Wikipedia frrwiki https://frr.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Hoodsid MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Medium Spezial Diskussion Benutzer Benutzer Diskussion Wikipedia Wikipedia Diskussion Datei Datei Diskussion MediaWiki MediaWiki Diskussion Vorlage Vorlage Diskussion Hilfe Hilfe Diskussion Kategorie Kategorie Diskussion Seite Seite Diskussion Index Index Diskussion Text Text Diskussion TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion Augsbörj 0 422 278998 228402 2026-04-15T18:32:49Z -wuppertaler 12180 changed one image for a better one (straight, less shadow) 278998 wikitext text/x-wiki {{Mooring}} <br /> <br /> [[Datei:The Town Hall of Augsburg.jpg|thumb|Rädjhüs foon Augsbörj]] '''Augsbörj''' (aw [[Tjüsch]]: ''Augsburg'') as en [[krisfri stää]] önj dåt [[Tjüschlönj|tjüsch]] bundeslönj [[Bayern]]. E stää läit önjt söödweesten foont bundeslönj. Dåt heet 295.830 inboogere (2020)<ref>[http://citypopulation.de/en/germany/cities/ ''Germany: States and Major Cities'', citypopulation.de]</ref>. ==Sasterstääse== * {{UK|#}} [[Inverness]] önj [[Schotlönj]], [[Feriind Kiningrik]], sunt [[1956]]. * {{JPN|#}} [[Nagahama]] önj [[Jaapaan]], sunt [[1959]]. * {{JPN|#}} [[Amagasaki]] önj [[Jaapaan]], sunt [[1959]]. * {{USA|#}} [[Dayton]] önj [[Ohio]], da [[Feriinde Stoote foon Ameerika]], sunt [[1964]]. * {{FRA|#}} [[Bourges]] önj [[Frånkrik]], sunt [[1967]]. * {{CZE|#}} [[Liberec (Stää)|Liberec]] önj [[Tschechien]], sunt [[2001]]. * {{CHN|#}} [[Jinan]] önj [[Shandong]] önj [[Schiina]], sunt [[2004]]. ==Kwäle== <references/> {{Gratstääden uun Sjiisklun}} [[Kategorie:Stää önj Bayern]] qxuho4dgi5umvx3fok37sf86jyzuaup Vorlage:Wechselkursdaten/EZB 10 4596 278997 278929 2026-04-15T18:07:08Z LkhBot 19237 Bot: Aktualisierung 278997 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{{1|}}} |STAND=2026-04-15 |USD = 1.178 |JPY = 187.41 |BGN = 1.9558 |CZK = 24.36 |DKK = 7.473 |GBP = 0.86935 |HUF = 364.88 |PLN = 4.2413 |RON = 5.0911 |SEK = 10.85 |CHF = 0.922 |ISK = 144 |NOK = 11.12 |HRK = 7.5365 |RUB = 117.2010 |TRY = 52.6696 |AUD = 1.6507 |BRL = 5.8878 |CAD = 1.6235 |CNY = 8.0353 |HKD = 9.2289 |IDR = 20207.53 |ILS = 3.5395 |INR = 110.0695 |KRW = 1740.02 |MXN = 20.3859 |MYR = 4.659 |NZD = 1.9978 |PHP = 70.794 |SGD = 1.4991 |THB = 37.808 |ZAR = 19.3368 |QUELLE=[http://www.ecb.europa.eu/stats/eurofxref/eurofxref-daily.xml EZB Euro foreign exchange reference rates] }}</includeonly><noinclude> Liefert den Gegenwert von 1 EUR in einer Fremdwährung. Datenquelle: http://www.ecb.int/stats/exchange/eurofxref/html/index.en.html [[Kategorie:Vorlage:Metadaten|Wechselkursdaten/EZB]] </noinclude> nmyr3tzr92i91sgr93zmcuhaqx7b0lq Poales 0 8725 278962 189771 2026-04-15T14:01:42Z Murma174 19 278962 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Taxobox öömrang | Taxon_Name = | Taxon_WissName = Poales | Taxon_Rang = Order | Taxon_Autor = [[John Kunkel Small|Small]] | Taxon2_Name = | Taxon2_WissName = | Taxon2_Rang = | Taxon3_Name = Bloosenplaanten | Taxon3_WissName = Magnoliopsida | Taxon3_Rang = Klas | Taxon4_Name = | Taxon4_WissName = | Taxon4_Rang = | Taxon5_Name = Siadplaanten | Taxon5_WissName = Spermatophytina | Taxon5_Rang = Onerufdialang | Taxon6_Name = Huuger plaanten | Taxon6_WissName = Tracheophyta | Taxon6_Rang = Ufdialang | Bild = Zuckerrohr.jpeg | Bildbeschreibung = [[Sokerröör]] (''Saccharum officinarum'') }} <br> A '''Poales''' san en grat order faan [[bloosenplaanten]]. Fölen faan det famile [[swetgäärs]] haa en grat bedüüdang för a [[büürerei]]. == Familin == * (''Anarthriaceae'') * [[Datei:Guzmania berteroniana (Scott Zona) 001.jpg|40px]] [[Bromeelienplaanten]] (''Bromeliaceae'') * (''Centrolepidaceae'') * [[Datei:Pushica.JPG|40px]] [[Raidgäärs]] (''Cyperaceae'') * (''Ecdeiocoleaceae'') * (''Eriocaulaceae'') * (''Flagellariaceae'') * (''Joinvilleaceae'') * [[Datei:Juncus_acutus_subsp._acutus_Habitus_LagunadelaMata.jpg|40px]] [[Rosken (famile)|Rosken]] (''Juncaceae'') * (''Mayacaceae'') * [[Datei:AvenaFatua2.jpg|border|40px]] [[Swetgäärs]] (''Poaceae'') * (''Rapateaceae'') * [[Datei:Restio_tetraphyllus0-2.jpg|40px]] ''[[Restionaceae]]'' * (''Thurniaceae'') * [[Datei:Typha_latifolia_Finland.jpg|40px]] [[Boberrosken]] (''Typhaceae'' an ''Sparganiaceae'') * (''Xyridaceae'') == Gäärs == Üs ''[[gäärs]]'' wurd plaanten uun jodiar 4 familin betiakent: * [[Raidgäärs]] (''Cyperaceae'') * [[Rosken (famile)|Rosken]] (''Juncaceae'') * [[Swetgäärs]] (''Poaceae'') * ''[[Restionaceae]]'' == Luke uk diar == {{Commonscat öömrang|Poales}} {{Wikispecies öömrang|Poales}} * [[Kurn]] [[Kategorie:Bloosenplaanten]] jegepajwkvs51cg7x1duh0cjettcojg Rosken (famile) 0 11713 278961 86757 2026-04-15T14:00:23Z Murma174 19 278961 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Taxobox öömrang | Taxon_Name = Rosken | Taxon_LinkName = Rosken (famile) | Taxon_WissName = Juncaceae | Taxon_Rang = Famile | Taxon_Autor = [[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]] | Taxon2_Name = | Taxon2_WissName = Poales | Taxon2_Rang = Order | Taxon3_Name = | Taxon3_Rang = | Taxon4_Name = Bloosenplaanten | Taxon4_WissName = Magnoliopsida | Taxon4_Rang = Klas | Taxon6_Name = Siadplaanten | Taxon6_WissName = Spermatophytina | Taxon6_Rang = Onerufdialang | Bild = JuncusEffusus.jpg | Bildbeschreibung = ''Juncus effusus'' }} <br> A '''Rosken''' (''Juncaceae'') san en plaantenfamile uun det order faan a ''[[Poales]]''. == Slacher == At jaft amanbi 430 slacher. * ''[[Distichia]]'' Nees & Meyen: 5 slacher uun Süüd-[[Ameerikoo]] * "Echt" [[Rosken]] (''Juncus'' L.): amanbi 300 slacher * [[Haaspuaten]] (''Luzula'' DC.): amanbi 115 slacher * ''[[Marsippospermum]]'' Desv.: 4 slacher üüb a süüdelk eerdheleft * ''[[Patosia]]'' : 1 slach uun [[Chiile]] an [[Argentiinien]]: ''[[Patosia clandestina]]'' (Phil.) Buchenau * ''[[Oxychloe]]'' Philippi: 5 slacher uun a [[Anden]] * ''[[Rostkovia]]'' Desv.: 2 slacher üüb a süüdelk eerdheleft == Luke uk diar == {{Commonscat öömrang|Juncaceae|Rosken}} {{Wikispecies öömrang|Juncaceae|Rosken}} [[Kategorie:Juncaceae| ]] mhhzp06kro9jmv7f2n0dwjrd97nsru7 Haaspuaten 0 11717 278960 86754 2026-04-15T13:59:21Z Murma174 19 + slacher 278960 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Taxobox öömrang | Taxon_Name = Haaspuaten | Taxon_WissName = Luzula | Taxon_Rang = Slacher | Taxon_Autor = [[Augustin Pyramus de Candolle|DC.]] | Taxon2_Name = Rosken | Taxon2_LinkName = Rosken (famile) | Taxon2_WissName = Juncaceae | Taxon2_Rang = Famile | Taxon3_Name = | Taxon3_WissName = Poales | Taxon3_Rang = Kategorii | Taxon4_Name = | Taxon4_Rang = | Taxon5_Name = Bloosenplaanten | Taxon5_WissName = Magnoliopsida | Taxon5_Rang = Klas | Bild = Gewone veldbies (Luzula campestris).jpg | Bildbeschreibung = [[Haaspuat]] ''Luzula campestris'' }} <br> '''Haaspuaten''' (''Luzula'') san en skööl faan 115 slacher uun det plaantenfamile ''[[Juncaceae]]''. Miast ment am uun [[Nuurdfresklun]] di slach ''[[Luzula campestris]]''. == Slacher == {{plaantenbox began}} L. abchasica – L. abyssinica – L. acuminata – L. acutifolia – L. africana – L. alopecurus – L. alpestris – L. alpina – L. alpinopilosa – L. antarctica – L. arcuata – L. atlantica – L. atrata – L. australasica – L. banksiana – L. bomiensis – L. brachyphylla – L. brevispicata – L. bulbosa – L. caespitosa – L. calabra – L. campestris – L. canariensis – L. capitata – L. caricina – L. celata – L. chilensis – L. colensoi – L. comosa – L. confusa – L. congesta – L. crenulata – L. crinita – L. decipiens – L. densiflora – L. denticulata – L. desvauxii – L. divaricata – L. divulgata – L. divulgatiformis – L. echinata – L. ecuadoriensis – L. effusa – L. elegans – L. excelsa – L. exspectata – L. fallax – L. flaccida – L. formosana – L. forsteri – L. gigantea – L. glabrata – L. groenlandica – L. hawaiiensis – L. hitchcockii – L. ignivoma – L. inaequalis – L. indica – L. jimboi – L. johnstonii – L. kjellmaniana – L. kobayasii – L. lactea – L. leiboldii – L. leptophylla – L. longiflora – L. lutea – L. lutescens – L. luzulina – L. luzuloides – L. mannii – L. masafuerana – L. mendocina – L. meridionalis – L. modesta – L. multiflora – L. nipponica – L. nivalis – L. nivea – L. nodulosa – L. novae-cambriae – L. oligantha – L. orestera – L. ostenii – L. ovata – L. pallescens – L. papuana – L. parviflora – L. pedemontana – L. pediformis – L. peruviana – L. philippinensis – L. picta – L. pilosa – L. pindica – L. piperi – L. plumosa – L. poimena – L. pumila – L. purpureosplendens – L. racemosa – L. rufa – L. rufescens – L. ruiz-lealii – L. seubertii – L. spicata – L. stenophylla – L. subcapitata – L. subcongesta – L. subsessilis – L. sudetica – L. sylvatica – L. taiwaniana – L. taurica – L. traversii – L. tristachya – L. ulei – L. ulophylla – L. vulcanica – L. wahlenbergii <br> Nothospecies: L. × bogdanii – L. × bornmuelleriana – L. × borreri – L. × danica – L. × favratii – L. × gayana – L. × hasleri – L. × heddae – L. × hermannii-muelleri – L. × hybrida – L. × johannis-principis – L. × levieri – L. × media – L. × pfaffii – L. × romanica – L. × sichuanensis – L. × somedana – L. × vinesii – L. × wettsteinii {{plaantenbox aanj}} == Luke uk diar== {{Commons öömrang|Luzula|{{PAGENAME}}}} {{Wikispecies öömrang|Luzula|Haaspuaten}} [[Kategorie:Juncaceae]] 2e4t22kpwt5ji4pnaxn9ui3t9b3snwf Haaspuat 0 11719 278959 224395 2026-04-15T13:57:21Z Murma174 19 278959 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Taxobox öömrang | Taxon_Name = Haaspuat | Taxon_WissName = Luzula campestris | Taxon_Rang = Slach | Taxon_Autor = ([[Carl von Linné|L.]]) [[Augustin Pyramus de Candolle|DC.]] | Taxon2_Name = Haaspuaten | Taxon2_WissName = Luzula | Taxon2_Rang = Slacher | Taxon3_Name = Rosken | Taxon3_LinkName = Rosken (famile) | Taxon3_WissName = Juncaceae | Taxon3_Rang = Famile | Taxon4_Name = | Taxon4_WissName = Poales | Taxon4_Rang = Kategorii | Taxon5_Name = | Taxon5_Rang = | Taxon6_Name = Bloosenplaanten | Taxon6_WissName = Magnoliopsida | Taxon6_Rang = Klas | Bild = Luzula campestris IP0605002.jpg | Bildbeschreibung = Haaspuat (''Luzula campestris'') }} <br> At '''Haaspuat''' (''Luzula campestris'') of uk '''Haasbruad''' as en plaantenslach uun det famile faan a [[Rosken (famile)|Rosken]] (''[[Juncaceae]]''). [[Datei:Gewone veldbies (Luzula campestris).jpg|left|200px]]{{ufsaat}} == Luke uk diar == {{Commons öömrang|Luzula campestris|Haaspuat}} {{Wikispecies öömrang|Luzula campestris|Haaspuat}} [[Kategorie:Juncaceae]] o0kr2ifrd7k2odkcng4bax5mubee0il Iraan 0 12890 279046 278418 2026-04-16T08:17:44Z Der Priese 23563 /* Histoore */ Iraan krich 279046 wikitext text/x-wiki <!--{{Navigationsleiste |TITEL="{{PAGENAME}}" uun ööder spriakwiisen |INHALT= [[???|Sölring]]&nbsp; [[Iraan|Öömrang]]&nbsp; [[Iraan|Fering]]&nbsp; [[???|Halunder]]&nbsp; [[???|Halifreesk]]&nbsp; [[???|Mooring]]&nbsp; [[???|Wiringhiirder]]&nbsp; [[???|Karhiirder]]&nbsp; [[???|Gooshiirder]] }}--> {{Öömrang}} {{Fering}} {{Infobox Staat öömrang | NAME = <span style="font-size:2em">'''جمهوری اسلامی ايران'''</span><br /> <span style="font-size:1.4em">'''Dschomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān'''</span><br /> '''Islaamsk Republiik Iraan''' | BILD-FLAGGE = Flag of Iran.svg | BILD-FLAGGE-RAHMEN = ja | ARTIKEL-FLAGGE = Flagge des Iran | BILD-WAPPEN = Emblem of Iran.svg | BILD-WAPPEN-BREITE = 100px | ARTIKEL-WAPPEN = Wappen des Iran | WAHLSPRUCH = <span style="font-size:1.4em">استقلال آزادی جمهوری اسلامی</span><br /> <small>Esteqlāl, Āzādī, Dschomhūrī-ye Eslāmī</small><br /> ''([[persisk]] för „Suwereniteet, Freihaid, Islaamsk Republiik“)'' | AMTSSPRACHE = [[Persisk]] | HAUPTSTADT = [[Teheraan]] (Tehran) | STAATSFORM = [[Islaamsk republiik]] | REGIERUNGSSYSTEM = Autoriteer regime | STAATSOBERHAUPT = ''[[de jure]]:'' Imam [[Muhammad al-Mahdi]]<br />''[[de facto]]:'' [[Modschtaba Chamenei]] | REGIERUNGSCHEF = President [[Masoud Pezeshkian]] | FLÄCHE = 1.648.195 | EINWOHNER = 92.838.753 (2025)<ref>https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/</ref> | BEV-DICHTE = 44,9 |BIP = 2011<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/index.aspx World Economic Outlook Database, April 2012] faan a [[IWF]]</ref> * $ 496,243 Milliarden <small>(25.)</small> * $ 1.006,540 Milliarden <small>(17.)</small> * $ 6.445 <small>(80.)</small> * $ 13.072 <small>(70.)</small> |BIP-ERWEITERT =* Totaal (nominaal) * Total ([[Kaufkraftparität|KKP]]) * BIP/Iinw. (nominaal) * BIP/Einw. (KKP) |HDI = {{Gleichgeblieben}} 0,707 <small>(88.)</small><ref>{{Internetquelle öömrang|url=http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/IRN.html|titel=Iran (Islamic Republic of) Country Profile: Human Development Indicators|zugriff=2012-05-22}}</ref> | WÄHRUNG = 1 [[Iraans Rial]] (iar = 100 Dinars) | NATIONALHYMNE = ''[[Soroud-e Melli-ye Dschomhuri-ye Eslami-e Iran]]'' | ZEITZONE = [[UTC]]+3,5 / UTC+4,5 (Maarts-September) | KFZ-KENNZEICHEN = IR | INTERNET-TLD = [[.ir]] | TELEFON-VORWAHL = +98 | BILD-LAGE = Iran on the globe (Afro-Eurasia centered).svg | BILD-LAGE-IMAGEMAP = Afro-EurasienGlobus1 | BILD2 = Iran in its region.svg }} <br> A '''Iraan''' of '''Iroon''' (uk '''Persien''', {{faS|ايران}} ''Īrān'' {{Audio-IPA|Iran alborz.ogg|iːˈrɔːn}}) as en lun uun [[Fööraasien]]. Bit [[1979]] wiar't en [[monarchii]], sant det rewolutsion as't en [[islaamsk republiik]]. <!-- nian Nordfriisk! Die ethnischen Territorien des Iran sind Persien, Azarbayejan, Kurdistan, Luristan, Bakhtiari, Khuzestan, Golestan, Gilan und Mazandaran Der Iran ist ein multiethnisches Land. Die wichtigsten ethnischen Gruppen sind Lurs, Kurden (Kurdistani), Azeris, Perser, Mazandaranis, Gilakis, Khuzestani-Araber und Talysh. Die älteste Zivilisation im Iran befindet sich in der Stadt Piranshahr--> ==Geografii== === Koord === {{ Positionskarte+ | Iran | width=360 | float=left | maptype=relief | caption= | places= {{ Positionskarte~ | Iran | position=4 | lat=35/42/00 | long=51/25/00 | region=IR | label='''[[Tehraan]]'''}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=36/18/00 | long=59/36/00 | region=IR | label=<small>[[Maschhad]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=32/39/00 | long=51/41/00 | region=IR | label=<small>[[Isfahan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=38/05/00 | long=46/17/00 | region=IR | label=<small>[[Täbris]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=9 | lat=35/49/00 | long=50/58/00 | region=IR | label=<small>[[Karadsch]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=29/36/00 | long=52/31/00 | region=IR | label=<small>[[Schiraz]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=31/19/00 | long=48/42/00 | region=IR | label=<small>[[Ahvaz]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=34/39/00 | long=50/53/00 | region=IR | label=<small>[[Ghom]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=34/19/00 | long=47/04/00 | region=IR | label=<small>[[Kermānschāh (Stadt)|Kermānschāh]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=37/33/00 | long=45/04/00 | region=IR | label=<small>[[Urmia]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=29/30/00 | long=60/52/00 | region=IR | label=<small>[[Zahedan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=30/17/00 | long=57/04/00 | region=IR | label=<small>[[Kerman (Iran)|Kerman]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=31/51/00 | long=54/22/00 | region=IR | label=<small>[[Yazd]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=32/52/00 | long=59/12/00 | region=IR | label=<small>[[Birdschand]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=12 | lat=35/57/00 | long=52/06/00 | region=IR | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Damawand]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=95 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Turkmeenistaan]]}} {{ Positionskarte~ | Y=42 | X=100 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=<small>[[Afghaanistaan|Afghaa-<br />nistaan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=89 | X=100 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=<small>[[Pakistaan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=60 | X=0 | position=3 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Iraak]]}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=5 | position=2 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Saudi-Araabien]]}} {{ Positionskarte~ | Y=82 | X=38 | position=6 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=<small>[[Persisk Golf]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=7 | X=5 | position=6 | label=<small>''[[Urmia Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=36 | position=6 | label=<small>''[[Kaspisk Sia]]''</small>}} }} {{ufsaat}} ===Geograafisk Laag=== Iraan leit twesken 40° an 24° (faan a nuurd tu a süüd) an 64° an 44° (faan a waast tu a uast). At lun as amanbi fiiwsis grater üüs Tjiisklun. At lun dialt grensen mä sööwen lunen. Det lingst grens (1.599 km) faan't lun wurt mä [[Irak]] an det kurtst (48 km) mä [[Armeenien]] diald. At lun dialt uk en 921 km lung grens mä [[Afghaanistaan]], en 689 km lung mä [[Aserbaidschan]], en 909 km lung mä [[Pakistaan]], en 1.148 km lung mä [[Turkmenistaan]], en an en 534 km lung mä’t [[Türkei]]. A eeg faan Iran bi det [[Kaspisk Sia]] as 728 km lung uun a nuurd an bi a [[Persisk Golf]] mä 1.536 km uun a süüd. De huuchst ponkt uun't lun as mä en hööchde faan 5.600 meetern de [[Damawand]] (üüb Persisk كوه دماوند, [[DMG]] Kūh-e Damāwand), wat uun dön [[Alborz]] Berger leit. === Prowinsen === {{Imagemap Iran1|Iran, administrative divisions - de - colored.svg|right|rahmenlos|330px}} At lun hää 31 prowinsen: {| class="wikitable" |- ! # !! Prowins !! Hoodsteed |- | 1 || [[Alborz (Prowins)|Alborz]] || [[Karadsch (Steed)|Karadsch]] |- | 2 || [[Ardebiil (Prowins)|Ardebiil]] || [[Ardebiil (Steed)|Ardebiil]] |- | 3 || [[Buuschehr (Prowins)|Buuschehr]] || [[Buuschehr (Steed)|Buuschehr]] |- | 4 || [[Chuuzestaan (Prowins)|Chuuzestaan]] || [[Ahwaaz (Steed)|Ahwaaz]] |- | 5 || [[Esfahaan (Prowins)|Esfahaan]] || [[Esfahaan (Steed)|Esfahaan]] |- | 6 || [[Giilaan (Prowins)|Giilaan]] || [[Rascht (Steed)|Rascht]] |- | 7 || [[Golestaan]] || [[Gorgaan (Steed)|Gorgaan]] |- | 8 || [[Hamadaan (Prowins)|Hamadaan]] || [[Hamadaan (Steed)|Hamadaan]] |- | 9 || [[Hormozgaan|Hormozgaan]] || [[Bandar Abbaas (Steed)|Bandar Abbaas]] |- | 10 || [[Iilaam (Prowins)|Iilaam]] || [[Iilaam (Steed)|Iilaam]] |- | 11 || [[Jazd (Prowins)|Jazd]] || [[Jazd (Steed)|Jazd]] |- | 12 || [[Kermaan (Prowins)|Kermaan]] || [[Kermaan (Steed)|Kermaan]] |- | 13 || [[Kermaanschaah (Prowins)|Kermaanschaah]] || [[Kermaanschaah (Steed)|Kermaanschaah]] |- | 14 || [[Kohgiiluuje an Buujer Ahmad]] || [[Jaasuudsch (Steed)|Jaasuudsch]] |- | 15 || [[Kordestaan (Prowins)|Kordestaan]] || [[Sanandadsch (Steed)|Sanandadsch]] |- | 16 || [[Lorestaan (Prowins)|Lorestaan]] || [[Chorramaabaad (Steed)|Chorramaabad]] |- | 17 || [[Maazandaraan (Prowins)|Maazandaraan]] || [[Saarii (Steed)|Saarii]] |- | 18 || [[Markazii]] („Maden“) || [[Araak (Steed)|Araak]] |- | 19 || [[Nuurd Choraasaan]] || [[Bodschnuurd (Steed)|Bodschnuurd]] |- | 20 || [[Qazwiin (Prowins)|Qazwiin]] || [[Qazwiin (Steed)|Qazwiin]] |- | 21 || [[Qom (Prowins)|Qom]] || [[Qom (Steed)|Qom]] |- | 22 || [[Paars (Prowins)|Paars]] || [[Schiiraaz (Steed)|Schiiraaz]] |- | 23 || [[Razawii-Choraasaan| Razawii-Choraasaan of Chorasaan-e Razawii]] || [[Maschhad (Steed)|Maschhad]] |- | 24 || [[Zandschaan (Prowins)|Zandschaan]] || [[Zandschaan (Steed)|Zandschaan]] |- | 25 || [[Semnaan (Prowins)|Semnaan]] || [[Semnaan (Steed)|Semnaan]] |- | 26 || [[Siistaan an Beluutschistaan]] || [[Zaahedaan (Steed)|Zaahedaan]] |- | 27 || [[Süüd Choraasaan]] || [[Biirdschand (Steed)|Biirdschand]] |- | 28 || [[Tehraan (Prowins)|Tehraan]] || [[Tehraan (Steed)|Tehraan]] |- | 29 || [[Tschahaar Mahaal an Bachtijaari]] || [[Schahr-e Kord (Steed)|Schahr-e Kord]] |- | 30 || [[Uast-Aserbaidschaan]] || [[Tabriiz (Steed)|Tabriiz]] |- | 31 || [[Waast-Aserbaidschaan]] || [[Urmia (Steed)|Urmia]] |} === Kliima === Iraan hee en manigfualig kliima, faan [[ariid]] an semi-ariid tu [[subtroopisk]] bi't Kaspisk Sia an uun a nuurdelk holtingen ([[walt]]), heer faal a temperatuuren säälten oner a froost an det regiuun blaft fochtig. Uun't Kaspsik Sia Regiuun ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) stiig somertemperatuuren säälten auer 29 °C. A juarelk rinfaal as 680 mm am a uast an muar üs 1.700 mm uun't waasten. Uun't [[Zaagros]] baseng, uun a waast faan Iraan, san liiger temperatuuren an hard wontern, mä froostig dai-temperatuuren an swaar snä. A uast- an madel-baseng san ariid, mä maner üs 200 mm rin an haa [[wüüst]]neien. A somertemperatuuren kön 45 °C raage, uun [[Dascht-e Kawiir]] (Persisk دشت كوير) sogoor 70 °C. A [[UN]] koordinaator för Iraan hee saad, dat "weederwaant det slimst menskelk seekerhaidsprobleem uun Iraan faan nütidj as". [[File:Temperature Bar Chart Middle East-Iran--1901-2020--2021-07-13.png|thumb|300px|Temperatuurferanringen uun Iran]] <gallery widths=200px> Koppen-Geiger Map IRN present.svg|[[Köppen]]-[[Geiger]] kliima koord faan 1980 bit 2016. Koppen-Geiger Map IRN future.svg|[[Köppen]]-[[Geiger]] kliima koord faan 2071 bit 2100, bereegent troch en [[globaal apwarmin]] model, diar det apwarmin uun a kementidj föörütj sai. </gallery> ==Etymologii== Uun at fergingenhaid wurd Iraan faan bütjluns lidj "Persien" neemd. Faan a iinwenern wiar at lun "Iraan" beneemd. De amtlik nööm wiar Persien. Uun't juar 1935 neemd Reza Schah Pahlavi det lun am tu Iraan. De nööm Iraan ment "lun faan a Aarier". Hat woort uun det ääler buk faan a [[Soroastrismus]], Avesta, brükt. Uun't 19. an 20. juarhunert wurd de nööm Aarier faan Europeern brükt, am aal a [[Indogermaans]] mensken tu beneemen. Det "Aarisk Rasse" wiar en ütjdrük, diar [[Hitler]] brükt, am sin "auerwäärdig ras" tu beskriiwen. "Aarier" ment "eedel" uun [[Iraansk spriiken]]. ==Histoore== Amanbi 500 f.Kr. wiar det areaal, wat nü Iraan as, at sentrum faan't [[Achemeniiden Rik]]. A [[Grichenlun|greks]] stäädstooten streed jin a Persisk armeeen, diar faan [[Darius de Grat]] an [[Xerxes]] uunfeerd wurd. Do naam [[Alexander de Grat]] at lun iin, efterdat hi auer a Achameniiden faan Persien siiget hed. Hi regiaret, bit hi stoorew. Do regiaret a greks Seleukiiden, bit jo faan't [[Arsakiiden Rik]] slaanj wurd, diar leeder jin't [[Röömsk Rik]] streden hää. Efter at Arsakiiden (Parter) Rik kaam at [[Sasaniiden Rik]] (224 – 651) tu a meecht. Ööder fulken haa Persien iinnimen, so üs a Arabern (7. juarhunert), a Türken (10. juarhunert) an a Mongoolen (13. juarhunert). Oober Iraan hed an hee altidj en ööder an eegen iraansk kultuur, diar widjer lewet. Efterdat a muslimsk Arabern a Iraan iinnimen hed, wurd persisk wüfen üs hüshual-slaawen ferkääft, persisk maaner wurd twüngen, tu bauen, tu büürin an hard werk tu maagin. Efterdat at Sasaniiden Rik uun 651 ferfool, wiar uun't [[Umajaaden Kalifaat]] föl Persisk iinflööd, hauptsechelk det administratsjuun an det hoofkultuur. Maning ferwaltern wiar faan Persisk stamhüsger. Persisk bleew det ofitsiel spriik faan't Kalifaat, bit [[Araabisk]] uun't leed 7. juarhunert auernimen wurd. Oober Persien wiar do noch ei foldialig faan a Umajaaden kontroliaret; apartig Tabaristaan ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) wiar oner't Dabujiid dünastii ünufhingig bit 760, an Tabaristaan wurd dial faan det [[Abbasiiden Rik]]. Diaram hee Maazandaraani (of [[Maazandaraans]]) öler Araabisk wurden üüs Persisk an öler [[Iraansk spriiken]]. A Araabisk Abbasiid kalif Haaruun hed Persisk konkubiinen. Widjert at njüügenst an tjinst juarhundert, 819 bit 999, bleud (Nei-) Persisk spriik an kultuur oner at [[Samaniiden Rik]] weler ap. At Turko-Persisk [[Seldschuken Rik]] fuarmet at 11. juarhunert. At Safawiiden-Rik (1502-1736) maaget at [[Schiitisk]] rochtskuul faan a [[Islaam]] tu't stootsreligioon faan Iraan. A letst köningen faan Iraan wiar faan det Pahlavi dynastii, an regiaret faan 1925 bit 1979, üüs efter en rewolutschuun Ayatollah Khomeini en Islaamisk republiik gründet. Di 28. Febrewoore 2026 haa dön [[Ferianigt Stooten]] an [[Israel]] en krich jin Iraan began. Stoot baas an bundespresident Frank-Walter Steinmeier an ööler politiiker saad dat ferstupt apjin fulkenrocht. Jam duad maaget Ali Khamenei an flook ööler iiransk politiiker. Diarbi san uk muar üüs düüsen iinwener faan Iraan tu lus kimen. Iraan hääl mä raketen aanjrepen jin Israel an FS-frinjer uun a Madel-Uasten werket, an slood a Persisk Golf mä Hormoz (Hormuz) faan [[Hormozgan]] prowins, wat det globaal [[hanel]]skraft ferstört. [[Datei:Achaemenid_Empire_at_its greatest_extent_according_to_Oxford_Atlas_of_World_History_2002.jpg|thumb|300px|Koord faan Persien (500 f. Kr.)]] === Ufluup === [[Antike]]: # Mä't Köningrik Anshan wurd Persien uun det [[7. juarhunert f.Kr.]] dial faan det [[Meedisk Rik]] # [[Achemeniiden Rik]] (Ual Persisk: 𐎧𐏁𐏂, Xšāça, lit. 'keiserrik'): 550 f.Kr. bit 330 f.Kr. # [[Makedoonsk Rik]] an [[Seleukiiden Rik]]: 330 f. Kr. bit 247* f. Kr. (*uun Persien) [[Alexander de Grat]] köning faan Makedoonien, efter san duas haa sin militeers (a diadochen) det könangrik apdiald. [[Seleukos Nikator]]. # [[Arsakiiden Rik]]: 247 f.Kr. bit 224 # [[Sasaniiden Rik]] (Madel Persisk: 𐭠𐭩𐭥𐭠𐭭𐭱𐭲𐭥𐭩 Ērānšahr, lit. 