Wikipedya
fonwiki
https://fon.wikipedia.org/wiki/W%C3%A9m%C3%A1_Nuk%C9%94nt%C9%94n
MediaWiki 1.47.0-wmf.15
first-letter
Yɛwliɖonuji
Ɖéɖovo
Xoɖɔtɛn
Wikizantɔ
Xoɖɔtɛn wikizantɔ lɛ tɔn
Wikipedya
Xoɖɔtɛn Wikipedya tɔn
Wékpo
Xoɖɔtɛn wékpo wú tɛ̀n
MediaWiki
Xoɖɔtɛn MediaWiki tɔn
Kpɔnd'ewu bo blo
Xoɖɔtɛn kpɔnd'ewu ɔ tɔ̀n
Alɔgɔ
Xoɖɔtɛn alɔgɔtɛn ɔ tɔn
Akpaxwé
Akpaxwé lɛ sín xoɖɔtɛn
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Kpɔnd'ewu bo blo:Nuɖuɖu
10
20
40826
23134
2026-08-17T08:51:10Z
Gbehlon
26
Nu yɔyɔ
40826
wikitext
text/x-wiki
{|class="content infobox" style="text-align:center !important; float:right; width:294px; margin-left: 1em; font-size: 85%; background-color:#f9f9f9 !important; line-height: 1.1em; border-spacing: 5px; border-collapse: separate; border: 1px solid #aaa; border-spacing: 5px;"
! colspan="2" style="background-color: #ECE5CA;; color: #000; font-size:150%;" align="center; height: 43px; font-weight: bolder;" |
'''{{{nyikɔ}}}'''
|-
|-class="hiddenStructure{{{yɛ|}}}"
| style="background:#FFFFFF;" align="center" colspan="2" | {{#if:{{{yɛ|}}}|[[Wékpo:{{{yɛ}}}|250px]]}}
|- {{#if:{{{nyikɔ ɖévo|}}} | | style="display:none !important;"}}
|{{#if:{{{nyikɔ ɖévo|}}}
|'''Nyikɔ ɖévo:''' <td style="text-align:center;">{{{nyikɔ ɖévo}}}</td>
|
}}
|- {{#if:{{{to é mɛ é jɔ ɖé é|}}} | | style="display:none !important;"}}
|{{#if:{{{to é mɛ é jɔ ɖé é|}}}
|'''To é mɛ é jɔ ɖé é:''' <td style="text-align:center;">{{{to é mɛ é jɔ ɖé é}}}</td>
|
}}
|- {{#if:{{{zozo alo fifa|}}} | | style="display:none !important;"}}
|{{#if:{{{zozo alo fifa|}}}
|'''Zozo alo fifa:''' <td style="text-align:center;">{{{zozo alo fifa}}}</td>
|
}}
|- {{#if:{{{ɖadonu|}}} | | style="display:none !important;"}}
|{{#if:{{{ɖadonu|}}}
|'''Ɖadonu:''' <td style="text-align:center;">{{{ɖadonu}}}</td>
|
}}
|- {{#if:{{{to e mɛ e nɔ do ɖée|}}} | | style="display:none !important;"}}
|{{#if:{{{to e mɛ e nɔ do ɖée|}}}
|'''To e mɛ e nɔ do ɖée:''' <td style="text-align:center;">{{{to e mɛ e nɔ do ɖée}}}</td>
|
}}
|- {{#if:{{{sinsɛn tɔn|}}} | | style="display:none !important;"}}
|{{#if:{{{sinsɛn tɔn|}}}
|'''Sinsɛn tɔn:''' <td style="text-align:center;">{{{sinsɛn tɔn}}}</td>
|
}}
|'''Nu é nɔ ɖu na lɛ:''' <td style="text-align:center;">{{{dukpoɖo}}}</td>
|
}}
|}<noinclude>
<pre>
{{Atín
| nyikɔ =
| yɛ =
|tinmɛ yɛ ɔ tɔn =
|to e mɛ e nɔ do ɖée =
|sinsɛn tɔn =
| nyikɔ ɖévo =
| to é mɛ é jɔ ɖé é =
| dukpoɖo =
}}
</pre>
[[Akpaxwé:Kpɔnd'ewu bo blo]]
</noinclude>
iwijqohcodv9brg6ngbfxklk100od09
Agbanu
0
145
40840
37432
2026-08-17T10:46:04Z
Arel229
1931
40840
wikitext
text/x-wiki
{{Tokpɔnlavi
| nyikɔ = Agbanu
| yɛ =
| tinmɛ yɛ ɔ tɔn =
| to é mɛ̀ é ɖé e = [[Benɛɛ]]
| tokpɔn é mɛ̀ é ɖé e = [[Atlantique]]
| tokpɔnla é mɛ̀ é ɖé e = Alada
| tovi nabi é ɖo e = 11480
}}
'''Agbanu''' ɔ, [[tokpɔnlavi]] ɖokpo wɛ é nyi nú tokpɔnla [[Tokpɔnla Alada tɔn|Alada]] bo ɖò tokpɔn [[Atlantique]] tɔn mɛ̀ ɖò afɔligbe [[Benɛɛto]] <ref>[[Benɛɛtò|Benɛɛtò — Wikipedya]]</ref> tɔn.
==Tàn kleun==
Azǎn 27 gɔɔ nuxwasùn xwè 2013 gɔɔ tɔ̀n mɛ wɛ̀ è sɔ́ Agbanu ɔ do huzu tokpɔnlavi nú tokpɔnla Alada tɔn. É ɖò mɔ̌ hǔn‚ elɔ́ ɖò tokpɔnlavi wèwé (12) Alada tɔn lɛ mɛ̀
==Gletoxo tɔn lɛ==
Agbanu ɖó glétoxò 13 ɖò kanwè gban nukún wè (112) éè tokpɔnla Alada tɔn ɖo é mɛ̀. Yě ɖie:
* Akloxwé
* Agbanu
* Agɔndokpoé
* Agɔngblamɛ
* Atotinga
* Gbéta
* Gunɔtomɛ
* Gusikpota
* Lokokpa
* Tɛgbɔ
* Tɔkpo-Avagudo
* Wadɔn
* Zunta
==Tovi nabi é ɖo e==
Kɛnsisɔ sin nuwiwa è azɔxwe «INSAE» tɔn blo ɖo xwè 2013 gɔɔ tɔn mɛ̀ e ɔ tokpɔnlavi Agbanu tɔn ɖo xɔ̀ta 2932 kpodo gbɛtɔ 11480 kpan.
