Wikipedya fonwiki https://fon.wikipedia.org/wiki/W%C3%A9m%C3%A1_Nuk%C9%94nt%C9%94n MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Yɛwliɖonuji Ɖéɖovo Xoɖɔtɛn Wikizantɔ Xoɖɔtɛn wikizantɔ lɛ tɔn Wikipedya Xoɖɔtɛn Wikipedya tɔn Wékpo Xoɖɔtɛn wékpo wú tɛ̀n MediaWiki Xoɖɔtɛn MediaWiki tɔn Kpɔnd'ewu bo blo Xoɖɔtɛn kpɔnd'ewu ɔ tɔ̀n Alɔgɔ Xoɖɔtɛn alɔgɔtɛn ɔ tɔn Akpaxwé Akpaxwé lɛ sín xoɖɔtɛn TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Kpɔnd'ewu bo blo:Nuɖuɖu 10 20 40826 23134 2026-08-17T08:51:10Z Gbehlon 26 Nu yɔyɔ 40826 wikitext text/x-wiki {|class="content infobox" style="text-align:center !important; float:right; width:294px; margin-left: 1em; font-size: 85%; background-color:#f9f9f9 !important; line-height: 1.1em; border-spacing: 5px; border-collapse: separate; border: 1px solid #aaa; border-spacing: 5px;" ! colspan="2" style="background-color: #ECE5CA;; color: #000; font-size:150%;" align="center; height: 43px; font-weight: bolder;" | '''{{{nyikɔ}}}''' |- |-class="hiddenStructure{{{yɛ|}}}" | style="background:#FFFFFF;" align="center" colspan="2" | {{#if:{{{yɛ|}}}|[[Wékpo:{{{yɛ}}}|250px]]}} |- {{#if:{{{nyikɔ ɖévo|}}} | | style="display:none !important;"}} |{{#if:{{{nyikɔ ɖévo|}}} |'''Nyikɔ ɖévo:''' <td style="text-align:center;">{{{nyikɔ ɖévo}}}</td> | }} |- {{#if:{{{to é mɛ é jɔ ɖé é|}}} | | style="display:none !important;"}} |{{#if:{{{to é mɛ é jɔ ɖé é|}}} |'''To é mɛ é jɔ ɖé é:''' <td style="text-align:center;">{{{to é mɛ é jɔ ɖé é}}}</td> | }} |- {{#if:{{{zozo alo fifa|}}} | | style="display:none !important;"}} |{{#if:{{{zozo alo fifa|}}} |'''Zozo alo fifa:''' <td style="text-align:center;">{{{zozo alo fifa}}}</td> | }} |- {{#if:{{{ɖadonu|}}} | | style="display:none !important;"}} |{{#if:{{{ɖadonu|}}} |'''Ɖadonu:''' <td style="text-align:center;">{{{ɖadonu}}}</td> | }} |- {{#if:{{{to e mɛ e nɔ do ɖée|}}} | | style="display:none !important;"}} |{{#if:{{{to e mɛ e nɔ do ɖée|}}} |'''To e mɛ e nɔ do ɖée:''' <td style="text-align:center;">{{{to e mɛ e nɔ do ɖée}}}</td> | }} |- {{#if:{{{sinsɛn tɔn|}}} | | style="display:none !important;"}} |{{#if:{{{sinsɛn tɔn|}}} |'''Sinsɛn tɔn:''' <td style="text-align:center;">{{{sinsɛn tɔn}}}</td> | }} |'''Nu é nɔ ɖu na lɛ:''' <td style="text-align:center;">{{{dukpoɖo}}}</td> | }} |}<noinclude> <pre> {{Atín | nyikɔ = | yɛ = |tinmɛ yɛ ɔ tɔn = |to e mɛ e nɔ do ɖée = |sinsɛn tɔn = | nyikɔ ɖévo = | to é mɛ é jɔ ɖé é = | dukpoɖo = }} </pre> [[Akpaxwé:Kpɔnd'ewu bo blo]] </noinclude> iwijqohcodv9brg6ngbfxklk100od09 Agbanu 0 145 40840 37432 2026-08-17T10:46:04Z Arel229 1931 40840 wikitext text/x-wiki {{Tokpɔnlavi | nyikɔ = Agbanu | yɛ = | tinmɛ yɛ ɔ tɔn = | to é mɛ̀ é ɖé e = [[Benɛɛ]] | tokpɔn é mɛ̀ é ɖé e = [[Atlantique]] | tokpɔnla é mɛ̀ é ɖé e = Alada | tovi nabi é ɖo e = 11480 }} '''Agbanu''' ɔ, [[tokpɔnlavi]] ɖokpo wɛ é nyi nú tokpɔnla [[Tokpɔnla Alada tɔn|Alada]] bo ɖò tokpɔn [[Atlantique]] tɔn mɛ̀ ɖò afɔligbe [[Benɛɛto]] <ref>[[Benɛɛtò|Benɛɛtò — Wikipedya]]</ref> tɔn. ==Tàn kleun== Azǎn 27 gɔɔ nuxwasùn xwè 2013 gɔɔ tɔ̀n mɛ wɛ̀ è sɔ́ Agbanu ɔ do huzu tokpɔnlavi nú tokpɔnla Alada tɔn. É ɖò mɔ̌ hǔn‚ elɔ́ ɖò tokpɔnlavi wèwé (12) Alada tɔn lɛ mɛ̀ ==Gletoxo tɔn lɛ== Agbanu ɖó glétoxò 13 ɖò kanwè gban nukún wè (112) éè tokpɔnla Alada tɔn ɖo é mɛ̀. Yě ɖie: * Akloxwé * Agbanu * Agɔndokpoé * Agɔngblamɛ * Atotinga * Gbéta * Gunɔtomɛ * Gusikpota * Lokokpa * Tɛgbɔ * Tɔkpo-Avagudo * Wadɔn * Zunta ==Tovi nabi é ɖo e== Kɛnsisɔ sin nuwiwa è azɔxwe «INSAE» tɔn blo ɖo xwè 2013 gɔɔ tɔn mɛ̀ e ɔ tokpɔnlavi Agbanu tɔn ɖo xɔ̀ta 2932 kpodo gbɛtɔ 11480 kpan. [[Akpaxwé:Tokpɔnlavi_Benɛ_tɔn_lɛ]] kbikxs5qo12ewfcjv6jdp9wzgwo3p8d 40841 40840 2026-08-17T10:48:31Z Arel229 1931 40841 wikitext text/x-wiki {{Tokpɔnlavi | nyikɔ = Agbanu | yɛ = | tinmɛ yɛ ɔ tɔn = | to é mɛ̀ é ɖé e = [[Benɛɛ]] | tokpɔn é mɛ̀ é ɖé e = [[Atlantique]] | tokpɔnla é mɛ̀ é ɖé e = Alada | tovi nabi é ɖo e = 11480 }} '''Agbanu''' ɔ, [[tokpɔnlavi]] ɖokpo wɛ é nyi nú tokpɔnla [[Tokpɔnla Alada tɔn|Alada]] bo ɖò tokpɔn [[Atlantique]] tɔn mɛ̀ ɖò afɔligbe [[Benɛɛto]] <ref>[[Benɛɛtò|Benɛɛtò — Wikipedya]]</ref> tɔn. ==Tàn kleun== Azǎn 27 gɔɔ nuxwasùn xwè 2013 gɔɔ tɔ̀n mɛ wɛ̀ è sɔ́ Agbanu ɔ do huzu tokpɔnlavi nú tokpɔnla Alada tɔn. É ɖò mɔ̌ hǔn‚ elɔ́ ɖò tokpɔnlavi wèwé (12) Alada tɔn lɛ mɛ̀ ==Gletoxo tɔn lɛ== Agbanu ɖó glétoxò 13 ɖò kanwè gban nukún wè (112) éè tokpɔnla Alada tɔn ɖo é mɛ̀. Yě ɖie: * Akloxwé * Agbanu * Agɔndokpoé * Agɔngblamɛ * Atotinga * Gbéta * Gunɔtomɛ * Gusikpota * Lokokpa * Tɛgbɔ * Tɔkpo-Avagudo * Wadɔn * Zunta ==Tovi nabi é ɖo e== Kɛnsisɔ sin nuwiwa è azɔxwe «INSAE» tɔn blo ɖo xwè 2013 gɔɔ tɔn mɛ̀ e ɔ tokpɔnlavi Agbanu tɔn ɖo xɔ̀ta 2932 kpodo gbɛtɔ 11480 kpan. <ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.toutbenin.com/localisation229/village/avakpa-kpodji|xotá ɔ=Localisation 229|atɛ ɔ=ToutBenin|azǎn ɔ=2024}}</ref>,<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://sgg.gouv.bj/doc/loi-2013-05/|xotá ɔ=Loi N° 2013-05 du 27 mai 2013: portant création, organisation, attributions et fonctionnement des unités administratives locales en République du Bénin|atɛ ɔ=Secrétariat Général du Gouvernement|azǎn ɔ=mai 2013}}</ref>. [[Akpaxwé:Tokpɔnlavi_Benɛ_tɔn_lɛ]] erst0qlrkimnuzmf4kzk3q7ch5w2zxi Donga 0 379 40843 40618 2026-08-17T10:52:08Z Arel229 1931 40843 wikitext text/x-wiki {{Tokpɔn | nyikɔ = Dɔnga | yɛ = Habitat à Bassila au Bénin 04.jpg | tinmɛ yɛ ɔ tɔn = Xɔ Basila tɔn lɛ | to é mɛ é ɖé e = [[Benɛɛ]] | tokpɔnla nabi é ɖo e = Ɛnɛ (04) | gáɖiɖi tɔn = 1 112 600 ha | tovi nabi é ɖo e = 542 605 }} [[Wékpo:Benin_-_Donga.svg|thumb|right]] '''Dɔnga''' ɔ, tokpɔn ɖé wɛ bo ɖo totaligbe [[Benɛɛto]] <ref>[[Benɛɛtò|Benɛɛtò — Wikipedya]]</ref> tɔn ɖo hweyixɔwaji. = Dògbó tokpɔn ɔ tɔn lɛɛ = E ɖó dogbo xá Togo to ɔ ɖo hweyixɔwaji, Bukina-Faso tò ɔ ɖo taligbe, mɔ̌ ɖokpo ɔ, tokpɔn [[Aliboli]] tɔn, [[Bɔgu]] tɔn kpodo Dɔnga tɔn kpan. Afɔgokɔ tɔn e nyi Tokpɔn Dɔnga tɔn e klán sín wǔ tɔn ɖo lěxwele 1999 tɔn bo wá húzú Dɔnga. =Tokpɔnla tɔn lɛ= Tokpɔn Dɔnga tɔn ɔ ɖo tokpɔnla ɛnɛ (04) yě ɖie: * [[Basila]] * [[Kopago (Copargo)|Kopago]] * [[Jugu]] * [[Waké]] [[Akpaxwé:Tokpɔn_Benɛɛ_tɔn_lɛ]] 0h7tq3j0caiu67uv6u14mou8r8zax9i Gobe 0 3208 40839 40722 2026-08-17T10:45:11Z Arel229 1931 40839 wikitext text/x-wiki {{Tokpɔnlavi|nyikɔ=Gobe |yɛ= |tinmɛ yɛ ɔ tɔn= |to é mɛ é ɖé e [[Benɛɛtò]] |tokpɔn é mɛ é ɖé e= [[Zu]] |tokpɔnla é mɛ é ɖé e=[[Jija]] |tovi nabi é ɖo e= 5 406 }} '''Gobe''' ɔ, tokpɔnlavi ɖokpo wɛ é nyi nu tokpɔnla [[Jija]] tɔn ɔ bo ɖo tokpɔn [[Zu]] tɔn mɛ ɖo [[Benɛɛto]] <ref>[[Benɛɛtò|Benɛɛtò — Wikipedya]]</ref> ɔ tɛntin. == Gletoxo tɔn lɛ == Tchaada ɔ ɖo gletoxo atɔɔn. Yě ɖie: * [[Betta]] * [[Bohokou]] * [[Gobe(gletoxo)|Gobe]] * [[Lagbado]] * [[Lakpo]] == Fi e é ɖěe == == Jɔhɔn è nɔ nyì do ji tɔn è == == Atin è ɖ'ayi nɛ ɔ ji e == == Tovi tɔn lɛɛ == Ɖo kɛnsisɔ sin nuwiwa é azɔxwe «INSAE» tɔn blo ɖo xwe 2013 tɔn mɛ wayi ɔ, tokpɔnlavi nɛ ɖo gbɛtɔ 5 406. <ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://doi.org/10.1787/lfs-lfs-data-fr|xotá ɔ=« Statistiques de la population active »|atɛ ɔ=Statistiques de l'OCDE sur l'emploi et le marché du travail|azǎn ɔ=22 kɔnyasun 2012}}</ref>. == Dodo tɔn == <references /> [[Akpaxwé:Tokpɔnlavi_Benɛ_tɔn_lɛ]] [[Akpaxwé: Tokpɔnlavi Benɛ tɔn lɛ]] 2vo30mlzx5jqgsz89b0x03g7b6ejaad Wikizantɔ:Gbehlon/100wikidays 2 6968 40831 40732 2026-08-17T09:38:07Z Gbehlon 26 Nu gɔ na 40831 wikitext text/x-wiki # Azǎn 1 ɔ avivɔsùn 2026: [[Baribagbè]] # Azǎn 2 ɔ avivɔsùn 2026: [[Ayizɔgbè]] # Azǎn 3 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Xwela]] # Azǎn 4 ɔ avivɔsùn 2026: [[Kotafɔngbè]] # Azǎn 5 ɔ avivɔsùn 2026 :[[Maxigbè]] # Azǎn 6 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Saxwɛgbe]] # Azǎn 7 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Agbomɛnu]] # Azǎn 8 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Avɔkanfun]] # Azǎn 9 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Mɔlikún]] # Azǎn 10 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Fɛnnyɛ]] # Azan 11 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Agɔn]] # Azǎn 12 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Abɔkún]] # Azǎn 13 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Kajǔtin]] # Azǎn 14 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Soja]] # Azǎn 15 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Ahwangbɛ́ Malya tɔn]] # Azǎn 16 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Wugo]] # Azǎn 17 ɔ avivɔsùn 2026 : [[Agɔnkɛ]] # Azǎn 18 ɔ avivɔsùn 2026 : # Azǎn 19 ɔ avivɔsùn 2026 : # Azǎn 20 ɔ avivɔsùn 2026 : # Azǎn 21 ɔ avivɔsùn 2026 : # Azǎn 22 ɔ avivɔsùn 2026 : # Azǎn 23 ɔ avivɔsùn 2026 : # Azǎn 24 ɔ avivɔsùn 2026 : # Azǎn 25 ɔ avivɔsùn 2026 : # Azǎn 26 ɔ avivɔsùn 2026 : # Azǎn 27 ɔ avivɔsùn 2026 : # Azǎn 28 ɔ avivɔsùn 2026 : # azǎn 29 ɔ avivɔsùn 2026 : # Azǎn 30 ɔ avivɔsùn 2026 : # Azǎn 31 ɔ avivɔsùn 2026 : m35ckj2k3l80ehnukeqmzwf8ty4l22v Avɔkanfun 0 7446 40848 40205 2026-08-17T10:58:30Z Gbehlon 26 Nu blo ɖo 40848 wikitext text/x-wiki [[Wékpo:Feld mit reifer Baumwolle.jpeg|thumb]] '''Avɔkanfun''' ɔ jinukún ɖe wɛ bo ɖo cí fun ɖɔhun bo nɔ ɖo sìnmɛ wewe bɔ avɔkanfuntin wɛ nɔ na bo ɖo hɛnnu Malvacées tɔn mɛ. == Avɔkanfuntin tɛnmɛ tɛnmɛ è ɖée == Avɔkanfuntin è e tuwún tawún lɛ wɛ nyí ɖée nɔ cí atin ɖɔhun bɔ nyíkɔ tɔn nyí ''Gossypium arboreum'' e kpodo ɖée nɔ cí gbehan ɖɔhun bɔ nyíkɔ tɔn nyí ''Gossypium herbaceum'' e kpan. Alɔkpa we énɛ lɛ nɔ ɖo avɔkanfun glǐ e dokún gégé ɖevo tɔn wa. b'ɛ nɔ zan yè mɔ ǎ yè lɛ hwe gli hú we ɖe lɛ. == Dodo tɔn == gvl40bt4ponewfhsllap197uw9m3h9l Agɔn 0 7473 40847 40327 2026-08-17T10:57:46Z Gbehlon 26 Nu blo ɖo 40847 wikitext text/x-wiki {{Nuɖuɖu|nyikɔ=Agɔn|yɛ=Ananas comosus Victoria P1190421.jpg|to é mɛ é jɔ ɖé é=Amelika}} '''Agɔn''' ɔ jinukún ɖe wɛ bɔ nyíkɔ è nùdobatɔ lɛ súnnyí ɔ wɛ "Ananas comosus" bo nyi kún atin ɖée nɔ́ nɔ̀ ayi xúxú ji è bo na tlɛ mɔ sìn kpɛɖe ɔ yè nɔ wu e bo gosín afɔligbe Amelika tɔn ɖotaji ɔ Paraguayto mɛ bɔ è nɔ́ lɛ mɔ ɖo totaligbe Argentineto tɔn sín hwetɔnwaji kpodo afɔligbe Brésilto tɔn<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://research.ebsco.com/c/phimeb/search/results?q=Ananas&autocorrect=n&expanders=thesaurus&expanders=fullText&expanders=concept&limiters=None&searchMode=all&searchSegment=all-results&p=1&skipResultsFetch=true&sqId=sq%3A248f9dfc-4bcb-4275-8fce-66404f910ebe|xotá ɔ=Identification and characterization of HVA22 genes in pineapple (Ananas comosus L.) revealed their potential roles in development regulation and cold stress response.|atɛ ɔ=/research.ebsco.com|azǎn ɔ=azǎn 11 ɔ avivɔsún xwe 2026}}</ref>. == Nyíkɔ tɔn tɛnmɛ lɛ == * ''Ananas acostae'' <small>C. Commelijn</small> * ''Ananas ananas'' <small>(L.) H.Karst. ex Voss [non-valide]</small> * ''Ananas argentata'' <small>J.C.Wendl. ex Schult. & Schult.f.</small> * ''Ananas aurata'' <small>J.C.Wendl. ex Schult. & Schult.f.</small> * ''Ananas bracteatus'' <small>Baker</small> * ''Ananas bracteatus'' var. ''hondurensis'' <small>Bertoni</small> * ''Ananas bracteatus'' var. ''paraguayensis'' <small>Bertoni</small> * ''Ananas coccineus'' <small>Descourt.</small> * ''Ananas comosus'' var. ''comosus'' * ''Ananas comosus'' f. ''sativus'' <small>(Schult. & Schult.f.) Mez</small> * ''Ananas comosus'' var. ''variegatus'' <small>(Lowe) Moldenke</small> * ''Ananas debilis'' <small>Schult. & Schult.f.</small> * ''Ananas lyman-smithii'' <small>Camargo [non-valide]</small> * ''Ananas maxima'' <small>Schult. & Schult.f.</small> * ''Ananas monstrosus'' <small>(Carrière) L.B.Sm.</small> * ''Ananas ovatus'' <small>Mill.</small> * ''Ananas pancheanus'' <small>André</small> * ''Ananas penangensis'' <small>Baker</small> * ''Ananas porteanus'' <small>Veitch ex K.Koch</small> * ''Ananas pyramidalis'' <small>Mill.</small> * ''Ananas sativa'' <small>Lindl.</small> * ''Ananas sativus'' <small>Schult. & Schult.f.</small> * ''Ananas sativus'' var. ''hispanorum'' <small>Bertoni</small> * ''Ananas sativus'' var. ''muricatus'' <small>Mez</small> * ''Ananas sativus'' var. ''pyramidalis'' <small>Bertoni</small> * ''Ananas sativus'' var. ''variegatus'' <small>Lowe</small> * ''Ananas sativus''var. ''viridis'' <small>(Mill.) Bertoni</small> * ''Ananas serotinus'' <small>Mill.</small> * ''Ananas viridis'' <small>Mill.</small> * ''Ananassa ananas'' <small>(L.) H.Karst.</small> * ''Ananassa debilis'' <small>Lindl.</small> * ''Ananassa monstrosa'' <small>Carrière</small> * ''Ananassa porteana'' <small>(Veitch ex K.Koch) Carrière</small> * ''Ananassa sativa'' <small>(Schult. & Schult.f.) Lindl. ex Beer</small> * ''Bromelia ananas'' <small>L.