'Iraansk Keiserrik'): 224 bit 651 Uun de tidj faan a Persisk Riken hee ham en bedüüden kultuur briad maaget. [[Hanel]] an [[konst]] bleud ap. [[Ual/Madel Persisk]] an [[Arameesk]] wiar amtspriiken faan't rik. [[Fööraasien]] an [[Madelaasien]] kaam oner persisk iinflööd an diar wurd bit daaling "[[iraansk spriiken]]" snaaket. ==Demografii== ===Spriiken=== (Nei) [[Persisk]] as at iansigst amtspriik uun det lun. Hat wurt uk snaaket uun [[Afghaanistaan]] an [[Tadschikistaan]]. Persisk hiart tu a twiig faan a [[iraansk spriiken]] an sodening tu't [[indogermaans]]. [[File:Persépolis. Inscription.jpg|thumb|Ual Persisk uun Achameniiden iinskraft ([[Persepolis]], Iraan)]] Üs en skrewen spriik wiar Ual Persisk uun köningelk Achameniiden iinskraften auerleewert. De äälst bekäänd tekst uun Ual Persisk skrewen as at Behistuun iinskraft, wat ütj at tidj faan [[Schah]] (Köning) Darius de Grat ( 𐎭𐎠𐎼𐎹𐎺𐎢𐏁 Dārayavaʰuš; 522–486 f.Kr.) komt. Nai ferwaant mä Ual Persisk, oober faan en ööder twiig faan a iraansk spriiken, wiar Avestisk, det sprik faan't ual [[relegioon]] faan Iraan, a [[Soroastrismus]]. Madel Persisk kaam uun a Sasaniiden iinskraften (224 bit 651) föör. Uun literaarisk spriik wurd Madel Persisk iarst leeder, uun't 6. of 7. juarhunert, ferwäänd. Faan't 8. juarhunert uun begant hat tu Nei Persisk tu wanlin, mä det madel-periuud-fuarem, wat bluat noch uun a teksten faan Soroastrismus widjer lewet. De iarst wichtig Persisk dachter wiar [[Rudaki]]. Hi wurd uun't 10. juarhunert feriaret, üs at [[Samaniiden Rik]] üüb't hööchde faan sin meecht wiar. Nei Persisk teksten wurd uun't [[araabisk skraft]] skrewen, an kaam uun't 9. juarhunert ap. [[File:Iran ethnoreligious distribution 2004.jpg|thumb|300px|Spriiken, religioonen an fulken faan Iraan]] Nochhuaren uun Fööraasien san diar soföl ünlik spriiken üüb een bonk üs uun Iraan. Uun det lun tesken Kaspisk Sia an Persisk Golf wurt uk trii grat manertaalspriiken snaaket, det san [[Aserbaidschaansk]] amanbi 20%, [[Kurdisk]] (Sorani an Süüdkurdisk) amanbi 10% an [[Maazandaraans]] mä Gilaki (bial Kaspisk spriiken) amanbi 5%. An do komt uk [[Araabisk]] mä 2% faan lidj uun dön süüdelk regiuunen diartu. Aserbaidschaansk wurt fööraal uun de nuurd-waastelk loonsdial snaaket, uun [[Ardebiil]], [[Zandschaan]], [[Uast-Aserbaidschaan| Uast-]] an [[Waast-Aserbaidschaan]]. Amanbi 16 miljuunen minsken faan a Aseri manerhaid lewe miast nai bi a grens tu't naiberlun [[Aserbaidschaan]]. Kurdisk (mä Lorisk) as en spriik, diar uun [[Kordestaan]], [[Kermaanschaah (Prowins)|Kermaanschaah]], [[Lorestaan]] an üs Sorani uun't [[Autonoom Regiuun Kurdistaan]] faan a [[Iraak]] snaaket wurt. Uun a Iraan snaake amanbi 10 miljuunen minsken Kurdisk. Maazandaraans of Tabari as det spriik faan amanbi 5 miljuunen mensken. Hat wurt fööraal uun det Kaspisk Sia Regiuun ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) spreegen. === Religioon=== [[File: Imam_Reza's_Birth_Anniversary_-_8_October_2011_08.jpg|thumb|Imaam Reza Masdschid san gebursdai uun [[Maschhad]], Iraan]] Amanbi 90% faan at iraansk lidj san Musliimen. Det stoots[[religion]] as Schiitisk [[Islaam]]. Hat as sant det Safawiiden Rik uun't 16. juarhunert det stootsreligion. Hat hiart tu a Twaalew-Imaam-twiig faan det Schiitisk rochtskuul. Amanbi 9% faan a iraansk Musliimen hiart tu a Sunnitisk twiig faan a Islaam, miastendials faan at [[Kurdisk]], [[Turkmeensk]] of Beluutschisk manerhaid. 9% faan a Iraanern, diar nian Musliimen san, san mäfulgern faan [[Soroastrismus]], [[Krastendoom]] an [[Juudendoom]]. Diar lewe son 300.000 bit 370.000 Krasten (maning [[armeensk]] Iraanern) an 25.000 persisk Juuden uun't lun. == Kultuur== ===Köögem=== [[File:Gheymeh Stew.jpg|thumb|chorescht-e qejmeh, mä ruad fleesk (sjep of beest), persisk [[eert]] (lappe), [[eerdaapler]], sandrüget limeten, [[tomoot|tomaaten]] an safraan-ris]] Eegen iraansk köögem san fermingd spiisen faan [[ris]] mä "chorescht": [[flääsk| fleesk]], greensaagen an / of [[nöden]]. Krüüsen wurd maning brükt, mä [[früchten]] üs [[plumen]], [[Granaataapelbuumer|granaataapler]], [[kwitenbuum|kwiten]], [[aprikoos]]en an [[sinken]]. Iraansk krüüsen an [[gewürtsen]] san [[safraan]], green [[kardamom]], an drüget [[limeten]], [[kaneel]], [[kurkuuma]] an [[pitersile]] wurd brükt. ===Festdaar=== [[File:7SEEN 89.jpg|thumb|left|Haaft-Sin Boosel, [[Tehraan]], Iraan]] <br> Uun a Iraan wurt sant 1925 amtelk a [[Iraans kalender|Dschalaalikalender]] brükt. Hi racht ham efter at sanjuar an begant tu '''[[Nooruuz]]''' ([[wosbegan]]). Nooruuz (Iraanisk of Persisk Neijuar) wurd üs festdai al tu tidj faan Achameniiden (6. juarhunert f.Kr.) feiert. För Neisdai wurt en apartig boosel üübberigt, a Haaft-sin. "Haaft" bedüüdet sööwen an "sin" as a buksteew "s" uun at persisk/araabisk alfabeet, amdat sööwen dingen för a boosel benatigt wurd: {{ufsaat}} # Sabzeh (سبزه) – [[wiaten]], [[bere]] of [[lins]] poon # Samanuu(سمنو) – [[wiaten]] siadkurner poding # Sendsched (سنجد) – [[öölewilger]] # Serkeh (سرکه) – [[eetj]] # Siib (uk Seeb) (سیب) – [[aapel]] # Siir (سیر) – [[knooplook]] # Somaq of Sumak (سماق) – [[sumak]] [[File:L04vb2pizbcs.jpg|thumb|Schab-e Yalda Boosel]] '''[[Schab-e Yalda]]''' of Yalda Naacht (uk Dschella Naacht) as en ual fest uun [[Iraan]], [[Kurdistaan]], [[Usbekistaan]], [[Tadschikistaan]], [[Afghaanistaan]], an [[Turkmenistaan]]. Hat wurt tu [[wontersankiar]] faan a [[nuurdhualewkuugel]] feiert. Hat as miast at naacht faan a 21. Deetsember (of 20. uun [[skregeljuar]]en) uun a [[gregoriaans kalender]]. A Dai faan Schab-e Yalda as at tidj, wan a san sin liichst stant uun a hemel hee an a dai det kurtst periood faan dailaacht hee. Det as a began faan de astronoomisk [[wonter]]. Det lingst an jonkest naacht faan't juar as en tidj, wan frinjer an familje tupkem, iidj, drank an [[dachting]]en faan [[Hafez]] of [[tääl]]en faan [[Schahnaameh]] lees, bit widj auer madennaacht. Früchten an nöden wurd eden an [[granaataapelbuumer|granataapler]] an [[weedermeloon]]en san fööraal wichtig. Det ruad klöör faan dön früchten stäänt för a waremk faan't ial an a glem faan't leewent. Shab-e Yalda wurd uun Deetsember 2022 ofitsiel tu en weltarewdial faan [[UNESCO]]. ==Natuur== [[Datei:Iranian Cheetah roars.jpg|thumb|Iraanisk Gepard ''A. j. venaticus'']] ===Diarten=== Iraan hee en rik tiirwelt mä 34 [[fladermüs]] slacher, [[mangusten]], [[gulschakaal]], indisk [[wulwer|wulew]], indisk [[faskoter]], [[foos]], strimel[[hyäänen]], [[leopard]], euraasisk [[loks]], brün[[beer]] an asiaatisk suartbeer. [[Paartuanet Kloksdiarten]] san [[wilswin]], [[muflon]], [[ruadhirsk]] an [[gatselen]]. A asiaatisk [[gepard]] (A. j. venaticus) lewet bluat noch uun Iraan. Domestisiaret slacher san [[sjep]], [[siig]], [[beest]], [[hingst]], [[weederbüfel]], [[eesel]] an [[kameel]]. Iraan hee muar üs 570 slacher faan [[fögler]], so üs [[fasaan]], [[aarebaarin]], [[iarner]] an [[falken]]. ==Wiartskap== Uun't juar 2017 woon Iraan 214.5 miljarden kubikmeetern faan [[eerdgas]]. At lun as üüb't traad steed faan lunen, wat eerdgas wan<ref>{{Cite web öömrang |title=''Country Comparisons: Natural gas – production'', CIA World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/natural-gas-production/country-comparison |accessdate=2022-03-05 |archivedate=2022-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220305172317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/natural-gas-production/country-comparison }}</ref>. Iraan hee uk natüürelk resursen faan [[eerdööle]]. Hat as en mäfulger faan [[OPEC]]. Eerdööle as ian faan sin wichtagst eksportprodukten. [[Ris]], konsthunwerk, [[maten]] (tepich) an [[safraan]] san wichtig lokaal produkten. Iraan as een faan a gratst eksportöören an produsenten faan [[kaawiar]] an [[pistazie]]n üüb a welt. Iraan hee fabriken, diar industriel produkten maage. Iraan werket uk uun't fial faan a biomedesiinsk wedenskapen. [[Iraans Rial|Rial]] as at [[münt]], wat uun Iraan brükt wurt. == Luke uk diar == {{Commonscat öömrang|Iran}} {{Wikiatlas öömrang|Iran}} {{Wikivoyage öömrang|Iran|Iraan}} == Kwelen == <references /> {{Coordinate|NS=32/29/46/N|EW=54/17/42/E|type=country|region=IR}} [[Kategorie:Iraan| ]] n0q439oglx2wrzouhpzfvhrrlbcqk4y 279047 279046 2026-04-16T08:19:31Z Der Priese 23563 /* Histoore */ Bessere Satzreihenfolge 279047 wikitext text/x-wiki <!--{{Navigationsleiste |TITEL="{{PAGENAME}}" uun ööder spriakwiisen |INHALT= [[???|Sölring]]&nbsp; [[Iraan|Öömrang]]&nbsp; [[Iraan|Fering]]&nbsp; [[???|Halunder]]&nbsp; [[???|Halifreesk]]&nbsp; [[???|Mooring]]&nbsp; [[???|Wiringhiirder]]&nbsp; [[???|Karhiirder]]&nbsp; [[???|Gooshiirder]] }}--> {{Öömrang}} {{Fering}} {{Infobox Staat öömrang | NAME = <span style="font-size:2em">'''جمهوری اسلامی ايران'''</span><br /> <span style="font-size:1.4em">'''Dschomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān'''</span><br /> '''Islaamsk Republiik Iraan''' | BILD-FLAGGE = Flag of Iran.svg | BILD-FLAGGE-RAHMEN = ja | ARTIKEL-FLAGGE = Flagge des Iran | BILD-WAPPEN = Emblem of Iran.svg | BILD-WAPPEN-BREITE = 100px | ARTIKEL-WAPPEN = Wappen des Iran | WAHLSPRUCH = <span style="font-size:1.4em">استقلال آزادی جمهوری اسلامی</span><br /> <small>Esteqlāl, Āzādī, Dschomhūrī-ye Eslāmī</small><br /> ''([[persisk]] för „Suwereniteet, Freihaid, Islaamsk Republiik“)'' | AMTSSPRACHE = [[Persisk]] | HAUPTSTADT = [[Teheraan]] (Tehran) | STAATSFORM = [[Islaamsk republiik]] | REGIERUNGSSYSTEM = Autoriteer regime | STAATSOBERHAUPT = ''[[de jure]]:'' Imam [[Muhammad al-Mahdi]]<br />''[[de facto]]:'' [[Modschtaba Chamenei]] | REGIERUNGSCHEF = President [[Masoud Pezeshkian]] | FLÄCHE = 1.648.195 | EINWOHNER = 92.838.753 (2025)<ref>https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/</ref> | BEV-DICHTE = 44,9 |BIP = 2011<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/index.aspx World Economic Outlook Database, April 2012] faan a [[IWF]]</ref> * $ 496,243 Milliarden <small>(25.)</small> * $ 1.006,540 Milliarden <small>(17.)</small> * $ 6.445 <small>(80.)</small> * $ 13.072 <small>(70.)</small> |BIP-ERWEITERT =* Totaal (nominaal) * Total ([[Kaufkraftparität|KKP]]) * BIP/Iinw. (nominaal) * BIP/Einw. (KKP) |HDI = {{Gleichgeblieben}} 0,707 <small>(88.)</small><ref>{{Internetquelle öömrang|url=http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/IRN.html|titel=Iran (Islamic Republic of) Country Profile: Human Development Indicators|zugriff=2012-05-22}}</ref> | WÄHRUNG = 1 [[Iraans Rial]] (iar = 100 Dinars) | NATIONALHYMNE = ''[[Soroud-e Melli-ye Dschomhuri-ye Eslami-e Iran]]'' | ZEITZONE = [[UTC]]+3,5 / UTC+4,5 (Maarts-September) | KFZ-KENNZEICHEN = IR | INTERNET-TLD = [[.ir]] | TELEFON-VORWAHL = +98 | BILD-LAGE = Iran on the globe (Afro-Eurasia centered).svg | BILD-LAGE-IMAGEMAP = Afro-EurasienGlobus1 | BILD2 = Iran in its region.svg }} <br> A '''Iraan''' of '''Iroon''' (uk '''Persien''', {{faS|ايران}} ''Īrān'' {{Audio-IPA|Iran alborz.ogg|iːˈrɔːn}}) as en lun uun [[Fööraasien]]. Bit [[1979]] wiar't en [[monarchii]], sant det rewolutsion as't en [[islaamsk republiik]]. <!-- nian Nordfriisk! Die ethnischen Territorien des Iran sind Persien, Azarbayejan, Kurdistan, Luristan, Bakhtiari, Khuzestan, Golestan, Gilan und Mazandaran Der Iran ist ein multiethnisches Land. Die wichtigsten ethnischen Gruppen sind Lurs, Kurden (Kurdistani), Azeris, Perser, Mazandaranis, Gilakis, Khuzestani-Araber und Talysh. Die älteste Zivilisation im Iran befindet sich in der Stadt Piranshahr--> ==Geografii== === Koord === {{ Positionskarte+ | Iran | width=360 | float=left | maptype=relief | caption= | places= {{ Positionskarte~ | Iran | position=4 | lat=35/42/00 | long=51/25/00 | region=IR | label='''[[Tehraan]]'''}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=36/18/00 | long=59/36/00 | region=IR | label=<small>[[Maschhad]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=32/39/00 | long=51/41/00 | region=IR | label=<small>[[Isfahan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=38/05/00 | long=46/17/00 | region=IR | label=<small>[[Täbris]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=9 | lat=35/49/00 | long=50/58/00 | region=IR | label=<small>[[Karadsch]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=29/36/00 | long=52/31/00 | region=IR | label=<small>[[Schiraz]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=31/19/00 | long=48/42/00 | region=IR | label=<small>[[Ahvaz]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=34/39/00 | long=50/53/00 | region=IR | label=<small>[[Ghom]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=34/19/00 | long=47/04/00 | region=IR | label=<small>[[Kermānschāh (Stadt)|Kermānschāh]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=37/33/00 | long=45/04/00 | region=IR | label=<small>[[Urmia]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=29/30/00 | long=60/52/00 | region=IR | label=<small>[[Zahedan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=30/17/00 | long=57/04/00 | region=IR | label=<small>[[Kerman (Iran)|Kerman]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=31/51/00 | long=54/22/00 | region=IR | label=<small>[[Yazd]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=32/52/00 | long=59/12/00 | region=IR | label=<small>[[Birdschand]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=12 | lat=35/57/00 | long=52/06/00 | region=IR | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Damawand]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=95 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Turkmeenistaan]]}} {{ Positionskarte~ | Y=42 | X=100 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=<small>[[Afghaanistaan|Afghaa-<br />nistaan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=89 | X=100 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=<small>[[Pakistaan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=60 | X=0 | position=3 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Iraak]]}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=5 | position=2 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Saudi-Araabien]]}} {{ Positionskarte~ | Y=82 | X=38 | position=6 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=<small>[[Persisk Golf]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=7 | X=5 | position=6 | label=<small>''[[Urmia Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=36 | position=6 | label=<small>''[[Kaspisk Sia]]''</small>}} }} {{ufsaat}} ===Geograafisk Laag=== Iraan leit twesken 40° an 24° (faan a nuurd tu a süüd) an 64° an 44° (faan a waast tu a uast). At lun as amanbi fiiwsis grater üüs Tjiisklun. At lun dialt grensen mä sööwen lunen. Det lingst grens (1.599 km) faan't lun wurt mä [[Irak]] an det kurtst (48 km) mä [[Armeenien]] diald. At lun dialt uk en 921 km lung grens mä [[Afghaanistaan]], en 689 km lung mä [[Aserbaidschan]], en 909 km lung mä [[Pakistaan]], en 1.148 km lung mä [[Turkmenistaan]], en an en 534 km lung mä’t [[Türkei]]. A eeg faan Iran bi det [[Kaspisk Sia]] as 728 km lung uun a nuurd an bi a [[Persisk Golf]] mä 1.536 km uun a süüd. De huuchst ponkt uun't lun as mä en hööchde faan 5.600 meetern de [[Damawand]] (üüb Persisk كوه دماوند, [[DMG]] Kūh-e Damāwand), wat uun dön [[Alborz]] Berger leit. === Prowinsen === {{Imagemap Iran1|Iran, administrative divisions - de - colored.svg|right|rahmenlos|330px}} At lun hää 31 prowinsen: {| class="wikitable" |- ! # !! Prowins !! Hoodsteed |- | 1 || [[Alborz (Prowins)|Alborz]] || [[Karadsch (Steed)|Karadsch]] |- | 2 || [[Ardebiil (Prowins)|Ardebiil]] || [[Ardebiil (Steed)|Ardebiil]] |- | 3 || [[Buuschehr (Prowins)|Buuschehr]] || [[Buuschehr (Steed)|Buuschehr]] |- | 4 || [[Chuuzestaan (Prowins)|Chuuzestaan]] || [[Ahwaaz (Steed)|Ahwaaz]] |- | 5 || [[Esfahaan (Prowins)|Esfahaan]] || [[Esfahaan (Steed)|Esfahaan]] |- | 6 || [[Giilaan (Prowins)|Giilaan]] || [[Rascht (Steed)|Rascht]] |- | 7 || [[Golestaan]] || [[Gorgaan (Steed)|Gorgaan]] |- | 8 || [[Hamadaan (Prowins)|Hamadaan]] || [[Hamadaan (Steed)|Hamadaan]] |- | 9 || [[Hormozgaan|Hormozgaan]] || [[Bandar Abbaas (Steed)|Bandar Abbaas]] |- | 10 || [[Iilaam (Prowins)|Iilaam]] || [[Iilaam (Steed)|Iilaam]] |- | 11 || [[Jazd (Prowins)|Jazd]] || [[Jazd (Steed)|Jazd]] |- | 12 || [[Kermaan (Prowins)|Kermaan]] || [[Kermaan (Steed)|Kermaan]] |- | 13 || [[Kermaanschaah (Prowins)|Kermaanschaah]] || [[Kermaanschaah (Steed)|Kermaanschaah]] |- | 14 || [[Kohgiiluuje an Buujer Ahmad]] || [[Jaasuudsch (Steed)|Jaasuudsch]] |- | 15 || [[Kordestaan (Prowins)|Kordestaan]] || [[Sanandadsch (Steed)|Sanandadsch]] |- | 16 || [[Lorestaan (Prowins)|Lorestaan]] || [[Chorramaabaad (Steed)|Chorramaabad]] |- | 17 || [[Maazandaraan (Prowins)|Maazandaraan]] || [[Saarii (Steed)|Saarii]] |- | 18 || [[Markazii]] („Maden“) || [[Araak (Steed)|Araak]] |- | 19 || [[Nuurd Choraasaan]] || [[Bodschnuurd (Steed)|Bodschnuurd]] |- | 20 || [[Qazwiin (Prowins)|Qazwiin]] || [[Qazwiin (Steed)|Qazwiin]] |- | 21 || [[Qom (Prowins)|Qom]] || [[Qom (Steed)|Qom]] |- | 22 || [[Paars (Prowins)|Paars]] || [[Schiiraaz (Steed)|Schiiraaz]] |- | 23 || [[Razawii-Choraasaan| Razawii-Choraasaan of Chorasaan-e Razawii]] || [[Maschhad (Steed)|Maschhad]] |- | 24 || [[Zandschaan (Prowins)|Zandschaan]] || [[Zandschaan (Steed)|Zandschaan]] |- | 25 || [[Semnaan (Prowins)|Semnaan]] || [[Semnaan (Steed)|Semnaan]] |- | 26 || [[Siistaan an Beluutschistaan]] || [[Zaahedaan (Steed)|Zaahedaan]] |- | 27 || [[Süüd Choraasaan]] || [[Biirdschand (Steed)|Biirdschand]] |- | 28 || [[Tehraan (Prowins)|Tehraan]] || [[Tehraan (Steed)|Tehraan]] |- | 29 || [[Tschahaar Mahaal an Bachtijaari]] || [[Schahr-e Kord (Steed)|Schahr-e Kord]] |- | 30 || [[Uast-Aserbaidschaan]] || [[Tabriiz (Steed)|Tabriiz]] |- | 31 || [[Waast-Aserbaidschaan]] || [[Urmia (Steed)|Urmia]] |} === Kliima === Iraan hee en manigfualig kliima, faan [[ariid]] an semi-ariid tu [[subtroopisk]] bi't Kaspisk Sia an uun a nuurdelk holtingen ([[walt]]), heer faal a temperatuuren säälten oner a froost an det regiuun blaft fochtig. Uun't Kaspsik Sia Regiuun ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) stiig somertemperatuuren säälten auer 29 °C. A juarelk rinfaal as 680 mm am a uast an muar üs 1.700 mm uun't waasten. Uun't [[Zaagros]] baseng, uun a waast faan Iraan, san liiger temperatuuren an hard wontern, mä froostig dai-temperatuuren an swaar snä. A uast- an madel-baseng san ariid, mä maner üs 200 mm rin an haa [[wüüst]]neien. A somertemperatuuren kön 45 °C raage, uun [[Dascht-e Kawiir]] (Persisk دشت كوير) sogoor 70 °C. A [[UN]] koordinaator för Iraan hee saad, dat "weederwaant det slimst menskelk seekerhaidsprobleem uun Iraan faan nütidj as". [[File:Temperature Bar Chart Middle East-Iran--1901-2020--2021-07-13.png|thumb|300px|Temperatuurferanringen uun Iran]] <gallery widths=200px> Koppen-Geiger Map IRN present.svg|[[Köppen]]-[[Geiger]] kliima koord faan 1980 bit 2016. Koppen-Geiger Map IRN future.svg|[[Köppen]]-[[Geiger]] kliima koord faan 2071 bit 2100, bereegent troch en [[globaal apwarmin]] model, diar det apwarmin uun a kementidj föörütj sai. </gallery> ==Etymologii== Uun at fergingenhaid wurd Iraan faan bütjluns lidj "Persien" neemd. Faan a iinwenern wiar at lun "Iraan" beneemd. De amtlik nööm wiar Persien. Uun't juar 1935 neemd Reza Schah Pahlavi det lun am tu Iraan. De nööm Iraan ment "lun faan a Aarier". Hat woort uun det ääler buk faan a [[Soroastrismus]], Avesta, brükt. Uun't 19. an 20. juarhunert wurd de nööm Aarier faan Europeern brükt, am aal a [[Indogermaans]] mensken tu beneemen. Det "Aarisk Rasse" wiar en ütjdrük, diar [[Hitler]] brükt, am sin "auerwäärdig ras" tu beskriiwen. "Aarier" ment "eedel" uun [[Iraansk spriiken]]. ==Histoore== Amanbi 500 f.Kr. wiar det areaal, wat nü Iraan as, at sentrum faan't [[Achemeniiden Rik]]. A [[Grichenlun|greks]] stäädstooten streed jin a Persisk armeeen, diar faan [[Darius de Grat]] an [[Xerxes]] uunfeerd wurd. Do naam [[Alexander de Grat]] at lun iin, efterdat hi auer a Achameniiden faan Persien siiget hed. Hi regiaret, bit hi stoorew. Do regiaret a greks Seleukiiden, bit jo faan't [[Arsakiiden Rik]] slaanj wurd, diar leeder jin't [[Röömsk Rik]] streden hää. Efter at Arsakiiden (Parter) Rik kaam at [[Sasaniiden Rik]] (224 – 651) tu a meecht. Ööder fulken haa Persien iinnimen, so üs a Arabern (7. juarhunert), a Türken (10. juarhunert) an a Mongoolen (13. juarhunert). Oober Iraan hed an hee altidj en ööder an eegen iraansk kultuur, diar widjer lewet. Efterdat a muslimsk Arabern a Iraan iinnimen hed, wurd persisk wüfen üs hüshual-slaawen ferkääft, persisk maaner wurd twüngen, tu bauen, tu büürin an hard werk tu maagin. Efterdat at Sasaniiden Rik uun 651 ferfool, wiar uun't [[Umajaaden Kalifaat]] föl Persisk iinflööd, hauptsechelk det administratsjuun an det hoofkultuur. Maning ferwaltern wiar faan Persisk stamhüsger. Persisk bleew det ofitsiel spriik faan't Kalifaat, bit [[Araabisk]] uun't leed 7. juarhunert auernimen wurd. Oober Persien wiar do noch ei foldialig faan a Umajaaden kontroliaret; apartig Tabaristaan ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) wiar oner't Dabujiid dünastii ünufhingig bit 760, an Tabaristaan wurd dial faan det [[Abbasiiden Rik]]. Diaram hee Maazandaraani (of [[Maazandaraans]]) öler Araabisk wurden üüs Persisk an öler [[Iraansk spriiken]]. A Araabisk Abbasiid kalif Haaruun hed Persisk konkubiinen. Widjert at njüügenst an tjinst juarhundert, 819 bit 999, bleud (Nei-) Persisk spriik an kultuur oner at [[Samaniiden Rik]] weler ap. At Turko-Persisk [[Seldschuken Rik]] fuarmet at 11. juarhunert. At Safawiiden-Rik (1502-1736) maaget at [[Schiitisk]] rochtskuul faan a [[Islaam]] tu't stootsreligioon faan Iraan. A letst köningen faan Iraan wiar faan det Pahlavi dynastii, an regiaret faan 1925 bit 1979, üüs efter en rewolutschuun Ayatollah Khomeini en Islaamisk republiik gründet. Di 28. Febrewoore 2026 haa dön [[Ferianigt Stooten]] an [[Israel]] en krich jin Iraan began. Jam duad maaget Ali Khamenei an flook ööler iiransk politiiker. Diarbi san uk muar üüs düüsen iinwener faan Iraan tu lus kimen. Stoot baas an bundespresident Frank-Walter Steinmeier an ööler politiiker saad dat ferstupt apjin fulkenrocht. Iraan hääl mä raketen aanjrepen jin Israel an FS-frinjer uun a Madel-Uasten werket, an slood a Persisk Golf mä Hormoz (Hormuz) faan [[Hormozgan]] prowins, wat det globaal [[hanel]]skraft ferstört. [[Datei:Achaemenid_Empire_at_its greatest_extent_according_to_Oxford_Atlas_of_World_History_2002.jpg|thumb|300px|Koord faan Persien (500 f. Kr.)]] === Ufluup === [[Antike]]: # Mä't Köningrik Anshan wurd Persien uun det [[7. juarhunert f.Kr.]] dial faan det [[Meedisk Rik]] # [[Achemeniiden Rik]] (Ual Persisk: 𐎧𐏁𐏂, Xšāça, lit. 'keiserrik'): 550 f.Kr. bit 330 f.Kr. # [[Makedoonsk Rik]] an [[Seleukiiden Rik]]: 330 f. Kr. bit 247* f. Kr. (*uun Persien) [[Alexander de Grat]] köning faan Makedoonien, efter san duas haa sin militeers (a diadochen) det könangrik apdiald. [[Seleukos Nikator]]. # [[Arsakiiden Rik]]: 247 f.Kr. bit 224 # [[Sasaniiden Rik]] (Madel Persisk: 𐭠𐭩𐭥𐭠𐭭𐭱𐭲𐭥𐭩 Ērānšahr, lit. 'Iraansk Keiserrik'): 224 bit 651 Uun de tidj faan a Persisk Riken hee ham en bedüüden kultuur briad maaget. [[Hanel]] an [[konst]] bleud ap. [[Ual/Madel Persisk]] an [[Arameesk]] wiar amtspriiken faan't rik. [[Fööraasien]] an [[Madelaasien]] kaam oner persisk iinflööd an diar wurd bit daaling "[[iraansk spriiken]]" snaaket. ==Demografii== ===Spriiken=== (Nei) [[Persisk]] as at iansigst amtspriik uun det lun. Hat wurt uk snaaket uun [[Afghaanistaan]] an [[Tadschikistaan]]. Persisk hiart tu a twiig faan a [[iraansk spriiken]] an sodening tu't [[indogermaans]]. [[File:Persépolis. Inscription.jpg|thumb|Ual Persisk uun Achameniiden iinskraft ([[Persepolis]], Iraan)]] Üs en skrewen spriik wiar Ual Persisk uun köningelk Achameniiden iinskraften auerleewert. De äälst bekäänd tekst uun Ual Persisk skrewen as at Behistuun iinskraft, wat ütj at tidj faan [[Schah]] (Köning) Darius de Grat ( 𐎭𐎠𐎼𐎹𐎺𐎢𐏁 Dārayavaʰuš; 522–486 f.Kr.) komt. Nai ferwaant mä Ual Persisk, oober faan en ööder twiig faan a iraansk spriiken, wiar Avestisk, det sprik faan't ual [[relegioon]] faan Iraan, a [[Soroastrismus]]. Madel Persisk kaam uun a Sasaniiden iinskraften (224 bit 651) föör. Uun literaarisk spriik wurd Madel Persisk iarst leeder, uun't 6. of 7. juarhunert, ferwäänd. Faan't 8. juarhunert uun begant hat tu Nei Persisk tu wanlin, mä det madel-periuud-fuarem, wat bluat noch uun a teksten faan Soroastrismus widjer lewet. De iarst wichtig Persisk dachter wiar [[Rudaki]]. Hi wurd uun't 10. juarhunert feriaret, üs at [[Samaniiden Rik]] üüb't hööchde faan sin meecht wiar. Nei Persisk teksten wurd uun't [[araabisk skraft]] skrewen, an kaam uun't 9. juarhunert ap. [[File:Iran ethnoreligious distribution 2004.jpg|thumb|300px|Spriiken, religioonen an fulken faan Iraan]] Nochhuaren uun Fööraasien san diar soföl ünlik spriiken üüb een bonk üs uun Iraan. Uun det lun tesken Kaspisk Sia an Persisk Golf wurt uk trii grat manertaalspriiken snaaket, det san [[Aserbaidschaansk]] amanbi 20%, [[Kurdisk]] (Sorani an Süüdkurdisk) amanbi 10% an [[Maazandaraans]] mä Gilaki (bial Kaspisk spriiken) amanbi 5%. An do komt uk [[Araabisk]] mä 2% faan lidj uun dön süüdelk regiuunen diartu. Aserbaidschaansk wurt fööraal uun de nuurd-waastelk loonsdial snaaket, uun [[Ardebiil]], [[Zandschaan]], [[Uast-Aserbaidschaan| Uast-]] an [[Waast-Aserbaidschaan]]. Amanbi 16 miljuunen minsken faan a Aseri manerhaid lewe miast nai bi a grens tu't naiberlun [[Aserbaidschaan]]. Kurdisk (mä Lorisk) as en spriik, diar uun [[Kordestaan]], [[Kermaanschaah (Prowins)|Kermaanschaah]], [[Lorestaan]] an üs Sorani uun't [[Autonoom Regiuun Kurdistaan]] faan a [[Iraak]] snaaket wurt. Uun a Iraan snaake amanbi 10 miljuunen minsken Kurdisk. Maazandaraans of Tabari as det spriik faan amanbi 5 miljuunen mensken. Hat wurt fööraal uun det Kaspisk Sia Regiuun ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) spreegen. === Religioon=== [[File: Imam_Reza's_Birth_Anniversary_-_8_October_2011_08.jpg|thumb|Imaam Reza Masdschid san gebursdai uun [[Maschhad]], Iraan]] Amanbi 90% faan at iraansk lidj san Musliimen. Det stoots[[religion]] as Schiitisk [[Islaam]]. Hat as sant det Safawiiden Rik uun't 16. juarhunert det stootsreligion. Hat hiart tu a Twaalew-Imaam-twiig faan det Schiitisk rochtskuul. Amanbi 9% faan a iraansk Musliimen hiart tu a Sunnitisk twiig faan a Islaam, miastendials faan at [[Kurdisk]], [[Turkmeensk]] of Beluutschisk manerhaid. 