Wikiteka euwikisource https://eu.wikisource.org/wiki/Azala MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Media Berezi Eztabaida Lankide Lankide eztabaida Wikiteka Wikiteka eztabaida Fitxategi Fitxategi eztabaida MediaWiki MediaWiki eztabaida Txantiloi Txantiloi eztabaida Laguntza Laguntza eztabaida Kategoria Kategoria eztabaida Egilea Egilea eztabaida Orrialde Orrialde eztabaida Aurkibide Aurkibide eztabaida TimedText TimedText talk Modulu Modulu eztabaida Event Event talk 0 6844 28946 28944 2026-06-16T08:51:18Z Theklan 16 28946 wikitext text/x-wiki [[Fitxategi:100 objektu horizontal.jpg|center|940px|link=Euskal Herriko historia 100 objektutan]] <div class="text"> {{c|{{font|Aurkibidea|LT=250}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} {{c|{{font|Historiaurrea|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Aranbaltzako lurra zulatzeko makila|Aranbaltzako lurra zulatzeko makila]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Lezetxikiko aurpegibikoa|Lezetxikiko aurpegibikoa]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Lumentzako grabatua|Lumentzako grabatua]] — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/El Polvoringo jostorratza|El Polvoringo jostorratza]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Mikeldiko idoloa|Mikeldiko idoloa]] — Joseba Sarrionandia * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Intxurreko igitaia|Intxurreko igitaia]] (''Burdinazko ilargi erdia'') — Aintzane Usandizaga {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Antzinaroa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Irulegiko eskua|Irulegiko eskua]] — Garbiñe Ubeda * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Barskunes|Barskunes]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Bakoren garaipena|Bakoren garapena]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Higerko brontzeak|Higerko brontzeak]] (''Lau Jainko brontzezko'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Hazparneko aldarea|Hazparneko aldarea]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Errekaleorreko miliarria|Errekaleorreko miliarria]] — Harkaitz Cano {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Erdi Aroa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Leireko kutxatila|Leireko kutxatila]] — Amets Aranguren * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Musugitarra edo tronpa|Musugitarra edo tronpa]] — Joseba Sarrionandia * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Kaikua|Kaikua]] — Amets Aranguren {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Aro Modernoa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Getariako manillak]] (''Manillak ispilu gisa'') — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Frantzisko Xabierren beso ustelgabea|Frantzisko Xabierren beso ustelgabea]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Mengala|Mengala]] (''Zapia buruan'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Txokolatea egiteko moldeak|Txokolatea egiteko moldeak]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Almadia|Almadia]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Wolframa|Wolframa]] (''Gizakiarentzat odola nola'') — Iñigo Aranbarri {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Aro Garaikidea|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Pegarra|Pegarra]] (''Baina hautsi aurretik'') — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Fournierren 1878ko karta sorta|Fournierren 1878ko karta sorta]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Cánovas del Castillo hiltzeko erabilitako pistola|Cánovas del Castillo hiltzeko erabilitako pistola]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Baionako Morts pour la patrie eskultura|Baionako Morts pour la patrie eskultura]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Xabiertxo|Xabiertxo]] (''Nire izena Ixa da'') — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Crosseta|Crosseta]] — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Korrikaren lekukoa|Korrikaren lekukoa]] (''Hutsunea lekuko'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Xingola urdina|Xingola urdina]] — Garbiñe Ubeda </div> {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Kategoria:Euskal Herriko historia 100 objektutan| ]] [[Kategoria:Historia]] h8vd9hpnqpud4gtf6hl4nrtj3f01du6 0 7110 28945 2026-06-16T08:50:39Z Theklan 16 Orria sortu da. Edukia: <div class="text"> {{c|{{font|Fournierren 1878ko karta sorta|LT=200}}}} {{c|{{font|Cira Crespo|LT=150}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Fitxategi:Fournierren lehen karta sorta.mp3|Entzun testu hau|center|400px]] Ezagutzen dituzue Eulalia Abaituaren argazkiak? XIX. mende bukaerako eta XX. mende hasierako argazkiak dira. Gehienak txuri-beltzekoak dira, eta euskal lurraldeko jendea agertzen da, maiz, emakumeak. Argazki politak, adierazkortas... 