</small> * ''Bromelia ananas'' <small>Willd.</small> * ''Bromelia ananas'' var. ''prolifera'' <small>F.Cuvier</small> * ''Bromelia communis'' <small>Lam.</small> * ''Bromelia comosa'' <small>L.</small> * ''Bromelia edulis'' <small>Salisb. [non-légitime]</small> * ''Bromelia mai-pouri'' <small>Perrier</small> * ''Bromelia pigna'' <small>Perrier</small> * ''Bromelia rubra'' <small>Schult. & Schult.f.</small> * ''Bromelia violacea'' <small>Schult. & Schult.f.</small> * ''Bromelia viridis'' <small>(Mill.) Schult. & Schult.f.</small> * ''Distiacanthus communis'' <small>(Lam.) Rojas Acosta</small> == Lée é ɖée == Agɔn (''Ananas comosus) ɔ jɔ ɖo hɛnnu'' broméliacées tɔn lɛ kpodo gbɛ agɔn tɔn kpan. Atín alɔkpa e nɔ nɔ ayikúngban jí ɖé wɛ bo hɛn ɔ e nɔ yí ji bɛ sín mɛtlu ɖokpo wa yí ɖokpo daɖe bɔ ama tɔn lɛ nɔ ɖi ga sín sɛntimɛtlu 50 wa yí mɛtlu ɖokpo sɛntimɛtlu 80, bo nɔ ɖa<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://cgspace.cgiar.org/server/api/core/bitstreams/0821679a-bf6b-46ed-b7c4-87f90d37e921/content|xotá ɔ=Production et transformation de l’ananas|atɛ ɔ=cgspace.cgiar.org|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 11 ɔ avivɔsún xwe 2026}}</ref>. == Dodo tɔn == pighcnalfnl6jlk8uk3ic43jc2vddrb Abɔkún 0 7557 40846 40639 2026-08-17T10:56:39Z Gbehlon 26 Nu blo ɖo 40846 wikitext text/x-wiki {{Nuɖuɖu|nyikɔ=Abɔkun|yɛ=Sorghum as high as the elephant's eye.jpg|to é mɛ é jɔ ɖé é=Aflika|zozo alo fifa=Koko(zozo, fifa) , Abɔtɛn (sìnfínfan fifa)|dukpoɖo=Anɔsìn, Suklé, Azíin}} '''Abɔkún''' ɔ jinukún ɖe wɛ bɔ è nɔ ɖɔ "Sorghum bicolor" bɔ nyí atin'hɛnnu "Poaceae' lɛ tɔn. Aflika gbeji wɛ é jɔ ɖe. Xwewu xwewu wɛ é nɔ do bɔ jí yíyí tɔn na yi mɛtlu 3 mɔ. == Lée atín tɔn nɔ cí e == ''Abɔkún ɔ jinukún ɖe wɛ b'ɛ nɔ do xwewu xwewu''<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.fao.org/4/T0818F/T0818F01.htm|xotá ɔ=Le sorgho et les mils dans la nutrition humaine|atɛ ɔ=www.fao.org|azǎn ɔ=xwé 1995, b'ɛ xa ɖ'azǎn 13ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref>''. É nɔ lín ɖebu có bó nɔ na nukún ǎ. Atín tɔn nɔ zɔn tlele bo nɔ klo, é nɔ goflɛmɛ gégé bo hɛn ɔ é na ɖo santimɛtlu 100 wa yi 600 (nuwɔntɔn) nu gaɖiɖi tɔn, bɔ e sɛn ɔ nukunmɛ tɔn sín gaɖiɖi na ɖo santimɛtlu 50 wa yi 300 (afɔɖe kanwe ko) mɔ. ahɔn tɔn mɛ nɔ ɖo atinsɛ lwɛn lwɛn ɖe lɛ bɔ yè mɛ wɛ abɔkún ɔ tɔn ɖe''<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://static1.kew.org/data/grasses-db/www/imp09507.htm|xotá ɔ=Sorghum bicolor|atɛ ɔ=static1.kew.org|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 13ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref>''. Atin tɔn cí leke'tin alo agbadé'tin ɖɔhun.'' == Dodo tɔn == thgniclzvmmdnmec177mawmpestf3fj Kajǔtin 0 7558 40845 40650 2026-08-17T10:55:31Z Gbehlon 26 Nu blo ɖo 40845 wikitext text/x-wiki {{Nuɖuɖu|nyikɔ=Kajǔtin|yɛ=Anacardium occidentale - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-010.jpg|to é mɛ é jɔ ɖé é=Amelika}} '''Kajǔtin''' ɔ jinukún'tin ɖe wɛ bo nɔ nyí kpɛvi bo jɔ ɖ'atin'hɛnnu "Anacardiaceae" tɔn mɛ bo gosín Amelika gbeji fí é fifa kpo zozo kpò nɔ́ nɔ̀ e<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://research.ebsco.com/c/phimeb/search/details/agdhqqq4n5?limiters=None&q=anacardier&searchMode=all|xotá ɔ=CARACTERISTIQUES DES SYSTEMES DE CULTURE A BASE D'ANACARDIER DANS LES ZONES DE PRODUCTION DE L'ANACARDE DE LA CÔTE D'IVOIRE.|atɛ ɔ=research.ebsco.com|azǎn ɔ=xwe 2023 b'ɛ xa ɖ'azǎn 13 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref>. É nɔ sínsɛn e nɔ́ ylɔ ɖɔ Kajǔ e kpo kajǔkwín kpo. == Fíé e nɔ́ mɔ ɛ ɖée == E nɔ́ ɛ ɖo Amelika gbeji ɖo Yovo Flanseto "Atilles" tɔn kpò "Reunion" tɔn kpan mɛ, ɖo Guyaneto mɛ, ɖo Aflika mɛwi gbeji ɖi Benɛɛto, Cote d'Ivoire to, mɔ.<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://research.ebsco.com/c/phimeb/search/details/ymm3hkamrn/details?limiters=None&q=pomme+de+cajou&searchMode=all|xotá ɔ=ETUDE DES PERFORMANCES TECHNIQUES D'UN FILTRE-PRESSE POUR LA FILTRATION DU JUS DE POMME D'ANACARDE (Anacardium occidentale L.).