Wikipedia
frrwiki
https://frr.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Hoodsid
MediaWiki 1.46.0-wmf.24
first-letter
Medium
Spezial
Diskussion
Benutzer
Benutzer Diskussion
Wikipedia
Wikipedia Diskussion
Datei
Datei Diskussion
MediaWiki
MediaWiki Diskussion
Vorlage
Vorlage Diskussion
Hilfe
Hilfe Diskussion
Kategorie
Kategorie Diskussion
Seite
Seite Diskussion
Index
Index Diskussion
Text
Text Diskussion
TimedText
TimedText talk
Modul
Modul Diskussion
Veranstaltung
Veranstaltung Diskussion
Sneken
0
374
279769
279766
2026-04-26T12:32:59Z
Murma174
19
279769
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
{{Taxobox öömrang
| Taxon_Name = Sneken
| Taxon_WissName = Gastropoda
| Taxon_Rang = Klas
| Taxon_Autor = [[Georges Cuvier|Cuvier]], 1797
| Taxon2_Name =
| Taxon2_WissName =
| Taxon2_Rang =
| Taxon3_Name = Wokdiarten
| Taxon3_WissName = Mollusca
| Taxon3_Rang = Stam
| Taxon4_Name =
| Taxon4_WissName =
| Taxon4_Rang =
| Taxon5_Name = Diarten
| Taxon5_WissName = Animalia
| Taxon5_Rang = Hoodkategorii
| Taxon6_Name = Eukariooten
| Taxon6_WissName = Eukaryota
| Taxon6_Rang = Domeen
| Bild = Helix pomatia 2021 G3.jpg
| Bildbeschreibung = Winberagsnek (''Helix pomatia'')
}}
'''Sneken''' (''Gastropoda'') san ian faan aacht klasen faan a [[wokdiarten]]. Jo wurd tesken 0,5 mm an 75 cm grat.
[[Datei:Scheme snail anatomy-numbers.svg|thumb|296px|Hü en snek apbaud as. <br /> 1 Höske, 2 Liwer, 3 Long, 4 Siaremütjgung, 5 Öösemhool, 6 Uug, 7 Feeler, 8 Spiisröör, 9 Spütjdrüüs, 10 Müs, 11 Kroop, 12 Spütjdrüüs, 13 Leewent, 14 Penis, 15 Vagina, 16 Slimdrüüs, 17 Tuba uterina, 18 Piilpöös, 19 Fut, 20 Maag, 21 Niir, 22 Mantel, 23 Hart, 24 Vas deferens]]
== Onerklasen ==
Caenogastropoda – Heterobranchia – Neomphaliones – Neritimorpha – Patellogastropoda – Vetigastropoda
== Enkelt ordern, familin, sköölen an slacher ==
* [[Littorinimorpha]]
: Hydrobiidae
:: ''Peringia''
::: [[Waassnek]] (''Peringia ulvae'')
* [[Pulmonata]] (Longsneken)
: Arionidae
:: ''Arion''
::: [[Smeerpötje]] (''Arion ater'')
: Helicidae
:: ''Helix''
::: [[Winberagsnek]] (''Helix pomatia'')
* [[Patellogastropoda]]
: [[Patellidae]]
:: ''[[Patella]]''
::: ''Patella vulgata''
::: ''Patella candei''
* [[Sorbeoconcha]]
: Buccinidae
:: ''Buccinum''
::: [[Kinkhurn]] (''Buccinum undatum'')
: [[Cypraeidae]] (Kauri Sneken)
:: ''Cypraea''
::: ''[[Cypraea tigris]]''
:: ''Monetaria''
::: ''[[Monetaria moneta]]'' ("muschel jil")
: Littorinidae (Strunsneken)
:: ''Littorina''
::: [[Grat Strunsnek]], [[Hölker]] (''Littorina littorea'')
: Ranellidae
:: ''Charonia''
::: [[Tritonhurn]] (''Charonia tritonis'')
: Turbinellidae
:: ''[[Syrinx]]''
::: ''[[Syrinx aruanus]]''
== Luke uk diar ==
{{Commonscat öömrang|Gastropoda|Sneken}}
{{Wikispecies öömrang|Gastropoda|Sneken}}
[[Kategorie:Sneken| ]]