28945 wikitext text/x-wiki <div class="text"> {{c|{{font|Fournierren 1878ko karta sorta|LT=200}}}} {{c|{{font|Cira Crespo|LT=150}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Fitxategi:Fournierren lehen karta sorta.mp3|Entzun testu hau|center|400px]] Ezagutzen dituzue Eulalia Abaituaren argazkiak? XIX. mende bukaerako eta XX. mende hasierako argazkiak dira. Gehienak txuri-beltzekoak dira, eta euskal lurraldeko jendea agertzen da, maiz, emakumeak. Argazki politak, adierazkortasun handikoak dira. Horien artean badira batzuk zeinetan emakumeak kartetan jostetan agertzen diren. Lasai agertzen dira, denbora pasa, jokoan. Batzuetan, gizonak ere ari dira eurekin. Bizitzak markatutako aurpegi horiei ia irribarre bat marrazten zaie. Irudi arrunta izango zen, ez baitzen zaila izango emakumeak nahiz gizonak karta-jokoan ikustea. Datu guztien arabera, Euskal Herriko karta-joko batzuk bereziki dibertigarriak izango ziren, eta bada bat munduan zehar nabarmen zabaldu zena: mus-jokoa. Kartetan jokatzeko kartak behar dituzu, noski. Eta horretan ere Euskal Herrian badugu zer esan apur bat. Goazen 1889ko abuztura: Gasteizen, gizon batek ''Gorbeia'' izeneko egunkaria hartu du eta han arreta deitu dion albiste bat irakurtzen hasi da: “Heraclio Fouriner hiriburu honetako industrialari ezagunak brontzezko domina bat lortu du Parisko erakusketa unibertsalean bere karta bildumagatik”. “Heraclio! A ze arrakasta! Parisen sari bat irabazi!”, esan dio emazteari. Noski, egunkari irakurleak bazekien nor zen Heraclio Fournier, garai hartan Gasteizen gizon ospetsua baitzen. Heraclio Fournier burgostarra zen, baina Gasteizera etorri zen bizitzera. Negozio-gizona izan nahi zuen. Plaza Berrian hasi zen, idazmahaietarako materiala saltzen zuen denda batean, eta litografia tailer bat ere jarri zuen. Litografia inprimatzeko prozedura bat da, eta baita kartak egiteko sistema ere. Horrela egiten zituen Heraclioren familiak jada Burgosen. Diotenez, Heraclioren emaztea Gasteizko kaleetan ikusi ohi zuten, karta-sortak saltzen. Familia anbiziotsu hark arrakasta lortu zuen. Iritsi eta urte gutxira lantegi handi bat inauguratu zuen. Itxura modernoko lantegia, hiri handietan jartzen ari ziren fabrikak bezalakoa. Ez hori bakarrik, Gasteizko lehen lurrun-makinak ere sartu zituen. Baina, noski, domina irabazteko karta-sorta haren meritua ez zen lantegiaren modernitatea izan. Beste zerbait bazuen, diseinua zeukan ona. Emilio Soubrierrek, Ignazio Diaz Olanok, eta geroago Augusto Riusek margotu zituzten karta berriak. Diseinu industrialaren ikuspuntutik oso ideia arrakastatsua izan zen, beraiek pentsaturiko karta haiek gaur egun oraindik ere gehien erabiltzen diren kartak baitira. 1877an atera zen lehen karta sorta, eta mende bat baino gehiago iraun dute diseinuek. Azkar, irudikatu burura etorri zaizun lehen karta: zein duzu buruan? Lauko kopa? Errege ezpata? Bateko urrea? Burura datozkizun irudi horiek guztiak une hartan pentsatu ziren. Nork esango zion, dominoaren piezak imitatuz lehen karta sorta atera zuen txinatarrari, denboraren poderioz, hura ere mendebaldeko aisialdiaren kontsumo produktu tipiko bihurtuko zela. Fournier abizena industria-sendi bihurtu zen, industrializazio prozesuan dirudunak ez direla soilik beti gogora datozkigun gaiekin lotutakoak, ez... aisialdirako produktuen ekoizpena ere garrantzitsua izan zen kapitalismoaren errotzean. Gaur egun ere, aisialdiaren industria da, seguru asko, sektore ekonomiko garrantzitsuenetako bat. Ai, baina hori baino ez balitz... ez, ez da hori bakarrik. Dena ez da dirua, noski. Kartak ere bazkal ondorengo solasaldiaren aitzaki dira, harremanak sendotzeko proposamenak, tranpak egiteko manerak... kartek ere etorkizuna iragartzen digute! Eta, orduan… Abaituaren argazkietan agertzen diren emakumeak tranpatiak izango al ziren? Etorkizunari buruz zerbait jakingo ote zuten? Agian emakume irribarretsu hura... Eta esku artean daramatzaten kartetan zer jartzen du? VITORIA, hizki larriz? Gure etxean, behintzat, horrelakoak dira kartak, eta zuenean? </div> [[Kategoria:Euskal Herriko historia 100 objektutan]] 08n4fnk0gdl8df6en8b0cxyl7h0e1uw