Wikipedia frrwiki https://frr.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Hoodsid MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Medium Spezial Diskussion Benutzer Benutzer Diskussion Wikipedia Wikipedia Diskussion Datei Datei Diskussion MediaWiki MediaWiki Diskussion Vorlage Vorlage Diskussion Hilfe Hilfe Diskussion Kategorie Kategorie Diskussion Seite Seite Diskussion Index Index Diskussion Text Text Diskussion TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion Vorlage:Wechselkursdaten/EZB 10 4596 279564 279478 2026-04-23T18:07:06Z LkhBot 19237 Bot: Aktualisierung 279564 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{{1|}}} |STAND=2026-04-23 |USD = 1.1694 |JPY = 186.5 |BGN = 1.9558 |CZK = 24.353 |DKK = 7.473 |GBP = 0.86575 |HUF = 364.89 |PLN = 4.2428 |RON = 5.0917 |SEK = 10.7795 |CHF = 0.9177 |ISK = 143.8 |NOK = 10.913 |HRK = 7.5365 |RUB = 117.2010 |TRY = 52.5351 |AUD = 1.6347 |BRL = 5.8037 |CAD = 1.5986 |CNY = 7.9928 |HKD = 9.16 |IDR = 20203.49 |ILS = 3.5038 |INR = 110.052 |KRW = 1729.96 |MXN = 20.291 |MYR = 4.6349 |NZD = 1.9861 |PHP = 70.651 |SGD = 1.4919 |THB = 37.836 |ZAR = 19.2576 |QUELLE=[http://www.ecb.europa.eu/stats/eurofxref/eurofxref-daily.xml EZB Euro foreign exchange reference rates] }}</includeonly><noinclude> Liefert den Gegenwert von 1 EUR in einer Fremdwährung. Datenquelle: http://www.ecb.int/stats/exchange/eurofxref/html/index.en.html [[Kategorie:Vorlage:Metadaten|Wechselkursdaten/EZB]] </noinclude> rhjmi0tqdbd5q5di8c7d8se9ankh0sh Islaam 0 12777 279577 276978 2026-04-24T06:43:23Z Murma174 19 /* Konfesiuun an rochtskuulen */ 279577 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Fering}} [[Datei:Islam by country.svg|thumb|350px|Lunen mä muar üs 10% mäfulgern<br /><span style="color:#008000;">'''Green'''</span>: [[Sunniten]], <span style="color:#ff0000;">'''Ruad'''</span>: [[Schiiten]], <span style="color:#0000bb;">'''Blä'''</span>: [[Ibaditen]]]] <br> A '''islaam''' as ian faan a grat welt[[religioon]]en, hi gongt turag üüb di profeet [[Mohammed]]. Mä muar üs 1,5 Mrd. mäfulgern as di islaam at öödergratst religioon efter at [[krastendoom]] (2,2 Mrd.). A grünjliaren an gluuwen faan Islaam san uun a [[Qoraan]] (uk 'Koran' skrewen) a wurden faan God an det halig skraft faan Islaam. Naist tu a Qoraan liaw Musliimen uk uun a föörgunger buken faan God, so üs a Tawraat (Toorah of Ual Testament), a Endschiil ([[Biibel]], Eefangile of Nei Testament). Musliimen liaw, dat a Qoraan tu Mohammad faan a engel Gabriel (Dschebraiil) eebenboord wurd. A Qoraan wurt üs det wurd faan God (of Allah) uunsen, troch [[Mohamed]] (uk Mohammad) üs de letst profeet. Öler gluuwer an gesetsen auer wat Musliimen maage skul, kön faan hadiths kem. Oober liberaal Musliimen nate [[loogik]] an fernonft tu düüding. ==Konfesiuun an rochtskuulen== A miast Musliimen san Sunniten, amanbi 85%. Jo san mäfulgern faan een faan fjauer rochtskuulen: [[File:Madhhab Map3.png|thumb|350px|Konfesiuun an rochtskuulen wäältwidj]] # Hanafi # Hanbali # Maliki # Schaafi At naist skaft san Schiiten mä 10 bit 15%. Jo dial jo ap tu trii twiigen: # Twaalewst of Twaalew-Imaam-twiig: üs muarhaid uun [[Iraan]], [[Aserbaidschan]], Süüd [[Iraak]] an Süüd [[Liibanon]], üs grat manerhaid uk uun [[Afghaanistaan]], [[Indien]] an [[Pakistaan]]. # Ismailiten of Sööwen-Imaam-twiig: wäältwidj ferdiald, muarhaid uun Badachschan faan [[Tadjikistaan]] an [[Afghaanistaan]] mä Gilgit-Baltistaan uun [[Pakistaan]]. Oober uk mä maning mäfulgern uun [[Kanada]]. # Zaiditen of Fiiw-Imaam-twiig: miast uun a [[Jemen]]. Feraal uun [[Omaan]] lewe a mäfulgern faan Ibaditen, mä 2,5 miljuunen en manerhaid uun a Islaam. Konfesiuunluas Musliimen, hiar tu nian rochtskuul of twiig. Jo san at muarhaid uun [[Kasachstaan]] (74%), [[Albaanien]] (65%) an [[Kirgistaan]] (64%), == Fiiw grünjlaagen == Hoker tu a islaam häält, hää fiiw plichten: # [[Schahada]] (islaamsk gluuw bekään) # [[Salat]] (beedge) # [[Zakat]] (a armen wat ufdu) # [[Saum]] (uun a Ramadan fääste) # [[Haddsch]] (efter Mekka raise) == Luke uk diar == {{Commonscat öömrang|Islam}} [[Kategorie:Religion]] fk73lyp21wawwymqk1hmr907y104ide Afghaanistaan 0 12873 279579 277369 2026-04-24T06:44:00Z Murma174 19 /* Geograafisk Laag */ 279579 wikitext text/x-wiki <!--{{Navigationsleiste |TITEL="Afghaanistaan" uun ööder spriakwiisen |INHALT= [[???|Sölring]]&nbsp; [[Afghaanistaan|Öömrang]]&nbsp; [[???|Fering]]&nbsp; [[???|Halunder]]&nbsp; [[???|Halifreesk]]&nbsp; [[???|Mooring]]&nbsp; [[???|Wiringhiirder]]&nbsp; [[???|Karhiirder]]&nbsp; [[???|Gooshiirder]] }}--> {{Öömrang}} {{Fering}} {{Infobox Staat öömrang |NAME-AMTSSPRACHE = <span style="line-height:1.33em;">'''د افغانستان اسلامي جمهوریت'''<br />''Da Afġānistān Islāmī Jomhoriyat''<br /><small>([[Paschtu]])</small><br />'''جمهوری اسلامی افغانستان'''<br />''Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Afġānistān''<br /><small>([[Dari]])</small></span> |NAME-DEUTSCH = Islamisk republiik faan Afghanistan |NAME = '''Afghaanistaan''' |BILD-FLAGGE = Flag of Afghanistan (2013–2021).svg |ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Afghanistans |BILD-WAPPEN = Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg |BILD-WAPPEN-BREITE = 104px |ARTIKEL-WAPPEN = Wappen Afghanistans |AMTSSPRACHE = [[Paschtu]] an [[Dari]] (Persisk) |HAUPTSTADT = [[Kaabul]] |STAATSFORM = Theokraatisk Emiraat |REGIERUNGSSYSTEM = Emiraat |STAATSOBERHAUPT = Hibatullah Achundsada |FLÄCHE = 652.864 |EINWOHNER = 33,3 Mio.<small>slompet 2016</small> |BEV-ZUNAHME = {{Steigen}} +3,49 % |BEV-DICHTE = 49,9 |BIP = 2010 * 15,61 Mrd. US$ * 27,36 Mrd. US$ * 500 US$ * 900 US$ |BIP-ERWEITERT = * Totaal (Nominaal) * Totaal ([[Kaufkraftparität|KKP]]) * BIP/Iinw. (Nominaal) * BIP/Iinw. (KKP) |HDI = {{Gestiegen}} 0,398 <small>(172.)</small><ref>[http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Complete.pdf Human Development Report 2011] (PDF; 5,9&nbsp;MB), ufrepen di 9. Detsember 2011.</ref> |WÄHRUNG = 1 [[Afghani]] = 100 Puls<br /> 1 € = {{Wechselkurs|EUR|AFN|NKS=2}} AFN<br /> 100 AFN = {{Wechselkurs|AFN|EUR|Faktor=100|NKS=2}} €<br /><small>(Stand: {{Wechselkurs|EUR|AFN|Datum=1}})</small> |GRÜNDUNG = 1747 |UNABHÄNGIGKEIT = 19. August 1919 |NATIONALHYMNE = |NATIONALFEIERTAG = 19. August |ZEITZONE = [[UTC+4:30]] |KFZ-KENNZEICHEN = AFG |ISO 3166 = [[ISO 3166-2:AF|AF]], AFG, 004 |INTERNET-TLD = [[.af]] |TELEFON-VORWAHL = +93 |BILD-LAGE = Afghanistan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg |BILD-LAGE-IMAGEMAP = Afro-EurasienGlobus1 |BILD1 = }} <br> '''Afghaanistaan''', amtelk '''Islaamsk Republik faan Afghaanistaan''' ([[Paschtu]]/[[Dari]]: '''{{fa|افغانستان}}''' Afghānestān'''), as en lun tesken Madel- an Süüd[[aasien]]. Trinjam lei [[Iraan]], [[Turkmeenistaan]], [[Usbekistaan]], [[Tadjikistaan]], [[Schiina]] an [[Pakistaan]]. Trii sjuarden faan't lun san berger. == Geografii == {{Positionskarte+ | Afghanistan | width=450 | float=left | maptype=relief | caption= | places= {{Positionskarte~ | Afghanistan | position=9 | lat=34/32// | long=69/10// | region=AF | label='''[[Kabul]]'''}} {{Positionskarte~ | Afghanistan | position=6 | lat=34/21// | long=62/11// | region=AF | label=<small>[[Herat]]</small>}} {{Positionskarte~ | Afghanistan | position=6 | lat=31/36// | long=65/42// | region=AF | label=<small>[[Kandahar]]</small>}} {{Positionskarte~ | Afghanistan | position=6 | lat=36/42// | long=67/07// | region=AF | label=<small>[[Mazār-i Scharif]]</small>}} {{Positionskarte~ | Afghanistan | position=12 | lat=34/26// | long=70/27// | region=AF | label=<small>[[Dschalalabad]]</small>}} {{Positionskarte~ | Afghanistan | position=12 | lat=36/44// | long=68/52// | region=AF | label=<small>[[Kunduz]]</small>}} {{Positionskarte~ | Afghanistan | position=6 | lat=35/57// | long=68/42// | region=AF | label=<small>[[Pol-e Chomri|Pol-e<br />Chomri]]</small>}} {{Positionskarte~ | Afghanistan | position=6 | lat=35/55// | long=64/47// | region=AF | label=<small>[[Maimana]]</small>}} {{Positionskarte~ | Afghanistan | position=12 | lat=36/40// | long=65/45// | region=AF | label=<small>[[Scheberghan]]</small>}} {{Positionskarte~ | Afghanistan | position=2 | lat=36/44// | long=69/32// | region=AF | label=<small>[[Taloqan]]</small>}} {{Positionskarte~ | Afghanistan | position=6 | lat=33/33// | long=68/25/30/ | region=AF | label=<small>[[Ghazni]]</small>}} {{Positionskarte~ | Afghanistan | position=4 | lat=36/26// | long=71/50// | region=AF | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Noshak]]</small>}} {{Positionskarte~ | Y=78 | X=5 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Iraan]]}} {{Positionskarte~ | Y=8 | X=15 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Turkmeenistaan]]}} {{Positionskarte~ | Y=0 | X=43 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Usbekistaan]]}} {{Positionskarte~ | Y=5 | X=83 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Tadjikistaan]]}} {{Positionskarte~ | Y=80 | X=60 | position=6 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Pakistaan]]}} }} {{ufsaat}} ===Geograafisk Laag=== Afghaanistaan as amanbi like grat üüs [[Frankrik]]. At lun dialt grensen mä seeks lunen. Det lingst grens (2.670 km) faan't lun wurt mä [[Pakistaan]] an det kurtst (91 km) mä [[Schiina]] diald. At lun dialt uk en 921 km lung grens mä [[Iraan]], en 1.357 km lung grens mä [[Tadjikistaan]], en 804 km lung grens mä [[Turkmenistaan]] an en 144 km mä [[Usbekistaan]]. De huuchst ponkt uun't lun as mä en hööchde faan 7.492 meetern de Noowschach (üüb [[Persisk]]/ Dari نوشاخ, [[DMG]] Nowshākh), wat uun dön [[Hindukusch]] Berger leit. ===Stääden=== Dön tjiin gratst stääden uun't lun san: {| class="wikitable" |- ! # !! Stääd !! Lidj (2019)<ref>[http://citypopulation.de/en/afghanistan/ ''Afghanistan'', citypopulation.de]</ref> |- | 1 || [[Kabul]] || 4.273.200 |- | 2 || [[Heraat]] || 556.200 |- | 3 || [[Kandahaar]] || 506.800 |- | 4 || [[Mazaar-e Schariif]] || 469.200 |- | 5 || [[Dschalaalaabaad]] || 263.300 |- | 6 || [[Kunduuz]] || 183.300 |- | 7 || [[Pul-e Chumrii]] || 120.800 |- | 8 || [[Mejmaneh]] || 93.700 |- | 9 || [[Scheberghaan]] || 91.400 |- | 10 || [[Laschkar Gaah]] || 87.200 |} == Kliima == {| class="wikitable" |- ! Stääd !! Dai-/Naachttemperatuuren uun Janewoore !! Dai-/Naachttemperatuuren uun Jüüle |- | [[Herat]] || 9&nbsp;°C/-3&nbsp;°C || 37&nbsp;°C/21&nbsp;°C |- | [[Kabul]] || 5&nbsp;°C/-7&nbsp;°C || 32&nbsp;°C/15&nbsp;°C |- | [[Kandahar]] || 12&nbsp;°C/0&nbsp;°C || 40&nbsp;°C/23&nbsp;°C |- |} == Prowinsen == {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |- style="text-align:center;" class="hintergrundfarbe6" !class="unsortable" | Laag !! Prowins !! Hoodstääd !! Grate uun km² !! Iinwenern !! Ööders wat |- | [[File:Badakhshan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Badachschaan]] <br /> {{fa|بدخشان}} | [[Faizabad (Afghanistan)|Faizabad]] | 44.059 | 951.000 | Uun't nuurden leit [[Tadjikistan]], uun't uasten [[Schiina]] an uun't süüduasten [[Pakistan]]. |- | [[File:Badghis in Afghanistan.svg|60px]] | [[Badghis]]<br /> {{fa|بادغیس}} | [[Qala-i-Naw]] | 20.591 | 496.000 | Uun't nuurden leit [[Turkmenistan]]. |- | [[File:Baghlan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Baglan (Provinz)|Baghlān]] <br /> {{fa|بغلان}} | [[Pol-e Chomri]] | 21.118 | 910.800 | |- | [[File:Balkh in Afghanistan.svg|60px]] | [[Balch (Provinz)|Balch]] <br /> {{fa|بلخ}} | [[Masar-e Scharif]] | 17.249 | 1.325.700 | |- | [[File:Bamyan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Bamiyan|Bāmiyān]] <br /> {{fa|بامیان}} | [[Bamiyan (Stadt)|Bamiyan]] | 14.175 | 447.200 | |- | [[Datei:Daykundi in Afghanistan.svg|60px]] | [[Daikondi]] <br /> {{fa|دایکندی}}/{{ps|دايکندي}} | [[Nili (Stadt)|Nili]] | 18.200 | 424.300 | |- | [[Datei:Jowzjan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Dschuzdschan]] <br /> {{fa|جوزجان}} | [[Scheberghan]] | 11.798 | 540.300 | |- | [[Datei:Farah in Afghanistan.svg|60px]] | [[Farah (Provinz)|Farāh]] <br /> {{fa|فراه}} | [[Farah (Stadt)|Farah]] | 48.471 | 507.400 | |- | [[Datei:Faryab in Afghanistan.svg|60px]] | [[Faryab|Fāryāb]] <br /> {{fa|فاریاب}} | [[Maimana]] | 20.293 | 998.100 | |- | [[Datei:Ghazni in Afghanistan.svg|60px]] | [[Ghazni (Provinz)|Ghaznī]] <br /> {{fa|غزنى}}/{{ps|غزني}} | [[Ghazni]] | 22.915 | 1.228.800 | |- | [[Datei:Ghor in Afghanistan.svg|60px]] | [[Ghor]] <br /> {{fa|غور}} | [[Tschaghtscharan]] | 36.479 | 690.300 | |- | [[Datei:Helmand in Afghanistan.svg|60px]] | [[Helmand (Provinz)|Helmand]] <br /> {{fa|هلمند}} | [[Laschkar Gah]] | 58.584 | 924.700 | |- | [[Datei:Herat in Afghanistan.svg|60px]] | [[Herat (Provinz)|Herat]] <br /> {{fa|هرات}} | [[Herat]] | 54.778 | 1.890.200 | |- | [[Datei:Kabul in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kabul (Provinz)|Kabul]] <br /> {{fa|کابل}} | [[Kabul]] | 4.462 | 4.373.000 | Hoodstääd |- | [[Datei:Kandahar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kandahar (Provinz)|Kandahar]] <br /> {{fa|قندهار}}/{{ps|کندهار}} | [[Kandahar]] | 54.022 | 1.226.600 | |- | [[Datei:Kapisa in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kapisa]] <br /> {{fa|کاپيسا}} | [[Mahmud-e Raqi]] | 1.842 | 441.000 | |- | [[Datei:Khost in Afghanistan.svg|60px]] | [[Chost (Provinz)|Chost]] <br /> {{fa|خوست}} | [[Chost]] | 4.152 | 574.600 | |- | [[Datei:Kunar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kunar]] <br /> {{fa|کنر}}/{{ps|کونړ}} | [[Asadabad]] | 4.942 | 450.700 | |- | [[Datei:Kunduz in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kunduz (Provinz)|Kunduz]] <br /> {{fa|کندوز}} | [[Kunduz]] | 8.040 | 1.010.000 | |- | [[Datei:Laghman in Afghanistan.svg|60px]] | [[Laghman|Laghmān]] <br /> {{fa|لغمان}} | [[Mehtarlam]] | 3.843 | 445.600 | |- | [[Datei:Logar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Lugar (Provinz)|Lugar]] <br /> {{fa|لوگر}}/{{ps|لوګر}} | [[Pul-i-Alam]] | 3.880 | 392.000 | |- | [[Datei:Nangarhar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Nangarhar|Nangahār]] <br /> {{fa|ننگرهار}}/{{ps|ننګرهار}} | [[Dschalalabad]] | 7.727 | 1.517.400 | |- | [[Datei:Nimruz in Afghanistan.svg|60px]] | [[Nimrus|Nimrūz]] <br /> {{fa|نیمروز}} | [[Sarandsch]] | 41.005 | 165.000 | Diar wenet knaap hoker<br>(4 iinwenern per km²) |- | [[Datei:Nuristan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Nuristan]] <br /> {{fa|نورستان}} | [[Parun (Stadt)|Parun]] | 9.225 | 148.000 | iar: Kafiiristaan |- | [[Datei:Paktia in Afghanistan.svg|60px]] | [[Paktia]] <br /> {{fa|پکتیا}} | [[Gardez (Afghanistan)|Gardez]] | 6.432 | 552.000 | |- | [[Datei:Paktika in Afghanistan.svg|60px]] | [[Paktika]] <br /> {{fa|پکتیکا}} | [[Scharan (Stadt)|Scharan]] | 19.482 | 434.700 | |- | [[Datei:Panjshir in Afghanistan.svg|60px]] | [[Pandschschir]] <br /> {{fa|پنجشیر}}/{{ps|پنجشېر}} | [[Bazarak]] | 3.610 | 153.500 | |- | [[Datei:Parwan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Parwan]] <br /> {{fa|پروان}} | [[Tscharikar]] | 5.974 | 664.500 | |- | [[Datei:Samangan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Samangan]] <br /> {{fa|سمنگان}}/{{ps|سمنګان}} | [[Aybak (Stadt)|Aybak]] | 11.262 | 387.900 | |- | [[Datei:Sar-e Pol in Afghanistan.svg|60px]] | [[Sar-i Pul (Provinz)|Sar-i Pul]] <br /> {{fa|سرپل}} | [[Sar-i Pul (Stadt)|Sar-i Pul]] | 15.999 | 559.600 | |- | [[Datei:Takhar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Tachar]] <br /> {{fa|تخار}} | [[Taloqan]] | 12.333 | 983.300 | |- | [[Datei:Oruzgan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Uruzgan]] <br /> {{fa|اروزگان}}/{{ps|روزګان}} | [[Tarin Kut]] | 12.600 | 386.800 | |- | [[Datei:Wardak in Afghanistan.svg|60px]] | [[Wardak]] <br /> {{fa|وردک}}/{{ps|وردګ}} | [[Maidan Schahr]] | 8.938 | 596.300 | |- | [[Datei:Zabul in Afghanistan.svg|60px]] | [[Zabul]] <br /> {{fa|زابل}} | [[Qalat-i-Ghilzai]] | 17.343 | 304.100 | |} <!-- === Spriiken === [[Datei:Map of Languages in Afghanistan, by district.svg|miniatur|Distrikte mit der jeweils demographisch dominanten Sprache:<br />{{Farblegende|#62ff00|[[Persische Sprache|Persisch (Dari)]]}} {{Farblegende|#7c6300|[[Paschtunische Sprache|Paschtu]]}} {{Farblegende|#ed1b24|[[Usbekische Sprache|Usbekisch]]}} {{Farblegende|#fe9901|[[Turkmenische Sprache|Turkmenisch]]}} {{Farblegende|#aeaeae|[[Belutschische Sprache|Belutschisch]]}} {{Farblegende|#19deff|[[Nuristani-Sprachen|Nuristani]]}} {{Farblegende|#c806fd|[[Pashai]]}}]]In Afghanistan werden etwa 49 Sprachen<ref>[[Harald Haarmann]]: ''Sprachen-Almanach – Zahlen und Fakten zu allen Sprachen der Welt.'' Campus-Verl., Frankfurt/Main 2002, ISBN 3-593-36572-3, S. 273–274; Afghanistan</ref> und über 200 verschiedene Dialekte gesprochen. Von diesen wurden 1964 durch die große Ratsversammlung ''[[Loja Dschirga]]'' [[Persische Sprache|Persisch („Dari“)]] und [[Paschtu]] als offizielle Landes- und Regierungssprachen ([[Amtssprache]]n) im Rahmen der Bestätigung einer neuen Verfassung bestätigt. ''Dari'' ({{Fa|درى}}) –&nbsp;die offizielle afghanische Bezeichnung für das [[Persische Sprache|Persische]] und abgeleitet von ''Fārsī-ye Darbārī'', „Persisch des königlichen Hofes“ ({{FaS|دربار}} – ''Darbār'', „Königshof“) &nbsp;– ist die Mehrheitssprache<ref name="CIA" /> und seit dem Mittelalter die dominierende Verwaltungs- und Kultursprache der Region. Die literarische [[Geschriebene Sprache|Schriftsprache]] des Persischen fungiert seit der Staatsgründung Afghanistans als Amts- und Verwaltungssprache. Mehr als die Hälfte der Bevölkerung Afghanistans (hauptsächlich [[Tadschiken]], [[Hazara (Ethnie)|Hazara]], [[Aimaken]], aber auch sehr viele [[Paschtunen]]) spricht einen Dialekt des Persischen als Muttersprache. Persisch ist zudem die Sprache der Bevölkerung der Hauptstadt [[Kabul]], deren Dialekt&nbsp;– umgangssprachlich gleichgesetzt mit ''Dari''&nbsp;– nicht nur als Regierungs- und Wirtschaftssprache, sondern auch als ''[[lingua franca]]'' zwischen jenen Volksgruppen dient, die nicht eine der beiden Landessprachen als Muttersprache sprechen.<ref name="Iranica" /> [[Johann Friedrich Kleuker]] verwendete 1776/77 erstmalig im deutschen Sprachraum die Schreibweise „Deri“ für die persische Sprache, welche sich „seit der [[Sassaniden]] als Hofsprache für alle Länder des iranischen Hochlandes“ entwickelt habe.<ref>Johann Friedrich Kleuker, Zend-Avesta: Zoroasters lebendiges Wort, worin die Lehren und Meinungen [...], Band 2, Riga, 1777, S. 37–38, S. 92–93.</ref> 1818 verwendete [[Joseph von Hammer-Purgstall]] dieselbe Schreibweise bei seinen Übersetzungen aus dem „Divan“ von [[Hafez]].<ref>Josep von Hammer-Purgstall, Schönen Redekünste Persiens, mit einer Blühtenlese aus zweihundert persischen Dichter, Wien, 1818, S. 3.</ref> Peter Snoy fügt in dem von Willi Kraus herausgegebenen Werk hinzu, dass der Name „Dari“, wie diese Sprache heute in Afghanistan heißt, besonders im 9. und 10. Jahrhundert am Hof (persisch „dar“) der [[Samaniden]] in Mittelasien aufkam. Dort wurde das zum westlichen Zweig der iranischen Sprachen gehörende Persisch zur Hofsprache (= „Dari“) ernannt.<ref>Peter Snoy in: Willi Kraus (Hrsg.), Afghanistan: Natur, Geschichte u. Kultur, Staat, Gesellschaft, 1975, S. 183.</ref> ''Paschtu'', die Sprache der [[Paschtunen]], ist per königlichem Dekret seit 1936 Amtssprache<ref name="Iranica" /> und wird von rund 35–55 % der Bevölkerung als Muttersprache gesprochen (Angaben variieren).<ref name="Iranica" /><ref name="CIA" /> So wird traditionellerweise die [[Milli Tharana|Nationalhymne Afghanistans]] in Paschtu gesungen. Auch militärische Titel sind der Sprache der Paschtunen entnommen. Trotzdem konnte sich Paschtu bisher nicht als Verwaltungssprache durchsetzen und hat diesen Status nur in den paschtunischen Stammesgebieten. Daher wird von anderen Bevölkerungsgruppen Paschtu meist als zweitrangig angesehen, und auch die Frage der Nationalhymne hat immer wieder provokante Diskussionen heraufbeschworen. Jegliche Versuche der Regierung, den Status von Paschtu in der Bevölkerung zu erhöhen, sind bisher im Großen und Ganzen gescheitert. Daneben sind auch fünf Minderheitensprachen seit 1980 in jenen Regionen als Nationalsprachen anerkannt, in denen diese von der Mehrheit gesprochen werden; die Wichtigste ist dabei [[Usbekische Sprache|Ōzbēkī (Usbekisch)]]. Aber auch [[Turkmenische Sprache|Torkmanī (Turkmenisch)]], [[Belutschische Sprache|Balūčī (Belutschisch)]], [[Pashai|Pašaī (Pashai)]] und [[Nuristani-Sprachen|Nūrestānī (Nuristani)]] (Kati) haben unter [[Hamid Karzai|Karzai]] eine Aufwertung erfahren.<ref name="Iranica" /> --> ==Histoore== Föör 1973 wiar at lun en monarchii. Uun detdiar juar wurd de letst köning, [[Mohammad Saahir Schaah]] (köning sant 1933), amstört an en republiik grünjlaanjen. De [[27. April]] [[1978]] wiar en putsch faan komunisten, an det Demokraatisk Republiik faan Afghaanistaan wurd ütjrepen. Bal jeew at welerstant faan a [[mudschaahidiin]] jin det nei regiaring, wat am halep faan't [[Sowjetunioon]] beed. Sowjetisk saldooten marschiaret de [[27. Deetsember]] [[1979]] iin. [[Paakistaan]], dön [[Ferianigt Stooten]] an öler lunen holep a welerstant jin't regiaring an't Sowjetunioon. A bedialiging faan't Sowjetunioon uun a krich wooret tu [[1989]] an de [[14. Febrewoore]] ferleet dön letst sowjetisk saldooten at lun. At jeew do en bürgerkrich bit dat a mudschaahidiin [[Kaabul]] naam, an det Demokraatisk Republiik de 16. April tu aanj kaam. Do bruch de naist bürgerkrich twesken a sköölen faan a mudschaahidiin ütj. Ian faan a sköölen faan a mudschaahidiin, a [[Taalibaan]], naam de [[27. September]] [[1996]] Kaabul: Afghaanistaan wurd en islaamsk emiraat, man a bürgerkrich ging widjer. A Taalibaan wurd frinjer faan at teroorneetwerk [[Al-Qaida]] an at hood faan't neetwerk, [[Osama bin Laden]], wenet uun't lun. Al-Qaida greeb de [[11. September]] [[2001]] a [[Ferianigt Stooten]] uun, an a Ferianigt Stooten ferlangd, dat a Taalibaan ham tu jo auertudun. Jo saad naan an det internatschunaal interwentschuun uun a krich uun't lun begand. A Taalibaan ferlus hör meecht auer't lun, an en nei regiaring wurd mä't halep faan a Ferianigt Stooten an öler lunen skeeben. A bürgerkrich ging widjer. Öler lunen begand, hör saldooten faan't lun uftutjin. A Taalibaan begand en nei ofensiif an jo naam de [[16. August]] [[2021]] Kaabul. ==Demografii== === Religioon=== [[File:Mazar-e sharif - Steve Evans.jpg|thumb|Blä Masdschid, [[Mazaar-e Schariif]] uun Afghaanistaan.]] Amanbi 99% faan't Afghaansk lidj san Musliimen, 90% hiar tu a Sunnitisk twiig faan a [[Islaam]] an miastendials faan`t Hanafitisk rochtskuul. 