Wikiteka euwikisource https://eu.wikisource.org/wiki/Azala MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Media Berezi Eztabaida Lankide Lankide eztabaida Wikiteka Wikiteka eztabaida Fitxategi Fitxategi eztabaida MediaWiki MediaWiki eztabaida Txantiloi Txantiloi eztabaida Laguntza Laguntza eztabaida Kategoria Kategoria eztabaida Egilea Egilea eztabaida Orrialde Orrialde eztabaida Aurkibide Aurkibide eztabaida TimedText TimedText talk Modulu Modulu eztabaida Event Event talk 0 6844 28904 28897 2026-04-07T07:27:12Z Theklan 16 28904 wikitext text/x-wiki [[Fitxategi:100 objektu horizontal.jpg|center|940px|link=Euskal Herriko historia 100 objektutan]] <div class="text"> {{c|{{font|Aurkibidea|LT=250}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} {{c|{{font|Historiaurrea|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Aranbaltzako lurra zulatzeko makila|Aranbaltzako lurra zulatzeko makila]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Lezetxikiko aurpegibikoa|Lezetxikiko aurpegibikoa]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Lumentzako grabatua|Lumentzako grabatua]] — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Intxurreko igitaia|Intxurreko igitaia]] (''Burdinazko ilargi erdia'') — Aintzane Usandizaga {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Antzinaroa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Irulegiko eskua|Irulegiko eskua]] — Garbiñe Ubeda * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Barskunes|Barskunes]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Bakoren garaipena|Bakoren garapena]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Higerko brontzeak|Higerko brontzeak]] (''Lau Jainko brontzezko'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Errekaleorreko miliarria|Errekaleorreko miliarria]] — Harkaitz Cano {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Erdi Aroa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Leireko kutxatila|Leireko kutxatila]] — Amets Aranguren {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Aro Modernoa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Frantzisko Xabierren beso ustelgabea|Frantzisko Xabierren beso ustelgabea]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Mengala|Mengala]] (''Zapia buruan'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Txokolatea egiteko moldeak|Txokolatea egiteko moldeak]] — Eneko Bidegain {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Aro Garaikidea|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Pegarra|Pegarra]] (''Baina hautsi aurretik'') — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Cánovas del Castillo hiltzeko erabilitako pistola|Cánovas del Castillo hiltzeko erabilitako pistola]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Baionako Morts pour la patrie eskultura|Baionako Morts pour la patrie eskultura]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Xabiertxo|Xabiertxo]] (''Nire izena Ixa da'') — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Crosseta|Crosseta]] — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Korrikaren lekukoa|Korrikaren lekukoa]] (''Hutsunea lekuko'') — Aintzane Usandizaga </div> [[Kategoria:Euskal Herriko historia 100 objektutan| ]] [[Kategoria:Historia]] ap8dy6fmcwfnbxoa08tzw5ezr0sksy7 0 7098 28901 28899 2026-04-07T07:22:10Z Theklan 16 28901 wikitext text/x-wiki {{ezabatu}} Manuel Muiño Arroyo (1897-1977 Madril), PSOEko diputatua izan zen Badajozen eta erbesteko PSOEren Batzorde Betearazleko kidea (Toulouse-Frantzia). == BIOGRAFIA == Madrilen jaio zen Manuel Muiño Arroyok eta 8 urtekin hasi zen lan egiten. UGTko kidea izan zen eta PSOEko diputatua. Bigarren Errepublikan gobernuaren aholkulari ordezkaria izan zen Hipoteka Bankuan, Herriko Etxearen ordezkaria Lozoiako Kanalen Kontseiluan eta langileen bokala Eraikuntza eta Atezainen Epaimahai Mistoetan. Gerra Zibilean, defentsa Nazionaleko Ministerioko Armamentuko Idazkariordetzako Garraioko burua izan zen. Gerra amaitzean Frantziara erbesteratua, Carcassonnen eta Tolosan bizi izan zen eta erbesteko erakunde sozialistak berreraikitzen aktiboki parte hartu zuen. Azkenik, demokrazia berrezarita Madrilera bueltatu zen eta bertan hil zen. == ITURRIAK == Muiño Arroyo, M. (s. f.). ''Muiño Arroyo, Manuel''. Fundación Pablo Iglesias Real Academia de la Historia. (s. f.). ''Muiño Arroyo, Manuel''. Historia Hispánica # «Muiño Arroyo, Manuel». ''Fundación Pablo Iglesias''. 