[[Kategorie:Liste än tabele]]
oa6z4ag5je4p425y0omnacnsgjcz2vl
Albaanien/öö
0
4498
279773
279690
2026-04-26T13:25:06Z
InternetArchiveBot
15792
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
279773
wikitext
text/x-wiki
{{Titel|Albaanien}}
{{Navigationsleiste
|TITEL="{{PAGENAME}}" uun ööder spriakwiisen
|INHALT=
[[???|Sölring]]
[[Albaanien/öö|Öömrang]]
[[Albaanien/fe|Fering]]
[[Alboanien/ha|Halunder]]
[[Alboanien/hf|Halifreesk]]
[[Albaanien/mo|Mooring]]
[[???|Wiringhiirder]]
[[???|Karhiirder]]
[[???|Gooshiirder]]
}}
{{Öömrang}}
{{Infobox Staat öömrang
|NAME = <span style="font-size:1.4em">'''Republika e Shqipërisë'''<br />
Republiik faan Albaanien
|BILD-FLAGGE = Flag of Albania.svg
|ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Albaniens
|BILD-WAPPEN = Coat of arms of Albania.svg
|BILD-WAPPEN-BREITE = 100px
|ARTIKEL-WAPPEN = Wappen Albaniens
|WAHLSPRUCH =
|AMTSSPRACHE = [[Albaansk]]
|HAUPTSTADT = [[Tirana]]
|STAATSFORM = Parlamentaarisk republiik
|STAATSOBERHAUPT = Stootspresident [[Ilir Meta]]
|REGIERUNGSCHEF = Iarst minister [[Edi Rama]]
|FLÄCHE = (plaats 139.) 28.748<ref name="cia_factbook">{{CIA-Factbook|Pfad=|Code=AL}}</ref>
|HDI = 0,818 <small>(70.)</small><ref>http://hdr.undp.org/en/statistics/</ref>
|EINWOHNER = (plaats 130.) 3.195.000 <small>(August 2010)</small><ref>{{internetquelle |url=http://www.instat.gov.al/ |titel=Instat-Website |sprache=Albanisch, Englisch |zugriff=11. August 2010 }}</ref>
|BEV-DICHTE = (plaats 65.) 111,1
|BIP = 2009<ref name="iwfbip">International Monetary Fund: [http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2005&ey=2010&ssm=1&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=31&pr1.y=5&c=914&s=NGDP_R%2CNGDP_RPCH%2CNGDP%2CNGDPD%2CNGDP_D%2CNGDPRPC%2CNGDPPC%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPPPSH%2CPPPEX&grp=0&a= World Economic Outlook Database (BIP 2008 nach Ländern)], Stant: April 2009. Ufrepen di 11. August 2010.</ref>
* 12,185 Mrd. US$ <small>(plaats 111.)</small>
* 22,823 Mrd. Int.-$ <small>(plaats 112.)</small>
* 3.825 US$ <small>(plaats 98.)</small>
* 7.164 Int.-$ <small>(plaats 95.)</small>
|BIP-ERWEITERT =* Totaal (nominaal)
* Totaal (PPP)
* BIP/Einw. (nominaal)
* BIP/Einw. (PPP)
|UNABHÄNGIGKEIT = 28. [[Nofember]] [[1912]]
|NATIONALFEIERTAG = 28. Nofember
|WÄHRUNG = [[Albaanisk Lek]]
|ZEITZONE = [[UTC]]+1 [[MEZ]]<br />UTC+2 somertidj (Maarts bit Oktuuber)
|NATIONALHYMNE = [[Himni i Flamurit]]
|KFZ-KENNZEICHEN = AL
|INTERNET-TLD = [[.al]]
|TELEFON-VORWAHL = +355
|BILD-LAGE = Albania in Europe.svg
|BILD1 = Albania-map.png
}}
'''Albaanien''' as en lun uun Süüduast-[[Euroopa]]. Uun't nuurden lei [[Montenegro]] an [[Kosovo]], uun't uasten [[Nuurd-Matsedoonien]] an uun't süüden [[Griichenlun]]. Uun't waasten leit a [[Aadria]], wat en dial faan't [[Madlunsia]] as.