|atɛ ɔ=research.ebsco.com|azǎn ɔ=ayidosun xwe 2019 b'ɛ xa ɖ'azǎn 13 avivɔsun xwe 2026}}</ref> == Dodo tɔn == 04ok8mievkh9yqcfibx6o4luqepcntu Soja 0 7562 40844 40691 2026-08-17T10:52:53Z Gbehlon 26 Nu blo ɖo 40844 wikitext text/x-wiki {{Nuɖuɖu|yɛ=Glycine max 003.JPG|nyikɔ=Soja|to é mɛ é jɔ ɖé é=Azíi|zozo alo fifa=Zozo tɔn|ɖadonu=atakín, ayoma, nuhwɛnkun lɛ, jɛ|dukpoɖo=Gali, ami vɔvɔ, azíinmi, e nɔ do lifín ji}} '''Soja''' ɔ jinukún ɖe wɛ bo nyí ayikún bo ɖo hɛnnu "Fabacées" lɛ tɔ mɛ. É nyí gbehan ɖe bo, gosín Hwetɔnwaji Azíi gbe ji tɔn. == Lée é ɖée == Soja ɔ alɔkpa gégé wɛ tíin, bɔ gbingbɔn yètɔn ɖo lée akpa ɔ nɔ cí e, sìnmɛ kwín lɛ tɔn kpo hwenu yè nɔ gbasɛ è kpan mɛ. Sínsɛn tɔn lɛ ɖo akpa funnɔ bo nɔ hɛn kwín we yi ɛnɛ mɔ. E nɔ nylɔ do sìn mɛ hwɛ cóbó nɔ́ ɖá bo nɔ́ ɖu. Jinukún é nɔ blo ami lɛ mɛ wɛ titomɛ gbɛ ɔ tɔn FAO é nɔ́ kpenukun nùɖuɖu kpò glelilɛ kpan wu é xa ɛ do. E nyí dɔkun ɖaxo sín xwe 5000. == Fíé e nɔ do ɖée == E nɔ́ do ɖo tofɔligbe Cinuto mɛ, tɔgbado koklojonɔ totɛntin Cinuto tɔn, Cinuto ɔ sín totaligbe ɖo hwetɔnwaji, ɖo Koréto mɛ, Japɔnto mɛ. E nɔ́ lɛ do ɖo Kanadato mɛ ɖo toxo hun nukun Kebɛki tɔn mɛ, ɖo Breziluto mɛ, ɖo Ajantinuto mɛ, ɖo Amelikato mɛ kpo Aflika gbeji kpan. == Alɔkpa alo tɛnmɛ tɛnmɛ è ɖe lɛ == Soja ɔ wùnmɛ gege wɛ ɖe. E ɖe : - Soja klokojonɔ : enɛ ɔ wɛ sukpɔ bɔ e nɔ mɔ - Soja kwín wiwinɔ - Soja kwín amamuà graines vertes == Dodo tɔn == aaslo2rouoon84umzvg3k02zpfs9mjn Atin sɔ́ do sìn mɛ bo gba xɔ deji 0 7573 40842 40809 2026-08-17T10:51:46Z Gbehlon 26 Nu blo ɖo 40842 wikitext text/x-wiki '''Atin sɔ́ do sìn mɛ bo gba xɔ deji''' ɔ, nyí atin e é nɔ slɔ kɔ mɛ bo na do hɛn xɔ́ gbigba ɔ ɖote ɖo sìn nukun mɛ alo aga nú kɔ mɛ e wɛ. Atin sɔ́ do sìn mɛ bo gba xɔ deji ɔ e nɔblo b'ɛ nɔ nyí dotin syɛnsyɛn ɖo kɔ e mɛ sìn ɖé tawun lɛ e. E ko nɔ zan sìn xoxo hwenu bo nɔ do gba xɔ do tɔ kpɛvi kpɛvi lɛ ji. Yè wɛ hɛn toxo hun nukun "Venise" alo "Nantes" tɔn ɖote. == Kpɔndéwú xɔgbigba lɛ tɔn == [[Wékpo:Pornic1.jpg|alt=hwe'xɔ̌|droite|sans_cadre|167x167px]] === Hweví wliwli === [[Wékpo:Bassin d'Arcachon - Cabanes tchanquées.jpg|alt=hweví wliwlixɔ|gauche|vignette|150x150px|xɔ̀ kpɛvi tɔji tɔn]] === "Scoutisme'gbɛ́ === Scout'ví lɛ nɔ zan anyuxɔ ɖo kpoji 4hxrdq9jo6sn6xmkfzu1die2mgcd1n9 Wugo 0 7575 40828 40825 2026-08-17T09:03:57Z Gbehlon 26 infobox 40828 wikitext text/x-wiki {{Atin |nyikɔ=Wugo |yɛ=Vitellaria paradoxa MS 6563.JPG |to é mɛ é jɔ ɖé é=Aflika |to e mɛ e nɔ do ɖée=Benɛɛ, Togo, |sinsɛn tɔn=wugokwín |dukpoɖo=abɔbɔ }} '''Wugo''' ɔ, e nɔ lɛ ylɔ ɛ ɖɔ "beurre" sín atín ɔ, sika nyɔnu lɛ wɛ bo nyí atin folowa nɔ bo jɔ ɖo atín'hɛnnu "Sapotaceae" tɔn lɛ mɛ. Wugokwín lɛ sín cáklú wɛ e nɔ zan do blo lǐmú na. E nɔ́ wu zun e mɛ atín kɛɖɛ nɔ́ nɔ̀ ɖo hweyixɔwaji Aflika tɔn e kpodo totɛntin Afrika tɔn kpan wɛ é nɔ́ wu ɖe tawun. Atín ɖe wɛ bo sɔ́ súkpɔ á bɔ tutomɛ gbɛ ɔ tɔn é nɔ́ kpenukun atín lɛ wu sɔ do kanta atín e na nyaxɛ ɖeji lɛ tɔn. ==Nyikɔ tɔn== Ɖo flansegbe mɛ ɔ e nɔ́ ylɔ ɛ ɖɔ "karité" bɔ nyíkɔ enɛ ɔ wɔlɔfugbe mɛ wɛ é gosín ɖo Sénégalto mɛ bo nyí "kaarite". Wɔlɔfu ɔ lɔɔ sonɛkegbe mɛ wɛ élɔ hwe ɖe bɔ sonɛke ɔ ylɔ ɖɔ "xarite" bɔ tinmɛ tɔn nyí lǐmú, xare blo wugo bɔ te blo nù ami. Sonɛke lɛ nɔ yí lɛ axi ɖo hweyixɔwaji Sénegalto tɔn fíé atín nɛ ɔ ma nɔ wu ɖe a e ɖayi. Ɖo Benɛto mɛ é nɔ nyí "tange" ɖo bialigbe mɛ, bɔ fɔngbe mɛ ɔ é nɔ nyí "lǐmú". ==Dodo tɔn== 2qh8ks2y1ehfdnbcca1ll77zj7gfpep 40829 40828 2026-08-17T09:07:17Z Gbehlon 26 Nu blo ɖo 40829 wikitext text/x-wiki {{Atin |nyikɔ=Wugo |yɛ=Vitellaria paradoxa MS 6563.JPG |to é mɛ é jɔ ɖé é=Aflika |to e mɛ e nɔ do ɖée=Benɛɛ, Togo, |sinsɛn tɔn=wugokwín }} '''Wugo''' ɔ, e nɔ lɛ ylɔ ɛ ɖɔ "beurre" sín atín ɔ, sika nyɔnu lɛ wɛ bo nyí atin folowa nɔ bo jɔ ɖo atín'hɛnnu "Sapotaceae" tɔn lɛ mɛ. Wugokwín lɛ sín cáklú wɛ e nɔ zan do blo lǐmú na. E nɔ́ wu zun e mɛ atín kɛɖɛ nɔ́ nɔ̀ ɖo hweyixɔwaji Aflika tɔn e kpodo totɛntin Afrika tɔn kpan wɛ é nɔ́ wu ɖe tawun. Atín ɖe wɛ bo sɔ́ súkpɔ á bɔ tutomɛ gbɛ ɔ tɔn é nɔ́ kpenukun atín lɛ wu sɔ do kanta atín e na nyaxɛ ɖeji lɛ tɔn. ==Nyikɔ tɔn== Ɖo flansegbe mɛ ɔ e nɔ́ ylɔ ɛ ɖɔ "karité" bɔ nyíkɔ enɛ ɔ wɔlɔfugbe mɛ wɛ é gosín ɖo Sénégalto mɛ bo nyí "kaarite". Wɔlɔfu ɔ lɔɔ sonɛkegbe mɛ wɛ élɔ hwe ɖe bɔ sonɛke ɔ ylɔ ɖɔ "xarite" bɔ tinmɛ tɔn nyí lǐmú, xare blo wugo bɔ te blo nù ami. Sonɛke lɛ nɔ yí lɛ axi ɖo hweyixɔwaji Sénegalto tɔn fíé atín nɛ ɔ ma nɔ wu ɖe a e ɖayi. Ɖo Benɛto mɛ é nɔ nyí "tange" ɖo bialigbe mɛ, bɔ fɔngbe mɛ ɔ é nɔ nyí "lǐmú". ==Dodo tɔn== i9y5sf24uuudmo6m3roodwngg659noj Kpɔnd'ewu bo blo:Atin 10 7576 40827 2026-08-17T08:54:47Z Gbehlon 26 Nu yɔyɔ 40827 wikitext text/x-wiki {|class="content infobox" style="text-align:center !important; float:right; width:294px; margin-left: 1em; font-size: 85%; background-color:#f9f9f9 !important; line-height: 1.1em; border-spacing: 5px; border-collapse: separate; border: 1px solid #aaa; border-spacing: 5px;" ! colspan="2" style="background-color: #ECE5CA;; color: #000; font-size:150%;" align="center; height: 43px; font-weight: bolder;" | '''{{{nyikɔ}}}''' |- |-class="hiddenStructure{{{yɛ|}}}" | style="background:#FFFFFF;" align="center" colspan="2" | {{#if:{{{yɛ|}}}|[[Wékpo:{{{yɛ}}}|250px]]}} |- {{#if:{{{nyikɔ ɖévo|}}} | | style="display:none !important;"}} |{{#if:{{{nyikɔ ɖévo|}}} |'''Nyikɔ ɖévo:''' <td style="text-align:center;">{{{nyikɔ ɖévo}}}</td> | }} |- {{#if:{{{to é mɛ é jɔ ɖé é|}}} | | style="display:none !important;"}} |{{#if:{{{to é mɛ é jɔ ɖé é|}}} |'''To é mɛ é jɔ ɖé é:''' <td style="text-align:center;">{{{to é mɛ é jɔ ɖé é}}}</td> | }} |- {{#if:{{{zozo alo fifa|}}} | | style="display:none !important;"}} |{{#if:{{{zozo alo fifa|}}} |'''Zozo alo fifa:''' <td style="text-align:center;">{{{zozo alo fifa}}}</td> | }} |- {{#if:{{{ɖadonu|}}} | | style="display:none !important;"}} |{{#if:{{{ɖadonu|}}} |'''Ɖadonu:''' <td style="text-align:center;">{{{ɖadonu}}}</td> | }} |- {{#if:{{{to e mɛ e nɔ do ɖée|}}} | | style="display:none !important;"}} |{{#if:{{{to e mɛ e nɔ do ɖée|}}} |'''To e mɛ e nɔ do ɖée:''' <td style="text-align:center;">{{{to e mɛ e nɔ do ɖée}}}</td> | }} |- {{#if:{{{sinsɛn tɔn|}}} | | style="display:none !important;"}} |{{#if:{{{sinsɛn tɔn|}}} |'''Sinsɛn tɔn:''' <td style="text-align:center;">{{{sinsɛn tɔn}}}</td> | }} |'''Nu é nɔ ɖu na lɛ:''' <td style="text-align:center;">{{{dukpoɖo}}}</td> | }} |}<noinclude> <pre> {{Atín | nyikɔ = | yɛ = |tinmɛ yɛ ɔ tɔn = |to e mɛ e nɔ do ɖée = |sinsɛn tɔn = | nyikɔ ɖévo = | to é mɛ é jɔ ɖé é = | dukpoɖo = }} </pre> [[Akpaxwé:Kpɔnd'ewu bo blo]] </noinclude> iwijqohcodv9brg6ngbfxklk100od09 Agɔnkɛ 0 7577 40830 2026-08-17T09:35:29Z Gbehlon 26 #100Wikidays Nu yɔyɔ 40830 wikitext text/x-wiki Agɔnkɛ ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ. Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ. ==Nyikɔ ton sín tinmɛ== ==Lée é nɔ ci e== ==Dodo tɔn== 3e9h60a2xs9smzsinm05q6ohhbomrdd 40832 40830 2026-08-17T09:52:07Z Gbehlon 26 Nu blo ɖo biba lɔ ji 40832 wikitext text/x-wiki Agɔnkɛ<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/coco/16854|xotá ɔ=Accueil > langue française > dictionnaire > coco n.m.|atɛ ɔ=/www.larousse.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref> ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ. Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ. ==Nyikɔ ton sín tinmɛ== ==Lée é nɔ ci e== ==Dodo tɔn== jdhqlf3xxuj5ah05kwbdvhwaj24wrhj 40833 40832 2026-08-17T09:55:40Z Gbehlon 26 Nu blo ɖo biba lɔ ji 40833 wikitext text/x-wiki Agɔnkɛ<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/coco/16854|xotá ɔ=Accueil > langue française > dictionnaire > coco n.m.|atɛ ɔ=/www.larousse.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref><ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://dictionnaire.lerobert.com/definition/coco|xotá ɔ=Définition de coco|atɛ ɔ=dictionnaire.lerobert.com|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref> ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ. Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ. ==Nyikɔ ton sín tinmɛ== ==Lée é nɔ ci e== ==Dodo tɔn== pj0pf3vpqv9e0e2pwlg7r1dtr64986i 40834 40833 2026-08-17T09:58:03Z Gbehlon 26 Nu blo ɖo biba lɔ ji 40834 wikitext text/x-wiki Agɔnkɛ<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/coco/16854|xotá ɔ=Accueil > langue française > dictionnaire > coco n.m.|atɛ ɔ=/www.larousse.