8% hiar tu a Twaalew-Imaam-twiig faan det Schiitisk rochtskuul, miastendials faan`t Hazaarah manerhaid. Amanbi 1% san Ismailiten (of Sööwen-Imaam-twiig) an lewe uun [[Badakhschaan]]. ==Natuur== [[File:Uncia uncia.jpg|thumb|upright|Snäleopard]] ===Diarten=== Uun Afghaanistaan lewe [[snäleopard]], sibiirisk [[tiiger]], brün [[beer]] an asiaatisk suart beer uun a huuch alpiin [[tundra]] regiuunen (liküs Badachschaan an Bamiyan). At Marko-Poolo sjep lewet bluat uun't Wakhan-Koridoor regiuun uun't nuurduast faan Afghaanistaan. [[Foos]], [[wulwer|wulew]], euraasisk [[loks]], [[wilswin]], [[muflon]], [[ruadhirsk]], strimel[[hyäänen]] hiar tu a [[tetjdiarten]] faan Afghaanistaan. Domestisiaret slacher san [[sjep]], [[siig]], [[beest]], [[hingst]], [[eesel]] an [[kameel]]. == Luke uk diar == {{Commons öömrang|أفغانستان|Afghaanistaan}} {{Wikiatlas öömrang|Afghanistan|Afghaanistaan}} <!--{{Wikivoyage|Afghanistan}}--> == Kwelen == <references /> {{Coordinate|article=/|NS=33/56/00/N|EW=66/11/00/E|type=country|region=AF}} {{Lunen uun Madelaasien}} [[Kategorie:Afghaanistaan| ]] h12e1oqwndfjo3szlv7k04655t87j3n Iraan 0 12890 279566 279539 2026-04-23T19:06:48Z Der Priese 23563 /* Demografii */ Tadjikistaan 279566 wikitext text/x-wiki <!--{{Navigationsleiste |TITEL="{{PAGENAME}}" uun ööder spriakwiisen |INHALT= [[???|Sölring]]&nbsp; [[Iraan|Öömrang]]&nbsp; [[Iraan|Fering]]&nbsp; [[???|Halunder]]&nbsp; [[???|Halifreesk]]&nbsp; [[???|Mooring]]&nbsp; [[???|Wiringhiirder]]&nbsp; [[???|Karhiirder]]&nbsp; [[???|Gooshiirder]] }}--> {{Öömrang}} {{Fering}} {{Infobox Staat öömrang | NAME = <span style="font-size:2em">'''جمهوری اسلامی ايران'''</span><br /> <span style="font-size:1.4em">'''Dschomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān'''</span><br /> '''Islaamsk Republiik Iraan''' | BILD-FLAGGE = Flag of Iran.svg | BILD-FLAGGE-RAHMEN = ja | ARTIKEL-FLAGGE = Flagge des Iran | BILD-WAPPEN = Emblem of Iran.svg | BILD-WAPPEN-BREITE = 100px | ARTIKEL-WAPPEN = Wappen des Iran | WAHLSPRUCH = <span style="font-size:1.4em">استقلال آزادی جمهوری اسلامی</span><br /> <small>Esteqlāl, Āzādī, Dschomhūrī-ye Eslāmī</small><br /> ''([[persisk]] för „Suwereniteet, Freihaid, Islaamsk Republiik“)'' | AMTSSPRACHE = [[Persisk]] | HAUPTSTADT = [[Teheraan]] (Tehran) | STAATSFORM = [[Islaamsk republiik]] | REGIERUNGSSYSTEM = Autoriteer regime | STAATSOBERHAUPT = ''[[de jure]]:'' Imam [[Muhammad al-Mahdi]]<br />''[[de facto]]:'' [[Modschtaba Chamenei]] | REGIERUNGSCHEF = President [[Masoud Pezeshkian]] | FLÄCHE = 1.648.195 | EINWOHNER = 92.838.753 (2025)<ref>https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/</ref> | BEV-DICHTE = 44,9 |BIP = 2011<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/index.aspx World Economic Outlook Database, April 2012] faan a [[IWF]]</ref> * $ 496,243 Milliarden <small>(25.)</small> * $ 1.006,540 Milliarden <small>(17.)</small> * $ 6.445 <small>(80.)</small> * $ 13.072 <small>(70.)</small> |BIP-ERWEITERT =* Totaal (nominaal) * Total ([[Kaufkraftparität|KKP]]) * BIP/Iinw. (nominaal) * BIP/Einw. (KKP) |HDI = {{Gleichgeblieben}} 0,707 <small>(88.)</small><ref>{{Internetquelle öömrang|url=http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/IRN.html|titel=Iran (Islamic Republic of) Country Profile: Human Development Indicators|zugriff=2012-05-22}}</ref> | WÄHRUNG = 1 [[Iraans Rial]] (iar = 100 Dinars) | NATIONALHYMNE = ''[[Soroud-e Melli-ye Dschomhuri-ye Eslami-e Iran]]'' | ZEITZONE = [[UTC]]+3,5 / UTC+4,5 (Maarts-September) | KFZ-KENNZEICHEN = IR | INTERNET-TLD = [[.ir]] | TELEFON-VORWAHL = +98 | BILD-LAGE = Iran on the globe (Afro-Eurasia centered).svg | BILD-LAGE-IMAGEMAP = Afro-EurasienGlobus1 | BILD2 = Iran in its region.svg }} <br> A '''Iraan''' of '''Iroon''' (uk '''Persien''', {{faS|ايران}} ''Īrān'' {{Audio-IPA|Iran alborz.ogg|iːˈrɔːn}}) as en lun uun [[Fööraasien]]. Bit [[1979]] wiar't en [[monarchii]], sant det rewolutsion as't en [[islaamsk republiik]]. <!-- nian Nordfriisk! Die ethnischen Territorien des Iran sind Persien, Azarbayejan, Kurdistan, Luristan, Bakhtiari, Khuzestan, Golestan, Gilan und Mazandaran Der Iran ist ein multiethnisches Land. Die wichtigsten ethnischen Gruppen sind Lurs, Kurden (Kurdistani), Azeris, Perser, Mazandaranis, Gilakis, Khuzestani-Araber und Talysh. Die älteste Zivilisation im Iran befindet sich in der Stadt Piranshahr--> ==Geografii== === Koord === {{ Positionskarte+ | Iran | width=360 | float=left | maptype=relief | caption= | places= {{ Positionskarte~ | Iran | position=4 | lat=35/42/00 | long=51/25/00 | region=IR | label='''[[Tehraan]]'''}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=36/18/00 | long=59/36/00 | region=IR | label=<small>[[Maschhad]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=32/39/00 | long=51/41/00 | region=IR | label=<small>[[Isfahan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=38/05/00 | long=46/17/00 | region=IR | label=<small>[[Täbris]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=9 | lat=35/49/00 | long=50/58/00 | region=IR | label=<small>[[Karadsch]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=29/36/00 | long=52/31/00 | region=IR | label=<small>[[Schiraz]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=31/19/00 | long=48/42/00 | region=IR | label=<small>[[Ahvaz]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=34/39/00 | long=50/53/00 | region=IR | label=<small>[[Ghom]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=34/19/00 | long=47/04/00 | region=IR | label=<small>[[Kermānschāh (Stadt)|Kermānschāh]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=37/33/00 | long=45/04/00 | region=IR | label=<small>[[Urmia]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=29/30/00 | long=60/52/00 | region=IR | label=<small>[[Zahedan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=30/17/00 | long=57/04/00 | region=IR | label=<small>[[Kerman (Iran)|Kerman]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=31/51/00 | long=54/22/00 | region=IR | label=<small>[[Yazd]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=32/52/00 | long=59/12/00 | region=IR | label=<small>[[Birdschand]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Iran | position=12 | lat=35/57/00 | long=52/06/00 | region=IR | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Damawand]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=95 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Turkmeenistaan]]}} {{ Positionskarte~ | Y=42 | X=100 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=<small>[[Afghaanistaan|Afghaa-<br />nistaan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=89 | X=100 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=<small>[[Pakistaan]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=60 | X=0 | position=3 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Iraak]]}} {{ Positionskarte~ | Y=90 | X=5 | position=2 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Saudi-Araabien]]}} {{ Positionskarte~ | Y=82 | X=38 | position=6 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=<small>[[Persisk Golf]]</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=7 | X=5 | position=6 | label=<small>''[[Urmia Sia]]''</small>}} {{ Positionskarte~ | Y=5 | X=36 | position=6 | label=<small>''[[Kaspisk Sia]]''</small>}} }} {{ufsaat}} ===Geograafisk Laag=== Iraan leit twesken 40° an 24° (faan a nuurd tu a süüd) an 64° an 44° (faan a waast tu a uast). At lun as amanbi fiiwsis grater üüs Tjiisklun. At lun dialt grensen mä sööwen lunen. Det lingst grens (1.599 km) faan't lun wurt mä [[Irak]] an det kurtst (48 km) mä [[Armeenien]] diald. At lun dialt uk en 921 km lung grens mä [[Afghaanistaan]], en 689 km lung mä [[Aserbaidschan]], en 909 km lung mä [[Pakistaan]], en 1.148 km lung mä [[Turkmenistaan]], en an en 534 km lung mä’t [[Türkei]]. A eeg faan Iran bi det [[Kaspisk Sia]] as 728 km lung uun a nuurd an bi a [[Persisk Golf]] mä 1.536 km uun a süüd. De huuchst ponkt uun't lun as mä en hööchde faan 5.600 meetern de [[Damawand]] (üüb Persisk كوه دماوند, [[DMG]] Kūh-e Damāwand), wat uun dön [[Alborz]] Berger leit. === Prowinsen === {{Imagemap Iran1|Iran, administrative divisions - de - colored.svg|right|rahmenlos|330px}} At lun hää 31 prowinsen: {| class="wikitable" |- ! # !! Prowins !! Hoodsteed |- | 1 || [[Alborz (Prowins)|Alborz]] || [[Karadsch (Steed)|Karadsch]] |- | 2 || [[Ardebiil (Prowins)|Ardebiil]] || [[Ardebiil (Steed)|Ardebiil]] |- | 3 || [[Buuschehr (Prowins)|Buuschehr]] || [[Buuschehr (Steed)|Buuschehr]] |- | 4 || [[Chuuzestaan (Prowins)|Chuuzestaan]] || [[Ahwaaz (Steed)|Ahwaaz]] |- | 5 || [[Esfahaan (Prowins)|Esfahaan]] || [[Esfahaan (Steed)|Esfahaan]] |- | 6 || [[Giilaan (Prowins)|Giilaan]] || [[Rascht (Steed)|Rascht]] |- | 7 || [[Golestaan]] || [[Gorgaan (Steed)|Gorgaan]] |- | 8 || [[Hamadaan (Prowins)|Hamadaan]] || [[Hamadaan (Steed)|Hamadaan]] |- | 9 || [[Hormozgaan|Hormozgaan]] || [[Bandar Abbaas (Steed)|Bandar Abbaas]] |- | 10 || [[Iilaam (Prowins)|Iilaam]] || [[Iilaam (Steed)|Iilaam]] |- | 11 || [[Jazd (Prowins)|Jazd]] || [[Jazd (Steed)|Jazd]] |- | 12 || [[Kermaan (Prowins)|Kermaan]] || [[Kermaan (Steed)|Kermaan]] |- | 13 || [[Kermaanschaah (Prowins)|Kermaanschaah]] || [[Kermaanschaah (Steed)|Kermaanschaah]] |- | 14 || [[Kohgiiluuje an Buujer Ahmad]] || [[Jaasuudsch (Steed)|Jaasuudsch]] |- | 15 || [[Kordestaan (Prowins)|Kordestaan]] || [[Sanandadsch (Steed)|Sanandadsch]] |- | 16 || [[Lorestaan (Prowins)|Lorestaan]] || [[Chorramaabaad (Steed)|Chorramaabad]] |- | 17 || [[Maazandaraan (Prowins)|Maazandaraan]] || [[Saarii (Steed)|Saarii]] |- | 18 || [[Markazii]] („Maden“) || [[Araak (Steed)|Araak]] |- | 19 || [[Nuurd Choraasaan]] || [[Bodschnuurd (Steed)|Bodschnuurd]] |- | 20 || [[Qazwiin (Prowins)|Qazwiin]] || [[Qazwiin (Steed)|Qazwiin]] |- | 21 || [[Qom (Prowins)|Qom]] || [[Qom (Steed)|Qom]] |- | 22 || [[Paars (Prowins)|Paars]] || [[Schiiraaz (Steed)|Schiiraaz]] |- | 23 || [[Razawii-Choraasaan| Razawii-Choraasaan of Chorasaan-e Razawii]] || [[Maschhad (Steed)|Maschhad]] |- | 24 || [[Zandschaan (Prowins)|Zandschaan]] || [[Zandschaan (Steed)|Zandschaan]] |- | 25 || [[Semnaan (Prowins)|Semnaan]] || [[Semnaan (Steed)|Semnaan]] |- | 26 || [[Siistaan an Beluutschistaan]] || [[Zaahedaan (Steed)|Zaahedaan]] |- | 27 || [[Süüd Choraasaan]] || [[Biirdschand (Steed)|Biirdschand]] |- | 28 || [[Tehraan (Prowins)|Tehraan]] || [[Tehraan (Steed)|Tehraan]] |- | 29 || [[Tschahaar Mahaal an Bachtijaari]] || [[Schahr-e Kord (Steed)|Schahr-e Kord]] |- | 30 || [[Uast-Aserbaidschaan]] || [[Tabriiz (Steed)|Tabriiz]] |- | 31 || [[Waast-Aserbaidschaan]] || [[Urmia (Steed)|Urmia]] |} === Kliima === Iraan hee en manigfualig kliima, faan [[ariid]] an semi-ariid tu [[subtroopisk]] bi't Kaspisk Sia an uun a nuurdelk holtingen ([[walt]]), heer faal a temperatuuren säälten oner a froost an det regiuun blaft fochtig. Uun't Kaspsik Sia Regiuun ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) stiig somertemperatuuren säälten auer 29 °C. A juarelk rinfaal as 680 mm am a uast an muar üs 1.700 mm uun't waasten. Uun't [[Zaagros]] baseng, uun a waast faan Iraan, san liiger temperatuuren an hard wontern, mä froostig dai-temperatuuren an swaar snä. A uast- an madel-baseng san ariid, mä maner üs 200 mm rin an haa [[wüüst]]neien. A somertemperatuuren kön 45 °C raage, uun [[Dascht-e Kawiir]] (Persisk دشت كوير) sogoor 70 °C. A [[UN]] koordinaator för Iraan hee saad, dat "weederwaant det slimst menskelk seekerhaidsprobleem uun Iraan faan nütidj as". [[File:Temperature Bar Chart Middle East-Iran--1901-2020--2021-07-13.png|thumb|300px|Temperatuurferanringen uun Iran]] <gallery widths=200px> Koppen-Geiger Map IRN present.svg|[[Köppen]]-[[Geiger]] kliima koord faan 1980 bit 2016. Koppen-Geiger Map IRN future.svg|[[Köppen]]-[[Geiger]] kliima koord faan 2071 bit 2100, bereegent troch en [[globaal apwarmin]] model, diar det apwarmin uun a kementidj föörütj sai. </gallery> ==Etymologii== Uun at fergingenhaid wurd Iraan faan bütjluns lidj "Persien" neemd. Faan a iinwenern wiar at lun "Iraan" beneemd. De amtlik nööm wiar Persien. Uun't juar 1935 neemd Reza Schah Pahlavi det lun am tu Iraan. De nööm Iraan ment "lun faan a Aarier". Hat woort uun det ääler buk faan a [[Soroastrismus]], Avesta, brükt. Uun't 19. an 20. juarhunert wurd de nööm Aarier faan Europeern brükt, am aal a [[Indogermaans]] mensken tu beneemen. Det "Aarisk Rasse" wiar en ütjdrük, diar [[Hitler]] brükt, am sin "auerwäärdig ras" tu beskriiwen. "Aarier" ment "eedel" uun [[Iraansk spriiken]]. ==Histoore== Amanbi 500 f.Kr. wiar det areaal, wat nü Iraan as, at sentrum faan't [[Achemeniiden Rik]]. A [[Grichenlun|greks]] stäädstooten streed jin a Persisk armeeen, diar faan [[Darius de Grat]] an [[Xerxes]] uunfeerd wurd. Do naam [[Alexander de Grat]] at lun iin, efterdat hi auer a Achameniiden faan Persien siiget hed. Hi regiaret, bit hi stoorew. Do regiaret a greks Seleukiiden, bit jo faan't [[Arsakiiden Rik]] slaanj wurd, diar leeder jin't [[Röömsk Rik]] streden hää. Efter at Arsakiiden (Parter) Rik kaam at [[Sasaniiden Rik]] (224 – 651) tu a meecht. Ööder fulken haa Persien iinnimen, so üs a Arabern (7. juarhunert), a Türken (10. juarhunert) an a Mongoolen (13. juarhunert). Oober Iraan hed an hee altidj en ööder an eegen iraansk kultuur, diar widjer lewet. Efterdat a muslimsk Arabern a Iraan iinnimen hed, wurd persisk wüfen üs hüshual-slaawen ferkääft, persisk maaner wurd twüngen, tu bauen, tu büürin an hard werk tu maagin. Efterdat at Sasaniiden Rik uun 651 ferfool, wiar uun't [[Umajaaden Kalifaat]] föl Persisk iinflööd, hauptsechelk det administratsjuun an det hoofkultuur. Maning ferwaltern wiar faan Persisk stamhüsger. Persisk bleew det ofitsiel spriik faan't Kalifaat, bit [[Araabisk]] uun't leed 7. juarhunert auernimen wurd. Oober Persien wiar do noch ei foldialig faan a Umajaaden kontroliaret; apartig Tabaristaan ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) wiar oner't Dabujiid dünastii ünufhingig bit 760, an Tabaristaan wurd dial faan det [[Abbasiiden Rik]]. Diaram hee Maazandaraani (of [[Maazandaraans]]) öler Araabisk wurden üüs Persisk an öler [[Iraansk spriiken]]. A Araabisk Abbasiid kalif Haaruun hed Persisk konkubiinen. Widjert at njüügenst an tjinst juarhundert, 819 bit 999, bleud (Nei-) Persisk spriik an kultuur oner at [[Samaniiden Rik]] weler ap. At Turko-Persisk [[Seldschuken Rik]] fuarmet at 11. juarhunert. At Safawiiden-Rik (1502-1736) maaget at [[Schiitisk]] rochtskuul faan a [[Islaam]] tu't stootsreligioon faan Iraan. A letst köningen faan Iraan wiar faan det Pahlavi dynastii, an regiaret faan 1925 bit 1979, üüs efter en rewolutschuun Ayatollah Khomeini en Islaamisk republiik gründet. De 28. Febrewoore 2026 haa dön [[Ferianigt Stooten]] an [[Israel]] en krich jin Iraan begand. Jo haa Ali Khamenei duad maaget an flook öler iiransk politikern. Diarbi san uk muar üüs düüsen iinwenern faan Iraan tu duas kimen. Stoot baas an bundespresident Frank-Walter Steinmeier an öler politikern saad, det ferstupt jin at [[fulkenrocht]]. Iraan hää mä rakeeten uungreber jin Israel an FS-frinjer uun a Madel-Uasten werket, an slood a [[Persisk Golf]] mä't [[Struat faan Hormuz]] (Hormoz) faan't [[Hormozgan]] prowins, wat de globaal [[hanel]] stiart. [[Datei:Achaemenid_Empire_at_its greatest_extent_according_to_Oxford_Atlas_of_World_History_2002.jpg|thumb|300px|Koord faan Persien (500 f. Kr.)]] === Ufluup === [[Antike]]: # Mä't Köningrik Anshan wurd Persien uun det [[7. juarhunert f.Kr.]] dial faan det [[Meedisk Rik]] # [[Achemeniiden Rik]] (Ual Persisk: 𐎧𐏁𐏂, Xšāça, lit. 'keiserrik'): 550 f.Kr. bit 330 f.Kr. # [[Makedoonsk Rik]] an [[Seleukiiden Rik]]: 330 f. Kr. bit 247* f. Kr. (*uun Persien) [[Alexander de Grat]] köning faan Makedoonien, efter san duas haa sin militeers (a diadochen) det könangrik apdiald. [[Seleukos Nikator]]. # [[Arsakiiden Rik]]: 247 f.Kr. bit 224 # [[Sasaniiden Rik]] (Madel Persisk: 𐭠𐭩𐭥𐭠𐭭𐭱𐭲𐭥𐭩 Ērānšahr, lit. 'Iraansk Keiserrik'): 224 bit 651 Uun de tidj faan a Persisk Riken hee ham en bedüüden kultuur briad maaget. [[Hanel]] an [[konst]] bleud ap. [[Ual/Madel Persisk]] an [[Arameesk]] wiar amtspriiken faan't rik. [[Fööraasien]] an [[Madelaasien]] kaam oner persisk iinflööd an diar wurd bit daaling "[[iraansk spriiken]]" snaaket. ==Demografii== ===Spriiken=== (Nei) [[Persisk]] as at iansigst amtspriik uun det lun. Hat wurt uk snaaket uun [[Afghaanistaan]] an [[Tadjikistaan]]. Persisk hiart tu a twiig faan a [[iraansk spriiken]] an sodening tu't [[indogermaans]]. [[File:Persépolis. Inscription.jpg|thumb|Ual Persisk uun Achameniiden iinskraft ([[Persepolis]], Iraan)]] Üs en skrewen spriik wiar Ual Persisk uun köningelk Achameniiden iinskraften auerleewert. De äälst bekäänd tekst uun Ual Persisk skrewen as at Behistuun iinskraft, wat ütj at tidj faan [[Schah]] (Köning) Darius de Grat ( 𐎭𐎠𐎼𐎹𐎺𐎢𐏁 Dārayavaʰuš; 522–486 f.Kr.) komt. Nai ferwaant mä Ual Persisk, oober faan en ööder twiig faan a iraansk spriiken, wiar Avestisk, det sprik faan't ual [[relegioon]] faan Iraan, a [[Soroastrismus]]. Madel Persisk kaam uun a Sasaniiden iinskraften (224 bit 651) föör. Uun literaarisk spriik wurd Madel Persisk iarst leeder, uun't 6. of 7. juarhunert, ferwäänd. Faan't 8. juarhunert uun begant hat tu Nei Persisk tu wanlin, mä det madel-periuud-fuarem, wat bluat noch uun a teksten faan Soroastrismus widjer lewet. De iarst wichtig Persisk dachter wiar [[Rudaki]]. Hi wurd uun't 10. juarhunert feriaret, üs at [[Samaniiden Rik]] üüb't hööchde faan sin meecht wiar. Nei Persisk teksten wurd uun't [[araabisk skraft]] skrewen, an kaam uun't 9. juarhunert ap. [[File:Iran ethnoreligious distribution 2004.jpg|thumb|300px|Spriiken, religioonen an fulken faan Iraan]] Nochhuaren uun Fööraasien san diar soföl ünlik spriiken üüb een bonk üs uun Iraan. Uun det lun tesken Kaspisk Sia an Persisk Golf wurt uk trii grat manertaalspriiken snaaket, det san [[Aserbaidschaansk]] amanbi 20%, [[Kurdisk]] (Sorani an Süüdkurdisk) amanbi 10% an [[Maazandaraans]] mä Gilaki (bial Kaspisk spriiken) amanbi 5%. An do komt uk [[Araabisk]] mä 2% faan lidj uun dön süüdelk regiuunen diartu. Aserbaidschaansk wurt fööraal uun de nuurd-waastelk loonsdial snaaket, uun [[Ardebiil]], [[Zandschaan]], [[Uast-Aserbaidschaan| Uast-]] an [[Waast-Aserbaidschaan]]. Amanbi 16 miljuunen minsken faan a Aseri manerhaid lewe miast nai bi a grens tu't naiberlun [[Aserbaidschaan]]. Kurdisk (mä Lorisk) as en spriik, diar uun [[Kordestaan]], [[Kermaanschaah (Prowins)|Kermaanschaah]], [[Lorestaan]] an üs Sorani uun't [[Autonoom Regiuun Kurdistaan]] faan a [[Iraak]] snaaket wurt. Uun a Iraan snaake amanbi 10 miljuunen minsken Kurdisk. Maazandaraans of Tabari as det spriik faan amanbi 5 miljuunen mensken. Hat wurt fööraal uun det Kaspisk Sia Regiuun ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) spreegen. === Religioon=== [[File: Imam_Reza's_Birth_Anniversary_-_8_October_2011_08.jpg|thumb|Imaam Reza Masdschid san gebursdai uun [[Maschhad]], Iraan]] Amanbi 90% faan at iraansk lidj san Musliimen. Det stoots[[religion]] as Schiitisk [[Islaam]]. Hat as sant det Safawiiden Rik uun't 16. juarhunert det stootsreligion. Hat hiart tu a Twaalew-Imaam-twiig faan det Schiitisk rochtskuul. Amanbi 9% faan a iraansk Musliimen hiart tu a Sunnitisk twiig faan a Islaam, miastendials faan at [[Kurdisk]], [[Turkmeensk]] of Beluutschisk manerhaid. 9% faan a Iraanern, diar nian Musliimen san, san mäfulgern faan [[Soroastrismus]], [[Krastendoom]] an [[Juudendoom]]. Diar lewe son 300.000 bit 370.000 Krasten (maning [[armeensk]] Iraanern) an 25.000 persisk Juuden uun't lun. == Kultuur== ===Köögem=== [[File:Gheymeh Stew.jpg|thumb|chorescht-e qejmeh, mä ruad fleesk (sjep of beest), persisk [[eert]] (lappe), [[eerdaapler]], sandrüget limeten, [[tomoot|tomaaten]] an safraan-ris]] Eegen iraansk köögem san fermingd spiisen faan [[ris]] mä "chorescht": [[flääsk| fleesk]], greensaagen an / of [[nöden]]. Krüüsen wurd maning brükt, mä [[früchten]] üs [[plumen]], [[Granaataapelbuumer|granaataapler]], [[kwitenbuum|kwiten]], [[aprikoos]]en an [[sinken]]. Iraansk krüüsen an [[gewürtsen]] san [[safraan]], green [[kardamom]], an drüget [[limeten]], [[kaneel]], [[kurkuuma]] an [[pitersile]] wurd brükt. ===Festdaar=== [[File:7SEEN 89.jpg|thumb|left|Haaft-Sin Boosel, [[Tehraan]], Iraan]] <br> Uun a Iraan wurt sant 1925 amtelk a [[Iraans kalender|Dschalaalikalender]] brükt. Hi racht ham efter at sanjuar an begant tu '''[[Nooruuz]]''' ([[wosbegan]]). Nooruuz (Iraanisk of Persisk Neijuar) wurd üs festdai al tu tidj faan Achameniiden (6. juarhunert f.Kr.) feiert. För Neisdai wurt en apartig boosel üübberigt, a Haaft-sin. "Haaft" bedüüdet sööwen an "sin" as a buksteew "s" uun at persisk/araabisk alfabeet, amdat sööwen dingen för a boosel benatigt wurd: {{ufsaat}} # Sabzeh (سبزه) – [[wiaten]], [[bere]] of [[lins]] poon # Samanuu(سمنو) – [[wiaten]] siadkurner poding # Sendsched (سنجد) – [[öölewilger]] # Serkeh (سرکه) – [[eetj]] # Siib (uk Seeb) (سیب) – [[aapel]] # Siir (سیر) – [[knooplook]] # Somaq of Sumak (سماق) – [[sumak]] [[File:L04vb2pizbcs.jpg|thumb|Schab-e Yalda Boosel]] '''[[Schab-e Yalda]]''' of Yalda Naacht (uk Dschella Naacht) as en ual fest uun [[Iraan]], [[Kurdistaan]], [[Usbekistaan]], [[Tadjikistaan]], [[Afghaanistaan]], an [[Turkmenistaan]]. Hat wurt tu [[wontersankiar]] faan a [[nuurdhualewkuugel]] feiert. Hat as miast at naacht faan a 21. Deetsember (of 20. uun [[skregeljuar]]en) uun a [[gregoriaans kalender]]. A Dai faan Schab-e Yalda as at tidj, wan a san sin liichst stant uun a hemel hee an a dai det kurtst periood faan dailaacht hee. Det as a began faan de astronoomisk [[wonter]]. Det lingst an jonkest naacht faan't juar as en tidj, wan frinjer an familje tupkem, iidj, drank an [[dachting]]en faan [[Hafez]] of [[tääl]]en faan [[Schahnaameh]] lees, bit widj auer madennaacht. Früchten an nöden wurd eden an [[granaataapelbuumer|granataapler]] an [[weedermeloon]]en san fööraal wichtig. Det ruad klöör faan dön früchten stäänt för a waremk faan't ial an a glem faan't leewent. Shab-e Yalda wurd uun Deetsember 2022 ofitsiel tu en weltarewdial faan [[UNESCO]]. ==Natuur== [[Datei:Iranian Cheetah roars.jpg|thumb|Iraanisk Gepard ''A. j. venaticus'']] ===Diarten=== Iraan hee en rik tiirwelt mä 34 [[fladermüs]] slacher, [[mangusten]], [[gulschakaal]], indisk [[wulwer|wulew]], indisk [[faskoter]], [[foos]], strimel[[hyäänen]], [[leopard]], euraasisk [[loks]], brün[[beer]] an asiaatisk suartbeer. [[Paartuanet Kloksdiarten]] san [[wilswin]], [[muflon]], [[ruadhirsk]] an [[gatselen]]. A asiaatisk [[gepard]] (A. j. venaticus) lewet bluat noch uun Iraan. Domestisiaret slacher san [[sjep]], [[siig]], [[beest]], [[hingst]], [[weederbüfel]], [[eesel]] an [[kameel]]. Iraan hee muar üs 570 slacher faan [[fögler]], so üs [[fasaan]], [[aarebaarin]], [[iarner]] an [[falken]]. ==Wiartskap== Uun't juar 2017 woon Iraan 214.5 miljarden kubikmeetern faan [[eerdgas]]. At lun as üüb't traad steed faan lunen, wat eerdgas wan<ref>{{Cite web öömrang |title=''Country Comparisons: Natural gas – production'', CIA World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/natural-gas-production/country-comparison |accessdate=2022-03-05 |archivedate=2022-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220305172317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/natural-gas-production/country-comparison }}</ref>. Iraan hee uk natüürelk resursen faan [[eerdööle]]. Hat as en mäfulger faan [[OPEC]]. Eerdööle as ian faan sin wichtagst eksportprodukten. [[Ris]], konsthunwerk, [[maten]] (tepich) an [[safraan]] san wichtig lokaal produkten. Iraan as een faan a gratst eksportöören an produsenten faan [[kaawiar]] an [[pistazie]]n üüb a welt. Iraan hee fabriken, diar industriel produkten maage. Iraan werket uk uun't fial faan a biomedesiinsk wedenskapen. [[Iraans Rial|Rial]] as at [[münt]], wat uun Iraan brükt wurt. == Luke uk diar == {{Commonscat öömrang|Iran}} {{Wikiatlas öömrang|Iran}} {{Wikivoyage öömrang|Iran|Iraan}} == Kwelen == <references /> {{Coordinate|NS=32/29/46/N|EW=54/17/42/E|type=country|region=IR}} [[Kategorie:Iraan| ]] rp4qqx8m6qqppusqgtwhmhsba7zciov Ronald Reagan 0 13586 279622 246737 2026-04-24T09:07:36Z Murma174 19 279622 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} [[Datei:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|thumb|200px|Ronald Reagan (1981)[[Datei:Ronald Reagan Signature2.svg|center|200px]]]] '''Ronald Wilson Reagan''' (6. [[Febrewoore]] [[1911]] uun [[Tampico, Illinois|Tampico]], [[Illinois]] &ndash; 5. [[Jüüne]] [[2004]] uun [[Los Angeles]], [[Kalifornien]]) wiar di 40. president faan [[USA|Ameerikoo]] sant di 20. Janewoore 1981. Hi wiar faan det [[Republikaans Partei (USA)|Republikaans Partei]]. A [[US-Presidentenwool 1984|6. Nofember 1984]] as hi föör sjauer muar juar weelet wurden. == Luke uk diar == {{US presidenten 1945-2001}} {{Commonscat öömrang}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianagt Stooten]] |ZEIT=1981-1989 |VORGÄNGER=[[Jimmy Carter]] |NACHFOLGER=[[George H.W. Bush]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Reagan, Ronald}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten|Reagan]] 1qjqnf5srdh9tl8lmobv4vttqp2z4q8 Schiina 0 16142 279567 252920 2026-04-24T06:38:54Z Murma174 19 279567 wikitext text/x-wiki {{Navigationsleiste |TITEL={{PAGENAME}} uun öler spriikwiisen |INHALT= [[???|Sölring]]&nbsp; [[???|Öömrang]]&nbsp; [[Schiina|Fering]]&nbsp; [[???|Halunder]]&nbsp; [[Schiina/hf|Halifreesk]]&nbsp; [[China|Mooring]]&nbsp; [[???|Wiringhiirder]]&nbsp; [[???|Karhiirder]]&nbsp; [[???|Gooshiirder]] }} {{Fering}} [[Datei:Flag of China.svg|thumb|Flag faan '''Schiina''']] '''Schiina''', amtlik '''Folkssrepubliik faan Schiina''', as en lun uun a uast faan [[Aasien]]. Uun a nuurd lei [[Rüslun]] an't [[Mongolei]], uun a waast [[Kasachstaan]], [[Kirgistaan]], [[Tadjikistaan]], [[Afghaanistaan]] an [[Pakistaan]], uun a waast an a süüdwaast [[Inje]], uun a süüdwaast [[Nepaal]] an [[Bhuutaan]], uun a süüduast [[Mjanmaar]], [[Laos]] an [[Wjetnam]]. At lun hee 1.330.000.000 lidj (2008). At hoodsteed as [[Beijing]]. ==Wiartskap== Uun't juar 2017 woon Schiina 145.9 miljarden kubikmeetern faan [[eerdgas]]. At lun as üüb det seekst steed faan lunen, wat eerdgas wan. ==Kwelen== <references/> {{Ferwaltang Sjiina}} [[Kategorie:Schiina| ]] enxc6awwu663o4j12kuumudtjojq8fa Kyrilisk skraft 0 16204 279607 269983 2026-04-24T08:34:42Z Murma174 19 279607 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} [[Datei:Cyrillic Europe.PNG|thumb|Huar daalang kyrilisk skraft brükt woort: {{Farblegende|red|alian üs amtelk skraft}} {{Farblegende|#ff8080|bitu latiinsk skraft}}]] <br> At '''kyrilisk skraft''' woort fööraal för [[slaawisk spriaken]] uun [[Euroopa]] an [[Aasien]] brükt. Hat gongt üüb [[Kyrill faan Saloniki]] (826–869) turag. Hi hää oober goorei ''kyrilisk'', man det föörgungerskraft ''[[glagolitisk]]'' brükt. == Feranrangen == {| class="wikitable" !class="hintergrundfarbe6" colspan="3"| Kyrilisk !class="hintergrundfarbe6" colspan="2"| Began !class="hintergrundfarbe6" rowspan="2"| üs ferglik:<br />latiinsk |- !class="hintergrundfarbe6"| neimuudis !class="hintergrundfarbe6"| amskrewen !class="hintergrundfarbe6"| ualkyrilisk !class="hintergrundfarbe6"| glagolitisk !class="hintergrundfarbe6"| greks |- | [[Datei:Cyrillic letter A.png]] | a | [[Datei:Early Cyrillic letter Azu.png]] | | [[Datei:Alpha uc lc.svg|35px]] | A a |- |align="center"| – | ja | [[Datei:Early Cyrillic letter Ya.png|ja]] | |align="center" | [[Datei:Greek lc iota.svg|9px]][[Datei:Greek lc alpha.svg|30px]] | — |- | [[Datei:Cyrillic letter Be.png]] | b | [[Datei:Early Cyrillic letter Buky.png]] | |rowspan="2"| [[Datei:Beta uc lc.svg|35px]] | B b |- | [[Datei:Cyrillic letter Ve.png]] | v | [[Datei:Early Cyrillic letter Viedi.png]] | | V v |- | [[Datei:Cyrillic letter Ghe.png]] | g, h |rowspan="3"| [[Datei:Early Cyrillic letter Glagoli.png]] |rowspan="3"| |rowspan="3"| [[Datei:Gamma uc lc.svg|35px]] |rowspan="3"| C c<br />G g |- | [[Datei:Cyrillic letter Ghe with upturn.png]] | g |- | [[Datei:Cyrillic letter Gje.png]] | gj |- | [[Datei:Cyrillic letter De.png]] | d | [[Datei:Early Cyrillic letter Dobro.png]] | | [[Datei:Delta uc lc.svg|35px]] | D d |- | [[Datei:Cyrillic letter Ie.png]] | e |rowspan="3"| [[Datei:Early Cyrillic letter Yesti.png]] |rowspan="4"| |rowspan="4"| [[Datei:Epsilon uc lc.svg|35px]] |rowspan="4"| E e |- | [[Datei:Cyrillic letter Io.png]] | jo |- | [[Datei:Cyrillic letter E.png]] | ė |- | [[Datei:Cyrillic letter Ukrainian Ie.png]] | je | [[Datei:Early Cyrillic letter Ye.png]] |- | [[Datei:Cyrillic letter Zhe.png]] | ž | [[Datei:Early Cyrillic letter Zhiviete.png]] | [[Datei:GlagolitsaZhivete.gif|35px]] | — | — |- | [[Datei:Cyrillic letter Ze.png]] | z | [[Datei:Early Cyrillic letter Zemlia.png]] | | [[Datei:Zeta uc lc.svg|35px]] | Z z |- | [[Datei:Cyrillic letter I.png]] | i |rowspan="2"| [[Datei:Early Cyrillic letter Izhe.png]] |rowspan="2"| |rowspan="2"| [[Datei:Eta uc lc.svg|35px]] |rowspan="2"| I i |- | [[Datei:Cyrillic letter Short I.png]] | y |- | ([[Datei:Cyrillic letter Fita.png|fita ()]]) | ḟ | [[Datei:Early Cyrillic letter Fita.png|ḟita]] | | [[Datei:Theta uc lc.svg|35px|theta]] | — |- | [[Datei:Cyrillic letter Byelorussian-Ukrainian I.png]] | ï |rowspan="2"| [[Datei:Early Cyrillic letter I.png]] |rowspan="2"| |rowspan="3"| [[Datei:Iota uc lc.svg|35px]] |rowspan="2"| I i |- | [[Datei:Cyrillic letter Yi.png]] | ï |- | [[Datei:Cyrillic letter Je.png]] | j | — | — | J j |- | [[Datei:Cyrillic letter Tshe.png]] | ć |rowspan="2"| [[Datei:Early Cyrillic letter Djerv.png]] |rowspan="2"| [[Datei:GlagolitsaDzherv.gif]] |rowspan="2"| — |rowspan="2"| — |- | [[Datei:Cyrillic letter Dje.png]] | đ |- | [[Datei:Cyrillic letter Ka.png]] | k |rowspan="2"| [[Datei:Early Cyrillic letter Kako.png]] |rowspan="2"| |rowspan="2"| [[Datei:Kappa uc lc.svg|35px]] |rowspan="2"| K k |- | [[Datei:Cyrillic letter Kje.png]] | ḱ |- | [[Datei:Cyrillic letter El.png]] | l |rowspan="2"| [[Datei:Early Cyrillic letter Liudiye.png]] |rowspan="2"| |rowspan="2"| [[Datei:Lambda uc lc.svg|35px]] |rowspan="2"| L l |- | [[Datei:Cyrillic letter Lje.png]] | lj |- | [[Datei:Cyrillic letter Em.png]] | m | [[Datei:Early Cyrillic letter Myslite.png]] | | [[Datei:Mu uc lc.svg|35px]] | M m |- | [[Datei:Cyrillic letter En.png]] | n |rowspan="2"| [[Datei:Early Cyrillic letter Nashi.png]] |rowspan="2"| |rowspan="2"| [[Datei:Nu uc lc.svg|35px]] |rowspan="2"| N n |- | [[Datei:Cyrillic letter Nje.png]] | nj |- |align="center"| – | x, ks | [[Datei:Early Cyrillic letter Ksi.png]] | — | [[Datei:Xi uc lc.svg|35px]] | (X x) |- | [[Datei:Cyrillic letter O.png]] | o | [[Datei:Early Cyrillic letter Onu.png]] | | [[Datei:Omicron uc lc.svg|35px]] | O o |- | [[Datei:Cyrillic letter Pe.png]] | p | [[Datei:Early Cyrillic letter Pokoi.png]] | | [[Datei:Pi uc lc.svg|35px]] | P p |- | [[Datei:Cyrillic letter Er.png]] | r | [[Datei:Early Cyrillic letter Ritsi.png]] | | [[Datei:Rho uc lc.svg|35px]] | R r |- | [[Datei:Cyrillic letter Es.png]] | s | [[Datei:Early Cyrillic letter Slovo.png]] | |rowspan="2"| [[Datei:Sigma uc lc.svg|35px]] |rowspan="2"| S s |- | [[Datei:Cyrillic letter Dze.png]] | ʒ | [[Datei:Early Cyrillic letter Dzelo.png]] | |- | [[Datei:Cyrillic letter Te.png]] | t | [[Datei:Early Cyrillic letter Tvrido.png]] | | [[Datei:Tau uc lc.svg|35px]] | T t |- | [[Datei:Cyrillic letter U.png]] | u |rowspan="2"| [[Datei:Early Cyrillic letter Uku.png]] |rowspan="2"| |rowspan="3"| ΟΥ ου<br />[[Datei:Upsilon uc lc.svg|35px]] |rowspan="3"| U u<br />V v<br />W w<br />Y y |- | [[Datei:Cyrillic letter Short U.png]] | ŭ |- | ([[Datei:Cyrillic letter Izhitsa.png|Cyrillic letter Izhitsa.png]]) | ÿ | [[Datei:Early Cyrillic letter Izhitsa.png]] | |- | [[Datei:Cyrillic letter Ef.png]] | f | [[Datei:Early Cyrillic letter Fritu.png]] | | [[Datei:Phi uc lc.svg|35px]] | F f |- | [[Datei:Cyrillic letter Ha.png]] | ch | [[Datei:Early Cyrillic letter Khieru.png]] | | [[Datei:Chi uc lc.svg|35px]] | (H h) |- |align="center"| – | ō | [[Datei:Early Cyrillic letter Otu.png]] | | [[Datei:Omega uc lc.svg|35px]] | — |- | [[Datei:Cyrillic letter Tse.png]] | c |rowspan="2"| [[Datei:Early Cyrillic letter Tsi.png]] |rowspan="2"| [[Datei:GlagolitsaTsi.gif]] |rowspan="2"| — |rowspan="2"| — |- | [[Datei:Cyrillic letter Dzhe.png]] | dž |- | [[Datei:Cyrillic letter Che.png]] | č | [[Datei:Early Cyrillic letter Chrivi.png]] | [[Datei:GlagolitsaCherv.gif]] |colspan="2"| [[Hebräische Schrift|hebr.]]<big> צ </big> |- | [[Datei:Cyrillic letter Sha.png]] | š | [[Datei:Early Cyrillic letter Sha.png|Early Cyrillic letter Sha.png]] | [[Datei:GlagolitsaSha.gif]] |colspan="2"| [[Hebräische Schrift|hebr.]]<big> ש </big> |- | [[Datei:Cyrillic letter Shcha.png]] | šč, št | [[Datei:Early-Cyrillic-letter-Shta.svg|35px]] | [[Datei:GlagolitsaShta.gif]] |rowspan="2"| [[Datei:Psi uc lc.svg|35px]] |rowspan="2"| – |- |align="center"| – | ps | [[Datei:Early Cyrillic letter Psi.png]] | — |- | [[Datei:Cyrillic letter Hard Sign.png]] | ”, ă, ъ | [[Datei:Early Cyrillic letter Yeru.png]] | [[Datei:GlagolitsaJer.gif]] | — | — |- | [[Datei:Cyrillic letter Yeru.png]] | y | [[Datei:Early Cyrillic letter Yery.png]] | [[Datei:GlagolitsaJery.gif]] | — | — |- | [[Datei:Cyrillic letter Soft Sign.png]] | ’, ь | [[Datei:Early Cyrillic letter Yeri.png]] | [[Datei:GlagolitsaJerj.gif]] | — | — |- | ([[Datei:Cyrillic letter Yat.png]]) | ě | [[Datei:Early Cyrillic letter Yati.png]] | [[Datei:GlagolitsaJat.gif]] | — | — |- | [[Datei:Cyrillic letter Yu.png]] | ju | [[Datei:Early Cyrillic letter Yu.png]] | – | [[Datei:Greek lc omicron.svg|15px]][[Datei:Greek lc iota.svg|9px|iota]] | – |- | [[Datei:Cyrillic letter Ya.png]] | ja, ę | [[Datei:Early Cyrillic letter Yusu Maliy.png]] |rowspan="4"| [[Datei:GlagolitsaJusE.gif]] | — | — |- | ([[Datei:Cyrillic letter Big Yus.png]]) | ă, [[ǫ]] | [[Datei:Early Cyrillic letter Yusu Bolshiy.png]] | — | — |- |align="center"| – | ję | [[Datei:Early Cyrillic letter Yusu Maliy Yotirovaniy.png]] | — | — |- | s.o. | jǫ | [[Datei:Early Cyrillic letter Yusu Bolshiy Yotirovaniy.png]] | — | — |} == Luke uk diar == {{Commons öömrang|Cyrillic alphabet|Kyrilisk alfabeet}} [[Kategorie:Skraft]] [[Kategorie:Slaawisk spriaken]] kq7sydmdd150cucxvb1eq6hjvz3ulo9 Sowjetunioon 0 16898 279571 274914 2026-04-24T06:40:14Z Murma174 19 279571 wikitext text/x-wiki {{Navigationsleiste |TITEL={{PAGENAME}} uun öler spriikwiisen |INHALT= [[???|Sölring]]&nbsp; [[???|Öömrang]]&nbsp; [[Sowjetunioon|Fering]]&nbsp; [[???|Halunder]]&nbsp; [[???|Halifreesk]]&nbsp; [[Sowjetunion|Mooring]]&nbsp; [[???|Wiringhiirder]]&nbsp; [[???|Karhiirder]]&nbsp; [[???|Gooshiirder]] }} {{Fering}} [[Datei:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|thumb|Flag faan't Sowjetunioon]] At '''Sowjetunioon''' (kurt SU, fol amtelk nööm: '''Unioon faan Sosiaalistisk Sowjetrepubliiken''', kurt USSR, üüb [[Rüs]]: Союз Советских Социалистических Республик ''Sojus Sowjetskich Sotsialistitscheskich Respublik'') wiar ein sentralistisk regiaret, föderatiiw ianparteistoot. At teritoorium faan deheer stoot lingt faan dön [[Uastsia]] an [[Suartsia]] tu det [[Pasiifik]]. Det wurd 30. Deetsember [[1922]] faan a [[Bolschewiken]] grünjlaanjen an faan det 21. Deetsember [[1991]] [[Alma-Ata Deklaratschuun]] apliaset. == A unioonsrepubliiken == [[Datei:Republics of the USSR.svg|thumb|450px|Koord faan a Unioonsrepubliiken]] At Sowjetunioon hed 15 unioonsrepubliiken: * [[Armeens Sosialistisk Sowjetrepubliik|Armeens SSR]] (1936-1991; 1922-1936 dial faan det [[Transkauskaasisk SSR]], sant 1991 [[Armeenien]]) (13) * [[Aserbaidschaans Sosialistisk Sowjetrepubliik|Aserbaidschaans SSR]] (1936-1991; 1922-1936 dial faan det [[Transkauskaasisk SSR]]; sant 1991 [[Aserbaidschaan]]) (7) * [[Eestnisk Sosialistisk Sowjetrepubliik|Eestnisk SSR]] (1940-1941 an 1944-1991; sant 1991 [[Eestlun]]) (15) * [[Georgisk Sosialistisk Sowjetrepubliik|Georgisk SSR]] (iar dial faan det [[Transkauskaasisk SSR]]; sant 1991 [[Georgien]]) (6) * [[Kasachs Sosialistisk Sowjetrepubliik|Kasachs SSR]] (1936-1991; iar dial faan det Rüs SFSR; sant 1991 [[Kasachstaan]]) (5) * [[Kirgisk Sosialistisk Sowjetrepubliik|Kirgisk SSR]] (1936-1991; iar dial faan det Rüs SFSR; sant 1991 [[Kirgistaan]]) (11) * [[Liitauisk Sosialistisk Sowjetrepubliik|Liitauisk SSR]] (1940-1941 an 1944-1991; sant 1991 [[Liitauen]]) (8) * [[Letisk Sosialistisk Sowjetrepubliik|Letisk SSR]] (1940-1941 an 1944-1991; sant 1991 [[Letlun]]) (10) * [[Moldaawisk Sosialistisk Sowjetrepubliik|Moldaawisk SSR]] (1940-1991; sant 1991 [[Moldaawien]]) (9) * [[Rüs SFSR]] (1922-1991; sant 1991 [[Ruslun]]) (1) * [[Tadjiiks Sosialistisk Sowjetrepubliik|Tadschiiks SSR]] (1929-1991; 1924-1929 dial faan det Usbekisk SSR; sant 1991 [[Tadjikistaan]]) (12) * [[Turkmeens Sosialistisk Sowjetrepubliik|Turkmeens SSR]] (1925-1991; 1922-1925 dial faan det Rüs SFSR; sant 1991 [[Turkmeenistaan]]) (14) * [[Ukrainisk Sosialistisk Sowjetrepubliik|Ukrainisk SSR]] (1922-1991; sant 1991 [[Ukraine]]) (2) * [[Usbeeks Sosialistisk Sowjetrepubliik|Usbeeks SSR]] (1924-1991; sant 1991 [[Usbeekistaan]]) (4) * [[Witjrüs Sosialistisk Sowjetrepubliik|Witjrüs SSR]] (1922-1991; sant 1991 [[Witjruslun]]) (3) == Poliitisk hoodmaaner == <gallery widths="130" heights="100"> Lenin_1920.jpg|[[Wladimir Leenin]] [[1917]]-[[1922]] Stalin_before_1929.jpg|[[Joosef Staalin]] [[1922]]-[[1953]] Georgy Malenkov 1953.jpg|[[Georgi Malenkow]] [[1953]] Nikita_Khruchchev_Colour.jpg|[[Nikita Chruschtschow]] [[1953]]-[[1964]] Leonid Brezhnev Portrait (1).jpg|[[Leonid Breschnjew]] [[1964]]-[[1982]] YuriAndropov1970.png|[[Juri Andropow]] [[1982]]-[[1984]] Mikhail Gorbachev, Reykjavík summit, 1986.jpg|[[Michail Gorbatschow]] [[1985]]-[[1991]] </gallery> [[Kategorie:Sowjetunioon| ]] gaieeob6ssaogaebkrya17pc9jfrrk1 Tadjikistaan 0 20678 279606 211044 2026-04-24T08:34:19Z Murma174 19 279606 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox Staat öömrang |NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.4em">'''Ҷумҳурии Тоҷикистон'''</span> (kyrilisk)<br /><span style="font-size:1.4em">'''Dschumhurii Todschikiston'''</span> |NAME = '''Republiik Tadjikistaan''' |BILD-FLAGGE = Flag of Tajikistan.svg |BILD-FLAGGE-RAHMEN = ja |ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Tadschikistans |BILD-WAPPEN = Emblem of Tajikistan.svg |BILD-WAPPEN-BREITE = 120px |ARTIKEL-WAPPEN = Wappen Tadschikistans |WAPPEN-OPT = Emblem |WAHLSPRUCH = |AMTSSPRACHE = [[Tadjikisk]] ([[Persisk]]) an [[Rüsk]] |HAUPTSTADT = [[Duschanbe]] |STAATSFORM = Republiik |REGIERUNGSSYSTEM = Presidaalsüsteem |STAATSOBERHAUPT = President<br />[[Emomalij Rahmon]] |REGIERUNGSCHEF = Iarst minister<br />[[Qochir Rasulsoda]] |FLÄCHE = 143.100 |EINWOHNER = 8.686.000 <small>(slompet 2016)</small> |BEV-DICHTE = {{#expr:8686000/143100 round 0}} |BEV-ZUNAHME = {{Gestiegen}} +2,22 % |BIP = 2016 * 6,92 Mrd. USD <small>(144.)</small> * 26,03 Mrd. USD <small>(132.)</small> * 800 USD <small>(167.)</small> * 3.008 USD <small>(158.)</small> |BIP-ERWEITERT = * Nominaal * Totaal ([[Kaufkraftparität|KKP]]) * BIP/Iinw. (nominaal) * BIP/Iinw. (KKP) |HDI = {{steigen}} 0,627 <small> (129.) (2016)</small><ref>[http://hdr.undp.org/en/2016-report] United Nations Development Programme ([[UNDP]]),</ref> |WÄHRUNG = [[Somoni]] (TJS) |UNABHÄNGIGKEIT = 9. September 1991<br /> (faan't [[Sowjetunion]]) |NATIONALHYMNE = ''[[Surudi Milli]]''<br />[[Datei:Tajikistan anthem.ogg|150px|noicon]] |ZEITZONE = [[UTC+5]] |KFZ-KENNZEICHEN = TJ |ISO 3166 = [[ISO 3166-2:TJ|TJ]], TJK, 762 |INTERNET-TLD = [[.tj]] |TELEFON-VORWAHL = +992 |BILD-LAGE = Tajikistan on the globe (Eurasia centered).svg |BILD-LAGE-IMAGEMAP = EurasienGlobus1 |BILD1 = }} <br> '''Tadjikistaan''' ({{tgS|[[kyrilisk]]: Тоҷикистон ''Todschikiston''}}; amtelk ''Republiik Tadjikistaan'', tadjikisk Ҷумҳурии Тоҷикистон ''Dschumhurii Todschikiston'', {{ruS|Республика Таджикистан}} ''Respublika Tadschikistan'' as en banenstoot uun [[Madelaasien]]. Hoodstääd as [[Duschanbe]]. == Koord == {{Positionskarte+ | Tadschikistan | maptype=relief | width=500 | float=left | caption= | places= {{Positionskarte~ | Tadschikistan | position=6 | lat=38/33// | long=68/46// | region=TJ | label='''[[Duschanbe]]'''}} {{Positionskarte~ | Tadschikistan | position=6 | lat=40/17// | long=69/37// | region=TJ | label=<small>[[Chudschand]]</small>}} {{Positionskarte~ | Tadschikistan | position=6 | lat=37/50// | long=68/46// | region=TJ | label=<small>[[Qurghonteppa]]</small>}} {{Positionskarte~ | Tadschikistan | position=3 | lat=37/29// | long=71/33// | region=TJ | label=<small>[[Chorugh]]</small>}} {{Positionskarte~ | Tadschikistan | position=12 | lat=37/54// | long=69/47// | region=TJ | label=<small>[[Kulob]]</small>}} {{Positionskarte~ | Tadschikistan | position=2 | lat=40/17// | long=70/26// | region=TJ | label=<small>[[Konibodom]]</small>}} {{Positionskarte~ | Tadschikistan | position=6 | lat=39/54// | long=69/00// | region=TJ | label=<small>[[Istarawschan]]</small>}} {{Positionskarte~ | Tadschikistan | position=6 | lat=38/55/00 | long=72/01/00 | region=TJ | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Pik Ismoil Somoni]]</small>}} {{Positionskarte~ | Y=45 | X=98 | position=9 | label=[[Schiina|<span style="color:#646464">'''SCHIINA'''</span>]]}} {{Positionskarte~ | Y=98 | X=15 | position=2 | label=[[Afghanistan|<span style="color:#646464">'''AFGHANISTAN'''</span>]]}} {{Positionskarte~ | Y=100 | X=80 | position=12 | label=[[Pakistan|<span style="color:#646464">'''PAKISTAN'''</span>]]}} {{Positionskarte~ | Y=18 | X=2 | position=3 | label=[[Usbekistan|<span style="color:#646464">'''USBEKISTAN'''</span>]]}} {{Positionskarte~ | Y=20 | X=70 | position=6 | label=[[Kirgistan|<span style="color:#646464">'''KIRGISTAN'''</span>]]}} {{Positionskarte~ | Y=47 | X=75 | position=6 | label=<small>[[Karakul (Tadschikistan)|<span style="color:#2A6DB5">''Karakul-Sia''</span>]]</small>}} {{Positionskarte~ | Y=62 | X=66 | position=6 | label=<small>[[Saressee|<span style="color:#2A6DB5">''Sares-Sia''</span>]]</small>}} {{Positionskarte~ | Y=10 | X=34 | position=6 | label=<small>[[Kairakkum-Stausee|<span style="color:#2A6DB5">''Kairakkum-Stausia''</span>]]</small>}} }} {{ufsaat}} == Ferwaltang == {{Imagemap Tadschikistan1|Tajikistan, administrative divisions - de - colored.svg|thumb|left|Prowinsen faan Tadjikistan}} <br> Tadjikistan hää tau prowinsen: [[Chatlon]] ([[Qurghonteppa]]) an [[Sughd]] ([[Chudschand]]), ian autonoom prowins (вилояти мухтор/''wilojati muchtor'' of {{fa|"ولایت مختار"}}): [[Berag-Badachschan]] (Chorugh), ään hoodstääddistrikt (Ноҳияҳои тобеъи ҷумҳурӣ of {{fa|"ناحیه&zwnj;های تابع جمهوری"}}): [[Nohijahoi tobei dschumhurij]] (Duschanbe), an det det hoodstääd salew (шаҳр/''schahr'' of {{fa|"شهر"}}): [[Duschanbe]]. {{ufsaat}} {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Iindialang !! [[ISO 3166-2]] !! Hoodstääd !! Grate (km²)!! Iinwenern (2011) !! Nr. |- ! [[Sughd]] | |TJ-SU|| [[Chudschand]] || 26.100 || 2.228.000 || 1 |- ! [[Nohijahoi tobei dschumhurij]] | TJ-RA || [[Duschanbe]] || 28.400|| 1.710.000 || 2 |- ! [[Chatlon]] | TJ-KT|| [[Qurghonteppa]] || 24.600|| 2.766.000 || 3 |- ! [[Berag-Badachschan]] | TJ-BG|| [[Chorugh]] || 63.700 || 226.000 ||4 |- ! [[Duschanbe]] | TJ-DU|| [[Duschanbe]] || 300 || 720.300 || |} efter: Statistisk Juarbuk, Duschanbe, 2006 (üüb rüsk) ==Histoore== At lun wurd faan [[1929]] tu [[1991]] üüs det [[Tadschiiks Sosialistisk Sowjetrepubliik|Tadschiiks SSR]] ian faan a republiik uun't [[Sowjetunioon]]. Det wurd 9. September [[1991]] suwereen. == Luke uk diar == {{Wikiatlas öömrang|Tajikistan|Tadjikistaan}} {{Commonscat öömrang|Tajikistan|Tadjikistaan}} {{Wikivoyage öömrang|Tadschikistan|Tadjikistaan}} ==Kwelen== <references/> {{Coordinate |NS=38/35//N |EW=71/22//E |type=country |region=TJ}} {{Lunen uun Madelaasien}} [[Kategorie:Tadjikistaan| ]] 5vc2n17vw0zdawpy98eb1ndgbsm9esx Salomoonen 0 22975 279560 279525 2026-04-23T17:09:38Z Murma174 19 279560 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{fering}} {{Infobox Staat öömrang |NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.2em">'''Solomon Islands'''</span> |NAME = '''<big>Salomoonen</big>''' |BILD-FLAGGE = Flag of the Solomon Islands.svg |ARTIKEL-FLAGGE = Flagge der Salomonen |BILD-WAPPEN = Coat of arms of the Solomon Islands.svg |BILD-WAPPEN-BREITE = 100px |ARTIKEL-WAPPEN = Wappen der Salomonen |WAHLSPRUCH = „Iu Oraet Nomoa“<br /> „Uunfeer ment siine“ |AMTSSPRACHE = [[Ingelsk]] |HAUPTSTADT = [[Honiara]] |STAATSFORM = Parlamentaarisk monarchii |STAATSOBERHAUPT = Könang [[Kaarl III.]]