== Ferwaltang ==
Albaanien as iindiald tu twaalew regiuunen (''[[qark]]s)'').
[[Datei:Albania, administrative divisions - de - colored.svg|thumb|left|Qarks uun Albaanien]]
{| class="wikitable"
|-
! Numer
! Qark
! Gemeenen
! Hoodstääd
|-
| 1
| [[Berat (Regiuun)|Berat]]
| [[Berat]], [[Kuçovë]], [[Poliçan]], [[Skrapar]], [[Ura Vajgurore]]
| [[Berat]]
|-
| 2
| [[Dibër (Regiuun)|Dibër]]
| [[Bulqizë]], [[Dibër]], [[Klos]], [[Mat]]
| [[Peshkopi]]
|-
| 3
| [[Durrës (Regiuun)|Durrës]]
| [[Durrës]], [[Krujë]], [[Shijak]]
| [[Durrës]]
|-
| 4
| [[Elbasan (Regiuun)|Elbasan]]
| [[Belsh]], [[Cërrik]], [[Elbasan]], [[Gramsh]], [[Librazhd]], [[Peqin]], [[Prrenjas]]
| [[Elbasan]]
|-
| 5
| [[Fier (Regiuun)|Fier]]
| [[Divjake]], [[Fier]], [[Lushnjë]], [[Mallakastër]], [[Patos (Albania)|Patos]], [[Roskovec]]
| [[Fier]]
|-
| 6
| [[Gjirokastër (Regiuun)|Gjirokastër]]
| [[Dropull]], [[Gjirokastër]], [[Kelcyre]], [[Libohove]], [[Memaliaj]], [[Përmet]], [[Tepelenë]]
| [[Gjirokastër]]
|-
| 7
| [[Korçë (Regiuun)|Korçë]]
| [[Devoll]], [[Kolonjë]], [[Korçë]], [[Maliq]], [[Pogradec]], [[Pustec]]
| [[Korçë]]
|-
| 8
| [[Kukës (Regiuun)|Kukës]]
| [[Has]], [[Kukës]], [[Tropojë]]
| [[Kukës]]
|-
| 9
| [[Lezhë (Regiuun)|Lezhë]]
| [[Kurbin]], [[Lezhë]], [[Mirditë]]
| [[Lezhë]]
|-
| 10
| [[Shkodër (Regiuun)|Shkodër]]
| [[Fushë-Arrëz]], [[Malësi e Madhe]], [[Pukë]], [[Shkodër]], [[Vau-Dejës]]
| [[Shkodër]]
|-
| 11
| [[Tirana (Regiuun)|Tirana]]
| [[Kamëz]], [[Kavajë]], [[Rrogozhinë]], [[Tirana]], [[Vorë]]
| [[Tirana]]
|-
| 12
| [[Vlorë (Regiuun)|Vlorë]]
| [[Delvinë]], [[Finiq]], [[Himarë]], [[Konispol]], [[Sarandë]], [[Selenicë]], [[Vlorë]]
| [[Vlorë]]
|}
{{ufsaat}}
== Kwelen ==
<references />
== Ferwisang efter bütjen ==
{{Commons öömrang|Albania|Albaanien}}
{{Wikiatlas öömrang|Albania|Albaanien}}
{{Coordinate |NS=41/21//N |EW=19/59//E |type=country |region=AL}}
{{Lunen uun Euroopa}}
[[Kategorie:Albaanien| ]]
81okcfe29ngnjsv1fri5koyaifnq0qg
1882
0
12250
279809
277665
2026-04-27T06:43:03Z
Murma174
19
+1
279809
wikitext
text/x-wiki
{{Juar}}
'''1882''' wiar det tau-an-tachentigst juar faan det [[19. juarhunert]].
== Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen ==
== Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren ==
* [[25. Janewoore]]: [[Virginia Woolf]], britisk skriiwer († [[1941]])
* [[30. Janewoore]]: [[Franklin Delano Roosevelt]], 32. president faan dön [[Ferianigt Stooten]] († [[1945]])
* 0[[2. Febrewoore]]: [[James Joyce]], iirsk skriiwer († [[1941]])
* 0[[7. April]]: [[Kurt von Schleicher]], tjiisk rikskansler († [[1934]])
* 0[[7. Jüüle]]: [[Janka Kupala]], witjrüs skriiwer († [[1942]])
== Störwen – Sturwen – Stürwen ==
* [[27. April]]: [[Ralph Waldo Emerson|Ralph W. Emerson]], US-Amerikoonsk skriiwer an filossof (* [[1803]])
* 0[[2. Jüüne]]: [[Giuseppe Garibaldi]], itajeens natsionalist (* [[1807]])
* 0[[6. Deetsember]]: [[Anthony Trollope]], ingels dachter (* [[1815]])
0o7p0ozzdmnwvm1abo0xe3bgh33yy3s
Iraan
0
12890
279774
279707
2026-04-26T14:52:27Z
Murma174
19
279774
wikitext
text/x-wiki
<!--{{Navigationsleiste
|TITEL="{{PAGENAME}}" uun ööder spriakwiisen
|INHALT=
[[???|Sölring]]
[[Iraan|Öömrang]]
[[Iraan|Fering]]
[[???|Halunder]]
[[???|Halifreesk]]
[[???|Mooring]]
[[???|Wiringhiirder]]
[[???|Karhiirder]]
[[???|Gooshiirder]]
}}-->
{{Öömrang}}
{{Fering}}
{{Infobox Staat öömrang
| NAME = <span style="font-size:2em">'''جمهوری اسلامی ايران'''</span><br />
<span style="font-size:1.4em">'''Dschomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān'''</span><br />
'''Islaamsk Republiik Iraan'''
| BILD-FLAGGE = Flag of Iran.svg
| BILD-FLAGGE-RAHMEN = ja
| ARTIKEL-FLAGGE = Flagge des Iran
| BILD-WAPPEN = Emblem of Iran.svg
| BILD-WAPPEN-BREITE = 100px
| ARTIKEL-WAPPEN = Wappen des Iran
| WAHLSPRUCH = <span style="font-size:1.4em">استقلال آزادی جمهوری اسلامی</span><br />
<small>Esteqlāl, Āzādī, Dschomhūrī-ye Eslāmī</small><br />
''([[persisk]] för „Suwereniteet, Freihaid, Islaamsk Republiik“)''
| AMTSSPRACHE = [[Persisk]]
| HAUPTSTADT = [[Teheraan]] (Tehran)
| STAATSFORM = [[Islaamsk republiik]]
| REGIERUNGSSYSTEM = Autoriteer regime
| STAATSOBERHAUPT = ''[[de jure]]:'' Imam [[Muhammad al-Mahdi]]<br />''[[de facto]]:'' [[Modschtaba Chamenei]]
| REGIERUNGSCHEF = President [[Masoud Pezeshkian]]
| FLÄCHE = 1.648.195
| EINWOHNER = 92.838.753 (2025)<ref>https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/</ref>
| BEV-DICHTE = 44,9
|BIP = 2011<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/index.aspx World Economic Outlook Database, April 2012] faan a [[IWF]]</ref>
* $ 496,243 Milliarden <small>(25.)</small>
* $ 1.006,540 Milliarden <small>(17.)</small>
* $ 6.445 <small>(80.)</small>
* $ 13.072 <small>(70.)</small>
|BIP-ERWEITERT =* Totaal (nominaal)
* Total ([[Kaufkraftparität|KKP]])
* BIP/Iinw. (nominaal)
* BIP/Einw. (KKP)
|HDI = {{Gleichgeblieben}} 0,707 <small>(88.)</small><ref>{{Internetquelle öömrang|url=http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/IRN.html|titel=Iran (Islamic Republic of) Country Profile: Human Development Indicators|zugriff=2012-05-22}}</ref>
| WÄHRUNG = 1 [[Iraans Rial]] (iar = 100 Dinars)
| NATIONALHYMNE = ''[[Soroud-e Melli-ye Dschomhuri-ye Eslami-e Iran]]''
| ZEITZONE = [[UTC]]+3,5 / UTC+4,5 (Maarts-September)
| KFZ-KENNZEICHEN = IR
| INTERNET-TLD = [[.ir]]
| TELEFON-VORWAHL = +98
| BILD-LAGE = Iran on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
| BILD-LAGE-IMAGEMAP = Afro-EurasienGlobus1
| BILD2 = Iran in its region.svg
}}
<br>
A '''Iraan''' of '''Iroon''' (uk '''Persien''', {{faS|ايران}} ''Īrān'' {{Audio-IPA|Iran alborz.ogg|iːˈrɔːn}}) as en lun uun [[Fööraasien]]. Bit [[1979]] wiar't en [[monarchii]], sant det rewolutsion as't en [[islaamsk republiik]].
