Wikipedia fatwiki https://fat.wikipedia.org/wiki/Kratafa_Tsitsir MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Media Soronko Nkɔmbɔdzibea Dwumadzinyi Dwumadzinyi nkɔmbɔdzibea Wikipedia Wikipedia nkɔmbɔdzibea Fael Fael nkɔmbɔdzibea MediaWiki MediaWiki nkɔmbɔdzibea Nhwɛdo Nhwɛdo nkɔmbɔdzibea Mboa Mboa nkɔmbɔdzibea Nkyekyεmu Nkyekyεmu nkɔmbɔdzibea TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Jane Naana Opoku-Agyemang 0 1270 51672 51407 2026-04-14T13:23:50Z Gloria Adokoh 1376 Meyɛɛ nsiesie 51672 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q14920500}}'''Jane Naana Opoku-Agyemang''' FGA (née Sam; wɔwoo no [[Ɔberɛfɛw]] 22, 1951)<ref>{{Cite web |title=Professor Naana Jane Opoku-Agyeman, Biography |url=https://www.ghanaweb.com/person/professor-naana-jane-opoku-agyeman-1207 |access-date=2021-03-06 |website=ghanaweb }}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Profile of Professor Naana Jane Opoku-Agyemang|url=https://www.newsghana.com.gh/profile-of-professor-naana-jane-opoku-agyemang/ |access-date=2019-03-16 |website=News Ghana}}</ref><ref>{{Cite web |title=Jane Naana Opoku-Agyemang, Biography |url=https://www.ghanaweb.com/person/Jane-Naana-Opoku-Agyemang-2917 |access-date=2021-10-09 |website=ghanaweb}}</ref> yɛ Ghananyi a ɔsan yɛ nwomasua mu ɔbemfo na ɔmanyɛnyi a ɔyɛ Mampanyin N'abadziekyir a ɔtɔ do awɔtwe wɔ Ghana mu wɔ Mampanyin [[John Mahama]] n'amambu a ɔhyɛɛ ase wɔ Sanda 7, 2025 mu no. Nna ɔno nye Ɔsoafo a ɔhwɛ nwomasua (Minister for Education) do fitsi [[Ebɔw]] 2013 kesi [[Sanda]] 2017 mu wɔ Mampanyin Mahama n'amambu a nna odzi kan no mu. Ɔyɛ okunyin wɔ Kasadwin mu na nna ɔsan yɛ Esuapɔn mu Panyin Paara abadziekyir a odzi kan a ɔyɛ ɔbaa wɔ ɔman Esuapɔn bi mu wɔ [[Ghana]] ber a ɔgyee too mu dɛ ɔbɛyɛ Vice-Chancellor wɔ Oguaa Esuapɔn (University of Cape Coast) mu no.<ref>{{Cite web |title=Professor Naana Jane Opoku-Agyeman |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=1207 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905025906/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=1207 |archive-date=5 September 2019 |access-date=2019-03-16 |website=ghanaweb}}</ref> Odzii dwuma dɛ Women's University in Africa hɔn Panyin paara kesii Dzifuu 2024 mu a ɔdze dɛm edwuma yi too hɔ.<ref>{{Cite web |title=Current Chancellor |url=http://www.wua.ac.zw/index.php/current-chancellor |access-date=2020-11-28 |website=wua ac zimbabwe |language=en-gb}}</ref> Afe 2020 mu ambatow kɛse a ɔkɔr do wɔ [[Ghana]] no, John Mahama maa Opoku-Agyemang bɛkaa noho ma wɔbɔɔ mu gyinaa [[National Democratic Congress (Ghana)|NDC]] amanyɛkuw ne dzin mu.<ref>{{cite web|last=Gadugah|first=Nathan|title=Nana Oye Lithur and four other ministers approved|url=http://www.modernghana.com/news/442950/1/nana-oye-lithur-and-four-other-ministers-approved.html|publisher=MyJoyOnline|access-date=12 February 2013|date=1 February 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Nana Oye Lithur Approved by Appointments Committee|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=263834|work=General news|publisher=Ghana Home Page|access-date=12 February 2013|date=1 February 2013}}</ref><ref>{{Cite web|title=Who is Prof Naana Jane Opoku-Agyemang?|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/who-is-prof-naana-jane-opoku-agyemang.html|access-date=2020-07-07|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> Wɔsanee maa ɔkɛtaa Mahama n'ekyir ma wogyinaa 2024 ambatow no na wodzii mu konyim, ma dɛm ntsi ɔno na ɔbɛyɛɛ Mampanyin Abadziekyir a ɔyɛ basia a odzi kan wɔ Ghana abakɔsɛm mu. == Ahyɛse Bra Na Nwomasua == Wɔwoo Jane Naana Opoku-Agyeman a ɔyɛ Mfantsenyi wɔ Ɔberɛfɛw 22, 1951 mu wɔ Oguaa, a ɔwɔ [[Ghana]]. Ɔkɔr Anglekan Mbaa Ntoado Skuul a ɔwɔ Koforidua na Eburi Presby Mbaa Skuul. Afei, ɔkɔr no ntoado skuul wɔ Wesley Girls High School wɔ Oguaa fitsi afe 1964 kesii 1971 mu. Owiee B.Ed (Hons) wɔ Borɔfo na Franse kasa mu wɔ University of Cape Coast wɔ afe 1977 mu. Ɔsan wɔ Diploma wɔ Advanced Studies mu wɔ Franse kasa mu a ɔgyee no wɔ Dakar Esuapɔn mu na onyaa n'abɔdzin krataa a otsia ebien wɔ afe 1980 mu na Doctorate abɔdzin krataa wɔ York Esuapɔn mu wɔ afe 1986 mu wɔ Toronto, Ontario, a ɔwɔ Canada.<ref>{{Cite web|date=2020-07-06|title=Mahama picks Prof Naana Opoku-Agyemang as running mate|url=https://www.gbcghanaonline.com/featured/mahama-picks-prof-naana-opoku-agyemang-as-running-mate/2020/|access-date=2020-12-13|website=GBC Ghana Online|language=en-US}}</ref> == Edwuma == === Edwuma Wɔ Nwomasua Mu === Opoku-Agyemang kyerɛɛ adze na ɔyɛɛ edwuma wɔ Oguaa Esuapɔn mu na ɔhyɛɛ dɛm dwumadzi yi ase wɔ afe 1986 mu. Oenya nwomasua mu dzibew ahorow a ma ɔka ho no bi nye: Borɔfo kasa Kuwbaatan no ne panyin, Panyin Paara a nna ɔda Faculty of Arts ano, Adehye Hall hwɛdofo, Valco Trust Fund Post-Graduate Hostel do Panyin, na Founding Dean of School of Graduate Studies na Research. Fitsi afe 1997 mu no, oedzi dzibew a ɔyɛ Panyin a Ɔhwɛ Nwomasua do dze ama International Training wɔ Abakɔsɛm na Ebibifo a Wɔwɔ Amanandze hɔn Amambra do . Fitsi afe 2008 kesi afe 2012 mu, wɔyɛɛ no Esuapɔn no hɔn Panyin Paara Abadziekyir.<ref>{{Cite web |date=2024-03-07 |title=Profile of Prof Naana Jane Opoku-Agyemang |url=https://citinewsroom.com/2024/03/profile-of-prof-naana-jane-opoku-agyemang/ |access-date=2024-06-10 |website=Citinewsroom |language=en-US}}</ref> Ɔhyɛɛ n'edwuma ase wɔ Ɔbɛsɛ 1, 2008 mu na ɔno na ɔbɛhyɛɛ Emmanuel Addow-Obeng anan mu. Ebɔw bosoom no mu wɔ afe 2007 mu no, nna ɔka enyimdzefo enum a wɔpaaw hɔn dɛ wɔnkɛkasa wɔ 200th Afrenhyiadzi a otsia aha ebien a ɔfa Mbrɛ Yebeyi Nkowaasom akwa wɔ United Nations N'edwumayɛbea ne Tsir a ɔwɔ New York City.<ref name=":1">{{Cite web |title=UNITED NATIONS TO COMMEMORATE 200TH ANNIVERSARY OF ABOLITION OF TRANSATLANTIC SLAVE TRADE, 26 MARCH {{!}} Meetings Coverage and Press Releases |url=https://www.un.org/press/en/2007/note6071.doc.htm |access-date=2020-12-13 |website=United nation}}</ref> Ɔbɛsɛ bosoom mu wɔ afe 2009 mu no, wɔpaaw no dɛ Ghana ɔnanmusinyi dze ma UNESCO|United Nations Educational, Scientific and Cultural Organisation (UNESCO) Asoɛe no.