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref><ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://dictionnaire.lerobert.com/definition/coco|xotá ɔ=Définition de coco|atɛ ɔ=dictionnaire.lerobert.com|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref> ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ. Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ<ref>Nathalie Vidal, , Éditions Orphie, 2020, 240&#x20;<abbr>p.</abbr> <small>(ISBN&#x20;979-10-298-0444-1)</small>, Famille : Arecaceae : Cocos nucifera pages 75 et 76</ref>. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ. ==Nyikɔ ton sín tinmɛ== ==Lée é nɔ ci e== ==Dodo tɔn== de6l2bfkuothfzsylm6wm32hb3ci5ex 40835 40834 2026-08-17T10:22:00Z Gbehlon 26 /* Nyikɔ ton sín tinmɛ */ Nu gɔ na 40835 wikitext text/x-wiki Agɔnkɛ<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/coco/16854|xotá ɔ=Accueil > langue française > dictionnaire > coco n.m.|atɛ ɔ=/www.larousse.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref><ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://dictionnaire.lerobert.com/definition/coco|xotá ɔ=Définition de coco|atɛ ɔ=dictionnaire.lerobert.com|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref> ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ. Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ<ref>Nathalie Vidal, , Éditions Orphie, 2020, 240&#x20;<abbr>p.</abbr> <small>(ISBN&#x20;979-10-298-0444-1)</small>, Famille : Arecaceae : Cocos nucifera pages 75 et 76</ref>. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ. ==Nyikɔ ton sín tinmɛ== Nyí géǵ wɛ agɔnkɛ ɔ ɖó ɖò gbè tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ mɛ ɖo gbě e nɔ ylɔ ɖɔ Pasifiku mélanézyɛn, miklonézyɛn, kpodo polinézyɛn kpan tɔn e ji. Ɖo Eniwetokto kpo Pohnpeito kpo mɛ ɔ e nɔ ylɔ ɖɔ "ni", ɖo Nouvelle-Calédonieto kpo Papouasie-Nouvelle-Guinéeto kpo Fidjito kpo Tongato kpoddo Hawaïto mɛ kpan e nɔ ylɔ ɖɔ "niu ɖo Guamto mɛ e nɔ ylɔ ɖɔ "niyog". nyíkɔ "coco" ɔ pɔtugalugbè mɛ é gosin e hɛn ɔ e na ɖɔ do atɔn é ɖò tà tɔn lɛ wu wɛ ɖó e nɔ xlɛ gbɛtɔ ta. Nyíkɔ nɛ ɔ gbè ibéro-roman mɛ gosin ɖo é nɔ ɖe nyí atínsínsɛn e cí mlinɔɔ lɛ é nɔ akpa akannɔ lɛ e. ==Lée é nɔ ci e== ==Dodo tɔn== o6yc5zlr1bwq0x69q8kk3jc8orw3cip 40836 40835 2026-08-17T10:27:04Z Gbehlon 26 /* Nyikɔ ton sín tinmɛ */ dodo kan 40836 wikitext text/x-wiki Agɔnkɛ<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/coco/16854|xotá ɔ=Accueil > langue française > dictionnaire > coco n.m.|atɛ ɔ=/www.larousse.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref><ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://dictionnaire.lerobert.com/definition/coco|xotá ɔ=Définition de coco|atɛ ɔ=dictionnaire.lerobert.com|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref> ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ. Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ<ref>Nathalie Vidal, , Éditions Orphie, 2020, 240&#x20;<abbr>p.</abbr> <small>(ISBN&#x20;979-10-298-0444-1)</small>, Famille : Arecaceae : Cocos nucifera pages 75 et 76</ref>. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ. ==Nyikɔ ton sín tinmɛ== Nyí géǵ wɛ agɔnkɛ ɔ ɖó ɖò gbè tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ mɛ ɖo gbě e nɔ ylɔ ɖɔ Pasifiku mélanézyɛn, miklonézyɛn, kpodo polinézyɛn kpan tɔn e ji. Ɖo Eniwetokto kpo Pohnpeito kpo mɛ ɔ e nɔ ylɔ ɖɔ "ni", ɖo Nouvelle-Calédonieto kpo Papouasie-Nouvelle-Guinéeto kpo Fidjito kpo Tongato kpoddo Hawaïto mɛ kpan e nɔ ylɔ ɖɔ "niu ɖo Guamto mɛ e nɔ ylɔ ɖɔ "niyog"<ref>{{Dodo kan|atɛ ɔ=www.researchgate.net|xotá ɔ=Coconut - History, uses, and folklore|kan ɔ=https://www.researchgate.net/publication/290976239_Coconut_-_History_uses_and_folklore|azǎn ɔ=alunsun xwe 2014, è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref>. nyíkɔ "coco" ɔ pɔtugalugbè mɛ é gosin e hɛn ɔ e na ɖɔ do atɔn é ɖò tà tɔn lɛ wu wɛ ɖó e nɔ xlɛ gbɛtɔ ta. Nyíkɔ nɛ ɔ gbè ibéro-roman mɛ gosin ɖo é nɔ ɖe nyí atínsínsɛn e cí mlinɔɔ lɛ é nɔ akpa akannɔ lɛ e. ==Lée é nɔ ci e== ==Dodo tɔn== ikgqx6sjwhths8dyh8894ts9xccfdtd 40837 40836 2026-08-17T10:35:18Z Gbehlon 26 /* Nyikɔ ton sín tinmɛ */ dodo tɔn 40837 wikitext text/x-wiki Agɔnkɛ<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/coco/16854|xotá ɔ=Accueil > langue française > dictionnaire > coco n.m.