multipurpose Internet Mail Extensions (MIME)]] estandarra garatu zen, datu mota desberdinak testu formatura kodetzeko. Geroago, [[w:en:Simple_Mail_Transfer_Protocol#8BITMIME|“8BITMIME”]] hedapena sartu zen, eta horrek testu ez-ASCII transmisioa erraztu zuen, nahiz eta MIME oraindik beharrezkoa izan kasu askotan. 2012an, [[w:en:Simple_Mail_Transfer_Protocol#SMTPUTF8|SMTPUTF8]] hedapena sortu zen, [[w:UTF-8|UTF-8]] erabiliz nazioarteko karaktereak eta helbide ez-latindarrak (adibidez, alfabeto zirilikoa edo txinatarra) erabiltzea ahalbidetuz. == SMTP protokoloaren ezaugarriak == SMTP konexiora bideratutako eta testu-oinarriko protokoloa da, non posta bidaltzaileak eta hartzaileak komandoen eta erantzunen bidez komunikatzen diren. Komunikazio hau transmisio fidagarri eta ordenatuan gertatzen da TCP konexio baten gainean eta normalean SMTP-rako ofizialki ezarritako 25 portuan. SMTP saio batean, bezeroak (posta bezero batek edo posta zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. Oinarrizko komandoak hauek dira: *HELO: Zerbitzarian saioa hasteko. *MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko. *RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko. *DATA: mezuaren hasiera adierazteko, eta berau puntu bat soilik duen lerro bat aurkitutakoan amaituko da. *QUIT: Saioa amaitzeko. Zerbitzarien erantzunak kode bidez adierazten dira: 2xx kodeek arrakasta adierazten dute, 4xx kodeek errore behin-behinekoa eta 5xx kodeek errore iraunkorra. Azken kasuan, mezua ez da entregatzen eta bidaltzaileari itzultzen zaio. <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">220 smtp.adibidea.com ESMTP Postfix</span> <span style="color: gray">B:</span> HELO relay.adibidea.org <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 Kaixo relay.adibidea.org, ni posta zerbitzaria naiz</span> <span style="color: gray">B:</span> MAIL FROM:<ane@adibidea.org> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> RCPT TO:<hartzailea@adibidea.com> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> DATA <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">354 End data with <CR><LF>.<CR><LF></span> <span style="color: gray">B:</span> Subject: Mezuaren izenburua <span style="color: gray">B:</span> From: ane@adibidea.org <span style="color: gray">B:</span> To: hartzailea@adibidea.com <span style="color: gray">B:</span> <span style="color: gray">B:</span> Kaixo. <span style="color: gray">B:</span> Mezu hau proba mezu bat da. <span style="color: gray">B:</span> Ondo izan, <span style="color: gray">B:</span> Ane <span style="color: gray">B:</span> . <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK: queued as 12345</span> <span style="color: gray">B:</span> QUIT <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">221 Bye</span> <span style="color: gray">{Zerbitzariak konexioa itxi egiten du}</span> == Posta elektronikoaren funtzionamendua == Posta elektronikoko sisteman hainbat protokolo eta zerbitzarien lankidetza beharrezkoa da. Bereziki, SMTP protokoloa funtsezkoa da mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia gauzatzeko. Prozesua ez da zuzenean bidaltzailearen ordenagailutik hartzailearenera egiten; horren ordez, tarteko zerbitzariek eta sareko zerbitzuek (hala nola DNSk eta posta-zerbitzariek) kudeatzen dute mezuaren ibilbidea. Jarraian, posta elektronikoaren bidalketa eta jasotze prozesuaren urrats nagusiak azaltzen dira: *Mezuaren sorrera: Erabiltzaileak mezua idazten du posta-bezeroan. *Bidalketa zerbitzarira: Posta-bezeroak mezua SMTP bidez igortzen du bere posta-zerbitzarira. *Helmuga zehaztea: Zerbitzariak hartzailearen domeinua aztertzen du. DNS kontsultatzen du MX erregistroa aurkitzeko. *Helmugako zerbitzaria aurkitzea: DNSk hartzailearen posta-zerbitzariaren helbidea itzultzen du (MX). *Mezuaren entrega: Zerbitzariek elkarren artean mezua bidaltzen dute SMTP erabiliz. *Mezuaren biltegiratzea: Hartzailearen zerbitzariak mezua gordetzen du. *Mezuaren jasotzea: Erabiltzaileak mezua deskargatu edo posta-bezeroa sinkronizatzen du POP3 edo IMAP protokoloak erabiliz. == Ondorioa == Posta elektronikoa gaur egungo komunikazio digitalaren oinarrizko aplikazioetako bat da. Bere funtzionamendua hainbat protokoloren lankidetzan oinarritzen da, bereziki SMTP protokoloan. Protokolo honek mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia ahalbidetzen du. Bere garapen historikoari esker, posta elektronikoak sistema jabedun eta desberdinen arteko komunikazioa bateratu zuen, eta gaur egun Interneteko komunikazio globalaren oinarrietako bat da. Eboluzio horretan, segurtasuna, estandarizazioa eta interoperabilitatea funtsezko faktore bihurtu dira. rfm82mbt44qerfwyt6hg9yv2letz83y 43105 43104 2026-04-11T10:03:29Z Myriam.arrue 2667 /* SMTP protokoloaren bilakaera */ 43105 wikitext text/x-wiki '''SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)''' [[w:Posta_elektroniko|posta elektronikoa]] bidaltzeko erabiltzen den Interneteko estandar komunikazio-protokoloa da. Posta elektronikoaren sistema [[w:Bezero-zerbitzari|bezero-zerbitzari eredua]] jarraitzen duen aplikazio multzo bat da, non bezeroek (posta-bezeroak) eta zerbitzariek elkarlanean jarduten duten mezuak bidali eta jasotzeko. SMTP protokoloa 1980ko hamarkadan garatu zen, eta gaur egun ere funtsezkoa da sistema horren funtzionamendurako. SMTP-k mezu elektronikoak bidaltzea ahalbidetzen du [[w:Posta-bezero|posta-bezeroen]] eta [[w:Posta_zerbitzari|posta-zerbitzarien]] artean, baita posta-zerbitzarien artean ere. Erabiltzaile batek mezu bat bidaltzen duenean, bere posta-bezeroak SMTP zerbitzari batera konektatzen da, eta mezuak posta-zerbitzari batera bidaltzen ditu handik aurrera birbidaliak izan daitezen, helmugako zerbitzarira iritsi arte. SMTP ez da erabiltzen mezuak jasotzeko; horretarako beste protokolo batzuk erabiltzen dira, hala nola [[w:POP|POP3 (Post Office Protocol)]] eta [[w:Internet_Message_Access_Protocol|IMAP (Internet Message Access Protocol)]]. == Testuinguru historikoa == Posta elektroniko aplikazioaren sorrera 1960ko hamarkadan ezarri daiteke, [[w:en:Time-sharing|denbora partekatzean oinarritutako sistemetan]] agertu ziren erabiltzaileen arteko mezularitza sistemekin. Denbora-partekatze sistemak konputazio-eredu bat dira, non erabiltzaile anitzek ordenagailu baten baliabideak aldi berean partekatzen dituzten, prozesadorearen denbora zati txikietan banatuta. Horri esker, erabiltzaileek sistema berean modu interaktiboan lan egin ahal izan zuten. Horren adibide esanguratsu bat [[w:Massachusetts_Institute_of_Technology|MITeko]] [[w:en:Compatible_Time-Sharing_System|CTSS proiektua]] izan zen 1965ean. Proiektu honetan lehen posta elektroniko antzeko sistemak garatu ziren. Garai horretan, [[w:Konputagailu_nagusi|mainframe]] eta [[w:Miniordenagailu|minikonputagailuen]] garatzaile askok antzeko posta-aplikazioak garatu zituzten, baina gehienak ez ziren bateragarriak elkarren artean. 