<!-- nian Nordfriisk! Die ethnischen Territorien des Iran sind Persien, Azarbayejan, Kurdistan, Luristan, Bakhtiari, Khuzestan, Golestan, Gilan und Mazandaran
Der Iran ist ein multiethnisches Land. Die wichtigsten ethnischen Gruppen sind Lurs, Kurden (Kurdistani), Azeris, Perser, Mazandaranis, Gilakis, Khuzestani-Araber und Talysh.
Die älteste Zivilisation im Iran befindet sich in der Stadt Piranshahr-->
==Geografii==
=== Koord ===
{{ Positionskarte+ | Iran | width=360 | float=left | maptype=relief | caption= | places=
{{ Positionskarte~ | Iran | position=4 | lat=35/42/00 | long=51/25/00 | region=IR | label='''[[Tehraan]]'''}}
{{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=36/18/00 | long=59/36/00 | region=IR | label=<small>[[Maschhad]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=32/39/00 | long=51/41/00 | region=IR | label=<small>[[Isfahan]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=38/05/00 | long=46/17/00 | region=IR | label=<small>[[Täbris]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Iran | position=9 | lat=35/49/00 | long=50/58/00 | region=IR | label=<small>[[Karadsch]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=29/36/00 | long=52/31/00 | region=IR | label=<small>[[Schiraz]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=31/19/00 | long=48/42/00 | region=IR | label=<small>[[Ahvaz]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=34/39/00 | long=50/53/00 | region=IR | label=<small>[[Ghom]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=34/19/00 | long=47/04/00 | region=IR | label=<small>[[Kermānschāh (Stadt)|Kermānschāh]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=37/33/00 | long=45/04/00 | region=IR | label=<small>[[Urmia]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=29/30/00 | long=60/52/00 | region=IR | label=<small>[[Zahedan]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=30/17/00 | long=57/04/00 | region=IR | label=<small>[[Kerman (Iran)|Kerman]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=31/51/00 | long=54/22/00 | region=IR | label=<small>[[Yazd]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Iran | position=6 | lat=32/52/00 | long=59/12/00 | region=IR | label=<small>[[Birdschand]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Iran | position=12 | lat=27/11/00 | long=56/17/00 | region=IR | label=<small>[[Bandar Abbaas]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Iran | position=12 | lat=35/57/00 | long=52/06/00 | region=IR | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Damawand]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Y=5 | X=95 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Turkmeenistaan]]}}