<ref>{{Cite web|last=International|first=Education|title=Ghana: NAGRAT supporter appointed as Education Minister|url=https://www.worldsofeducation.org/en/detail/2112/ghana-nagrat-supporter-appointed-as-education-minister|access-date=2020-12-13|website=Education International|date=16 January 2013 |language=en}}</ref> Ansaana wɔrobɔtow afe 2012 mu amba kɛse no, Opoku-Agyemang na ɔnye Kojo Oppong Nkrumah nye nkorɔfo a wɔdandaan anokɔnkɔn a ɔkɔr do wɔ nkorɔfo a wokegyinae dɛ wɔntow mma hɔn ma wombedzi mampanyin dzibew no. Ɔberɛfɛw 26, 2018 mu no, ɔbɛyɛɛ Esuapɔn Panyin(Chancellor) wɔ Women's University in Africa a ɔwɔ Zimbabwe. Woedzi dwuma ahorow wɔ ne man mu na aman afofor mu beesuomfo na egyinatufo mu a no mu bi nye Centre for Democratic Governance, (CDD-Ghana), editorial board of the Harriet Tubman Series wɔ African Diaspora (Africa World Press Inc. USA), Africa Initiative a ɔwɔ Canada, na College of Physicians and Surgeons osiandɛ ɔyɛ Ghananyi mapa ntsi. == Amanyɛsɛm == === Ɔsoafo a ɔhwɛ nwomasua do === Ofitsi Kwakwar 2013 kɛpem Sanda 2017 mu no, ɔsoom dɛ Ɔsoafo a ɔhwɛ Nwomasua do ber a ɔmampanyin John Mahama yii no dɛ ɔnsom wɔ dɛm dzibew no ber a National Democratic Congress amanyɛkuw no dzii konyim wɔ 2012 Ghanafo hɔn ambatow kɛse a ɔkɔr do mu no.<ref name=":12">[https://web.archive.org/web/20150204195845/http://www.myarkfmonline.com/2013/01/11/prof-opoku-agyeman-heads-education-tekper-is-new-finance-minister/ "Prof. Opoku Agyeman heads Education, Tekper is new Finance Minister"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150204195845/http://www.myarkfmonline.com/2013/01/11/prof-opoku-agyeman-heads-education-tekper-is-new-finance-minister/|date=2015-02-04}}; MyArkFMOnline.com, 11 January 2013.</ref> Ne ber mu no, ɔdze nsesa ho nhyehyɛɛ beberee guu akwan mu a nna ɔdze hwehwɛ dɛ ɔbɛma ndzepa ho mpontu akɔ kan, yebenya nkabɔmu, na obiara benya nwomasua wɔ ɔman no mu.<ref name=":2">{{Cite web |date=2015-11-04 |title=Keep the child in school and save their Future |url=https://newsghana.com.gh/keep-the-child-in-school-and-save-their-future/ |access-date=2020-12-13 |website=News Ghana |language=en-US}}</ref><ref name=":4">[https://www.globalpartnership.org/sites/default/files/2014-06-Role-Business-transforming-Educationv2.pdf Transforming Education], globalpartnership.org. Accessed 27 February 2024.</ref> No mbɔdzembɔ a ɔsom bo a ɔdaa no edzi nye nwomasua a ɔhwɛe dɛ ɔbɛyɛ dza obiara ka ho bi a onnkeyi obiara esi nkyɛn a ɔbaa do wɔ afe 2015 mu no. Iyi n’abɔse nye dɛ ɔbɔhwɛ mbofra a wɔwɔ ehiadze soronko no benya nwomasua mu akwannya nye hɔn anyɛnkofo, dɛ ɔbɛyɛ dza ɔma obiara akwannya a ɔyɛ pɛr na nwomasua nhyehyɛɛ a obiara ka ho bi.<ref> [https://sapghana.com/data/documents/Inclusive-Education-Policy-official-document.pdf Inclusive Education Policy], sapghana.com. Accessed 27 February 2024.</ref><ref name=":2" /> Bea pɔtsee a ɔhwɛɛ no yie wɔ ne pɛn do nye dɛ ɔhyɛ mbasiafo kena na ɔkasa ma bɔbea pɛpɛɛpɛr wɔ nwomasua mu. Ne dzibew maa wɔyɛɛ nhyehyɛɛ a ɔfa bɔbea nyiyimu ho, mpontu a ɔfa mbasiafo hɔn nwomasua ho na kwan a wɔbɛfa do ma mbasiiafo edzi dzibew ahorow na woeenya kyɛfa a ɔtse dɛm no akɔ ekyir yie, na wɔafa nwomasua do ahyɛ mbasiafo kena. Nhyehyɛɛ ahorow a ɔdze guu akwan mu no yɛɛ ngyinadodze a ɔmaa mbasiafo akwannya wɔ Ghanaman mu no nyinara.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Bio, odzii enyim ma wɔsesaa poletɛknese du wɔ Mantɔw ahorow no nyinara mu ma ɔbɛyɛɛ tɛknikal Nsuapɔn, egyinasi mapa a ɔboae ma dɛm Nsuapɔn yi hɔn mudzi tuu mpon ara yie, ɔtserɛɛw hɔn nwomasua na hɔn nsaanodwuma ntsetsee so mu. Dɛm nsesamu yi dzii dwumason wɔ Ghana nwomasua nhyehyɛɛ mu a ogyina dza wiadze mfɛndzanan nyina gu do reyɛ do a, ɔboae ma esuafo nyaa ntsetsee dɛ mbrɛ ɔbɛyɛ a wobotum enya dza ndwuma a ɔwɔ hɔ no hwehwɛ no hɔn edwumayɛfo nkyɛn no pɛpɛɛpɛr. Ne ber mu no, Opoku-Agyemang maa wɔhyɛɛ ase sii Nsɔwdo Skuul a esuafo nnda skuul hɔ nkorkor ɔha na eduonu-anan, a wɔfrɛ no ‘’E-Blocks,’’ dɛ mbrɛ ɔbɛyɛ a mbea ahorow a wɔnngyee dzin no so botum enya nsɔwdo skuul no bi. Ansaana ɔdze n'edwumayɛ rebɛba ewiei no, nna oetum ewie skuul eduonum a nna esuafo kɔ mu skuul, a nna no mu biara wɔ abaɛfor adan bi tse dɛ abɔdze mu nyansapɛ bea, mbuukuu korabea, na ICT adan so. Dɛm adze yi a ɔdze bɔbɔɔ adze yi tserɛɛw akwannya a ɔwɔ nwomasua mu nkankanara wɔ nkuraase na nkurow a wogu do retserɛw mu, na ɔhwɛɛ dɛ mbanyimfo na mbasiafo nyinara benya nwomasua a odzi mu pɛpɛɛpɛr. Opoku-Agyemang na ɔhwɛe ma Esuapɔn a wɔfrɛ no Health and Allied Sciences (UHAS) no wotumii dze bɔbɔɔ adze wɔ Ho, a Basic and Biomedical Sciences Skuul so ka ho bi, Bea a esuafo da, Bea a Skuul mu edwumayɛfo da wɔ adzesuabea a ɔwɔ Sokode no. Dɛm esuapɔn no na ɔmampanyin John Dramani Mahama buee ano wɔ Ɔberɛfɛw bosoom no mu wɔ afe 2015 mu, a ɔda aban no n’ahofama dɛ ɔbɛtserɛw nwomasua mu ma akwannya aba mu yie na mboa a wɔwɔ dze ma apɔwmudzen edwumayɛfo hɔn ntsetsee ama yeetum asɔw ɔmanmu no n'apɔwmudzen ho ehiadze ahorow ano. Odzii tsintsinman wɔ Environment and Sustainable Development (UESD) Esuapɔn no ne ntsewee wɔ Epuei Mantɔw mu. Ɔnoara so buae ma nhyehyɛɛ a ɔbɔtɔɔ mbrahyɛbagua no enyim a wɔdze peer fotow maa Esuapɔn no wɔgyee to mu. Mumu bosoom no mu wɔ afe 2016 mu no, ɔmampanyin John Mahama dze asɔw bɔɔ famu dɛ wonsi UESD esuapɔn no nkorbata a ɔwɔ Somanya no. === Ɔmampanyin abadziekyir Ntoabɔ === Opoku-Agyemang nye nyia woyii no dɛ ɔmampanyin abadziekyir maa National Democratic Congress (NDC) amanyɛkuw no wɔ [[Ayɛwoho]] 6, 2020 mu wɔ Ghanaman mu no nyina ambatow kɛse no a ɔkɔr do wɔ afe 2020 mu no. Ɔbɛyɛɛ basia a wɔyɛɛ no mampanyin abadziekyir a odzi kan wɔ amanyɛkuw akɛse ebien no mu kor a ɔwɔ Ghana no. Frankaatunyi, John Dramani Mahama a ɔyɛ National Democratic Congress amanyɛkuw ba a ɔhwɛe ma wɔfaa Opoku-Agyemang no bɛyɛɛ mbasiafo ekuw ahorow na mbasiafo akasamafo bɔɔ n’abaw do dɛ ɔayɛ biribi a ɔtse dɛm dze ma Ghana amanyɛsɛm dɛ mbrɛ ɔbɛyɛ a mbasiafo na mbanyimfo so benya akwannya kor. Ɔtotɔe serɛɛ Ghanafo dɛ wɔntow