1971n, [[w:ARPANET|ARPANET]] sarearen bidez lehenengo posta elektroniko esperimentala bidali zen; mezu horretan “QWERTYUIOP” testua soilik agertzen zen, eta bi ordenagailuak elkarren ondoan zeuden arren sare bidez bidali zen. [[w:Ray_Tomlinson|Ray Tomlinson]] izan zen sare bidezko mezuen bidalketaren aitzindaria, eta CYPNET proba-protokoloa erabili zuen bi ordenagailuren artean mezuak trukatzeko, ordura arte komunikazioa sistema bereko erabiltzaileen artean soilik posible baitzen. Garapen horrekin batera, “@” ikurra erabili zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko helbideetan, gaur egungo egituraren oinarriak ezarriz. Posta elektroniko sistema jabedunak agertzen hasi ziren. [[w:IBM|IBM]], [[w:en:CompuServe|CompuServe] eta [[w:Xerox|Xerox]] enpresek barne-mezularitza sistemak erabili zituzten; CompuServek 1978an IBMri eta 1981ean Xeroxeri bulego arteko posta produktu komertzialak saldu zizkien. Horrez gain, DEC enpresaren [[w:en:ALL-IN-1|ALL-IN-1]] eta [[w:Hewlett-Packard|Hewlett-Packard-en]] HPMAIL (gero HP DeskManager izena hartu zuena) 1982an merkaturatu ziren; lehenengoaren garapena 1970eko hamarkadaren amaieran hasi zen, eta bigarrena e-mail sistema komertzial erabilienetako bat bihurtu zen. 1983an, SMTP protokoloa ARPANET sarean inplementatu zen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko urrats garrantzitsua emanez. 1980ko hamarkadaren erdialdean, [[w:Sare_lokal|sare lokaletan (LAN)]] oinarritutako posta-sistemak ere hedatu ziren. 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran, badirudi posta elektronikoaren estandar nagusia sistema jabedun komertzialak edo [[w:en:X.400|X.400]] sistema izango zirela, [[w:en:Government_Open_Systems_Interconnection_Profile|Government Open Systems Interconnection Profile (GOSIP)]] estandarraren parte zena. Hala ere, 1995ean Interneten trafiko komertzialaren murrizketak kendu zirenean, Interneteko posta-sistema irekiak nagusitu ziren. Horren ondorioz, gaur egun SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako posta-sistema da estandar nagusia. == SMTP protokoloaren bilakaera == 1980an, [[w:en:Jon_Postel|Jon Postel]] eta Suzanne Sluizer-ek RFC 772 argitaratu zuten, posta elektronikoa bidaltzeko [[w:Fitxategien_Transferentziarako_Protokoloa|File Transfer Protocol (FTP)]] sistemaren ordezko gisa Mail Transfer Protocol proposatuz. 1981eko azaroan Postel-ek RFC 788 argitaratu zuen, SMTP protokoloa definituz. SMTPren garapena [[w:Usenet|Usenet]] sarearen garapenaren garai berean egin zen, eta bi sistemek komunikazio eredu antzekoak partekatzen zituzten, batez ere [[w:en:Store_and_forward|“store-and-forward”]] mekanismoan oinarrituta. Hasiera batean, SMTP [[w:en:UUCP|Unix to Unix Copy Program (UUCP)]] sistemaren osagarri gisa erabili zen: UUCP egokiagoa zen konektagarritasun etena zuten sistemetarako, eta SMTP, berriz, sarearekiko konexio jarraitua zuten sistemetarako. 1983an, [[w:en:Sendmail|Sendmail]] softwarea garatu eta [[w:BSD|BSD Unix]] sistemarekin zabaldu zen. Sendmail SMTP protokoloa inplementatzen zuen lehen posta elektronikoko zerbitzari garrantzitsuenetako bat izan zen. BSD Unix sistema Interneten hedatu ahala, Sendmail bihurtu zen SMTPren inplementazio erabilienetako bat. Hasierako SMTP protokoloa testu sinplean (7-bit [[w:ASCII|ASCII]]) oinarritzen zen, eta ez zuen ez [[w:Kriptografia|enkriptaziorik]] ez [[w:Kautotze|kautotzerik]] eskaintzen. Horrek sistema erraza baina ahula egiten zuen, [[w:Spoofing|spoofing]], [[w:Zabor-posta|zabor-posta]] eta segurtasun erasoen aurrean. Hasieran, SMTP zerbitzariak askotan modu irekian ([[w:en:Open_mail_relay|open relay]]) funtzionatzen zuten, horrela Interneteko edozeinek posta mezuak bidali ahal zituen zerbitzari horiek erabiliz. 2002rako, ordea, spam-aren aurkako neurriak zirela eta modu hori erabiltzeari utzi zitzaion. 1995ean, RFC 1869 dokumentuak Extended Simple Mail Transfer Protocol (ESMTP) definitu zuen, SMTPren hedapenetarako egitura orokor bat ezarriz. Hedapen horiei esker, bezeroek eta zerbitzariek onartzen dituzten funtzio gehigarriak modu estandarizatuan negoziatzea ahalbidetzen zen. 1998an eta 1999an, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) definitu ziren. Horien bidez, posta bidalketa eta relay funtzioak bereizi ziren, eta erabiltzaileen kautotzea sartu zen. Aldaketa horiek funtsezkoak izan ziren zabor-postaren aurkako segurtasun-eredu modernoen oinarriak ezartzeko. Hasierako SMTPk ez zuen fitxategi bitarrak edo hizkuntza ez-latindarreko karaktereak ondo kudeatzen. Hori konpontzeko, [[w:Multipurpose_Internet_Mail_Extensions|Multipurpose Internet Mail Extensions (MIME)]] estandarra garatu zen, datu mota desberdinak testu formatura kodetzeko. Geroago, [[w:en:Simple_Mail_Transfer_Protocol#8BITMIME|“8BITMIME”]] hedapena sartu zen, eta horrek testu ez-ASCII transmisioa erraztu zuen, nahiz eta MIME oraindik beharrezkoa izan kasu askotan. 2012an, [[w:en:Simple_Mail_Transfer_Protocol#SMTPUTF8|SMTPUTF8]] hedapena sortu zen, [[w:UTF-8|UTF-8]] erabiliz nazioarteko karaktereak eta helbide ez-latindarrak (adibidez, [[w:Alfabeto_ziriliko|alfabeto zirilikoa]] edo [[w:Txinatar_karaktere|txinatarra]]) erabiltzea ahalbidetuz. == SMTP protokoloaren ezaugarriak == SMTP konexiora bideratutako eta testu-oinarriko protokoloa da, non posta bidaltzaileak eta hartzaileak komandoen eta erantzunen bidez komunikatzen diren. Komunikazio hau transmisio fidagarri eta ordenatuan gertatzen da TCP konexio baten gainean eta normalean SMTP-rako ofizialki ezarritako 25 portuan. SMTP saio batean, bezeroak (posta bezero batek edo posta zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. Oinarrizko komandoak hauek dira: *HELO: Zerbitzarian saioa hasteko. *MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko. *RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko. *DATA: mezuaren hasiera adierazteko, eta berau puntu bat soilik duen lerro bat aurkitutakoan amaituko da. *QUIT: Saioa amaitzeko. Zerbitzarien erantzunak kode bidez adierazten dira: 2xx kodeek arrakasta adierazten dute, 4xx kodeek errore behin-behinekoa eta 5xx kodeek errore iraunkorra. Azken kasuan, mezua ez da entregatzen eta bidaltzaileari itzultzen zaio. <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">220 smtp.adibidea.com ESMTP Postfix</span> <span style="color: gray">B:</span> HELO relay.adibidea.org <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 Kaixo relay.adibidea.org, ni posta zerbitzaria naiz</span> <span style="color: gray">B:</span> MAIL FROM:<ane@adibidea.org> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> RCPT TO:<hartzailea@adibidea.com> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> DATA <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">354 End data with <CR><LF>.