[[Akpaxwé:Tokpɔnlavi_Benɛ_tɔn_lɛ]]
kbikxs5qo12ewfcjv6jdp9wzgwo3p8d
40841
40840
2026-08-17T10:48:31Z
Arel229
1931
40841
wikitext
text/x-wiki
{{Tokpɔnlavi
| nyikɔ = Agbanu
| yɛ =
| tinmɛ yɛ ɔ tɔn =
| to é mɛ̀ é ɖé e = [[Benɛɛ]]
| tokpɔn é mɛ̀ é ɖé e = [[Atlantique]]
| tokpɔnla é mɛ̀ é ɖé e = Alada
| tovi nabi é ɖo e = 11480
}}
'''Agbanu''' ɔ, [[tokpɔnlavi]] ɖokpo wɛ é nyi nú tokpɔnla [[Tokpɔnla Alada tɔn|Alada]] bo ɖò tokpɔn [[Atlantique]] tɔn mɛ̀ ɖò afɔligbe [[Benɛɛto]] <ref>[[Benɛɛtò|Benɛɛtò — Wikipedya]]</ref> tɔn.
==Tàn kleun==
Azǎn 27 gɔɔ nuxwasùn xwè 2013 gɔɔ tɔ̀n mɛ wɛ̀ è sɔ́ Agbanu ɔ do huzu tokpɔnlavi nú tokpɔnla Alada tɔn. É ɖò mɔ̌ hǔn‚ elɔ́ ɖò tokpɔnlavi wèwé (12) Alada tɔn lɛ mɛ̀
==Gletoxo tɔn lɛ==
Agbanu ɖó glétoxò 13 ɖò kanwè gban nukún wè (112) éè tokpɔnla Alada tɔn ɖo é mɛ̀. Yě ɖie:
* Akloxwé
* Agbanu
* Agɔndokpoé
* Agɔngblamɛ
* Atotinga
* Gbéta
* Gunɔtomɛ
* Gusikpota
* Lokokpa
* Tɛgbɔ
* Tɔkpo-Avagudo
* Wadɔn
* Zunta
==Tovi nabi é ɖo e==
Kɛnsisɔ sin nuwiwa è azɔxwe «INSAE» tɔn blo ɖo xwè 2013 gɔɔ tɔn mɛ̀ e ɔ tokpɔnlavi Agbanu tɔn ɖo xɔ̀ta 2932 kpodo gbɛtɔ 11480 kpan. <ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.toutbenin.com/localisation229/village/avakpa-kpodji|xotá ɔ=Localisation 229|atɛ ɔ=ToutBenin|azǎn ɔ=2024}}</ref>,<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://sgg.gouv.bj/doc/loi-2013-05/|xotá ɔ=Loi N° 2013-05 du 27 mai 2013: portant création, organisation, attributions et fonctionnement des unités administratives locales en République du Bénin|atɛ ɔ=Secrétariat Général du Gouvernement|azǎn ɔ=mai 2013}}</ref>.
[[Akpaxwé:Tokpɔnlavi_Benɛ_tɔn_lɛ]]
erst0qlrkimnuzmf4kzk3q7ch5w2zxi
Donga
0
379
40843
40618
2026-08-17T10:52:08Z
Arel229
1931
40843
wikitext
text/x-wiki
{{Tokpɔn
| nyikɔ = Dɔnga
| yɛ = Habitat à Bassila au Bénin 04.jpg
| tinmɛ yɛ ɔ tɔn = Xɔ Basila tɔn lɛ
| to é mɛ é ɖé e = [[Benɛɛ]]
| tokpɔnla nabi é ɖo e = Ɛnɛ (04)
| gáɖiɖi tɔn = 1 112 600 ha
| tovi nabi é ɖo e = 542 605
}}
[[Wékpo:Benin_-_Donga.svg|thumb|right]]
'''Dɔnga''' ɔ, tokpɔn ɖé wɛ bo ɖo totaligbe [[Benɛɛto]] <ref>[[Benɛɛtò|Benɛɛtò — Wikipedya]]</ref> tɔn ɖo hweyixɔwaji.
= Dògbó tokpɔn ɔ tɔn lɛɛ =
E ɖó dogbo xá Togo to ɔ ɖo hweyixɔwaji, Bukina-Faso tò ɔ ɖo taligbe, mɔ̌ ɖokpo ɔ, tokpɔn [[Aliboli]] tɔn, [[Bɔgu]] tɔn kpodo Dɔnga tɔn kpan. Afɔgokɔ tɔn e nyi Tokpɔn Dɔnga tɔn e klán sín wǔ tɔn ɖo lěxwele 1999 tɔn bo wá húzú Dɔnga.
=Tokpɔnla tɔn lɛ=
Tokpɔn Dɔnga tɔn ɔ ɖo tokpɔnla ɛnɛ (04) yě ɖie:
* [[Basila]]
* [[Kopago (Copargo)|Kopago]]
* [[Jugu]]
* [[Waké]]
[[Akpaxwé:Tokpɔn_Benɛɛ_tɔn_lɛ]]
0h7tq3j0caiu67uv6u14mou8r8zax9i
Gobe
0
3208
40839
40722
2026-08-17T10:45:11Z
Arel229
1931
40839
wikitext
text/x-wiki
{{Tokpɔnlavi|nyikɔ=Gobe
|yɛ=
|tinmɛ yɛ ɔ tɔn=
|to é mɛ é ɖé e [[Benɛɛtò]]
|tokpɔn é mɛ é ɖé e=
[[Zu]]
|tokpɔnla é mɛ é ɖé e=[[Jija]]
|tovi nabi é ɖo e= 5 406
}}
'''Gobe''' ɔ, tokpɔnlavi ɖokpo wɛ é nyi nu tokpɔnla [[Jija]] tɔn ɔ bo ɖo tokpɔn [[Zu]] tɔn mɛ ɖo
[[Benɛɛto]] <ref>[[Benɛɛtò|Benɛɛtò — Wikipedya]]</ref> ɔ tɛntin.
== Gletoxo tɔn lɛ ==
Tchaada ɔ ɖo gletoxo atɔɔn. Yě ɖie:
* [[Betta]]
* [[Bohokou]]
* [[Gobe(gletoxo)|Gobe]]
* [[Lagbado]]
* [[Lakpo]]
== Fi e é ɖěe ==
== Jɔhɔn è nɔ nyì do ji tɔn è ==
== Atin è ɖ'ayi nɛ ɔ ji e ==
== Tovi tɔn lɛɛ ==
Ɖo kɛnsisɔ sin nuwiwa é azɔxwe «INSAE» tɔn blo ɖo xwe 2013 tɔn mɛ wayi ɔ, tokpɔnlavi nɛ ɖo gbɛtɔ 5 406.
<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://doi.org/10.1787/lfs-lfs-data-fr|xotá ɔ=« Statistiques de la population active »|atɛ ɔ=Statistiques de l'OCDE sur l'emploi et le marché du travail|azǎn ɔ=22 kɔnyasun 2012}}</ref>.