amba mma nsesa no a ɔhyɛɛ ho bɔ dɛ ɔdze ne dzibew dɛ ɔmampanyin abadziekyir bɔhwehwɛ mpontudwuma ahorow no nkɔdo na mbaabun nhyehyɛɛ mapa abrɛ ɔmamfo no no mbra mu. No ntoabɔ nsɛm no nyinara oyii akasaetwuw otsia hɔn a ɔnye hɔn risi akan no nyina akwa. No ntoabɔ no mu yɛɛ dzen wɔ mpoano nkurow na ne Mantɔw, a ɔyɛ Finimfin Mantɔw mu soow aba osiandɛ NDC dzii konyim wɔ mpasua ngua no a wodzii ɔkogu wɔ mu wɔ afe 2016 no mu dodowara . NDC no so nyaa Mantɔw akrɔn fii Mantɔw duesia a ɔwɔ Ghana mu a kurowpɔn a ne nya nnda famu, a ɔyɛ Nkran Kurowpɔn no. NDC amanyɛkuw no ndzienyimfo no wɔ Ebɔw 7, 2024 mu no,wɔdaa Opoku-Agyemang bio dɛ frankaatunyi abadziekyir dze ma amanyɛkuw ne frankaatunyi, ber a nna wɔrokɔ 2024 ambatow kɛse no mu no. Opoku-Agyemang bɛyɛɛ ɔmampanyin abadziekyir ber a Mahama dzii konyim wɔ 2024 ɔmampanyin ambatow no mu no. Sanda 7, 2025 mu no, Opoku- Agyemang dzii nsew dɛ Ghana ɔmampanyin abadziekyir, ɔbɛyɛɛ basia a odzi kan a oridzi dɛm dzibew no. Nhyiamu no kɔr do wɔ Independence Square wɔ Nkran, hɔ na odzii nsew wɔ dzibew no mu nokwardzi ho na ɔmampanyin abadziekyir nsewdzi so toaa do ber a Ɔtsembuafo Sahen Gertrude Torkornoo hwɛe ma ɔkɔr do. Ne nyii no yɛɛ nkaadum kɛse wɔ Ghana amanyɛsɛm abakɔsɛm mu, dɛ ɔbɛyɛɛ Ghana Basia a odzii kan nyaa dzibew dɛ ɔmampanyin abadziekyir wɔ ɔman n’abakɔsɛm. == N’edwumayɛkuw ahorow == Opoku-Agyemang yɛ Ghana Academy of Arts and Science kuwba, Ghana Esuapɔn mu Akyerɛkyerɛfo Kuwba , Borɔfo Kasasua Kuwba, Ebibirmu Adzesua Kuwba, Ebibir mu Kasadwin Kuwba, na Wiadze Fulbright Skɔlahyepo Kuwba, na Commonwealth of Learning mu kuwba na dza ɔkeka ho.<ref>{{Cite web |title=Professor Naana Jane Opoku-Agyemang – Women Media And Change |url=https://womec.org/2020/07/09/professor-naana-jane-opoku-agyemang/ |access-date=2024-11-05 |language=en-US |archive-date=6 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241106233415/https://womec.org/2020/07/09/professor-naana-jane-opoku-agyemang/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Naana Jane Opoku-Agyemang |url=https://www.worldlearninginc.org/biography/naana-jane-opoku-agyemang/ |access-date=2024-11-05 |website=World Learning Inc. |language=en-US}}</ref> == N’abrabɔ Mu Nsɛm == Opoku Agyemang yɛ Kristsiennyi a ɔsom wɔ Mɛtɔdest.<ref>{{Cite web |date=28 July 2020 |title=Prof. Naana Opoku-Agyemang is the fifth Methodist congregant to be elevated |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Prof-Naana-Opoku-Agyemang-is-the-fifth-Methodist-congregant-to-be-elevated-1019491 |access-date=20 February 2021 |website=ghanaweb |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=4 August 2020|title=Thanksgiving Service Held For Prof. Naana Jane Opoku-Agyemang|url=https://www.modernghana.com/news/1020762/thanksgiving-service-held-for-prof-naana-jane.html|access-date=20 February 2021|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> Ɔwaar nwomasuanyi dɛ noara,a ɔdze Edmund Opoku-Agyemang na wɔwɔ mba baasa, Kweku Opoku-Agyemang, Kwabena Opoku-Agyemang na Maame Adwoa Opoku-Agyemang. ɔwɔ nananom ebien so.<ref>[https://www.kwekuopokuagyemang.com/biography/ Bio Kweku Opoku-Agyemang (Economics Research)] Retrieved 20 February 2021</ref> Kwabena Opoku-Agyemang and Maame Adwoa Opoku-Agyemang.<ref>{{Cite web|date=2020-07-08|title=Here Are All The Children Of Prof Jane Naana Opoku Agyeman Who Are All Doctorate Degree Holders|url=https://www.ghgossip.com/here-are-all-the-children-of-prof-jane-naana-opoku-agyeman-who-are-all-doctorate-degree-holders/|access-date=2020-11-28|website=GhGossip|language=en-AU|archive-date=4 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604003606/https://www.ghgossip.com/here-are-all-the-children-of-prof-jane-naana-opoku-agyeman-who-are-all-doctorate-degree-holders/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-09 |title=Meet the children of Prof. Jane Naana Opoku-Agyemang |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Meet-the-children-of-Prof-Jane-Naana-Opoku-Agyemang-1002697 |access-date=2020-11-30 |website=Ghana web |language=en}}</ref> She also has two grandchildren.<ref>{{Cite web |title=Naana Jane Opoku-Agyemang |url=https://www.worldlearninginc.org/biography/naana-jane-opoku-agyemang/ |access-date=2024-11-05 |website=World Learning Inc. |language=en-US}}</ref> == Abadobɔ Na Nkaedze Ahorow == Opoku-Agyemang wɔdze enyimnyamhyɛ degree hyɛɛ no fir Osuapɔn a ɔwɔ Indies Atɔe na Winston-Salem Osuapɔn. ɔasan so nyaa abadobɔdze ɔyɛ Amansan akandzidze fii Osuapɔn a ɔyɛ Anaafo Florida wɔ Tampa. Onyaa abotsir a ɔfa Firaw abadobɔdze ma Nyimapa a ɔdaa nsew wɔ nwomasua mu wɔ 2011 na ɔyɛ ɔmampanyin John Atta Mills na ɔdze maa no. Na Ghana Basia Otsiban Abadobɔdze ɔwɔ nwomasua mu dze no ɔnam no mboa a ɔfa nwomasua no mpontu na nkɔdo a ɔfa nwomasua pa ho wɔ Ghana. Onyaa nkaedze wɔ no mboa a ɔda nsew wɔ Amansan nwomasua nkɔdo mu, Skuul a ɔwɔ hɔ ma Amansan Ntsetsee, Vermont, USA wɔ mpɛn ebien mu. Afe 2020 mu no, wɔbɔɔ ne dzin kaa mbasiafo nkuranhyɛfo akandzifo eduanan a wɔwɔ Ghana dɛ wɔsoom dɛ fasusu dze ma mbasiafo a wɔwɔ Ghana na Afrika wɔ Sanda 2023, wɔdze ne dzin kaa Afrikafo a ɔha wɔbɔ hɔnho mbɔdzen paa noho. == Mboa Edze Ne Nsido == * "Where there is No Silence: Articulations of Resistance to Enslavement". Revised Inaugural Lecture to the Ghana Academy of Arts and Sciences. * Opoku-Agyemang, N. J., Lovejoy, P. E., Trotman, D. V. (eds), ''Africa and its Diasporas: History, Memory and Literary Manifestations'', Trenton, New Jersey, USA: Africa World Press, 2008. * ''Where There is No Silence: Articulations of Resistance to Enslavement'', Accra: Page Link Publishers, 2008. * Anquandah, J., Opoku-Agyemang, N.J., and Doormont, M. (eds), ''The Trans-Atlantic Slave Trade: Landmarks, Legacies, Expectations'', Accra: Sub-Saharan Publishers, 2007, pp. 210–224. * "The Living Experience of the Slave Trade in Sankana and Gwollu: Literary Manifestations and Implications for Tourism". In James Anquandah, Naana Opoku-Agyemang and Michel Doormont (eds), ''The Trans-Atlantic Slave Trade: Landmarks, Legacies, Expectations'', Accra: Sub-Saharan Publishers, 2007, pp. * "A Fork in the Road: Ayi Kwei Armah's ''Osiris Rising'' and Florence Ladd's ''Sarah's Psalm'' on the subject of homecoming" in Naana J. Opoku-Agyemang, with Paul E. Lovejoy and David V. Trotman (eds), ''Africa and its Diasporas: History, Memory and Literary Manifestations'', Trenton, New Jersey, USA: Africa World Press, 2008, pp. 303–318. == Mboaedze == fenwbo1gewtrwormzoofdgr80ha7d73 51673 51672 2026-04-14T21:13:12Z Gloria Adokoh 1376 Meyɛɛ nsiesie ahorow bi 51673 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q14920500}}'''Jane Naana Opoku-Agyemang''' FGA (née Sam; wɔwoo no [[Ɔberɛfɛw]] 22, 1951)<ref>{{Cite web |title=Professor Naana Jane Opoku-Agyeman, Biography |url=https://www.ghanaweb.com/person/professor-naana-jane-opoku-agyeman-1207 |access-date=2021-03-06 |website=ghanaweb }}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Profile of Professor Naana Jane Opoku-Agyemang|url=https://www.newsghana.com.gh/profile-of-professor-naana-jane-opoku-agyemang/ |access-date=2019-03-16 |website=News Ghana}}</ref><ref>{{Cite web |title=Jane Naana Opoku-Agyemang, Biography |url=https://www.ghanaweb.com/person/Jane-Naana-Opoku-Agyemang-2917 |access-date=2021-10-09 |website=ghanaweb}}</ref> yɛ Ghananyi a ɔsan yɛ nwomasua mu ɔbemfo na ɔmanyɛnyi a ɔyɛ Mampanyin N'abadziekyir a ɔtɔ do awɔtwe wɔ Ghana mu wɔ Mampanyin [[John Mahama]] n'amambu a ɔhyɛɛ ase wɔ Sanda 7, 2025 mu no. Nna ɔno nye Ɔsoafo a ɔhwɛ nwomasua (Minister for Education) do fitsi [[Ebɔw]] 2013 kesi [[Sanda]] 2017 mu wɔ Mampanyin Mahama n'amambu a nna odzi kan no mu. Ɔyɛ okunyin wɔ Kasadwin mu na nna ɔsan yɛ Esuapɔn mu Panyin Paara abadziekyir a odzi kan a ɔyɛ ɔbaa wɔ ɔman Esuapɔn bi mu wɔ [[Ghana]] ber a ɔgyee too mu dɛ ɔbɛyɛ Vice-Chancellor wɔ Oguaa Esuapɔn (University of Cape Coast) mu no.<ref>{{Cite web |title=Professor Naana Jane Opoku-Agyeman |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=1207 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905025906/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=1207 |archive-date=5 September 2019 |access-date=2019-03-16 |website=ghanaweb}}</ref> Odzii dwuma dɛ Women's University in Africa hɔn Panyin paara kesii [[Dzifuu]] 2024 mu a ɔdze dɛm edwuma yi too hɔ.<ref>{{Cite web |title=Current Chancellor |url=http://www.wua.ac.zw/index.php/current-chancellor |access-date=2020-11-28 |website=wua ac zimbabwe |language=en-gb}}</ref> Afe 2020 mu ambatow kɛse a ɔkɔr do wɔ [[Ghana]] no, John Mahama maa Opoku-Agyemang bɛkaa noho ma wɔbɔɔ mu gyinaa [[National Democratic Congress (Ghana)|NDC]] amanyɛkuw ne dzin mu.<ref>{{cite web|last=Gadugah|first=Nathan|title=Nana Oye Lithur and four other ministers approved|url=http://www.modernghana.com/news/442950/1/nana-oye-lithur-and-four-other-ministers-approved.html|publisher=MyJoyOnline|access-date=12 February 2013|date=1 February 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Nana Oye Lithur Approved by Appointments Committee|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=263834|work=General news|publisher=Ghana Home Page|access-date=12 February 2013|date=1 February 2013}}</ref><ref>{{Cite web|title=Who is Prof Naana Jane Opoku-Agyemang?|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/who-is-prof-naana-jane-opoku-agyemang.html|access-date=2020-07-07|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> Wɔsanee maa ɔkɛtaa Mahama n'ekyir ma wogyinaa 2024 ambatow no na wodzii mu konyim, ma dɛm ntsi ɔno na ɔbɛyɛɛ Mampanyin Abadziekyir a ɔyɛ basia a odzi kan wɔ Ghana abakɔsɛm mu. == Ahyɛse Bra Na Nwomasua == Wɔwoo Jane Naana Opoku-Agyeman a ɔyɛ Mfantsenyi wɔ [[Ɔberɛfɛw]] 22, 1951 mu wɔ Oguaa, a ɔwɔ [[Ghana]]. Ɔkɔr Anglekan Mbaa Ntoado Skuul a ɔwɔ Koforidua na Eburi Presby Mbaa Skuul. Afei, ɔkɔr no ntoado skuul wɔ Wesley Girls High School wɔ Oguaa fitsi afe 1964 kesii 1971 mu. Owiee B.Ed (Hons) wɔ Borɔfo na Franse kasa mu wɔ University of Cape Coast wɔ afe 1977 mu. Ɔsan wɔ Diploma wɔ Advanced Studies mu wɔ Franse kasa mu a ɔgyee no wɔ Dakar Esuapɔn mu na onyaa n'abɔdzin krataa a otsia ebien wɔ afe 1980 mu na Doctorate abɔdzin krataa wɔ York Esuapɔn mu wɔ afe 1986 mu wɔ Toronto, Ontario, a ɔwɔ Canada.<ref>{{Cite web|date=2020-07-06|title=Mahama picks Prof Naana Opoku-Agyemang as running mate|url=https://www.gbcghanaonline.com/featured/mahama-picks-prof-naana-opoku-agyemang-as-running-mate/2020/|access-date=2020-12-13|website=GBC Ghana Online|language=en-US}}</ref> == Dwuma Ahorow A Oedzi == === Edwuma Wɔ Nwomasua Mu === Opoku-Agyemang kyerɛɛ adze na ɔyɛɛ edwuma wɔ Oguaa Esuapɔn mu na ɔhyɛɛ dɛm dwumadzi yi ase wɔ afe 1986 mu. Oenya nwomasua mu dzibew ahorow a ma ɔka ho no bi nye: Borɔfo kasa Kuwbaatan no ne panyin, Panyin Paara a nna ɔda Faculty of Arts ano, Adehye Hall hwɛdofo, Valco Trust Fund Post-Graduate Hostel do Panyin, na Founding Dean of School of Graduate Studies na Research. Fitsi afe 1997 mu no, oedzi dzibew a ɔyɛ Panyin a Ɔhwɛ Nwomasua do dze ama International Training wɔ Abakɔsɛm na Ebibifo a Wɔwɔ Amanandze hɔn Amambra do . Fitsi afe 2008 kesi afe 2012 mu, wɔyɛɛ no Esuapɔn no hɔn Panyin Paara Abadziekyir.<ref>{{Cite web |date=2024-03-07 |title=Profile of Prof Naana Jane Opoku-Agyemang |url=https://citinewsroom.com/2024/03/profile-of-prof-naana-jane-opoku-agyemang/ |access-date=2024-06-10 |website=Citinewsroom |language=en-US}}</ref> Ɔhyɛɛ n'edwuma ase wɔ Ɔbɛsɛ 1, 2008 mu na ɔno na ɔbɛhyɛɛ Emmanuel Addow-Obeng anan mu. Ebɔw bosoom no mu wɔ afe 2007 mu no, nna ɔka enyimdzefo enum a wɔpaaw hɔn dɛ wɔnkɛkasa wɔ 200th Afrenhyiadzi a otsia aha ebien a ɔfa Mbrɛ Yebeyi Nkowaasom akwa wɔ United Nations N'edwumayɛbea ne Tsir a ɔwɔ New York City.<ref name=":1">{{Cite web |title=UNITED NATIONS TO COMMEMORATE 200TH ANNIVERSARY OF ABOLITION OF TRANSATLANTIC SLAVE TRADE, 26 MARCH {{!}} Meetings Coverage and Press Releases |url=https://www.un.org/press/en/2007/note6071.doc.htm |access-date=2020-12-13 |website=United nation}}</ref> [[Ɔbɛsɛ]] bosoom mu wɔ afe 2009 mu no, wɔpaaw no dɛ Ghana ɔnanmusinyi dze ma UNESCO|United Nations Educational, Scientific and Cultural Organisation (UNESCO) Asoɛe no.