29 de febrero de 2012. Consultado el 27 de marzo de 2026. # Proyectos, HI Iberia Ingeniería y. «Real Academia de la Historia | Historia Hispánica». ''historia-hispanica.rah.es''. Consultado el 27 de marzo de 2026. cs127kcah39038srfypce5syunm87it 0 7099 28902 28900 2026-04-07T07:22:23Z Theklan 16 28902 wikitext text/x-wiki {{ezabatu}} Constantino Turiel (1888, Zamora - 1950, Montpellier), Abanto y Ciérvanako zinegotzia (Bizkaia) eta Montpellier-eko Kongresurako delegatua (Frantzia) izan zen. == BIOGRAFIA == Meatzaria zen. 12 urtekin ikasteari utzi zuen, hortaz, 12-15 urte bitartean bere aitari eta bere anaiei uzta lantzen lagundu zien Valladolideko hainbat herritan, Sitrama de Tera (Zamora) herritik abiatuta. Bestalde, Gallartako Alderdi Sozialistako (PSOE) sukurtsalean sartu zen eta 1917ko abuztuko greba orokorrean, meatze-eskualdeko Batzordeko ordezkaria izan zen eta mugimenduaren amaieran atxilotu zuten. Gallartako Talde Sozialista ordezkatu zuen Espainiako Langile Sozialistaren Alderdiaren (PSOE) Ezohiko Kongresuan 1931n eta 1932ko XIII. Kongresuan parte hartu zuen, non "Parlamenturako Hautagaiak Izendatzeko Metodoa" Batzordeko kide izan zen. Gainera, UGT-eko kidea izan zen eta Espainiako Gerra Zibila amaitzean, Frantziara erbesteratu zuten, eta Clermont-Ferrandeko eta Montpellierreko UGT eta PSOE sukurtsaleetan lidergo karguak izan zituen, baita hiri horietako departamentu taldeen batzordeetan ere. Azkenik, 1946an, erbestean PSOEren Bigarren Kongresuan parte hartu zuen Montpellierreko sukurtsaleko ordezkari bezala, eta bertan hil zen 1950eko otsailaren 19an. == ITURRIA == <ref>{{Erreferentzia weba|izenburua=Turiel Huerga, Constantino – Fundación Pablo Iglesias|url=https://fpabloiglesias.es/entrada-db/5568_turiel-huerga-constantino/|argitaletxea=Fundación Pablo Iglesias|argitaratutako-data=2012-02-14|kontsulta-data=2026-03-25}}</ref>Pablo Iglesias Fundazioa webgunea (Turiel Huerga, Constantino) peddvawwwzathm76diqopzp0czerx5a 0 7100 28903 2026-04-07T07:26:28Z Theklan 16 Orria sortu da. Edukia: <div class="text"> {{c|{{font|Bakoren garaipena|LT=150}}}} {{c|{{font|Eneko Barberena|LT=150}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Fitxategi:Bakoren garaipena.mp3|Entzun testu hau|center|400px]] Hurbildu pitxarra zugana, lasai, etxean bazeunde bezala, hartu horko edalontzietatik bat. Badakizu? Historiaren tabernan ardo mingotsa edaten dute batzuek, beste batzuentzat ereserkia da ‘vinu, cantares y amor”. Manex Agirre bertsolariak kantatu z... 28903 wikitext text/x-wiki <div class="text"> {{c|{{font|Bakoren garaipena|LT=150}}}} {{c|{{font|Eneko Barberena|LT=150}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Fitxategi:Bakoren garaipena.mp3|Entzun testu hau|center|400px]] Hurbildu pitxarra zugana, lasai, etxean bazeunde bezala, hartu horko edalontzietatik bat. Badakizu? Historiaren tabernan ardo mingotsa edaten dute batzuek, beste batzuentzat ereserkia da ‘vinu, cantares y amor”. Manex Agirre bertsolariak kantatu zuen behin ‘deabru zintzo baten miazkada’ dela ardoa. Milia Lasturkoak galdetzen digu ‘zer ete da andra erdiaren zauria? Sagar errea, eta ardo gorria’. Jokin Zaitegiren ustez ‘ardo zarren zilar aparra dario’ artzainari. Gaizka Amondarainentzat ‘ardotan afalduko zuen bere zorigaitza gaur ere’ bakardadeak bizitako agureak. Mahatsaren zuku hartzituak aisa egin eta desegin du gurean, nahi beste. Horregatik gure mendekua da alondegi zirenak eraitsi edo, are okerrago dena, arte bezatuaren tenplu bilakatzea. Ez gorde zuretzat zahagia, hartu tragoa eta pasa, hartu eta pasa. Erritmoa galdu gabe. Kristo aurreko I. mendean alkoholismoa eta mozkorraldiak arazo bilakatu ziren Erroman eta goia jo zuen fenomenoak 200 urte geroago. Domiziano enperadoreak existitzen diren lehen ardo legeak onartu zituen 92. urtean eta, eragozteaz gain Italian mahasti berriak landatzea, probintzietan jada bazeuden mahastien erdiak kentzea agintzen zuen, beharrezkoa zena etekin gutxiago zekarten aleen produkzioa handitzeko. Neurriak ez zuen arrakastarik eduki eta Probok ezabatu zuen liburuetatik araua 