== Dodo tɔn ==
<references />
[[Akpaxwé:Tokpɔnlavi_Benɛ_tɔn_lɛ]]
[[Akpaxwé: Tokpɔnlavi Benɛ tɔn lɛ]]
2vo30mlzx5jqgsz89b0x03g7b6ejaad
Wikizantɔ:Gbehlon/100wikidays
2
6968
40831
40732
2026-08-17T09:38:07Z
Gbehlon
26
Nu gɔ na
40831
wikitext
text/x-wiki
# Azǎn 1 ɔ avivɔsùn 2026: [[Baribagbè]]
# Azǎn 2 ɔ avivɔsùn 2026: [[Ayizɔgbè]]
# Azǎn 3 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Xwela]]
# Azǎn 4 ɔ avivɔsùn 2026: [[Kotafɔngbè]]
# Azǎn 5 ɔ avivɔsùn 2026 :[[Maxigbè]]
# Azǎn 6 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Saxwɛgbe]]
# Azǎn 7 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Agbomɛnu]]
# Azǎn 8 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Avɔkanfun]]
# Azǎn 9 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Mɔlikún]]
# Azǎn 10 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Fɛnnyɛ]]
# Azan 11 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Agɔn]]
# Azǎn 12 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Abɔkún]]
# Azǎn 13 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Kajǔtin]]
# Azǎn 14 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Soja]]
# Azǎn 15 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Ahwangbɛ́ Malya tɔn]]
# Azǎn 16 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Wugo]]
# Azǎn 17 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Agɔnkɛ]]
# Azǎn 18 ɔ avivɔsùn 2026 :
# Azǎn 19 ɔ avivɔsùn 2026 :
# Azǎn 20 ɔ avivɔsùn 2026 :
# Azǎn 21 ɔ avivɔsùn 2026 :
# Azǎn 22 ɔ avivɔsùn 2026 :
# Azǎn 23 ɔ avivɔsùn 2026 :
# Azǎn 24 ɔ avivɔsùn 2026 :
# Azǎn 25 ɔ avivɔsùn 2026 :
# Azǎn 26 ɔ avivɔsùn 2026 :
# Azǎn 27 ɔ avivɔsùn 2026 :
# Azǎn 28 ɔ avivɔsùn 2026 :
# azǎn 29 ɔ avivɔsùn 2026 :
# Azǎn 30 ɔ avivɔsùn 2026 :
# Azǎn 31 ɔ avivɔsùn 2026 :
m35ckj2k3l80ehnukeqmzwf8ty4l22v
Avɔkanfun
0
7446
40848
40205
2026-08-17T10:58:30Z
Gbehlon
26
Nu blo ɖo
40848
wikitext
text/x-wiki
[[Wékpo:Feld mit reifer Baumwolle.jpeg|thumb]]
'''Avɔkanfun''' ɔ jinukún ɖe wɛ bo ɖo cí fun ɖɔhun bo nɔ ɖo sìnmɛ wewe bɔ avɔkanfuntin wɛ nɔ na bo ɖo hɛnnu Malvacées tɔn mɛ.
== Avɔkanfuntin tɛnmɛ tɛnmɛ è ɖée ==
Avɔkanfuntin è e tuwún tawún lɛ wɛ nyí ɖée nɔ cí atin ɖɔhun bɔ nyíkɔ tɔn nyí ''Gossypium arboreum'' e kpodo ɖée nɔ cí gbehan ɖɔhun bɔ nyíkɔ tɔn nyí ''Gossypium herbaceum'' e kpan. Alɔkpa we énɛ lɛ nɔ ɖo avɔkanfun glǐ e dokún gégé ɖevo tɔn wa. b'ɛ nɔ zan yè mɔ ǎ yè lɛ hwe gli hú we ɖe lɛ.
== Dodo tɔn ==
gvl40bt4ponewfhsllap197uw9m3h9l
Agɔn
0
7473
40847
40327
2026-08-17T10:57:46Z
Gbehlon
26
Nu blo ɖo
40847
wikitext
text/x-wiki
{{Nuɖuɖu|nyikɔ=Agɔn|yɛ=Ananas comosus Victoria P1190421.jpg|to é mɛ é jɔ ɖé é=Amelika}}
'''Agɔn''' ɔ jinukún ɖe wɛ bɔ nyíkɔ è nùdobatɔ lɛ súnnyí ɔ wɛ "Ananas comosus" bo nyi kún atin ɖée nɔ́ nɔ̀ ayi xúxú ji è bo na tlɛ mɔ sìn kpɛɖe ɔ yè nɔ wu e bo gosín afɔligbe Amelika tɔn ɖotaji ɔ Paraguayto mɛ bɔ è nɔ́ lɛ mɔ ɖo totaligbe Argentineto tɔn sín hwetɔnwaji kpodo afɔligbe Brésilto tɔn<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://research.ebsco.com/c/phimeb/search/results?q=Ananas&autocorrect=n&expanders=thesaurus&expanders=fullText&expanders=concept&limiters=None&searchMode=all&searchSegment=all-results&p=1&skipResultsFetch=true&sqId=sq%3A248f9dfc-4bcb-4275-8fce-66404f910ebe|xotá ɔ=Identification and characterization of HVA22 genes in pineapple (Ananas comosus L.) revealed their potential roles in development regulation and cold stress response.|atɛ ɔ=/research.ebsco.com|azǎn ɔ=azǎn 11 ɔ avivɔsún xwe 2026}}</ref>.