<br /> fertreeden faan generaalguwernöör [[Frank Kabui]] |REGIERUNGSCHEF = Iarst minister [[Rick Houenipwela]] |FLÄCHE = 28.896<ref name="worldstat2015">{{Internetquelle öömrang|hrsg=[[Central Intelligence Agency]] |titel=Solomon Islands |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bp.html |werk=[[The World Factbook]] |zugriff=2016-03-17 |sprache=en}}</ref> |EINWOHNER = 622.469 (2015)<ref name="worldstat2015" /> |BEV-DICHTE = 19 |BIP = 2016<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/index.aspx imf.org]</ref> * $ 1.178 miljoonen <small>(174.)</small> * $ 1.185 miljoonen <small>(181.)</small> * $ 1.971 <small>(140.)</small> * $ 1.973 <small>(168.)</small> |BIP-ERWEITERT = * Totaal (nominaal) * Totaal ([[Kaufkraftparität|KKP]]) * BIP/Einw. (nominaal) * BIP/Einw. (KKP) |BIP/EINWOHNER = |HDI = 0,515 <small> (156.) (2016)</small><ref>[http://hdr.undp.org/en/2016-report] United Nations Development Programme ([[UNDP]]),</ref> |WÄHRUNG = [[Salomoonen-Dooler]] (SBD) |UNABHÄNGIGKEIT = 7. Juli 1978<br /> (faan't [[Ferianagt Könangrik]]) |NATIONALHYMNE = ''[[God Save Our Solomon Islands]]'' |ZEITZONE = [[UTC+11]] |KFZ-KENNZEICHEN = SOL |ISO 3166 = [[ISO 3166-2:SB|SB]] |INTERNET-TLD = [[.sb]] |TELEFON-VORWAHL = +677 |BILD-LAGE = Solomon Islands on the globe (Oceania centered).svg |BILD-LAGE-IMAGEMAP = OzeanienGlobus1 |BILD1 = Solomon Islands in Oceania (small islands magnified).svg |BILD1-IMAGEMAP = Ozeanien1 |BILD2 = |BEV-ZUNAHME={{Steigen}} +1,98 %<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bp.html]</ref>|BEV-ZUNAHME-ZEITRAUM=<small>(2016)</small> }} <br> A '''Salomon Eilunen''' of '''Salomoonen''' ([[ingelsk]]: ''Solomon Islands'') san en eilunstoot uun [[Melaneesien]]. Trinjam a Salomoonen lei [[Nauru]], [[Kiribaati]], [[Tuvalu]], [[Fidschi]] an [[Vanuatu]]. == Koord == {{Positionskarte+ | Salomonen | width=400 | float=left | maptype=relief | caption= | places= {{Positionskarte~ | Salomonen | position=9 | lat=09/26//S | long=159/57// | region=SB | label='''[[Honiara]]'''}} {{Positionskarte~ | Salomonen | position=9 | lat=08/06//S | long=156/50// | region=SB | label=<small>[[Gizo]]</small>}} {{Positionskarte~ | Salomonen | position=3 | lat=08/46//S | long=160/42// | region=SB | label=<small>[[Auki]]</small>}} {{Positionskarte~ | Salomonen | position=2 | lat=08/13//S | long=157/12// | region=SB | label=<small>[[Noro]]</small>}} {{Positionskarte~ | Salomonen | position=3 | lat=08/10//S | long=159/37// | region=SB | label=<small>[[Buala]]</small>}} {{Positionskarte~ | Salomonen | position=10 | lat=09/06//S | long=160/09// | region=SB | label=<small>[[Tulagi]]</small>}} {{Positionskarte~ | Salomonen | position=6 | lat=09/42//S | long=160/04// | region=SB | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Mount Popomanaseu]]</small>}} {{Positionskarte~ | Y=8 | X=10 | position=6 | label=[[Papua-Nei-Guinea|<span style="color:#646464">'''PAPUA-NEI-GUINEA'''</span>]]}} {{Positionskarte~ | Y=90 | X=85 | position=6 | label=[[Vanuatu|<span style="color:#646464">'''VANUATU'''</span>]]}} {{Positionskarte~ | Y=25 | X=75 | position=6 | label=[[Pasiifik|<span style="color:#2A6DB5">'''''PASIIFIK'''''</span>]]}} {{Positionskarte~ | Y=64 | X=10 | position=6 | label=<small>[[Salomoonensia|<span style="color:#2A6DB5">'''''SALOMOONENSIA'''''</span>]]</small>}} {{Positionskarte~ | Y=90 | X=10 | position=6 | label=<small>[[Koralensia|<span style="color:#2A6DB5">'''''KORALENSIA'''''</span>]]</small>}} {{Positionskarte~ | Y=21 | X=19 | position=6 | label=<small>''[[Choiseul (Insel)|Choiseul]]''</small>}} {{Positionskarte~ | Y=31 | X=34 | position=6 | label=<small>''[[Santa Isabel (Eilun)|Santa Isabel]]''</small>}} {{Positionskarte~ | Y=51 | X=48 | position=6 | label=<small>''[[Malaita]]''</small>}} {{Positionskarte~ | Y=64 | X=53 | position=6 | label=<small>''[[Makira]]''</small>}} {{Positionskarte~ | Y=45 | X=11 | position=6 | label=<small>''[[New-Georgia-Archipel]]''</small>}} {{Positionskarte~ | Y=57 | X=25 | position=6 | label=<small>''[[Guadalcanal (Eilun)|Guadalcanal]]''</small>}} {{Positionskarte~ | Y=80 | X=37 | position=6 | label=<small>''[[Rennell-Inseln (Salomonen)|Rennell-Eilunen]]''</small>}} {{Positionskarte~ | Y=63 | X=80 | position=6 | label=<small>''[[Santa-Cruz-Eilunen]]''</small>}} }} {{ufsaat}} == Iindialang == A Salomoonen wurd tu 9 prowinsen an det hoodstäädregiuun [[Honiara]] iindiald. [[Datei:Solomon Islands, administrative divisions - de - colored.svg|thumb|left|400px|Koord mä prowinsen]] {{ufsaat}} {| class="wikitable sortable zebra" |- class="hintergrundfarbe6" ! ! Prowins ! Hoodstääd ! Grate<br />km² ! Iinwenern |- | 1 | [[Central (Salomoonen)|Central]] | [[Tulagi]] | align=right | 615 | align=right | 27.915 |- | 2 | [[Choiseul (Prowins)|Choiseul]] | [[Taro (Salomonen)|Taro]] | align=right | 3.837 | align=right | 25.876 |- | 3 | [[Guadalcanal (Prowins)|Guadalcanal]] | [[Honiara]] | align=right | 5.336 | align=right | 78.234 |- | 4 | [[Isabel (Prowins uun dön Salomoon-Eilunen)|Isabel]] | [[Buala]] | align=right | 4.136 | align=right | 26.304 |- | 5 | [[Makira-Ulawa]] | [[Kirakira]] | align=right | 3.188 | align=right | 40.395 |- | 6 | [[Malaita (Prowins)|Malaita]] | [[Auki]] | align=right | 4.225 | align=right | 160.013 |- | 7 | [[Rennell an Bellona]] | [[Tigoa]] | align=right | 671 | align=right | 3.021 |- | 8 | [[Temotu (Prowins)|Temotu]] | [[Lata]] | align=right | 895 | align=right | 24.396 |- | 9 | [[Western (Prowins uun dön Salomoon-Eilunen)|Western]] | [[Gizo]] | align=right | 5.475 | align=right | 81.238 |- | A | [[Honiara|Hoodstäädregiuun]] | [[Honiara]] | align=right | 22 | align=right | 63.343 |- class="hintergrundfarbe6" ! ! Salomoonen ! style="text-align:left"| [[Honiara]] ! style="text-align:right"| 28.400 ! style="text-align:right"| 530.735 |} ==Befölkrang== ===Spriaken=== Det amtelk spriak faan a eilunen as [[Ingels]]. Det ''lingua franca'' as [[Pidschin]], wat nai bi [[Tok Pisin]] as. Dön miast öler spriaken, wat üüb a eilunen spreegen wurd, san [[Austroneesk spriaken]]. Dön [[Sentraal Salomoonen spriaken]], en skööl faan dön [[Papuaans spriaken]], wurd üüb enkelt eilunen spreegen. ==Histoore== Dön Salomoonen wurd woorskiinelk wel föör amanbi 3000 juar besiidelt. Geliarden liawt, dat lidj, diar [[Papuaans spriiken]] spreeg, begand amanbi 30.000 f.Kr. dön eilunen tu besiidlin <ref>Sheppard, Peter J. "Lapita Colonization Across the Near/Remote Boundary" ''Current Anthropology'', Vol 53, No. 6 (Dec 2011), p. 800.</ref>. Lidj, diar [[Austroneesk Spriiken]] spreeg, kaam amanbi 4000 f.Kr. an diarmä det [[outrigger kaanu]] broocht. Twesken 1200 an 800 f.Kr. kaam faan dön [[Bismark Eilunen]] a föörfeeder faan a [[Polyneesier]], det [[Lapita]] lidj<ref>[[Patrick Vinton Kirch|Kirch, Patrick Vinton]] (2002). [https://books.google.com/books?id=qQ0ApgIOPtEC&pg=PP1 ''On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands'']. Berkeley, California: University of California Press. {{ISBN|0-520-23461-8}}</ref>. [[1568]] lingt spaans siafoorers oner [[Álvaro de Mendaña y Neira]] ([[1542]]–[[1595]]) faan [[Peruu]] detheer skööl faan eilunen, wat jo för't lun [[Ophir]] faan köning [[Salomoon]] hääl. [[1767]] wurd a Salomoonen faan britisk ütjfinjer [[Philip Carteret]] ([[1733]]-[[1796]]) an [[1768]] faan fraansöösk ütjfinjer [[Louis Antoine de Bougainville]] ([[1729]]–[[1811]]) weler ütjfünjen. Sant amanbi [[1830]] werket europeeisk hanelslidj an misionaaren üüb a Salomoonen. [[1885]] an [[1889]] grenset [[Tjiisklun]] an [[Gratbritanien]] hör berik faan reegiment uun't gebiit faan a Salomoonen uf. April [[1885]] wurd a nuurd-salomoonen eilunen ([[Bougainville]], [[Buka]], [[Choiseul]], [[Santa Isabel]] an [[Ontong Java]]) dial faan det tjiisk protektoraat Nei-Guinea. [[1893]] wurd a süüd-salomoonen eilunen [[New Georgia]], [[Guadalcanal]], [[Malaita]] an [[San Cristobal]] det Britisk Salomoonen-Eilunen protektoraat. [[1898]] wurd dön [[Santa Cruz]], [[Rennell]] an [[Bellon]] eilunen dial faan't protektoraat. [[1900]], efter de 14. Nofember [[1899]] Berliner Fedrach, ded Tjiisklun tu det britisk protektoraat dön [[Choiseul]], [[Santa Isabel]], [[Shortlands]] an [[Ontong Java]] eilunen. Uun de [[Iarst Wäältkrich]] besaat de [[Austraalien|Austraalisk Bund]] det tjiisk dial faan a Salomoonen, wat hi faan [[1920]] tu [[1945]] üüs mandaat faan a [[Völkerbund]] ferwaltet. Uun a [[Naist Wäältkrich]] naam* det jaapaans armee faan Marts tu August [[1942]] a Salomoonen. Mä hör lokelk lunigin üüb [[Guadalcanal]] (7. August [[1942]] tu 8. [[Febrewoore]] [[1943]]) feerd dön amerikoons armee uun a Pasifiikkrich at anring faan a krich tu hör gonst iin. Uun swaar slachten uun a locht uun't sia an uk uun en springen faan hör luniginsaldooten faan eilun tu eilun küd dön [[Ferianigt Stooten]] tu [[1944]] dön strateegisk wichtig Salomoonen oner hör kontrol bring. [[1945]] fing Austraalien Bougainville an Buka üüs treuhungebiit faan dön [[Feriand Natschuunen]] tuspreegen. [[1975]] kaam dönheer eilunen tu [[Papua-Nei-Guinea]]. [[1976]] fing a Salomoonen autonomii an 7. Jüüle [[1978]] suwereniteet. At klaag faan Papua-Nei-Guinea jin a Salomoonen, det staheuisk ''Bougainville Revolutionary Army'' tu halepen, feerd uun dön 1990-juaren tu speeningen twesken dön tau stooten. [[Solomon Mamaloni]] ([[1943]]-), diar [[1981]]-[[1984]], [[1989]]-[[1993]] an [[1994]]-[[1997]] föörmaan faan't regiaring wiar, wurd August [[1997]] faan [[Bartholomew Ulufa'alu]] ([[1950]]-[[2007]]) uun't baantje apliaset<ref>''Brockhaus: Die Enzyklopädie in vierundzwanzig Bänden'', 19. Band, s. 54-55</ref>. ==Politiik== A Salomoonen san sant [[1978]] lasmoot faan det [[Commonwealth of Nations]]. == Luke uk diar == {{Commonscat öömrang|Solomon Islands|Salomoonen}} {{Wikiatlas öömrang|Solomon Islands|Salomoonen}} * Suwereen stooten uun [[Melaneesien]]: [[Fidschi]], [[Papua-Nei-Guinea]], [[Salomoon-Eilunen]], [[Wanuaatuu]]. == Futnuuten == <references /> {{Coordinate|NS=08/00//S|EW=159/11//E|type=country|region=SB}} {{Lunen uun Oseaanien/fe}} [[Kategorie:Salomoonen| ]] 8rgm2yjj7znakt13ex55s1gmwzwesbw 279601 279560 2026-04-24T08:00:00Z Murma174 19 279601 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{fering}} {{Infobox Staat öömrang |NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.2em">'''Solomon Islands'''</span> |NAME = '''<big>Salomoonen</big>''' |BILD-FLAGGE = Flag of the Solomon Islands.svg |ARTIKEL-FLAGGE = Flagge der Salomonen |BILD-WAPPEN = Coat of arms of the Solomon Islands.svg |BILD-WAPPEN-BREITE = 100px |ARTIKEL-WAPPEN = Wappen der Salomonen |WAHLSPRUCH = „Iu Oraet Nomoa“<br /> „Uunfeer ment siine“ |AMTSSPRACHE = [[Ingelsk]] |HAUPTSTADT = [[Honiara]] |STAATSFORM = Parlamentaarisk monarchii |STAATSOBERHAUPT = Könang [[Kaarl III.]]<br /> fertreeden faan generaalguwernöör [[Frank Kabui]] |REGIERUNGSCHEF = Iarst minister [[Rick Houenipwela]] |FLÄCHE = 28.896<ref name="worldstat2015">{{Internetquelle öömrang|hrsg=[[Central Intelligence Agency]] |titel=Solomon Islands |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bp.html |werk=[[The World Factbook]] |zugriff=2016-03-17 |sprache=en}}</ref> |EINWOHNER = 622.469 (2015)<ref name="worldstat2015" /> |BEV-DICHTE = 19 |BIP = 2016<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/index.aspx imf.org]</ref> * $ 1.178 miljoonen <small>(174.)</small> * $ 1.185 miljoonen <small>(181.)</small> * $ 1.971 <small>(140.)</small> * $ 1.973 <small>(168.)</small> |BIP-ERWEITERT = * Totaal (nominaal) * Totaal ([[Kaufkraftparität|KKP]]) * BIP/Einw. (nominaal) * BIP/Einw. (KKP) |BIP/EINWOHNER = |HDI = 0,515 <small> (156.) (2016)</small><ref>[http://hdr.undp.org/en/2016-report] United Nations Development Programme ([[UNDP]]),</ref> |WÄHRUNG = [[Salomoonen-Dooler]] (SBD) |UNABHÄNGIGKEIT = 7. Juli 1978<br /> (faan't [[Ferianagt Könangrik]]) |NATIONALHYMNE = ''[[God Save Our Solomon Islands]]'' |ZEITZONE = [[UTC+11]] |KFZ-KENNZEICHEN = SOL |ISO 3166 = [[ISO 3166-2:SB|SB]] |INTERNET-TLD = [[.sb]] |TELEFON-VORWAHL = +677 |BILD-LAGE = Solomon Islands on the globe (Oceania centered).svg |BILD-LAGE-IMAGEMAP = OzeanienGlobus1 |BILD1 = Solomon Islands in Oceania (small islands magnified).svg |BILD1-IMAGEMAP = Ozeanien1 |BILD2 = |BEV-ZUNAHME={{Steigen}} +1,98 %<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bp.html]</ref>|BEV-ZUNAHME-ZEITRAUM=<small>(2016)</small> }} <br> A '''Salomon Eilunen''' of '''Salomoonen''' ([[ingelsk]]: ''Solomon Islands'') san en eilunstoot uun [[Melaneesien]]. Trinjam a Salomoonen lei [[Nauru]], [[Kiribaati]], [[Tuvalu]], [[Fidschi]] an [[Vanuatu]]. == Koord == {{Positionskarte+ | Salomonen | width=400 | float=left | maptype=relief | caption= | places= {{Positionskarte~ | Salomonen | position=9 | lat=09/26//S | long=159/57// | region=SB | label='''[[Honiara]]'''}} {{Positionskarte~ | Salomonen | position=9 | lat=08/06//S | long=156/50// | region=SB | label=<small>[[Gizo]]</small>}} {{Positionskarte~ | Salomonen | position=3 | lat=08/46//S | long=160/42// | region=SB | label=<small>[[Auki]]</small>}} <!--{Positionskarte~ | Salomonen | position=2 | lat=08/13//S | long=157/12// | region=SB | label=<small>[[Noro]]</small>}}--> {{Positionskarte~ | Salomonen | position=3 | lat=08/10//S | long=159/37// | region=SB | label=<small>[[Buala]]</small>}} {{Positionskarte~ | Salomonen | position=10 | lat=09/06//S | long=160/09// | region=SB | label=<small>[[Tulagi]]</small>}} {{Positionskarte~ | Salomonen | position=6 | lat=09/42//S | long=160/04// | region=SB | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Mount Popomanaseu]]</small>}} {{Positionskarte~ | Y=8 | X=10 | position=6 | label=[[Papua-Nei-Guinea|<span style="color:#646464">'''PAPUA-NEI-GUINEA'''</span>]]}} {{Positionskarte~ | Y=90 | X=85 | position=6 | label=[[Vanuatu|<span style="color:#646464">'''VANUATU'''</span>]]}} {{Positionskarte~ | Y=25 | X=75 | position=6 | label=[[Pasiifik|<span style="color:#2A6DB5">'''''PASIIFIK'''''</span>]]}} {{Positionskarte~ | Y=64 | X=10 | position=6 | label=<small>[[Salomoonensia|<span style="color:#2A6DB5">'''''SALOMOONENSIA'''''</span>]]</small>}} {{Positionskarte~ | Y=90 | X=10 | position=6 | label=<small>[[Koralensia|<span style="color:#2A6DB5">'''''KORALENSIA'''''</span>]]</small>}} {{Positionskarte~ | Y=21 | X=19 | position=6 | label=<small>''[[Choiseul (Insel)|Choiseul]]''</small>}} {{Positionskarte~ | Y=31 | X=34 | position=6 | label=<small>''[[Santa Isabel (Eilun)|Santa Isabel]]''</small>}} {{Positionskarte~ | Y=51 | X=48 | position=6 | label=<small>''[[Malaita]]''</small>}} {{Positionskarte~ | Y=64 | X=53 | position=6 | label=<small>''[[Makira]]''</small>}} {{Positionskarte~ | Y=45 | X=11 | position=6 | label=<small>''[[New-Georgia-Archipel]]''</small>}} {{Positionskarte~ | Y=57 | X=25 | position=6 | label=<small>''[[Guadalcanal (Eilun)|Guadalcanal]]''</small>}} {{Positionskarte~ | Y=80 | X=37 | position=6 | label=<small>''[[Rennell-Inseln (Salomonen)|Rennell-Eilunen]]''</small>}} {{Positionskarte~ | Y=63 | X=80 | position=6 | label=<small>''[[Santa-Cruz-Eilunen]]''</small>}} }} {{ufsaat}} == Iindialang == A Salomoonen wurd tu 9 prowinsen an det hoodstäädregiuun [[Honiara]] iindiald. [[Datei:Solomon Islands, administrative divisions - de - colored.svg|thumb|left|400px|Koord mä prowinsen]] {{ufsaat}} {| class="wikitable sortable zebra" |- class="hintergrundfarbe6" ! ! Prowins ! Hoodstääd ! Grate<br />km² ! Iinwenern |- | 1 | [[Central (Salomoonen)|Central]] | [[Tulagi]] | align=right | 615 | align=right | 27.915 |- | 2 | [[Choiseul (Prowins)|Choiseul]] | [[Taro (Salomonen)|Taro]] | align=right | 3.837 | align=right | 25.876 |- | 3 | [[Guadalcanal (Prowins)|Guadalcanal]] | [[Honiara]] | align=right | 5.336 | align=right | 78.234 |- | 4 | [[Isabel (Prowins uun dön Salomoon-Eilunen)|Isabel]] | [[Buala]] | align=right | 4.136 | align=right | 26.304 |- | 5 | [[Makira-Ulawa]] | [[Kirakira]] | align=right | 3.188 | align=right | 40.395 |- | 6 | [[Malaita (Prowins)|Malaita]] | [[Auki]] | align=right | 4.225 | align=right | 160.013 |- | 7 | [[Rennell an Bellona]] | [[Tigoa]] | align=right | 671 | align=right | 3.021 |- | 8 | [[Temotu (Prowins)|Temotu]] | [[Lata]] | align=right | 895 | align=right | 24.396 |- | 9 | [[Western (Prowins uun dön Salomoon-Eilunen)|Western]] | [[Gizo]] | align=right | 5.475 | align=right | 81.238 |- | A | [[Honiara|Hoodstäädregiuun]] | [[Honiara]] | align=right | 22 | align=right | 63.343 |- class="hintergrundfarbe6" ! ! Salomoonen ! style="text-align:left"| [[Honiara]] ! style="text-align:right"| 28.400 ! style="text-align:right"| 530.735 |} ==Befölkrang== ===Spriaken=== Det amtelk spriak faan a eilunen as [[Ingels]]. Det ''lingua franca'' as [[Pidschin]], wat nai bi [[Tok Pisin]] as. Dön miast öler spriaken, wat üüb a eilunen spreegen wurd, san [[Austroneesk spriaken]]. Dön [[Sentraal Salomoonen spriaken]], en skööl faan dön [[Papuaans spriaken]], wurd üüb enkelt eilunen spreegen. ==Histoore== Dön Salomoonen wurd woorskiinelk wel föör amanbi 3000 juar besiidelt. Geliarden liawt, dat lidj, diar [[Papuaans spriiken]] spreeg, begand amanbi 30.000 f.Kr. dön eilunen tu besiidlin <ref>Sheppard, Peter J. "Lapita Colonization Across the Near/Remote Boundary" ''Current Anthropology'', Vol 53, No. 6 (Dec 2011), p. 800.</ref>. Lidj, diar [[Austroneesk Spriiken]] spreeg, kaam amanbi 4000 f.Kr. an diarmä det [[outrigger kaanu]] broocht. Twesken 1200 an 800 f.Kr. kaam faan dön [[Bismark Eilunen]] a föörfeeder faan a [[Polyneesier]], det [[Lapita]] lidj<ref>[[Patrick Vinton Kirch|Kirch, Patrick Vinton]] (2002). [https://books.google.com/books?id=qQ0ApgIOPtEC&pg=PP1 ''On the Road of the Winds: An Archaeological History of the Pacific Islands'']. Berkeley, California: University of California Press. {{ISBN|0-520-23461-8}}</ref>. [[1568]] lingt spaans siafoorers oner [[Álvaro de Mendaña y Neira]] ([[1542]]–[[1595]]) faan [[Peruu]] detheer skööl faan eilunen, wat jo för't lun [[Ophir]] faan köning [[Salomoon]] hääl. [[1767]] wurd a Salomoonen faan britisk ütjfinjer [[Philip Carteret]] ([[1733]]-[[1796]]) an [[1768]] faan fraansöösk ütjfinjer [[Louis Antoine de Bougainville]] ([[1729]]–[[1811]]) weler ütjfünjen. Sant amanbi [[1830]] werket europeeisk hanelslidj an misionaaren üüb a Salomoonen. [[1885]] an [[1889]] grenset [[Tjiisklun]] an [[Gratbritanien]] hör berik faan reegiment uun't gebiit faan a Salomoonen uf. April [[1885]] wurd a nuurd-salomoonen eilunen ([[Bougainville]], [[Buka]], [[Choiseul]], [[Santa Isabel]] an [[Ontong Java]]) dial faan det tjiisk protektoraat Nei-Guinea. [[1893]] wurd a süüd-salomoonen eilunen [[New Georgia]], [[Guadalcanal]], [[Malaita]] an [[San Cristobal]] det Britisk Salomoonen-Eilunen protektoraat. [[1898]] wurd dön [[Santa Cruz]], [[Rennell]] an [[Bellon]] eilunen dial faan't protektoraat. [[1900]], efter de 14. Nofember [[1899]] Berliner Fedrach, ded Tjiisklun tu det britisk protektoraat dön [[Choiseul]], [[Santa Isabel]], [[Shortlands]] an [[Ontong Java]] eilunen. Uun de [[Iarst Wäältkrich]] besaat de [[Austraalien|Austraalisk Bund]] det tjiisk dial faan a Salomoonen, wat hi faan [[1920]] tu [[1945]] üüs mandaat faan a [[Völkerbund]] ferwaltet. Uun a [[Naist Wäältkrich]] naam* det jaapaans armee faan Marts tu August [[1942]] a Salomoonen. Mä hör lokelk lunigin üüb [[Guadalcanal]] (7. August [[1942]] tu 8. [[Febrewoore]] [[1943]]) feerd dön amerikoons armee uun a Pasifiikkrich at anring faan a krich tu hör gonst iin. Uun swaar slachten uun a locht uun't sia an uk uun en springen faan hör luniginsaldooten faan eilun tu eilun küd dön [[Ferianigt Stooten]] tu [[1944]] dön strateegisk wichtig Salomoonen oner hör kontrol bring. [[1945]] fing Austraalien Bougainville an Buka üüs treuhungebiit faan dön [[Feriand Natschuunen]] tuspreegen. [[1975]] kaam dönheer eilunen tu [[Papua-Nei-Guinea]]. [[1976]] fing a Salomoonen autonomii an 7. Jüüle [[1978]] suwereniteet. At klaag faan Papua-Nei-Guinea jin a Salomoonen, det staheuisk ''Bougainville Revolutionary Army'' tu halepen, feerd uun dön 1990-juaren tu speeningen twesken dön tau stooten. [[Solomon Mamaloni]] ([[1943]]-), diar [[1981]]-[[1984]], [[1989]]-[[1993]] an [[1994]]-[[1997]] föörmaan faan't regiaring wiar, wurd August [[1997]] faan [[Bartholomew Ulufa'alu]] ([[1950]]-[[2007]]) uun't baantje apliaset<ref>''Brockhaus: Die Enzyklopädie in vierundzwanzig Bänden'', 19. Band, s. 54-55</ref>. ==Politiik== A Salomoonen san sant [[1978]] lasmoot faan det [[Commonwealth of Nations]]. == Luke uk diar == {{Commonscat öömrang|Solomon Islands|Salomoonen}} {{Wikiatlas öömrang|Solomon Islands|Salomoonen}} * Suwereen stooten uun [[Melaneesien]]: [[Fidschi]], [[Papua-Nei-Guinea]], [[Salomoon-Eilunen]], [[Wanuaatuu]]. == Futnuuten == <references /> {{Coordinate|NS=08/00//S|EW=159/11//E|type=country|region=SB}} {{Lunen uun Oseaanien/fe}} [[Kategorie:Salomoonen| ]] ah1cpyiyyhixjd41uctqf8safrvif5h Central (Salomoonen) 0 22981 279551 279502 2026-04-23T16:32:48Z Murma174 19 279551 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Infobox Verwaltungsgebiet (Insel) öömrang | NAME = Central Prowins | FLAGGE = Flag_of_Central_Province_Solomon_Islands.png | ARTIKEL-FLAGGE = | STAAT = [[Salomoonen]] | GEWAESSER = [[Pasiifik]] | INSELN = [[Russell-Eilunen]], [[Florida_Islands|Nggela-Eilunen]] an [[Savo]] | BREITENGRAD = 9/04/00/S | LAENGENGRAD = 160/13/00/E | REGION-ISO = SB-CE | LANDKARTE = Central Province in Solomon Islands (glow).svg | LANDKARTE-IMAGEMAP = Imagemap Salomonen1 | FLAECHE = 615 | EINWOHNER = 26051 | HAUPTSTADT = [[Tulagi]] }} <br> Det letj prowins '''Central''' leit sowat uun a maden faan di eilunstoot [[Salomoonen]]. Süüdermuar leit det prowins [[Guadalcanal (Prowins)|Guadalcanal]]. Tu ''Central'' hiar flook grater an letjer eilunen, det san fööraal a '''Nggela Eilunen''', iar: ''Florida Islands''. * [[Aeaun]] * [[Gavutu]] * [[Mbanika]] * [[Pavuvu]] * [[Savo]] * [[Tanambogo]] * [[Tulagi Eilun]] * [[Russell Eilunen]] * [[Nggela Eilunen]] At hoodstääd [[Tulagi]] leit üüb det eilun mä di salew nööm: [[Tulagi Eilun]]. A eilunen uun't Central-prowins san tuup 615 km² grat. Efter't fulkstäälang faan 2009 lewe diar 26.051 lidj.