9% faan a Iraanern, diar nian Musliimen san, san mäfulgern faan [[Soroastrismus]], [[Krastendoom]] an [[Juudendoom]]. Diar lewe son 300.000 bit 370.000 Krasten (maning [[armeensk]] Iraanern) an 25.000 persisk Juuden uun't lun. == Kultuur== ===Köögem=== [[File:Gheymeh Stew.jpg|thumb|chorescht-e qejmeh, mä ruad fleesk (sjep of beest), persisk [[eert]] (lappe), [[eerdaapler]], sandrüget limeten, [[tomoot|tomaaten]] an safraan-ris]] Eegen iraansk köögem san fermingd spiisen faan [[ris]] mä "chorescht": [[flääsk| fleesk]], greensaagen an / of [[nöden]]. Krüüsen wurd maning brükt, mä [[früchten]] üs [[plumen]], [[Granaataapelbuumer|granaataapler]], [[kwitenbuum|kwiten]], [[aprikoos]]en an [[sinken]]. Iraansk krüüsen an [[gewürtsen]] san [[safraan]], green [[kardamom]], an drüget [[limeten]], [[kaneel]], [[kurkuuma]] an [[pitersile]] wurd brükt. ===Festdaar=== [[File:7SEEN 89.jpg|thumb|left|Haaft-Sin Boosel, [[Tehraan]], Iraan]] <br> Uun a Iraan wurt sant 1925 amtelk a [[Iraans kalender|Dschalaalikalender]] brükt. Hi racht ham efter at sanjuar an begant tu '''[[Nooruuz]]''' ([[wosbegan]]). Nooruuz (Iraanisk of Persisk Neijuar) wurd üs festdai al tu tidj faan Achameniiden (6. juarhunert f.Kr.) feiert. För Neisdai wurt en apartig boosel üübberigt, a Haaft-sin. "Haaft" bedüüdet sööwen an "sin" as a buksteew "s" uun at persisk/araabisk alfabeet, amdat sööwen dingen för a boosel benatigt wurd: {{ufsaat}} # Sabzeh (سبزه) – [[wiaten]], [[bere]] of [[lins]] poon # Samanuu(سمنو) – [[wiaten]] siadkurner poding # Sendsched (سنجد) – [[öölewilger]] # Serkeh (سرکه) – [[eetj]] # Siib (uk Seeb) (سیب) – [[aapel]] # Siir (سیر) – [[knooplook]] # Somaq of Sumak (سماق) – [[sumak]] [[File:L04vb2pizbcs.jpg|thumb|Schab-e Yalda Boosel]] '''[[Schab-e Yalda]]''' of Yalda Naacht (uk Dschella Naacht) as en ual fest uun [[Iraan]], [[Kurdistaan]], [[Usbekistaan]], [[Tadschikistaan]], [[Afghaanistaan]], an [[Turkmenistaan]]. Hat wurt tu [[wontersankiar]] faan a [[nuurdhualewkuugel]] feiert. Hat as miast at naacht faan a 21. Deetsember (of 20. uun [[skregeljuar]]en) uun a [[gregoriaans kalender]]. A Dai faan Schab-e Yalda as at tidj, wan a san sin liichst stant uun a hemel hee an a dai det kurtst periood faan dailaacht hee. Det as a began faan de astronoomisk [[wonter]]. Det lingst an jonkest naacht faan't juar as en tidj, wan frinjer an familje tupkem, iidj, drank an [[dachting]]en faan [[Hafez]] of [[tääl]]en faan [[Schahnaameh]] lees, bit widj auer madennaacht. Früchten an nöden wurd eden an [[granaataapelbuumer|granataapler]] an [[weedermeloon]]en san fööraal wichtig. Det ruad klöör faan dön früchten stäänt för a waremk faan't ial an a glem faan't leewent. Shab-e Yalda wurd uun Deetsember 2022 ofitsiel tu en weltarewdial faan [[UNESCO]]. ==Natuur== [[Datei:Iranian Cheetah roars.jpg|thumb|Iraanisk Gepard ''A. j. venaticus'']] ===Diarten=== Iraan hee en rik tiirwelt mä 34 [[fladermüs]] slacher, [[mangusten]], [[gulschakaal]], indisk [[wulwer|wulew]], indisk [[faskoter]], [[foos]], strimel[[hyäänen]], [[leopard]], euraasisk [[loks]], brün[[beer]] an asiaatisk suartbeer. [[Paartuanet Kloksdiarten]] san [[wilswin]], [[muflon]], [[ruadhirsk]] an [[gatselen]]. A asiaatisk [[gepard]] (A. j. venaticus) lewet bluat noch uun Iraan. Domestisiaret slacher san [[sjep]], [[siig]], [[beest]], [[hingst]], [[weederbüfel]], [[eesel]] an [[kameel]]. Iraan hee muar üs 570 slacher faan [[fögler]], so üs [[fasaan]], [[aarebaarin]], [[iarner]] an [[falken]]. ==Wiartskap== Uun't juar 2017 woon Iraan 214.5 miljarden kubikmeetern faan [[eerdgas]]. At lun as üüb't traad steed faan lunen, wat eerdgas wan<ref>{{Cite web öömrang |title=''Country Comparisons: Natural gas – production'', CIA World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/natural-gas-production/country-comparison |accessdate=2022-03-05 |archivedate=2022-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220305172317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/natural-gas-production/country-comparison }}</ref>. Iraan hee uk natüürelk resursen faan [[eerdööle]]. Hat as en mäfulger faan [[OPEC]]. Eerdööle as ian faan sin wichtagst eksportprodukten. [[Ris]], konsthunwerk, [[maten]] (tepich) an [[safraan]] san wichtig lokaal produkten. Iraan as een faan a gratst eksportöören an produsenten faan [[kaawiar]] an [[pistazie]]n üüb a welt. Iraan hee fabriken, diar industriel produkten maage. Iraan werket uk uun't fial faan a biomedesiinsk wedenskapen. [[Iraans Rial|Rial]] as at [[münt]], wat uun Iraan brükt wurt. == Luke uk diar == {{Commonscat öömrang|Iran}} {{Wikiatlas öömrang|Iran}} {{Wikivoyage öömrang|Iran|Iraan}} == Kwelen == <references /> {{Coordinate|NS=32/29/46/N|EW=54/17/42/E|type=country|region=IR}} [[Kategorie:Iraan| ]] rfpe8p6m2bcwappo21kr6mkjf7qfi7n 279052 279047 2026-04-16T10:53:22Z Murma174 19 /* Histoore */ en betj auerwerket 279052 wikitext text/x-wiki <!--{{Navigationsleiste |TITEL="{{PAGENAME}}" uun ööder spriakwiisen |INHALT= [[???|Sölring]]&nbsp; [[Iraan|Öömrang]]&nbsp; [[Iraan|Fering]]&nbsp; [[???|Halunder]]&nbsp; [[???|Halifreesk]]&nbsp; [[???|Mooring]]&nbsp; [[???|Wiringhiirder]]&nbsp; [[???|Karhiirder]]&nbsp; [[???|Gooshiirder]] }}--> {{Öömrang}} {{Fering}} {{Infobox Staat öömrang | NAME = <span style="font-size:2em">'''جمهوری اسلامی ايران'''</span><br /> <span style="font-size:1.4em">'''Dschomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān'''</span><br /> '''Islaamsk Republiik Iraan''' | BILD-FLAGGE = Flag of Iran.svg | BILD-FLAGGE-RAHMEN = ja | ARTIKEL-FLAGGE = Flagge des Iran | BILD-WAPPEN = Emblem of Iran.svg | BILD-WAPPEN-BREITE = 100px | ARTIKEL-WAPPEN = Wappen des Iran | WAHLSPRUCH = <span style="font-size:1.4em">استقلال آزادی جمهوری اسلامی</span><br /> <small>Esteqlāl, Āzādī, Dschomhūrī-ye Eslāmī</small><br /> ''([[persisk]] för „Suwereniteet, Freihaid, Islaamsk Republiik“)'' | AMTSSPRACHE = [[Persisk]] | HAUPTSTADT = [[Teheraan]] (Tehran) | STAATSFORM = [[Islaamsk republiik]] | REGIERUNGSSYSTEM = Autoriteer regime | STAATSOBERHAUPT = ''[[de jure]]:'' Imam [[Muhammad al-Mahdi]]<br />''[[de facto]]:'' [[Modschtaba Chamenei]] | REGIERUNGSCHEF = President [[Masoud Pezeshkian]] | FLÄCHE = 1.648.195 | EINWOHNER = 92.838.753 (2025)<ref>https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/</ref> | BEV-DICHTE = 44,9 |BIP = 2011<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/index.aspx World Economic Outlook Database, April 2012] faan a [[IWF]]</ref> * $ 496,243 Milliarden <small>(25.)</small> * $ 1.006,540 Milliarden <small>(17.)</small> * $ 6.445 <small>(80.)</small> * $ 13.072 <small>(70.)</small> |BIP-ERWEITERT =* Totaal (nominaal) * Total ([[Kaufkraftparität|KKP]]) * BIP/Iinw. (nominaal) * BIP/Einw. (KKP) |HDI = {{Gleichgeblieben}} 0,707 <small>(88.)</small><ref>{{Internetquelle öömrang|url=http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/IRN.html|titel=Iran (Islamic Republic of) Country Profile: Human Development Indicators|zugriff=2012-05-22}}</ref> | WÄHRUNG = 1 [[Iraans Rial]] (iar = 100 Dinars) | NATIONALHYMNE = ''[[Soroud-e Melli-ye Dschomhuri-ye Eslami-e Iran]]'' | ZEITZONE = [[UTC]]+3,5 / UTC+4,5 (Maarts-September) | KFZ-KENNZEICHEN = IR | INTERNET-TLD = [[.ir]] | TELEFON-VORWAHL = +98 | BILD-LAGE = Iran on the globe (Afro-Eurasia centered).svg | BILD-LAGE-IMAGEMAP = Afro-EurasienGlobus1 | BILD2 = Iran in its region.svg }} <br> A '''Iraan''' of '''Iroon''' (uk '''Persien''', {{faS|ايران}} ''Īrān'' {{Audio-IPA|Iran alborz.ogg|iːˈrɔːn}}) as en lun uun [[Fööraasien]]. Bit [[1979]] wiar't en [[monarchii]], sant det rewolutsion as't en [[islaamsk republiik]]. <!-- nian Nordfriisk! Die ethnischen Territorien des Iran sind Persien, Azarbayejan, Kurdistan, Luristan, Bakhtiari, Khuzestan, Golestan, Gilan und Mazandaran Der Iran ist ein multiethnisches Land. Die wichtigsten ethnischen Gruppen sind Lurs, Kurden (Kurdistani), Azeris, Perser, Mazandaranis, Gilakis, Khuzestani-Araber und Talysh. Die älteste Zivilisation im Iran befindet sich in der Stadt Piranshahr--> ==Geografii== === Koord === {{ Positionskarte+ | Iran | width=360 | float=left | maptype=relief | caption= | places= {{ Positionskarte~ | Iran | position=4 | lat=35/42/00 | long=51/25/00 | region=IR | label='''[[Tehraan]]'''}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=36/18/00 | long=59/36/00 | region=IR | label=<small>[[Maschhad]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=32/39/00 | long=51/41/00 | region=IR | label=<small>[[Isfahan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=38/05/00 | long=46/17/00 | region=IR | label=<small>[[Täbris]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=9 | lat=35/49/00 | long=50/58/00 | region=IR | label=<small>[[Karadsch]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=29/36/00 | long=52/31/00 | region=IR | label=<small>[[Schiraz]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=31/19/00 | long=48/42/00 | region=IR | label=<small>[[Ahvaz]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=34/39/00 | long=50/53/00 | region=IR | label=<small>[[Ghom]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=34/19/00 | long=47/04/00 | region=IR | label=<small>[[Kermānschāh (Stadt)|Kermānschāh]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=37/33/00 | long=45/04/00 | region=IR | label=<small>[[Urmia]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=29/30/00 | long=60/52/00 | region=IR | label=<small>[[Zahedan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=30/17/00 | long=57/04/00 | region=IR | label=<small>[[Kerman (Iran)|Kerman]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=31/51/00 | long=54/22/00 | region=IR | label=<small>[[Yazd]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=32/52/00 | long=59/12/00 | region=IR | label=<small>[[Birdschand]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=12 | lat=35/57/00 | long=52/06/00 | region=IR | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Damawand]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=95 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Turkmeenistaan]]}} {{ Positionskarte~ | Y=42 | X=100 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=<small>[[Afghaanistaan|Afghaa-<br />nistaan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=89 | X=100 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=<small>[[Pakistaan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=60 | X=0 | position=3 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Iraak]]}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=5 | position=2 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Saudi-Araabien]]}} {{ Positionskarte~ | Y=82 | X=38 | position=6 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=<small>[[Persisk Golf]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=7 | X=5 | position=6 | label=<small>''[[Urmia Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=36 | position=6 | label=<small>''[[Kaspisk Sia]]''</small>}} }} {{ufsaat}} ===Geograafisk Laag=== Iraan leit twesken 40° an 24° (faan a nuurd tu a süüd) an 64° an 44° (faan a waast tu a uast). At lun as amanbi fiiwsis grater üüs Tjiisklun. At lun dialt grensen mä sööwen lunen. Det lingst grens (1.599 km) faan't lun wurt mä [[Irak]] an det kurtst (48 km) mä [[Armeenien]] diald. At lun dialt uk en 921 km lung grens mä [[Afghaanistaan]], en 689 km lung mä [[Aserbaidschan]], en 909 km lung mä [[Pakistaan]], en 1.148 km lung mä [[Turkmenistaan]], en an en 534 km lung mä’t [[Türkei]]. A eeg faan Iran bi det [[Kaspisk Sia]] as 728 km lung uun a nuurd an bi a [[Persisk Golf]] mä 1.536 km uun a süüd. De huuchst ponkt uun't lun as mä en hööchde faan 5.600 meetern de [[Damawand]] (üüb Persisk كوه دماوند, [[DMG]] Kūh-e Damāwand), wat uun dön [[Alborz]] Berger leit. === Prowinsen === {{Imagemap Iran1|Iran, administrative divisions - de - colored.svg|right|rahmenlos|330px}} At lun hää 31 prowinsen: {| class="wikitable" |- ! # !! Prowins !! Hoodsteed |- | 1 || [[Alborz (Prowins)|Alborz]] || [[Karadsch (Steed)|Karadsch]] |- | 2 || [[Ardebiil (Prowins)|Ardebiil]] || [[Ardebiil (Steed)|Ardebiil]] |- | 3 || [[Buuschehr (Prowins)|Buuschehr]] || [[Buuschehr (Steed)|Buuschehr]] |- | 4 || [[Chuuzestaan (Prowins)|Chuuzestaan]] || [[Ahwaaz (Steed)|Ahwaaz]] |- | 5 || [[Esfahaan (Prowins)|Esfahaan]] || [[Esfahaan (Steed)|Esfahaan]] |- | 6 || [[Giilaan (Prowins)|Giilaan]] || [[Rascht (Steed)|Rascht]] |- | 7 || [[Golestaan]] || [[Gorgaan (Steed)|Gorgaan]] |- | 8 || [[Hamadaan (Prowins)|Hamadaan]] || [[Hamadaan (Steed)|Hamadaan]] |- | 9 || [[Hormozgaan|Hormozgaan]] || [[Bandar Abbaas (Steed)|Bandar Abbaas]] |- | 10 || [[Iilaam (Prowins)|Iilaam]] || [[Iilaam (Steed)|Iilaam]] |- | 11 || [[Jazd (Prowins)|Jazd]] || [[Jazd (Steed)|Jazd]] |- | 12 || [[Kermaan (Prowins)|Kermaan]] || [[Kermaan (Steed)|Kermaan]] |- | 13 || [[Kermaanschaah (Prowins)|Kermaanschaah]] || [[Kermaanschaah (Steed)|Kermaanschaah]] |- | 14 || [[Kohgiiluuje an Buujer Ahmad]] || [[Jaasuudsch (Steed)|Jaasuudsch]] |- | 15 || [[Kordestaan (Prowins)|Kordestaan]] || [[Sanandadsch (Steed)|Sanandadsch]] |- | 16 || [[Lorestaan (Prowins)|Lorestaan]] || [[Chorramaabaad (Steed)|Chorramaabad]] |- | 17 || [[Maazandaraan (Prowins)|Maazandaraan]] || [[Saarii (Steed)|Saarii]] |- | 18 || [[Markazii]] („Maden“) || [[Araak (Steed)|Araak]] |- | 19 || [[Nuurd Choraasaan]] || [[Bodschnuurd (Steed)|Bodschnuurd]] |- | 20 || [[Qazwiin (Prowins)|Qazwiin]] || [[Qazwiin (Steed)|Qazwiin]] |- | 21 || [[Qom (Prowins)|Qom]] || [[Qom (Steed)|Qom]] |- | 22 || [[Paars (Prowins)|Paars]] || [[Schiiraaz (Steed)|Schiiraaz]] |- | 23 || [[Razawii-Choraasaan| Razawii-Choraasaan of Chorasaan-e Razawii]] || [[Maschhad (Steed)|Maschhad]] |- | 24 || [[Zandschaan (Prowins)|Zandschaan]] || [[Zandschaan (Steed)|Zandschaan]] |- | 25 || [[Semnaan (Prowins)|Semnaan]] || [[Semnaan (Steed)|Semnaan]] |- | 26 || [[Siistaan an Beluutschistaan]] || [[Zaahedaan (Steed)|Zaahedaan]] |- | 27 || [[Süüd Choraasaan]] || [[Biirdschand (Steed)|Biirdschand]] |- | 28 || [[Tehraan (Prowins)|Tehraan]] || [[Tehraan (Steed)|Tehraan]] |- | 29 || [[Tschahaar Mahaal an Bachtijaari]] || [[Schahr-e Kord (Steed)|Schahr-e Kord]] |- | 30 || [[Uast-Aserbaidschaan]] || [[Tabriiz (Steed)|Tabriiz]] |- | 31 || [[Waast-Aserbaidschaan]] || [[Urmia (Steed)|Urmia]] |} === Kliima === Iraan hee en manigfualig kliima, faan [[ariid]] an semi-ariid tu [[subtroopisk]] bi't Kaspisk Sia an uun a nuurdelk holtingen ([[walt]]), heer faal a temperatuuren säälten oner a froost an det regiuun blaft fochtig. Uun't Kaspsik Sia Regiuun ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) stiig somertemperatuuren säälten auer 29 °C. A juarelk rinfaal as 680 mm am a uast an muar üs 1.700 mm uun't waasten. Uun't [[Zaagros]] baseng, uun a waast faan Iraan, san liiger temperatuuren an hard wontern, mä froostig dai-temperatuuren an swaar snä. A uast- an madel-baseng san ariid, mä maner üs 200 mm rin an haa [[wüüst]]neien. A somertemperatuuren kön 45 °C raage, uun [[Dascht-e Kawiir]] (Persisk دشت كوير) sogoor 70 °C. A [[UN]] koordinaator för Iraan hee saad, dat "weederwaant det slimst menskelk seekerhaidsprobleem uun Iraan faan nütidj as". [[File:Temperature Bar Chart Middle East-Iran--1901-2020--2021-07-13.png|thumb|300px|Temperatuurferanringen uun Iran]] <gallery widths=200px> Koppen-Geiger Map IRN present.svg|[[Köppen]]-[[Geiger]] kliima koord faan 1980 bit 2016. Koppen-Geiger Map IRN future.svg|[[Köppen]]-[[Geiger]] kliima koord faan 2071 bit 2100, bereegent troch en [[globaal apwarmin]] model, diar det apwarmin uun a kementidj föörütj sai. </gallery> ==Etymologii== Uun at fergingenhaid wurd Iraan faan bütjluns lidj "Persien" neemd. Faan a iinwenern wiar at lun "Iraan" beneemd. De amtlik nööm wiar Persien. Uun't juar 1935 neemd Reza Schah Pahlavi det lun am tu Iraan. De nööm Iraan ment "lun faan a Aarier". Hat woort uun det ääler buk faan a [[Soroastrismus]], Avesta, brükt. Uun't 19. an 20. juarhunert wurd de nööm Aarier faan Europeern brükt, am aal a [[Indogermaans]] mensken tu beneemen. Det "Aarisk Rasse" wiar en ütjdrük, diar [[Hitler]] brükt, am sin "auerwäärdig ras" tu beskriiwen. "Aarier" ment "eedel" uun [[Iraansk spriiken]]. ==Histoore== Amanbi 500 f.Kr. wiar det areaal, wat nü Iraan as, at sentrum faan't [[Achemeniiden Rik]]. A [[Grichenlun|greks]] stäädstooten streed jin a Persisk armeeen, diar faan [[Darius de Grat]] an [[Xerxes]] uunfeerd wurd. Do naam [[Alexander de Grat]] at lun iin, efterdat hi auer a Achameniiden faan Persien siiget hed. Hi regiaret, bit hi stoorew. Do regiaret a greks Seleukiiden, bit jo faan't [[Arsakiiden Rik]] slaanj wurd, diar leeder jin't [[Röömsk Rik]] streden hää. Efter at Arsakiiden (Parter) Rik kaam at [[Sasaniiden Rik]] (224 – 651) tu a meecht. Ööder fulken haa Persien iinnimen, so üs a Arabern (7. juarhunert), a Türken (10. juarhunert) an a Mongoolen (13. juarhunert). Oober Iraan hed an hee altidj en ööder an eegen iraansk kultuur, diar widjer lewet. Efterdat a muslimsk Arabern a Iraan iinnimen hed, wurd persisk wüfen üs hüshual-slaawen ferkääft, persisk maaner wurd twüngen, tu bauen, tu büürin an hard werk tu maagin. Efterdat at Sasaniiden Rik uun 651 ferfool, wiar uun't [[Umajaaden Kalifaat]] föl Persisk iinflööd, hauptsechelk det administratsjuun an det hoofkultuur. Maning ferwaltern wiar faan Persisk stamhüsger. Persisk bleew det ofitsiel spriik faan't Kalifaat, bit [[Araabisk]] uun't leed 7. juarhunert auernimen wurd. Oober Persien wiar do noch ei foldialig faan a Umajaaden kontroliaret; apartig Tabaristaan ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) wiar oner't Dabujiid dünastii ünufhingig bit 760, an Tabaristaan wurd dial faan det [[Abbasiiden Rik]]. Diaram hee Maazandaraani (of [[Maazandaraans]]) öler Araabisk wurden üüs Persisk an öler [[Iraansk spriiken]]. A Araabisk Abbasiid kalif Haaruun hed Persisk konkubiinen. Widjert at njüügenst an tjinst juarhundert, 819 bit 999, bleud (Nei-) Persisk spriik an kultuur oner at [[Samaniiden Rik]] weler ap. At Turko-Persisk [[Seldschuken Rik]] fuarmet at 11. juarhunert. At Safawiiden-Rik (1502-1736) maaget at [[Schiitisk]] rochtskuul faan a [[Islaam]] tu't stootsreligioon faan Iraan. A letst köningen faan Iraan wiar faan det Pahlavi dynastii, an regiaret faan 1925 bit 1979, üüs efter en rewolutschuun Ayatollah Khomeini en Islaamisk republiik gründet. De 28. Febrewoore 2026 haa dön [[Ferianigt Stooten]] an [[Israel]] en krich jin Iraan begand. Jo haa Ali Khamenei duad maaget an flook öler iiransk politikern. Diarbi san uk muar üüs düüsen iinwenern faan Iraan tu duas kimen. Stoot baas an bundespresident Frank-Walter Steinmeier an öler politikern saad, det ferstupt jin at fulkenrocht. Iraan hää mä rakeeten uungreber jin Israel an FS-frinjer uun a Madel-Uasten werket, an slood a [[Persisk Golf]] mä't [[Struat faan Hormuz]] (Hormoz) faan't [[Hormozgan]] prowins, wat de globaal [[hanel]] stiart. [[Datei:Achaemenid_Empire_at_its greatest_extent_according_to_Oxford_Atlas_of_World_History_2002.jpg|thumb|300px|Koord faan Persien (500 f. Kr.)]] === Ufluup === [[Antike]]: # Mä't Köningrik Anshan wurd Persien uun det [[7. juarhunert f.Kr.]] dial faan det [[Meedisk Rik]] # [[Achemeniiden Rik]] (Ual Persisk: 𐎧𐏁𐏂, Xšāça, lit. 'keiserrik'): 550 f.Kr. bit 330 f.Kr. # [[Makedoonsk Rik]] an [[Seleukiiden Rik]]: 330 f. Kr. bit 247* f. Kr. (*uun Persien) [[Alexander de Grat]] köning faan Makedoonien, efter san duas haa sin militeers (a diadochen) det könangrik apdiald. [[Seleukos Nikator]]. # [[Arsakiiden Rik]]: 247 f.Kr. bit 224 # [[Sasaniiden Rik]] (Madel Persisk: 𐭠𐭩𐭥𐭠𐭭𐭱𐭲𐭥𐭩 Ērānšahr, lit. 'Iraansk Keiserrik'): 224 bit 651 Uun de tidj faan a Persisk Riken hee ham en bedüüden kultuur briad maaget. [[Hanel]] an [[konst]] bleud ap. [[Ual/Madel Persisk]] an [[Arameesk]] wiar amtspriiken faan't rik. [[Fööraasien]] an [[Madelaasien]] kaam oner persisk iinflööd an diar wurd bit daaling "[[iraansk spriiken]]" snaaket. ==Demografii== ===Spriiken=== (Nei) [[Persisk]] as at iansigst amtspriik uun det lun. Hat wurt uk snaaket uun [[Afghaanistaan]] an [[Tadschikistaan]]. Persisk hiart tu a twiig faan a [[iraansk spriiken]] an sodening tu't [[indogermaans]]. [[File:Persépolis. Inscription.jpg|thumb|Ual Persisk uun Achameniiden iinskraft ([[Persepolis]], Iraan)]] Üs en skrewen spriik wiar Ual Persisk uun köningelk Achameniiden iinskraften auerleewert. De äälst bekäänd tekst uun Ual Persisk skrewen as at Behistuun iinskraft, wat ütj at tidj faan [[Schah]] (Köning) Darius de Grat ( 𐎭𐎠𐎼𐎹𐎺𐎢𐏁 Dārayavaʰuš; 522–486 f.Kr.) komt. Nai ferwaant mä Ual Persisk, oober faan en ööder twiig faan a iraansk spriiken, wiar Avestisk, det sprik faan't ual [[relegioon]] faan Iraan, a [[Soroastrismus]]. Madel Persisk kaam uun a Sasaniiden iinskraften (224 bit 651) föör. Uun literaarisk spriik wurd Madel Persisk iarst leeder, uun't 6. of 7. juarhunert, ferwäänd. Faan't 8. juarhunert uun begant hat tu Nei Persisk tu wanlin, mä det madel-periuud-fuarem, wat bluat noch uun a teksten faan Soroastrismus widjer lewet. De iarst wichtig Persisk dachter wiar [[Rudaki]]. Hi wurd uun't 10. juarhunert feriaret, üs at [[Samaniiden Rik]] üüb't hööchde faan sin meecht wiar. Nei Persisk teksten wurd uun't [[araabisk skraft]] skrewen, an kaam uun't 9. juarhunert ap. [[File:Iran ethnoreligious distribution 2004.jpg|thumb|300px|Spriiken, religioonen an fulken faan Iraan]] Nochhuaren uun Fööraasien san diar soföl ünlik spriiken üüb een bonk üs uun Iraan. Uun det lun tesken Kaspisk Sia an Persisk Golf wurt uk trii grat manertaalspriiken snaaket, det san [[Aserbaidschaansk]] amanbi 20%, [[Kurdisk]] (Sorani an Süüdkurdisk) amanbi 10% an [[Maazandaraans]] mä Gilaki (bial Kaspisk spriiken) amanbi 5%. An do komt uk [[Araabisk]] mä 2% faan lidj uun dön süüdelk regiuunen diartu. Aserbaidschaansk wurt fööraal uun de nuurd-waastelk loonsdial snaaket, uun [[Ardebiil]], [[Zandschaan]], [[Uast-Aserbaidschaan| Uast-]] an [[Waast-Aserbaidschaan]]. Amanbi 16 miljuunen minsken faan a Aseri manerhaid lewe miast nai bi a grens tu't naiberlun [[Aserbaidschaan]]. Kurdisk (mä Lorisk) as en spriik, diar uun [[Kordestaan]], [[Kermaanschaah (Prowins)|Kermaanschaah]], [[Lorestaan]] an üs Sorani uun't [[Autonoom Regiuun Kurdistaan]] faan a [[Iraak]] snaaket wurt. Uun a Iraan snaake amanbi 10 miljuunen minsken Kurdisk. Maazandaraans of Tabari as det spriik faan amanbi 5 miljuunen mensken. Hat wurt fööraal uun det Kaspisk Sia Regiuun ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) spreegen. === Religioon=== [[File: Imam_Reza's_Birth_Anniversary_-_8_October_2011_08.jpg|thumb|Imaam Reza Masdschid san gebursdai uun [[Maschhad]], Iraan]] Amanbi 90% faan at iraansk lidj san Musliimen. Det stoots[[religion]] as Schiitisk [[Islaam]]. Hat as sant det Safawiiden Rik uun't 16. juarhunert det stootsreligion. Hat hiart tu a Twaalew-Imaam-twiig faan det Schiitisk rochtskuul. Amanbi 9% faan a iraansk Musliimen hiart tu a Sunnitisk twiig faan a Islaam, miastendials faan at [[Kurdisk]], [[Turkmeensk]] of Beluutschisk manerhaid. 9% faan a Iraanern, diar nian Musliimen san, san mäfulgern faan [[Soroastrismus]], [[Krastendoom]] an [[Juudendoom]]. Diar lewe son 300.000 bit 370.000 Krasten (maning [[armeensk]] Iraanern) an 25.000 persisk Juuden uun't lun. == Kultuur== ===Köögem=== [[File:Gheymeh Stew.jpg|thumb|chorescht-e qejmeh, mä ruad fleesk (sjep of beest), persisk [[eert]] (lappe), [[eerdaapler]], sandrüget limeten, [[tomoot|tomaaten]] an safraan-ris]] Eegen iraansk köögem san fermingd spiisen faan [[ris]] mä "chorescht": [[flääsk| fleesk]], greensaagen an / of [[nöden]]. Krüüsen wurd maning brükt, mä [[früchten]] üs [[plumen]], [[Granaataapelbuumer|granaataapler]], [[kwitenbuum|kwiten]], [[aprikoos]]en an [[sinken]]. Iraansk krüüsen an [[gewürtsen]] san [[safraan]], green [[kardamom]], an drüget [[limeten]], [[kaneel]], [[kurkuuma]] an [[pitersile]] wurd brükt. ===Festdaar=== [[File:7SEEN 89.jpg|thumb|left|Haaft-Sin Boosel, [[Tehraan]], Iraan]] <br> Uun a Iraan wurt sant 1925 amtelk a [[Iraans kalender|Dschalaalikalender]] brükt. Hi racht ham efter at sanjuar an begant tu '''[[Nooruuz]]''' ([[wosbegan]]). Nooruuz (Iraanisk of Persisk Neijuar) wurd üs festdai al tu tidj faan Achameniiden (6. juarhunert f.Kr.) feiert. För Neisdai wurt en apartig boosel üübberigt, a Haaft-sin. "Haaft" bedüüdet sööwen an "sin" as a buksteew "s" uun at persisk/araabisk alfabeet, amdat sööwen dingen för a boosel benatigt wurd: {{ufsaat}} # Sabzeh (سبزه) – [[wiaten]], [[bere]] of [[lins]] poon # Samanuu(سمنو) – [[wiaten]] siadkurner poding # Sendsched (سنجد) – [[öölewilger]] # Serkeh (سرکه) – [[eetj]] # Siib (uk Seeb) (سیب) – [[aapel]] # Siir (سیر) – [[knooplook]] # Somaq of Sumak (سماق) – [[sumak]] [[File:L04vb2pizbcs.jpg|thumb|Schab-e Yalda Boosel]] '''[[Schab-e Yalda]]''' of Yalda Naacht (uk Dschella Naacht) as en ual fest uun [[Iraan]], [[Kurdistaan]], [[Usbekistaan]], [[Tadschikistaan]], [[Afghaanistaan]], an [[Turkmenistaan]]. Hat wurt tu [[wontersankiar]] faan a [[nuurdhualewkuugel]] feiert. Hat as miast at naacht faan a 21. Deetsember (of 20. uun [[skregeljuar]]en) uun a [[gregoriaans kalender]]. A Dai faan Schab-e Yalda as at tidj, wan a san sin liichst stant uun a hemel hee an a dai det kurtst periood faan dailaacht hee. Det as a began faan de astronoomisk [[wonter]]. Det lingst an jonkest naacht faan't juar as en tidj, wan frinjer an familje tupkem, iidj, drank an [[dachting]]en faan [[Hafez]] of [[tääl]]en faan [[Schahnaameh]] lees, bit widj auer madennaacht. Früchten an nöden wurd eden an [[granaataapelbuumer|granataapler]] an [[weedermeloon]]en san fööraal wichtig. Det ruad klöör faan dön früchten stäänt för a waremk faan't ial an a glem faan't leewent. Shab-e Yalda wurd uun Deetsember 2022 ofitsiel tu en weltarewdial faan [[UNESCO]]. ==Natuur== [[Datei:Iranian Cheetah roars.jpg|thumb|Iraanisk Gepard ''A. j. venaticus'']] ===Diarten=== Iraan hee en rik tiirwelt mä 34 [[fladermüs]] slacher, [[mangusten]], [[gulschakaal]], indisk [[wulwer|wulew]], indisk [[faskoter]], [[foos]], strimel[[hyäänen]], [[leopard]], euraasisk [[loks]], brün[[beer]] an asiaatisk suartbeer. [[Paartuanet Kloksdiarten]] san [[wilswin]], [[muflon]], [[ruadhirsk]] an [[gatselen]]. A asiaatisk [[gepard]] (A. j. venaticus) lewet bluat noch uun Iraan. Domestisiaret slacher san [[sjep]], [[siig]], [[beest]], [[hingst]], [[weederbüfel]], [[eesel]] an [[kameel]]. Iraan hee muar üs 570 slacher faan [[fögler]], so üs [[fasaan]], [[aarebaarin]], [[iarner]] an [[falken]]. ==Wiartskap== Uun't juar 2017 woon Iraan 214.5 miljarden kubikmeetern faan [[eerdgas]]. At lun as üüb't traad steed faan lunen, wat eerdgas wan<ref>{{Cite web öömrang |title=''Country Comparisons: Natural gas – production'', CIA World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/natural-gas-production/country-comparison |accessdate=2022-03-05 |archivedate=2022-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220305172317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/natural-gas-production/country-comparison }}</ref>. Iraan hee uk natüürelk resursen faan [[eerdööle]]. Hat as en mäfulger faan [[OPEC]]. Eerdööle as ian faan sin wichtagst eksportprodukten. [[Ris]], konsthunwerk, [[maten]] (tepich) an [[safraan]] san wichtig lokaal produkten. Iraan as een faan a gratst eksportöören an produsenten faan [[kaawiar]] an [[pistazie]]n üüb a welt. Iraan hee fabriken, diar industriel produkten maage. Iraan werket uk uun't fial faan a biomedesiinsk wedenskapen. [[Iraans Rial|Rial]] as at [[münt]], wat uun Iraan brükt wurt. == Luke uk diar == {{Commonscat öömrang|Iran}} {{Wikiatlas öömrang|Iran}} {{Wikivoyage öömrang|Iran|Iraan}} == Kwelen == <references /> {{Coordinate|NS=32/29/46/N|EW=54/17/42/E|type=country|region=IR}} [[Kategorie:Iraan| ]] t3sb0gkvem1x2m0yoevil96mpslomx1 279053 279052 2026-04-16T10:55:40Z Murma174 19 /* Histoore */ 279053 wikitext text/x-wiki <!--{{Navigationsleiste |TITEL="{{PAGENAME}}" uun ööder spriakwiisen |INHALT= [[???|Sölring]]&nbsp; [[Iraan|Öömrang]]&nbsp; [[Iraan|Fering]]&nbsp; [[???