== Nyíkɔ tɔn tɛnmɛ lɛ ==
* ''Ananas acostae'' <small>C. Commelijn</small>
* ''Ananas ananas'' <small>(L.) H.Karst. ex Voss [non-valide]</small>
* ''Ananas argentata'' <small>J.C.Wendl. ex Schult. & Schult.f.</small>
* ''Ananas aurata'' <small>J.C.Wendl. ex Schult. & Schult.f.</small>
* ''Ananas bracteatus'' <small>Baker</small>
* ''Ananas bracteatus'' var. ''hondurensis'' <small>Bertoni</small>
* ''Ananas bracteatus'' var. ''paraguayensis'' <small>Bertoni</small>
* ''Ananas coccineus'' <small>Descourt.</small>
* ''Ananas comosus'' var. ''comosus''
* ''Ananas comosus'' f. ''sativus'' <small>(Schult. & Schult.f.) Mez</small>
* ''Ananas comosus'' var. ''variegatus'' <small>(Lowe) Moldenke</small>
* ''Ananas debilis'' <small>Schult. & Schult.f.</small>
* ''Ananas lyman-smithii'' <small>Camargo [non-valide]</small>
* ''Ananas maxima'' <small>Schult. & Schult.f.</small>
* ''Ananas monstrosus'' <small>(Carrière) L.B.Sm.</small>
* ''Ananas ovatus'' <small>Mill.</small>
* ''Ananas pancheanus'' <small>André</small>
* ''Ananas penangensis'' <small>Baker</small>
* ''Ananas porteanus'' <small>Veitch ex K.Koch</small>
* ''Ananas pyramidalis'' <small>Mill.</small>
* ''Ananas sativa'' <small>Lindl.</small>
* ''Ananas sativus'' <small>Schult. & Schult.f.</small>
* ''Ananas sativus'' var. ''hispanorum'' <small>Bertoni</small>
* ''Ananas sativus'' var. ''muricatus'' <small>Mez</small>
* ''Ananas sativus'' var. ''pyramidalis'' <small>Bertoni</small>
* ''Ananas sativus'' var. ''variegatus'' <small>Lowe</small>
* ''Ananas sativus''var. ''viridis'' <small>(Mill.) Bertoni</small>
* ''Ananas serotinus'' <small>Mill.</small>
* ''Ananas viridis'' <small>Mill.</small>
* ''Ananassa ananas'' <small>(L.) H.Karst.</small>
* ''Ananassa debilis'' <small>Lindl.</small>
* ''Ananassa monstrosa'' <small>Carrière</small>
* ''Ananassa porteana'' <small>(Veitch ex K.Koch) Carrière</small>
* ''Ananassa sativa'' <small>(Schult. & Schult.f.) Lindl. ex Beer</small>
* ''Bromelia ananas'' <small>L.</small>
* ''Bromelia ananas'' <small>Willd.</small>
* ''Bromelia ananas'' var. ''prolifera'' <small>F.Cuvier</small>
* ''Bromelia communis'' <small>Lam.</small>
* ''Bromelia comosa'' <small>L.</small>
* ''Bromelia edulis'' <small>Salisb. [non-légitime]</small>
* ''Bromelia mai-pouri'' <small>Perrier</small>
* ''Bromelia pigna'' <small>Perrier</small>
* ''Bromelia rubra'' <small>Schult. & Schult.f.</small>
* ''Bromelia violacea'' <small>Schult. & Schult.f.</small>
* ''Bromelia viridis'' <small>(Mill.) Schult. & Schult.f.</small>
* ''Distiacanthus communis'' <small>(Lam.) Rojas Acosta</small>
== Lée é ɖée ==
Agɔn (''Ananas comosus) ɔ jɔ ɖo hɛnnu'' broméliacées tɔn lɛ kpodo gbɛ agɔn tɔn kpan. Atín alɔkpa e nɔ nɔ ayikúngban jí ɖé wɛ bo hɛn ɔ e nɔ yí ji bɛ sín mɛtlu ɖokpo wa yí ɖokpo daɖe bɔ ama tɔn lɛ nɔ ɖi ga sín sɛntimɛtlu 50 wa yí mɛtlu ɖokpo sɛntimɛtlu 80, bo nɔ ɖa<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://cgspace.cgiar.org/server/api/core/bitstreams/0821679a-bf6b-46ed-b7c4-87f90d37e921/content|xotá ɔ=Production et transformation de l’ananas|atɛ ɔ=cgspace.cgiar.org|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 11 ɔ avivɔsún xwe 2026}}</ref>.
== Dodo tɔn ==
pighcnalfnl6jlk8uk3ic43jc2vddrb
Abɔkún
0
7557
40846
40639
2026-08-17T10:56:39Z
Gbehlon
26
Nu blo ɖo
40846
wikitext
text/x-wiki
{{Nuɖuɖu|nyikɔ=Abɔkun|yɛ=Sorghum as high as the elephant's eye.jpg|to é mɛ é jɔ ɖé é=Aflika|zozo alo fifa=Koko(zozo, fifa) , Abɔtɛn (sìnfínfan fifa)|dukpoɖo=Anɔsìn, Suklé, Azíin}}
'''Abɔkún''' ɔ jinukún ɖe wɛ bɔ è nɔ ɖɔ "Sorghum bicolor" bɔ nyí atin'hɛnnu "Poaceae' lɛ tɔn. Aflika gbeji wɛ é jɔ ɖe. Xwewu xwewu wɛ é nɔ do bɔ jí yíyí tɔn na yi mɛtlu 3 mɔ.
== Lée atín tɔn nɔ cí e ==
''Abɔkún ɔ jinukún ɖe wɛ b'ɛ nɔ do xwewu xwewu''<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.fao.org/4/T0818F/T0818F01.htm|xotá ɔ=Le sorgho et les mils dans la nutrition humaine|atɛ ɔ=www.fao.org|azǎn ɔ=xwé 1995, b'ɛ xa ɖ'azǎn 13ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref>''. É nɔ lín ɖebu có bó nɔ na nukún ǎ. Atín tɔn nɔ zɔn tlele bo nɔ klo, é nɔ goflɛmɛ gégé bo hɛn ɔ é na ɖo santimɛtlu 100 wa yi 600 (nuwɔntɔn) nu gaɖiɖi tɔn, bɔ e sɛn ɔ nukunmɛ tɔn sín gaɖiɖi na ɖo santimɛtlu 50 wa yi 300 (afɔɖe kanwe ko) mɔ. ahɔn tɔn mɛ nɔ ɖo atinsɛ lwɛn lwɛn ɖe lɛ bɔ yè mɛ wɛ abɔkún ɔ tɔn ɖe''<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://static1.kew.org/data/grasses-db/www/imp09507.htm|xotá ɔ=Sorghum bicolor|atɛ ɔ=static1.kew.org|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 13ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref>''. Atin tɔn cí leke'tin alo agbadé'tin ɖɔhun.''
== Dodo tɔn ==
thgniclzvmmdnmec177mawmpestf3fj
Kajǔtin
0
7558
40845
40650
2026-08-17T10:55:31Z
Gbehlon
26
Nu blo ɖo
40845
wikitext
text/x-wiki
{{Nuɖuɖu|nyikɔ=Kajǔtin|yɛ=Anacardium occidentale - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-010.jpg|to é mɛ é jɔ ɖé é=Amelika}}
'''Kajǔtin''' ɔ jinukún'tin ɖe wɛ bo nɔ nyí kpɛvi bo jɔ ɖ'atin'hɛnnu "Anacardiaceae" tɔn mɛ bo gosín Amelika gbeji fí é fifa kpo zozo kpò nɔ́ nɔ̀ e<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://research.ebsco.com/c/phimeb/search/details/agdhqqq4n5?limiters=None&q=anacardier&searchMode=all|xotá ɔ=CARACTERISTIQUES DES SYSTEMES DE CULTURE A BASE D'ANACARDIER DANS LES ZONES DE PRODUCTION DE L'ANACARDE DE LA CÔTE D'IVOIRE.|atɛ ɔ=research.ebsco.com|azǎn ɔ=xwe 2023 b'ɛ xa ɖ'azǎn 13 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref>. É nɔ sínsɛn e nɔ́ ylɔ ɖɔ Kajǔ e kpo kajǔkwín kpo.