<CR><LF></span> <span style="color: gray">B:</span> Subject: Mezuaren izenburua <span style="color: gray">B:</span> From: ane@adibidea.org <span style="color: gray">B:</span> To: hartzailea@adibidea.com <span style="color: gray">B:</span> <span style="color: gray">B:</span> Kaixo. <span style="color: gray">B:</span> Mezu hau proba mezu bat da. <span style="color: gray">B:</span> Ondo izan, <span style="color: gray">B:</span> Ane <span style="color: gray">B:</span> . <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK: queued as 12345</span> <span style="color: gray">B:</span> QUIT <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">221 Bye</span> <span style="color: gray">{Zerbitzariak konexioa itxi egiten du}</span> == Posta elektronikoaren funtzionamendua == Posta elektronikoko sisteman hainbat protokolo eta zerbitzarien lankidetza beharrezkoa da. Bereziki, SMTP protokoloa funtsezkoa da mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia gauzatzeko. Prozesua ez da zuzenean bidaltzailearen ordenagailutik hartzailearenera egiten; horren ordez, tarteko zerbitzariek eta sareko zerbitzuek (hala nola DNSk eta posta-zerbitzariek) kudeatzen dute mezuaren ibilbidea. Jarraian, posta elektronikoaren bidalketa eta jasotze prozesuaren urrats nagusiak azaltzen dira: *Mezuaren sorrera: Erabiltzaileak mezua idazten du posta-bezeroan. *Bidalketa zerbitzarira: Posta-bezeroak mezua SMTP bidez igortzen du bere posta-zerbitzarira. *Helmuga zehaztea: Zerbitzariak hartzailearen domeinua aztertzen du. DNS kontsultatzen du MX erregistroa aurkitzeko. *Helmugako zerbitzaria aurkitzea: DNSk hartzailearen posta-zerbitzariaren helbidea itzultzen du (MX). *Mezuaren entrega: Zerbitzariek elkarren artean mezua bidaltzen dute SMTP erabiliz. *Mezuaren biltegiratzea: Hartzailearen zerbitzariak mezua gordetzen du. *Mezuaren jasotzea: Erabiltzaileak mezua deskargatu edo posta-bezeroa sinkronizatzen du POP3 edo IMAP protokoloak erabiliz. == Ondorioa == Posta elektronikoa gaur egungo komunikazio digitalaren oinarrizko aplikazioetako bat da. Bere funtzionamendua hainbat protokoloren lankidetzan oinarritzen da, bereziki SMTP protokoloan. Protokolo honek mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia ahalbidetzen du. Bere garapen historikoari esker, posta elektronikoak sistema jabedun eta desberdinen arteko komunikazioa bateratu zuen, eta gaur egun Interneteko komunikazio globalaren oinarrietako bat da. Eboluzio horretan, segurtasuna, estandarizazioa eta interoperabilitatea funtsezko faktore bihurtu dira. 231u9la42mppxzk5pg8pr1sp0mnb77e 43106 43105 2026-04-11T10:09:25Z Myriam.arrue 2667 /* SMTP protokoloaren ezaugarriak */ 43106 wikitext text/x-wiki '''SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)''' [[w:Posta_elektroniko|posta elektronikoa]] bidaltzeko erabiltzen den Interneteko estandar komunikazio-protokoloa da. Posta elektronikoaren sistema [[w:Bezero-zerbitzari|bezero-zerbitzari eredua]] jarraitzen duen aplikazio multzo bat da, non bezeroek (posta-bezeroak) eta zerbitzariek elkarlanean jarduten duten mezuak bidali eta jasotzeko. SMTP protokoloa 1980ko hamarkadan garatu zen, eta gaur egun ere funtsezkoa da sistema horren funtzionamendurako. SMTP-k mezu elektronikoak bidaltzea ahalbidetzen du [[w:Posta-bezero|posta-bezeroen]] eta [[w:Posta_zerbitzari|posta-zerbitzarien]] artean, baita posta-zerbitzarien artean ere. Erabiltzaile batek mezu bat bidaltzen duenean, bere posta-bezeroak SMTP zerbitzari batera konektatzen da, eta mezuak posta-zerbitzari batera bidaltzen ditu handik aurrera birbidaliak izan daitezen, helmugako zerbitzarira iritsi arte. SMTP ez da erabiltzen mezuak jasotzeko; horretarako beste protokolo batzuk erabiltzen dira, hala nola [[w:POP|POP3 (Post Office Protocol)]] eta [[w:Internet_Message_Access_Protocol|IMAP (Internet Message Access Protocol)]]. == Testuinguru historikoa == Posta elektroniko aplikazioaren sorrera 1960ko hamarkadan ezarri daiteke, [[w:en:Time-sharing|denbora partekatzean oinarritutako sistemetan]] agertu ziren erabiltzaileen arteko mezularitza sistemekin. Denbora-partekatze sistemak konputazio-eredu bat dira, non erabiltzaile anitzek ordenagailu baten baliabideak aldi berean partekatzen dituzten, prozesadorearen denbora zati txikietan banatuta. Horri esker, erabiltzaileek sistema berean modu interaktiboan lan egin ahal izan zuten. Horren adibide esanguratsu bat [[w:Massachusetts_Institute_of_Technology|MITeko]] [[w:en:Compatible_Time-Sharing_System|CTSS proiektua]] izan zen 1965ean. Proiektu honetan lehen posta elektroniko antzeko sistemak garatu ziren. Garai horretan, [[w:Konputagailu_nagusi|mainframe]] eta [[w:Miniordenagailu|minikonputagailuen]] garatzaile askok antzeko posta-aplikazioak garatu zituzten, baina gehienak ez ziren bateragarriak elkarren artean. 1971n, [[w:ARPANET|ARPANET]] sarearen bidez lehenengo posta elektroniko esperimentala bidali zen; mezu horretan “QWERTYUIOP” testua soilik agertzen zen, eta bi ordenagailuak elkarren ondoan zeuden arren sare bidez bidali zen. [[w:Ray_Tomlinson|Ray Tomlinson]] izan zen sare bidezko mezuen bidalketaren aitzindaria, eta CYPNET proba-protokoloa erabili zuen bi ordenagailuren artean mezuak trukatzeko, ordura arte komunikazioa sistema bereko erabiltzaileen artean soilik posible baitzen. Garapen horrekin batera, “@” ikurra erabili zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko helbideetan, gaur egungo egituraren oinarriak ezarriz. Posta elektroniko sistema jabedunak agertzen hasi ziren. [[w:IBM|IBM]], [[w:en:CompuServe|CompuServe] eta [[w:Xerox|Xerox]] enpresek barne-mezularitza sistemak erabili zituzten; CompuServek 1978an IBMri eta 1981ean Xeroxeri bulego arteko posta produktu komertzialak saldu zizkien. Horrez gain, DEC enpresaren [[w:en:ALL-IN-1|ALL-IN-1]] eta [[w:Hewlett-Packard|Hewlett-Packard-en]] HPMAIL (gero HP DeskManager izena hartu zuena) 1982an merkaturatu ziren; lehenengoaren garapena 1970eko hamarkadaren amaieran hasi zen, eta bigarrena e-mail sistema komertzial erabilienetako bat bihurtu zen. 1983an, SMTP protokoloa ARPANET sarean inplementatu zen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko urrats garrantzitsua emanez. 