{{ Positionskarte~ | Y=42 | X=100 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=<small>[[Afghaanistaan|Afghaa-<br />nistaan]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Y=89 | X=100 | position=8 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=<small>[[Pakistaan]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Y=60 | X=0 | position=3 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Iraak]]}}
{{ Positionskarte~ | Y=90 | X=5 | position=2 | label_style=bold/uppercase|label_color=#646464 | label=[[Saudi-Araabien]]}}
{{ Positionskarte~ | Y=82 | X=38 | position=6 | label_style=bold/italic/letterspacing/uppercase|label_color=#2A6DB5 | label=<small>[[Persisk Golf]]</small>}}
{{ Positionskarte~ | Y=7 | X=5 | position=6 | label=<small>''[[Urmia Sia]]''</small>}}
{{ Positionskarte~ | Y=5 | X=36 | position=6 | label=<small>''[[Kaspisk Sia]]''</small>}}
{{ Positionskarte~ | Y=85 | X=62 | position=6 | label=<small>[[Struat faan Hormuz]]</small>}}
}}
{{ufsaat}}
===Geograafisk Laag===
Iraan leit twesken 40° an 24° (faan a nuurd tu a süüd) an 64° an 44° (faan a waast tu a uast). At lun as amanbi fiiwsis grater üüs Tjiisklun. At lun dialt grensen mä sööwen lunen. Det lingst grens (1.599 km) faan't lun wurt mä [[Irak]] an det kurtst (48 km) mä [[Armeenien]] diald. At lun dialt uk en 921 km lung grens mä [[Afghaanistaan]], en 689 km lung mä [[Aserbaidschan]], en 909 km lung mä [[Pakistaan]], en 1.148 km lung mä [[Turkmenistaan]], en an en 534 km lung mä’t [[Türkei]]. A eeg faan Iran bi det [[Kaspisk Sia]] as 728 km lung uun a nuurd an bi a [[Persisk Golf]] mä 1.536 km uun a süüd.
De huuchst ponkt uun't lun as mä en hööchde faan 5.600 meetern de [[Damawand]] (üüb Persisk كوه دماوند, [[DMG]] Kūh-e Damāwand), wat uun dön [[Alborz]] Berger leit.
=== Prowinsen ===
{{Imagemap Iran1|Iran, administrative divisions - de - colored.svg|right|rahmenlos|330px}}
At lun hää 31 prowinsen:
{| class="wikitable"
|-
! # !! Prowins !! Hoodsteed
|-
| 1 || [[Alborz (Prowins)|Alborz]] || [[Karadsch (Steed)|Karadsch]]
|-
| 2 || [[Ardebiil (Prowins)|Ardebiil]] || [[Ardebiil (Steed)|Ardebiil]]
|-
| 3 || [[Buuschehr (Prowins)|Buuschehr]] || [[Buuschehr (Steed)|Buuschehr]]
|-
| 4 || [[Chuuzestaan (Prowins)|Chuuzestaan]] || [[Ahwaaz (Steed)|Ahwaaz]]
|-
| 5 || [[Esfahaan (Prowins)|Esfahaan]] || [[Esfahaan (Steed)|Esfahaan]]
|-
| 6 || [[Giilaan (Prowins)|Giilaan]] || [[Rascht (Steed)|Rascht]]
|-
| 7 || [[Golestaan]] || [[Gorgaan (Steed)|Gorgaan]]
|-
| 8 || [[Hamadaan (Prowins)|Hamadaan]] || [[Hamadaan (Steed)|Hamadaan]]
|-
| 9 || [[Hormozgaan|Hormozgaan]] || [[Bandar Abbaas (Steed)|Bandar Abbaas]]
|-
| 10 || [[Iilaam (Prowins)|Iilaam]] || [[Iilaam (Steed)|Iilaam]]
|-
| 11 || [[Jazd (Prowins)|Jazd]] || [[Jazd (Steed)|Jazd]]
|-
| 12 || [[Kermaan (Prowins)|Kermaan]] || [[Kermaan (Steed)|Kermaan]]