== Fíé e nɔ́ mɔ ɛ ɖée ==
E nɔ́ ɛ ɖo Amelika gbeji ɖo Yovo Flanseto "Atilles" tɔn kpò "Reunion" tɔn kpan mɛ, ɖo Guyaneto mɛ, ɖo Aflika mɛwi gbeji ɖi Benɛɛto, Cote d'Ivoire to, mɔ.<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://research.ebsco.com/c/phimeb/search/details/ymm3hkamrn/details?limiters=None&q=pomme+de+cajou&searchMode=all|xotá ɔ=ETUDE DES PERFORMANCES TECHNIQUES D'UN FILTRE-PRESSE POUR LA FILTRATION DU JUS DE POMME D'ANACARDE (Anacardium occidentale L.).|atɛ ɔ=research.ebsco.com|azǎn ɔ=ayidosun xwe 2019 b'ɛ xa ɖ'azǎn 13 avivɔsun xwe 2026}}</ref>
== Dodo tɔn ==
04ok8mievkh9yqcfibx6o4luqepcntu
Soja
0
7562
40844
40691
2026-08-17T10:52:53Z
Gbehlon
26
Nu blo ɖo
40844
wikitext
text/x-wiki
{{Nuɖuɖu|yɛ=Glycine max 003.JPG|nyikɔ=Soja|to é mɛ é jɔ ɖé é=Azíi|zozo alo fifa=Zozo tɔn|ɖadonu=atakín, ayoma, nuhwɛnkun lɛ, jɛ|dukpoɖo=Gali, ami vɔvɔ, azíinmi, e nɔ do lifín ji}}
'''Soja''' ɔ jinukún ɖe wɛ bo nyí ayikún bo ɖo hɛnnu "Fabacées" lɛ tɔ mɛ. É nyí gbehan ɖe bo, gosín Hwetɔnwaji Azíi gbe ji tɔn.
== Lée é ɖée ==
Soja ɔ alɔkpa gégé wɛ tíin, bɔ gbingbɔn yètɔn ɖo lée akpa ɔ nɔ cí e, sìnmɛ kwín lɛ tɔn kpo hwenu yè nɔ gbasɛ è kpan mɛ. Sínsɛn tɔn lɛ ɖo akpa funnɔ bo nɔ hɛn kwín we yi ɛnɛ mɔ. E nɔ nylɔ do sìn mɛ hwɛ cóbó nɔ́ ɖá bo nɔ́ ɖu. Jinukún é nɔ blo ami lɛ mɛ wɛ titomɛ gbɛ ɔ tɔn FAO é nɔ́ kpenukun nùɖuɖu kpò glelilɛ kpan wu é xa ɛ do. E nyí dɔkun ɖaxo sín xwe 5000.
== Fíé e nɔ do ɖée ==
E nɔ́ do ɖo tofɔligbe Cinuto mɛ, tɔgbado koklojonɔ totɛntin Cinuto tɔn, Cinuto ɔ sín totaligbe ɖo hwetɔnwaji, ɖo Koréto mɛ, Japɔnto mɛ. E nɔ́ lɛ do ɖo Kanadato mɛ ɖo toxo hun nukun Kebɛki tɔn mɛ, ɖo Breziluto mɛ, ɖo Ajantinuto mɛ, ɖo Amelikato mɛ kpo Aflika gbeji kpan.
== Alɔkpa alo tɛnmɛ tɛnmɛ è ɖe lɛ ==
Soja ɔ wùnmɛ gege wɛ ɖe. E ɖe :
- Soja klokojonɔ : enɛ ɔ wɛ sukpɔ bɔ e nɔ mɔ
- Soja kwín wiwinɔ
- Soja kwín amamuà graines vertes
== Dodo tɔn ==
aaslo2rouoon84umzvg3k02zpfs9mjn
Atin sɔ́ do sìn mɛ bo gba xɔ deji
0
7573
40842
40809
2026-08-17T10:51:46Z
Gbehlon
26
Nu blo ɖo
40842
wikitext
text/x-wiki
'''Atin sɔ́ do sìn mɛ bo gba xɔ deji''' ɔ, nyí atin e é nɔ slɔ kɔ mɛ bo na do hɛn xɔ́ gbigba ɔ ɖote ɖo sìn nukun mɛ alo aga nú kɔ mɛ e wɛ. Atin sɔ́ do sìn mɛ bo gba xɔ deji ɔ e nɔblo b'ɛ nɔ nyí dotin syɛnsyɛn ɖo kɔ e mɛ sìn ɖé tawun lɛ e. E ko nɔ zan sìn xoxo hwenu bo nɔ do gba xɔ do tɔ kpɛvi kpɛvi lɛ ji. Yè wɛ hɛn toxo hun nukun "Venise" alo "Nantes" tɔn ɖote.
== Kpɔndéwú xɔgbigba lɛ tɔn ==
[[Wékpo:Pornic1.jpg|alt=hwe'xɔ̌|droite|sans_cadre|167x167px]]
=== Hweví wliwli ===
[[Wékpo:Bassin d'Arcachon - Cabanes tchanquées.jpg|alt=hweví wliwlixɔ|gauche|vignette|150x150px|xɔ̀ kpɛvi tɔji tɔn]]
=== "Scoutisme'gbɛ́ ===
Scout'ví lɛ nɔ zan anyuxɔ ɖo kpoji
4hxrdq9jo6sn6xmkfzu1die2mgcd1n9
Wugo
0
7575
40828
40825
2026-08-17T09:03:57Z
Gbehlon
26
infobox
40828
wikitext
text/x-wiki
{{Atin
|nyikɔ=Wugo
|yɛ=Vitellaria paradoxa MS 6563.JPG
|to é mɛ é jɔ ɖé é=Aflika
|to e mɛ e nɔ do ɖée=Benɛɛ, Togo,
|sinsɛn tɔn=wugokwín
|dukpoɖo=abɔbɔ
}}
'''Wugo''' ɔ, e nɔ lɛ ylɔ ɛ ɖɔ "beurre" sín atín ɔ, sika nyɔnu lɛ wɛ bo nyí atin folowa nɔ bo jɔ ɖo atín'hɛnnu "Sapotaceae" tɔn lɛ mɛ. Wugokwín lɛ sín cáklú wɛ e nɔ zan do blo lǐmú na.