1980ko hamarkadaren erdialdean, [[w:Sare_lokal|sare lokaletan (LAN)]] oinarritutako posta-sistemak ere hedatu ziren. 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran, badirudi posta elektronikoaren estandar nagusia sistema jabedun komertzialak edo [[w:en:X.400|X.400]] sistema izango zirela, [[w:en:Government_Open_Systems_Interconnection_Profile|Government Open Systems Interconnection Profile (GOSIP)]] estandarraren parte zena. Hala ere, 1995ean Interneten trafiko komertzialaren murrizketak kendu zirenean, Interneteko posta-sistema irekiak nagusitu ziren. Horren ondorioz, gaur egun SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako posta-sistema da estandar nagusia. == SMTP protokoloaren bilakaera == 1980an, [[w:en:Jon_Postel|Jon Postel]] eta Suzanne Sluizer-ek RFC 772 argitaratu zuten, posta elektronikoa bidaltzeko [[w:Fitxategien_Transferentziarako_Protokoloa|File Transfer Protocol (FTP)]] sistemaren ordezko gisa Mail Transfer Protocol proposatuz. 1981eko azaroan Postel-ek RFC 788 argitaratu zuen, SMTP protokoloa definituz. SMTPren garapena [[w:Usenet|Usenet]] sarearen garapenaren garai berean egin zen, eta bi sistemek komunikazio eredu antzekoak partekatzen zituzten, batez ere [[w:en:Store_and_forward|“store-and-forward”]] mekanismoan oinarrituta. Hasiera batean, SMTP [[w:en:UUCP|Unix to Unix Copy Program (UUCP)]] sistemaren osagarri gisa erabili zen: UUCP egokiagoa zen konektagarritasun etena zuten sistemetarako, eta SMTP, berriz, sarearekiko konexio jarraitua zuten sistemetarako. 1983an, [[w:en:Sendmail|Sendmail]] softwarea garatu eta [[w:BSD|BSD Unix]] sistemarekin zabaldu zen. Sendmail SMTP protokoloa inplementatzen zuen lehen posta elektronikoko zerbitzari garrantzitsuenetako bat izan zen. BSD Unix sistema Interneten hedatu ahala, Sendmail bihurtu zen SMTPren inplementazio erabilienetako bat. Hasierako SMTP protokoloa testu sinplean (7-bit [[w:ASCII|ASCII]]) oinarritzen zen, eta ez zuen ez [[w:Kriptografia|enkriptaziorik]] ez [[w:Kautotze|kautotzerik]] eskaintzen. Horrek sistema erraza baina ahula egiten zuen, [[w:Spoofing|spoofing]], [[w:Zabor-posta|zabor-posta]] eta segurtasun erasoen aurrean. Hasieran, SMTP zerbitzariak askotan modu irekian ([[w:en:Open_mail_relay|open relay]]) funtzionatzen zuten, horrela Interneteko edozeinek posta mezuak bidali ahal zituen zerbitzari horiek erabiliz. 2002rako, ordea, spam-aren aurkako neurriak zirela eta modu hori erabiltzeari utzi zitzaion. 1995ean, RFC 1869 dokumentuak Extended Simple Mail Transfer Protocol (ESMTP) definitu zuen, SMTPren hedapenetarako egitura orokor bat ezarriz. Hedapen horiei esker, bezeroek eta zerbitzariek onartzen dituzten funtzio gehigarriak modu estandarizatuan negoziatzea ahalbidetzen zen. 1998an eta 1999an, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) definitu ziren. Horien bidez, posta bidalketa eta relay funtzioak bereizi ziren, eta erabiltzaileen kautotzea sartu zen. Aldaketa horiek funtsezkoak izan ziren zabor-postaren aurkako segurtasun-eredu modernoen oinarriak ezartzeko. Hasierako SMTPk ez zuen fitxategi bitarrak edo hizkuntza ez-latindarreko karaktereak ondo kudeatzen. Hori konpontzeko, [[w:Multipurpose_Internet_Mail_Extensions|Multipurpose Internet Mail Extensions (MIME)]] estandarra garatu zen, datu mota desberdinak testu formatura kodetzeko. Geroago, [[w:en:Simple_Mail_Transfer_Protocol#8BITMIME|“8BITMIME”]] hedapena sartu zen, eta horrek testu ez-ASCII transmisioa erraztu zuen, nahiz eta MIME oraindik beharrezkoa izan kasu askotan. 2012an, [[w:en:Simple_Mail_Transfer_Protocol#SMTPUTF8|SMTPUTF8]] hedapena sortu zen, [[w:UTF-8|UTF-8]] erabiliz nazioarteko karaktereak eta helbide ez-latindarrak (adibidez, [[w:Alfabeto_ziriliko|alfabeto zirilikoa]] edo [[w:Txinatar_karaktere|txinatarra]]) erabiltzea ahalbidetuz. == SMTP protokoloaren ezaugarriak == SMTP [[w:en:Connection-oriented_communication|konexiora bideratutako]] eta [[w:en:Communication_protocol#Text-based|testu-oinarriko protokoloa]] da, non posta bidaltzaileak eta hartzaileak komandoen eta erantzunen bidez komunikatzen diren. Komunikazio hau transmisio fidagarri eta ordenatuan gertatzen da [[w:Transmission_Control_Protocol|TCP]] konexio baten gainean eta normalean SMTP-rako ofizialki ezarritako 25 portuan. SMTP saio batean, bezeroak (posta-bezero batek edo posta-zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. Oinarrizko komandoak hauek dira: *HELO: zerbitzarian saioa hasteko. *MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko. *RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko. *DATA: mezuaren hasiera adierazteko, puntu bat soilik duen lerro bat aurkitutakoan amaituko da. *QUIT: Saioa amaitzeko. Zerbitzarien erantzunak kode bidez adierazten dira: 2xx kodeek arrakasta adierazten dute, 4xx kodeek errore behin-behinekoa eta 5xx kodeek errore iraunkorra. Azken kasuan, mezua ez da entregatzen eta bidaltzaileari itzultzen zaio. <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">220 smtp.adibidea.com ESMTP Postfix</span> <span style="color: gray">B:</span> HELO relay.adibidea.org <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 Kaixo relay.adibidea.org, ni posta zerbitzaria naiz</span> <span style="color: gray">B:</span> MAIL FROM:<ane@adibidea.org> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> RCPT TO:<hartzailea@adibidea.com> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> DATA <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">354 End data with <CR><LF>.