|Halunder]]&nbsp; [[???|Halifreesk]]&nbsp; [[???|Mooring]]&nbsp; [[???|Wiringhiirder]]&nbsp; [[???|Karhiirder]]&nbsp; [[???|Gooshiirder]] }}--> {{Öömrang}} {{Fering}} {{Infobox Staat öömrang | NAME = <span style="font-size:2em">'''جمهوری اسلامی ايران'''</span><br /> <span style="font-size:1.4em">'''Dschomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān'''</span><br /> '''Islaamsk Republiik Iraan''' | BILD-FLAGGE = Flag of Iran.svg | BILD-FLAGGE-RAHMEN = ja | ARTIKEL-FLAGGE = Flagge des Iran | BILD-WAPPEN = Emblem of Iran.svg | BILD-WAPPEN-BREITE = 100px | ARTIKEL-WAPPEN = Wappen des Iran | WAHLSPRUCH = <span style="font-size:1.4em">استقلال آزادی جمهوری اسلامی</span><br /> <small>Esteqlāl, Āzādī, Dschomhūrī-ye Eslāmī</small><br /> ''([[persisk]] för „Suwereniteet, Freihaid, Islaamsk Republiik“)'' | AMTSSPRACHE = [[Persisk]] | HAUPTSTADT = [[Teheraan]] (Tehran) | STAATSFORM = [[Islaamsk republiik]] | REGIERUNGSSYSTEM = Autoriteer regime | STAATSOBERHAUPT = ''[[de jure]]:'' Imam [[Muhammad al-Mahdi]]<br />''[[de facto]]:'' [[Modschtaba Chamenei]] | REGIERUNGSCHEF = President [[Masoud Pezeshkian]] | FLÄCHE = 1.648.195 | EINWOHNER = 92.838.753 (2025)<ref>https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/</ref> | BEV-DICHTE = 44,9 |BIP = 2011<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/index.aspx World Economic Outlook Database, April 2012] faan a [[IWF]]</ref> * $ 496,243 Milliarden <small>(25.)</small> * $ 1.006,540 Milliarden <small>(17.)</small> * $ 6.445 <small>(80.)</small> * $ 13.072 <small>(70.)</small> |BIP-ERWEITERT =* Totaal (nominaal) * Total ([[Kaufkraftparität|KKP]]) * BIP/Iinw. (nominaal) * BIP/Einw. (KKP) |HDI = {{Gleichgeblieben}} 0,707 <small>(88.)</small><ref>{{Internetquelle öömrang|url=http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/IRN.html|titel=Iran (Islamic Republic of) Country Profile: Human Development Indicators|zugriff=2012-05-22}}</ref> | WÄHRUNG = 1 [[Iraans Rial]] (iar = 100 Dinars) | NATIONALHYMNE = ''[[Soroud-e Melli-ye Dschomhuri-ye Eslami-e Iran]]'' | ZEITZONE = [[UTC]]+3,5 / UTC+4,5 (Maarts-September) | KFZ-KENNZEICHEN = IR | INTERNET-TLD = [[.ir]] | TELEFON-VORWAHL = +98 | BILD-LAGE = Iran on the globe (Afro-Eurasia centered).svg | BILD-LAGE-IMAGEMAP = Afro-EurasienGlobus1 | BILD2 = Iran in its region.svg }} <br> A '''Iraan''' of '''Iroon''' (uk '''Persien''', {{faS|ايران}} ''Īrān'' {{Audio-IPA|Iran alborz.ogg|iːˈrɔːn}}) as en lun uun [[Fööraasien]]. Bit [[1979]] wiar't en [[monarchii]], sant det rewolutsion as't en [[islaamsk republiik]]. <!-- nian Nordfriisk! Die ethnischen Territorien des Iran sind Persien, Azarbayejan, Kurdistan, Luristan, Bakhtiari, Khuzestan, Golestan, Gilan und Mazandaran Der Iran ist ein multiethnisches Land. Die wichtigsten ethnischen Gruppen sind Lurs, Kurden (Kurdistani), Azeris, Perser, Mazandaranis, Gilakis, Khuzestani-Araber und Talysh. Die älteste Zivilisation im Iran befindet sich in der Stadt Piranshahr--> ==Geografii== === Koord === {{ Positionskarte+ | Iran | width=360 | float=left | maptype=relief | caption= | places= {{ Positionskarte~ | Iran | position=4 | lat=35/42/00 | long=51/25/00 | region=IR | label='''[[Tehraan]]'''}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=36/18/00 | long=59/36/00 | region=IR | label=<small>[[Maschhad]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=32/39/00 | long=51/41/00 | region=IR | label=<small>[[Isfahan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=38/05/00 | long=46/17/00 | region=IR | label=<small>[[Täbris]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=9 | lat=35/49/00 | long=50/58/00 | region=IR | label=<small>[[Karadsch]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=29/36/00 | long=52/31/00 | region=IR | label=<small>[[Schiraz]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=31/19/00 | long=48/42/00 | region=IR | label=<small>[[Ahvaz]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=34/39/00 | long=50/53/00 | region=IR | label=<small>[[Ghom]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=34/19/00 | long=47/04/00 | region=IR | label=<small>[[Kermānschāh (Stadt)|Kermānschāh]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=37/33/00 | long=45/04/00 | region=IR | label=<small>[[Urmia]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=29/30/00 | long=60/52/00 | region=IR | label=<small>[[Zahedan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=30/17/00 | long=57/04/00 | region=IR | label=<small>[[Kerman (Iran)|Kerman]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=31/51/00 | long=54/22/00 | region=IR | label=<small>[[Yazd]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=32/52/00 | long=59/12/00 | region=IR | label=<small>[[Birdschand]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=12 | lat=35/57/00 | long=52/06/00 | region=IR | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Damawand]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=95 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Turkmeenistaan]]}} {{ Positionskarte~ | Y=42 | X=100 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=<small>[[Afghaanistaan|Afghaa-<br />nistaan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=89 | X=100 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=<small>[[Pakistaan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=60 | X=0 | position=3 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Iraak]]}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=5 | position=2 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Saudi-Araabien]]}} {{ Positionskarte~ | Y=82 | X=38 | position=6 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=<small>[[Persisk Golf]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=7 | X=5 | position=6 | label=<small>''[[Urmia Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=36 | position=6 | label=<small>''[[Kaspisk Sia]]''</small>}} }} {{ufsaat}} ===Geograafisk Laag=== Iraan leit twesken 40° an 24° (faan a nuurd tu a süüd) an 64° an 44° (faan a waast tu a uast). At lun as amanbi fiiwsis grater üüs Tjiisklun. At lun dialt grensen mä sööwen lunen. Det lingst grens (1.599 km) faan't lun wurt mä [[Irak]] an det kurtst (48 km) mä [[Armeenien]] diald. At lun dialt uk en 921 km lung grens mä [[Afghaanistaan]], en 689 km lung mä [[Aserbaidschan]], en 909 km lung mä [[Pakistaan]], en 1.148 km lung mä [[Turkmenistaan]], en an en 534 km lung mä’t [[Türkei]]. A eeg faan Iran bi det [[Kaspisk Sia]] as 728 km lung uun a nuurd an bi a [[Persisk Golf]] mä 1.536 km uun a süüd. De huuchst ponkt uun't lun as mä en hööchde faan 5.600 meetern de [[Damawand]] (üüb Persisk كوه دماوند, [[DMG]] Kūh-e Damāwand), wat uun dön [[Alborz]] Berger leit. === Prowinsen === {{Imagemap Iran1|Iran, administrative divisions - de - colored.svg|right|rahmenlos|330px}} At lun hää 31 prowinsen: {| class="wikitable" |- ! # !! Prowins !! Hoodsteed |- | 1 || [[Alborz (Prowins)|Alborz]] || [[Karadsch (Steed)|Karadsch]] |- | 2 || [[Ardebiil (Prowins)|Ardebiil]] || [[Ardebiil (Steed)|Ardebiil]] |- | 3 || [[Buuschehr (Prowins)|Buuschehr]] || [[Buuschehr (Steed)|Buuschehr]] |- | 4 || [[Chuuzestaan (Prowins)|Chuuzestaan]] || [[Ahwaaz (Steed)|Ahwaaz]] |- | 5 || [[Esfahaan (Prowins)|Esfahaan]] || [[Esfahaan (Steed)|Esfahaan]] |- | 6 || [[Giilaan (Prowins)|Giilaan]] || [[Rascht (Steed)|Rascht]] |- | 7 || [[Golestaan]] || [[Gorgaan (Steed)|Gorgaan]] |- | 8 || [[Hamadaan (Prowins)|Hamadaan]] || [[Hamadaan (Steed)|Hamadaan]] |- | 9 || [[Hormozgaan|Hormozgaan]] || [[Bandar Abbaas (Steed)|Bandar Abbaas]] |- | 10 || [[Iilaam (Prowins)|Iilaam]] || [[Iilaam (Steed)|Iilaam]] |- | 11 || [[Jazd (Prowins)|Jazd]] || [[Jazd (Steed)|Jazd]] |- | 12 || [[Kermaan (Prowins)|Kermaan]] || [[Kermaan (Steed)|Kermaan]] |- | 13 || [[Kermaanschaah (Prowins)|Kermaanschaah]] || [[Kermaanschaah (Steed)|Kermaanschaah]] |- | 14 || [[Kohgiiluuje an Buujer Ahmad]] || [[Jaasuudsch (Steed)|Jaasuudsch]] |- | 15 || [[Kordestaan (Prowins)|Kordestaan]] || [[Sanandadsch (Steed)|Sanandadsch]] |- | 16 || [[Lorestaan (Prowins)|Lorestaan]] || [[Chorramaabaad (Steed)|Chorramaabad]] |- | 17 || [[Maazandaraan (Prowins)|Maazandaraan]] || [[Saarii (Steed)|Saarii]] |- | 18 || [[Markazii]] („Maden“) || [[Araak (Steed)|Araak]] |- | 19 || [[Nuurd Choraasaan]] || [[Bodschnuurd (Steed)|Bodschnuurd]] |- | 20 || [[Qazwiin (Prowins)|Qazwiin]] || [[Qazwiin (Steed)|Qazwiin]] |- | 21 || [[Qom (Prowins)|Qom]] || [[Qom (Steed)|Qom]] |- | 22 || [[Paars (Prowins)|Paars]] || [[Schiiraaz (Steed)|Schiiraaz]] |- | 23 || [[Razawii-Choraasaan| Razawii-Choraasaan of Chorasaan-e Razawii]] || [[Maschhad (Steed)|Maschhad]] |- | 24 || [[Zandschaan (Prowins)|Zandschaan]] || [[Zandschaan (Steed)|Zandschaan]] |- | 25 || [[Semnaan (Prowins)|Semnaan]] || [[Semnaan (Steed)|Semnaan]] |- | 26 || [[Siistaan an Beluutschistaan]] || [[Zaahedaan (Steed)|Zaahedaan]] |- | 27 || [[Süüd Choraasaan]] || [[Biirdschand (Steed)|Biirdschand]] |- | 28 || [[Tehraan (Prowins)|Tehraan]] || [[Tehraan (Steed)|Tehraan]] |- | 29 || [[Tschahaar Mahaal an Bachtijaari]] || [[Schahr-e Kord (Steed)|Schahr-e Kord]] |- | 30 || [[Uast-Aserbaidschaan]] || [[Tabriiz (Steed)|Tabriiz]] |- | 31 || [[Waast-Aserbaidschaan]] || [[Urmia (Steed)|Urmia]] |} === Kliima === Iraan hee en manigfualig kliima, faan [[ariid]] an semi-ariid tu [[subtroopisk]] bi't Kaspisk Sia an uun a nuurdelk holtingen ([[walt]]), heer faal a temperatuuren säälten oner a froost an det regiuun blaft fochtig. Uun't Kaspsik Sia Regiuun ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) stiig somertemperatuuren säälten auer 29 °C. A juarelk rinfaal as 680 mm am a uast an muar üs 1.700 mm uun't waasten. Uun't [[Zaagros]] baseng, uun a waast faan Iraan, san liiger temperatuuren an hard wontern, mä froostig dai-temperatuuren an swaar snä. A uast- an madel-baseng san ariid, mä maner üs 200 mm rin an haa [[wüüst]]neien. A somertemperatuuren kön 45 °C raage, uun [[Dascht-e Kawiir]] (Persisk دشت كوير) sogoor 70 °C. A [[UN]] koordinaator för Iraan hee saad, dat "weederwaant det slimst menskelk seekerhaidsprobleem uun Iraan faan nütidj as". [[File:Temperature Bar Chart Middle East-Iran--1901-2020--2021-07-13.png|thumb|300px|Temperatuurferanringen uun Iran]] <gallery widths=200px> Koppen-Geiger Map IRN present.svg|[[Köppen]]-[[Geiger]] kliima koord faan 1980 bit 2016. Koppen-Geiger Map IRN future.svg|[[Köppen]]-[[Geiger]] kliima koord faan 2071 bit 2100, bereegent troch en [[globaal apwarmin]] model, diar det apwarmin uun a kementidj föörütj sai. </gallery> ==Etymologii== Uun at fergingenhaid wurd Iraan faan bütjluns lidj "Persien" neemd. Faan a iinwenern wiar at lun "Iraan" beneemd. De amtlik nööm wiar Persien. Uun't juar 1935 neemd Reza Schah Pahlavi det lun am tu Iraan. De nööm Iraan ment "lun faan a Aarier". Hat woort uun det ääler buk faan a [[Soroastrismus]], Avesta, brükt. Uun't 19. an 20. juarhunert wurd de nööm Aarier faan Europeern brükt, am aal a [[Indogermaans]] mensken tu beneemen. Det "Aarisk Rasse" wiar en ütjdrük, diar [[Hitler]] brükt, am sin "auerwäärdig ras" tu beskriiwen. "Aarier" ment "eedel" uun [[Iraansk spriiken]]. ==Histoore== Amanbi 500 f.Kr. wiar det areaal, wat nü Iraan as, at sentrum faan't [[Achemeniiden Rik]]. A [[Grichenlun|greks]] stäädstooten streed jin a Persisk armeeen, diar faan [[Darius de Grat]] an [[Xerxes]] uunfeerd wurd. Do naam [[Alexander de Grat]] at lun iin, efterdat hi auer a Achameniiden faan Persien siiget hed. Hi regiaret, bit hi stoorew. Do regiaret a greks Seleukiiden, bit jo faan't [[Arsakiiden Rik]] slaanj wurd, diar leeder jin't [[Röömsk Rik]] streden hää. Efter at Arsakiiden (Parter) Rik kaam at [[Sasaniiden Rik]] (224 – 651) tu a meecht. Ööder fulken haa Persien iinnimen, so üs a Arabern (7. juarhunert), a Türken (10. juarhunert) an a Mongoolen (13. juarhunert). Oober Iraan hed an hee altidj en ööder an eegen iraansk kultuur, diar widjer lewet. Efterdat a muslimsk Arabern a Iraan iinnimen hed, wurd persisk wüfen üs hüshual-slaawen ferkääft, persisk maaner wurd twüngen, tu bauen, tu büürin an hard werk tu maagin. Efterdat at Sasaniiden Rik uun 651 ferfool, wiar uun't [[Umajaaden Kalifaat]] föl Persisk iinflööd, hauptsechelk det administratsjuun an det hoofkultuur. Maning ferwaltern wiar faan Persisk stamhüsger. Persisk bleew det ofitsiel spriik faan't Kalifaat, bit [[Araabisk]] uun't leed 7. juarhunert auernimen wurd. Oober Persien wiar do noch ei foldialig faan a Umajaaden kontroliaret; apartig Tabaristaan ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) wiar oner't Dabujiid dünastii ünufhingig bit 760, an Tabaristaan wurd dial faan det [[Abbasiiden Rik]]. Diaram hee Maazandaraani (of [[Maazandaraans]]) öler Araabisk wurden üüs Persisk an öler [[Iraansk spriiken]]. A Araabisk Abbasiid kalif Haaruun hed Persisk konkubiinen. Widjert at njüügenst an tjinst juarhundert, 819 bit 999, bleud (Nei-) Persisk spriik an kultuur oner at [[Samaniiden Rik]] weler ap. At Turko-Persisk [[Seldschuken Rik]] fuarmet at 11. juarhunert. At Safawiiden-Rik (1502-1736) maaget at [[Schiitisk]] rochtskuul faan a [[Islaam]] tu't stootsreligioon faan Iraan. A letst köningen faan Iraan wiar faan det Pahlavi dynastii, an regiaret faan 1925 bit 1979, üüs efter en rewolutschuun Ayatollah Khomeini en Islaamisk republiik gründet. De 28. Febrewoore 2026 haa dön [[Ferianigt Stooten]] an [[Israel]] en krich jin Iraan begand. Jo haa Ali Khamenei duad maaget an flook öler iiransk politikern. Diarbi san uk muar üüs düüsen iinwenern faan Iraan tu duas kimen. Stoot baas an bundespresident Frank-Walter Steinmeier an öler politikern saad, det ferstupt jin at [[fulkenrocht]]. Iraan hää mä rakeeten uungreber jin Israel an FS-frinjer uun a Madel-Uasten werket, an slood a [[Persisk Golf]] mä't [[Struat faan Hormuz]] (Hormoz) faan't [[Hormozgan]] prowins, wat de globaal [[hanel]] stiart. [[Datei:Achaemenid_Empire_at_its greatest_extent_according_to_Oxford_Atlas_of_World_History_2002.jpg|thumb|300px|Koord faan Persien (500 f. Kr.)]] === Ufluup === [[Antike]]: # Mä't Köningrik Anshan wurd Persien uun det [[7. juarhunert f.Kr.]] dial faan det [[Meedisk Rik]] # [[Achemeniiden Rik]] (Ual Persisk: 𐎧𐏁𐏂, Xšāça, lit. 'keiserrik'): 550 f.Kr. bit 330 f.Kr. # [[Makedoonsk Rik]] an [[Seleukiiden Rik]]: 330 f. Kr. bit 247* f. Kr. (*uun Persien) [[Alexander de Grat]] köning faan Makedoonien, efter san duas haa sin militeers (a diadochen) det könangrik apdiald. [[Seleukos Nikator]]. # [[Arsakiiden Rik]]: 247 f.Kr. bit 224 # [[Sasaniiden Rik]] (Madel Persisk: 𐭠𐭩𐭥𐭠𐭭𐭱𐭲𐭥𐭩 Ērānšahr, lit. 'Iraansk Keiserrik'): 224 bit 651 Uun de tidj faan a Persisk Riken hee ham en bedüüden kultuur briad maaget. [[Hanel]] an [[konst]] bleud ap. [[Ual/Madel Persisk]] an [[Arameesk]] wiar amtspriiken faan't rik. [[Fööraasien]] an [[Madelaasien]] kaam oner persisk iinflööd an diar wurd bit daaling "[[iraansk spriiken]]" snaaket. ==Demografii== ===Spriiken=== (Nei) [[Persisk]] as at iansigst amtspriik uun det lun. Hat wurt uk snaaket uun [[Afghaanistaan]] an [[Tadschikistaan]]. Persisk hiart tu a twiig faan a [[iraansk spriiken]] an sodening tu't [[indogermaans]]. [[File:Persépolis. Inscription.jpg|thumb|Ual Persisk uun Achameniiden iinskraft ([[Persepolis]], Iraan)]] Üs en skrewen spriik wiar Ual Persisk uun köningelk Achameniiden iinskraften auerleewert. De äälst bekäänd tekst uun Ual Persisk skrewen as at Behistuun iinskraft, wat ütj at tidj faan [[Schah]] (Köning) Darius de Grat ( 𐎭𐎠𐎼𐎹𐎺𐎢𐏁 Dārayavaʰuš; 522–486 f.Kr.) komt. Nai ferwaant mä Ual Persisk, oober faan en ööder twiig faan a iraansk spriiken, wiar Avestisk, det sprik faan't ual [[relegioon]] faan Iraan, a [[Soroastrismus]]. Madel Persisk kaam uun a Sasaniiden iinskraften (224 bit 651) föör. Uun literaarisk spriik wurd Madel Persisk iarst leeder, uun't 6. of 7. juarhunert, ferwäänd. Faan't 8. juarhunert uun begant hat tu Nei Persisk tu wanlin, mä det madel-periuud-fuarem, wat bluat noch uun a teksten faan Soroastrismus widjer lewet. De iarst wichtig Persisk dachter wiar [[Rudaki]]. Hi wurd uun't 10. juarhunert feriaret, üs at [[Samaniiden Rik]] üüb't hööchde faan sin meecht wiar. Nei Persisk teksten wurd uun't [[araabisk skraft]] skrewen, an kaam uun't 9. juarhunert ap. [[File:Iran ethnoreligious distribution 2004.jpg|thumb|300px|Spriiken, religioonen an fulken faan Iraan]] Nochhuaren uun Fööraasien san diar soföl ünlik spriiken üüb een bonk üs uun Iraan. Uun det lun tesken Kaspisk Sia an Persisk Golf wurt uk trii grat manertaalspriiken snaaket, det san [[Aserbaidschaansk]] amanbi 20%, [[Kurdisk]] (Sorani an Süüdkurdisk) amanbi 10% an [[Maazandaraans]] mä Gilaki (bial Kaspisk spriiken) amanbi 5%. An do komt uk [[Araabisk]] mä 2% faan lidj uun dön süüdelk regiuunen diartu. Aserbaidschaansk wurt fööraal uun de nuurd-waastelk loonsdial snaaket, uun [[Ardebiil]], [[Zandschaan]], [[Uast-Aserbaidschaan| Uast-]] an [[Waast-Aserbaidschaan]]. Amanbi 16 miljuunen minsken faan a Aseri manerhaid lewe miast nai bi a grens tu't naiberlun [[Aserbaidschaan]]. Kurdisk (mä Lorisk) as en spriik, diar uun [[Kordestaan]], [[Kermaanschaah (Prowins)|Kermaanschaah]], [[Lorestaan]] an üs Sorani uun't [[Autonoom Regiuun Kurdistaan]] faan a [[Iraak]] snaaket wurt. Uun a Iraan snaake amanbi 10 miljuunen minsken Kurdisk. Maazandaraans of Tabari as det spriik faan amanbi 5 miljuunen mensken. Hat wurt fööraal uun det Kaspisk Sia Regiuun ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) spreegen. === Religioon=== [[File: Imam_Reza's_Birth_Anniversary_-_8_October_2011_08.jpg|thumb|Imaam Reza Masdschid san gebursdai uun [[Maschhad]], Iraan]] Amanbi 90% faan at iraansk lidj san Musliimen. Det stoots[[religion]] as Schiitisk [[Islaam]]. Hat as sant det Safawiiden Rik uun't 16. juarhunert det stootsreligion. Hat hiart tu a Twaalew-Imaam-twiig faan det Schiitisk rochtskuul. Amanbi 9% faan a iraansk Musliimen hiart tu a Sunnitisk twiig faan a Islaam, miastendials faan at [[Kurdisk]], [[Turkmeensk]] of Beluutschisk manerhaid. 9% faan a Iraanern, diar nian Musliimen san, san mäfulgern faan [[Soroastrismus]], [[Krastendoom]] an [[Juudendoom]]. Diar lewe son 300.000 bit 370.000 Krasten (maning [[armeensk]] Iraanern) an 25.000 persisk Juuden uun't lun. == Kultuur== ===Köögem=== [[File:Gheymeh Stew.jpg|thumb|chorescht-e qejmeh, mä ruad fleesk (sjep of beest), persisk [[eert]] (lappe), [[eerdaapler]], sandrüget limeten, [[tomoot|tomaaten]] an safraan-ris]] Eegen iraansk köögem san fermingd spiisen faan [[ris]] mä "chorescht": [[flääsk| fleesk]], greensaagen an / of [[nöden]]. Krüüsen wurd maning brükt, mä [[früchten]] üs [[plumen]], [[Granaataapelbuumer|granaataapler]], [[kwitenbuum|kwiten]], [[aprikoos]]en an [[sinken]]. Iraansk krüüsen an [[gewürtsen]] san [[safraan]], green [[kardamom]], an drüget [[limeten]], [[kaneel]], [[kurkuuma]] an [[pitersile]] wurd brükt. ===Festdaar=== [[File:7SEEN 89.jpg|thumb|left|Haaft-Sin Boosel, [[Tehraan]], Iraan]] <br> Uun a Iraan wurt sant 1925 amtelk a [[Iraans kalender|Dschalaalikalender]] brükt. Hi racht ham efter at sanjuar an begant tu '''[[Nooruuz]]''' ([[wosbegan]]). Nooruuz (Iraanisk of Persisk Neijuar) wurd üs festdai al tu tidj faan Achameniiden (6. juarhunert f.Kr.) feiert. För Neisdai wurt en apartig boosel üübberigt, a Haaft-sin. "Haaft" bedüüdet sööwen an "sin" as a buksteew "s" uun at persisk/araabisk alfabeet, amdat sööwen dingen för a boosel benatigt wurd: {{ufsaat}} # Sabzeh (سبزه) – [[wiaten]], [[bere]] of [[lins]] poon # Samanuu(سمنو) – [[wiaten]] siadkurner poding # Sendsched (سنجد) – [[öölewilger]] # Serkeh (سرکه) – [[eetj]] # Siib (uk Seeb) (سیب) – [[aapel]] # Siir (سیر) – [[knooplook]] # Somaq of Sumak (سماق) – [[sumak]] [[File:L04vb2pizbcs.jpg|thumb|Schab-e Yalda Boosel]] '''[[Schab-e Yalda]]''' of Yalda Naacht (uk Dschella Naacht) as en ual fest uun [[Iraan]], [[Kurdistaan]], [[Usbekistaan]], [[Tadschikistaan]], [[Afghaanistaan]], an [[Turkmenistaan]]. Hat wurt tu [[wontersankiar]] faan a [[nuurdhualewkuugel]] feiert. Hat as miast at naacht faan a 21. Deetsember (of 20. uun [[skregeljuar]]en) uun a [[gregoriaans kalender]]. A Dai faan Schab-e Yalda as at tidj, wan a san sin liichst stant uun a hemel hee an a dai det kurtst periood faan dailaacht hee. Det as a began faan de astronoomisk [[wonter]]. Det lingst an jonkest naacht faan't juar as en tidj, wan frinjer an familje tupkem, iidj, drank an [[dachting]]en faan [[Hafez]] of [[tääl]]en faan [[Schahnaameh]] lees, bit widj auer madennaacht. Früchten an nöden wurd eden an [[granaataapelbuumer|granataapler]] an [[weedermeloon]]en san fööraal wichtig. Det ruad klöör faan dön früchten stäänt för a waremk faan't ial an a glem faan't leewent. Shab-e Yalda wurd uun Deetsember 2022 ofitsiel tu en weltarewdial faan [[UNESCO]]. ==Natuur== [[Datei:Iranian Cheetah roars.jpg|thumb|Iraanisk Gepard ''A. j. venaticus'']] ===Diarten=== Iraan hee en rik tiirwelt mä 34 [[fladermüs]] slacher, [[mangusten]], [[gulschakaal]], indisk [[wulwer|wulew]], indisk [[faskoter]], [[foos]], strimel[[hyäänen]], [[leopard]], euraasisk [[loks]], brün[[beer]] an asiaatisk suartbeer. [[Paartuanet Kloksdiarten]] san [[wilswin]], [[muflon]], [[ruadhirsk]] an [[gatselen]]. A asiaatisk [[gepard]] (A. j. venaticus) lewet bluat noch uun Iraan. Domestisiaret slacher san [[sjep]], [[siig]], [[beest]], [[hingst]], [[weederbüfel]], [[eesel]] an [[kameel]]. Iraan hee muar üs 570 slacher faan [[fögler]], so üs [[fasaan]], [[aarebaarin]], [[iarner]] an [[falken]]. ==Wiartskap== Uun't juar 2017 woon Iraan 214.5 miljarden kubikmeetern faan [[eerdgas]]. At lun as üüb't traad steed faan lunen, wat eerdgas wan<ref>{{Cite web öömrang |title=''Country Comparisons: Natural gas – production'', CIA World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/natural-gas-production/country-comparison |accessdate=2022-03-05 |archivedate=2022-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220305172317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/natural-gas-production/country-comparison }}</ref>. Iraan hee uk natüürelk resursen faan [[eerdööle]]. Hat as en mäfulger faan [[OPEC]]. Eerdööle as ian faan sin wichtagst eksportprodukten. [[Ris]], konsthunwerk, [[maten]] (tepich) an [[safraan]] san wichtig lokaal produkten. Iraan as een faan a gratst eksportöören an produsenten faan [[kaawiar]] an [[pistazie]]n üüb a welt. Iraan hee fabriken, diar industriel produkten maage. Iraan werket uk uun't fial faan a biomedesiinsk wedenskapen. [[Iraans Rial|Rial]] as at [[münt]], wat uun Iraan brükt wurt. == Luke uk diar == {{Commonscat öömrang|Iran}} {{Wikiatlas öömrang|Iran}} {{Wikivoyage öömrang|Iran|Iraan}} == Kwelen == <references /> {{Coordinate|NS=32/29/46/N|EW=54/17/42/E|type=country|region=IR}} [[Kategorie:Iraan| ]] 9rsa1qad9ltfva2x928uybh094qmwgn Etioopien 0 13356 278969 278956 2026-04-15T14:21:39Z Murma174 19 /* Iindialang faan Ferwaltang */ 278969 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox Staat öömrang |NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.4em">'''የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ'''</span> (Amhaarisk) |TRANSKRIPTION = <span style="font-size:1.4em">yä-Ityop̣p̣əya Federalawi Dimokrasiyawi Ripäblik</span> (amskrewen) |NAME = '''Demokratisk Bundesrepubliik Etioopien''' |BILD-FLAGGE = Flag of Ethiopia.svg |ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Äthiopiens |BILD-WAPPEN = Coat_of_arms_of_Ethiopia.svg |BILD-WAPPEN-BREITE = 110px |ARTIKEL-WAPPEN = Siegel Äthiopiens |WAPPEN-OPT = Siegel |WAHLSPRUCH = |AMTSSPRACHE = [[Amhaarisk]] |HAUPTSTADT = [[Addis Abeba]] |STAATSFORM = Parlamentarisk Bundesrepubliik |REGIERUNGSSYSTEM = Parlamentarisk Systeem |STAATSOBERHAUPT = President [[Mulatu Teshome]] |REGIERUNGSCHEF = Ministerpresident [[Hailemariam Desalegn]] |GRÜNDUNG = [[1995]] |FLÄCHE = 1.104.300 <small>(efter: [[The World Factbook|CIA]] 2010)</small> |EINWOHNER = 88.013.491 <small>(efter: [[The World Factbook|CIA]] 2010)</small> |BEV-DICHTE = 72 |BIP/EINWOHNER = 390 [[US-Dooler]] <small>(nominaal 2009)<ref>[http://imf.org/external/pubs/ft/weo/2007/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=85&pr1.y=4&c=644&s=PPPGDP,PPPPC&grp=0&a=, IMF 2008]</ref></small> |UNABHÄNGIGKEIT = |WÄHRUNG = [[Ethioopisk Birr]] (ETB) |HDI = {{Gestiegen}} 0,396 <small>(173)<ref>http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/ETH.html</ref> |ZEITZONE = [[UTC+3]] |NATIONALHYMNE = ''[[Wädäfit Gäsgeshi Wudd Ennate Ityop’ya]]''<br />[[Datei:Wedefit Gesgeshi Widd Innat Ittyoppya.ogg|noicon|120px]] |KFZ-KENNZEICHEN = ETH |ISO 3166 = [[ISO 3166-2:ET|ET]], ETH, 231 |INTERNET-TLD = [[.et]] |TELEFON-VORWAHL = +251 |BILD-LAGE = Ethiopia on the globe (Africa centered).svg |BILD-LAGE-IMAGEMAP = AfrikaGlobus1 |BILD1 = }} <br> '''Etioopien''' ([[amhaarisk]]: ኢትዮጵያ ''Ityop̣p̣əya'') as en lun uun Uast-[[Afrikoo]]. Üs't noch en keiserrik wiar, hää't '''Abesiinien''' het. Trinjam lei [[Eritrea]], [[Sudaan]], [[Süüdsudaan]], [[Keenia]], [[Somaalia]] an [[Dschibuuti]]. ==Geografii== {{ Positionskarte+ | Äthiopien | width=400 | float=left | maptype=relief | caption= | places= {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/01/00 | long=38/45/00 | region=ET | label='''[[Addis Abeba]]'''}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=9 | lat=11/34/00 | long=41/26/00 | region=ET | label=<small>[[Asaita]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=11/33/00 | long=37/22/00 | region=ET | label=<small>[[Bahir Dar]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=10/04/00 | long=34/31/00 | region=ET | label=<small>[[Asosa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/36/00 | long=41/52/00 | region=ET | label=<small>[[Dire Dawa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=08/15/00 | long=34/35/00 | region=ET | label=<small>[[Gambela (Stadt)|Gambela]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=09/18/00 | long=42/07/00 | region=ET | label=<small>[[Harar]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=08/32/00 | long=39/16/00 | region=ET | label=<small>[[Adama (Äthiopien)|Adama]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=9 | lat=07/03/00 | long=38/28/00 | region=ET | label=<small>[[Awassa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=3 | lat=09/21/00 | long=42/48/00 | region=ET | label=<small>[[Jijiga]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=13/29/00 | long=39/28/00 | region=ET | label=<small>[[Mek’ele]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=13/14/00 | long=38/22/00 | region=ET | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Ras