E nɔ́ wu zun e mɛ atín kɛɖɛ nɔ́ nɔ̀ ɖo hweyixɔwaji Aflika tɔn e kpodo totɛntin Afrika tɔn kpan wɛ é nɔ́ wu ɖe tawun. Atín ɖe wɛ bo sɔ́ súkpɔ á bɔ tutomɛ gbɛ ɔ tɔn é nɔ́ kpenukun atín lɛ wu sɔ do kanta atín e na nyaxɛ ɖeji lɛ tɔn.
==Nyikɔ tɔn==
Ɖo flansegbe mɛ ɔ e nɔ́ ylɔ ɛ ɖɔ "karité" bɔ nyíkɔ enɛ ɔ wɔlɔfugbe mɛ wɛ é gosín ɖo Sénégalto mɛ bo nyí "kaarite". Wɔlɔfu ɔ lɔɔ sonɛkegbe mɛ wɛ élɔ hwe ɖe bɔ sonɛke ɔ ylɔ ɖɔ "xarite" bɔ tinmɛ tɔn nyí lǐmú, xare blo wugo bɔ te blo nù ami. Sonɛke lɛ nɔ yí lɛ axi ɖo hweyixɔwaji Sénegalto tɔn fíé atín nɛ ɔ ma nɔ wu ɖe a e ɖayi.
Ɖo Benɛto mɛ é nɔ nyí "tange" ɖo bialigbe mɛ, bɔ fɔngbe mɛ ɔ é nɔ nyí "lǐmú".
==Dodo tɔn==
2qh8ks2y1ehfdnbcca1ll77zj7gfpep
40829
40828
2026-08-17T09:07:17Z
Gbehlon
26
Nu blo ɖo
40829
wikitext
text/x-wiki
{{Atin
|nyikɔ=Wugo
|yɛ=Vitellaria paradoxa MS 6563.JPG
|to é mɛ é jɔ ɖé é=Aflika
|to e mɛ e nɔ do ɖée=Benɛɛ, Togo,
|sinsɛn tɔn=wugokwín
}}
'''Wugo''' ɔ, e nɔ lɛ ylɔ ɛ ɖɔ "beurre" sín atín ɔ, sika nyɔnu lɛ wɛ bo nyí atin folowa nɔ bo jɔ ɖo atín'hɛnnu "Sapotaceae" tɔn lɛ mɛ. Wugokwín lɛ sín cáklú wɛ e nɔ zan do blo lǐmú na.
E nɔ́ wu zun e mɛ atín kɛɖɛ nɔ́ nɔ̀ ɖo hweyixɔwaji Aflika tɔn e kpodo totɛntin Afrika tɔn kpan wɛ é nɔ́ wu ɖe tawun. Atín ɖe wɛ bo sɔ́ súkpɔ á bɔ tutomɛ gbɛ ɔ tɔn é nɔ́ kpenukun atín lɛ wu sɔ do kanta atín e na nyaxɛ ɖeji lɛ tɔn.
==Nyikɔ tɔn==
Ɖo flansegbe mɛ ɔ e nɔ́ ylɔ ɛ ɖɔ "karité" bɔ nyíkɔ enɛ ɔ wɔlɔfugbe mɛ wɛ é gosín ɖo Sénégalto mɛ bo nyí "kaarite". Wɔlɔfu ɔ lɔɔ sonɛkegbe mɛ wɛ élɔ hwe ɖe bɔ sonɛke ɔ ylɔ ɖɔ "xarite" bɔ tinmɛ tɔn nyí lǐmú, xare blo wugo bɔ te blo nù ami. Sonɛke lɛ nɔ yí lɛ axi ɖo hweyixɔwaji Sénegalto tɔn fíé atín nɛ ɔ ma nɔ wu ɖe a e ɖayi.
Ɖo Benɛto mɛ é nɔ nyí "tange" ɖo bialigbe mɛ, bɔ fɔngbe mɛ ɔ é nɔ nyí "lǐmú".
==Dodo tɔn==
i9y5sf24uuudmo6m3roodwngg659noj
Kpɔnd'ewu bo blo:Atin
10
7576
40827
2026-08-17T08:54:47Z
Gbehlon
26
Nu yɔyɔ
40827
wikitext
text/x-wiki
{|class="content infobox" style="text-align:center !important; float:right; width:294px; margin-left: 1em; font-size: 85%; background-color:#f9f9f9 !important; line-height: 1.1em; border-spacing: 5px; border-collapse: separate; border: 1px solid #aaa; border-spacing: 5px;"
! colspan="2" style="background-color: #ECE5CA;; color: #000; font-size:150%;" align="center; height: 43px; font-weight: bolder;" |
'''{{{nyikɔ}}}'''
|-
|-class="hiddenStructure{{{yɛ|}}}"
| style="background:#FFFFFF;" align="center" colspan="2" | {{#if:{{{yɛ|}}}|[[Wékpo:{{{yɛ}}}|250px]]}}
|- {{#if:{{{nyikɔ ɖévo|}}} | | style="display:none !important;"}}
|{{#if:{{{nyikɔ ɖévo|}}}
|'''Nyikɔ ɖévo:''' <td style="text-align:center;">{{{nyikɔ ɖévo}}}</td>
|
}}
|- {{#if:{{{to é mɛ é jɔ ɖé é|}}} | | style="display:none !important;"}}
|{{#if:{{{to é mɛ é jɔ ɖé é|}}}
|'''To é mɛ é jɔ ɖé é:''' <td style="text-align:center;">{{{to é mɛ é jɔ ɖé é}}}</td>
|
}}
|- {{#if:{{{zozo alo fifa|}}} | | style="display:none !important;"}}
|{{#if:{{{zozo alo fifa|}}}
|'''Zozo alo fifa:''' <td style="text-align:center;">{{{zozo alo fifa}}}</td>
|
}}
|- {{#if:{{{ɖadonu|}}} | | style="display:none !important;"}}
|{{#if:{{{ɖadonu|}}}
|'''Ɖadonu:''' <td style="text-align:center;">{{{ɖadonu}}}</td>
|
}}
|- {{#if:{{{to e mɛ e nɔ do ɖée|}}} | | style="display:none !important;"}}
|{{#if:{{{to e mɛ e nɔ do ɖée|}}}
|'''To e mɛ e nɔ do ɖée:''' <td style="text-align:center;">{{{to e mɛ e nɔ do ɖée}}}</td>
|
}}
|- {{#if:{{{sinsɛn tɔn|}}} | | style="display:none !important;"}}
|{{#if:{{{sinsɛn tɔn|}}}
|'''Sinsɛn tɔn:''' <td style="text-align:center;">{{{sinsɛn tɔn}}}</td>
|
}}
|'''Nu é nɔ ɖu na lɛ:''' <td style="text-align:center;">{{{dukpoɖo}}}</td>
|
}}
|}<noinclude>
<pre>
{{Atín
| nyikɔ =
| yɛ =
|tinmɛ yɛ ɔ tɔn =
|to e mɛ e nɔ do ɖée =
|sinsɛn tɔn =
| nyikɔ ɖévo =
| to é mɛ é jɔ ɖé é =
| dukpoɖo =
}}
</pre>
[[Akpaxwé:Kpɔnd'ewu bo blo]]
</noinclude>
iwijqohcodv9brg6ngbfxklk100od09
Agɔnkɛ
0
7577
40830
2026-08-17T09:35:29Z
Gbehlon
26
#100Wikidays Nu yɔyɔ
40830
wikitext
text/x-wiki
Agɔnkɛ ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ.
Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ.
==Nyikɔ ton sín tinmɛ==
==Lée é nɔ ci e==
==Dodo tɔn==
3e9h60a2xs9smzsinm05q6ohhbomrdd
40832
40830
2026-08-17T09:52:07Z
Gbehlon
26
Nu blo ɖo biba lɔ ji
40832
wikitext
text/x-wiki
Agɔnkɛ<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/coco/16854|xotá ɔ=Accueil > langue française > dictionnaire > coco n.m.|atɛ ɔ=/www.larousse.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref> ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ.
Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ.
==Nyikɔ ton sín tinmɛ==
==Lée é nɔ ci e==
==Dodo tɔn==
jdhqlf3xxuj5ah05kwbdvhwaj24wrhj
40833
40832
2026-08-17T09:55:40Z
Gbehlon
26
Nu blo ɖo biba lɔ ji
40833
wikitext
text/x-wiki
Agɔnkɛ<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/coco/16854|xotá ɔ=Accueil > langue française > dictionnaire > coco n.m.|atɛ ɔ=/www.larousse.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref><ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://dictionnaire.lerobert.com/definition/coco|xotá ɔ=Définition de coco|atɛ ɔ=dictionnaire.lerobert.com|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref> ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ.
Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ.
==Nyikɔ ton sín tinmɛ==
==Lée é nɔ ci e==
==Dodo tɔn==
pj0pf3vpqv9e0e2pwlg7r1dtr64986i
40834
40833
2026-08-17T09:58:03Z
Gbehlon
26
Nu blo ɖo biba lɔ ji
40834
wikitext
text/x-wiki
Agɔnkɛ<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/coco/16854|xotá ɔ=Accueil > langue française > dictionnaire > coco n.m.|atɛ ɔ=/www.larousse.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref><ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://dictionnaire.lerobert.com/definition/coco|xotá ɔ=Définition de coco|atɛ ɔ=dictionnaire.lerobert.com|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref> ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ.
Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ<ref>Nathalie Vidal, , Éditions Orphie, 2020, 240 <abbr>p.</abbr> <small>(ISBN 979-10-298-0444-1)</small>, Famille : Arecaceae : Cocos nucifera pages 75 et 76</ref>. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ.
==Nyikɔ ton sín tinmɛ==
==Lée é nɔ ci e==
==Dodo tɔn==
de6l2bfkuothfzsylm6wm32hb3ci5ex
40835
40834
2026-08-17T10:22:00Z
Gbehlon
26
/* Nyikɔ ton sín tinmɛ */ Nu gɔ na
40835
wikitext
text/x-wiki
Agɔnkɛ<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/coco/16854|xotá ɔ=Accueil > langue française > dictionnaire > coco n.m.|atɛ ɔ=/www.larousse.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref><ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://dictionnaire.lerobert.com/definition/coco|xotá ɔ=Définition de coco|atɛ ɔ=dictionnaire.lerobert.com|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref> ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ.
Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ<ref>Nathalie Vidal, , Éditions Orphie, 2020, 240 <abbr>p.</abbr> <small>(ISBN 979-10-298-0444-1)</small>, Famille : Arecaceae : Cocos nucifera pages 75 et 76</ref>. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ.
==Nyikɔ ton sín tinmɛ==
Nyí géǵ wɛ agɔnkɛ ɔ ɖó ɖò gbè tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ mɛ ɖo gbě e nɔ ylɔ ɖɔ Pasifiku mélanézyɛn, miklonézyɛn, kpodo polinézyɛn kpan tɔn e ji. Ɖo Eniwetokto kpo Pohnpeito kpo mɛ ɔ e nɔ ylɔ ɖɔ "ni", ɖo Nouvelle-Calédonieto kpo Papouasie-Nouvelle-Guinéeto kpo Fidjito kpo Tongato kpoddo Hawaïto mɛ kpan e nɔ ylɔ ɖɔ "niu ɖo Guamto mɛ e nɔ ylɔ ɖɔ "niyog". nyíkɔ "coco" ɔ pɔtugalugbè mɛ é gosin e hɛn ɔ e na ɖɔ do atɔn é ɖò tà tɔn lɛ wu wɛ ɖó e nɔ xlɛ gbɛtɔ ta. Nyíkɔ nɛ ɔ gbè ibéro-roman mɛ gosin ɖo é nɔ ɖe nyí atínsínsɛn e cí mlinɔɔ lɛ é nɔ akpa akannɔ lɛ e.
==Lée é nɔ ci e==
==Dodo tɔn==
o6yc5zlr1bwq0x69q8kk3jc8orw3cip
40836
40835
2026-08-17T10:27:04Z
Gbehlon
26
/* Nyikɔ ton sín tinmɛ */ dodo kan
40836
wikitext
text/x-wiki
Agɔnkɛ<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/coco/16854|xotá ɔ=Accueil > langue française > dictionnaire > coco n.m.|atɛ ɔ=/www.larousse.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref><ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://dictionnaire.lerobert.com/definition/coco|xotá ɔ=Définition de coco|atɛ ɔ=dictionnaire.lerobert.com|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref> ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ.
Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ<ref>Nathalie Vidal, , Éditions Orphie, 2020, 240 <abbr>p.</abbr> <small>(ISBN 979-10-298-0444-1)</small>, Famille : Arecaceae : Cocos nucifera pages 75 et 76</ref>. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ.