<ref>{{Cite web|last=International|first=Education|title=Ghana: NAGRAT supporter appointed as Education Minister|url=https://www.worldsofeducation.org/en/detail/2112/ghana-nagrat-supporter-appointed-as-education-minister|access-date=2020-12-13|website=Education International|date=16 January 2013 |language=en}}</ref> Ansaana wɔrobɔtow afe 2012 mu amba kɛse no, Opoku-Agyemang na ɔnye [[Kojo Oppong Nkrumah]] nye nkorɔfo a wɔdandaan anokɔnkɔn a ɔkɔr do wɔ nkorɔfo a wokegyinae dɛ wɔntow mma hɔn ma wombedzi mampanyin dzibew no. [[Ɔberɛfɛw]] 26, 2018 mu no, ɔbɛyɛɛ Esuapɔn Panyin (Chancellor) wɔ Women's University in Africa a ɔwɔ Zimbabwe. Woedzi dwuma ahorow wɔ ne man mu na aman afofor mu beesuomfo na egyinatufo mu a no mu bi nye Centre for Democratic Governance, (CDD-Ghana), editorial board of the Harriet Tubman Series wɔ African Diaspora (Africa World Press Inc. USA), Africa Initiative a ɔwɔ Canada, na College of Physicians and Surgeons osiandɛ ɔyɛ Ghananyi mapa ntsi. == Amanyɛsɛm == === Ɔsoafo a ɔhwɛ nwomasua do === Ofitsi [[Kwakwar]] 2013 kɛpem [[Sanda]] 2017 mu no, ɔsoom dɛ Ɔsoafo a ɔhwɛ Nwomasua do ber a ɔmampanyin John Mahama yii no dɛ ɔnsom wɔ dɛm dzibew no ber a National Democratic Congress amanyɛkuw no dzii konyim wɔ 2012 Ghanafo hɔn ambatow kɛse a ɔkɔr do mu no.<ref name=":12">[https://web.archive.org/web/20150204195845/http://www.myarkfmonline.com/2013/01/11/prof-opoku-agyeman-heads-education-tekper-is-new-finance-minister/ "Prof. Opoku Agyeman heads Education, Tekper is new Finance Minister"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150204195845/http://www.myarkfmonline.com/2013/01/11/prof-opoku-agyeman-heads-education-tekper-is-new-finance-minister/|date=2015-02-04}}; MyArkFMOnline.com, 11 January 2013.</ref> Ne ber mu no, ɔdze nsesa ho nhyehyɛɛ beberee guu akwan mu a nna ɔdze hwehwɛ dɛ ɔbɛma ndzepa ho mpontu akɔ kan, yebenya nkabɔmu, na obiara benya nwomasua wɔ ɔman no mu.<ref name=":2">{{Cite web |date=2015-11-04 |title=Keep the child in school and save their Future |url=https://newsghana.com.gh/keep-the-child-in-school-and-save-their-future/ |access-date=2020-12-13 |website=News Ghana |language=en-US}}</ref><ref name=":4">[https://www.globalpartnership.org/sites/default/files/2014-06-Role-Business-transforming-Educationv2.pdf Transforming Education], globalpartnership.org. Accessed 27 February 2024.</ref> No mbɔdzembɔ a ɔsom bo a ɔdaa no edzi nye nwomasua a ɔhwɛe dɛ ɔbɛyɛ dza obiara ka ho bi a onnkeyi obiara esi nkyɛn a ɔbaa do wɔ afe 2015 mu no. Iyi n’abɔse nye dɛ ɔbɔhwɛ mbofra a wɔwɔ ehiadze soronko no benya nwomasua mu akwannya nye hɔn anyɛnkofo, dɛ ɔbɛyɛ dza ɔma obiara akwannya a ɔyɛ pɛr na nwomasua nhyehyɛɛ a obiara ka ho bi.<ref> [https://sapghana.com/data/documents/Inclusive-Education-Policy-official-document.pdf Inclusive Education Policy], sapghana.com. Accessed 27 February 2024.</ref><ref name=":2" /> Bea pɔtsee a ɔhwɛɛ no yie wɔ ne pɛn do nye dɛ ɔhyɛ mbasiafo kena na ɔkasa ma bɔbea pɛpɛɛpɛr wɔ nwomasua mu. Ne dzibew maa wɔyɛɛ nhyehyɛɛ a ɔfa bɔbea nyiyimu ho, mpontu a ɔfa mbasiafo hɔn nwomasua ho na kwan a wɔbɛfa do ma mbasiiafo edzi dzibew ahorow na woeenya kyɛfa a ɔtse dɛm no akɔ ekyir yie, na wɔafa nwomasua do ahyɛ mbasiafo kena. Nhyehyɛɛ ahorow a ɔdze guu akwan mu no yɛɛ ngyinadodze a ɔmaa mbasiafo akwannya wɔ Ghanaman mu no nyinara.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Bio, odzii enyim ma wɔsesaa poletɛknese du wɔ Mantɔw ahorow no nyinara mu ma ɔbɛyɛɛ tɛknikal Nsuapɔn, egyinasi mapa a ɔboae ma dɛm Nsuapɔn yi hɔn mudzi tuu mpon ara yie, ɔtserɛɛw hɔn nwomasua na hɔn nsaanodwuma ntsetsee so mu. Dɛm nsesamu yi dzii dwumason wɔ Ghana nwomasua nhyehyɛɛ mu a ogyina dza wiadze mfɛndzanan nyina gu do reyɛ do a, ɔboae ma esuafo nyaa ntsetsee dɛ mbrɛ ɔbɛyɛ a wobotum enya dza ndwuma a ɔwɔ hɔ no hwehwɛ no hɔn edwumayɛfo nkyɛn no pɛpɛɛpɛr. Ne ber mu no, Opoku-Agyemang maa wɔhyɛɛ ase sii Nsɔwdo Skuul a esuafo nnda skuul hɔ nkorkor ɔha na eduonu-anan, a wɔfrɛ no ‘’E-Blocks,’’ dɛ mbrɛ ɔbɛyɛ a mbea ahorow a wɔnngyee dzin no so botum enya nsɔwdo skuul no bi. Ansaana ɔdze n'edwumayɛ rebɛba ewiei no, nna oetum ewie skuul eduonum a nna esuafo kɔ mu skuul, a nna no mu biara wɔ abaɛfor adan bi tse dɛ abɔdze mu nyansapɛ bea, mbuukuu korabea, na ICT adan so. Dɛm adze yi a ɔdze bɔbɔɔ adze yi tserɛɛw akwannya a ɔwɔ nwomasua mu nkankanara wɔ nkuraase na nkurow a wogu do retserɛw mu, na ɔhwɛɛ dɛ mbanyimfo na mbasiafo nyinara benya nwomasua a odzi mu pɛpɛɛpɛr. Opoku-Agyemang na ɔhwɛe ma Esuapɔn a wɔfrɛ no Health and Allied Sciences (UHAS) no wotumii dze bɔbɔɔ adze wɔ Ho, a Basic and Biomedical Sciences Skuul so ka ho bi, Bea a esuafo da, Bea a Skuul mu edwumayɛfo da wɔ adzesuabea a ɔwɔ Sokode no. Dɛm esuapɔn no na ɔmampanyin John Dramani Mahama buee ano wɔ Ɔberɛfɛw bosoom no mu wɔ afe 2015 mu, a ɔda aban no n’ahofama dɛ ɔbɛtserɛw nwomasua mu ma akwannya aba mu yie na mboa a wɔwɔ dze ma apɔwmudzen edwumayɛfo hɔn ntsetsee ama yeetum asɔw ɔmanmu no n'apɔwmudzen ho ehiadze ahorow ano. Odzii tsintsinman wɔ Environment and Sustainable Development (UESD) Esuapɔn no ne ntsewee wɔ Epuei Mantɔw mu. Ɔnoara so buae ma nhyehyɛɛ a ɔbɔtɔɔ mbrahyɛbagua no enyim a wɔdze peer fotow maa Esuapɔn no wɔgyee to mu. Mumu bosoom no mu wɔ afe 2016 mu no, ɔmampanyin John Mahama dze asɔw bɔɔ famu dɛ wonsi UESD esuapɔn no nkorbata a ɔwɔ Somanya no. === Ɔmampanyin abadziekyir Ntoabɔ === Opoku-Agyemang nye nyia woyii no dɛ ɔmampanyin abadziekyir maa [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]] (NDC) amanyɛkuw no wɔ [[Ayɛwoho]] 6, 2020 mu wɔ Ghanaman mu no nyina ambatow kɛse no a ɔkɔr do wɔ afe 2020 mu no. Ɔbɛyɛɛ basia a wɔyɛɛ no mampanyin abadziekyir a odzi kan wɔ amanyɛkuw akɛse ebien no mu kor a ɔwɔ Ghana no. Frankaatunyi, John Dramani Mahama a ɔyɛ National Democratic Congress amanyɛkuw ba a ɔhwɛe ma wɔfaa Opoku-Agyemang no bɛyɛɛ mbasiafo ekuw ahorow na mbasiafo akasamafo bɔɔ n’abaw do dɛ ɔayɛ biribi a ɔtse dɛm dze ma Ghana amanyɛsɛm dɛ mbrɛ ɔbɛyɛ a mbasiafo na mbanyimfo so benya akwannya kor. Ɔtotɔe serɛɛ Ghanafo dɛ wɔntow amba mma nsesa no a ɔhyɛɛ ho bɔ dɛ ɔdze ne dzibew dɛ ɔmampanyin abadziekyir bɔhwehwɛ mpontudwuma ahorow no nkɔdo na mbaabun nhyehyɛɛ mapa abrɛ ɔmamfo no no mbra mu. No ntoabɔ nsɛm no nyinara oyii akasaetwuw otsia hɔn a ɔnye hɔn risi akan no nyina akwa. No ntoabɔ no mu yɛɛ dzen wɔ mpoano nkurow na ne Mantɔw, a ɔyɛ Finimfin Mantɔw mu soow aba osiandɛ NDC dzii konyim wɔ mpasua ngua no a wodzii ɔkogu wɔ mu wɔ afe 2016 no mu dodowara . NDC no so nyaa Mantɔw akrɔn fii Mantɔw duesia a ɔwɔ Ghana mu a kurowpɔn a ne nya nnda famu, a ɔyɛ Nkran Kurowpɔn no. NDC amanyɛkuw no ndzienyimfo no wɔ Ebɔw 7, 2024 mu no,wɔdaa Opoku-Agyemang bio dɛ frankaatunyi abadziekyir dze ma amanyɛkuw ne frankaatunyi, ber a nna wɔrokɔ 2024 ambatow kɛse no mu no. Opoku-Agyemang bɛyɛɛ ɔmampanyin abadziekyir ber a Mahama dzii konyim wɔ 2024 amampanyimfo ambatow no mu no. [[Sanda]] 7, 2025 mu no, Opoku- Agyemang dzii nsew dɛ Ghana ɔmampanyin abadziekyir, ɔbɛyɛɛ basia a odzi kan a oridzi dɛm dzibew no. Nhyiamu no kɔr do wɔ Independence Square wɔ Nkran, hɔ na odzii nsew wɔ dzibew no mu nokwardzi ho na ɔmampanyin abadziekyir nsewdzi so toaa do ber a Ɔtsembuafo Sahen Gertrude Torkornoo hwɛe ma ɔkɔr do. Ne nyii no yɛɛ nkaadum kɛse wɔ Ghana amanyɛsɛm abakɔsɛm mu, dɛ ɔbɛyɛɛ Ghana Basia a odzii kan nyaa dzibew dɛ ɔmampanyin abadziekyir wɔ ɔman n’abakɔsɛm. == N’edwumayɛkuw ahorow == Opoku-Agyemang yɛ Ghana Academy of Arts and Science kuwba, Ghana Esuapɔn mu Akyerɛkyerɛfo Kuwba , Borɔfo Kasasua Kuwba, Ebibirmu Adzesua Kuwba, Ebibir mu Kasadwin Kuwba, na Wiadze Fulbright Skɔlahyepo Kuwba, na Commonwealth of Learning mu kuwba na dza ɔkeka ho.<ref>{{Cite web |title=Professor Naana Jane Opoku-Agyemang – Women Media And Change |url=https://womec.org/2020/07/09/professor-naana-jane-opoku-agyemang/ |access-date=2024-11-05 |language=en-US |archive-date=6 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241106233415/https://womec.org/2020/07/09/professor-naana-jane-opoku-agyemang/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Naana Jane Opoku-Agyemang |url=https://www.worldlearninginc.org/biography/naana-jane-opoku-agyemang/ |access-date=2024-11-05 |website=World Learning Inc. |language=en-US}}</ref> == N’abrabɔ Mu Nsɛm == Opoku Agyemang yɛ Kristsiennyi a ɔsom wɔ Mɛtɔdest.<ref>{{Cite web |date=28 July 2020 |title=Prof. Naana Opoku-Agyemang is the fifth Methodist congregant to be elevated |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Prof-Naana-Opoku-Agyemang-is-the-fifth-Methodist-congregant-to-be-elevated-1019491 |access-date=20 February 2021 |website=ghanaweb |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=4 August 2020|title=Thanksgiving Service Held For Prof. Naana Jane Opoku-Agyemang|url=https://www.modernghana.com/news/1020762/thanksgiving-service-held-for-prof-naana-jane.html|access-date=20 February 2021|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> Ɔwaar nwomasuanyi dɛ noara,a ɔdze Edmund Opoku-Agyemang na wɔwɔ mba baasa, Kweku Opoku-Agyemang, Kwabena Opoku-Agyemang na Maame Adwoa Opoku-Agyemang. ɔwɔ nananom ebien so.<ref>[https://www.kwekuopokuagyemang.com/biography/ Bio Kweku Opoku-Agyemang (Economics Research)] Retrieved 20 February 2021</ref> Kwabena Opoku-Agyemang and Maame Adwoa Opoku-Agyemang.<ref>{{Cite web|date=2020-07-08|title=Here Are All The Children Of Prof Jane Naana Opoku Agyeman Who Are All Doctorate Degree Holders|url=https://www.ghgossip.com/here-are-all-the-children-of-prof-jane-naana-opoku-agyeman-who-are-all-doctorate-degree-holders/|access-date=2020-11-28|website=GhGossip|language=en-AU|archive-date=4 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604003606/https://www.ghgossip.com/here-are-all-the-children-of-prof-jane-naana-opoku-agyeman-who-are-all-doctorate-degree-holders/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-09 |title=Meet the children of Prof. Jane Naana Opoku-Agyemang |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Meet-the-children-of-Prof-Jane-Naana-Opoku-Agyemang-1002697 |access-date=2020-11-30 |website=Ghana web |language=en}}</ref> She also has two grandchildren.<ref>{{Cite web |title=Naana Jane Opoku-Agyemang |url=https://www.worldlearninginc.org/biography/naana-jane-opoku-agyemang/ |access-date=2024-11-05 |website=World Learning Inc. |language=en-US}}</ref> == Abadobɔ Na Nkaedze Ahorow == Opoku-Agyemang wɔdze enyimnyamhyɛ degree hyɛɛ no fir Osuapɔn a ɔwɔ Indies Atɔe na Winston-Salem Osuapɔn. ɔasan so nyaa abadobɔdze ɔyɛ Amansan akandzidze fii Osuapɔn a ɔyɛ Anaafo Florida wɔ Tampa. Onyaa abotsir a ɔfa Firaw abadobɔdze ma Nyimapa a ɔdaa nsew wɔ nwomasua mu wɔ 2011 na ɔyɛ ɔmampanyin John Atta Mills na ɔdze maa no. Na Ghana Basia Otsiban Abadobɔdze ɔwɔ nwomasua mu dze no ɔnam no mboa a ɔfa nwomasua no mpontu na nkɔdo a ɔfa nwomasua pa ho wɔ Ghana. Onyaa nkaedze wɔ no mboa a ɔda nsew wɔ Amansan nwomasua nkɔdo mu, Skuul a ɔwɔ hɔ ma Amansan Ntsetsee, Vermont, USA wɔ mpɛn ebien mu. Afe 2020 mu no, wɔbɔɔ ne dzin kaa mbasiafo nkuranhyɛfo akandzifo eduanan a wɔwɔ Ghana dɛ wɔsoom dɛ fasusu dze ma mbasiafo a wɔwɔ Ghana na Afrika wɔ Sanda 2023, wɔdze ne dzin kaa Afrikafo a ɔha wɔbɔ hɔnho mbɔdzen paa noho. == Mboa Edze Ne Nsido == * "Where there is No Silence: Articulations of Resistance to Enslavement". Revised Inaugural Lecture to the Ghana Academy of Arts and Sciences. * Opoku-Agyemang, N. J., Lovejoy, P. E., Trotman, D. V. (eds), ''Africa and its Diasporas: History, Memory and Literary Manifestations'', Trenton, New Jersey, USA: Africa World Press, 2008. * ''Where There is No Silence: Articulations of Resistance to Enslavement'', Accra: Page Link Publishers, 2008. * Anquandah, J., Opoku-Agyemang, N.J., and Doormont, M. (eds), ''The Trans-Atlantic Slave Trade: Landmarks, Legacies, Expectations'', Accra: Sub-Saharan Publishers, 2007, pp. 210–224. * "The Living Experience of the Slave Trade in Sankana and Gwollu: Literary Manifestations and Implications for Tourism". In James Anquandah, Naana Opoku-Agyemang and