<CR><LF></span> <span style="color: gray">B:</span> Subject: Mezuaren izenburua <span style="color: gray">B:</span> From: ane@adibidea.org <span style="color: gray">B:</span> To: hartzailea@adibidea.com <span style="color: gray">B:</span> <span style="color: gray">B:</span> Kaixo. <span style="color: gray">B:</span> Mezu hau proba mezu bat da. <span style="color: gray">B:</span> Ondo izan, <span style="color: gray">B:</span> Ane <span style="color: gray">B:</span> . <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK: queued as 12345</span> <span style="color: gray">B:</span> QUIT <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">221 Bye</span> <span style="color: gray">{Zerbitzariak konexioa itxi egiten du}</span> == Posta elektronikoaren funtzionamendua == Posta elektronikoko sisteman hainbat protokolo eta zerbitzarien lankidetza beharrezkoa da. Bereziki, SMTP protokoloa funtsezkoa da mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia gauzatzeko. Prozesua ez da zuzenean bidaltzailearen ordenagailutik hartzailearenera egiten; horren ordez, tarteko zerbitzariek eta sareko zerbitzuek (hala nola DNSk eta posta-zerbitzariek) kudeatzen dute mezuaren ibilbidea. Jarraian, posta elektronikoaren bidalketa eta jasotze prozesuaren urrats nagusiak azaltzen dira: *Mezuaren sorrera: Erabiltzaileak mezua idazten du posta-bezeroan. *Bidalketa zerbitzarira: Posta-bezeroak mezua SMTP bidez igortzen du bere posta-zerbitzarira. *Helmuga zehaztea: Zerbitzariak hartzailearen domeinua aztertzen du. DNS kontsultatzen du MX erregistroa aurkitzeko. *Helmugako zerbitzaria aurkitzea: DNSk hartzailearen posta-zerbitzariaren helbidea itzultzen du (MX). *Mezuaren entrega: Zerbitzariek elkarren artean mezua bidaltzen dute SMTP erabiliz. *Mezuaren biltegiratzea: Hartzailearen zerbitzariak mezua gordetzen du. *Mezuaren jasotzea: Erabiltzaileak mezua deskargatu edo posta-bezeroa sinkronizatzen du POP3 edo IMAP protokoloak erabiliz. == Ondorioa == Posta elektronikoa gaur egungo komunikazio digitalaren oinarrizko aplikazioetako bat da. Bere funtzionamendua hainbat protokoloren lankidetzan oinarritzen da, bereziki SMTP protokoloan. Protokolo honek mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia ahalbidetzen du. Bere garapen historikoari esker, posta elektronikoak sistema jabedun eta desberdinen arteko komunikazioa bateratu zuen, eta gaur egun Interneteko komunikazio globalaren oinarrietako bat da. Eboluzio horretan, segurtasuna, estandarizazioa eta interoperabilitatea funtsezko faktore bihurtu dira. 5dpcnhwouxsou2lvz2kekk73w5go6dx 43107 43106 2026-04-11T10:12:00Z Myriam.arrue 2667 /* Posta elektronikoaren funtzionamendua */ 43107 wikitext text/x-wiki '''SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)''' [[w:Posta_elektroniko|posta elektronikoa]] bidaltzeko erabiltzen den Interneteko estandar komunikazio-protokoloa da. Posta elektronikoaren sistema [[w:Bezero-zerbitzari|bezero-zerbitzari eredua]] jarraitzen duen aplikazio multzo bat da, non bezeroek (posta-bezeroak) eta zerbitzariek elkarlanean jarduten duten mezuak bidali eta jasotzeko. SMTP protokoloa 1980ko hamarkadan garatu zen, eta gaur egun ere funtsezkoa da sistema horren funtzionamendurako. SMTP-k mezu elektronikoak bidaltzea ahalbidetzen du [[w:Posta-bezero|posta-bezeroen]] eta [[w:Posta_zerbitzari|posta-zerbitzarien]] artean, baita posta-zerbitzarien artean ere. Erabiltzaile batek mezu bat bidaltzen duenean, bere posta-bezeroak SMTP zerbitzari batera konektatzen da, eta mezuak posta-zerbitzari batera bidaltzen ditu handik aurrera birbidaliak izan daitezen, helmugako zerbitzarira iritsi arte. SMTP ez da erabiltzen mezuak jasotzeko; horretarako beste protokolo batzuk erabiltzen dira, hala nola [[w:POP|POP3 (Post Office Protocol)]] eta [[w:Internet_Message_Access_Protocol|IMAP (Internet Message Access Protocol)]]. == Testuinguru historikoa == Posta elektroniko aplikazioaren sorrera 1960ko hamarkadan ezarri daiteke, [[w:en:Time-sharing|denbora partekatzean oinarritutako sistemetan]] agertu ziren erabiltzaileen arteko mezularitza sistemekin. Denbora-partekatze sistemak konputazio-eredu bat dira, non erabiltzaile anitzek ordenagailu baten baliabideak aldi berean partekatzen dituzten, prozesadorearen denbora zati txikietan banatuta. Horri esker, erabiltzaileek sistema berean modu interaktiboan lan egin ahal izan zuten. Horren adibide esanguratsu bat [[w:Massachusetts_Institute_of_Technology|MITeko]] [[w:en:Compatible_Time-Sharing_System|CTSS proiektua]] izan zen 1965ean. Proiektu honetan lehen posta elektroniko antzeko sistemak garatu ziren. Garai horretan, [[w:Konputagailu_nagusi|mainframe]] eta [[w:Miniordenagailu|minikonputagailuen]] garatzaile askok antzeko posta-aplikazioak garatu zituzten, baina gehienak ez ziren bateragarriak elkarren artean. 1971n, [[w:ARPANET|ARPANET]] sarearen bidez lehenengo posta elektroniko esperimentala bidali zen; mezu horretan “QWERTYUIOP” testua soilik agertzen zen, eta bi ordenagailuak elkarren ondoan zeuden arren sare bidez bidali zen. [[w:Ray_Tomlinson|Ray Tomlinson]] izan zen sare bidezko mezuen bidalketaren aitzindaria, eta CYPNET proba-protokoloa erabili zuen bi ordenagailuren artean mezuak trukatzeko, ordura arte komunikazioa sistema bereko erabiltzaileen artean soilik posible baitzen. Garapen horrekin batera, “@” ikurra erabili zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko helbideetan, gaur egungo egituraren oinarriak ezarriz. Posta elektroniko sistema jabedunak agertzen hasi ziren. [[w:IBM|IBM]], [[w:en:CompuServe|CompuServe] eta [[w:Xerox|Xerox]] enpresek barne-mezularitza sistemak erabili zituzten; CompuServek 1978an IBMri eta 1981ean Xeroxeri bulego arteko posta produktu komertzialak saldu zizkien. Horrez gain, DEC enpresaren [[w:en:ALL-IN-1|ALL-IN-1]] eta [[w:Hewlett-Packard|Hewlett-Packard-en]] HPMAIL (gero HP DeskManager izena hartu zuena) 1982an merkaturatu ziren; lehenengoaren garapena 1970eko hamarkadaren amaieran hasi zen, eta bigarrena e-mail sistema komertzial erabilienetako bat bihurtu zen. 1983an, SMTP protokoloa ARPANET sarean inplementatu zen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko urrats garrantzitsua emanez. 1980ko hamarkadaren erdialdean, [[w:Sare_lokal|sare lokaletan (LAN)]] oinarritutako posta-sistemak ere hedatu ziren. 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran, badirudi posta elektronikoaren estandar nagusia sistema jabedun komertzialak edo [[w:en:X.400|X.400]] sistema izango zirela, [[w:en:Government_Open_Systems_Interconnection_Profile|Government Open Systems Interconnection Profile (GOSIP)]] estandarraren parte zena. Hala ere, 1995ean Interneten trafiko komertzialaren murrizketak kendu zirenean, Interneteko posta-sistema irekiak nagusitu ziren. Horren ondorioz, gaur egun SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako posta-sistema da estandar nagusia. == SMTP protokoloaren bilakaera == 1980an, [[w:en:Jon_Postel|Jon Postel]] eta Suzanne Sluizer-ek RFC 772 argitaratu zuten, posta elektronikoa bidaltzeko [[w:Fitxategien_Transferentziarako_Protokoloa|File Transfer Protocol (FTP)]] sistemaren ordezko gisa Mail Transfer Protocol proposatuz. 