|-
| 13 || [[Kermaanschaah (Prowins)|Kermaanschaah]] || [[Kermaanschaah (Steed)|Kermaanschaah]]
|-
| 14 || [[Kohgiiluuje an Buujer Ahmad]] || [[Jaasuudsch (Steed)|Jaasuudsch]]
|-
| 15 || [[Kordestaan (Prowins)|Kordestaan]] || [[Sanandadsch (Steed)|Sanandadsch]]
|-
| 16 || [[Lorestaan (Prowins)|Lorestaan]] || [[Chorramaabaad (Steed)|Chorramaabad]]
|-
| 17 || [[Maazandaraan (Prowins)|Maazandaraan]] || [[Saarii (Steed)|Saarii]]
|-
| 18 || [[Markazii]] („Maden“) || [[Araak (Steed)|Araak]]
|-
| 19 || [[Nuurd Choraasaan]] || [[Bodschnuurd (Steed)|Bodschnuurd]]
|-
| 20 || [[Qazwiin (Prowins)|Qazwiin]] || [[Qazwiin (Steed)|Qazwiin]]
|-
| 21 || [[Qom (Prowins)|Qom]] || [[Qom (Steed)|Qom]]
|-
| 22 || [[Paars (Prowins)|Paars]] || [[Schiiraaz (Steed)|Schiiraaz]]
|-
| 23 || [[Razawii-Choraasaan| Razawii-Choraasaan of Chorasaan-e Razawii]] || [[Maschhad (Steed)|Maschhad]]
|-
| 24 || [[Zandschaan (Prowins)|Zandschaan]] || [[Zandschaan (Steed)|Zandschaan]]
|-
| 25 || [[Semnaan (Prowins)|Semnaan]] || [[Semnaan (Steed)|Semnaan]]
|-
| 26 || [[Siistaan an Beluutschistaan]] || [[Zaahedaan (Steed)|Zaahedaan]]
|-
| 27 || [[Süüd Choraasaan]] || [[Biirdschand (Steed)|Biirdschand]]
|-
| 28 || [[Tehraan (Prowins)|Tehraan]] || [[Tehraan (Steed)|Tehraan]]
|-
| 29 || [[Tschahaar Mahaal an Bachtijaari]] || [[Schahr-e Kord (Steed)|Schahr-e Kord]]
|-
| 30 || [[Uast-Aserbaidschaan]] || [[Tabriiz (Steed)|Tabriiz]]
|-
| 31 || [[Waast-Aserbaidschaan]] || [[Urmia (Steed)|Urmia]]
|}
=== Kliima ===
Iraan hee en manigfualig kliima, faan [[ariid]] an semi-ariid tu [[subtroopisk]] bi't Kaspisk Sia an uun a nuurdelk holtingen ([[walt]]), heer faal a temperatuuren säälten oner a froost an det regiuun blaft fochtig. Uun't Kaspsik Sia Regiuun ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) stiig somertemperatuuren säälten auer 29 °C. A juarelk rinfaal as 680 mm am a uast an muar üs 1.700 mm uun't waasten.
Uun't [[Zaagros]] baseng, uun a waast faan Iraan, san liiger temperatuuren an hard wontern, mä froostig dai-temperatuuren an swaar snä. A uast- an madel-baseng san ariid, mä maner üs 200 mm rin an haa [[wüüst]]neien. A somertemperatuuren kön 45 °C raage, uun [[Dascht-e Kawiir]] (Persisk دشت كوير) sogoor 70 °C.
A [[UN]] koordinaator för Iraan hee saad, dat "weederwaant det slimst menskelk seekerhaidsprobleem uun Iraan faan nütidj as".
[[File:Temperature Bar Chart Middle East-Iran--1901-2020--2021-07-13.png|thumb|300px|Temperatuurferanringen uun Iran]]
<gallery widths=200px>
Koppen-Geiger Map IRN present.svg|[[Köppen]]-[[Geiger]] kliima koord faan 1980 bit 2016.
Koppen-Geiger Map IRN future.svg|[[Köppen]]-[[Geiger]] kliima koord faan 2071 bit 2100, bereegent troch en [[globaal apwarmin]] model, diar det apwarmin uun a kementidj föörütj sai.