|atɛ ɔ=/www.larousse.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref><ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://dictionnaire.lerobert.com/definition/coco|xotá ɔ=Définition de coco|atɛ ɔ=dictionnaire.lerobert.com|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref> ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ. Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ<ref>Nathalie Vidal, , Éditions Orphie, 2020, 240&#x20;<abbr>p.</abbr> <small>(ISBN&#x20;979-10-298-0444-1)</small>, Famille : Arecaceae : Cocos nucifera pages 75 et 76</ref>. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ. ==Nyikɔ ton sín tinmɛ== Nyí géǵ wɛ agɔnkɛ ɔ ɖó ɖò gbè tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ mɛ ɖo gbě e nɔ ylɔ ɖɔ Pasifiku mélanézyɛn, miklonézyɛn, kpodo polinézyɛn kpan tɔn e ji. Ɖo Eniwetokto kpo Pohnpeito kpo mɛ ɔ e nɔ ylɔ ɖɔ "ni", ɖo Nouvelle-Calédonieto kpo Papouasie-Nouvelle-Guinéeto kpo Fidjito kpo Tongato kpoddo Hawaïto mɛ kpan e nɔ ylɔ ɖɔ "niu ɖo Guamto mɛ e nɔ ylɔ ɖɔ "niyog"<ref>{{Dodo kan|atɛ ɔ=www.researchgate.net|xotá ɔ=Coconut - History, uses, and folklore|kan ɔ=https://www.researchgate.net/publication/290976239_Coconut_-_History_uses_and_folklore|azǎn ɔ=alunsun xwe 2014, è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref>. nyíkɔ "coco" ɔ pɔtugalugbè mɛ é gosin e hɛn ɔ e na ɖɔ do atɔn é ɖò tà tɔn lɛ wu wɛ ɖó e nɔ xlɛ gbɛtɔ ta. Nyíkɔ nɛ ɔ gbè ibéro-roman mɛ gosin ɖo é nɔ ɖe nyí atínsínsɛn e cí mlinɔɔ lɛ é nɔ akpa akannɔ lɛ e<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://cnrtl.fr/definition/coco|xotá ɔ=Définition de COCO|atɛ ɔ=cnrtl.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivusun xwe 2026}}</ref>. ==Lée é nɔ ci e== ==Dodo tɔn== 25sr2m7s0xbig7jcx8172o17vaiyx5b 40838 40837 2026-08-17T10:42:03Z Gbehlon 26 infobox 40838 wikitext text/x-wiki {{Nuɖuɖu|nyikɔ=Agɔnkɛ|yɛ=Palmeira e coco - Hotel Bahía Príncipe - Quintana Roo - México.jpg|to é mɛ é jɔ ɖé é=Amelika|to e mɛ e nɔ do ɖée=Benɛto, Togoto, Nijelya, Côte d'Ivoireto...|dukpoɖo=gali, yaya bokún, gbɛli,}} Agɔnkɛ<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/coco/16854|xotá ɔ=Accueil > langue française > dictionnaire > coco n.m.|atɛ ɔ=/www.larousse.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref><ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://dictionnaire.lerobert.com/definition/coco|xotá ɔ=Définition de coco|atɛ ɔ=dictionnaire.lerobert.com|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref> ɔ, sinsɛn agɔnkɛtín tɔn wɛ. Agɔnkɛ sín gaɖiɖi ɔ nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 40 mɔ bɔ gblo tɔn nɔ bɛ sín santimɛtlu 10 yi 16 mɔ. É nɔ da kilo 1,5 mɔ<ref>Nathalie Vidal, , Éditions Orphie, 2020, 240&#x20;<abbr>p.</abbr> <small>(ISBN&#x20;979-10-298-0444-1)</small>, Famille : Arecaceae : Cocos nucifera pages 75 et 76</ref>. E nɔ ɖo sínmɛ amamu alo yovozɛn sínmɛ bo ɖiɖiwu bo nɔ hɔn nú é na ko zín á, nú é zín ɔ é nɔ jlo na ɖo sínmɛ kɔnɔ bɔ amamu nɔ gbɔn mɛ. Akpaflo tɔn nɔ tlíi, bo lɛlɛ do kwín ɔ. ==Nyikɔ ton sín tinmɛ== Nyí géǵ wɛ agɔnkɛ ɔ ɖó ɖò gbè tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ mɛ ɖo gbě e nɔ ylɔ ɖɔ Pasifiku mélanézyɛn, miklonézyɛn, kpodo polinézyɛn kpan tɔn e ji. Ɖo Eniwetokto kpo Pohnpeito kpo mɛ ɔ e nɔ ylɔ ɖɔ "ni", ɖo Nouvelle-Calédonieto kpo Papouasie-Nouvelle-Guinéeto kpo Fidjito kpo Tongato kpoddo Hawaïto mɛ kpan e nɔ ylɔ ɖɔ "niu ɖo Guamto mɛ e nɔ ylɔ ɖɔ "niyog"<ref>{{Dodo kan|atɛ ɔ=www.researchgate.net|xotá ɔ=Coconut - History, uses, and folklore|kan ɔ=https://www.researchgate.net/publication/290976239_Coconut_-_History_uses_and_folklore|azǎn ɔ=alunsun xwe 2014, è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivɔsun xwe 2026}}</ref>. nyíkɔ "coco" ɔ pɔtugalugbè mɛ é gosin e hɛn ɔ e na ɖɔ do atɔn é ɖò tà tɔn lɛ wu wɛ ɖó e nɔ xlɛ gbɛtɔ ta. Nyíkɔ nɛ ɔ gbè ibéro-roman mɛ gosin ɖo é nɔ ɖe nyí atínsínsɛn e cí mlinɔɔ lɛ é nɔ akpa akannɔ lɛ e<ref>{{Dodo kan|kan ɔ=https://cnrtl.fr/definition/coco|xotá ɔ=Définition de COCO|atɛ ɔ=cnrtl.fr|azǎn ɔ=è xa ɖ'azǎn 17 ɔ avivusun xwe 2026}}</ref>. ==Lée é nɔ ci e== ==Dodo tɔn== 1wgm0oltu6283o2xjifxn4kbg5ykff1