Michel Doormont (eds), ''The Trans-Atlantic Slave Trade: Landmarks, Legacies, Expectations'', Accra: Sub-Saharan Publishers, 2007, pp. * "A Fork in the Road: Ayi Kwei Armah's ''Osiris Rising'' and Florence Ladd's ''Sarah's Psalm'' on the subject of homecoming" in Naana J. Opoku-Agyemang, with Paul E. Lovejoy and David V. Trotman (eds), ''Africa and its Diasporas: History, Memory and Literary Manifestations'', Trenton, New Jersey, USA: Africa World Press, 2008, pp. 303–318. == Mboaedze == qja5v8ni6acy8axmsscfpw4o4ypvyy8 Finimfin Mantɔw( Central region Ghana) 0 1343 51675 11029 2026-04-14T21:39:53Z Gloria Adokoh 1376 Meyɛɛ nsiesie ahorow bi 51675 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q846323}} '''Finimfim Mantɔw''' yɛ [[Ghana]] amantɔw duesia no mu kor. Esuantse na Epuei amantɔw no etwa no ho ehyia wɔ etsifi do, Nkran Kurowpɔn Mantɔw wɔ epuei afamu, na atɔe afamu no so [[Gulf of Guinea]] ɔhyɛ hɔ. Finimfin Mantɔw no agye dzin osian nsɔwdo skuul ahorow a wɔwɔ mu no hɔn mbɔdzembɔ na amambu mu ndzɛmba a ɔdze mpontu ba na nserahwɛmbea ahorow a ɔwwoɔ hɔ ntsi. Finimfin Mantɔw no wɔ nserahwɛbea ahorow bi tse dɛ, castles, forts na beach wɔ Mantɔw no mpoano. 7igkl1kzykhpklxf8lkru83vngo9fxr Kojo Oppong Nkrumah 0 3765 51674 36721 2026-04-14T21:20:26Z Gloria Adokoh 1376 Meyɛɛ nsiesie 51674 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = Hon. | nationality = {{flagicon|GHA}}&nbsp;Ghanaian | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1982|04|05}}<ref>{{cite web | url=http://www.modernghana.com/lifestyle/1587/16/kojo-oppong-nkrumah-a-young-achiever.html | title=Kojo Oppong Nkrumah : A Young Achiever | publisher=ModernGhana | accessdate=31 March 2015}}</ref><ref name=" Kojo Oppong-Nkrumah ">{{cite web | url=http://agln.aspeninstitute.org/fellows/kojo-oppong-nkrumah | title=Kojo Oppong-Nkrumah | publisher=Aspen Institute | accessdate=31 March 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402180112/http://agln.aspeninstitute.org/fellows/kojo-oppong-nkrumah | archive-date=2 April 2015 | url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[Koforidua]], [[Ghana]] | death_date = | death_place = | spouse = Akua Oppong Nkrumah | party = [[New Patriotic Party]] | relations = | children = 4 | residence = Ghana | alma_mater = [[Pope John Senior High School and Minor Seminary]] <br /> [[University of Cape Coast]] <br /> [[University of Ghana]]<br /> [[GIMPA]] | occupation = Politician, Lawyer, Farmer | signature = | website = http://www.konkrumah.com/ | name = Kojo Oppong Nkrumah | honorific-suffix = | image = Kojo Oppong Nkrumah.jpg | constituency_MP = [[Ofoase-Ayirebi (Ghana parliament constituency)|Ofoase-Ayirebi]] | parliament = <!-- Can be repeated up to eight times by adding a number --> | majority = <!-- Can be repeated up to eight times by adding a number --> | term_start = 07 January 2017 - Present | term_end = | order2 = | office1 = Deputy Minister for Information | term_start1 = Jan 2017 | term_end1 = Nov. 2018 | office2 = Minister for Information | term_start2 = Nov. 2018 | term_end2 = Feb. 2024 | predecessor2 = Dr. Mustapha Abdul-Hamid | successor2 = Fatimatu Abubakar | office3 = [[Ministry of Works and Housing (Ghana)|Minister of Works and Housing]] | term_start3 = 19 February 2024 | term_end3 = Jan 2025 | successor3 = | predecessor3 = Asenso Boakye | order3 = | footnotes = | birth_name = Kojo Oppong Nkrumah | nickname = KON }} '''Kojo Vincent Oppong Nkrumah''' (wɔwoo no wɔ [[Ebɔbira]] 5,1982) yɛ [[Ghana]] ɔmanyɛnyi na mbranyimnyi.<ref>{{Cite web |title=Kojo Oppong Nkrumah |url=http://www.moi.gov.gh/index.php/about-us/the-ministers/kojo-oppong-nkrumah |access-date=2018-11-01 |website=moi government of ghana |archive-date=2018-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181101140009/http://www.moi.gov.gh/index.php/about-us/the-ministers/kojo-oppong-nkrumah |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://citinewsroom.com/tag/kojo-oppong-nkrumah/|title=Kojo Oppong Nkrumah Archives |website=Citi Newsroom |access-date=2018-11-01}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ghana |first=ICT Dept. Office of Parliament |title=Parliament of Ghana |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=199 |access-date=2018-11-01 |website=parliament of ghana}}</ref> Ɔyɛ mbrahyɛbaguanyi dze ma Ofoase-Ayirebi ambatow mpasua no.<ref name=":0">{{Cite web|last=UKGCC|date=2018-07-09|title=HON. KOJO VINCENT OPPONG NKRUMAH|url=https://ukgcc.com.gh/hon-kojo-vincent-oppong-nkrumah/|access-date=2020-07-26|website=UK-Ghana Chamber of Commerce|language=en-US|archive-date=2019-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427153520/https://ukgcc.com.gh/hon-kojo-vincent-oppong-nkrumah/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ghana MPs – MP Details – Oppong-Nkrumah, Kojo |url=http://ghanamps.com/mps/details.php?id=5496 |access-date=2018-11-01 |website=Ghana MPs}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.com.gh/news/politics/meet-kojo-oppong-nkrumah-ghana-s-affable-information-minister-id8723888.html|title=Meet Kojo Oppong Nkrumah, Ghana's affable Information Minister|last=Annang|first=Evans|access-date=2018-11-01|archive-date=2018-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20181101175558/https://www.pulse.com.gh/news/politics/meet-kojo-oppong-nkrumah-ghana-s-affable-information-minister-id8723888.html|url-status=dead}}</ref>Odzii kan somee dɛ Nsɛnsɛm ho Soafo fitsi Ɔbɛsɛ 2018 na ekyir no ɔbɛyɛɛ Ɔsoafo a ɔhwɛ Ndwuma na Adan do wɔ ber a nna NPP wɔ aban mu no.