Daschän]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=10 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Sudaan}} {{ Positionskarte~ | Y=75 | X=7 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Süüdsudaan}} {{ Positionskarte~ | Y=100 | X=30 | position=12 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Keenia}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=75 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Somaalia}} {{ Positionskarte~ | Y=27 | X=66 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Dschibuti}} {{ Positionskarte~ | Y=0 | X=40 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Eritrea}} {{ Positionskarte~ | Y=2 | X=85 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Jemen}} {{ Positionskarte~ | Y=0 | X=59 | position=6 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=[[Ruad Sia]]}} {{ Positionskarte~ | Y=23 | X=100 | position=9 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=[[Indisk Oosean]]}} {{ Positionskarte~ | Y=25 | X=80 | position=6 | label=<small>''[[Golf faan Aden]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=23 | X=29 | position=6 | label=<small>''[[Tana Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=70 | X=32 | position=6 | label=<small>''[[Abaja Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=20 | position=6 | label=<small>''[[Turkana Sia]]''</small>}} }} <div style="clear:left;" /div> ===Stääden=== Dön tjiin gratst stääden uun't lun san: {| class="wikitable" |- ! # !! Stääd !! Lidj (2022)<ref>[http://citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ ''Ethiopia'', citypopulation.de]</ref> |- | 1 || [[Addis Abeba]] || 3.860.000 |- | 2 || [[Gondar]] || 466.000 |- | 3 || [[Mekele]] || 457.900 |- | 4 || [[Adama]] || 456.900 |- | 5 || [[Awasa]] || 422.200 |- | 6 || [[Bahir Dar]] || 350.000 |- | 7 || [[Dire Dawa]] || 343.000 |- | 8 || [[Dese]] || 270.400 |- | 9 || [[Jima]] || 250.900 |- | 10 || [[Shashemene]] || 208.400 |} ==Iindialang faan Ferwaltang== Sant 1991 san a regiuunen uun Etioopien efter fulken fäästlaanj wurden. Do wiar diar njügen bundesstooten an tau stääden. <br><br> Stääden: * [[Addis Abeba]] * [[Dire Dawa]] <br> Uun a juaren 2020, 2021 an 2023, san diar nei bundesstooten tu kimen, so dat det nü twaalew san. <br><br> Bundesstooten: {| class="wikitable" |- ! !! Nööm !! Hoodsteed !! Koord |- | 1 || [[Afar (Regiuun)|Afar]] || [[Semera]] || rowspan=12 | [[Datei:Ethiopia, administrative divisions - de - colored.svg|350px]] |- | 2 || [[Amhaara (Regiuun)|Amhaara]] || [[Bahir Dar]] |- | 3 || [[Benishangul-Gumuz]] || [[Asosa]] |- | 4 || [[Gambela (Regiuun)|Gambela]] || [[Gambela (Steed)|Gambela]] |- | 5 || [[Harar (Regiuun)|Harar]] || [[Harar (Steed)|Harar]] |- | 6 || [[Oromija]] || [[Adama]] |- | 7 || [[Regiuun faan a Süüdelk Natsioonen, Natsionaliteeten an Fulken]] || [[Awassa]] |- | 8 || [[Somali (Regiuun)|Somali]] || [[Jijiga]] |- | 9 || [[Tigray (Regiuun)|Tigray]] || [[Mek'ele]] |- | 10 || [[Sidama]] || [[Awassa]] |- | 11 || [[Süüdetioopien]] || [[Wolaita Sodo]] |- | 12 || [[Madeletioopien]] || [[Hosaena]] |} {{ufsaat}} ==Befölkring== ===Sünjhaid=== Wüfen raage uun't madel en ääler faan 68,2 juaren, an maaner ian faan 64,3 juaren<ref>[http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/ETH Human Development Report Office: ''Ethiopia – Country Profile: Human Development Indicators''], ufrepen di 31. August 2020</ref>. == Futnuuten == <references /> == Luke uk diar == * [[Etiosemiitisk spriaken]] {{Commonscat öömrang|Ethiopia|Etioopien}} {{Wikiatlas öömrang|Ethiopia|Etioopien}} {{Lunen uun Afrikoo/öö}} {{Coordinate |NS=8/18//N |EW=39/7//E |type=country |region=ET}} [[Kategorie:Etioopien| ]] 6pfhud1apgcaiyvijlis3ceetm7dza6 278970 278969 2026-04-15T14:29:04Z Murma174 19 /* Iindialang faan Ferwaltang */ 278970 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox Staat öömrang |NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.4em">'''የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ'''</span> (Amhaarisk) |TRANSKRIPTION = <span style="font-size:1.4em">yä-Ityop̣p̣əya Federalawi Dimokrasiyawi Ripäblik</span> (amskrewen) |NAME = '''Demokratisk Bundesrepubliik Etioopien''' |BILD-FLAGGE = Flag of Ethiopia.svg |ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Äthiopiens |BILD-WAPPEN = Coat_of_arms_of_Ethiopia.svg |BILD-WAPPEN-BREITE = 110px |ARTIKEL-WAPPEN = Siegel Äthiopiens |WAPPEN-OPT = Siegel |WAHLSPRUCH = |AMTSSPRACHE = [[Amhaarisk]] |HAUPTSTADT = [[Addis Abeba]] |STAATSFORM = Parlamentarisk Bundesrepubliik |REGIERUNGSSYSTEM = Parlamentarisk Systeem |STAATSOBERHAUPT = President [[Mulatu Teshome]] |REGIERUNGSCHEF = Ministerpresident [[Hailemariam Desalegn]] |GRÜNDUNG = [[1995]] |FLÄCHE = 1.104.300 <small>(efter: [[The World Factbook|CIA]] 2010)</small> |EINWOHNER = 88.013.491 <small>(efter: [[The World Factbook|CIA]] 2010)</small> |BEV-DICHTE = 72 |BIP/EINWOHNER = 390 [[US-Dooler]] <small>(nominaal 2009)<ref>[http://imf.org/external/pubs/ft/weo/2007/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=85&pr1.y=4&c=644&s=PPPGDP,PPPPC&grp=0&a=, IMF 2008]</ref></small> |UNABHÄNGIGKEIT = |WÄHRUNG = [[Ethioopisk Birr]] (ETB) |HDI = {{Gestiegen}} 0,396 <small>(173)<ref>http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/ETH.html</ref> |ZEITZONE = [[UTC+3]] |NATIONALHYMNE = ''[[Wädäfit Gäsgeshi Wudd Ennate Ityop’ya]]''<br />[[Datei:Wedefit Gesgeshi Widd Innat Ittyoppya.ogg|noicon|120px]] |KFZ-KENNZEICHEN = ETH |ISO 3166 = [[ISO 3166-2:ET|ET]], ETH, 231 |INTERNET-TLD = [[.et]] |TELEFON-VORWAHL = +251 |BILD-LAGE = Ethiopia on the globe (Africa centered).svg |BILD-LAGE-IMAGEMAP = AfrikaGlobus1 |BILD1 = }} <br> '''Etioopien''' ([[amhaarisk]]: ኢትዮጵያ ''Ityop̣p̣əya'') as en lun uun Uast-[[Afrikoo]]. Üs't noch en keiserrik wiar, hää't '''Abesiinien''' het. Trinjam lei [[Eritrea]], [[Sudaan]], [[Süüdsudaan]], [[Keenia]], [[Somaalia]] an [[Dschibuuti]]. ==Geografii== {{ Positionskarte+ | Äthiopien | width=400 | float=left | maptype=relief | caption= | places= {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/01/00 | long=38/45/00 | region=ET | label='''[[Addis Abeba]]'''}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=9 | lat=11/34/00 | long=41/26/00 | region=ET | label=<small>[[Asaita]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=11/33/00 | long=37/22/00 | region=ET | label=<small>[[Bahir Dar]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=10/04/00 | long=34/31/00 | region=ET | label=<small>[[Asosa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/36/00 | long=41/52/00 | region=ET | label=<small>[[Dire Dawa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=08/15/00 | long=34/35/00 | region=ET | label=<small>[[Gambela (Stadt)|Gambela]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=09/18/00 | long=42/07/00 | region=ET | label=<small>[[Harar]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=08/32/00 | long=39/16/00 | region=ET | label=<small>[[Adama (Äthiopien)|Adama]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=9 | lat=07/03/00 | long=38/28/00 | region=ET | label=<small>[[Awassa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=3 | lat=09/21/00 | long=42/48/00 | region=ET | label=<small>[[Jijiga]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=13/29/00 | long=39/28/00 | region=ET | label=<small>[[Mek’ele]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=13/14/00 | long=38/22/00 | region=ET | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Ras Daschän]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=10 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Sudaan}} {{ Positionskarte~ | Y=75 | X=7 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Süüdsudaan}} {{ Positionskarte~ | Y=100 | X=30 | position=12 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Keenia}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=75 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Somaalia}} {{ Positionskarte~ | Y=27 | X=66 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Dschibuti}} {{ Positionskarte~ | Y=0 | X=40 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Eritrea}} {{ Positionskarte~ | Y=2 | X=85 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Jemen}} {{ Positionskarte~ | Y=0 | X=59 | position=6 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=[[Ruad Sia]]}} {{ Positionskarte~ | Y=23 | X=100 | position=9 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=[[Indisk Oosean]]}} {{ Positionskarte~ | Y=25 | X=80 | position=6 | label=<small>''[[Golf faan Aden]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=23 | X=29 | position=6 | label=<small>''[[Tana Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=70 | X=32 | position=6 | label=<small>''[[Abaja Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=20 | position=6 | label=<small>''[[Turkana Sia]]''</small>}} }} <div style="clear:left;" /div> ===Stääden=== Dön tjiin gratst stääden uun't lun san: {| class="wikitable" |- ! # !! Stääd !! Lidj (2022)<ref>[http://citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ ''Ethiopia'', citypopulation.de]</ref> |- | 1 || [[Addis Abeba]] || 3.860.000 |- | 2 || [[Gondar]] || 466.000 |- | 3 || [[Mekele]] || 457.900 |- | 4 || [[Adama]] || 456.900 |- | 5 || [[Awasa]] || 422.200 |- | 6 || [[Bahir Dar]] || 350.000 |- | 7 || [[Dire Dawa]] || 343.000 |- | 8 || [[Dese]] || 270.400 |- | 9 || [[Jima]] || 250.900 |- | 10 || [[Shashemene]] || 208.400 |} ==Iindialang faan Ferwaltang== Sant 1991 san a regiuunen uun Etioopien efter fulken fäästlaanj wurden. Do wiar diar njügen bundesstooten an tau stääden. <br><br> Stääden: * [[Addis Abeba]] * [[Dire Dawa]] <br> Uun a juaren 2020, 2021 an 2023, san diar nei bundesstooten tu kimen, so dat det nü twaalew san. <br><br> Bundesstooten: {| class="wikitable" |- ! !! Nööm !! Hoodsteed !! Koord |- | 1 || [[Afar (Regiuun)|Afar]] || [[Semera]] || rowspan=12 | [[Datei:Ethiopia, administrative divisions - de - colored.svg|350px]] |- | 2 || [[Amhaara (Regiuun)|Amhaara]] || [[Bahir Dar]] |- | 3 || [[Benishangul-Gumuz]] || [[Asosa]] |- | 4 || [[Gambela (Regiuun)|Gambela]] || [[Gambela (Steed)|Gambela]] |- | 5 || [[Harar (Regiuun)|Harar]] || [[Harar (Steed)|Harar]] |- | 6 || [[Oromija]] || [[Adama]] |- | 7 || [[Süüdwaast Etioopien]] || [[Bonga]] |- | 8 || [[Somali (Regiuun)|Somali]] || [[Jijiga]] |- | 9 || [[Tigray (Regiuun)|Tigray]] || [[Mek'ele]] |- | 10 || [[Sidama]] || [[Awassa]] |- | 11 || [[Süüd Etioopien]] || [[Wolaita Sodo]] |- | 12 || [[Madel Etioopien]] || [[Hosaena]] |} {{ufsaat}} ==Befölkring== ===Sünjhaid=== Wüfen raage uun't madel en ääler faan 68,2 juaren, an maaner ian faan 64,3 juaren<ref>[http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/ETH Human Development Report Office: ''Ethiopia – Country Profile: Human Development Indicators''], ufrepen di 31. August 2020</ref>. == Futnuuten == <references /> == Luke uk diar == * [[Etiosemiitisk spriaken]] {{Commonscat öömrang|Ethiopia|Etioopien}} {{Wikiatlas öömrang|Ethiopia|Etioopien}} {{Lunen uun Afrikoo/öö}} {{Coordinate |NS=8/18//N |EW=39/7//E |type=country |region=ET}} [[Kategorie:Etioopien| ]] 2jqq4c2unwqsbnlx3fu5c6as4ji2rdq 278976 278970 2026-04-15T14:53:30Z Murma174 19 /* Iindialang faan Ferwaltang */ 278976 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox Staat öömrang |NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.4em">'''የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ'''</span> (Amhaarisk) |TRANSKRIPTION = <span style="font-size:1.4em">yä-Ityop̣p̣əya Federalawi Dimokrasiyawi Ripäblik</span> (amskrewen) |NAME = '''Demokratisk Bundesrepubliik Etioopien''' |BILD-FLAGGE = Flag of Ethiopia.svg |ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Äthiopiens |BILD-WAPPEN = Coat_of_arms_of_Ethiopia.svg |BILD-WAPPEN-BREITE = 110px |ARTIKEL-WAPPEN = Siegel Äthiopiens |WAPPEN-OPT = Siegel |WAHLSPRUCH = |AMTSSPRACHE = [[Amhaarisk]] |HAUPTSTADT = [[Addis Abeba]] |STAATSFORM = Parlamentarisk Bundesrepubliik |REGIERUNGSSYSTEM = Parlamentarisk Systeem |STAATSOBERHAUPT = President [[Mulatu Teshome]] |REGIERUNGSCHEF = Ministerpresident [[Hailemariam Desalegn]] |GRÜNDUNG = [[1995]] |FLÄCHE = 1.104.300 <small>(efter: [[The World Factbook|CIA]] 2010)</small> |EINWOHNER = 88.013.491 <small>(efter: [[The World Factbook|CIA]] 2010)</small> |BEV-DICHTE = 72 |BIP/EINWOHNER = 390 [[US-Dooler]] <small>(nominaal 2009)<ref>[http://imf.org/external/pubs/ft/weo/2007/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=85&pr1.y=4&c=644&s=PPPGDP,PPPPC&grp=0&a=, IMF 2008]</ref></small> |UNABHÄNGIGKEIT = |WÄHRUNG = [[Ethioopisk Birr]] (ETB) |HDI = {{Gestiegen}} 0,396 <small>(173)<ref>http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/ETH.html</ref> |ZEITZONE = [[UTC+3]] |NATIONALHYMNE = ''[[Wädäfit Gäsgeshi Wudd Ennate Ityop’ya]]''<br />[[Datei:Wedefit Gesgeshi Widd Innat Ittyoppya.ogg|noicon|120px]] |KFZ-KENNZEICHEN = ETH |ISO 3166 = [[ISO 3166-2:ET|ET]], ETH, 231 |INTERNET-TLD = [[.et]] |TELEFON-VORWAHL = +251 |BILD-LAGE = Ethiopia on the globe (Africa centered).svg |BILD-LAGE-IMAGEMAP = AfrikaGlobus1 |BILD1 = }} <br> '''Etioopien''' ([[amhaarisk]]: ኢትዮጵያ ''Ityop̣p̣əya'') as en lun uun Uast-[[Afrikoo]]. Üs't noch en keiserrik wiar, hää't '''Abesiinien''' het. Trinjam lei [[Eritrea]], [[Sudaan]], [[Süüdsudaan]], [[Keenia]], [[Somaalia]] an [[Dschibuuti]]. ==Geografii== {{ Positionskarte+ | Äthiopien | width=400 | float=left | maptype=relief | caption= | places= {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/01/00 | long=38/45/00 | region=ET | label='''[[Addis Abeba]]'''}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=9 | lat=11/34/00 | long=41/26/00 | region=ET | label=<small>[[Asaita]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=11/33/00 | long=37/22/00 | region=ET | label=<small>[[Bahir Dar]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=10/04/00 | long=34/31/00 | region=ET | label=<small>[[Asosa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/36/00 | long=41/52/00 | region=ET | label=<small>[[Dire Dawa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=08/15/00 | long=34/35/00 | region=ET | label=<small>[[Gambela (Stadt)|Gambela]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=09/18/00 | long=42/07/00 | region=ET | label=<small>[[Harar]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=08/32/00 | long=39/16/00 | region=ET | label=<small>[[Adama (Äthiopien)|Adama]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=9 | lat=07/03/00 | long=38/28/00 | region=ET | label=<small>[[Awassa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=3 | lat=09/21/00 | long=42/48/00 | region=ET | label=<small>[[Jijiga]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=13/29/00 | long=39/28/00 | region=ET | label=<small>[[Mek’ele]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=13/14/00 | long=38/22/00 | region=ET | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Ras Daschän]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=10 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Sudaan}} {{ Positionskarte~ | Y=75 | X=7 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Süüdsudaan}} {{ Positionskarte~ | Y=100 | X=30 | position=12 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Keenia}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=75 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Somaalia}} {{ Positionskarte~ | Y=27 | X=66 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Dschibuti}} {{ Positionskarte~ | Y=0 | X=40 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Eritrea}} {{ Positionskarte~ | Y=2 | X=85 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Jemen}} {{ Positionskarte~ | Y=0 | X=59 | position=6 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=[[Ruad Sia]]}} {{ Positionskarte~ | Y=23 | X=100 | position=9 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=[[Indisk Oosean]]}} {{ Positionskarte~ | Y=25 | X=80 | position=6 | label=<small>''[[Golf faan Aden]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=23 | X=29 | position=6 | label=<small>''[[Tana Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=70 | X=32 | position=6 | label=<small>''[[Abaja Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=20 | position=6 | label=<small>''[[Turkana Sia]]''</small>}} }} <div style="clear:left;" /div> ===Stääden=== Dön tjiin gratst stääden uun't lun san: {| class="wikitable" |- ! # !! Stääd !! Lidj (2022)<ref>[http://citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ ''Ethiopia'', citypopulation.de]</ref> |- | 1 || [[Addis Abeba]] || 3.860.000 |- | 2 || [[Gondar]] || 466.000 |- | 3 || [[Mekele]] || 457.900 |- | 4 || [[Adama]] || 456.900 |- | 5 || [[Awasa]] || 422.200 |- | 6 || [[Bahir Dar]] || 350.000 |- | 7 || [[Dire Dawa]] || 343.000 |- | 8 || [[Dese]] || 270.400 |- | 9 || [[Jima]] || 250.900 |- | 10 || [[Shashemene]] || 208.400 |} ==Iindialang faan Ferwaltang== Sant 1991 san a regiuunen uun Etioopien efter fulken fäästlaanj wurden. Do wiar diar njügen bundesstooten an tau stääden. <br><br> Stääden: * [[Addis Abeba]] * [[Dire Dawa]] <br> Uun a juaren 2020, 2021 an 2023, san diar nei bundesstooten tu kimen, so dat det nü twaalew san. <br><br> Bundesstooten: {| class="wikitable" |- ! !! Nööm !! Hoodsteed !! Koord |- | 1 || [[Afar (Regiuun)|Afar]] || [[Semera]] || rowspan=12 | [[Datei:Ethiopia, administrative divisions - de - colored.svg|350px]] |- | 2 || [[Amhaara (Regiuun)|Amhaara]] || [[Bahir Dar]] |- | 3 || [[Benishangul-Gumuz]] || [[Asosa]] |- | 4 || [[Gambela (Regiuun)|Gambela]] || [[Gambela (Steed)|Gambela]] |- | 5 || [[Harar (Regiuun)|Harar]] || [[Harar (Steed)|Harar]] |- | 6 || [[Oromija]] || [[Adama]] |- | 7 || [[Süüdwaast Etioopien]] || [[Bonga]] |- | 8 || [[Somaali (Regiuun)|Somaali]] || [[Jijiga]] |- | 9 || [[Tigray (Regiuun)|Tigray]] || [[Mek'ele]] |- | 10 || [[Sidama]] || [[Awassa]] |- | 11 || [[Süüd Etioopien]] || [[Wolaita Sodo]] |- | 12 || [[Madel Etioopien]] || [[Hosaena]] |} {{ufsaat}} ==Befölkring== ===Sünjhaid=== Wüfen raage uun't madel en ääler faan 68,2 juaren, an maaner ian faan 64,3 juaren<ref>[http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/ETH Human Development Report Office: ''Ethiopia – Country Profile: Human Development Indicators''], ufrepen di 31. August 2020</ref>. == Futnuuten == <references /> == Luke uk diar == * [[Etiosemiitisk spriaken]] {{Commonscat öömrang|Ethiopia|Etioopien}} {{Wikiatlas öömrang|Ethiopia|Etioopien}} {{Lunen uun Afrikoo/öö}} {{Coordinate |NS=8/18//N |EW=39/7//E |type=country |region=ET}} [[Kategorie:Etioopien| ]] r32ils1zvxp1zzs754gyzfdtqn8hciw 279009 278976 2026-04-15T21:16:15Z Murma174 19 279009 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox Staat öömrang |NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.4em">'''የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ'''</span> (Amhaarisk) |TRANSKRIPTION = <span style="font-size:1.4em">yä-Ityop̣p̣əya Federalawi Dimokrasiyawi Ripäblik</span> (amskrewen) |NAME = '''Demokratisk Bundesrepubliik Etioopien''' |BILD-FLAGGE = Flag of Ethiopia.svg |ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Äthiopiens |BILD-WAPPEN = Coat_of_arms_of_Ethiopia.svg |BILD-WAPPEN-BREITE = 110px |ARTIKEL-WAPPEN = Siegel Äthiopiens |WAPPEN-OPT = Siegel |WAHLSPRUCH = |AMTSSPRACHE = [[Amhaarisk]] |HAUPTSTADT = [[Addis Abeba]] |STAATSFORM = Parlamentarisk Bundesrepubliik |REGIERUNGSSYSTEM = Parlamentarisk Systeem |STAATSOBERHAUPT = President [[Mulatu Teshome]] |REGIERUNGSCHEF = Ministerpresident [[Hailemariam Desalegn]] |GRÜNDUNG = [[1995]] |FLÄCHE = 1.104.300 <small>(efter: [[The World Factbook|CIA]] 2010)</small> |EINWOHNER = 88.013.491 <small>(efter: [[The World Factbook|CIA]] 2010)</small> |BEV-DICHTE = 72 |BIP/EINWOHNER = 390 [[US-Dooler]] <small>(nominaal 2009)<ref>[http://imf.org/external/pubs/ft/weo/2007/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=85&pr1.y=4&c=644&s=PPPGDP,PPPPC&grp=0&a=, IMF 2008]</ref></small> |UNABHÄNGIGKEIT = |WÄHRUNG = [[Ethioopisk Birr]] (ETB) |HDI = {{Gestiegen}} 0,396 <small>(173)<ref>http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/ETH.html</ref> |ZEITZONE = [[UTC+3]] |NATIONALHYMNE = ''[[Wädäfit Gäsgeshi Wudd Ennate Ityop’ya]]''<br />[[Datei:Wedefit Gesgeshi Widd Innat Ittyoppya.ogg|noicon|120px]] |KFZ-KENNZEICHEN = ETH |ISO 3166 = [[ISO 3166-2:ET|ET]], ETH, 231 |INTERNET-TLD = [[.et]] |TELEFON-VORWAHL = +251 |BILD-LAGE = Ethiopia on the globe (Africa centered).svg |BILD-LAGE-IMAGEMAP = AfrikaGlobus1 |BILD1 = }} <br> '''Etioopien''' ([[amhaarisk]]: ኢትዮጵያ ''Ityop̣p̣əya'') as en lun uun Uast-[[Afrikoo]]. Üs't noch en keiserrik wiar, hää't '''Abesiinien''' het. Trinjam lei [[Eritrea]], [[Sudaan]], [[Süüdsudaan]], [[Keenia]], [[Somaalia]] an [[Dschibuuti]]. ==Geografii== {{ Positionskarte+ | Äthiopien | width=400 | float=left | maptype=relief | caption= | places= {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/01/00 | long=38/45/00 | region=ET | label='''[[Addis Abeba]]'''}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=9 | lat=11/34/00 | long=41/26/00 | region=ET | label=<small>[[Asaita]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=11/33/00 | long=37/22/00 | region=ET | label=<small>[[Bahir Dar]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=10/04/00 | long=34/31/00 | region=ET | label=<small>[[Asosa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/36/00 | long=41/52/00 | region=ET | label=<small>[[Dire Dawa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=08/15/00 | long=34/35/00 | region=ET | label=<small>[[Gambela (Stadt)|Gambela]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=09/18/00 | long=42/07/00 | region=ET | label=<small>[[Harar]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=08/32/00 | long=39/16/00 | region=ET | label=<small>[[Adama (Äthiopien)|Adama]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=9 | lat=07/03/00 | long=38/28/00 | region=ET | label=<small>[[Awassa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=3 | lat=09/21/00 | long=42/48/00 | region=ET | label=<small>[[Jijiga]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=13/29/00 | long=39/28/00 | region=ET | label=<small>[[Mek’ele]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=13/14/00 | long=38/22/00 | region=ET | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Ras Daschän]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=10 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Sudaan}} {{ Positionskarte~ | Y=75 | X=7 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Süüdsudaan}} {{ Positionskarte~ | Y=100 | X=30 | position=12 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Keenia}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=75 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Somaalia}} {{ Positionskarte~ | Y=29 | X=66 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Dschibuti}} {{ Positionskarte~ | Y=0 | X=40 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Eritrea}} {{ Positionskarte~ | Y=2 | X=85 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Jemen}} {{ Positionskarte~ | Y=0 | X=59 | position=6 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=[[Ruad Sia]]}} {{ Positionskarte~ | Y=23 | X=100 | position=9 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=[[Indisk Oosean]]}} {{ Positionskarte~ | Y=25 | X=80 | position=6 | label=<small>''[[Golf faan Aden]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=23 | X=29 | position=6 | label=<small>''[[Tana Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=70 | X=32 | position=6 | label=<small>''[[Abaja Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=20 | position=6 | label=<small>''[[Turkana Sia]]''</small>}} }} <div style="clear:left;" /div> ===Stääden=== Dön tjiin gratst stääden uun't lun san: {| class="wikitable" |- ! # !! Stääd !! Lidj (2022)<ref>[http://citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ ''Ethiopia'', citypopulation.de]</ref> |- | 1 || [[Addis Abeba]] || 3.860.000 |- | 2 || [[Gondar]] || 466.000 |- | 3 || [[Mekele]] || 457.900 |- | 4 || [[Adama]] || 456.900 |- | 5 || [[Awasa]] || 422.200 |- | 6 || [[Bahir Dar]] || 350.000 |- | 7 || [[Dire Dawa]] || 343.000 |- | 8 || [[Dese]] || 270.400 |- | 9 || [[Jima]] || 250.900 |- | 10 || [[Shashemene]] || 208.400 |} ==Iindialang faan Ferwaltang== Sant 1991 san a regiuunen uun Etioopien efter fulken fäästlaanj wurden. Do wiar diar njügen bundesstooten an tau stääden. <br><br> Stääden: * [[Addis Abeba]] * [[Dire Dawa]] <br> Uun a juaren 2020, 2021 an 2023, san diar nei bundesstooten tu kimen, so dat det nü twaalew san. <br><br> Bundesstooten: {| class="wikitable" |- ! !! Nööm !! Hoodsteed !! Koord |- | 1 || [[Afar (Regiuun)|Afar]] || [[Semera]] || rowspan=12 | [[Datei:Ethiopia, administrative divisions - de - colored.svg|350px]] |- | 2 || [[Amhaara (Regiuun)|Amhaara]] || [[Bahir Dar]] |- | 3 || [[Benishangul-Gumuz]] || [[Asosa]] |- | 4 || [[Gambela (Regiuun)|Gambela]] || [[Gambela (Steed)|Gambela]] |- | 5 || [[Harar (Regiuun)|Harar]] || [[Harar (Steed)|Harar]] |- | 6 || [[Oromija]] || [[Adama]] |- | 7 || [[Süüdwaast Etioopien]] || [[Bonga]] |- | 8 || [[Somaali (Regiuun)|Somaali]] || [[Jijiga]] |- | 9 || [[Tigray (Regiuun)|Tigray]] || [[Mek'ele]] |- | 10 || [[Sidama]] || [[Awassa]] |- | 11 || [[Süüd Etioopien]] || [[Wolaita Sodo]] |- | 12 || [[Madel Etioopien]] || [[Hosaena]] |} {{ufsaat}} ==Befölkring== ===Sünjhaid=== Wüfen raage uun't madel en ääler faan 68,2 juaren, an maaner ian faan 64,3 juaren<ref>[http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/ETH Human Development Report Office: ''Ethiopia – Country Profile: Human Development Indicators''], ufrepen di 31. August 2020</ref>. == Futnuuten == <references /> == Luke uk diar == * [[Etiosemiitisk spriaken]] {{Commonscat öömrang|Ethiopia|Etioopien}} {{Wikiatlas öömrang|Ethiopia|Etioopien}} {{Lunen uun Afrikoo/öö}} {{Coordinate |NS=8/18//N |EW=39/7//E |type=country |region=ET}} [[Kategorie:Etioopien| ]] t6pev5imxufaf4fcp6k5mitegjfa80r 279016 279009 2026-04-16T06:47:41Z Murma174 19 /* Stääden */ 279016 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox Staat öömrang |NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.4em">'''የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ'''</span> (Amhaarisk) |TRANSKRIPTION = <span style="font-size:1.4em">yä-Ityop̣p̣əya Federalawi Dimokrasiyawi Ripäblik</span> (amskrewen) |NAME = '''Demokratisk Bundesrepubliik Etioopien''' |BILD-FLAGGE = Flag of Ethiopia.svg |ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Äthiopiens |BILD-WAPPEN = Coat_of_arms_of_Ethiopia.svg |BILD-WAPPEN-BREITE = 110px |ARTIKEL-WAPPEN = Siegel Äthiopiens |WAPPEN-OPT = Siegel |WAHLSPRUCH = |AMTSSPRACHE = [[Amhaarisk]] |HAUPTSTADT = [[Addis Abeba]] |STAATSFORM = Parlamentarisk Bundesrepubliik |REGIERUNGSSYSTEM = Parlamentarisk Systeem |STAATSOBERHAUPT = President [[Mulatu Teshome]] |REGIERUNGSCHEF = Ministerpresident [[Hailemariam Desalegn]] |GRÜNDUNG = [[1995]] |FLÄCHE = 1.104.300 <small>(efter: [[The World Factbook|CIA]] 2010)</small> |EINWOHNER = 88.013.491 <small>(efter: [[The World Factbook|CIA]] 2010)</small> |BEV-DICHTE = 72 |BIP/EINWOHNER = 390 [[US-Dooler]] <small>(nominaal 2009)<ref>[http://imf.org/external/pubs/ft/weo/2007/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=85&pr1.y=4&c=644&s=PPPGDP,PPPPC&grp=0&a=, IMF 2008]</ref></small> |UNABHÄNGIGKEIT = |WÄHRUNG = [[Ethioopisk Birr]] (ETB) |HDI = {{Gestiegen}} 0,396 <small>(173)<ref>http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/ETH.html</ref> |ZEITZONE = [[UTC+3]] |NATIONALHYMNE = ''[[Wädäfit Gäsgeshi Wudd Ennate Ityop’ya]]''<br />[[Datei:Wedefit Gesgeshi Widd Innat Ittyoppya.ogg|noicon|120px]] |KFZ-KENNZEICHEN = ETH |ISO 3166 = [[ISO 3166-2:ET|ET]], ETH, 231 |INTERNET-TLD = [[.et]] |TELEFON-VORWAHL = +251 |BILD-LAGE = Ethiopia on the globe (Africa centered).svg |BILD-LAGE-IMAGEMAP = AfrikaGlobus1 |BILD1 = }} <br> '''Etioopien''' ([[amhaarisk]]: ኢትዮጵያ ''Ityop̣p̣əya'') as en lun uun Uast-[[Afrikoo]]. Üs't noch en keiserrik wiar, hää't '''Abesiinien''' het. Trinjam lei [[Eritrea]], [[Sudaan]], [[Süüdsudaan]], [[Keenia]], [[Somaalia]] an [[Dschibuuti]]. ==Geografii== {{ Positionskarte+ | Äthiopien | width=400 | float=left | maptype=relief | caption= | places= {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/01/00 | long=38/45/00 | region=ET | label='''[[Addis Abeba]]'''}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=9 | lat=11/34/00 | long=41/26/00 | region=ET | label=<small>[[Asaita]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=11/33/00 | long=37/22/00 | region=ET | label=<small>[[Bahir Dar]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=10/04/00 | long=34/31/00 | region=ET | label=<small>[[Asosa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/36/00 | long=41/52/00 | region=ET | label=<small>[[Dire Dawa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=08/15/00 | long=34/35/00 | region=ET | label=<small>[[Gambela (Stadt)|Gambela]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=09/18/00 | long=42/07/00 | region=ET | label=<small>[[Harar]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=08/32/00 | long=39/16/00 | region=ET | label=<small>[[Adama (Äthiopien)|Adama]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=9 | lat=07/03/00 | long=38/28/00 | region=ET | label=<small>[[Awassa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=3 | lat=09/21/00 | long=42/48/00 | region=ET | label=<small>[[Jijiga]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=13/29/00 | long=39/28/00 | region=ET | label=<small>[[Mek’ele]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=13/14/00 | long=38/22/00 | region=ET | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Ras Daschän]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=10 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Sudaan}} {{ Positionskarte~ | Y=75 | X=7 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Süüdsudaan}} {{ Positionskarte~ | Y=100 | X=30 | position=12 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Keenia}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=75 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Somaalia}} {{ Positionskarte~ | Y=29 | X=66 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Dschibuti}} {{ Positionskarte~ | Y=0 | X=40 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Eritrea}} {{ Positionskarte~ | Y=2 | X=85 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Jemen}} {{ Positionskarte~ | Y=0 | X=59 | position=6 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=[[Ruad Sia]]}} {{ Positionskarte~ | Y=23 | X=100 | position=9 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=[[Indisk Oosean]]}} {{ Positionskarte~ | Y=25 | X=80 | position=6 | label=<small>''[[Golf faan Aden]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=23 | X=29 | position=6 | label=<small>''[[Tana Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=70 | X=32 | position=6 | label=<small>''[[Abaja Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=20 | position=6 | label=<small>''[[Turkana Sia]]''</small>}} }} <div style="clear:left;" /div> ===Stääden=== Dön tjiin gratst stääden uun't lun san: {| class="wikitable" |- ! # !! Stääd !! Lidj (2022)<ref>[http://citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ ''Ethiopia'', citypopulation.de]</ref> |- | 1 || [[Addis Abeba]] || 3.860.000 |- | 2 || [[Gondar]] || 466.000 |- | 3 || [[Mekele]] || 457.900 |- | 4 || [[Adama]] || 456.900 |- | 5 || [[Awasa]] || 422.200 |- | 6 || [[Bahir Dar]] || 350.000 |- | 7 || [[Dire Dawa]] || 343.000 |- | 8 || [[Dese]] || 270.400 |- | 9 || [[Djima]] || 250.900 |- | 10 || [[Shashemene]] || 208.400 |} ==Iindialang faan Ferwaltang== Sant 1991 san a regiuunen uun Etioopien efter fulken fäästlaanj wurden. Do wiar diar njügen bundesstooten an tau stääden. <br><br> Stääden: * [[Addis Abeba]] * [[Dire Dawa]] <br> Uun a juaren 2020, 2021 an 2023, san diar nei bundesstooten tu kimen, so dat det nü twaalew san. <br><br> Bundesstooten: {| class="wikitable" |- ! !! Nööm !! Hoodsteed !! Koord |- | 1 || [[Afar (Regiuun)|Afar]] || [[Semera]] || rowspan=12 | [[Datei:Ethiopia, administrative divisions - de - colored.svg|350px]] |- | 2 || [[Amhaara (Regiuun)|Amhaara]] || [[Bahir Dar]] |- | 3 || [[Benishangul-Gumuz]] || [[Asosa]] |- | 4 || [[Gambela (Regiuun)|Gambela]] || [[Gambela (Steed)|Gambela]] |- | 5 || [[Harar (Regiuun)|Harar]] || [[Harar (Steed)|Harar]] |- | 6 || [[Oromija]] || [[Adama]] |- | 7 || [[Süüdwaast Etioopien]] || [[Bonga]] |- | 8 || [[Somaali (Regiuun)|Somaali]] || [[Jijiga]] |- | 9 || [[Tigray (Regiuun)|Tigray]] || [[Mek'ele]] |- | 10 || [[Sidama]] || [[Awassa]] |- | 11 || [[Süüd Etioopien]] || [[Wolaita Sodo]] |- | 12 || [[Madel Etioopien]] || [[Hosaena]] |} {{ufsaat}} ==Befölkring== ===Sünjhaid=== Wüfen raage uun't madel en ääler faan 68,2 juaren, an maaner ian faan 64,3 juaren<ref>[http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/ETH Human Development Report Office: ''Ethiopia – Country Profile: Human Development Indicators''], ufrepen di 31. August 2020</ref>. == Futnuuten == <references /> == Luke uk diar == * [[Etiosemiitisk spriaken]] {{Commonscat öömrang|Ethiopia|Etioopien}} {{Wikiatlas öömrang|Ethiopia|Etioopien}} {{Lunen uun Afrikoo/öö}} {{Coordinate |NS=8/18//N |EW=39/7//E |type=country |region=ET}} [[Kategorie:Etioopien| ]] googw0dba81zacyglih3scz27la9ocp 279019 279016 2026-04-16T06:53:24Z Murma174 19 /* Stääden */ 279019 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox Staat öömrang |NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.4em">'''የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ'''</span> (Amhaarisk) |TRANSKRIPTION = <span style="font-size:1.4em">yä-Ityop̣p̣əya Federalawi Dimokrasiyawi Ripäblik</span> (amskrewen) |NAME = '''Demokratisk Bundesrepubliik Etioopien''' |BILD-FLAGGE = Flag of Ethiopia.svg |ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Äthiopiens |BILD-WAPPEN = Coat_of_arms_of_Ethiopia.svg |BILD-WAPPEN-BREITE = 110px |ARTIKEL-WAPPEN = Siegel Äthiopiens |WAPPEN-OPT = Siegel |WAHLSPRUCH = |AMTSSPRACHE = [[Amhaarisk]] |HAUPTSTADT = [[Addis Abeba]] |STAATSFORM = Parlamentarisk Bundesrepubliik |REGIERUNGSSYSTEM = Parlamentarisk Systeem |STAATSOBERHAUPT = President [[Mulatu Teshome]] |REGIERUNGSCHEF = Ministerpresident [[Hailemariam Desalegn]] |GRÜNDUNG = [[1995]] |FLÄCHE = 1.104.300 <small>(efter: [[The World Factbook|CIA]] 2010)</small> |EINWOHNER = 88.013.491 <small>(efter: [[The World Factbook|CIA]] 2010)</small> |BEV-DICHTE = 72 |BIP/EINWOHNER = 390 [[US-Dooler]] <small>(nominaal 2009)<ref>[http://imf.org/external/pubs/ft/weo/2007/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=85&pr1.y=4&c=644&s=PPPGDP,PPPPC&grp=0&a=, IMF 2008]</ref></small> |UNABHÄNGIGKEIT = |WÄHRUNG = [[Ethioopisk Birr]] (ETB) |HDI = {{Gestiegen}} 0,396 <small>(173)<ref>http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/ETH.html</ref> |ZEITZONE = [[UTC+3]] |NATIONALHYMNE = ''[[Wädäfit Gäsgeshi Wudd Ennate Ityop’ya]]''<br />[[Datei:Wedefit Gesgeshi Widd Innat Ittyoppya.ogg|noicon|120px]] |KFZ-KENNZEICHEN = ETH |ISO 3166 = [[ISO 3166-2:ET|ET]], ETH, 231 |INTERNET-TLD = [[.et]] |TELEFON-VORWAHL = +251 |BILD-LAGE = Ethiopia on the globe (Africa centered).svg |BILD-LAGE-IMAGEMAP = AfrikaGlobus1 |BILD1 = }} <br> '''Etioopien''' ([[amhaarisk]]: ኢትዮጵያ ''Ityop̣p̣əya'') as en lun uun Uast-[[Afrikoo]]. Üs't noch en keiserrik wiar, hää't '''Abesiinien''' het. Trinjam lei [[Eritrea]], [[Sudaan]], [[Süüdsudaan]], [[Keenia]], [[Somaalia]] an [[Dschibuuti]]. ==Geografii== {{ Positionskarte+ | Äthiopien | width=400 | float=left | maptype=relief | caption= | places= {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/01/00 | long=38/45/00 | region=ET | label='''[[Addis Abeba]]'''}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=9 | lat=11/34/00 | long=41/26/00 | region=ET | label=<small>[[Asaita]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=11/33/00 | long=37/22/00 | region=ET | label=<small>[[Bahir Dar]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=10/04/00 | long=34/31/00 | region=ET | label=<small>[[Asosa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/36/00 | long=41/52/00 | region=ET | label=<small>[[Dire Dawa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=08/15/00 | long=34/35/00 | region=ET | label=<small>[[Gambela (Stadt)|Gambela]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=09/18/00 | long=42/07/00 | region=ET | label=<small>[[Harar]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=08/32/00 | long=39/16/00 | region=ET | label=<small>[[Adama (Äthiopien)|Adama]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=9 | lat=07/03/00 | long=38/28/00 | region=ET | label=<small>[[Awassa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=3 | lat=09/21/00 | long=42/48/00 | region=ET | label=<small>[[Jijiga]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=13/29/00 | long=39/28/00 | region=ET | label=<small>[[Mek’ele]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=13/14/00 | long=38/22/00 | region=ET | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Ras Daschän]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=10 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Sudaan}} {{ Positionskarte~ | Y=75 | X=7 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Süüdsudaan}} {{ Positionskarte~ | Y=100 | X=30 | position=12 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Keenia}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=75 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Somaalia}} {{ Positionskarte~ | Y=29 | X=66 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Dschibuti}} {{ Positionskarte~ | Y=0 | X=40 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Eritrea}} {{ Positionskarte~ | Y=2 | X=85 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Jemen}} {{ Positionskarte~ | Y=0 | X=59 | position=6 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=[[Ruad Sia]]}} {{ Positionskarte~ | Y=23 | X=100 | position=9 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=[[Indisk Oosean]]}} {{ Positionskarte~ | Y=25 | X=80 | position=6 | label=<small>''[[Golf faan Aden]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=23 | X=29 | position=6 | label=<small>''[[Tana Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=70 | X=32 | position=6 | label=<small>''[[Abaja Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=20 | position=6 | label=<small>''[[Turkana Sia]]''</small>}} }} <div style="clear:left;" /div> ===Stääden=== Dön tjiin gratst stääden uun't lun san: {| class="wikitable" |- ! # !! Stääd !! Lidj (2022)<ref>[http://citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ ''Ethiopia'', citypopulation.de]</ref> |- | 1 || [[Addis Abeba]] || 3.860.000 |- | 2 || [[Gondar]] || 466.000 |- | 3 || [[Mekele]] || 457.900 |- | 4 || [[Adama]] || 456.900 |- | 5 || [[Awasa]] || 422.200 |- | 6 || [[Bahir Dar]] || 350.000 |- | 7 || [[Dire Dawa]] || 343.000 |- | 8 || [[Dese]] || 270.400 |- | 9 || [[Djima]] || 250.900 |- | 10 || [[Schaaschamanee]] || 208.400 |} ==Iindialang faan Ferwaltang== Sant 1991 san a regiuunen uun Etioopien efter fulken fäästlaanj wurden. Do wiar diar njügen bundesstooten an tau stääden. <br><br> Stääden: * [[Addis Abeba]] * [[Dire Dawa]] <br> Uun a juaren 2020, 2021 an 2023, san diar nei bundesstooten tu kimen, so dat det nü twaalew san. <br><br> Bundesstooten: {| class="wikitable" |- ! !! Nööm !! Hoodsteed !! Koord |- | 1 || [[Afar (Regiuun)|Afar]] || [[Semera]] || rowspan=12 | [[Datei:Ethiopia, administrative divisions - de - colored.svg|350px]] |- | 2 || [[Amhaara (Regiuun)|Amhaara]] || [[Bahir Dar]] |- | 3 || [[Benishangul-Gumuz]] || [[Asosa]] |- | 4 || [[Gambela (Regiuun)|Gambela]] || [[Gambela (Steed)|Gambela]] |- | 5 || [[Harar (Regiuun)|Harar]] || [[Harar (Steed)|Harar]] |- | 6 || [[Oromija]] || [[Adama]] |- | 7 || [[Süüdwaast Etioopien]] || [[Bonga]] |- | 8 || [[Somaali (Regiuun)|Somaali]] || [[Jijiga]] |- | 9 || [[Tigray (Regiuun)|Tigray]] || [[Mek'ele]] |- | 10 || [[Sidama]] || [[Awassa]] |- | 11 || [[Süüd Etioopien]] || [[Wolaita Sodo]] |- | 12 || [[Madel Etioopien]] || [[Hosaena]] |} {{ufsaat}} ==Befölkring== ===Sünjhaid=== Wüfen raage uun't madel en ääler faan 68,2 juaren, an maaner ian faan 64,3 juaren<ref>[http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/ETH Human Development Report Office: ''Ethiopia – Country Profile: Human Development Indicators''], ufrepen di 31. August 2020</ref>. == Futnuuten == <references /> == Luke uk diar == * [[Etiosemiitisk spriaken]] {{Commonscat öömrang|Ethiopia|Etioopien}} {{Wikiatlas öömrang|Ethiopia|Etioopien}} {{Lunen uun Afrikoo/öö}} {{Coordinate |NS=8/18//N |EW=39/7//E |type=country |region=ET}} [[Kategorie:Etioopien| ]] mgapsombcgwdspaetk2t38q5frobwfp 279041 279019 2026-04-16T07:55:19Z Murma174 19 279041 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox Staat öömrang |NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.4em">'''የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ'''</span> (Amhaarisk) |TRANSKRIPTION = <span style="font-size:1.4em">yä-Ityop̣p̣əya Federalawi Dimokrasiyawi Ripäblik</span> (amskrewen) |NAME = '''Demokratisk Bundesrepubliik Etioopien''' |BILD-FLAGGE = Flag of Ethiopia.svg |ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Äthiopiens |BILD-WAPPEN = Coat_of_arms_of_Ethiopia.svg |BILD-WAPPEN-BREITE = 110px |ARTIKEL-WAPPEN = Siegel Äthiopiens |WAPPEN-OPT = Siegel |WAHLSPRUCH = |AMTSSPRACHE = [[Amhaarisk]] |HAUPTSTADT = [[Addis Abeba]] |STAATSFORM = Parlamentarisk Bundesrepubliik |REGIERUNGSSYSTEM = Parlamentarisk Systeem |STAATSOBERHAUPT = President [[Mulatu Teshome]] |REGIERUNGSCHEF = Ministerpresident [[Hailemariam Desalegn]] |GRÜNDUNG = [[1995]] |FLÄCHE = 1.104.300 <small>(efter: [[The World Factbook|CIA]] 2010)</small> |EINWOHNER = 88.013.491 <small>(efter: [[The World Factbook|CIA]] 2010)</small> |BEV-DICHTE = 72 |BIP/EINWOHNER = 390 [[US-Dooler]] <small>(nominaal 2009)<ref>[http://imf.org/external/pubs/ft/weo/2007/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=85&pr1.y=4&c=644&s=PPPGDP,PPPPC&grp=0&a=, IMF 2008]</ref></small> |UNABHÄNGIGKEIT = |WÄHRUNG = [[Ethioopisk Birr]] (ETB) |HDI = {{Gestiegen}} 0,396 <small>(173)<ref>http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/ETH.html</ref> |ZEITZONE = [[UTC+3]] |NATIONALHYMNE = ''[[Wädäfit Gäsgeshi Wudd Ennate Ityop’ya]]''<br />[[Datei:Wedefit Gesgeshi Widd Innat Ittyoppya.ogg|noicon|120px]] |KFZ-KENNZEICHEN = ETH |ISO 3166 = [[ISO 3166-2:ET|ET]], ETH, 231 |INTERNET-TLD = [[.et]] |TELEFON-VORWAHL = +251 |BILD-LAGE = Ethiopia on the globe (Africa centered).svg |BILD-LAGE-IMAGEMAP = AfrikaGlobus1 |BILD1 = }} <br> '''Etioopien''' ([[amhaarisk]]: ኢትዮጵያ ''Ityop̣p̣əya'') as en lun uun Uast-[[Afrikoo]]. Üs't noch en keiserrik wiar, hää't '''Abesiinien''' het. Trinjam lei [[Eritrea]], [[Sudaan]], [[Süüdsudaan]], [[Keenia]], [[Somaalia]] an [[Dschibuuti]]. ==Geografii== {{ Positionskarte+ | Äthiopien | width=400 | float=left | maptype=relief | caption= | places= {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/01/00 | long=38/45/00 | region=ET | label='''[[Addis Abeba]]'''}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=11/33/00 | long=37/22/00 | region=ET | label=<small>[[Bahir Dar]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=10/04/00 | long=34/31/00 | region=ET | label=<small>[[Asosa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/36/00 | long=41/52/00 | region=ET | label=<small>[[Dire Dawa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=08/15/00 | long=34/35/00 | region=ET | label=<small>[[Gambela (Stadt)|Gambela]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=09/18/00 | long=42/07/00 | region=ET | label=<small>[[Harar]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=08/32/00 | long=39/16/00 | region=ET | label=<small>[[Adama (Äthiopien)|Adama]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=9 | lat=07/03/00 | long=38/28/00 | region=ET | label=<small>[[Awassa]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=3 | lat=09/21/00 | long=42/48/00 | region=ET | label=<small>[[Jijiga]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=13/29/00 | long=39/28/00 | region=ET | label=<small>[[Mek’ele]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=6 | lat=13/14/00 | long=38/22/00 | region=ET | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Ras Daschän]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=10 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Sudaan}} {{ Positionskarte~ | Y=75 | X=7 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Süüdsudaan}} {{ Positionskarte~ | Y=100 | X=30 | position=12 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Keenia}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=75 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Somaalia}} {{ Positionskarte~ | Y=29 | X=66 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Dschibuti}} {{ Positionskarte~ | Y=0 | X=40 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Eritrea}} {{ Positionskarte~ | Y=2 | X=85 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=Jemen}} {{ Positionskarte~ | Y=0 | X=59 | position=6 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=[[Ruad Sia]]}} {{ Positionskarte~ | Y=23 | X=100 | position=9 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=[[Indisk Oosean]]}} {{ Positionskarte~ | Y=25 | X=80 | position=6 | label=<small>''[[Golf faan Aden]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=23 | X=29 | position=6 | label=<small>''[[Tana Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=70 | X=32 | position=6 | label=<small>''[[Abaja Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=20 | position=6 | label=<small>''[[Turkana Sia]]''</small>}} }} <div style="clear:left;" /div> ===Stääden=== Dön tjiin gratst stääden uun't lun san: {| class="wikitable" |- ! # !! Stääd !! Lidj (2022)<ref>[http://citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ ''Ethiopia'', citypopulation.de]</ref> |- | 1 || [[Addis Abeba]] || 3.860.000 |- | 2 || [[Gondar]] || 466.000 |- | 3 || [[Mekele]] || 457.900 |- | 4 || [[Adama]] || 456.900 |- | 5 || [[Awasa]] || 422.200 |- | 6 || [[Bahir Dar]] || 350.000 |- | 7 || [[Dire Dawa]] || 343.000 |- | 8 || [[Dese]] || 270.400 |- | 9 || [[Djima]] || 250.900 |- | 10 || [[Schaaschamanee]] || 208.400 |} ==Iindialang faan Ferwaltang== Sant 1991 san a regiuunen uun Etioopien efter fulken fäästlaanj wurden. Do wiar diar njügen bundesstooten an tau stääden. <br><br> Stääden: * [[Addis Abeba]] * [[Dire Dawa]] <br> Uun a juaren 2020, 2021 an 2023, san diar nei bundesstooten tu kimen, so dat det nü twaalew san. <br><br> Bundesstooten: {| class="wikitable" |- ! !! Nööm !! Hoodsteed !! Koord |- | 1 || [[Afar (Regiuun)|Afar]] || [[Semera]] || rowspan=12 | [[Datei:Ethiopia, administrative divisions - de - colored.svg|350px]] |- | 2 || [[Amhaara (Regiuun)|Amhaara]] || [[Bahir Dar]] |- | 3 || [[Benishangul-Gumuz]] || [[Asosa]] |- | 4 || [[Gambela (Regiuun)|Gambela]] || [[Gambela (Steed)|Gambela]] |- | 5 || [[Harar (Regiuun)|Harar]] || [[Harar (Steed)|Harar]] |- | 6 || [[Oromija]] || [[Adama]] |- | 7 || [[Süüdwaast Etioopien]] || [[Bonga]] |- | 8 || [[Somaali (Regiuun)|Somaali]] || [[Jijiga]] |- | 9 || [[Tigray (Regiuun)|Tigray]] || [[Mek'ele]] |- | 10 || [[Sidama]] || [[Awassa]] |- | 11 || [[Süüd Etioopien]] || [[Wolaita Sodo]] |- | 12 || [[Madel Etioopien]] || [[Hosaena]] |} {{ufsaat}} ==Befölkring== ===Sünjhaid=== Wüfen raage uun't madel en ääler faan 68,2 juaren, an maaner ian faan 64,3 juaren<ref>[http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/ETH Human Development Report Office: ''Ethiopia – Country Profile: Human Development Indicators''], ufrepen di 31. August 2020</ref>. == Futnuuten == <references /> == Luke uk diar == * [[Etiosemiitisk spriaken]] {{Commonscat öömrang|Ethiopia|Etioopien}} {{Wikiatlas öömrang|Ethiopia|Etioopien}} {{Lunen uun Afrikoo/öö}} {{Coordinate |NS=8/18//N |EW=39/7//E |type=country |region=ET}} [[Kategorie:Etioopien| ]] 8yewru5m65tjwx6ge86rfizkm0eq6k3 Tigrinya 0 16361 278994 156506 2026-04-15T17:30:37Z Murma174 19 278994 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox_Sprache öömrang |Sprache= Tigrinya ({{lang|ti|ትግርኛ}} - tǝgrǝñña) |Länder= [[Eritrea]], [[Äthiopien]] |Sprecher= 9 Mio. |Klassifikation= * [[Afroasiaatisk spriaken]] *: [[Semiitisk spriaken]] *:: [[Waastsemiitisk spriaken]] *::: [[Äthiosemiitisk spriaken]] *:::: Nuurdäthiosemiitisk |KSprache= Tigrinya |Amtssprache= {{ERI}}<br />[[Datei:Flag of the Tigray Region.svg|20px]] Regiuun Tigray<br>(uun {{ETH}}) |ISO1= ti |ISO2= tir |ISO3= [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tir tir] |ETHNO14=TGN }} <br> '''Tigrinya''' (etioopisk skraft {{lang|ti|ትግርኛ}}, ''tǝgrǝñña'', {{ItS|''Tigrigna''}}, {{DeS|''Tigrinisch''}}) of '''tigriinsk''' as en [[semiitisk spriak]], diar uun [[Etioopien]] an [[Eritrea]] snaaket woort. A spreegern het uun Etioopien ''Tigray'' an uun Eritrea ''Tigrinya''. == Skraft == [[Datei:Hagärä-Ertra.svg|thumb|left|400px|Di nööm Eritrea üüb tigriinsk uun äthiopisk skraft (''Hagärä Ertra'')]] {{ufsaat}} Det [[skraft]] as iarst am 1940 üüb't grünjlaag faan't ual-etioopisk skraft so fäästlaanj wurden. A äälst tigriinsk hoonskraften kem oober al faan't ääder 19. juarhunert. Sant at [[biibel]] uun a 1860er juaren auersaat wurden as, woort muar an muar üüb tigriinsk skrewen. == Luke uk diar == * {{Wikipedia öömrang|ti|Tigrinya}} [[Kategorie:Semiitisk spriaken]] dxy7pxuq9pbs4r6vfo80i8c9x0g8dww 278995 278994 2026-04-15T17:31:13Z Murma174 19 278995 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox_Sprache öömrang |Sprache= Tigrinya ({{lang|ti|ትግርኛ}} - tǝgrǝñña) |Länder= [[Eritrea]], [[Äthiopien]] |Sprecher= 9 Mio. |Klassifikation= * [[Afroasiaatisk spriaken]] *: [[Semiitisk spriaken]] *:: [[Waastsemiitisk spriaken]] *::: [[Äthiosemiitisk spriaken]] *:::: Nuurdäthiosemiitisk |KSprache= Tigrinya |Amtssprache= {{ERI}}<br />[[Datei:Flag of the Tigray Region.svg|20px]] [[Regiuun Tigray]]<br>(uun {{ETH}}) |ISO1= ti |ISO2= tir |ISO3= [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=tir tir] |ETHNO14=TGN }} <br> '''Tigrinya''' (etioopisk skraft {{lang|ti|ትግርኛ}}, ''tǝgrǝñña'', {{ItS|''Tigrigna''}}, {{DeS|''Tigrinisch''}}) of '''tigriinsk''' as en [[semiitisk spriak]], diar uun [[Etioopien]] an [[Eritrea]] snaaket woort. A spreegern het uun Etioopien ''Tigray'' an uun Eritrea ''Tigrinya''. == Skraft == [[Datei:Hagärä-Ertra.svg|thumb|left|400px|Di nööm Eritrea üüb tigriinsk uun äthiopisk skraft (''Hagärä Ertra'')]] {{ufsaat}} Det [[skraft]] as iarst am 1940 üüb't grünjlaag faan't ual-etioopisk skraft so fäästlaanj wurden. A äälst tigriinsk hoonskraften kem oober al faan't ääder 19. juarhunert. Sant at [[biibel]] uun a 1860er juaren auersaat wurden as, woort muar an muar üüb tigriinsk skrewen. == Luke uk diar == * {{Wikipedia öömrang|ti|Tigrinya}} [[Kategorie:Semiitisk spriaken]] op3p3bthb1j4iomo9c1nqwf7y55qjms Addis Abeba 0 20238 278983 185748 2026-04-15T16:58:09Z Murma174 19 HC: Nem wech [[Kategorie:Etioopien]]; Du diartu [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] 278983 wikitext text/x-wiki {{Fering}} {{ Positionskarte+ | Äthiopien | width=300 | float=right | maptype=relief | caption='''Addis Abeba''' uun Ethioopien | places= {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/01/00 | long=38/45/00 | region=ET | label=[[Addis Abeba]]}} }} '''Addis Abeba''' (üüb [[Amhaarisk]]: አዲስ አበባ ''Addis Abäba'' [adˈdis ˈabəba] {{audio|Addis_Abeba.ogg|harke tu}}) as at hoodsteed an gratst steed faan [[Ethioopien]]. At steed leit uun a maden faan't lun. Det hee 3.273.000 lidj (2015)<ref>[http://citypopulation.de/Ethiopia.html ''Ethiopia: Regions, Cities and Major Towns'', citypopulation.de]</ref>. ==Geografii== ===Kliima=== {{Klimatabelle | TABELLE = | DIAGRAMM TEMPERATUR = rechts | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG = deaktiviert | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG HÖHE = 200 | QUELLE = [http://wetterkontor.de/de/klima/klima2.asp?land=et&stat=63450 wetterkontor.de] | Überschrift = Temperatuur, rin an snä uun Addis Abeba | Ort = Addis Abeba <!-- durchschnittliche Höchsttemperatur für den jeweiligen Monat in °C --> | hmjan = 23.2 | hmfeb = 23.7 | hmmär = 24.5 | hmapr = 24.2 | hmmai = 24.6 | hmjun = 23.2 | hmjul = 20.9 | hmaug = 20.8 | hmsep = 21.5 | hmokt = 22.5 | hmnov = 22.5 | hmdez = 22.4 <!-- durchschnittliche Niedrigsttemperatur für den jeweiligen Monat in °C --> | lmjan = 6.1 | lmfeb = 7.8 | lmmär = 9.6 | lmapr = 10.4 | lmmai = 9.8 | lmjun = 10.0 | lmjul = 10.5 | lmaug = 10.4 | lmsep = 9.8 | lmokt = 7.5 | lmnov = 5.5 | lmdez = 5.3 <!-- durchschnittliche Temperatur für den jeweiligen Monat in °C --> | avjan = | avfeb = | avmär = | avapr = | avmai = | avjun = | avjul = | avaug = | avsep = | avokt = | avnov = | avdez = <!-- durchschnittliche Niederschlagsmenge für den jeweiligen Monat in mm --> | nbjan = 18 | nbfeb = 47 | nbmär = 72 | nbapr = 92 | nbmai = 86 | nbjun = 123 | nbjul = 257 | nbaug = 271 | nbsep = 170 | nbokt = 38 | nbnov = 9 | nbdez = 10 <!