1981eko azaroan Postel-ek RFC 788 argitaratu zuen, SMTP protokoloa definituz. SMTPren garapena [[w:Usenet|Usenet]] sarearen garapenaren garai berean egin zen, eta bi sistemek komunikazio eredu antzekoak partekatzen zituzten, batez ere [[w:en:Store_and_forward|“store-and-forward”]] mekanismoan oinarrituta. Hasiera batean, SMTP [[w:en:UUCP|Unix to Unix Copy Program (UUCP)]] sistemaren osagarri gisa erabili zen: UUCP egokiagoa zen konektagarritasun etena zuten sistemetarako, eta SMTP, berriz, sarearekiko konexio jarraitua zuten sistemetarako. 1983an, [[w:en:Sendmail|Sendmail]] softwarea garatu eta [[w:BSD|BSD Unix]] sistemarekin zabaldu zen. Sendmail SMTP protokoloa inplementatzen zuen lehen posta elektronikoko zerbitzari garrantzitsuenetako bat izan zen. BSD Unix sistema Interneten hedatu ahala, Sendmail bihurtu zen SMTPren inplementazio erabilienetako bat. Hasierako SMTP protokoloa testu sinplean (7-bit [[w:ASCII|ASCII]]) oinarritzen zen, eta ez zuen ez [[w:Kriptografia|enkriptaziorik]] ez [[w:Kautotze|kautotzerik]] eskaintzen. Horrek sistema erraza baina ahula egiten zuen, [[w:Spoofing|spoofing]], [[w:Zabor-posta|zabor-posta]] eta segurtasun erasoen aurrean. Hasieran, SMTP zerbitzariak askotan modu irekian ([[w:en:Open_mail_relay|open relay]]) funtzionatzen zuten, horrela Interneteko edozeinek posta mezuak bidali ahal zituen zerbitzari horiek erabiliz. 2002rako, ordea, spam-aren aurkako neurriak zirela eta modu hori erabiltzeari utzi zitzaion. 1995ean, RFC 1869 dokumentuak Extended Simple Mail Transfer Protocol (ESMTP) definitu zuen, SMTPren hedapenetarako egitura orokor bat ezarriz. Hedapen horiei esker, bezeroek eta zerbitzariek onartzen dituzten funtzio gehigarriak modu estandarizatuan negoziatzea ahalbidetzen zen. 1998an eta 1999an, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) definitu ziren. Horien bidez, posta bidalketa eta relay funtzioak bereizi ziren, eta erabiltzaileen kautotzea sartu zen. Aldaketa horiek funtsezkoak izan ziren zabor-postaren aurkako segurtasun-eredu modernoen oinarriak ezartzeko. Hasierako SMTPk ez zuen fitxategi bitarrak edo hizkuntza ez-latindarreko karaktereak ondo kudeatzen. Hori konpontzeko, [[w:Multipurpose_Internet_Mail_Extensions|Multipurpose Internet Mail Extensions (MIME)]] estandarra garatu zen, datu mota desberdinak testu formatura kodetzeko. Geroago, [[w:en:Simple_Mail_Transfer_Protocol#8BITMIME|“8BITMIME”]] hedapena sartu zen, eta horrek testu ez-ASCII transmisioa erraztu zuen, nahiz eta MIME oraindik beharrezkoa izan kasu askotan. 2012an, [[w:en:Simple_Mail_Transfer_Protocol#SMTPUTF8|SMTPUTF8]] hedapena sortu zen, [[w:UTF-8|UTF-8]] erabiliz nazioarteko karaktereak eta helbide ez-latindarrak (adibidez, [[w:Alfabeto_ziriliko|alfabeto zirilikoa]] edo [[w:Txinatar_karaktere|txinatarra]]) erabiltzea ahalbidetuz. == SMTP protokoloaren ezaugarriak == SMTP [[w:en:Connection-oriented_communication|konexiora bideratutako]] eta [[w:en:Communication_protocol#Text-based|testu-oinarriko protokoloa]] da, non posta bidaltzaileak eta hartzaileak komandoen eta erantzunen bidez komunikatzen diren. Komunikazio hau transmisio fidagarri eta ordenatuan gertatzen da [[w:Transmission_Control_Protocol|TCP]] konexio baten gainean eta normalean SMTP-rako ofizialki ezarritako 25 portuan. SMTP saio batean, bezeroak (posta-bezero batek edo posta-zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. Oinarrizko komandoak hauek dira: *HELO: zerbitzarian saioa hasteko. *MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko. *RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko. *DATA: mezuaren hasiera adierazteko, puntu bat soilik duen lerro bat aurkitutakoan amaituko da. *QUIT: Saioa amaitzeko. Zerbitzarien erantzunak kode bidez adierazten dira: 2xx kodeek arrakasta adierazten dute, 4xx kodeek errore behin-behinekoa eta 5xx kodeek errore iraunkorra. Azken kasuan, mezua ez da entregatzen eta bidaltzaileari itzultzen zaio. <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">220 smtp.adibidea.com ESMTP Postfix</span> <span style="color: gray">B:</span> HELO relay.adibidea.org <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 Kaixo relay.adibidea.org, ni posta zerbitzaria naiz</span> <span style="color: gray">B:</span> MAIL FROM:<ane@adibidea.org> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> RCPT TO:<hartzailea@adibidea.com> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> DATA <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">354 End data with <CR><LF>.<CR><LF></span> <span style="color: gray">B:</span> Subject: Mezuaren izenburua <span style="color: gray">B:</span> From: ane@adibidea.org <span style="color: gray">B:</span> To: hartzailea@adibidea.com <span style="color: gray">B:</span> <span style="color: gray">B:</span> Kaixo. <span style="color: gray">B:</span> Mezu hau proba mezu bat da. <span style="color: gray">B:</span> Ondo izan, <span style="color: gray">B:</span> Ane <span style="color: gray">B:</span> . <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK: queued as 12345</span> <span style="color: gray">B:</span> QUIT <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">221 Bye</span> <span style="color: gray">{Zerbitzariak konexioa itxi egiten du}</span> == Posta elektronikoaren funtzionamendua == Posta elektronikoko sisteman hainbat protokolo eta zerbitzarien lankidetza beharrezkoa da. Bereziki, SMTP protokoloa funtsezkoa da mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia gauzatzeko. Prozesua ez da zuzenean bidaltzailearen ordenagailutik hartzailearenera egiten; horren ordez, tarteko zerbitzariek eta sareko zerbitzuek (hala nola [[w:Domain_Name_System|DNS-ek]] eta posta-zerbitzariek) kudeatzen dute mezuaren ibilbidea. Jarraian, posta elektronikoaren bidalketa eta jasotze prozesuaren urrats nagusiak azaltzen dira: *Mezuaren sorrera: Erabiltzaileak mezua idazten du posta-bezeroan. *Bidalketa zerbitzarira: Posta-bezeroak mezua SMTP bidez igortzen du bere posta-zerbitzarira. *Helmuga zehaztea: Zerbitzariak hartzailearen domeinua aztertzen du. DNS kontsultatzen du MX erregistroa aurkitzeko. *Helmugako