280. urtean. Bi mila urte geroago geu ez gara gai Arabari ardo sor-marka propioa emateko. Kupeletik zuzenean edanda gozoagoa da. Bai, ezta? Erroma hizpide dugularik, han ardoa garrantzitsua zen, nola ez. Hala, hegoaldeko Irulegin ardoa edateko edalontziak aurkitu dira. Hori ekarri ziguten erromatarrek, garagardogile eta sagardogileen kaltetan. Mediterraneo osoko teknikaren mamitze arrakastatsua baita ardoaren teknologia: ardoa gorde eta garraiatzeko erabiltzen ziren terrakota anforekin lehiatu ziren galiarrek asmatu zituzten upelak eta siriarrek asmatutako beirazko botilak. Torlojuaren asmakuntza greziarrak hedatu zituen ardo prentsak erromatarren txaletetan. Elizari esker, mezarako behar zuenez gero, mantendu zen mahats-bilketa eta mahastigintzako teknologia. Ziur asko, ez da munduan txikitero edalontzien parekorik. Hori baino euskaldunagorik zer dago, solomo bokatak afaltzea zutik? Ardoa edateak ezpainak belztu ez ezik portaerak aldatzen ditu. Hori hala dela aspalditik dakigu, zaharragoa baita ardoa, aurreneko idazkiak baino. Txinan ageri da lehen ardoaren ebidentzia duela 7.000 urte. Ekoizpen ebidentzia zaharrena, berriz, Armenian aurkitu da duela 4.100 urte. Ardoak mihiak askatzen ditu eta begiak lausotu. Ibilerak zabukatzen ditu eta malkoak amildu. Egipton ardoa nagusiki gorria zen eta odolarekin zuen antzekotasunagatik sineskeriaz jositako edaria zen. Antzinako greziarrek Dioniso jainkotzat zuten, eta erromatarrek segida eman zioten gurtzari, Bako izena emanda. Juduek erritu ugari dituzte ardoarekin zerikusia dutenak, Noe bere semeen aurrean mozkor agertu zen, adibidez, eta Jesusen Azken Afarian ez zegoen mahaian ardoa besterik. Hortik eukaristian kristoren odola edateko ohitura katolikoaren funtsa. Pintxopotea da gure liturgia orain. Tetrabrikak ere makina bat baliatzen dira gurean. Esnearentzat ona dena txiroen kontua da hemen. Baina hori du ardoak ona, orotarikoa dela. Beltza, zuria, gorria, gozoa. Iparraldeko Irulegikoa, kasu honetan Orreagako fraideek Garazi inguruan landatutakoa, Errioxakoa, nafarra, kostaldekoa. Ardantzak han eta hemen, eta mendetako praktikak eraldatutako paisaiak. Filoxerak eginiko kalteetatik gurean babestera etorritako Bordeleko ardogileen ondarea, eta txikiteroen amabirjina eta zaindari den Maritxu Kajoi. Ardo iturria martxan Iratxen eta lurpeko upeltegi-kobak Guardian. Ardoa ipuinetan eta folklorean: zapaburuak Pernando Amezketarrak iruzur egiteko erabilitako pitxarrean, eta Maritxu eta Bartoloren iturrian nahi adinako emaria. Guztiok damutu gara inoiz ardoaren bueltan esan eta eginikoez. Bestondoan ezinezko gauzei egin diegu zin, esate baterako, taberna utzi eta kiroldegira joateri. Kolore guztietako Osasun Sailek dioskute gezurra dela, mitoa, egunean ardo kopa bat edatea osasuntsua denaren kontua. Osasun Sailek nahiago dituzten pastillak. Horiek onak omen. Eta garagardoak iritsi dira trumilka, izar galiziarrak eta abadia belgikarrak, madrildarren enblemak eta Bilboko zubiak. Ginebrak, whiskiak, aquariusak, tonikak, zukuak, plataoplomoak, pastisak. Itxiko dira betiko zuloak eta zabaldu hogei euroko hanburgesadun bazterrak. Alferrik. Bakok, edo Dionisok, beti irabazten baitu. Bi aldiz sortua baita jainkoa, ez dago bera txikituko duen Titanik. Hala jaso zuten Andelos hirian, Mendigorria garaikidetik hurbil, aurkitutako mosaiko batean, egun Nafarroako Museoan dena. Bere izenean eginiko jaietako mozorro eta bilera burrunbatsuei esker ditugu tragedia, komedia eta drama satirikoa. Dionisoren omenezko orgia eta bakanalek eskandalua eragiten zuten. Greziarrentzat garrantzitsua zen Dioniso, estasia eta inspirazioa sortzen zituenez gero. Erromatarrek, ordea, ez ei zuten ondo ulertu eta alaitasun betierako kondenatu zuten. Tira, baliteke Erromatarrek ez ulertzea guztiz auzia. Batez ere jende praktikoa omen zen eta, sakontasun filosofikoen lagun ez zena. Alabaina, bazuten determinazioa, bazuten ahalmena, gauzak iraunaraztekoa. Haiei esker, edo haiengatik, bakoitzak nahiago duen bezala, ardoa gure herriaren parte da. Haiei esker badakigu Bakok oro garaitu zuela. Eta, hemen, garaipena kopekin lotzen da. Eta kopak ardoarekin. Azken kopa hartu eta etxera, zin dagizut. </div> [[Kategoria:Euskal Herriko historia 100 objektutan]] 48ll2eflajvuohzmkkv4udbtmdpcuch