-- durchschnittliche Anzahl täglicher Sonnenstunden für den jeweiligen Monat in h/d --> | shjan = 8.6 | shfeb = 7.3 | shmär = 7.8 | shapr = 7.0 | shmai = 7.7 | shjun = 5.8 | shjul = 3.6 | shaug = 4.3 | shsep = 5.4 | shokt = 8.0 | shnov = 8.9 | shdez = 9.3 <!-- durchschnittliche Wassertemperatur (Meere, Seen u.&nbsp;ä.) für den jeweiligen Monat in °C --> | wtjan = | wtfeb = | wtmär = | wtapr = | wtmai = | wtjun = | wtjul = | wtaug = | wtsep = | wtokt = | wtnov = | wtdez = <!-- durchschnittliche Regentage für den jeweiligen Monat in d --> | rdjan = 2 | rdfeb = 5 | rdmär = 8 | rdapr = 10 | rdmai = 9 | rdjun = 16 | rdjul = 26 | rdaug = 25 | rdsep = 17 | rdokt = 3 | rdnov = 1 | rddez = 1 <!-- durchschnittliche Luftfeuchtigkeit für den jeweiligen Monat in % --> | lfjan = 52 | lffeb = 51 | lfmär = 53 | lfapr = 59 | lfmai = 55 | lfjun = 68 | lfjul = 78 | lfaug = 80 | lfsep = 75 | lfokt = 57 | lfnov = 53 | lfdez = 53 }} ==Sastersteeden== * {{TUR|#}} [[Ankara]], at [[Türkei]] sant 2006 * {{ISR|#}} [[Be’er Schewa]], [[Israel]] sant 2004 * {{KOR|#}} [[Chuncheon]] an [[Seoul]], [[Süüdkorea]] * {{ZAF|#}} [[Johannesburg]], [[Süüdaafrika]] sant 2003 * {{SDN|#}} [[Chartuum (Steed)|Chartuum]], [[Sudaan]] * {{DEU|#}} [[Leipzig]], [[Tjiisklun]] sant 2004 * {{ZMB|#}} [[Lusaka]], [[Sambia]] sant 2005 * {{FRA|#}} [[Lyon]], [[Frankrik]] sant 2009 * {{KEN|#}} [[Nairobi]], [[Keenia]] sant 1968 * {{CHN|#}} [[Peking]] an [[Chongqing]], [[Schiina]] * {{YEM|#}} [[Sanaa]], [[Jeemen]] sant 2007 * {{RUS|#}} [[Sankt Petersborig]], [[Ruslun]] sant 2011 ==Kwelen== <references/> [[Kategorie:Hoodsteed uun Aafrika]] [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] jw8gusw04r6wfbdzij67gzmysb6k7m4 278987 278983 2026-04-15T17:08:21Z Murma174 19 HC: Du diartu [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] 278987 wikitext text/x-wiki {{Fering}} {{ Positionskarte+ | Äthiopien | width=300 | float=right | maptype=relief | caption='''Addis Abeba''' uun Ethioopien | places= {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/01/00 | long=38/45/00 | region=ET | label=[[Addis Abeba]]}} }} '''Addis Abeba''' (üüb [[Amhaarisk]]: አዲስ አበባ ''Addis Abäba'' [adˈdis ˈabəba] {{audio|Addis_Abeba.ogg|harke tu}}) as at hoodsteed an gratst steed faan [[Ethioopien]]. At steed leit uun a maden faan't lun. Det hee 3.273.000 lidj (2015)<ref>[http://citypopulation.de/Ethiopia.html ''Ethiopia: Regions, Cities and Major Towns'', citypopulation.de]</ref>. ==Geografii== ===Kliima=== {{Klimatabelle | TABELLE = | DIAGRAMM TEMPERATUR = rechts | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG = deaktiviert | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG HÖHE = 200 | QUELLE = [http://wetterkontor.de/de/klima/klima2.asp?land=et&stat=63450 wetterkontor.de] | Überschrift = Temperatuur, rin an snä uun Addis Abeba | Ort = Addis Abeba <!-- durchschnittliche Höchsttemperatur für den jeweiligen Monat in °C --> | hmjan = 23.2 | hmfeb = 23.7 | hmmär = 24.5 | hmapr = 24.2 | hmmai = 24.6 | hmjun = 23.2 | hmjul = 20.9 | hmaug = 20.8 | hmsep = 21.5 | hmokt = 22.5 | hmnov = 22.5 | hmdez = 22.4 <!-- durchschnittliche Niedrigsttemperatur für den jeweiligen Monat in °C --> | lmjan = 6.1 | lmfeb = 7.8 | lmmär = 9.6 | lmapr = 10.4 | lmmai = 9.8 | lmjun = 10.0 | lmjul = 10.5 | lmaug = 10.4 | lmsep = 9.8 | lmokt = 7.5 | lmnov = 5.5 | lmdez = 5.3 <!-- durchschnittliche Temperatur für den jeweiligen Monat in °C --> | avjan = | avfeb = | avmär = | avapr = | avmai = | avjun = | avjul = | avaug = | avsep = | avokt = | avnov = | avdez = <!-- durchschnittliche Niederschlagsmenge für den jeweiligen Monat in mm --> | nbjan = 18 | nbfeb = 47 | nbmär = 72 | nbapr = 92 | nbmai = 86 | nbjun = 123 | nbjul = 257 | nbaug = 271 | nbsep = 170 | nbokt = 38 | nbnov = 9 | nbdez = 10 <!-- durchschnittliche Anzahl täglicher Sonnenstunden für den jeweiligen Monat in h/d --> | shjan = 8.6 | shfeb = 7.3 | shmär = 7.8 | shapr = 7.0 | shmai = 7.7 | shjun = 5.8 | shjul = 3.6 | shaug = 4.3 | shsep = 5.4 | shokt = 8.0 | shnov = 8.9 | shdez = 9.3 <!-- durchschnittliche Wassertemperatur (Meere, Seen u.&nbsp;ä.) für den jeweiligen Monat in °C --> | wtjan = | wtfeb = | wtmär = | wtapr = | wtmai = | wtjun = | wtjul = | wtaug = | wtsep = | wtokt = | wtnov = | wtdez = <!-- durchschnittliche Regentage für den jeweiligen Monat in d --> | rdjan = 2 | rdfeb = 5 | rdmär = 8 | rdapr = 10 | rdmai = 9 | rdjun = 16 | rdjul = 26 | rdaug = 25 | rdsep = 17 | rdokt = 3 | rdnov = 1 | rddez = 1 <!-- durchschnittliche Luftfeuchtigkeit für den jeweiligen Monat in % --> | lfjan = 52 | lffeb = 51 | lfmär = 53 | lfapr = 59 | lfmai = 55 | lfjun = 68 | lfjul = 78 | lfaug = 80 | lfsep = 75 | lfokt = 57 | lfnov = 53 | lfdez = 53 }} ==Sastersteeden== * {{TUR|#}} [[Ankara]], at [[Türkei]] sant 2006 * {{ISR|#}} [[Be’er Schewa]], [[Israel]] sant 2004 * {{KOR|#}} [[Chuncheon]] an [[Seoul]], [[Süüdkorea]] * {{ZAF|#}} [[Johannesburg]], [[Süüdaafrika]] sant 2003 * {{SDN|#}} [[Chartuum (Steed)|Chartuum]], [[Sudaan]] * {{DEU|#}} [[Leipzig]], [[Tjiisklun]] sant 2004 * {{ZMB|#}} [[Lusaka]], [[Sambia]] sant 2005 * {{FRA|#}} [[Lyon]], [[Frankrik]] sant 2009 * {{KEN|#}} [[Nairobi]], [[Keenia]] sant 1968 * {{CHN|#}} [[Peking]] an [[Chongqing]], [[Schiina]] * {{YEM|#}} [[Sanaa]], [[Jeemen]] sant 2007 * {{RUS|#}} [[Sankt Petersborig]], [[Ruslun]] sant 2011 ==Kwelen== <references/> [[Kategorie:Hoodsteed uun Aafrika]] [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] o2jfmkfchufvns3pwll0cbvsey9h0q8 278988 278987 2026-04-15T17:08:50Z Murma174 19 278988 wikitext text/x-wiki {{Fering}} {{ Positionskarte+ | Äthiopien | width=300 | float=right | maptype=relief | caption='''Addis Abeba''' uun Ethioopien | places= {{ Positionskarte~ | Äthiopien | position=12 | lat=09/01/00 | long=38/45/00 | region=ET | label=[[Addis Abeba]]}} }} '''Addis Abeba''' (üüb [[Amhaarisk]]: አዲስ አበባ ''Addis Abäba'' [adˈdis ˈabəba] {{audio|Addis_Abeba.ogg|harke tu}}) as at hoodsteed an gratst steed faan [[Ethioopien]]. At steed leit uun a maden faan't lun. Det hee 3.273.000 lidj (2015)<ref>[http://citypopulation.de/Ethiopia.html ''Ethiopia: Regions, Cities and Major Towns'', citypopulation.de]</ref>. ==Geografii== ===Kliima=== <small> {{Klimatabelle | TABELLE = | DIAGRAMM TEMPERATUR = rechts | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG = deaktiviert | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG HÖHE = 200 | QUELLE = [http://wetterkontor.de/de/klima/klima2.asp?land=et&stat=63450 wetterkontor.de] | Überschrift = Temperatuur, rin an snä uun Addis Abeba | Ort = Addis Abeba <!-- durchschnittliche Höchsttemperatur für den jeweiligen Monat in °C --> | hmjan = 23.2 | hmfeb = 23.7 | hmmär = 24.5 | hmapr = 24.2 | hmmai = 24.6 | hmjun = 23.2 | hmjul = 20.9 | hmaug = 20.8 | hmsep = 21.5 | hmokt = 22.5 | hmnov = 22.5 | hmdez = 22.4 <!-- durchschnittliche Niedrigsttemperatur für den jeweiligen Monat in °C --> | lmjan = 6.1 | lmfeb = 7.8 | lmmär = 9.6 | lmapr = 10.4 | lmmai = 9.8 | lmjun = 10.0 | lmjul = 10.5 | lmaug = 10.4 | lmsep = 9.8 | lmokt = 7.5 | lmnov = 5.5 | lmdez = 5.3 <!-- durchschnittliche Temperatur für den jeweiligen Monat in °C --> | avjan = | avfeb = | avmär = | avapr = | avmai = | avjun = | avjul = | avaug = | avsep = | avokt = | avnov = | avdez = <!-- durchschnittliche Niederschlagsmenge für den jeweiligen Monat in mm --> | nbjan = 18 | nbfeb = 47 | nbmär = 72 | nbapr = 92 | nbmai = 86 | nbjun = 123 | nbjul = 257 | nbaug = 271 | nbsep = 170 | nbokt = 38 | nbnov = 9 | nbdez = 10 <!-- durchschnittliche Anzahl täglicher Sonnenstunden für den jeweiligen Monat in h/d --> | shjan = 8.6 | shfeb = 7.3 | shmär = 7.8 | shapr = 7.0 | shmai = 7.7 | shjun = 5.8 | shjul = 3.6 | shaug = 4.3 | shsep = 5.4 | shokt = 8.0 | shnov = 8.9 | shdez = 9.3 <!-- durchschnittliche Wassertemperatur (Meere, Seen u.&nbsp;ä.) für den jeweiligen Monat in °C --> | wtjan = | wtfeb = | wtmär = | wtapr = | wtmai = | wtjun = | wtjul = | wtaug = | wtsep = | wtokt = | wtnov = | wtdez = <!-- durchschnittliche Regentage für den jeweiligen Monat in d --> | rdjan = 2 | rdfeb = 5 | rdmär = 8 | rdapr = 10 | rdmai = 9 | rdjun = 16 | rdjul = 26 | rdaug = 25 | rdsep = 17 | rdokt = 3 | rdnov = 1 | rddez = 1 <!-- durchschnittliche Luftfeuchtigkeit für den jeweiligen Monat in % --> | lfjan = 52 | lffeb = 51 | lfmär = 53 | lfapr = 59 | lfmai = 55 | lfjun = 68 | lfjul = 78 | lfaug = 80 | lfsep = 75 | lfokt = 57 | lfnov = 53 | lfdez = 53 }} </small> ==Sastersteeden== * {{TUR|#}} [[Ankara]], at [[Türkei]] sant 2006 * {{ISR|#}} [[Be’er Schewa]], [[Israel]] sant 2004 * {{KOR|#}} [[Chuncheon]] an [[Seoul]], [[Süüdkorea]] * {{ZAF|#}} [[Johannesburg]], [[Süüdaafrika]] sant 2003 * {{SDN|#}} [[Chartuum (Steed)|Chartuum]], [[Sudaan]] * {{DEU|#}} [[Leipzig]], [[Tjiisklun]] sant 2004 * {{ZMB|#}} [[Lusaka]], [[Sambia]] sant 2005 * {{FRA|#}} [[Lyon]], [[Frankrik]] sant 2009 * {{KEN|#}} [[Nairobi]], [[Keenia]] sant 1968 * {{CHN|#}} [[Peking]] an [[Chongqing]], [[Schiina]] * {{YEM|#}} [[Sanaa]], [[Jeemen]] sant 2007 * {{RUS|#}} [[Sankt Petersborig]], [[Ruslun]] sant 2011 ==Kwelen== <references/> [[Kategorie:Hoodsteed uun Aafrika]] [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] 0g9c9qj9rctdjg2psx5c44c1ui4m49r Golf faan Persien 0 21236 279055 273881 2026-04-16T11:01:32Z Murma174 19 279055 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox See öömrang |NAME=Golf faan Persien |BILD= PersianGulf vue satellite du golfe persique.jpg |BILD1-TEXT= Satellitenaufnahme des Persischen Golfs |LAGE= Tesken at [[Araabisk Hualeweilun]] an [[Iraan]] |BILD2= Persian Gulf DE.PNG |BILD2-TEXT= Der Persische Golf |GEWÄSSER= [[Indischer Ozean]] |LANDMASSE= [[Vorderasien]] |BREITENGRAD= 26/54/17/N |LÄNGENGRAD= 51/32/51/E |REGION-ISO= IR/SA |KARTE= |POSKARTE= |MARK=Blue circle for diabetes.svg |MARKSIZE=100 |BREITE-PRÄFIX= 200 bis |BREITE= 300 |BUCHTTIEFE-PRÄFIX= ca. |BUCHTTIEFE=1000 |MAX-TIEFE= 110 |MED-WASSERTIEFE= 26 |FLÄCHE=235000 |KÜSTENLÄNGE= |INSELN= [[Bubiyan]], [[Failaka]], [[al-Warba]], [[Qeschm]], [[Kisch (Insel)|Kisch]], [[Charg]], [[Bahrain (Insel)|Bahrain]], [[Al-Muharraq (Insel)|al-Muharraq]], [[Sitra]], [[Umm Nasan]], [[Hawar-Eilunen]], [[Das (Insel)|Das]], [[Yas-Insel|Yas]], [[Zirku (Insel)|Zirku]] |ZUFLUSS=[[Schatt al-Arab]], [[Mand (Persischer Golf)|Mand]] |VOLUMEN = 6000 }} <br> A '''Golf faan Persien''' of '''Persisk Golf''' of uk: '''Green Sia''' as en flaak bocht tesken at [[Araabisk Hualeweilun]] an [[Iraan]]. Hat as sowat 1000&nbsp;km lung an 200 bis 300&nbsp;km briad. Uun't süüduasten leit at [[Struat faan Hormus]]. Det as di auergung tu a [[Golf faan Omaan]] an diarmä tu a [[Indisk Oosean]]. == Luke uk diar == {{Commonscat öömrang|Persian Gulf|Golf faan Persien}} [[Kategorie:Indik]] [[Kategorie:Sia uun Aasien]] h44g510ks33ajkw4r1m4ayssuikb638 Struat faan Hormuz 0 21238 279048 276373 2026-04-16T10:50:27Z Murma174 19 Murma174 hää det sidj [[Struat faan Hormus]] efter [[Struat faan Hormuz]] fersköwen. 276373 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox See öömrang |NAME=Struat faan Hormus |BILD=Straße von Hormuz.jpg |BILD1-TEXT=Satellitenbild der Straße von Hormus |BILD2=Ct002935.jpg |BILD2-TEXT=Karte der Straße von Hormus |GEWAESSER= [[Golf faan Persien]], [[Golf faan Omaan]] |GEWAESSER2= [[Golf von Oman]], [[Arabisches Meer]] |LAGE= Tesken at [[Araabisk Hualeweilun]] an [[Iraan]] |LANDMASSE1= [[Arabische Halbinsel]] |LANDMASSE2= [[Asien]] |BREITENGRAD= 26/34/00/N |LÄNGENGRAD= 56/15/00/E |REGION-ISO=IR |KARTE= |POSKARTE= |LAENGE= |BREITE=55 |TIEFE= |STAEDTE=[[Bandar Abbas]] |INSELN=[[Hormus (Insel)|Hormus]] |BRUECKEN= |DAEMME= |TUNNEL= |MARK=Blue circle for diabetes.svg |MARKSIZE=40 }} <br> At '''Struat faan Hormus''' ({{FaS|تنگه هرمز}}, ''Tange-ye Hormoz'') as det ferbinjang tesken a [[Golf faan Persien]] uun't nuurdwaasten an a [[Golf faan Omaan]] uun't süüduasten. Det weederstruat as bi't smäälst steed man 30 [[siamiil]]en (amanbi 50 km) briad. Hat as en wichtagen ferkiarswai för a [[eerdööle]]huuwner faan [[Kuwait]], [[Kataar]], [[Bahrain]], [[Irak]], a [[Ferianagt Araabisk Emiraaten]] an [[Iraan]], an tu'n dial uk för [[Saudi-Araabien]]. Diar gongt en sjuarden faan a hialer ööleferkiar üüb a welt troch. == Luke uk diar == {{Commonscat|Strait of Hormuz|Struat faan Hormus}} [[Kategorie:Indik]] [[Kategorie:Sia uun Aasien]] djzzl97dzvuh3ctzulx49ada75h7qxg 279050 279048 2026-04-16T10:52:24Z Murma174 19 279050 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox See öömrang |NAME=Struat faan Hormus |BILD=Straße von Hormuz.jpg |BILD1-TEXT=Satellitenbild der Straße von Hormus |BILD2=Ct002935.jpg |BILD2-TEXT=Karte der Straße von Hormus |GEWAESSER= [[Golf faan Persien]], [[Golf faan Omaan]] |GEWAESSER2= [[Golf von Oman]], [[Arabisches Meer]] |LAGE= Tesken at [[Araabisk Hualeweilun]] an [[Iraan]] |LANDMASSE1= [[Arabische Halbinsel]] |LANDMASSE2= [[Asien]] |BREITENGRAD= 26/34/00/N |LÄNGENGRAD= 56/15/00/E |REGION-ISO=IR |KARTE= |POSKARTE= |LAENGE= |BREITE=55 |TIEFE= |STAEDTE=[[Bandar Abbas]] |INSELN=[[Hormuz]] |BRUECKEN= |DAEMME= |TUNNEL= |MARK=Blue circle for diabetes.svg |MARKSIZE=40 }} <br> At '''Struat faan Hormuz''' ({{FaS|تنگه هرمز}}, ''Tange-ye Hormoz'') as det ferbinjang tesken a [[Golf faan Persien]] uun't nuurdwaasten an a [[Golf faan Omaan]] uun't süüduasten. Det weederstruat as bi't smäälst steed man 30 [[siamiil]]en (amanbi 50 km) briad. Hat as en wichtagen ferkiarswai för a [[eerdööle]]huuwner faan [[Kuwait]], [[Kataar]], [[Bahrain]], [[Irak]], a [[Ferianagt Araabisk Emiraaten]] an [[Iraan]], an tu'n dial uk för [[Saudi-Araabien]]. Diar gongt en sjuarden faan a hialer ööleferkiar üüb a welt troch. == Luke uk diar == {{Commonscat|Strait of Hormuz|Struat faan Hormus}} [[Kategorie:Indik]] [[Kategorie:Sia uun Aasien]] qdtentx7ux8jihtkm1zknri4uwt5ck5 279051 279050 2026-04-16T10:52:40Z Murma174 19 279051 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox See öömrang |NAME=Struat faan Hormuz |BILD=Straße von Hormuz.jpg |BILD1-TEXT=Satellitenbild der Straße von Hormus |BILD2=Ct002935.jpg |BILD2-TEXT=Karte der Straße von Hormus |GEWAESSER= [[Golf faan Persien]], [[Golf faan Omaan]] |GEWAESSER2= [[Golf von Oman]], [[Arabisches Meer]] |LAGE= Tesken at [[Araabisk Hualeweilun]] an [[Iraan]] |LANDMASSE1= [[Arabische Halbinsel]] |LANDMASSE2= [[Asien]] |BREITENGRAD= 26/34/00/N |LÄNGENGRAD= 56/15/00/E |REGION-ISO=IR |KARTE= |POSKARTE= |LAENGE= |BREITE=55 |TIEFE= |STAEDTE=[[Bandar Abbas]] |INSELN=[[Hormuz]] |BRUECKEN= |DAEMME= |TUNNEL= |MARK=Blue circle for diabetes.svg |MARKSIZE=40 }} <br> At '''Struat faan Hormuz''' ({{FaS|تنگه هرمز}}, ''Tange-ye Hormoz'') as det ferbinjang tesken a [[Golf faan Persien]] uun't nuurdwaasten an a [[Golf faan Omaan]] uun't süüduasten. Det weederstruat as bi't smäälst steed man 30 [[siamiil]]en (amanbi 50 km) briad. Hat as en wichtagen ferkiarswai för a [[eerdööle]]huuwner faan [[Kuwait]], [[Kataar]], [[Bahrain]], [[Irak]], a [[Ferianagt Araabisk Emiraaten]] an [[Iraan]], an tu'n dial uk för [[Saudi-Araabien]]. Diar gongt en sjuarden faan a hialer ööleferkiar üüb a welt troch. == Luke uk diar == {{Commonscat|Strait of Hormuz|Struat faan Hormus}} [[Kategorie:Indik]] [[Kategorie:Sia uun Aasien]] k2t1k5mi86s86nemfja85qm8500ur1d Golf faan Omaan 0 21239 279056 273894 2026-04-16T11:02:43Z Murma174 19 279056 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox See öömrang |NAME= |ALTERNATIVNAME= |BILD= ShattiBeachMuscat2.JPG |BILDBESCHREIBUNG= Strun bi [[Maskat]] |BILD2= Chabahar_coast.jpg |BILD2-TEXT= Küste bei [[Tschahbahar]] |GEWÄSSER= [[Araabisk Sia]] |LAGE= Tesken at [[Araabisk Hualeweilun]] an [[Iraan]] |LANDMASSE= [[Araabisk Hualeweilun]], [[Aasien]] |BREITENGRAD= 24/43/14/N |LÄNGENGRAD= 58/19/35/E |REGION-ISO= XI |KARTE= LocationGulf of Oman.png |POSKARTE= |BREITE-PRÄFIX= |BREITE= 405.5<!--Wolfram Alpha--> |BUCHTTIEFE-PRÄFIX= ca. |BUCHTTIEFE= 450 |MAX-TIEFE= 3694 |MED-WASSERTIEFE= |FLÄCHE= 181000<!--Wolfram Alpha--> |KÜSTENLÄNGE= |INSELN= [[Daymaniyat-Eilunen]], [[Al Fahal]] |ZUFLÜSSE= [[Dascht]] }} <br> A '''Golf faan Omaan''' ({{arS|خليج عُمان|w=Chalīdsch Omān|d=Ḫalīǧ ʿUmān}}; uun't [[Persisk]] uk {{fa|دریای ایران}}''Daryā-e Īrān'', „Iraansk Sia“, of {{fa|دریای فارس}}''Daryā-e Fārs'', „Persisk Sia“) as di nuurdwaastelk dial faan't [[Araabisk Sia]]. Hi as auer det [[Struat faan Hormuz]] mä a [[Golf faan Persien]] ferbünjen. Trinjam lei uun't nuurden [[Iraan]] an [[Pakistan]], uun't waasten a [[Ferianagt Araabisk Emiraaten]] an uun't süüden [[Omaan]]. Süüdermuar gongt di Golf faan Omaan uun di [[Indisk Oosean]] auer. [[Datei:Arabian_Sea_map_de.png|left|200px]]{{ufsaat}} == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Gulf of Oman|Golf faan Omaan}} [[Kategorie:Indik]] [[Kategorie:Sia uun Aasien]] fxi1fc4cao0o1teem1w4r6mg206ymme Afar (Regiuun) 0 28152 279045 214423 2026-04-16T08:06:37Z Murma174 19 279045 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Afar in Ethiopia.svg|thumb|Det '''Afar Regiuun''' uun Etioopien]] <br> At '''Afar Regiuun''' (üüb [[Amhaarisk]]: አፋር ክልል ''Äfər Käläl'', üüb [[Afar (Spriik)|Afar]]: ''Qafár Rakaakayih Doolata'') as ian faan dön njüügen regiuun faan [[Etioopien]]. At regiuun leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 1.723.000 lidj (2015)<ref>[http://citypopulation.de/Ethiopia.html ''Ethiopia'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't regiuun as [[Semera]]. ==Kwelen== <references/> [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] 60b3ivoj8bn8quhkgqkjftkquqen3bm Chartuum (Steed) 0 28870 278996 278723 2026-04-15T17:50:07Z InternetArchiveBot 15792 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 278996 wikitext text/x-wiki {{Fering}} {{Positionskarte+| Sudan | width=200 | float=right | maptype=relief | caption='''Chartuum''' uun Sudaan | places= {{Positionskarte~| Sudan | position=6 | lat=15/30/02/N | long=32/33/36//O | region=SDN | label=}} }} '''Chartuum''' (üüb [[Araabsk]]: ٱلْخُرْطُوم‎ ''Al-Khurṭūm'') as at hoodsteed faan [[Sudaan]]. At steed leit uun a uast faan't lun. Det hee 1.410.858 lidj (2008)<ref>[http://citypopulation.de/en/sudan/ ''Sudan'', citypopulation.de]</ref>. ==Geografii== ===Kliima=== {{Klimatabelle | TABELLE = | DIAGRAMM TEMPERATUR = rechts | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG = deaktiviert | DIAGRAMM NIEDERSCHLAG HÖHE = 200 | QUELLE = Sudan Meteorological Authority, Daaten: 1971–2000<ref>{{Internetquelle | url=http://worldweather.wmo.int/085/c00249.htm | titel=Klimainformationen Khartoum | autor=Sudan Meteorological Authority | hrsg=World Meteorological Organization | zugriff=2013-11-12 }} {{Webarchiv|url=http://worldweather.wmo.int/085/c00249.htm |wayback=20170206080422 |text=Archive copy |archiv-bot=2026-04-15 17:50:02 InternetArchiveBot }}</ref>; [http://wetterkontor.de/de/klima/klima2.asp?land=sd&stat=62721 wetterkontor.de] | Überschrift = Temperatüür, rin an snä uun Chartuum | Ort = Khartum <!-- durchschnittliche Höchsttemperatur für den jeweiligen Monat in °C --> | hmjan = 30.7 | hmfeb = 32.6 | hmmär = 36.5 | hmapr = 40.4 | hmmai = 41.9 | hmjun = 41.3 | hmjul = 38.5 | hmaug = 37.6 | hmsep = 38.7 | hmokt = 39.3 | hmnov = 35.2 | hmdez = 31.7 <!-- durchschnittliche Niedrigsttemperatur für den jeweiligen Monat in °C --> | lmjan = 15.6 | lmfeb = 16.8 | lmmär = 20.3 | lmapr = 24.1 | lmmai = 27.3 | lmjun = 27.6 | lmjul = 26.2 | lmaug = 25.6 | lmsep = 26.3 | lmokt = 25.9 | lmnov = 21.0 | lmdez = 17.0 <!-- durchschnittliche Niederschlagsmenge für den jeweiligen Monat in mm --> | nbjan = 0.0 | nbfeb = 0.0 | nbmär = 0.1 | nbapr = 0.0 | nbmai = 3.9 | nbjun = 4.2 | nbjul = 29.6 | nbaug = 48.3 | nbsep = 26.7 | nbokt = 7.8 | nbnov = 0.7 | nbdez = 0.0 <!-- durchschnittliche Regentage für den jeweiligen Monat in d --> | rdjan = 0.0 | rdfeb = 0.0 | rdmär = 0.1 | rdapr = 0.0 | rdmai = 0.9 | rdjun = 0.9 | rdjul = 4.0 | rdaug = 4.2 | rdsep = 3.4 | rdokt = 1.2 | rdnov = 0.0 | rddez = 0.0 <!-- durchschnittliche Anzahl täglicher Sonnenstunden für den jeweiligen Monat in h/d --> | shjan = 10.2 | shfeb = 10.5 | shmär = 10.2 | shapr = 10.6 | shmai = 10.0 | shjun = 9.3 | shjul = 8.7 | shaug = 8.8 | shsep = 9.1 | shokt = 9.9 | shnov = 10.1 | shdez = 10.3 <!-- durchschnittliche Luftfeuchtigkeit für den jeweiligen Monat in % --> | lfjan = 27 | lffeb = 22 | lfmär = 17 | lfapr = 16 | lfmai = 19 | lfjun = 28 | lfjul = 43 | lfaug = 49 | lfsep = 40 | lfokt = 28 | lfnov = 27 | lfdez = 30 <!-- durchschnittliche Wassertemperatur (Meere, Seen u.ä.) für den jeweiligen Monat in °C --> | wtjan = | wtfeb = | wtmär = | wtapr = | wtmai = | wtjun = | wtjul = | wtaug = | wtsep = | wtokt = | wtnov = | wtdez = }} ==Kwelen== <references/> [[Kategorie:Hoodsteed uun Aafrika]] [[Kategorie:Sudaan]] 02q3n7gg9ubp69ps9ossccjayl9cmdh Amhaara (Regiuun) 0 29981 279044 237088 2026-04-16T08:06:07Z Murma174 19 279044 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Amhara in Ethiopia.svg|thumb|Det '''Amhaara Regiuun''' uun Etioopien]] <br> At '''Amhaara Regiuun''' (üüb [[Amhaarisk]]: አማራ ክልል ''ʾÄmara Käläl'') as ian faan dön njüügen regiuun faan [[Etioopien]]. At regiuun leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 20.401.000 lidj (2015)<ref>[http://citypopulation.de/Ethiopia.html ''Ethiopia'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't regiuun as [[Bahir Dar]]. ==Kwelen== <references/> [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] 2sewzugm5gu07dmj79b2bhocakuyvpk Fulkenrocht 0 40093 279054 232119 2026-04-16T10:56:22Z Murma174 19 279054 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} [[Datei:Unpicture.jpg|thumb|400px|Generaalfersaamlang faan a [[Feriand Natsioonen]]]] <br> At '''Fulkenrocht''' (faan [[latiinsk]] ''ius gentium'' = ''rocht faan a fulken'') of uk '''Interntasionaal Rocht''' as det [[rocht]] tesken a [[stoot]]en. A wichtagst rochtstekst as det [[UN-Charta]] faan 1945, huar t.b. uun stäänt, dat nään stoot en öödern uungrip mut. Man uk diarföör jääw't al ferdracher, diar a [[frees]] seekre skul. == Miilstianer faan't Internatsionaal Rocht == * a [[Waastfeelsk Frees]], 1648 * a [[Frees faan Utrecht]], 1713 * a [[Kongres faan Wien]], 9. Jüüle 1815 * at [[Halag Alians]], 26. September 1815 * a [[Kongres faan Aachen]], 21. Nofember 1818 * a [[Frees faan Pariis]], 30. Maarts 1856 * at 1. [[Genfer Konventsion]], 22. August 1864 * at [[Petersburger Ufkemen]], 11. Detsember 1868 * a [[Ferdrach faan Berliin]], 13. Jüüle 1878 * at [[Kongo-Akte]], 26. Febrewoore 1885 * a [[Haager Freeskonferensen]], 1899 an 1907 * at [[Haager Lunkriichsorder]], 18. Oktuuber 1907 * a [[Pariiser Föörstäädferdracher]], 1919 an 1920 * a [[Briand-Kellogg-Pakt]], 27. August 1928 * at [[Konventsion faan Montevideo]], 1933 * at [[UN-Charta]], 26. Jüüne 1945 * at 2. [[Genfer Konventsion]], 12. August 1949 *: a tusatsprotokolen diartu faan a 8. Jüüne 1977 * at [[Siarochtsufkemen]] faan a [[UN]], 10. Detsember 1982 * a ''[[Tau-plus-Sjauer-Ferdrach]]'', 12. September 1990 * at [[Röömsk Statuut]] faan't [[Internatsionaal Stroofgericht]], 17. Jüüle 1998 == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|International law|Fulkenrocht}} [[Kategorie:Politiik]] 4jlljuak3s24a01pidvcrgomslvzo5a Benishangul-Gumuz 0 55024 278977 278957 2026-04-15T14:56:21Z Murma174 19 278977 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Benishangul-Gumuz''' ([[amhaarisk]]: ቤንሻንጉል-ጉምዝ ''Benəšangul Gumuz'') as en bundesstoot faan [[Etioopien]]. Hi leit uun a waast faan't lun, an diar wene son 1,2 miljoon lidj. Hoodstääd as [[Asosa]]. Wichtag fulken uun di bundesstoot san a ''Berta'' an a ''Gumuz''. <gallery widths = 120> Benishangul-Gumuz in Ethiopia.svg|Laag uun Etioopien Flag of the Benishangul-Gumuz Region.svg|Flag faan't regiuun Benishangul-Gumuz Region emblem.png|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Benishangul-Gumuz Region}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] 6drpkf5ks0q2yvxognkuiwxb0hoa578 Gambela (Regiuun) 0 55025 278978 278958 2026-04-15T14:58:14Z Murma174 19 278978 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Gambela''' ([[etioopisk skraft]] ጋምቤላ ''Gambela''; {{enS|Gambela Peoples' National Regional State}}) as en bundesstoot faan [[Etioopien]]. Hi leit uun a waast faan't lun, an diar wene son 500.000 lidj. Hoodstääd as [[Gambela]]. Wichtag fulken uun di bundesstoot san a ''Nuer'' an a ''Anuak''. <gallery widths = 120> Gambela in Ethiopia.svg|Laag uun Etioopien Flag of the Gambella Region.svg|Flag faan't regiuun Gambela Region emblem.png|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Gambela Region}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] r4ni4d3y5we1s8ktffrignf9azzz8vu Harar (Regiuun) 0 55026 278963 2026-04-15T14:08:46Z Murma174 19 nei 278963 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Harar''' ([[amhaarisk]]: የሐረሪ ህዝብ ክልላዊ መንግስት yä-Ḥaräri Hǝzb Kǝllǝlawi Mängǝst; [[oromo]]: ''{{lang|om|Mootummaa Naannoo Ummata Hararii}}'', {{EnS|''Harari People's National Regional State''}}) as en bundesstoot faan [[Etioopien]]. Hi leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 275.000 lidj. Hoodstääd as [[Harar]]. Wichtag fulken uun di bundesstoot san a ''Aderi'', ''Oromo'' an ''Somali''. <gallery widths = 120> Harari in Ethiopia (special marker).svg|Laag uun Etioopien Harari Flag.svg|Flag faan't regiuun Harari Region emblem.svg|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Harari Region}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] i2t6tmih7kcixs65ew9mcuf4dtqz3ne Oromija 0 55027 278964 2026-04-15T14:18:22Z Murma174 19 nei 278964 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Oromia''' (([[oromo]]: ''Oromiyaa''; [[amhaarisk]]:ኦሮሚያ Oromiya, ''Mootummaa Naannoo Oromiyaa'', [[etioopisk skraft]]:የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት yä-Oromiya Bǝḥerawi Kǝllǝlawi Mängǝst; {{enS|Oromia National Regional State}})) as en bundesstoot faan [[Etioopien]]. Hi leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 40 miljoon lidj. Hoodstääd as [[Oromo (Steed)|Oromo]]. En wichtag fulk uun di bundesstoot san a ''Oromo''. <gallery widths = 120> Oromia in Ethiopia.svg|Laag uun Etioopien Flag of the Oromia Region.svg|Flag faan't regiuun Oromia Region emblem.png|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Oromia Region}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] jzeih8g3qbssvu9s49ts81cfv5sm5we 278965 278964 2026-04-15T14:19:04Z Murma174 19 278965 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Oromia''' ([[oromo]]: ''Oromiyaa''; [[amhaarisk]]:ኦሮሚያ Oromiya, ''Mootummaa Naannoo Oromiyaa'', [[etioopisk skraft]]:የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት yä-Oromiya Bǝḥerawi Kǝllǝlawi Mängǝst; {{enS|Oromia National Regional State}})) as en bundesstoot faan [[Etioopien]]. Hi leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 40 miljoon lidj. Hoodstääd as [[Oromo (Steed)|Oromo]]. En wichtag fulk uun di bundesstoot san a ''Oromo''. <gallery widths = 120> Oromia in Ethiopia.svg|Laag uun Etioopien Flag of the Oromia Region.svg|Flag faan't regiuun Oromia Region emblem.png|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Oromia Region}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] jo6habne2cjir4fkqbqtae5vr98yxfs 278966 278965 2026-04-15T14:20:15Z Murma174 19 278966 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Oromija''' ([[oromo]]: ''Oromiyaa''; [[amhaarisk]]:ኦሮሚያ Oromiya, ''Mootummaa Naannoo Oromiyaa'', [[etioopisk skraft]]:የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት yä-Oromiya Bǝḥerawi Kǝllǝlawi Mängǝst; {{enS|Oromia National Regional State}}) as en bundesstoot faan [[Etioopien]]. Hi leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 40 miljoon lidj. Hoodstääd as [[Oromo (Steed)|Oromo]]. En wichtag fulk uun di bundesstoot san a ''Oromo''. <gallery widths = 120> Oromia in Ethiopia.svg|Laag uun Etioopien Flag of the Oromia Region.svg|Flag faan't regiuun Oromia Region emblem.png|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Oromia Region}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] s01t6rfpvz5fkceizzarwpc6es1ksu4 278967 278966 2026-04-15T14:21:17Z Murma174 19 Murma174 hää det sidj [[Oromia]] efter [[Oromija]] fersköwen. 