==Nyikɔ ton sín tinmɛ==
Nyí géǵ wɛ agɔnkɛ ɔ ɖó ɖò gbè tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ mɛ ɖo gbě e nɔ ylɔ ɖɔ Pasifiku mélanézyɛn, miklonézyɛn, kpodo polinézyɛn kpan tɔn e ji. Ɖo Eniwetokto kpo Pohnpeito kpo mɛ ɔ e nɔ ylɔ ɖɔ "ni", ɖo Nouvelle-Calédonieto kpo Papouasie-Nouvelle-Guinéeto kpo Fidjito kpo Tongato kpoddo Hawaïto mɛ kpan e nɔ ylɔ ɖɔ "niu ɖo Guamto mɛ e nɔ ylɔ ɖɔ "niyog"<ref>{{Dodo kan|atɛ ɔ=www.researchgate.net|xotá ɔ=Coconut - History, uses, and folklore|kan ɔ=https://www.researchgate.net/publication/290976239_Coconut_-_History_uses_and_folklore|azǎn ɔ=alunsun xwe 2014, è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref>. nyíkɔ "coco" ɔ pɔtugalugbè mɛ é gosin e hɛn ɔ e na ɖɔ do atɔn é ɖò tà tɔn lɛ wu wɛ ɖó e nɔ xlɛ gbɛtɔ ta. Nyíkɔ nɛ ɔ gbè ibéro-roman mɛ gosin ɖo é nɔ ɖe nyí atínsínsɛn e cí mlinɔɔ lɛ é nɔ akpa akannɔ lɛ e.
==Lée é nɔ ci e==
==Dodo tɔn==
ikgqx6sjwhths8dyh8894ts9xccfdtd
40837
40836
2026-08-17T10:35:18Z
Gbehlon
26
/* Nyikɔ ton sín tinmɛ */ dodo tɔn
40837
wikitext
text/x-wiki
Agɔnkɛ<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/coco/16854|xotá ɔ=Accueil > langue française > dictionnaire > coco n.m.|atɛ ɔ=/www.larousse.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref><ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://dictionnaire.lerobert.com/definition/coco|xotá ɔ=Définition de coco|atɛ ɔ=dictionnaire.lerobert.com|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref> ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ.
Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ<ref>Nathalie Vidal, , Éditions Orphie, 2020, 240 <abbr>p.</abbr> <small>(ISBN 979-10-298-0444-1)</small>, Famille : Arecaceae : Cocos nucifera pages 75 et 76</ref>. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ.
==Nyikɔ ton sín tinmɛ==
Nyí géǵ wɛ agɔnkɛ ɔ ɖó ɖò gbè tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ mɛ ɖo gbě e nɔ ylɔ ɖɔ Pasifiku mélanézyɛn, miklonézyɛn, kpodo polinézyɛn kpan tɔn e ji. Ɖo Eniwetokto kpo Pohnpeito kpo mɛ ɔ e nɔ ylɔ ɖɔ "ni", ɖo Nouvelle-Calédonieto kpo Papouasie-Nouvelle-Guinéeto kpo Fidjito kpo Tongato kpoddo Hawaïto mɛ kpan e nɔ ylɔ ɖɔ "niu ɖo Guamto mɛ e nɔ ylɔ ɖɔ "niyog"<ref>{{Dodo kan|atɛ ɔ=www.researchgate.net|xotá ɔ=Coconut - History, uses, and folklore|kan ɔ=https://www.researchgate.net/publication/290976239_Coconut_-_History_uses_and_folklore|azǎn ɔ=alunsun xwe 2014, è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref>. nyíkɔ "coco" ɔ pɔtugalugbè mɛ é gosin e hɛn ɔ e na ɖɔ do atɔn é ɖò tà tɔn lɛ wu wɛ ɖó e nɔ xlɛ gbɛtɔ ta. Nyíkɔ nɛ ɔ gbè ibéro-roman mɛ gosin ɖo é nɔ ɖe nyí atínsínsɛn e cí mlinɔɔ lɛ é nɔ akpa akannɔ lɛ e<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://cnrtl.fr/definition/coco|xotá ɔ=Définition de COCO|atɛ ɔ=cnrtl.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivusun xwe 2026}}</ref>.
==Lée é nɔ ci e==
==Dodo tɔn==
25sr2m7s0xbig7jcx8172o17vaiyx5b
40838
40837
2026-08-17T10:42:03Z
Gbehlon
26
infobox
40838
wikitext
text/x-wiki
{{Nuɖuɖu|nyikɔ=Agɔnkɛ|yɛ=Palmeira e coco - Hotel Bahía Príncipe - Quintana Roo - México.jpg|to é mɛ é jɔ ɖé é=Amelika|to e mɛ e nɔ do ɖée=Benɛto, Togoto, Nijelya, Côte d'Ivoireto...|dukpoɖo=gali, yaya bokún, gbɛli,}}
Agɔnkɛ<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/coco/16854|xotá ɔ=Accueil > langue française > dictionnaire > coco n.m.|atɛ ɔ=/www.larousse.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref><ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://dictionnaire.lerobert.com/definition/coco|xotá ɔ=Définition de coco|atɛ ɔ=dictionnaire.lerobert.com|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref> ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ.
Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ<ref>Nathalie Vidal, , Éditions Orphie, 2020, 240 <abbr>p.</abbr> <small>(ISBN 979-10-298-0444-1)</small>, Famille : Arecaceae : Cocos nucifera pages 75 et 76</ref>. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ.
==Nyikɔ ton sín tinmɛ==
Nyí géǵ wɛ agɔnkɛ ɔ ɖó ɖò gbè tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ mɛ ɖo gbě e nɔ ylɔ ɖɔ Pasifiku mélanézyɛn, miklonézyɛn, kpodo polinézyɛn kpan tɔn e ji. Ɖo Eniwetokto kpo Pohnpeito kpo mɛ ɔ e nɔ ylɔ ɖɔ "ni", ɖo Nouvelle-Calédonieto kpo Papouasie-Nouvelle-Guinéeto kpo Fidjito kpo Tongato kpoddo Hawaïto mɛ kpan e nɔ ylɔ ɖɔ "niu ɖo Guamto mɛ e nɔ ylɔ ɖɔ "niyog"<ref>{{Dodo kan|atɛ ɔ=www.researchgate.net|xotá ɔ=Coconut - History, uses, and folklore|kan ɔ=https://www.researchgate.net/publication/290976239_Coconut_-_History_uses_and_folklore|azǎn ɔ=alunsun xwe 2014, è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref>. nyíkɔ "coco" ɔ pɔtugalugbè mɛ é gosin e hɛn ɔ e na ɖɔ do atɔn é ɖò tà tɔn lɛ wu wɛ ɖó e nɔ xlɛ gbɛtɔ ta. Nyíkɔ nɛ ɔ gbè ibéro-roman mɛ gosin ɖo é nɔ ɖe nyí atínsínsɛn e cí mlinɔɔ lɛ é nɔ akpa akannɔ lɛ e<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://cnrtl.fr/definition/coco|xotá ɔ=Définition de COCO|atɛ ɔ=cnrtl.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivusun xwe 2026}}</ref>.
==Lée é nɔ ci e==
==Dodo tɔn==
1wgm0oltu6283o2xjifxn4kbg5ykff1