zerbitzaria aurkitzea: DNS sistemak hartzailearen posta-zerbitzariaren helbidea itzultzen du (MX erregistroa). *Mezuaren entrega: Zerbitzariek elkarren artean mezua bidaltzen dute SMTP erabiliz. *Mezuaren biltegiratzea: Hartzailearen zerbitzariak mezua gordetzen du. *Mezuaren jasotzea: Erabiltzaileak mezua deskargatu edo posta-bezeroa sinkronizatzen du POP3 edo IMAP protokoloak erabiliz. == Ondorioa == Posta elektronikoa gaur egungo komunikazio digitalaren oinarrizko aplikazioetako bat da. Bere funtzionamendua hainbat protokoloren lankidetzan oinarritzen da, bereziki SMTP protokoloan. Protokolo honek mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia ahalbidetzen du. Bere garapen historikoari esker, posta elektronikoak sistema jabedun eta desberdinen arteko komunikazioa bateratu zuen, eta gaur egun Interneteko komunikazio globalaren oinarrietako bat da. Eboluzio horretan, segurtasuna, estandarizazioa eta interoperabilitatea funtsezko faktore bihurtu dira. qr1zsr12ux0pj5hedpfyr4du4dmyuir 43108 43107 2026-04-11T10:15:30Z Myriam.arrue 2667 43108 wikitext text/x-wiki [[File:Email icon crystal.png|Email_icon_crystal|thumb]] [[File:SMTP-transfer-model.svg|SMTP-transfer-model|thumb]] '''SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)''' [[w:Posta_elektroniko|posta elektronikoa]] bidaltzeko erabiltzen den Interneteko estandar komunikazio-protokoloa da. Posta elektronikoaren sistema [[w:Bezero-zerbitzari|bezero-zerbitzari eredua]] jarraitzen duen aplikazio multzo bat da, non bezeroek (posta-bezeroak) eta zerbitzariek elkarlanean jarduten duten mezuak bidali eta jasotzeko. SMTP protokoloa 1980ko hamarkadan garatu zen, eta gaur egun ere funtsezkoa da sistema horren funtzionamendurako. SMTP-k mezu elektronikoak bidaltzea ahalbidetzen du [[w:Posta-bezero|posta-bezeroen]] eta [[w:Posta_zerbitzari|posta-zerbitzarien]] artean, baita posta-zerbitzarien artean ere. Erabiltzaile batek mezu bat bidaltzen duenean, bere posta-bezeroak SMTP zerbitzari batera konektatzen da, eta mezuak posta-zerbitzari batera bidaltzen ditu handik aurrera birbidaliak izan daitezen, helmugako zerbitzarira iritsi arte. SMTP ez da erabiltzen mezuak jasotzeko; horretarako beste protokolo batzuk erabiltzen dira, hala nola [[w:POP|POP3 (Post Office Protocol)]] eta [[w:Internet_Message_Access_Protocol|IMAP (Internet Message Access Protocol)]]. == Testuinguru historikoa == Posta elektroniko aplikazioaren sorrera 1960ko hamarkadan ezarri daiteke, [[w:en:Time-sharing|denbora partekatzean oinarritutako sistemetan]] agertu ziren erabiltzaileen arteko mezularitza sistemekin. Denbora-partekatze sistemak konputazio-eredu bat dira, non erabiltzaile anitzek ordenagailu baten baliabideak aldi berean partekatzen dituzten, prozesadorearen denbora zati txikietan banatuta. Horri esker, erabiltzaileek sistema berean modu interaktiboan lan egin ahal izan zuten. Horren adibide esanguratsu bat [[w:Massachusetts_Institute_of_Technology|MITeko]] [[w:en:Compatible_Time-Sharing_System|CTSS proiektua]] izan zen 1965ean. Proiektu honetan lehen posta elektroniko antzeko sistemak garatu ziren. Garai horretan, [[w:Konputagailu_nagusi|mainframe]] eta [[w:Miniordenagailu|minikonputagailuen]] garatzaile askok antzeko posta-aplikazioak garatu zituzten, baina gehienak ez ziren bateragarriak elkarren artean. 1971n, [[w:ARPANET|ARPANET]] sarearen bidez lehenengo posta elektroniko esperimentala bidali zen; mezu horretan “QWERTYUIOP” testua soilik agertzen zen, eta bi ordenagailuak elkarren ondoan zeuden arren sare bidez bidali zen. [[w:Ray_Tomlinson|Ray Tomlinson]] izan zen sare bidezko mezuen bidalketaren aitzindaria, eta CYPNET proba-protokoloa erabili zuen bi ordenagailuren artean mezuak trukatzeko, ordura arte komunikazioa sistema bereko erabiltzaileen artean soilik posible baitzen. Garapen horrekin batera, “@” ikurra erabili zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko helbideetan, gaur egungo egituraren oinarriak ezarriz. Posta elektroniko sistema jabedunak agertzen hasi ziren. [[w:IBM|IBM]], [[w:en:CompuServe|CompuServe] eta [[w:Xerox|Xerox]] enpresek barne-mezularitza sistemak erabili zituzten; CompuServek 1978an IBMri eta 1981ean Xeroxeri bulego arteko posta produktu komertzialak saldu zizkien. Horrez gain, DEC enpresaren [[w:en:ALL-IN-1|ALL-IN-1]] eta [[w:Hewlett-Packard|Hewlett-Packard-en]] HPMAIL (gero HP DeskManager izena hartu zuena) 1982an merkaturatu ziren; lehenengoaren garapena 1970eko hamarkadaren amaieran hasi zen, eta bigarrena e-mail sistema komertzial erabilienetako bat bihurtu zen. 1983an, SMTP protokoloa ARPANET sarean inplementatu zen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko urrats garrantzitsua emanez. 1980ko hamarkadaren erdialdean, [[w:Sare_lokal|sare lokaletan (LAN)]] oinarritutako posta-sistemak ere hedatu ziren. 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran, badirudi posta elektronikoaren estandar nagusia sistema jabedun komertzialak edo [[w:en:X.400|X.400]] sistema izango zirela, [[w:en:Government_Open_Systems_Interconnection_Profile|Government Open Systems Interconnection Profile (GOSIP)]] estandarraren parte zena. Hala ere, 1995ean Interneten trafiko komertzialaren murrizketak kendu zirenean, Interneteko posta-sistema irekiak nagusitu ziren. Horren ondorioz, gaur egun SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako posta-sistema da estandar nagusia. == SMTP protokoloaren bilakaera == 1980an, [[w:en:Jon_Postel|Jon Postel]] eta Suzanne Sluizer-ek RFC 772 argitaratu zuten, posta elektronikoa bidaltzeko [[w:Fitxategien_Transferentziarako_Protokoloa|File Transfer Protocol (FTP)]] sistemaren ordezko gisa Mail Transfer Protocol proposatuz. 1981eko azaroan Postel-ek RFC 788 argitaratu zuen, SMTP protokoloa definituz. SMTPren garapena [[w:Usenet|Usenet]] sarearen garapenaren garai berean egin zen, eta bi sistemek komunikazio eredu antzekoak partekatzen zituzten, batez ere [[w:en:Store_and_forward|“store-and-forward”]] mekanismoan oinarrituta. Hasiera batean, SMTP [[w:en:UUCP|Unix to Unix Copy Program (UUCP)]] sistemaren osagarri gisa erabili zen: UUCP egokiagoa zen konektagarritasun etena zuten sistemetarako, eta SMTP, berriz, sarearekiko konexio jarraitua zuten sistemetarako. 