278966 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Oromija''' ([[oromo]]: ''Oromiyaa''; [[amhaarisk]]:ኦሮሚያ Oromiya, ''Mootummaa Naannoo Oromiyaa'', [[etioopisk skraft]]:የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት yä-Oromiya Bǝḥerawi Kǝllǝlawi Mängǝst; {{enS|Oromia National Regional State}}) as en bundesstoot faan [[Etioopien]]. Hi leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 40 miljoon lidj. Hoodstääd as [[Oromo (Steed)|Oromo]]. En wichtag fulk uun di bundesstoot san a ''Oromo''. <gallery widths = 120> Oromia in Ethiopia.svg|Laag uun Etioopien Flag of the Oromia Region.svg|Flag faan't regiuun Oromia Region emblem.png|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Oromia Region}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] s01t6rfpvz5fkceizzarwpc6es1ksu4 Oromia 0 55028 278968 2026-04-15T14:21:17Z Murma174 19 Murma174 hää det sidj [[Oromia]] efter [[Oromija]] fersköwen. 278968 wikitext text/x-wiki #WEITERLEITUNG [[Oromija]] 5jb9vdf08y3k3metxt0z6phgrakh7kh Süüdwaast Etioopien 0 55029 278971 2026-04-15T14:34:19Z Murma174 19 nei 278971 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Süüdwaast Etioopien''' ([[amhaarisk]]: የደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ህዝቦች ክልላዊ መንግስት yä-Däbub Mǝʿǝrab Ityop̣p̣ǝya Həzbočč Kǝllǝlawi Mängǝst; {{enS|South West Ethiopia Peoples' Regional State}}) as en bundesstoot faan [[Etioopien]]. Hi leit uun a süüdwaast faan't lun, an diar wene son 3,3 miljoon lidj. Hoodstääd as [[Bonga]]. <gallery widths = 120> South West Region in Ethiopia.svg|Laag uun Etioopien Flag of South West Ethiopia.svg|Flag faan't regiuun South West Ethiopia Region Seal.png|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|South West Ethiopia People's Region}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] i8a8een379i8ym1n7t1a731ey4na79g Somaali (Regiuun) 0 55030 278972 2026-04-15T14:48:30Z Murma174 19 nei 278972 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Somaali''' ([[etioopisk skraft]]: {{lang|am|ሶማሌ}}; [[Somaali (spriak)|somaali]] ''Dawladda Deegaanka Soomaalida'' DDS; {{enS|Somali Regional State}}) as en bundesstoot faan [[Etioopien]]. Hi leit uun a süüduast faan't lun, an diar wene son 6,5 miljoon lidj. Hoodstääd as [[Jijiga]]. En wichtag fulk uun det regiuun san a ''Somaali''. <gallery widths = 120> Somali in Ethiopia.svg|Laag uun Etioopien Somali State original flag.jpg|Flag faan't regiuun Somali Region emblem.png|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Somali Region}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] 6luqlbbshpn97sbblaofnk7yfpj2ljq 278973 278972 2026-04-15T14:49:01Z Murma174 19 Murma174 hää det sidj [[Somali (Regiuun)]] efter [[Somaali (Regiuun)]] fersköwen. 278972 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Somaali''' ([[etioopisk skraft]]: {{lang|am|ሶማሌ}}; [[Somaali (spriak)|somaali]] ''Dawladda Deegaanka Soomaalida'' DDS; {{enS|Somali Regional State}}) as en bundesstoot faan [[Etioopien]]. Hi leit uun a süüduast faan't lun, an diar wene son 6,5 miljoon lidj. Hoodstääd as [[Jijiga]]. En wichtag fulk uun det regiuun san a ''Somaali''. <gallery widths = 120> Somali in Ethiopia.svg|Laag uun Etioopien Somali State original flag.jpg|Flag faan't regiuun Somali Region emblem.png|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Somali Region}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] 6luqlbbshpn97sbblaofnk7yfpj2ljq 278975 278973 2026-04-15T14:52:38Z Murma174 19 278975 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Somaali''' ([[etioopisk skraft]]: {{lang|am|ሶማሌ}}; [[Somaali (spriak)|somaali]] ''Dawladda Deegaanka Soomaalida'' DDS; {{enS|Somali Regional State}}) as en bundesstoot faan [[Etioopien]]. Hi leit uun a süüduast faan't lun, an diar wene son 6,5 miljoon lidj. Hoodstääd as [[Jijiga]]. En wichtag fulk uun det regiuun san a ''Somaali''. Det regiuun as uk bekäänd üs '''Ogaadeen'''. <gallery widths = 120> Somali in Ethiopia.svg|Laag uun Etioopien Somali State original flag.jpg|Flag faan't regiuun Somali Region emblem.png|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Somali Region}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] ostdp2ff6nalej1th12g5o4t26mu3t9 Somali (Regiuun) 0 55031 278974 2026-04-15T14:49:01Z Murma174 19 Murma174 hää det sidj [[Somali (Regiuun)]] efter [[Somaali (Regiuun)]] fersköwen. 278974 wikitext text/x-wiki #WEITERLEITUNG [[Somaali (Regiuun)]] 965hp5ge7c7xpjtwsyfhd81yrf7wg1s Tigray (Regiuun) 0 55032 278979 2026-04-15T16:32:10Z Murma174 19 nei 278979 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Tigray''' ([[etioopisk skraft]] ትግራይ ''Tǝgray''; {{enS|Tigray National Regional State}}) as en bundesstoot faan [[Etioopien]]. Hi leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 5,8 miljoon lidj. Hoodstääd as [[Mek'ele]]. En wichtag fulk uun det regiuun san a ''Tigray''. <gallery widths = 120> Tigray in Ethiopia.svg|Laag uun Etioopien Flag of the Tigray Region.svg|Flag faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Tigray Region}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] 50vhggt4qbu6arrq4cskb4pqe7efvyf Sidama 0 55033 278980 2026-04-15T16:41:28Z Murma174 19 nei 278980 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Sidama''' ([[etioopisk skraft]] ሲዳማ; [[Sidama (spriak)|sidama]] ''Sidaamu Dagoomu Qoqqowu Mootimma''; {{enS|Sidama National Regional State}}) as en bundesstoot faan [[Etioopien]]. Hi leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 4,6 miljoon lidj. Hoodstääd as [[Awassa]]. En wichtag fulk uun det regiuun san a ''Sidama''. <gallery widths = 120> Sidama Region in Ethiopia.svg|Laag uun Etioopien Flag of Sidama.svg|Flag faan't regiuun Emblem of Sidama Region.png|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Sidama Region}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] gbaxdb408pkk0vshnwsob3djpecxexn Süüd Etioopien 0 55034 278981 2026-04-15T16:47:50Z Murma174 19 nei 278981 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Süüd Etioopien''' ([[amhaarisk]] የደቡብ ኢትዮጵያ ክልላዊ መንግስት yä-Däbub Ityop̣p̣ǝya Kǝllǝlawi Mängǝst) as en bundesstoot faan [[Etioopien]]. Hi leit uun a süüd faan't lun, an diar wene son 13,5 miljoon lidj. Hoodstääd as [[Wolaita Sodo]]. En wichtag fulk uun det regiuun san a ''Wolaita''. <gallery widths = 120> South Ethiopia in Ethiopia.svg|Laag uun Etioopien Flag of Southern Ethiopia.png|Flag faan't regiuun South Ethiopia Regional State emblem.png|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|South Ethiopia Regional State}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] 1ax8i95qrqkkamfkg0eev3uosm0bb2l Madel Etioopien 0 55035 278982 2026-04-15T16:55:19Z Murma174 19 nei 278982 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Madel Etioopien''' ([[amhaarisk]] የደቡብ ኢትዮጵያ ክልላዊ መንግስት yä-Däbub Ityop̣p̣ǝya Kǝllǝlawi Mängǝst) as en bundesstoot faan [[Etioopien]]. Hi leit uun a maden faan't lun. Hoodstääd as [[Hosaena]]. Wichtag fulken uun det regiuun san a ''Hadiyya'' an a ''Gurage''. <gallery widths = 120> Central Ethiopia in Ethiopia.svg|Laag uun Etioopien Flag of Central Ethiopia.png|Flag faan't regiuun Central Ethiopia Regional State emblem.png|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Central Ethiopia Regional State}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] mjop39154jrlkbmugj2jejoydokft6u Dire Dawa 0 55036 278984 2026-04-15T17:03:23Z Murma174 19 nei 278984 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Dire Dawa''' ([[amhaarisk]] የደቡብ ኢትዮጵያ ክልላዊ መንግስት yä-Däbub Ityop̣p̣ǝya Kǝllǝlawi Mängǝst) as en grat[[stääd]] an en regiuun faan [[Etioopien]]. Hat leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 350.000 lidj. Wichtag fulken uun det regiuun san a ''Oromo'', a ''Amhaaren'' an a ''Somaali''. <gallery widths = 120> Dire Dawa in Ethiopia (special marker).svg|Laag uun Etioopien Flag of Dire Dawa.png|Flag faan't regiuun Dire Dawa Administration emblem.png|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Dire Dawa}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] 59m4wr1xbn7pau14vhvtl6ewpnfrhwf 278985 278984 2026-04-15T17:06:19Z Murma174 19 278985 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Dire Dawa''' ([[amhaarisk]]: ድሬዳዋ ''Dǝredawa''; [[Oromo (spriak)|oromo]] ''Dirre Dhawaa'' of ''Dirre Dawaa''; uk: ''Dire Daua'') as en grat[[stääd]] an en regiuun faan [[Etioopien]]. Hat leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 350.000 lidj. Wichtag fulken uun det regiuun san a ''Oromo'', a ''Amhaaren'' an a ''Somaali''. <gallery widths = 120> Dire Dawa in Ethiopia (special marker).svg|Laag uun Etioopien Flag of Dire Dawa.png|Flag faan't regiuun Dire Dawa Administration emblem.png|Woopen faan't regiuun </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Dire Dawa}} [[Kategorie:Regiuun uun Etioopien]] [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] qev37d8vdgjcmhchzwarv91vbwqx329 Kategorie:Steed uun Etioopien 14 55037 278986 2026-04-15T17:07:43Z Murma174 19 nei 278986 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Stääden|Etioopien]] [[Kategorie:Etioopien]] mjkela5uxc593m63rrykq5xtupec06x Tigray 0 55038 278989 2026-04-15T17:12:13Z Murma174 19 Sidj tu [[Tigray (Regiuun)]] widjerfeerd 278989 wikitext text/x-wiki #redirect [[Tigray (Regiuun)]] njootryo2t5apngva1orhblb3qgbrst Regiuun Tigray 0 55039 278990 2026-04-15T17:23:05Z Murma174 19 Sidj tu [[Tigray (Regiuun)]] widjerfeerd 278990 wikitext text/x-wiki #redirect [[Tigray (Regiuun)]] njootryo2t5apngva1orhblb3qgbrst Mek'ele 0 55040 278991 2026-04-15T17:24:02Z Murma174 19 nei 278991 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Mek'ele''' of '''Meqele''' ([[amhaarisk]] መቀሌ ''Mäqäle''; [[tigriinsk]] መቐለ ''Mäx’älä'') as en grat[[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 450.000 lidj. Mek'ele as hoodstääd faan't [[Regiuun Tigray]]. <gallery> Tigray_in_Ethiopia.svg|Regiuun Tigray uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Mek'ele}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] 1hcmv2ozbxpu3cnqm6uygnvlrtueiy3 Mekele 0 55041 278992 2026-04-15T17:26:22Z Murma174 19 Sidj tu [[Mek'ele]] widjerfeerd 278992 wikitext text/x-wiki #redirect [[Mek'ele]] 2bvjd1m1aw3hlhyi4lg3igev1x507db Mek’ele 0 55042 278993 2026-04-15T17:28:18Z Murma174 19 Sidj tu [[Mek'ele]] widjerfeerd 278993 wikitext text/x-wiki #redirect [[Mek'ele]] 2bvjd1m1aw3hlhyi4lg3igev1x507db Regiuun Amhaara 0 55043 278999 2026-04-15T20:51:42Z Murma174 19 Sidj tu [[Amhaara (Regiuun)]] widjerfeerd 278999 wikitext text/x-wiki #redirect [[Amhaara (Regiuun)]] q5yqadubchtsjnyapm9n564mjpztgof Bahir Dar 0 55044 279000 2026-04-15T20:52:28Z Murma174 19 nei 279000 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Bahir Dar''' ([[amhaarisk]] ባሕር ዳር ''bahərdar'') as en grat[[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 500.000 lidj. Bahir Dar as hoodstääd faan't [[Regiuun Amhaara]]. <gallery> Amhara_in_Ethiopia.svg|Regiuun Amhaara uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Bahir Dar}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] tf9a9j9xjqa0079uraasiwxc5jnsczu Regiuun Oromija 0 55045 279001 2026-04-15T21:01:34Z Murma174 19 Sidj tu [[Oromija]] widjerfeerd 279001 wikitext text/x-wiki #redirect [[Oromija]] 3bijfeg3jsxhco1kjppwwgb1xy7ct5s Adaama 0 55046 279002 2026-04-15T21:01:43Z Murma174 19 nei 279002 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Adaama''' ([[Oromo (spriak)|oromo]]: ''Adaama'', [[etioopisk skraft]]: አዳማ) of uk '''Nazret''' (ናዝሬት) as en grat[[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 450.000 lidj. Adama as hoodstääd faan't [[Regiuun Oromija]]. <gallery> Oromia_in_Ethiopia.svg|Regiuun Oromija uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Adama}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] jp41emzezouee02idd95y51p8pe2dbs 279003 279002 2026-04-15T21:01:55Z Murma174 19 Murma174 hää det sidj [[Adama]] efter [[Adaama]] fersköwen. 279002 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Adaama''' ([[Oromo (spriak)|oromo]]: ''Adaama'', [[etioopisk skraft]]: አዳማ) of uk '''Nazret''' (ናዝሬት) as en grat[[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 450.000 lidj. Adama as hoodstääd faan't [[Regiuun Oromija]]. <gallery> Oromia_in_Ethiopia.svg|Regiuun Oromija uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Adama}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] jp41emzezouee02idd95y51p8pe2dbs Adama 0 55047 279004 2026-04-15T21:01:55Z Murma174 19 Murma174 hää det sidj [[Adama]] efter [[Adaama]] fersköwen. 279004 wikitext text/x-wiki #WEITERLEITUNG [[Adaama]] 3id0kpcxz3xv8m0ncg54acx7xqywopd Adama (Äthiopien) 0 55048 279005 2026-04-15T21:05:59Z Murma174 19 Sidj tu [[Adaama]] widjerfeerd 279005 wikitext text/x-wiki #redirect [[Adaama]] 61crv8eksomxewnjsmzlll9iai0rus1 Awassa 0 55049 279006 2026-04-15T21:07:18Z Murma174 19 Sidj tu [[Awasa]] widjerfeerd 279006 wikitext text/x-wiki #redirect [[Awasa]] lzesksm0qsbrx6jlaoicmtruo2ognku Regiuun Sidama 0 55050 279007 2026-04-15T21:11:28Z Murma174 19 Sidj tu [[Sidama]] widjerfeerd 279007 wikitext text/x-wiki #redirect [[Sidama]] fn44qmob7g1r6sm1dbc3uic9ui9k8c9 Awasa 0 55051 279008 2026-04-15T21:11:48Z Murma174 19 nei 279008 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Awasa''' ([[amhaarisk]]: አዋሳ ''Awassa'') as en grat[[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 420.000 lidj. Awasa as hoodstääd faan't [[Regiuun Sidama]]. <gallery> Sidama_Region in_Ethiopia.svg|Regiuun Sidama uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Awasa}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] ar2v9zjpx8q7xuvw1ecbkqkun7ckvdi Vorlage:AmS 10 55052 279010 2026-04-16T05:55:44Z Murma174 19 nei 279010 wikitext text/x-wiki <onlyinclude>{{#invoke:Vorlage:lang|full|CODE=am |SCRIPTING=Ethi |SERVICE=[[amhaarisk]]}}</onlyinclude> 9zu4pobpzvra5lehp4r4e2mzzg7eett Gondar 0 55053 279011 2026-04-16T05:57:41Z Murma174 19 nei 279011 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Gondar''' ({{AmS|ጎንደር}}) as en grat[[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 470.000 lidj. Gondar leit uun't [[Regiuun Amhaara]]. <gallery> Amhara_in_Ethiopia.svg|Regiuun Amhara uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Gondar}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] j6ltzwym9gajmhs0egm1erf78b8n0ah 279012 279011 2026-04-16T06:38:57Z Murma174 19 279012 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Gondar''' ({{AmS|ጎንደር}}) as en grat[[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 470.000 lidj. Gondar leit uun't [[Regiuun Amhaara]]. <gallery> Amhara_in_Ethiopia.svg|Regiuun Amhaara uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Gondar}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] rctdmhov564c7x3x61nfb466fm4h1bo Dese 0 55054 279013 2026-04-16T06:39:08Z Murma174 19 nei 279013 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Dese''' ({{amS|ደሴ}} ''Däse''; uk: ''Dessie'') as en grat[[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 270.000 lidj. Dese leit uun't [[Regiuun Amhaara]]. <gallery> Amhara_in_Ethiopia.svg|Regiuun Amhaara uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Dessie}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] rnx4djz56lmvrdh1wvi1jpg909sm4zs Jima 0 55055 279014 2026-04-16T06:43:18Z Murma174 19 Sidj tu [[Djima]] widjerfeerd 279014 wikitext text/x-wiki #redirect [[Djima]] hrv0inawdljrbwqps49c5y2ykx5c811 Djima 0 55056 279015 2026-04-16T06:45:07Z Murma174 19 nei 279015 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Djima''' as en grat[[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a waast faan't lun, an diar wene son 250.000 lidj. Djima leit uun't [[Regiuun Oromija]]. <gallery> Oromia_in_Ethiopia.svg|Regiuun Oromija uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Jimma}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] nv3nfonl63jejwl6ltdoraagj46jzgq Shashemene 0 55057 279017 2026-04-16T06:49:57Z Murma174 19 Sidj tu [[Schaaschamanee]] widjerfeerd 279017 wikitext text/x-wiki #redirect [[Schaaschamanee]] pyoxoy9x7kpeyaagcyjaeqtg7jxtlgf Schaaschamanee 0 55058 279018 2026-04-16T06:51:39Z Murma174 19 nei 279018 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Schaaschamanee''' as en grat[[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 210.000 lidj. Schaaschamanee leit uun't [[Regiuun Oromija]]. <gallery> Oromia_in_Ethiopia.svg|Regiuun Oromija uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Shashamané}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] 1pk1w9hvrzz3vg9e7l9jggd52pl8vf8 Semera 0 55059 279020 2026-04-16T06:58:10Z Murma174 19 nei 279020 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Semera''' of uk: '''Samara''' as en [[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a nuurduast faan't lun, an diar wene son 100.000 lidj. Semera as hoodstääd faan't [[Regiuun Afar]]. <gallery> Afar_in_Ethiopia.svg|Regiuun Afar uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Semera}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] f5np63hivl1mv3slr4ofmscru52l6pp 279022 279020 2026-04-16T06:59:43Z Murma174 19 279022 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Semera''' of uk: '''Samara''' as en [[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a nuurduast faan't lun, an diar wene son 90.000 lidj. Semera as hoodstääd faan't [[Regiuun Afar]]. <gallery> Afar_in_Ethiopia.svg|Regiuun Afar uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Semera}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] 90jdnb2c7vkde8ynh7515iz50a0d54l Regiuun Afar 0 55060 279021 2026-04-16T06:58:37Z Murma174 19 Sidj tu [[Afar (Regiuun)]] widjerfeerd 279021 wikitext text/x-wiki #redirect [[Afar (Regiuun)]] j316de1vmjzqnws5go9eiujtnfd5d49 Asosa 0 55061 279023 2026-04-16T07:03:34Z Murma174 19 nei 279023 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Asosa''' as en [[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a waast faan't lun, an diar wene son 20.000 lidj. Asosa as hoodstääd faan't [[Regiuun Benishangul-Gumuz]]. <gallery> Benishangul-Gumuz_in_Ethiopia.svg|Regiuun Benishangul-Gumuz uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Asosa}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] 4xlfhposnud6kumxa04z4bih93ye6na Regiuun Benishangul-Gumuz 0 55062 279024 2026-04-16T07:03:56Z Murma174 19 Sidj tu [[Benishangul-Gumuz]] widjerfeerd 279024 wikitext text/x-wiki #redirect [[Benishangul-Gumuz]] fb5ql3nakiaa2o8woqzvpzx7q53z637 Gambela (Steed) 0 55063 279025 2026-04-16T07:06:32Z Murma174 19 Sidj tu [[Gambela]] widjerfeerd 279025 wikitext text/x-wiki #redirect [[Gambela]] d2bsf4mds8ppfx7htoa1h6qtnpkoz00 Gambela 0 55064 279026 2026-04-16T07:07:55Z Murma174 19 nei 279026 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Gambela''' as en [[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a waast faan't lun, an diar wene son 30.000 lidj. Gambela as hoodstääd faan't [[Regiuun Gambela]]. <gallery> Gambela_in_Ethiopia.svg|Regiuun Gambela uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Gambela}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] cqeirnwtp9pi3anufhw9q2o4fmglg3o Regiuun Gambela 0 55065 279027 2026-04-16T07:08:25Z Murma174 19 Sidj tu [[Gambela (Regiuun)]] widjerfeerd 279027 wikitext text/x-wiki #redirect [[Gambela (Regiuun)]] 9zsm9xpje61rlchpxryu1hc111zaoku Harar (Steed) 0 55066 279028 2026-04-16T07:13:04Z Murma174 19 Sidj tu [[Harar]] widjerfeerd 279028 wikitext text/x-wiki #redirect [[Harar]] 3xc329ewg3ulvdjhyd58pgbx4nid7j0 Harar 0 55067 279029 2026-04-16T07:15:26Z Murma174 19 nei 279029 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Harar''' as en [[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 130.000 lidj. Harar as hoodstääd faan't [[Regiuun Harar]]. <gallery> Harari in Ethiopia (special marker).svg|Regiuun Harar uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Harar}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] k0tw4q5n9a2mflmfmxmzbk8yg8ny7pv Regiuun Harar 0 55068 279030 2026-04-16T07:16:06Z Murma174 19 Sidj tu [[Harar (Regiuun)]] widjerfeerd 279030 wikitext text/x-wiki #redirect [[Harar (Regiuun)]] ir52efcds68rf1vq6idzmri4hnlmjt3 Bonga 0 55069 279031 2026-04-16T07:21:33Z Murma174 19 nei 279031 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Bonga''' as en [[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a süüdwaast faan't lun, an diar wene son 50.000 lidj. Bonga as hoodstääd faan't Regiuun [[Süüdwaast Etioopien]]. <gallery> South West Region in Ethiopia.svg|Regiuun Süüdwaast Etioopien uun Etioopien </gallery> <!--== Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Bonga}}--> [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] e9b4ee0c162khee854pesla4tleixkh 279032 279031 2026-04-16T07:23:52Z Murma174 19 279032 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Bonga''' ([[amhaarisk]]: ቦንጋ) as en [[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a süüdwaast faan't lun, an diar wene son 50.000 lidj. Bonga as hoodstääd faan't Regiuun [[Süüdwaast Etioopien]]. <gallery> South West Region in Ethiopia.svg|Regiuun Süüdwaast Etioopien uun Etioopien </gallery> <!--== Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Bonga}}--> [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] 30mmp6blbekgnfbd99swk576utb7xkq Gambela (Stadt) 0 55070 279033 2026-04-16T07:24:37Z Murma174 19 Sidj tu [[Gambela]] widjerfeerd 279033 wikitext text/x-wiki #redirect [[Gambela]] d2bsf4mds8ppfx7htoa1h6qtnpkoz00 Jijiga 0 55071 279034 2026-04-16T07:26:03Z Murma174 19 Sidj tu [[Djidjiga]] widjerfeerd 279034 wikitext text/x-wiki #redirect [[Djidjiga]] ebtajazctpay8x7whg6edga7x20s1zb Djidjiga 0 55072 279035 2026-04-16T07:32:47Z Murma174 19 nei 279035 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Djidjiga''' ([[amhaarisk]]: ጅጅጋ, [[Somaali (spriak)|Somaali]] ''Jigjiga'') as en [[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a uast faan't lun, an diar wene son 200.000 lidj. Djidjiga as hoodstääd faan't [[Regiuun Somaali]]. <gallery> Somali_in_Ethiopia.svg|Regiuun Somaali uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Jijiga}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] dgi2yr0eqn8om2m0ni77tbsun9dubuw Regiuun Somaali 0 55073 279036 2026-04-16T07:33:11Z Murma174 19 Sidj tu [[Somaali (Regiuun)]] widjerfeerd 279036 wikitext text/x-wiki #redirect [[Somaali (Regiuun)]] oa04dzxtswxj3pd5zon7ojc9jhsiff0 Wolaita Sodo 0 55074 279037 2026-04-16T07:39:51Z Murma174 19 nei 279037 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Wolaita Sodo''' as en [[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 200.000 lidj. Wolaita Sodo as hoodstääd faan't Regiuun [[Süüd Etioopien]]. <gallery> South_Ethiopia_in_Ethiopia.svg|Regiuun Süüd Etioopien uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Wolaita Sodo}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] jnzl6macu28nksktkhi589mwjd780gq 279038 279037 2026-04-16T07:41:46Z Murma174 19 279038 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Wolaita Sodo''' ([[amhaarisk]]: ዎላይታ ሶዶ) as en [[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 200.000 lidj. Wolaita Sodo as hoodstääd faan't Regiuun [[Süüd Etioopien]]. <gallery> South_Ethiopia_in_Ethiopia.svg|Regiuun Süüd Etioopien uun Etioopien </gallery> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Wolaita Sodo}} [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] dsnkuffj4jf37gx41nuh1e9cvkb777i Hosaena 0 55075 279039 2026-04-16T07:44:29Z Murma174 19 Sidj tu [[Hosaina]] widjerfeerd 279039 wikitext text/x-wiki #redirect [[Hosaina]] l8n685xyi362xlcz94zvnmrarstvaqg Hosaina 0 55076 279040 2026-04-16T07:46:49Z Murma174 19 nei 279040 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Hosaina''' ([[amhaarisk]]: ሆሣዕና) as en [[stääd]] uun [[Etioopien]]. Hat leit uun a maden faan't lun, an diar wene son 190.000 lidj. Hosaina as hoodstääd faan't Regiuun [[Madel Etioopien]]. <gallery> Central_Ethiopia_in_Ethiopia.svg|Regiuun Madel Etioopien uun Etioopien </gallery> <!--== Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Hosaina}}--> [[Kategorie:Steed uun Etioopien]] o5kv171esk7xhu7h4xsg0him11sy3py Ras Daschän 0 55077 279042 2026-04-16T07:57:05Z Murma174 19 Sidj tu [[Ras Daschen]] widjerfeerd 279042 wikitext text/x-wiki #redirect [[Ras Daschen]] 7wfyps95vhusd1d4lntshi48es6vpx6 Ras Daschen 0 55078 279043 2026-04-16T08:01:23Z Murma174 19 nei 279043 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> A '''Ras Daschen''' as en [[berag]] uun [[Etioopien]]. Hi leit uun a nuurd faan't lun uun't [[Regiuun Amhaara]], an as mä en hööchde faan 4.533 meetern a huuchst berag uun't lun. == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Ras Dashen}} [[Kategorie:Berig uun Aafrika]] id8n5ie62nej3mrwnc45z0ntcvu3g1k Struat faan Hormus 0 55079 279049 2026-04-16T10:50:27Z Murma174 19 Murma174 hää det sidj [[Struat faan Hormus]] efter [[Struat faan Hormuz]] fersköwen. 279049 wikitext text/x-wiki #WEITERLEITUNG [[Struat faan Hormuz]] 5lwuxfxs1f0lkwkbf8biot8ag5scww0