<ref>{{Cite web |date=2024-02-15 |title=I'll focus on rural housing, Saglemi project – Oppong Nkrumah |url=https://citinewsroom.com/2024/02/ill-focus-on-rural-housing-saglemi-project-oppong-nkrumah/ |access-date=2024-02-16 |website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abedu-Kennedy |first=Dorcas |date=2024-02-15 |title=Oppong Nkrumah outlines priorities as Minister of Works and Housing |url=https://www.adomonline.com/oppong-nkrumah-outlines-priorities-as-minister-of-works-and-housing/ |access-date=2024-02-16 |website=Adomonline.com |language=en-US}}</ref> == Ahyɛse Abrabɔ == Wɔwoo Nkrumah wɔ Koforidua, wɔ [[Epuei Mantɔw]] mu wɔ Ghana. N'awofo nye Kwame Oppong Nkrumah na Felicia Oppong Nkrumah. Nna ne maame yɛ kyerɛkyerɛnyi na ne papa dze, nna ahyɛse no ɔyɛ kyerɛkyerɛnyi eso ekyir no ɔbɛyɛɛ edwuma wɔ sikakorabea. Ofi Akyem Anyinase. == Mboaedze == <references /> [[Nkyekyεmu:Ghana Amanyɛnyi]] [[Nkyekyεmu:Ghana Mbrahyɛbaguafo 2021-2025]] ahtgyy5xzw379cmrga4rgbmnf9z1wv7 Ernestina Ofori Dangbey 0 4760 51676 51360 2026-04-14T21:49:36Z Gloria Adokoh 1376 Meyɛɛ nsiesie 51676 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = Hon. | spouse = | predecessor3 = | successor3 = | birth_place = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | birthname = | nationality = [[Ghanaian nationality law|Ghanaian]] | party = [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]] | otherparty = <!--For additional political affiliations--> | partner = <!--For those with a domestic partner and not married--> | term_start3 = | relations = | children = | residence = | occupation = | cabinet = | committees = | portfolio = | website = | term_end3 = | office3 = | name = | parliament1 = | honorific-suffix = MP | image = | alt = | caption = | order = | office = Member of Parliament for <br> [[Agona West (Ghana parliament constituency)|Agona West]] | term_start = 7 January 2025 | term_end = | president = | predecessor = [[Cynthia Mamle Morrison]] | successor = | constituency_MP1 = | majority1 = | order3 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | term_start1 = | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = <!--Can be repeated up to eight times by adding a number--> | prior_term = | order2 = | office2 = | term_start2 = | term_end2 = | president2 = | predecessor2 = | successor2 = | footnotes = | minister = }} '''Ernestina Ofori Dangbey''' yɛ Ghana ɔmanyɛnyi a ɔyɛ National Democratic Congress (NDC) Kuwba. Seseiara ɔyɛ mbrahyɛbaguanyi ma Agona Anee Ambatow mpasua no.<ref>https://www.peacefmonline.com/elections/2024/parliament/central/agona-west</ref> == Amanyɛsɛm == Ayɛwoho bosoom no mu wɔ 2023 mu no, ogyinaa National Democratic Congress amanyɛkuw no anan mu wɔ Ambatow no mu na woyii no dɛ nyimpa a onkegyina Agona Anee Mbrahyɛbagua Ambatow anan mu wɔ mbrahyɛbaguafie.<ref>https://citinewsroom.com/2023/10/agona-west-ndc-parliamentary-candidate-criticises-incumbent-mp-over-developmental-issues/</ref><ref>https://gna.org.gh/2023/07/agona-west-ndc-pc-embarks-on-thank-you-tour-in-the-constituency/</ref> Afe 2024 Ghanafo Nyina Ambatow mu no, Ernestina Ofori Dangbey gyinaa Agona Anee Ambatow mpasua no do ambatow no bi na odzii Christopher Arthur a ofi New Patriotic Party amanyɛkuw mu na nyimpa a nna osi egua no do dɛm ber no a ogyinaa kwantsenkor a nna ne dzin nye Cynthia Mamle Morrison nyina do konyim. Dangbey nyaa amba 25,965 a ɔyɛ ɔha mu nkyekyɛmu (48.23%) dze tsiaa hɔn a ɔnye hɔn peree a wonyaa amba 20,625 wɔ ɔha nkyekyɛmu (38.31%) na amba 7,243 a ɔwɔ ɔha nkyekyɛmu (13.45%).<ref>https://www.peacefmonline.com/elections/2024/parliament/central/agona-west</ref><ref>https://citinewsroom.com/2024/12/see-the-41-female-mps-elect-who-will-serve-in-ghanas-9th-parliament/</ref> == Mboayɛdze == 7kf0tqn0ktbt5k5r5v6wh3d11183y4k 51677 51676 2026-04-14T21:51:06Z Gloria Adokoh 1376 Meyɛɛ nsiesie ahorow bi 51677 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = Hon. | spouse = | predecessor3 = | successor3 = | birth_place = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | birthname = | nationality = [[Ghanaian nationality law|Ghanaian]] | party = [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]] | otherparty = <!--For additional political affiliations--> | partner = <!--For those with a domestic partner and not married--> | term_start3 = | relations = | children = | residence = | occupation = | cabinet = | committees = | portfolio = | website = | term_end3 = | office3 = | name = | parliament1 = | honorific-suffix = MP | image = | alt = | caption = | order = | office = Member of Parliament for <br> [[Agona West (Ghana parliament constituency)|Agona West]] | term_start = 7 January 2025 | term_end = | president = | predecessor = [[Cynthia Mamle Morrison]] | successor = | constituency_MP1 = | majority1 = | order3 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | term_start1 = | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = <!--Can be repeated up to eight times by adding a number--> | prior_term = | order2 = | office2 = | term_start2 = | term_end2 = | president2 = | predecessor2 = | successor2 = | footnotes = | minister = }} '''Ernestina Ofori Dangbey''' yɛ Ghana ɔmanyɛnyi a ɔyɛ National Democratic Congress (NDC) Kuwba. Seseiara ɔyɛ mbrahyɛbaguanyi ma Agona Anee Ambatow mpasua no.<ref>https://www.peacefmonline.com/elections/2024/parliament/central/agona-west</ref> == Amanyɛsɛm == Ayɛwoho bosoom no mu wɔ 2023 mu no, ogyinaa National Democratic Congress amanyɛkuw no anan mu wɔ Ambatow no mu na woyii no dɛ nyimpa a onkegyina Agona Anee Mbrahyɛbagua Ambatow anan mu wɔ mbrahyɛbaguafie.<ref>https://citinewsroom.com/2023/10/agona-west-ndc-parliamentary-candidate-criticises-incumbent-mp-over-developmental-issues/</ref><ref>https://gna.org.gh/2023/07/agona-west-ndc-pc-embarks-on-thank-you-tour-in-the-constituency/</ref> Afe 2024 Ghanafo Nyina Ambatow mu no, Ernestina Ofori Dangbey gyinaa Agona Anee Ambatow mpasua no do ambatow no bi na odzii Christopher Arthur a ofi New Patriotic Party amanyɛkuw mu na nyimpa a nna osi egua no do dɛm ber no a ogyinaa kwantsenkor a nna ne dzin nye Cynthia Mamle Morrison nyina do konyim. Dangbey nyaa amba 25,965 a ɔyɛ ɔha mu nkyekyɛmu (48.23%) dze tsiaa hɔn a ɔnye hɔn peree a wonyaa amba 20,625 wɔ ɔha nkyekyɛmu (38.31%) na amba 7,243 a ɔwɔ ɔha nkyekyɛmu (13.45%).<ref>https://www.peacefmonline.com/elections/2024/parliament/central/agona-west</ref><ref>https://citinewsroom.com/2024/12/see-the-41-female-mps-elect-who-will-serve-in-ghanas-9th-parliament/</ref> == Mboaedze == 05bs1p24k7ro46r7g73kk0v9j2bmtxs