1983an, [[w:en:Sendmail|Sendmail]] softwarea garatu eta [[w:BSD|BSD Unix]] sistemarekin zabaldu zen. Sendmail SMTP protokoloa inplementatzen zuen lehen posta elektronikoko zerbitzari garrantzitsuenetako bat izan zen. BSD Unix sistema Interneten hedatu ahala, Sendmail bihurtu zen SMTPren inplementazio erabilienetako bat. Hasierako SMTP protokoloa testu sinplean (7-bit [[w:ASCII|ASCII]]) oinarritzen zen, eta ez zuen ez [[w:Kriptografia|enkriptaziorik]] ez [[w:Kautotze|kautotzerik]] eskaintzen. Horrek sistema erraza baina ahula egiten zuen, [[w:Spoofing|spoofing]], [[w:Zabor-posta|zabor-posta]] eta segurtasun erasoen aurrean. Hasieran, SMTP zerbitzariak askotan modu irekian ([[w:en:Open_mail_relay|open relay]]) funtzionatzen zuten, horrela Interneteko edozeinek posta mezuak bidali ahal zituen zerbitzari horiek erabiliz. 2002rako, ordea, spam-aren aurkako neurriak zirela eta modu hori erabiltzeari utzi zitzaion. 1995ean, RFC 1869 dokumentuak Extended Simple Mail Transfer Protocol (ESMTP) definitu zuen, SMTPren hedapenetarako egitura orokor bat ezarriz. Hedapen horiei esker, bezeroek eta zerbitzariek onartzen dituzten funtzio gehigarriak modu estandarizatuan negoziatzea ahalbidetzen zen. 1998an eta 1999an, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) definitu ziren. Horien bidez, posta bidalketa eta relay funtzioak bereizi ziren, eta erabiltzaileen kautotzea sartu zen. Aldaketa horiek funtsezkoak izan ziren zabor-postaren aurkako segurtasun-eredu modernoen oinarriak ezartzeko. Hasierako SMTPk ez zuen fitxategi bitarrak edo hizkuntza ez-latindarreko karaktereak ondo kudeatzen. Hori konpontzeko, [[w:Multipurpose_Internet_Mail_Extensions|Multipurpose Internet Mail Extensions (MIME)]] estandarra garatu zen, datu mota desberdinak testu formatura kodetzeko. Geroago, [[w:en:Simple_Mail_Transfer_Protocol#8BITMIME|“8BITMIME”]] hedapena sartu zen, eta horrek testu ez-ASCII transmisioa erraztu zuen, nahiz eta MIME oraindik beharrezkoa izan kasu askotan. 2012an, [[w:en:Simple_Mail_Transfer_Protocol#SMTPUTF8|SMTPUTF8]] hedapena sortu zen, [[w:UTF-8|UTF-8]] erabiliz nazioarteko karaktereak eta helbide ez-latindarrak (adibidez, [[w:Alfabeto_ziriliko|alfabeto zirilikoa]] edo [[w:Txinatar_karaktere|txinatarra]]) erabiltzea ahalbidetuz. == SMTP protokoloaren ezaugarriak == SMTP [[w:en:Connection-oriented_communication|konexiora bideratutako]] eta [[w:en:Communication_protocol#Text-based|testu-oinarriko protokoloa]] da, non posta bidaltzaileak eta hartzaileak komandoen eta erantzunen bidez komunikatzen diren. Komunikazio hau transmisio fidagarri eta ordenatuan gertatzen da [[w:Transmission_Control_Protocol|TCP]] konexio baten gainean eta normalean SMTP-rako ofizialki ezarritako 25 portuan. SMTP saio batean, bezeroak (posta-bezero batek edo posta-zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. Oinarrizko komandoak hauek dira: *HELO: zerbitzarian saioa hasteko. *MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko. *RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko. *DATA: mezuaren hasiera adierazteko, puntu bat soilik duen lerro bat aurkitutakoan amaituko da. *QUIT: Saioa amaitzeko. Zerbitzarien erantzunak kode bidez adierazten dira: 2xx kodeek arrakasta adierazten dute, 4xx kodeek errore behin-behinekoa eta 5xx kodeek errore iraunkorra. Azken kasuan, mezua ez da entregatzen eta bidaltzaileari itzultzen zaio. <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">220 smtp.adibidea.com ESMTP Postfix</span> <span style="color: gray">B:</span> HELO relay.adibidea.org <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 Kaixo relay.adibidea.org, ni posta zerbitzaria naiz</span> <span style="color: gray">B:</span> MAIL FROM:<ane@adibidea.org> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> RCPT TO:<hartzailea@adibidea.com> <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK</span> <span style="color: gray">B:</span> DATA <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">354 End data with <CR><LF>.<CR><LF></span> <span style="color: gray">B:</span> Subject: Mezuaren izenburua <span style="color: gray">B:</span> From: ane@adibidea.org <span style="color: gray">B:</span> To: hartzailea@adibidea.com <span style="color: gray">B:</span> <span style="color: gray">B:</span> Kaixo. <span style="color: gray">B:</span> Mezu hau proba mezu bat da. <span style="color: gray">B:</span> Ondo izan, <span style="color: gray">B:</span> Ane <span style="color: gray">B:</span> . <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">250 OK: queued as 12345</span> <span style="color: gray">B:</span> QUIT <span style="color: gray">Z:</span> <span style="color: blue">221 Bye</span> <span style="color: gray">{Zerbitzariak konexioa itxi egiten du}</span> == Posta elektronikoaren funtzionamendua == Posta elektronikoko sisteman hainbat protokolo eta zerbitzarien lankidetza beharrezkoa da. Bereziki, SMTP protokoloa funtsezkoa da mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia gauzatzeko. Prozesua ez da zuzenean bidaltzailearen ordenagailutik hartzailearenera egiten; horren ordez, tarteko zerbitzariek eta sareko zerbitzuek (hala nola [[w:Domain_Name_System|DNS-ek]] eta posta-zerbitzariek) kudeatzen dute mezuaren ibilbidea. Jarraian, posta elektronikoaren bidalketa eta jasotze prozesuaren urrats nagusiak azaltzen dira: *Mezuaren sorrera: Erabiltzaileak mezua idazten du posta-bezeroan. *Bidalketa zerbitzarira: Posta-bezeroak mezua SMTP bidez igortzen du bere posta-zerbitzarira. *Helmuga zehaztea: Zerbitzariak hartzailearen domeinua aztertzen du. DNS kontsultatzen du MX erregistroa aurkitzeko. *Helmugako zerbitzaria aurkitzea: DNS sistemak hartzailearen posta-zerbitzariaren helbidea itzultzen du (MX erregistroa). *Mezuaren entrega: Zerbitzariek elkarren artean mezua bidaltzen dute SMTP erabiliz. *Mezuaren biltegiratzea: Hartzailearen zerbitzariak mezua gordetzen du. *Mezuaren jasotzea: Erabiltzaileak mezua deskargatu edo posta-bezeroa sinkronizatzen du POP3 edo IMAP protokoloak erabiliz. == Ondorioa == Posta elektronikoa gaur egungo komunikazio digitalaren oinarrizko aplikazioetako bat da. Bere funtzionamendua hainbat protokoloren lankidetzan oinarritzen da, bereziki SMTP protokoloan. Protokolo honek mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia ahalbidetzen du. Bere garapen historikoari esker, posta elektronikoak sistema jabedun eta desberdinen arteko komunikazioa bateratu zuen, eta gaur egun Interneteko komunikazio globalaren oinarrietako bat da. Eboluzio horretan, segurtasuna, estandarizazioa eta interoperabilitatea funtsezko faktore bihurtu dira. iig2huy8bhx50dqjvjwpm1uqvl77gr2