<ref>[http://www.statoids.com/usb.html www.statoids.com]</ref> == Kwelen == <references /> * [https://www.citypopulation.de/Solomon.html citypopulation.de] == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Central Province, Solomon Islands}} {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] t1nj3ulue76cec8359mg15g2skp4bg0 Glagolitisk skraft 0 24736 279608 156347 2026-04-24T08:35:10Z Murma174 19 279608 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} [[Datei:ZographensisColour.jpg|thumb|Di ''Codex Zographensis'' uun glagolitisk skraft; am 1100]] <br> At '''glagolitisk skraft''' of uk '''Glagolica''' as det äälst [[slaawisk]] skraft. Hat as brükt wurden för't [[Ual-Sarkenslaawisk]]: ''glagol'' = ''spriak''. [[Kyrill faan Saloniki]] (826–869) hää det ütjwerket. Efter ham as do det [[kyrilisk skraft]] näämd wurden, wat oober weder hial ööders ütjschocht. == Tekstbispal ''Üüsen Feeder'' == 1. lachts, det iarst ''trinj'' furem, 2. uun a maden det ''hukag'', kroatisk furem an 3. rochts, det kroatisk kursiif furem. [[Datei:Vergleich Glagolitische Schrift.jpg|left|600px]] {{ufsaat}} [[Datei:Hrvoje's missal 1.jpg|thumb|Det ''Missale faan Föörst Hrvohe''; am 1400]] == Alfabeet == Buksteewen an taalen, an enkelt flook brükt ''ligatuuren'' (ferbinjangen). [[Datei:Glagoljica_uglata.jpg|left|600px]] {{ufsaat}} == Luke uk diar == {{Commonscat öömrang|Glagolitic inscriptions in Croatia|Glagolitisk iinskraften uun Kroatien}} [[Kategorie:Skraft]] [[Kategorie:Slaawisk spriaken]] n35encmv0ewmid5q8lqdgoi721bkc8b Dwight Eisenhower 0 25093 279617 192949 2026-04-24T09:03:35Z Murma174 19 279617 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Eisenhower_official.jpg|thumb|'''Dwight Eisenhower''' (1956)]] '''Dwight David „Ike“ Eisenhower''' (* 14. [[Oktuuber]] [[1890]] uun [[Denison]], [[Texas]], üüs ''David Dwight Eisenhower''; † 28. [[Marts]] [[1969]] uun [[Washington, D.C.]]) wiar en US-amerikoons generool an faan [[1953]] tu [[1961]] de 34. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1953-1961 |VORGÄNGER=[[Harry S. Truman]] |NACHFOLGER=[[John F. Kennedy]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Eisenhower, Dwight}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] rudhpy6k6cx7p534nf5vi0dwzkg7ggt 279626 279617 2026-04-24T09:10:11Z Murma174 19 279626 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Eisenhower_official.jpg|thumb|'''Dwight Eisenhower''' (1956)]] '''Dwight David „Ike“ Eisenhower''' (* 14. [[Oktuuber]] [[1890]] uun [[Denison]], [[Texas]], üüs ''David Dwight Eisenhower''; † 28. [[Marts]] [[1969]] uun [[Washington, D.C.]]) wiar en US-amerikoons generool an faan [[1953]] tu [[1961]] de 34. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{commonscat fering}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1953-1961 |VORGÄNGER=[[Harry S. Truman]] |NACHFOLGER=[[John F. Kennedy]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Eisenhower, Dwight}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] pj9draj1tm4m0tqem3kjvxhlty9n4sn Sogdisk spriik 0 26929 279569 278770 2026-04-24T06:39:21Z Murma174 19 279569 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Sogdian_alphabet.jpg|thumb|upright=1.5|Det Sogdisk Skraft]] <br> '''Sogdisk''' wiar en [[Uastiraans Spriiken|uastiraans spriik]], wat uun det [[Madelaasien|madelasiaatisk]] regiuun faan [[Sogdien]], uun det [[Usbekistaan]] an [[Tadjikistaan]] faan daaling, an uk uun sogdisk gemianskapen uun [[Schiina]] spreegen wurd. Det wiar uun det [[7. juarhunert]] det ferkiarsspriik loongs at [[Siisenstruat]]. Ian spriikwiis faan’t Sogdisk, wat uun't [[8. juarhunert]] uun det [[Osruuschana]] regiuun spreegen wurd, as tu't [[Jaghnoobisk (Spriik)|Jaghnoobisk Spriik]] faan daaling wurden. At skraft faan’t spriik kaam faan det [[Arameeisk Skraft]] uf an wiar föörluuper faan dön [[Uiguurisk Skraft|Uiguurisk]] an [[Mongoolisk Skraft|Mongoolisk]] skraften. == Luke uk diar == {{commonscat fering|Sogdian language|Sogdisk}} [[Kategorie:Iraansk spriaken]] e289k9izeplabegir70d0wa8ex6nzl9 Choiseul (Prowins) 0 27752 279550 279535 2026-04-23T16:30:16Z Murma174 19 279550 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Choiseul Province in Solomon Islands (glow).svg|thumb|Det '''Choiseul Prowins''' uun dön Salomoon Eilunen]] <br> Det '''Choiseul Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Choiseul Province'') as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon Eilunen]]. Det hee 26.379 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Taro (Salomoonen)|Taro]]. <gallery widths = 250px> Flag of Choiseul.png|Flag faan't prowins Choiseulandneighbourhood.png|Choiseul an eilunen trinjam </gallery> Tu't prowins hiar a eilunen [[Choiseul]], Vaghena, Rob Roy, [[Taro]], an noch flook letjer eilunen. ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Choiseul Province}} {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] supmp4qo01stls0a9y84vscnde9dc35 Guadalcanal (Prowins) 0 28406 279603 279483 2026-04-24T08:07:14Z Murma174 19 279603 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Guadalcanal Province in Solomon Islands (glow).svg|thumb|Det '''Guadalcanal Prowins''' uun dön Salomoon Eilunen]] <br> Det '''Guadalcanal Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Guadalcanal Province'') as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon-Eilunen]]. Det hee 93.613 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Honiara]]. Tu't prowins hiar fööraal det [[eilun]] [[Guadalcanal]], an do noch enkelt letjer eilunen üs Nughu, Marapa an Rua Sura. <gallery widths=250px> Flag of Guadalcanal.png|Flag faan't prowins Map Administrative Divisions of Guadalcanal (Solomon Islands).png|''Wards'' an ''districts'' </gallery> Uun a [[Naist Wäältkrich]] wiar diar ambi faan August 1942 bit Febrewoore 1943 en siasliak twesken a [[USA]] an [[Jaapan]]. ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat fering|Guadalcanal Province}} {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] k60tf8oc9mvh16y5wf64fc6dkidopjy 279612 279603 2026-04-24T08:55:38Z Murma174 19 279612 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Guadalcanal Province in Solomon Islands (glow).svg|thumb|Det '''Guadalcanal Prowins''' uun dön Salomoon Eilunen]] <br> Det '''Guadalcanal Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Guadalcanal Province'') as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon-Eilunen]]. Det hee 93.613 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Honiara]]. Tu't prowins hiar fööraal det [[eilun]] [[Guadalcanal]], an do noch enkelt letjer eilunen üs Nughu, Marapa an Rua Sura. <gallery widths=250px> Flag of Guadalcanal.png|Flag faan't prowins Map Administrative Divisions of Guadalcanal (Solomon Islands).png|''Wards'' an ''districts'' </gallery> Uun a [[Naist Wäältkrich]] wiar diar ambi faan August 1942 bit Febrewoore 1943 en siasliak twesken a [[USA]] an [[Jaapan]]. Diar wiar uuk a leeder US president [[John F. Kennedy]] bedialigt. ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat fering|Guadalcanal Province}} {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] tjl9dy5cqm8xb44p50lybdkrctrhddb 279613 279612 2026-04-24T08:58:04Z Murma174 19 279613 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Guadalcanal Province in Solomon Islands (glow).svg|thumb|Det '''Guadalcanal Prowins''' uun dön Salomoon Eilunen]] <br> Det '''Guadalcanal Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Guadalcanal Province'') as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon-Eilunen]]. Det hee 93.613 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Honiara]]. Tu't prowins hiar fööraal det [[eilun]] [[Guadalcanal]], an do noch enkelt letjer eilunen üs Nughu, Marapa an Rua Sura. <gallery widths=250px> Flag of Guadalcanal.png|Flag faan't prowins Map Administrative Divisions of Guadalcanal (Solomon Islands).png|''Wards'' an ''districts'' </gallery> Uun a [[Naist Wäältkrich]] wiar diar ambi faan August 1942 bit Febrewoore 1943 en siasliak twesken a [[USA]] an [[Jaapan]]. Diar wiar uuk a leeder US president [[John F. Kennedy]] üs komandant faan en torpeedo buat bedialigt. ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat fering|Guadalcanal Province}} {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] qwvr3593471wwfun4vyaq12zzzilw02 Western (Salomoonen) 0 28407 279595 279515 2026-04-24T07:30:51Z Murma174 19 279595 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Western_Province_in_Solomon_Islands_(glow).svg|thumb|Det '''Western Prowins''' uun dön Salomoon-Eilunen]] <br> Det '''Western Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Western Province'') as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon-Eilunen]]. Det hee 76.649 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Gizo]]. <gallery widths = 250px> Flag of Western Province Solomon Islands.png|Flag faan't prowins NewGeorgiaGroupCloseup2.JPG|A New Georgia Eilunen </gallery> Tu't prowins hiar a [[New Georgia Eilunen]]. ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat fering|Western Province, Solomon Islands}} {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] k4m3o8hzgrencajzj68b7w4lxb1kq76 279600 279595 2026-04-24T07:48:12Z Murma174 19 279600 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Western_Province_in_Solomon_Islands_(glow).svg|thumb|Det '''Western Prowins''' uun dön Salomoon-Eilunen]] <br> Det '''Western Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Western Province'') as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon-Eilunen]]. Det hee 76.649 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Gizo]]. <gallery widths = 250px> Flag of Western Province Solomon Islands.png|Flag faan't prowins NewGeorgiaGroupCloseup2.JPG|A New Georgia Eilunen </gallery> Tu't prowins hiar a [[New Georgia Eilunen]] mä New Georgia (2037 km²), Vella Lavella (652 km²), Kolombangara (705 km²), [[Ghizo]] (35 km², mä't hoodsteed [[Gizo]]), Vangunu (509 km²), Rendova (411 km²) an Tetepare (182 km²). ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat fering|Western Province, Solomon Islands}} {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] aekijctq8fvuics1x5art6pogvjjom6 Isabel (Salomoonen) 0 28408 279549 279520 2026-04-23T16:29:24Z Murma174 19 279549 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Isabel Province in Solomon Islands (glow).svg|thumb|Det '''Isabel Prowins''' uun dön Salomoon-Eilunen]] <br> Det '''Isabel Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Isabel Province'') as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon-Eilunen]]. Det hee 26.158 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Buala]]. <gallery widths = 250px> Flag of Isabel Province Solomon Islands.png|Flag faan't prowins SantaIsabelmap.png|Santa Isabel an eilunen trinjam </gallery> Tu't prowins hiar a eilunen [[Santa Isabel]], San Jorge an noch flook letjer eilunen. ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Isabel Province}} {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] 2jlgifdowlb5x768y07hcaf5doenp3b Makira-Ulawa 0 28409 279552 172919 2026-04-23T16:41:28Z Murma174 19 279552 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Makira-Ulawa Province in Solomon Islands (glow).svg|thumb|Det '''Makira-Ulawa Prowins''' uun dön Salomoon-Eilunen]] <br> Det '''Makira-Ulawa Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Makira-Ulawa Province'') as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon-Eilunen]]. Det hee 40.419 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Kirakira]]. <gallery widths = 250px> Flag Makira and Ulawa.png|Flag faan't prowins MakiraMap.png|Makira an eilunen trinjam </gallery> Tu't prowins hiar a eilunen [[Makira]], [[Ulawa]], Owaraha, Owariki, Uki Ni Masi, a Olu Malau Eilunen, an noch flook letjer eilunen. ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Makira-Ulawa Province}} {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] cdaxba118lu4cl4cqvbo1tm5grseph9 279555 279552 2026-04-23T16:50:41Z Murma174 19 279555 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Makira-Ulawa Province in Solomon Islands (glow).svg|thumb|Det '''Makira-Ulawa Prowins''' uun dön Salomoon-Eilunen]] <br> Det '''Makira-Ulawa Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Makira-Ulawa Province'') as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon-Eilunen]]. Det hee 40.419 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Kirakira]]. <gallery widths = 250px> Flag Makira and Ulawa.png|Flag faan't prowins MakiraMap.png|Makira an eilunen trinjam </gallery> Tu't prowins hiar a eilunen [[Makira]], [[Ulawa]], Owaraha, Owariki, Uki Ni Masi, a Olu Malau Eilunen, an noch flook letjer eilunen. ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat fering|Makira-Ulawa Province}} {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] pbnuthisdmkcad18evpf52rd00ht1dx Malaita (Prowins) 0 28410 279556 172920 2026-04-23T16:56:44Z Murma174 19 279556 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Malaita Province in Solomon Islands (glow).svg|thumb|Det '''Malaita Prowins''' uun dön Salomoon-Eilunen]] <br> Det '''Malaita Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Malaita Province'') as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon-Eilunen]]. Det hee 137.596 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Auki]]. <gallery widths = 250px> Flag of Malaiita.png|Flag faan't prowins Malaita Island constituencies.jpg|Gemeenden faan Malaita </gallery> Tu't prowins hiar a eilunen [[Malaita]], Maramasike, Ontong Java an Sikaiana. ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat fering|Malaita Province}} {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] p0r6cnbe5ttbgr4b3objpzadalhimq0 279563 279556 2026-04-23T17:27:21Z Murma174 19 279563 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Malaita Province in Solomon Islands (glow).svg|thumb|Det '''Malaita Prowins''' uun dön Salomoon-Eilunen]] <br> Det '''Malaita Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Malaita Province'') as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon-Eilunen]]. Det hee 137.596 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Auki]]. <gallery widths = 250px> Flag of Malaiita.png|Flag faan't prowins Malaita Island constituencies.jpg|Gemeenden faan Malaita </gallery> Tu't prowins hiar a eilunen [[Malaita]], Maramasike, an a [[atol]]en Ontong Java an Sikaiana. ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat fering|Malaita Province}} {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] 52iwic4fx8fnnq3d0hj9a8o33z5iu2o Rennell an Bellona 0 28411 279589 172921 2026-04-24T07:14:07Z Murma174 19 279589 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Rennell and Bellona Province in Solomon Islands (glow).svg|thumb|Det '''Rennell an Bellona Prowins''' uun dön Salomoon-Eilunen]] <br> Det '''Rennell an Bellona Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Rennell and Bellona Province'') of uk '''''Renbel''''' as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon Eilunen]]. Det hee 3041 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Tigoa]]. <gallery widths = 250px> Flag of Rennell and Bellona Province.svg|Flag faan't prowins Rennell Islands map en.png|A Rennell Eilunen </gallery> Tu't prowins hiar a [[eilun]]en [[Rennell]] an [[Bellona]], an a ''Indispensable Reefs'', en keed faan [[koralenrab]]er. ==Kwelen== <references/> {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] cjgytk846udrbaa1sfa2lbwvde9srcd 279593 279589 2026-04-24T07:26:08Z Murma174 19 279593 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Rennell and Bellona Province in Solomon Islands (glow).svg|thumb|Det '''Rennell an Bellona Prowins''' uun dön Salomoon-Eilunen]] <br> Det '''Rennell an Bellona Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Rennell and Bellona Province'') of uk '''''Renbel''''' as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon Eilunen]]. Det hee 3041 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Tigoa]]. <gallery widths = 250px> Flag of Rennell and Bellona Province.svg|Flag faan't prowins Rennell Islands map en.png|A Rennell Eilunen </gallery> Tu't prowins hiar a [[eilun]]en [[Rennell]] an [[Bellona]], an a ''Indispensable Reefs'', en keed faan [[koralenrab]]er. ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat fering|Rennell and Bellona Province}} {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] aefetbwrxkx0pkv6ct7nnuy67t07eqj Temotu (Prowins) 0 28412 279582 172922 2026-04-24T06:52:33Z Murma174 19 279582 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Temotu Province in Solomon Islands (glow).svg|thumb|Det '''Temotu Prowins''' uun dön Salomoon-Eilunen]] <br> Det '''Temotu Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Temotu Province'') as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon-Eilunen]]. Det hee 21.362 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Lata]]. At prowins leit widj süüdwaastelk uf faan't Salomoonen Keed uun a Pasiifik. <gallery widths = 250px> Temotu province flag.svg|Flag faan't prowins Map of the Santa Cruz Islands (Solomon Islands).png|Santa Cruz Eilunen </gallery> Tu't prowins hiar fööraal a [[Santa Cruz Eilunen]], an uk a Duff Eilunen an a Reef Eilunen. ==Kwelen== <references/> {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] k725prg36vwm638npr3yiy83gohg5ln 279587 279582 2026-04-24T07:05:16Z Murma174 19 279587 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Temotu Province in Solomon Islands (glow).svg|thumb|Det '''Temotu Prowins''' uun dön Salomoon-Eilunen]] <br> Det '''Temotu Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Temotu Province'') as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon-Eilunen]]. Det hee 21.362 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Lata]]. At prowins leit widj süüdwaastelk uf faan't Salomoonen Keed uun a Pasiifik. <gallery widths = 250px> Temotu province flag.svg|Flag faan't prowins Map of the Santa Cruz Islands (Solomon Islands).png|Santa Cruz Eilunen </gallery> Tu't prowins hiar fööraal a [[Santa Cruz Eilunen]] mä't hoodeilun [[Nendo]], an uk a Duff Eilunen an a Reef Eilunen. ==Kwelen== <references/> {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] r72km2whs74pnk7zwyk1g3u3p90hr1p 279588 279587 2026-04-24T07:05:36Z Murma174 19 279588 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Temotu Province in Solomon Islands (glow).svg|thumb|Det '''Temotu Prowins''' uun dön Salomoon Eilunen]] <br> Det '''Temotu Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Temotu Province'') as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon-Eilunen]]. Det hee 21.362 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Lata]]. At prowins leit widj süüdwaastelk uf faan't Salomoonen Keed uun a Pasiifik. <gallery widths = 250px> Temotu province flag.svg|Flag faan't prowins Map of the Santa Cruz Islands (Solomon Islands).png|Santa Cruz Eilunen </gallery> Tu't prowins hiar fööraal a [[Santa Cruz Eilunen]] mä't hoodeilun [[Nendo]], an uk a Duff Eilunen an a Reef Eilunen. ==Kwelen== <references/> {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] ff0ykcykv8m839krl5r5cvuew07zuep 279594 279588 2026-04-24T07:27:02Z Murma174 19 279594 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Temotu Province in Solomon Islands (glow).svg|thumb|Det '''Temotu Prowins''' uun dön Salomoon Eilunen]] <br> Det '''Temotu Prowins''' (üüb [[Ingels]]: ''Temotu Province'') as ian faan dön prowinsen faan dön [[Salomoon-Eilunen]]. Det hee 21.362 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/Solomon.html ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Lata]]. At prowins leit widj süüdwaastelk uf faan't Salomoonen Keed uun a Pasiifik. <gallery widths = 250px> Temotu province flag.svg|Flag faan't prowins Map of the Santa Cruz Islands (Solomon Islands).png|Santa Cruz Eilunen </gallery> Tu't prowins hiar fööraal a [[Santa Cruz Eilunen]] mä't hoodeilun [[Nendo]], an uk a Duff Eilunen an a Reef Eilunen. ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat fering|Temotu Province}} {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] 99tce8rk1k5wqo616zi9eptq1zngf0h Vorlage:Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen 10 28413 279561 279524 2026-04-23T17:14:41Z Murma174 19 279561 wikitext text/x-wiki {{Navigationsleiste |BILD=[[Datei:Flag_of_Solomon Islands.svg|80px]] |TITEL=Prowinsen faan dön [[Salomoon-Eilunen]] |INHALT= [ [[Honiara]] ]&nbsp;&#124; [[Central (Salomoonen)|Central]]&nbsp;&#124; [[Choiseul (Prowins)|Choiseul]]&nbsp;&#124; [[Guadalcanal (Prowins)|Guadalcanal]]&nbsp;&#124; [[Isabel (Salomoonen)|Isabel]]&nbsp;&#124; [[Makira-Ulawa]]&nbsp;&#124; [[Malaita (Prowins)|Malaita]]&nbsp;&#124; [[Rennell an Bellona]]&nbsp;&#124; [[Temotu (Prowins)|Temotu]]&nbsp;&#124; [[Western (Salomoonen)|Western]] }}<noinclude> pa1a9kaijzj3wcic4ikajyl31rcmmze Honiara 0 28414 279558 279519 2026-04-23T17:05:54Z Murma174 19 279558 wikitext text/x-wiki {{Fering}} {{Positionskarte+ | Salomonen | width=250 | float=right | maptype=relief | caption='''Honiara''' uun dön Salomoon-Eilunen | places= {{Positionskarte~ | Salomonen | position=9 | lat=09/26//S | long=159/57// | region=SB | label='''[[Honiara]]'''}} }} <br> '''Honiara''' as at hoodsteed faan dön [[Salomoon-Eilunen]]. Det leit üüb a nuurdwaast eeg faan det [[Guadalcanal Eilun]]. Diar wene 64.609 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/en/solomon/cities/ ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. Honiara as uk hoodsteed faan't [[Guadalcanal (Prowins)|Prowins Guadalcanal]], hiart oober ei mä tu't prowins. Det hoodsteedregiuun as en prowins för ham salew. == Steeddialen == [[Datei:Honiara wards - crop of Map Administrative Divisions of Guadalcanal (Solomon Islands).png|thumb|left|400px|12 ''wards'' (ruad) an trii ''electoral districts'' (suart) uun Honiara.]] [[Datei:Flag of Honiara.svg|thumb|250px|Flag faan Honiara.]] {{ufsaat}} ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat fering|Honiara}} {{wikivoyage fering|Honiara|Honiara}} [[Kategorie:Steed uun a Salomoonen]] [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] a323096womxfba8shyg689je5bt8q7d 279559 279558 2026-04-23T17:06:34Z Murma174 19 279559 wikitext text/x-wiki {{Fering}} {{Positionskarte+ | Salomonen | width=250 | float=right | maptype=relief | caption='''Honiara''' uun dön Salomoon-Eilunen | places= {{Positionskarte~ | Salomonen | position=9 | lat=09/26//S | long=159/57// | region=SB | label='''[[Honiara]]'''}} }} <br> '''Honiara''' as at hoodsteed faan dön [[Salomoon Eilunen]]. Det leit üüb a nuurdwaast eeg faan det [[Guadalcanal Eilun]]. Diar wene 64.609 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/en/solomon/cities/ ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. Honiara as uk hoodsteed faan't [[Guadalcanal (Prowins)|Prowins Guadalcanal]], hiart oober ei mä tu't prowins. Det hoodsteedregiuun as en prowins för ham salew. == Steeddialen == [[Datei:Honiara wards - crop of Map Administrative Divisions of Guadalcanal (Solomon Islands).png|thumb|left|400px|12 ''wards'' (ruad) an trii ''electoral districts'' (suart) uun Honiara.]] [[Datei:Flag of Honiara.svg|thumb|250px|Flag faan Honiara.]] {{ufsaat}} ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat fering|Honiara}} {{wikivoyage fering|Honiara|Honiara}} [[Kategorie:Steed uun a Salomoonen]] [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] hvxsi8ihn8tun2vv7x27xw3dyj6y9jh 279562 279559 2026-04-23T17:15:39Z Murma174 19 279562 wikitext text/x-wiki {{Fering}} {{Positionskarte+ | Salomonen | width=250 | float=right | maptype=relief | caption='''Honiara''' uun dön Salomoon-Eilunen | places= {{Positionskarte~ | Salomonen | position=9 | lat=09/26//S | long=159/57// | region=SB | label='''[[Honiara]]'''}} }} <br> '''Honiara''' as at hoodsteed faan dön [[Salomoon Eilunen]]. Det leit üüb a nuurdwaast eeg faan det [[Guadalcanal Eilun]]. Diar wene 64.609 lidj (2009)<ref>[http://citypopulation.de/en/solomon/cities/ ''Solomon Islands'', citypopulation.de]</ref>. Honiara as uk hoodsteed faan't [[Guadalcanal (Prowins)|Prowins Guadalcanal]], hiart oober ei mä tu't prowins. Det hoodsteedregiuun as en prowins för ham salew. == Steeddialen == [[Datei:Honiara wards - crop of Map Administrative Divisions of Guadalcanal (Solomon Islands).png|thumb|left|400px|12 ''wards'' (ruad) an trii ''electoral districts'' (suart) uun Honiara.]] [[Datei:Flag of Honiara.svg|thumb|250px|Flag faan Honiara.]] {{ufsaat}} ==Kwelen== <references/> == Luke uk diar == {{commonscat fering|Honiara}} {{wikivoyage fering|Honiara|Honiara}} {{Prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen}} [[Kategorie:Steed uun a Salomoonen]] [[Kategorie:Prowins uun dön Salomoon-Eilunen]] 7xeqrxvkdhfpp3f233gqhijwtffzk7a Harry S. Truman 0 29253 279616 193002 2026-04-24T09:03:19Z Murma174 19 279616 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:TRUMAN_58-766-06_CROPPED.jpg|thumb|'''Harry S. Truman''' (amanbi 1947)]] '''Harry S. Truman''' (* 8. [[Mei]] [[1884]] uun [[Lamar]], [[Missouri]]; † 26. [[Deetsember]] [[1972]] uun [[Kansas City]], [[Missouri]]) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det [[Demokraatisk Partei]] an faan [[1945]], efter [[Franklin Delano Roosevelt]] san duas, tu [[1953]] de 33. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Tuföör wiar hi oner-president an fertreed twesken [[1935]] an [[1945]] a bundestoot Missouri uun det [[US-Senaat]]. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1945-1953 |VORGÄNGER=[[Franklin Delano Roosevelt]] |NACHFOLGER=[[Dwight Eisenhower]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Truman, Harry}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] [[Kategorie:Vize-President faan dön Ferianigt Stooten]] pqszsofya8km02u12euc7xcc2a2zazl 279625 279616 2026-04-24T09:09:29Z Murma174 19 279625 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:TRUMAN_58-766-06_CROPPED.jpg|thumb|'''Harry S. Truman''' (amanbi 1947)]] '''Harry S. Truman''' (* 8. [[Mei]] [[1884]] uun [[Lamar]], [[Missouri]]; † 26. [[Deetsember]] [[1972]] uun [[Kansas City]], [[Missouri]]) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det [[Demokraatisk Partei]] an faan [[1945]], efter [[Franklin Delano Roosevelt]] san duas, tu [[1953]] de 33. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Tuföör wiar hi oner-president an fertreed twesken [[1935]] an [[1945]] a bundestoot Missouri uun det [[US-Senaat]]. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{commonscat fering}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1945-1953 |VORGÄNGER=[[Franklin Delano Roosevelt]] |NACHFOLGER=[[Dwight Eisenhower]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Truman, Harry}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] [[Kategorie:Vize-President faan dön Ferianigt Stooten]] hx1033ar1jumss7mjym67r55xfa58lu John F. Kennedy 0 29254 279609 192980 2026-04-24T08:53:07Z Murma174 19 /* Luke uk diar */ 279609 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:John_F._Kennedy,_White_House_color_photo_portrait.jpg|thumb|'''John F. Kennedy''' (1963)]] '''John Fitzgerald „Jack“ Kennedy''' (* 29. [[Mei]] [[1917]] uun [[Brookline]], [[Massachusetts]]; † 22. [[Nofember]] [[1963]] uun [[Dallas]], [[Texas]]), wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det [[Demokraatisk Partei]] an faan [[1961]] tu [[1963]] de 35. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Hi wiar 1963 uun en atentaat ambroocht. A beeftgrünjer faan san duas san tu daaling uun a meeningen faan lidj amstreden. ==Luke uk diar== * ''Presidenten faan dön Ferianigt Stooten (1945-2001)'': [[Harry S. Truman]] (1945-1953), [[Dwight Eisenhower]] (1953-1961), [[John F. Kennedy]] (1961-1963), [[Lyndon B. Johnson]] (1963-1969), [[Richard Nixon]] (1969-1974), [[Gerald Ford]] (1974-1977), [[Jimmy Carter]] (1977-1981), [[Ronald Reagan]] (1981-1989), [[George H.W. Bush]] (1989-1993), [[Bill Clinton]] (1993-2001). * ''Vize-Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1945-2001:'' ''nian'' (1945-1949), [[Alben W. Barkley]] (1949-1953), [[Richard Nixon]] (1953-1961), [[Lyndon B. Johnson]] (1961-1963), ''neen'' (1963-1965), [[Hubert Humphrey]] (1965-1969), [[Spiro Agnew]] (1969-1973), ''nian'' (Oktuuber-Deetsember 1973), [[Gerald Ford]] (1973-1974), ''nian'' (August-Deetsember 1974), [[Nelson Rockefeller]] (1974-1977), [[Walter Mondale]] (1977-1981), [[George H.W. Bush]] (1981-1989), [[Dan Quayle]] (1989-1993), [[Al Gore]] (1993-2001). {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1961-1963 |VORGÄNGER=[[Dwight Eisenhower]] |NACHFOLGER=[[Lyndon B. Johnson]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Kennedy, John F.}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] 3jvvtjrul8dn0p93putkjd2s9j89o82 279610 279609 2026-04-24T08:53:38Z Murma174 19 /* Luke uk diar */ 279610 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:John_F._Kennedy,_White_House_color_photo_portrait.jpg|thumb|'''John F. Kennedy''' (1963)]] '''John Fitzgerald „Jack“ Kennedy''' (* 29. [[Mei]] [[1917]] uun [[Brookline]], [[Massachusetts]]; † 22. [[Nofember]] [[1963]] uun [[Dallas]], [[Texas]]), wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det [[Demokraatisk Partei]] an faan [[1961]] tu [[1963]] de 35. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Hi wiar 1963 uun en atentaat ambroocht. A beeftgrünjer faan san duas san tu daaling uun a meeningen faan lidj amstreden. ==Luke uk diar== * ''Presidenten faan dön Ferianigt Stooten (1945-2001)'': [[Harry S. Truman]] (1945-1953), [[Dwight Eisenhower]] (1953-1961), [[John F. Kennedy]] (1961-1963), [[Lyndon B. Johnson]] (1963-1969), [[Richard Nixon]] (1969-1974), [[Gerald Ford]] (1974-1977), [[Jimmy Carter]] (1977-1981), [[Ronald Reagan]] (1981-1989), [[George H.W. Bush]] (1989-1993), [[Bill Clinton]] (1993-2001). * ''Vize-Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1945-2001:'' ''neen'' (1945-1949), [[Alben W. Barkley]] (1949-1953), [[Richard Nixon]] (1953-1961), [[Lyndon B. Johnson]] (1961-1963), ''neen'' (1963-1965), [[Hubert Humphrey]] (1965-1969), [[Spiro Agnew]] (1969-1973), ''neen'' (Oktuuber-Deetsember 1973), [[Gerald Ford]] (1973-1974), ''neen'' (August-Deetsember 1974), [[Nelson Rockefeller]] (1974-1977), [[Walter Mondale]] (1977-1981), [[George H.W. Bush]] (1981-1989), [[Dan Quayle]] (1989-1993), [[Al Gore]] (1993-2001). {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1961-1963 |VORGÄNGER=[[Dwight Eisenhower]] |NACHFOLGER=[[Lyndon B. Johnson]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Kennedy, John F.}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] e05pc0mab3n5zpuzaa0l2eb3i1qnvkc 279611 279610 2026-04-24T08:54:30Z Murma174 19 279611 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:John_F._Kennedy,_White_House_color_photo_portrait.jpg|thumb|'''John F. Kennedy''' (1963)]] <br> '''John Fitzgerald „Jack“ Kennedy''' (* 29. [[Mei]] [[1917]] uun [[Brookline]], [[Massachusetts]]; † 22. [[Nofember]] [[1963]] uun [[Dallas]], [[Texas]]), wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det [[Demokraatisk Partei]] an faan [[1961]] tu [[1963]] de 35. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Hi wiar 1963 uun en atentaat ambroocht. A beeftgrünjer faan san duas san tu daaling uun a meeningen faan lidj amstreden. ==Luke uk diar== * ''Presidenten faan dön Ferianigt Stooten (1945-2001)'': [[Harry S. Truman]] (1945-1953), [[Dwight Eisenhower]] (1953-1961), [[John F. Kennedy]] (1961-1963), [[Lyndon B. Johnson]] (1963-1969), [[Richard Nixon]] (1969-1974), [[Gerald Ford]] (1974-1977), [[Jimmy Carter]] (1977-1981), [[Ronald Reagan]] (1981-1989), [[George H.W. Bush]] (1989-1993), [[Bill Clinton]] (1993-2001). * ''Vize-Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1945-2001:'' ''neen'' (1945-1949), [[Alben W. Barkley]] (1949-1953), [[Richard Nixon]] (1953-1961), [[Lyndon B. Johnson]] (1961-1963), ''neen'' (1963-1965), [[Hubert Humphrey]] (1965-1969), [[Spiro Agnew]] (1969-1973), ''neen'' (Oktuuber-Deetsember 1973), [[Gerald Ford]] (1973-1974), ''neen'' (August-Deetsember 1974), [[Nelson Rockefeller]] (1974-1977), [[Walter Mondale]] (1977-1981), [[George H.W. Bush]] (1981-1989), [[Dan Quayle]] (1989-1993), [[Al Gore]] (1993-2001). {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1961-1963 |VORGÄNGER=[[Dwight Eisenhower]] |NACHFOLGER=[[Lyndon B. Johnson]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Kennedy, John F.}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] r809eo22dt0cey0dbd1th1maf68wgi3 279614 279611 2026-04-24T09:02:03Z Murma174 19 -> föörlaag 279614 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:John_F._Kennedy,_White_House_color_photo_portrait.jpg|thumb|'''John F. Kennedy''' (1963)]] <br> '''John Fitzgerald „Jack“ Kennedy''' (* 29. [[Mei]] [[1917]] uun [[Brookline]], [[Massachusetts]]; † 22. [[Nofember]] [[1963]] uun [[Dallas]], [[Texas]]), wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det [[Demokraatisk Partei]] an faan [[1961]] tu [[1963]] de 35. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Hi wiar 1963 uun en atentaat ambroocht. A beeftgrünjer faan san duas san tu daaling uun a meeningen faan lidj amstreden. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1961-1963 |VORGÄNGER=[[Dwight Eisenhower]] |NACHFOLGER=[[Lyndon B. Johnson]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Kennedy, John F.}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] 8vw7pbhq856n3xj2f3je70gb23tlaaj 279627 279614 2026-04-24T09:10:36Z Murma174 19 279627 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:John_F._Kennedy,_White_House_color_photo_portrait.jpg|thumb|'''John F. Kennedy''' (1963)]] <br> '''John Fitzgerald „Jack“ Kennedy''' (* 29. [[Mei]] [[1917]] uun [[Brookline]], [[Massachusetts]]; † 22. [[Nofember]] [[1963]] uun [[Dallas]], [[Texas]]), wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det [[Demokraatisk Partei]] an faan [[1961]] tu [[1963]] de 35. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Hi wiar 1963 uun en atentaat ambroocht. A beeftgrünjer faan san duas san tu daaling uun a meeningen faan lidj amstreden. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{commonscat fering}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1961-1963 |VORGÄNGER=[[Dwight Eisenhower]] |NACHFOLGER=[[Lyndon B. Johnson]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Kennedy, John F.}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] eytz6f1it8f0zkdkc74x2gnqk806vbs Lyndon B. Johnson 0 29255 279618 192983 2026-04-24T09:03:52Z Murma174 19 279618 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Lyndon_B._Johnson,_photo_portrait,_leaning_on_chair,_color_cropped.jpg|thumb|'''Lyndon B. Johnson''' (Marts 1964)]] '''Lyndon Baines Johnson''' (* 27. [[August]] [[1908]] uun [[Stonewall]], [[Texas]]; † 22. [[Janewoore]] [[1973]] uk diar) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det [[Demokraatisk Partei]] an faan [[1963]], efter [[John F. Kennedy]] san duas, tu [[1969]] de 36. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Tuföör fertreed hi faan [[1937]] tu [[1949]] a bundesstoot Texas uun det [[US-Representantenhüs]] an uk faan [[1949]] tu [[1961]] uun det [[US-Seneat]]. Faan [[1961]] wiar hi oner-president oner John F. Kennedy. Efter a John F. Kennedy san duas, 22. Nofember 1963, wurd Johnson uun buurd faan det ''Air Force One'' üüs nei US-president iinsweerd. Hi wurd uun det presidentskapswool uun Nofember 1964 uun sin baantje besteediget. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1963-1969 |VORGÄNGER=[[John F. Kennedy]] |NACHFOLGER=[[Richard Nixon]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Johnson, Lyndon}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] [[Kategorie:Vize-President faan dön Ferianigt Stooten]] i3mlokoab5rtm27tp97no08cxaja0qi 279628 279618 2026-04-24T09:11:05Z Murma174 19 279628 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Lyndon_B._Johnson,_photo_portrait,_leaning_on_chair,_color_cropped.jpg|thumb|'''Lyndon B. Johnson''' (Marts 1964)]] '''Lyndon Baines Johnson''' (* 27. [[August]] [[1908]] uun [[Stonewall]], [[Texas]]; † 22. [[Janewoore]] [[1973]] uk diar) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det [[Demokraatisk Partei]] an faan [[1963]], efter [[John F. Kennedy]] san duas, tu [[1969]] de 36. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Tuföör fertreed hi faan [[1937]] tu [[1949]] a bundesstoot Texas uun det [[US-Representantenhüs]] an uk faan [[1949]] tu [[1961]] uun det [[US-Seneat]]. Faan [[1961]] wiar hi oner-president oner John F. Kennedy. Efter a John F. Kennedy san duas, 22. Nofember 1963, wurd Johnson uun buurd faan det ''Air Force One'' üüs nei US-president iinsweerd. Hi wurd uun det presidentskapswool uun Nofember 1964 uun sin baantje besteediget. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{commonscat fering}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1963-1969 |VORGÄNGER=[[John F. Kennedy]] |NACHFOLGER=[[Richard Nixon]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Johnson, Lyndon}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] [[Kategorie:Vize-President faan dön Ferianigt Stooten]] jwdjdin8ho3gzov3igrr5oeitevct4c Richard Nixon 0 29256 279619 192991 2026-04-24T09:04:11Z Murma174 19 279619 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Nixon_30-0316a.jpg|thumb|'''Richard Nixon''' (1971)]] '''Richard Milhous Nixon''' (* 9. [[Janewoore]] [[1913]] uun [[Yorba Linda]], [[Kalifornien]]; † 22. [[April]] [[1994]] uun [[New York]]) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det [[Republikaans Partei (USA)|Republikaans Partei]] an faan [[1969]] tu [[1974]] de 37. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Hi wurd uun det presidentskapswool faan 7. [[Nofember]] [[1972]] welerweelet, man uun't fulig faan det [[Watergate-Afeer]] treed Nixon faan sin baantje turag. Hi wiar faan [[1953]] tu [[1961]] uk vize-president faan't lun. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1969-1974 |VORGÄNGER=[[Lyndon B. Johnson]] |NACHFOLGER=[[Gerald Ford]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Nixon, Richard}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] [[Kategorie:Vize-President faan dön Ferianigt Stooten]] l9o9dy2edp1lrkl59600vl9d6pgn69t 279629 279619 2026-04-24T09:11:33Z Murma174 19 279629 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Nixon_30-0316a.jpg|thumb|'''Richard Nixon''' (1971)]] '''Richard Milhous Nixon''' (* 9. [[Janewoore]] [[1913]] uun [[Yorba Linda]], [[Kalifornien]]; † 22. [[April]] [[1994]] uun [[New York]]) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det [[Republikaans Partei (USA)|Republikaans Partei]] an faan [[1969]] tu [[1974]] de 37. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Hi wurd uun det presidentskapswool faan 7. [[Nofember]] [[1972]] welerweelet, man uun't fulig faan det [[Watergate-Afeer]] treed Nixon faan sin baantje turag. Hi wiar faan [[1953]] tu [[1961]] uk vize-president faan't lun. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{commonscat fering}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1969-1974 |VORGÄNGER=[[Lyndon B. Johnson]] |NACHFOLGER=[[Gerald Ford]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Nixon, Richard}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] [[Kategorie:Vize-President faan dön Ferianigt Stooten]] b532t5zwp4tzz0hr559ckoq7tpo1k1x Gerald Ford 0 29262 279620 192992 2026-04-24T09:04:26Z Murma174 19 279620 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Gerald_Ford_presidential_portrait_(cropped).jpg|thumb|'''Gerald Ford''' (1974)]] '''Gerald Rudolph Ford, Jr.''' (bäären üüs ''Leslie Lynch King, Jr.''; * 14. [[Jüüle]] [[1913]] uun [[Omaha]], [[Nebraska]]; † 26. [[Deetsember]] [[2006]] uun [[Rancho Mirage]], [[Kalifornien]]) wiar en poliitiker faan det [[Republikaans Partei (USA)|Republikaans Partei]] an faan [[1974]], efter [[Richard Nixon]] san turagtreed, tu [[1977]] de 38. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Hi wiar faan [[Deetsember]] [[1973]] tu [[August]] [[1974]] a vize-president faan't lun. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1974-1977 |VORGÄNGER=[[Richard Nixon]] |NACHFOLGER=[[Jimmy Carter]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Ford, Gerald}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] [[Kategorie:Vize-President faan dön Ferianigt Stooten]] ak3nyc7y2su1tgll0umo66by9sz23ay 279630 279620 2026-04-24T09:12:00Z Murma174 19 279630 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Gerald_Ford_presidential_portrait_(cropped).jpg|thumb|'''Gerald Ford''' (1974)]] '''Gerald Rudolph Ford, Jr.''' (bäären üüs ''Leslie Lynch King, Jr.''; * 14. [[Jüüle]] [[1913]] uun [[Omaha]], [[Nebraska]]; † 26. [[Deetsember]] [[2006]] uun [[Rancho Mirage]], [[Kalifornien]]) wiar en poliitiker faan det [[Republikaans Partei (USA)|Republikaans Partei]] an faan [[1974]], efter [[Richard Nixon]] san turagtreed, tu [[1977]] de 38. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Hi wiar faan [[Deetsember]] [[1973]] tu [[August]] [[1974]] a vize-president faan't lun. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{commonscat fering}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1974-1977 |VORGÄNGER=[[Richard Nixon]] |NACHFOLGER=[[Jimmy Carter]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Ford, Gerald}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] [[Kategorie:Vize-President faan dön Ferianigt Stooten]] duc7qnw4f639i5czfhtv6j4rp7h3xz3 Jimmy Carter 0 29263 279621 270122 2026-04-24T09:04:41Z Murma174 19 279621 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:JimmyCarterPortrait2.jpg|thumb|'''Jimmy Carter''' (1977)]] '''James Earl „Jimmy“ Carter Jr.''' (* [[1. Oktuuber]] [[1924]] uun [[Plains (Georgia)|Plains]], [[Georgia]] ; † [[29. Deetsember]] [[2024]] uun [[Plains (Georgia)|Plains]], [[Georgia]]) wiar en US-ameerikoonsen poliitiker faan det [[Demokraatisk Partei]]. Hi wiar faan [[1977]] tu [[1981]] de 39. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Faan [[1971]] tu [[1975]] wiar hi guwernöör faan Georgia. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1977-1981 |VORGÄNGER=[[Gerald Ford]] |NACHFOLGER=[[Ronald Reagan]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Carter, Jimmy}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] 358poe9c8n403lkzxzruc1dgna2nbb1 279631 279621 2026-04-24T09:13:03Z Murma174 19 279631 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:JimmyCarterPortrait2.jpg|thumb|'''Jimmy Carter''' (1977)]] '''James Earl „Jimmy“ Carter Jr.''' (* [[1. Oktuuber]] [[1924]] uun [[Plains (Georgia)|Plains]], [[Georgia]] ; † [[29. Deetsember]] [[2024]] uun [[Plains (Georgia)|Plains]], [[Georgia]]) wiar en US-ameerikoonsen poliitiker faan det [[Demokraatisk Partei]]. Hi wiar faan [[1977]] tu [[1981]] de 39. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Faan [[1971]] tu [[1975]] wiar hi guwernöör faan Georgia. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{commonscat fering}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1977-1981 |VORGÄNGER=[[Gerald Ford]] |NACHFOLGER=[[Ronald Reagan]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Carter, Jimmy}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] qiq9s0ojzy7lcqbmwo5tyf4r2kqo27z George H.W. Bush 0 29264 279623 257749 2026-04-24T09:07:54Z Murma174 19 279623 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|thumb|'''George H.W. Bush''' (1989)]] '''George Herbert Walker Bush''' (miast ianfach ''George Bush'' of ''George Bush Senior''; * 12. [[Jüüne]] [[1924]] uun [[Milton]], [[Massachusetts]]; † 30. [[Nofember]] [[2018]] uun [[Houston]], [[Texas]]), wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det [[Republikaans Partei (USA)|Republikaans Partei]]. Hi wiar faan [[1989]] tu [[1993]] de 41. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Hi wiar de 43. US-president, [[George W. Bush]], an de iar guwernöör faan [[Florida]], [[Jeb Bush]], hör aatj. Hi wiar uk faan [[1981]] tu [[1989]] a vize-president. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1989-1993 |VORGÄNGER=[[Ronald Reagan]] |NACHFOLGER=[[Bill Clinton]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Bush, George H. W.}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] [[Kategorie:Vize-President faan dön Ferianigt Stooten]] 8tnx006e3545kin1nz4evu8oij4bj8d 279632 279623 2026-04-24T09:14:19Z Murma174 19 279632 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|thumb|'''George H.W. Bush''' (1989)]] '''George Herbert Walker Bush''' (miast ianfach ''George Bush'' of ''George Bush Senior''; * 12. [[Jüüne]] [[1924]] uun [[Milton]], [[Massachusetts]]; † 30. [[Nofember]] [[2018]] uun [[Houston]], [[Texas]]), wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det [[Republikaans Partei (USA)|Republikaans Partei]]. Hi wiar faan [[1989]] tu [[1993]] de 41. president faan dön [[Ferianigt Stooten]]. Hi wiar de 43. US-president, [[George W. Bush]], an de iar guwernöör faan [[Florida]], [[Jeb Bush]], hör aatj. Hi wiar uk faan [[1981]] tu [[1989]] a vize-president. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{commonscat fering|George H. W. Bush}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1989-1993 |VORGÄNGER=[[Ronald Reagan]] |NACHFOLGER=[[Bill Clinton]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Bush, George H. W.}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] [[Kategorie:Vize-President faan dön Ferianigt Stooten]] gx24kjhxrniri40x6cqnl520jmu13mj Bill Clinton 0 29265 279624 256934 2026-04-24T09:08:08Z Murma174 19 279624 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Bill_Clinton.jpg|thumb|'''Bill Clinton''' (1993)]] '''William Jefferson „Bill“ Clinton''' (bäären üüs ''William Jefferson Blythe III.''; * 19. [[August]] [[1946]] uun [[Hope]], [[Arkansas]]) as en [[Feriind Stoote foon Ameerika|US-ameerikoons]] poliitiker faan det [[Demokraatisk Partei]]. Faan [[1993]] tu [[2001]] wiar hi de 42. president faan det [[Ferianigt Stooten]]. Tuföör wiar hi guwernöör faan Arkansas. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1993-2001 |VORGÄNGER=[[George H.W. Bush]] |NACHFOLGER=[[George W. Bush]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Clinton, Bill}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] cqln3fj47dutr81fwr4qit5gj5zzye6 279633 279624 2026-04-24T09:14:57Z Murma174 19 279633 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Bill_Clinton.jpg|thumb|'''Bill Clinton''' (1993)]] '''William Jefferson „Bill“ Clinton''' (bäären üüs ''William Jefferson Blythe III.''; * 19. [[August]] [[1946]] uun [[Hope]], [[Arkansas]]) as en [[Feriind Stoote foon Ameerika|US-ameerikoons]] poliitiker faan det [[Demokraatisk Partei]]. Faan [[1993]] tu [[2001]] wiar hi de 42. president faan det [[Ferianigt Stooten]]. Tuföör wiar hi guwernöör faan Arkansas. ==Luke uk diar== {{US presidenten 1945-2001}} {{commonscat fering}} {{Personenleiste fering |AMT=[[Datei:Flag_of_the_United_States.svg|50px]]<br />President faan dön [[Ferianigt Stooten]] |ZEIT=1993-2001 |VORGÄNGER=[[George H.W. Bush]] |NACHFOLGER=[[George W. Bush]] }} {{Normdooten}} {{DEFAULTSORT:Clinton, Bill}} [[Kategorie:President faan dön Ferianigt Stooten]] jmegbynfsf6hrkvwvtn0aa683nz34og Xinjiang 0 30107 279568 179258 2026-04-24T06:39:09Z Murma174 19 279568 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} [[Datei:Xinjiang in China (de-facto) (+all claims hatched).svg|thumb|'''Xinjiang''' uun Sjiina]] '''Xinjiang''' ({{zh|c=新疆|p=Xīnjiāng|w=Hsin-chiang}}; {{ugF|شینجاڭ&lrm;}}, iar uk: Sinkiang) as det autonoom regiiun faan a [[Uiguuren]] uun Nuurdwaast-[[Sjiina]]. Diar wene bütj Uiguuren oober uk [[Han-Sjineesen]] an Mongoolen. Hoodstääd as [[Ürümqi]], ööder grat stääden diar san [[Kaxgar (Stadt)|Kaxgar]], [[Gulja (Stadt)|Gulja]], [[Gaochang (Turpan)|Gaochang]], [[Shihezi]], [[Karamay]], [[Altay (Stadt)|Altay]], [[Korla (Bayingolin)|Korla]], [[Yizhou (Stadtbezirk)|Yizhou]], [[Manas (Großgemeinde)|Manas]], [[Aksu (Stadt)|Aksu]] an [[Hotan (Stadt)|Hotan]]. Uun Xinjiang lewe (2015) gud 23 miljuun minsken üüb 1.640.320 km². Trinjam lei [[Indien]], [[Pakistaan]], [[Afghanistaan]], [[Tadjikistaan]], [[Kirgistaan]], [[Kasachstaan]], [[Ruslun]] an a [[Mongolei]]. Naiberprowinsen uun Sjiina san [[Gansu]] an [[Qinghai]], an det [[Autonoom Regiuun Tiibet]] uun't süüden. A Uiguuren san [[musliimen]], an jo raage flooksis mä't sjineesk regiarang tuup. An Sjiina gongt hard jin a Uiguuren föör. == Luke uk diar == {{Commonscat öömrang|Xinjiang|Xinjiang}} {{Wikiatlas öömrang|Xinjiang|Xinjiang}} {{wikivoyage öömrang|Xinjiang|Xinjiang}} {{Ferwaltang Sjiina}} [[Kategorie:Prowins uun Sjiina]] ccmdbd7dwyc6gxs6c5antvaxegzyjni Tadjiiks Sosialistisk Sowjetrepubliik 0 32258 279572 276731 2026-04-24T06:40:30Z Murma174 19 Murma174 hää det sidj [[Tadschiiks Sosialistisk Sowjetrepubliik]] efter [[Tadjiiks Sosialistisk Sowjetrepubliik]] fersköwen. 276731 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Tajik SSR in the Soviet Union.svg|thumb|Koord faan det '''Tadschiiks SSR''' uun't Sowjetunioon]] [[Datei:Flag of the Tajik Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Tajikistan (1991–1992).svg|thumb|Flag faan det '''Tadschiiks SSR''' faan 1953 tu 1991]] Det '''Tadschiiks Sosialistisk Sowjetrepubliik''' (kurt: ''Tadschiiks SSR'', ''Sowjet Tadschiikistaan'' of ''Tadschiikistaan''; üüb [[Tadschiiks]]: Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон ''Respublkai Sovetii Socialistii Tojikiston''; üüb [[Rüs]]: Таджикская Советская Социалистическая Республика ''Tadžikskaja Sovetskaja Socialističeskaja Respublika'') wiar faan [[1929]] tu [[1991]] ian faan a republiiken uun't [[Sowjetunioon]]. ==Befölkring== Det letst folksteeling uun't Sowjetunioon wiar uun't juar [[1989]]. Efter a resultooten hed det Tadschikisk SSR 5.108.576 lidj: 2.571.030 diarfaan wiar wüfhööd an 2.537.546 karmen, 3.440.466 lewet üüb't lun an 1.668.110 uun a steeden<ref>{{Cite web fering|url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg1.php|title=Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей.|publisher=www.demoscope.ru|accessdate=2020-08-27}}</ref>. ==Histoore== At lun wurd 9. September [[1991]] üüs at republiik [[Tadschiikistaan]] suwereen. ==Politiik== Det regiaringspartei wiar det [[Komunistisk Partei faan Tadschiikistaan]], wat en twiig faan det [[Komunistisk Partei faan't Sowjetunioon]] wiar. ===Hoodmaaner=== ==Kwelen== <references/> {{Republiiken faan't Sowjetunioon}} [[Kategorie:Republiik faan't Sowjetunioon]] [[Kategorie:Tadjikistaan]] p8ob3dujyud972p4nnca5067nym6c7p 279574 279572 2026-04-24T06:41:55Z Murma174 19 279574 wikitext text/x-wiki {{Fering}} [[Datei:Tajik SSR in the Soviet Union.svg|thumb|Koord faan det '''Tadschiiks SSR''' uun't Sowjetunioon]] [[Datei:Flag of the Tajik Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Tajikistan (1991–1992).svg|thumb|Flag faan det '''Tadjiiks SSR''' faan 1953 tu 1991]] Det '''Tadjiiks Sosialistisk Sowjetrepubliik''' (kurt: ''Tadjiiks SSR'', ''Sowjet Tadjiikistaan'' of ''Tadjiikistaan''; üüb [[Tadjiiks]]: Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон ''Respublkai Sovetii Socialistii Tojikiston''; üüb [[Rüs]]: Таджикская Советская Социалистическая Республика ''Tadžikskaja Sovetskaja Socialističeskaja Respublika'') wiar faan [[1929]] tu [[1991]] ian faan a republiiken uun't [[Sowjetunioon]]. ==Befölkring== Det letst folksteeling uun't Sowjetunioon wiar uun't juar [[1989]]. Efter a resultooten hed det Tadschikisk SSR 5.108.576 lidj: 2.571.030 diarfaan wiar wüfhööd an 2.537.546 karmen, 3.440.466 lewet üüb't lun an 1.668.110 uun a steeden<ref>{{Cite web fering|url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg1.php|title=Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей.|publisher=www.demoscope.ru|accessdate=2020-08-27}}</ref>. ==Histoore== At lun wurd 9. September [[1991]] üüs at republiik [[Tadjiikistaan]] suwereen. ==Politiik== Det regiaringspartei wiar det [[Komunistisk Partei faan Tadjiikistaan]], wat en twiig faan det [[Komunistisk Partei faan't Sowjetunioon]] wiar. ===Hoodmaaner=== ==Kwelen== <references/> {{Republiiken faan't Sowjetunioon}} [[Kategorie:Republiik faan't Sowjetunioon]] [[Kategorie:Tadjikistaan]] i9hjxt0td4xskhscxfa1gpsqyhvfdp4 Tian Shan 0 48569 279570 278906 2026-04-24T06:39:35Z Murma174 19 279570 wikitext text/x-wiki {{Öömrang}} {{Databox}} <br> A '''Tian Shan''' of uk '''Tienschan''', det ment ''hemelberger'', as en keed faan [[berger]] uun [[Madelaasien]]. Hat as 2.450&nbsp;km lung, 400&nbsp;km briad an bit {{Höhe|7439}} huuch. A Tienschan lingt auer a stooten [[Kasachstaan]], [[Kirgistaan]], [[Tadjikistaan]] an [[Usbekistan]] wech, an uk noch iin uun't [[Xinjiang]] ([[Sjiina]]). [[Datei:Seidenstrasse GMT Ausschnitt Zentralasien.jpg|left|300px]] {{ufsaat}} Sant 2016 as a Tienschan en [[UNESCO]] weltnatüürarewdial. A Tian Shan slot at [[Tarim Baseng]] efter nuurden uf. == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Tian Shan}} * [[Huuch Aasien]] [[Kategorie:Berig uun Aasien]] [[Kategorie:Sööwendüüsener]] qlljbhjid46y21ktd1mashh7uspbry5 Diskussion:Iraan 1 54025 279543 279540 2026-04-23T15:30:22Z Murma174 19 279543 wikitext text/x-wiki == Link zu Iran auf Fering == Ich würde gerne einen Artikel auf Fering über Iran erstellen, meine Versuche eine eigene Fering-Seite zu erstellen scheiterten leider, deswegen meine Frage wie ich dies machen kann ohne die Seite auf Öömrang zu "schädigen". [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 22:35, 27. Det. 2025 (CET) : {{Ping|Der Priese}} Der Anfang war schon gut: In die Navigationsleiste von [[Iraan]] einen Titel für Fering einfügen. Der Titel [[Iran]] ist aber schon vergeben für eine Weiterleitung: https://frr.wikipedia.org/w/index.php?title=Iran&redirect=no : Auf Fering wird man Iran aber auch mit einem langen a sprechen. Wenn also ein zweiter Artikel mit gleichem Titel/Lemma erscheinen soll, dann haben wir uns auf folgende Lösung verständigt: Der zweite Artikel bekommt einen Anhang im Titel: [[Iraan/fe]] wie z.B. hier: [[Runees/mo]]. Damit die Überschrift aber nicht Runees/mo lautet (das sieht nicht schön aus), bekommt der Zweitartikel ganz oben den Hinweis, wie der Titel lauten soll: <nowiki>{{Titel|Runees}}</nowiki> : Alternativ kannst Du aber auch den Artikel [[Iraan]] ergänzen, z.B. mit einem Abschnitt Geschichte/Histoore . Ich finde es überhaupt nicht problematisch, fering und öömrang im gleichen Artikel zu kombinieren. : Sowidj min soochter diartu. Hartelk gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 23:15, 27. Det. 2025 (CET) ::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Föl toonk für die schnelle und vor allem ausführliche Antwort! Ich persönlich finde es durch meine bisherige Erfahrung mit fering und öömrang auch, dass sie sich so stark ähneln (nur andere Schreibweisen/Aussprechen, dass es vielleicht Sinn macht diese zu kombinieren um mehr gemeinsam zu erreichen, dabei beide Schreibweisen und Konjugationen zu akzeptieren? Dann würde ich tatsächlich lieber Artikel welche ich auf öömrang vorfinde weiter bearbeiten, statt einen komplett neuen zu generieren. ::Hartelk gröötnisen an en gud nacht. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 23:26, 27. Det. 2025 (CET) == DJ oder DSCH == Gudai, Über das Wort Tadschikistan bin ich auf folgendes gekommen: Ich würde vorschlagen, dass wir DJ belassen (weil die Wörter so kürzer werden) und gerne dies auch auf der Iraan Seite so umsetzten. Wie auch bei: [[Djungelhanen]]. Im friesischen wird ja DJ auch Djungel verwendet. Im persischem und tadjikischem entspricht dies den Buchstaben: ج und '''ҷ.''' Dies bedeutet aber auch das die Prowinsen/Städte im Iraan, leider nochmal angepasst werden müssen: also Karadj statt [[Karadsch]]. Dann müssten auch Artikel wie [[Djingis Khan]] nicht verändert werden? Im gleichen Zug vielleicht auch die Frage nach TSCH oder TJ? Wie in Beluutschistaan. Auch hier Beluutjistaan denkbar (https://frr.wikipedia.org/wiki/Belutschisk). Da in Fering auch Tjiisklun z.B. auch mit tʃ bzw. چ wie in Persisch oder Belutschisch bzw. ch im englischem wie church ausgesprochen wird? [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:23, 23. Apr. 2026 (CEST) : {{Ping|Der Priese}} Fering DJ im Anlaut gibt es eigentlich gar nicht, aber bei Fremdwörtern wie Djungel oder Djingis Khan passt es ganz gut. Damit wäre die Aussprache wie der engl. Name John. Fering DJ im Auslaut ist ein sehr spezieller Laut, sehr weich und verschmolzen (moulliert), z.B. ihn widj oder iidj. Nun weiß ich nicht, wie weich oder scharf die Aussprache von Karadsch ist, aber ich nehme an, man hört einen deutlichen Zischlaut. Dann wäre die Schreibweise Karadj irreführend. <br> Die Korrekturen der Artikelnamen wäre das kleinere Problem. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 17:30, 23. Apr. 2026 (CEST) djt5oc1uw23qr8glnbaqkh75tgc89tl 279545 279543 2026-04-23T15:31:16Z Murma174 19 /* DJ oder DSCH */ 279545 wikitext text/x-wiki == Link zu Iran auf Fering == Ich würde gerne einen Artikel auf Fering über Iran erstellen, meine Versuche eine eigene Fering-Seite zu erstellen scheiterten leider, deswegen meine Frage wie ich dies machen kann ohne die Seite auf Öömrang zu "schädigen". [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 22:35, 27. Det. 2025 (CET) : {{Ping|Der Priese}} Der Anfang war schon gut: In die Navigationsleiste von [[Iraan]] einen Titel für Fering einfügen. Der Titel [[Iran]] ist aber schon vergeben für eine Weiterleitung: https://frr.wikipedia.org/w/index.php?title=Iran&redirect=no : Auf Fering wird man Iran aber auch mit einem langen a sprechen. Wenn also ein zweiter Artikel mit gleichem Titel/Lemma erscheinen soll, dann haben wir uns auf folgende Lösung verständigt: Der zweite Artikel bekommt einen Anhang im Titel: [[Iraan/fe]] wie z.B. hier: [[Runees/mo]]. Damit die Überschrift aber nicht Runees/mo lautet (das sieht nicht schön aus), bekommt der Zweitartikel ganz oben den Hinweis, wie der Titel lauten soll: <nowiki>{{Titel|Runees}}</nowiki> : Alternativ kannst Du aber auch den Artikel [[Iraan]] ergänzen, z.B. mit einem Abschnitt Geschichte/Histoore . Ich finde es überhaupt nicht problematisch, fering und öömrang im gleichen Artikel zu kombinieren. : Sowidj min soochter diartu. Hartelk gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 23:15, 27. Det. 2025 (CET) ::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Föl toonk für die schnelle und vor allem ausführliche Antwort! Ich persönlich finde es durch meine bisherige Erfahrung mit fering und öömrang auch, dass sie sich so stark ähneln (nur andere Schreibweisen/Aussprechen, dass es vielleicht Sinn macht diese zu kombinieren um mehr gemeinsam zu erreichen, dabei beide Schreibweisen und Konjugationen zu akzeptieren? Dann würde ich tatsächlich lieber Artikel welche ich auf öömrang vorfinde weiter bearbeiten, statt einen komplett neuen zu generieren. ::Hartelk gröötnisen an en gud nacht. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 23:26, 27. Det. 2025 (CET) == DJ oder DSCH == Gudai, Über das Wort Tadschikistan bin ich auf folgendes gekommen: Ich würde vorschlagen, dass wir DJ belassen (weil die Wörter so kürzer werden) und gerne dies auch auf der Iraan Seite so umsetzten. Wie auch bei: [[Djungelhanen]]. Im friesischen wird ja DJ auch Djungel verwendet. Im persischem und tadjikischem entspricht dies den Buchstaben: ج und '''ҷ.''' Dies bedeutet aber auch das die Prowinsen/Städte im Iraan, leider nochmal angepasst werden müssen: also Karadj statt [[Karadsch]]. Dann müssten auch Artikel wie [[Djingis Khan]] nicht verändert werden? Im gleichen Zug vielleicht auch die Frage nach TSCH oder TJ? Wie in Beluutschistaan. Auch hier Beluutjistaan denkbar (https://frr.wikipedia.org/wiki/Belutschisk). Da in Fering auch Tjiisklun z.B. auch mit tʃ bzw. چ wie in Persisch oder Belutschisch bzw. ch im englischem wie church ausgesprochen wird? [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:23, 23. Apr. 2026 (CEST) : {{Ping|Der Priese}} Fering DJ im Anlaut gibt es eigentlich gar nicht, aber bei Fremdwörtern wie Djungel oder Djingis Khan passt es ganz gut. Damit wäre die Aussprache wie der engl. Name John. Fering DJ im Auslaut ist ein sehr spezieller Laut, sehr weich und verschmolzen (moulliert), z.B. ihn widj oder iidj. Nun weiß ich nicht, wie weich oder scharf die Aussprache von Karadsch ist, aber ich nehme an, man hört einen deutlichen Zischlaut. Dann wäre die Schreibweise Karadj irreführend. Die Korrekturen der Artikelnamen wäre das kleinere Problem. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 17:30, 23. Apr. 2026 (CEST) cf9jcbei0upbk7as1cx1rxxoexwx4uc 279546 279545 2026-04-23T15:32:04Z Murma174 19 /* DJ oder DSCH */ 279546 wikitext text/x-wiki == Link zu Iran auf Fering == Ich würde gerne einen Artikel auf Fering über Iran erstellen, meine Versuche eine eigene Fering-Seite zu erstellen scheiterten leider, deswegen meine Frage wie ich dies machen kann ohne die Seite auf Öömrang zu "schädigen". [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 22:35, 27. Det. 2025 (CET) : {{Ping|Der Priese}} Der Anfang war schon gut: In die Navigationsleiste von [[Iraan]] einen Titel für Fering einfügen. Der Titel [[Iran]] ist aber schon vergeben für eine Weiterleitung: https://frr.wikipedia.org/w/index.php?title=Iran&redirect=no : Auf Fering wird man Iran aber auch mit einem langen a sprechen. Wenn also ein zweiter Artikel mit gleichem Titel/Lemma erscheinen soll, dann haben wir uns auf folgende Lösung verständigt: Der zweite Artikel bekommt einen Anhang im Titel: [[Iraan/fe]] wie z.B. hier: [[Runees/mo]]. Damit die Überschrift aber nicht Runees/mo lautet (das sieht nicht schön aus), bekommt der Zweitartikel ganz oben den Hinweis, wie der Titel lauten soll: <nowiki>{{Titel|Runees}}</nowiki> : Alternativ kannst Du aber auch den Artikel [[Iraan]] ergänzen, z.B. mit einem Abschnitt Geschichte/Histoore . Ich finde es überhaupt nicht problematisch, fering und öömrang im gleichen Artikel zu kombinieren. : Sowidj min soochter diartu. Hartelk gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 23:15, 27. Det. 2025 (CET) ::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Föl toonk für die schnelle und vor allem ausführliche Antwort! Ich persönlich finde es durch meine bisherige Erfahrung mit fering und öömrang auch, dass sie sich so stark ähneln (nur andere Schreibweisen/Aussprechen, dass es vielleicht Sinn macht diese zu kombinieren um mehr gemeinsam zu erreichen, dabei beide Schreibweisen und Konjugationen zu akzeptieren? Dann würde ich tatsächlich lieber Artikel welche ich auf öömrang vorfinde weiter bearbeiten, statt einen komplett neuen zu generieren. ::Hartelk gröötnisen an en gud nacht. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 23:26, 27. Det. 2025 (CET) == DJ oder DSCH == Gudai, Über das Wort Tadschikistan bin ich auf folgendes gekommen: Ich würde vorschlagen, dass wir DJ belassen (weil die Wörter so kürzer werden) und gerne dies auch auf der Iraan Seite so umsetzten. Wie auch bei: [[Djungelhanen]]. Im friesischen wird ja DJ auch Djungel verwendet. Im persischem und tadjikischem entspricht dies den Buchstaben: ج und '''ҷ.''' Dies bedeutet aber auch das die Prowinsen/Städte im Iraan, leider nochmal angepasst werden müssen: also Karadj statt [[Karadsch]]. Dann müssten auch Artikel wie [[Djingis Khan]] nicht verändert werden? Im gleichen Zug vielleicht auch die Frage nach TSCH oder TJ? Wie in Beluutschistaan. Auch hier Beluutjistaan denkbar (https://frr.wikipedia.org/wiki/Belutschisk). Da in Fering auch Tjiisklun z.B. auch mit tʃ bzw. چ wie in Persisch oder Belutschisch bzw. ch im englischem wie church ausgesprochen wird? [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:23, 23. Apr. 2026 (CEST) : {{Ping|Der Priese}} Fering DJ im Anlaut gibt es eigentlich gar nicht, aber bei Fremdwörtern wie Djungel oder Djingis Khan passt es ganz gut. Damit wäre die Aussprache wie der engl. Name John. Fering DJ im Auslaut ist ein sehr spezieller Laut, sehr weich und verschmolzen (moulliert), z.B. in widj oder iidj. Nun weiß ich nicht, wie weich oder scharf die Aussprache von Karadsch ist, aber ich nehme an, man hört einen deutlichen Zischlaut. Dann wäre die Schreibweise Karadj irreführend. Die Korrekturen der Artikelnamen wäre das kleinere Problem. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 17:30, 23. Apr. 2026 (CEST) kyd9ab5w086lfa83zju0da5rg3ekh3a 279565 279546 2026-04-23T18:53:13Z Der Priese 23563 /* DJ oder DSCH */ Oonswaar 279565 wikitext text/x-wiki == Link zu Iran auf Fering == Ich würde gerne einen Artikel auf Fering über Iran erstellen, meine Versuche eine eigene Fering-Seite zu erstellen scheiterten leider, deswegen meine Frage wie ich dies machen kann ohne die Seite auf Öömrang zu "schädigen". [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 22:35, 27. Det. 2025 (CET) : {{Ping|Der Priese}} Der Anfang war schon gut: In die Navigationsleiste von [[Iraan]] einen Titel für Fering einfügen. Der Titel [[Iran]] ist aber schon vergeben für eine Weiterleitung: https://frr.wikipedia.org/w/index.php?title=Iran&redirect=no : Auf Fering wird man Iran aber auch mit einem langen a sprechen. Wenn also ein zweiter Artikel mit gleichem Titel/Lemma erscheinen soll, dann haben wir uns auf folgende Lösung verständigt: Der zweite Artikel bekommt einen Anhang im Titel: [[Iraan/fe]] wie z.B. hier: [[Runees/mo]]. Damit die Überschrift aber nicht Runees/mo lautet (das sieht nicht schön aus), bekommt der Zweitartikel ganz oben den Hinweis, wie der Titel lauten soll: <nowiki>{{Titel|Runees}}</nowiki> : Alternativ kannst Du aber auch den Artikel [[Iraan]] ergänzen, z.B. mit einem Abschnitt Geschichte/Histoore . Ich finde es überhaupt nicht problematisch, fering und öömrang im gleichen Artikel zu kombinieren. : Sowidj min soochter diartu. Hartelk gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 23:15, 27. Det. 2025 (CET) ::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Föl toonk für die schnelle und vor allem ausführliche Antwort! Ich persönlich finde es durch meine bisherige Erfahrung mit fering und öömrang auch, dass sie sich so stark ähneln (nur andere Schreibweisen/Aussprechen, dass es vielleicht Sinn macht diese zu kombinieren um mehr gemeinsam zu erreichen, dabei beide Schreibweisen und Konjugationen zu akzeptieren? Dann würde ich tatsächlich lieber Artikel welche ich auf öömrang vorfinde weiter bearbeiten, statt einen komplett neuen zu generieren. ::Hartelk gröötnisen an en gud nacht. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 23:26, 27. Det. 2025 (CET) == DJ oder DSCH == Gudai, Über das Wort Tadschikistan bin ich auf folgendes gekommen: Ich würde vorschlagen, dass wir DJ belassen (weil die Wörter so kürzer werden) und gerne dies auch auf der Iraan Seite so umsetzten. Wie auch bei: [[Djungelhanen]]. Im friesischen wird ja DJ auch Djungel verwendet. Im persischem und tadjikischem entspricht dies den Buchstaben: ج und '''ҷ.''' Dies bedeutet aber auch das die Prowinsen/Städte im Iraan, leider nochmal angepasst werden müssen: also Karadj statt [[Karadsch]]. Dann müssten auch Artikel wie [[Djingis Khan]] nicht verändert werden? Im gleichen Zug vielleicht auch die Frage nach TSCH oder TJ? Wie in Beluutschistaan. Auch hier Beluutjistaan denkbar (https://frr.wikipedia.org/wiki/Belutschisk). Da in Fering auch Tjiisklun z.B. auch mit tʃ bzw. چ wie in Persisch oder Belutschisch bzw. ch im englischem wie church ausgesprochen wird? [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:23, 23. Apr. 2026 (CEST) : {{Ping|Der Priese}} Fering DJ im Anlaut gibt es eigentlich gar nicht, aber bei Fremdwörtern wie Djungel oder Djingis Khan passt es ganz gut. Damit wäre die Aussprache wie der engl. Name John. Fering DJ im Auslaut ist ein sehr spezieller Laut, sehr weich und verschmolzen (moulliert), z.B. in widj oder iidj. Nun weiß ich nicht, wie weich oder scharf die Aussprache von Karadsch ist, aber ich nehme an, man hört einen deutlichen Zischlaut. Dann wäre die Schreibweise Karadj irreführend. Die Korrekturen der Artikelnamen wäre das kleinere Problem. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 17:30, 23. Apr. 2026 (CEST) ::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Vielen Dank für die schnelle und ausführliche Antwort! Die Aussprache ist sehr ähnlich zum deutschen Dschungel oder englischem jungle. Vor allem aber ist es identisch zum dj in Tadjikistaan. Deswegen hatte ich die Diskussion gestartet, weil ich es dann gleich handhaben würde. Deswegen dachte ich würde es wie djungel als Fremdwort gut passen. Umgekehrt wird John im persischen auch mit ج wie in کرج / Karaj (im englischen) geschrieben, siehe جان سینا: https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%A7%D9%86_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%A7 [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 20:53, 23. Apr. 2026 (CEST) a854unn4n6dkimosmir0w27kd1ffkwd Nooruuz 0 54318 279580 278228 2026-04-24T06:44:19Z Murma174 19 279580 wikitext text/x-wiki {{Fering}} <br> '''Nooruuz''' uk '''Noowruuz''' ([[Persisk]] نوروز [noːˈɾuːz]) as det [[Iraansk]] of Persisk neijuar. Hat wurt histoorisk faan a Iraansk fulken feiert, oober wurt nü faan maning lunen üüb at hial welt ferfuligt. A Iraans kalender racht ham efter at sanjuar an begant tu Nooruuz ([[wosbegan]]), miast üüb en dai twesken a 19. an 22. Marts uun a [[gregoriaans kalender]]. Iraansk of Persisk Neijuar wurt üs festdai al tu tidj faan a [[Achameniiden]] (6. juarhunert f.Kr.) feiert. Nooruuz as en amtelk festdai uun't [[Autonoom Regiuun Kurdistaan]] ([[Irak]]), [[Afghaanistaan]], [[Aserbaidschan]], [[Iraan]], [[Kasachstaan]], [[Kirgistaan]], [[Tadjikistaan]], [[Turkmeenistaan]] an [[Usbekistaan]]. Ölers uk miast priwaat faan't [[Kurdisk]] manerhaid uun [[Türkei]] an faan't Beluutschisk lidj uun [[Pakistaan]]. Mensken mä ruter ütj döndiar lunen feire Nooruuz uk uun [[Sjiisklun]], feraal Persisk an Kurdisk iinwenern faan [[Hamborig]], oober uk uun [[Los Angeles]] of [[Toronto]], huar maning faan jo lewe. Nooruuz as wichtig föör [[Islaam|schiitisk Ismailiten]], uunhinger faan a [[Soroastrismus]] an a [[Bahai]] gluuw. För Neisdai wurt en apartig boosel üübberigt, a Haaft-sin. "Haaft" bedüüdet sööwen an "sin" as a buksteew "s" uun at persisk/araabisk alfabeet, amdat sööwen dingen för a boosel benatigt wurd: [[File:Haft-sin, Nowruz, Still-life-3205068.jpg|thumb|Haaft-Sin Boosel]] # Sabzeh (سبزه) – [[wiaten]], [[bere]] of [[lins]] poon # Samanuu(سمنو) – [[wiaten]] siadkurner poding # Sendsched (سنجد) – [[öölewilger]] # Serkeh (سرکه) – [[eetj]] # Siib (uk Seeb) (سیب) – [[aapel]] # Siir (سیر) – [[knooplook]] # Somaq of Sumak (سماق) – [[sumak]] == Luke uk diar == {{commonscat fering|Nowruz}} [[Kategorie:Kultuur]] 88m9d75hp6ymg0ult0ugv9f6iabsn11 279581 279580 2026-04-24T06:44:39Z Murma174 19 279581 wikitext text/x-wiki {{Fering}} <br> '''Nooruuz''' uk '''Noowruuz''' ([[Persisk]] نوروز [noːˈɾuːz]) as det [[Iraansk]] of Persisk neijuar. Hat wurt histoorisk faan a Iraansk fulken feiert, oober wurt nü faan maning lunen üüb at hial welt ferfuligt. A Iraans kalender racht ham efter at sanjuar an begant tu Nooruuz ([[wosbegan]]), miast üüb en dai twesken a 19. an 22. Marts uun a [[gregoriaans kalender]]. Iraansk of Persisk Neijuar wurt üs festdai al tu tidj faan a [[Achameniiden]] (6. juarhunert f.Kr.) feiert. Nooruuz as en amtelk festdai uun't [[Autonoom Regiuun Kurdistaan]] ([[Irak]]), [[Afghaanistaan]], [[Aserbaidschan]], [[Iraan]], [[Kasachstaan]], [[Kirgistaan]], [[Tadjikistaan]], [[Turkmeenistaan]] an [[Usbekistaan]]. Ölers uk miast priwaat faan't [[Kurdisk]] manerhaid uun [[Türkei]] an faan't Beluutschisk lidj uun [[Pakistaan]]. Mensken mä ruter ütj döndiar lunen feire Nooruuz uk uun [[Tjiisklun]], feraal Persisk an Kurdisk iinwenern faan [[Hamborig]], oober uk uun [[Los Angeles]] of [[Toronto]], huar maning faan jo lewe. Nooruuz as wichtig föör [[Islaam|schiitisk Ismailiten]], uunhinger faan a [[Soroastrismus]] an a [[Bahai]] gluuw. För Neisdai wurt en apartig boosel üübberigt, a Haaft-sin. "Haaft" bedüüdet sööwen an "sin" as a buksteew "s" uun at persisk/araabisk alfabeet, amdat sööwen dingen för a boosel benatigt wurd: [[File:Haft-sin, Nowruz, Still-life-3205068.jpg|thumb|Haaft-Sin Boosel]] # Sabzeh (سبزه) – [[wiaten]], [[bere]] of [[lins]] poon # Samanuu(سمنو) – [[wiaten]] siadkurner poding # Sendsched (سنجد) – [[öölewilger]] # Serkeh (سرکه) – [[eetj]] # Siib (uk Seeb) (سیب) – [[aapel]] # Siir (سیر) – [[knooplook]] # Somaq of Sumak (سماق) – [[sumak]] == Luke uk diar == {{commonscat fering|Nowruz}} [[Kategorie:Kultuur]] 0jnpwhw9e2aopuuwu01f41hg5qrucrj Achemeniiden Rik 0 54801 279578 278184 2026-04-24T06:43:36Z Murma174 19 279578 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} [[datei:Perserreich_500_v.Chr.jpg|thumb|300px|Iarst Perser Rik am 500 f.Kr.]] <br> At '''Achemeniiden Rik''' ([[Ual Persisk]]: 𐎧𐏁𐏂, Xšāça, det ment 'keiserrik') wiar at iarst [[Iraan|persisk]] gratrik uun histoorisk tidjen. Uun a juaren 550 f.Kr. bit 330 f.Kr. lingd hat auer det regiuun faan a stooten [[Türkei]], [[Zypern]], [[Iraan]], [[Iraak]], [[Afghaanistaan]], [[Usbekistaan]], [[Tadjikistaan]], [[Turkmeenistaan]], [[Syrien]], [[Liibanon]], [[Israel]] an [[Egypten]] henwech. Sin gratst ütjmiat hed at Achemeniiden Rik so am 500 f.Kr. oner könang Dareios I. ("di Grat") an san efterfulger Xerxes I.. Hat amfaadet dojütidjs sowat en traaden faan aal a minsken (~ 35 faan ~ 100 miljoonen) üüb a eerd. Hat ging oner, üs [[Alexander di Grat]] so am't juar 330 f.Kr. sin [[Makedoonsk Rik]] efter süüduast ütjwidjet. Uun't juar 333 f.Kr. strääd Alexander en bedüüden sliak bi det stääd Issos jin könang Dareios III. Di nööm faan't Achemeniiden Rik of uk Ach<u>ai</u>meniiden Rik gongt efter't [[Schahnaameh]] turag üüb di stamfeeder Achaimenes, di sin fulk faan a [[Urmia Sia]] am a süüd tu 'Persis' (daalang: [[Faars]]) feerd hää, faan huar det Persisk Rik apwooks. == Luke uk diar == {{Commonscat öömrang|Achaemenid Empire}} [[Kategorie:Iraan]] [[Kategorie:Waastaasien]] 1hd0esnxhxowg3kz1nsoox1ncvuzq91 Diskussion:Tadjikistaan 1 55240 279542 279537 2026-04-23T15:30:15Z Murma174 19 279542 wikitext text/x-wiki == DJ of DSCH? == Gudai, Ich würde vorschlagen, dass wir DJ belassen (weil die Wörter so kürzer werden) und gerne dies auch auf der Iraan Seite so umsetzten. Wie auch bei: [[Djungelhanen]]. Im friesischen wird ja DJ auch Djungel verwendet. Im persischem und tadjikischem entspricht dies den Buchstaben: ج und '''ҷ.''' Dies bedeutet aber auch das die Prowinsen/Städte im Iraan, leider nochmal angepasst werden müssen: also Karadj statt [[Karadsch]] . [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:21, 23. Apr. 2026 (CEST) : {{Ping|Der Priese}} siehe Antwort zu [[Diskussion:Iraan]] --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 17:30, 23. Apr. 2026 (CEST) kqo21pz1ov5g2wfl6k3kwcu995gucm7 Diskussion:Belutschisk 1 55241 279544 279541 2026-04-23T15:30:31Z Murma174 19 279544 wikitext text/x-wiki == TSCH of TJ == TSCH oder TJ? Wie in Belutschisk. Auch hier Beluutjisk denkbar (https://frr.wikipedia.org/wiki/Belutschisk). Da in Fering auch Tjiisklun / Tjiisk z.B. auch mit tʃ bzw. چ wie in Persisch oder Belutschisch bzw. ch im englischem wie church ausgesprochen wird? [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:48, 23. Apr. 2026 (CEST) : {{Ping|Der Priese}} Im Fering kenne ich tj nur im Anlaut (Tjiisk, sehr scharf, wie engl. <u>ch</u>urch, könnte man m.E. auch Tschiisk schreiben) oder im Auslaut (aatj, sehr weich, moulliert, wer Fering nicht von Kind auf gelernt hat, erlernt die Aussprache meist nie). Die Orthographie ist hier leider nicht sehr konsequent. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 17:30, 23. Apr. 2026 (CEST) nhg19b0pajfgg6c2oubn3baqhd3rc97 Buala 0 55242 279547 2026-04-23T16:24:02Z Murma174 19 nei 279547 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Buala''' as en stääd üüb a [[Salomoonen]]. Hat as hoodstääd faan't [[Isabel (Salomoonen)|Prowins Isabel]], an diar wene son 3.000 lidj. Taro leit üüb [[Santa Isabel]], at hood[[eilun]] faan't prowins. [[Datei:SantaIsabelmap.png|left|250px]]{{ufsaat}} <!--== Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Buala}}--> [[Kategorie:Steed uun a Salomoonen]] k5dtx3z9psnu6vg1oqxfvjccz7sfige Santa Isabel 0 55243 279548 2026-04-23T16:24:59Z Murma174 19 Sidj tu [[Isabel (Salomoonen)]] widjerfeerd 279548 wikitext text/x-wiki #redirect [[Isabel (Salomoonen)]] nel6c6reihws1hgasyja4fvb9gm84k3 Ulawa 0 55244 279553 2026-04-23T16:41:58Z Murma174 19 Sidj tu [[Makira-Ulawa]] widjerfeerd 279553 wikitext text/x-wiki #redirect [[Makira-Ulawa]] lyt5f6cpu7hv5zdm0cqupe7hs7y3tv7 Kirakira 0 55245 279554 2026-04-23T16:45:34Z Murma174 19 nei 279554 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Kirakira''' as en stääd üüb a [[Salomoonen]]. Hat as hoodstääd faan't [[Makira-Ulawa|Prowins Makira-Ulawa]], an diar wene son 2.000 lidj. Kirakira leit üüb [[Makira]], at hood[[eilun]] faan't prowins. [[Datei:MakiraMap.png|left|250px]]{{ufsaat}} <!--== Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Kirakira}}--> [[Kategorie:Steed uun a Salomoonen]] kg2g9mtzgcfij8zwbqjh7r5jsiaqzki Auki 0 55246 279557 2026-04-23T17:02:18Z Murma174 19 nei 279557 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Auki''' as en stääd üüb a [[Salomoonen]]. Hat as hoodstääd faan't [[Malaita (Prowins)|Prowins Malaita]], an diar wene son 5.000 lidj. Auki leit üüb [[Malaita]], at hood[[eilun]] faan't prowins. [[Datei:Solomon Islands- Langa Langa Lagoon.png|left|250px]]{{ufsaat}} == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Auki}} [[Kategorie:Steed uun a Salomoonen]] 86go65enmmxpka5dksn17r5qyxwl9r1 Tadschiiks Sosialistisk Sowjetrepubliik 0 55247 279573 2026-04-24T06:40:30Z Murma174 19 Murma174 hää det sidj [[Tadschiiks Sosialistisk Sowjetrepubliik]] efter [[Tadjiiks Sosialistisk Sowjetrepubliik]] fersköwen. 279573 wikitext text/x-wiki #WEITERLEITUNG [[Tadjiiks Sosialistisk Sowjetrepubliik]] kfpuw0q0204qh3mgksz74l2lfwwie0c Tadjiikistaan 0 55248 279575 2026-04-24T06:42:16Z Murma174 19 Sidj tu [[Tadjikistaan]] widjerfeerd 279575 wikitext text/x-wiki #redirect [[Tadjikistaan]] 1k53ykjus2r4ku308mi23ou6f1ifz69 Tadjiiks 0 55249 279576 2026-04-24T06:43:01Z Murma174 19 Sidj tu [[Tadjikisk spriak]] widjerfeerd 279576 wikitext text/x-wiki #redirect [[Tadjikisk spriak]] 17kez64dkfxlqb9qqq80fom3ovleeiz Santa Cruz Eilunen 0 55250 279583 2026-04-24T06:52:57Z Murma174 19 Sidj tu [[Temotu (Prowins)]] widjerfeerd 279583 wikitext text/x-wiki #redirect [[Temotu (Prowins)]] q13a40uo8m8y4wrj0c3vd1qnk84299c Lata 0 55251 279584 2026-04-24T07:02:24Z Murma174 19 nei 279584 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Lata''' as en saarep üüb a [[Salomoonen]]. Hat as hoodstääd faan't [[Temotu (Prowins)|Prowins Temotu]], an diar wene son 500 lidj. Lata leit üüb [[Nendö]], at hood[[eilun]] faan a [[Santa Cruz Eilunen]] an faan't prowins. [[Datei:Map_of_the_Santa_Cruz_Islands_(Solomon_Islands).png|left|250px]]{{ufsaat}} Lata hää en letjen fluuchplaats, an woort faan [[Makira]] an [[Honiara]] uunflaanj. == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Lata}} [[Kategorie:Steed uun a Salomoonen]] no0dlclra3eb1l6rzrhksdb7s990m10 279585 279584 2026-04-24T07:04:15Z Murma174 19 279585 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Lata''' as en saarep üüb a [[Salomoonen]]. Hat as hoodstääd faan't [[Temotu (Prowins)|Prowins Temotu]], an diar wene son 500 lidj. Lata leit üüb [[Nendo]], at hood[[eilun]] faan a [[Santa Cruz Eilunen]] an faan't prowins. [[Datei:Map_of_the_Santa_Cruz_Islands_(Solomon_Islands).png|left|250px]]{{ufsaat}} Lata hää en letjen fluuchplaats, an woort faan [[Makira]] an [[Honiara]] uunflaanj. == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Lata}} [[Kategorie:Steed uun a Salomoonen]] nj43ft5cebkp2ucx9l03vh2biacquk7 Nendo 0 55252 279586 2026-04-24T07:04:45Z Murma174 19 Sidj tu [[Temotu (Prowins)]] widjerfeerd 279586 wikitext text/x-wiki #redirect [[Temotu (Prowins)]] q13a40uo8m8y4wrj0c3vd1qnk84299c Rennell 0 55253 279590 2026-04-24T07:14:33Z Murma174 19 Sidj tu [[Rennell an Bellona]] widjerfeerd 279590 wikitext text/x-wiki #redirect [[Rennell an Bellona]] btfctia0wh0ufdp73u94r97vbth54b3 Bellona 0 55254 279591 2026-04-24T07:14:45Z Murma174 19 Sidj tu [[Rennell an Bellona]] widjerfeerd 279591 wikitext text/x-wiki #redirect [[Rennell an Bellona]] btfctia0wh0ufdp73u94r97vbth54b3 Tigoa 0 55255 279592 2026-04-24T07:20:42Z Murma174 19 nei 279592 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Ti(n)goa''' as en saarep üüb a [[Salomoonen]]. Hat as hoodstääd faan't [[Rennell an Bellona|Prowins Rennell an Bellona]], an diar wene son 600 lidj. Tigoa leit üüb [[Rennell]], at hood[[eilun]] faan't prowins. [[Datei:Rennell_Islands_map_en.png|left|250px]]{{ufsaat}} Naibi Tigoa as en letjen fluuchplaats. <!--== Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Tigoa}}--> [[Kategorie:Steed uun a Salomoonen]] hpo2s2bb8ptyjwxwbyhpiv75z4rxbom New Georgia Eilunen 0 55256 279596 2026-04-24T07:31:10Z Murma174 19 Sidj tu [[Western (Salomoonen)]] widjerfeerd 279596 wikitext text/x-wiki #redirect [[Western (Salomoonen)]] skw24fvy9ok6r519xwzlxjg0batkdxw Vorlage Diskussion:Databox 11 55257 279597 2026-04-24T07:42:48Z MediaWiki message delivery 5011 Nei kirew /* Databox online survey - opportunity to share your thoughts about this Wikidata-powered Infobox */ 279597 wikitext text/x-wiki == Databox online survey - opportunity to share your thoughts about this Wikidata-powered Infobox == ''I apologise for posting in English. Feel free to translate!'' Hello everyone, the ''Wikidata For Wikimedia Projects'' team worked on improving the Databox Template and Module earlier this year. We are now asking Wikimedians to answer a short survey about their experiences with Databox (a Wikidata-powered infobox for Wikipedia and other Wikimedia Projects), and would appreciate your input.<br> The survey should take less than 10 minutes to answer. Here is a [https://wikimedia.sslsurvey.de/Databox_Survey_2026-Q2 link to the survey] Here you can find [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Databox|more information about the changes made to Databox.]]. For any questions, please feel free to contact me on my [[m:User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|meta user talk page]]. Thank you for your attention, [[Benutzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benutzer Diskussion:MediaWiki message delivery|Diskusion]]) 09:42, 24. Apr. 2026 (CEST) on behalf of the [[d:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team. p.s. if this is not the right place to post a message on this wiki, I apologise. Please move it to the appropriate page, and if possible, ping me so I can record for future reference. Thank you! <!-- Bööd as faan di brüker:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki auer det list https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=30446265 ferschüürd wurden--> iu4mfeeihgo43hble7dgxul3o2plcnt Gizo 0 55258 279598 2026-04-24T07:44:11Z Murma174 19 nei 279598 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> '''Gizo''' as en stääd üüb a [[Salomoonen]]. Hat as hoodstääd faan't [[Western (Salomoonen)|Western Prowins]], an diar wene son 7.000 lidj. Gizo leit üüb't [[eilun]] [[Ghizo]], ian faan a [[New Georgia Eilunen]]. [[Datei:NewGeorgiaGroupCloseup2.JPG|left|250px]]{{ufsaat}} Uun't juar 2007 räänd en [[tsunami]] auer det eilun Ghizo, huar 30 lidj bi amkaam. An a miast hüsang ging uunstaken. == Luke uk diar == {{commonscat öömrang|Gizo, Solomon Islands}} [[Kategorie:Steed uun a Salomoonen]] bqgw8tm1coo898t39t8uiqmmvtu4bg7 Ghizo 0 55259 279599 2026-04-24T07:45:36Z Murma174 19 Sidj tu [[Western (Salomoonen)]] widjerfeerd 279599 wikitext text/x-wiki #redirect [[Western (Salomoonen)]] skw24fvy9ok6r519xwzlxjg0batkdxw Mount Popomanaseu 0 55260 279602 2026-04-24T08:06:17Z Murma174 19 nei 279602 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> A '''Mount Popomanaseu''' as a huuchst [[berag]] faan a [[Salomoonen]]. Hi leit üüb't [[eilun]] [[Guadalcanal]], an san toop as 2.335 meetern huuch. == Luke uk diar == * [https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=11822 peakbagger.com] [[Kategorie:Berig uun Aasien]] [[Kategorie:Taudüüsener]] lqrsgvfg63xewvz3pfm3hdl543ivu9t 279604 279602 2026-04-24T08:11:25Z Murma174 19 279604 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> A '''(Mount) Popomanaseu''' as a huuchst [[berag]] faan a [[Salomoonen]]. Hi leit üüb't [[eilun]] [[Guadalcanal]], an san toop as 2.335 meetern huuch. == Luke uk diar == * [https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=11822 peakbagger.com] [[Kategorie:Berig uun Aasien]] [[Kategorie:Taudüüsener]] e8yodugj903age3wu5hvns0ljv7osmt 279605 279604 2026-04-24T08:14:06Z Murma174 19 279605 wikitext text/x-wiki {{öömrang}} {{databox}} <br> A '''(Mount) Popomanaseu''' as a huuchst [[berag]] faan a [[Salomoonen]]. Hi leit üüb't [[eilun]] [[Guadalcanal]], an san toop as 2.335 meetern huuch. == Luke uk diar == * [https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=11822 peakbagger.com] * [https://www.reddit.com/r/geography/comments/m16hxq/the_high_point_of_every_country_solomon_islands/ reddit.com] [[Kategorie:Berig uun Aasien]] [[Kategorie:Taudüüsener]] 9gcamkqrzvoroi4ov8cmjpe4ohn1own Vorlage:US presidenten 1945-2001 10 55261 279615 2026-04-24T09:02:40Z Murma174 19 nei 279615 wikitext text/x-wiki <onlyinclude>* ''Presidenten faan dön Ferianigt Stooten (1945-2001)'': [[Harry S. Truman]] (1945-1953), [[Dwight Eisenhower]] (1953-1961), [[John F. Kennedy]] (1961-1963), [[Lyndon B. Johnson]] (1963-1969), [[Richard Nixon]] (1969-1974), [[Gerald Ford]] (1974-1977), [[Jimmy Carter]] (1977-1981), [[Ronald Reagan]] (1981-1989), [[George H.W. Bush]] (1989-1993), [[Bill Clinton]] (1993-2001). * ''Vize-Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1945-2001:'' ''neen'' (1945-1949), [[Alben W. Barkley]] (1949-1953), [[Richard Nixon]] (1953-1961), [[Lyndon B. Johnson]] (1961-1963), ''neen'' (1963-1965), [[Hubert Humphrey]] (1965-1969), [[Spiro Agnew]] (1969-1973), ''neen'' (Oktuuber-Deetsember 1973), [[Gerald Ford]] (1973-1974), ''neen'' (August-Deetsember 1974), [[Nelson Rockefeller]] (1974-1977), [[Walter Mondale]] (1977-1981), [[George H.W. Bush]] (1981-1989), [[Dan Quayle]] (1989-1993), [[Al Gore]] (1993-2001).</onlyinclude> ggn0v9boa39yqjj27y3zan1vhtgwx37