</gallery>
==Etymologii==
Uun at fergingenhaid wurd Iraan faan bütjluns lidj "Persien" neemd. Faan a iinwenern wiar at lun "Iraan" beneemd. De amtlik nööm wiar Persien. Uun't juar 1935 neemd Reza Schah Pahlavi det lun am tu Iraan. De nööm Iraan ment "lun faan a Aarier". Hat woort uun det ääler buk faan a [[Soroastrismus]], Avesta, brükt. Uun't 19. an 20. juarhunert wurd de nööm Aarier faan Europeern brükt, am aal a [[Indogermaans]] mensken tu beneemen. Det "Aarisk Rasse" wiar en ütjdrük, diar [[Hitler]] brükt, am sin "auerwäärdig ras" tu beskriiwen. "Aarier" ment "eedel" uun [[Iraansk spriiken]].
==Histoore==
Amanbi 500 f.Kr. wiar det areaal, wat nü Iraan as, at sentrum faan't [[Achemeniiden Rik]]. A [[Grichenlun|greks]] stäädstooten streed jin a Persisk armeeen, diar faan [[Darius de Grat]] an [[Xerxes]] uunfeerd wurd. Do naam [[Alexander de Grat]] at lun iin, efterdat hi auer a Achameniiden faan Persien siiget hed. Hi regiaret, bit hi stoorew. Do regiaret a greks Seleukiiden, bit jo faan't [[Arsakiiden Rik]] slaanj wurd, diar leeder jin't [[Röömsk Rik]] streden hää. Efter at Arsakiiden (Parter) Rik kaam at [[Sasaniiden Rik]] (224 – 651) tu a meecht. Ööder fulken haa Persien iinnimen, so üs a Arabern (7. juarhunert), a Türken (10. juarhunert) an a Mongoolen (13. juarhunert). Oober Iraan hed an hee altidj en ööder an eegen iraansk kultuur, diar widjer lewet.
Efterdat a muslimsk Arabern a Iraan iinnimen hed, wurd persisk wüfen üs hüshual-slaawen ferkääft, persisk maaner wurd twüngen, tu bauen, tu büürin an hard werk tu maagin.
Efterdat at Sasaniiden Rik uun 651 ferfool, wiar uun't [[Umajaaden Kalifaat]] föl Persisk iinflööd, hauptsechelk det administratsjuun an det hoofkultuur. Maning ferwaltern wiar faan Persisk stamhüsger. Persisk bleew det ofitsiel spriik faan't Kalifaat, bit [[Araabisk]] uun't leed 7. juarhunert auernimen wurd. Oober Persien wiar do noch ei foldialig faan a Umajaaden kontroliaret; apartig Tabaristaan ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) wiar oner't Dabujiid dünastii ünufhingig bit 760, an Tabaristaan wurd dial faan det [[Abbasiiden Rik]]. Diaram hee Maazandaraani (of [[Maazandaraans]]) öler Araabisk wurden üüs Persisk an öler [[Iraansk spriiken]]. A Araabisk Abbasiid kalif Haaruun hed Persisk konkubiinen.
Widjert at njüügenst an tjinst juarhundert, 819 bit 999, bleud (Nei-) Persisk spriik an kultuur oner at [[Samaniiden Rik]] weler ap. At Turko-Persisk [[Seldjuken Rik]] fuarmet at 11. juarhunert.
At [[Safawiiden Rik]] (1502-1736) maaget at [[Schiitisk]] rochtskuul faan a [[Islaam]] tu't stootsreligioon faan Iraan. A letst köningen faan Iraan wiar faan det Pahlavi dynastii, an regiaret faan 1925 bit 1979, üüs efter en rewolutschuun Ayatollah Khomeini en Islaamisk republiik gründet.
De 28. Febrewoore 2026 haa dön [[Ferianigt Stooten]] an [[Israel]] en krich jin Iraan begand. Jo haa Ali Khamenei duad maaget an flook öler iiransk politikern. Diarbi san uk muar üüs düüsen iinwenern faan Iraan tu duas kimen. Stoot baas an bundespresident Frank-Walter Steinmeier an öler politikern saad, det ferstupt jin at [[fulkenrocht]]. Iraan hää mä rakeeten uungreber jin Israel an FS-frinjer uun a Madel-Uasten werket, an slood a [[Persisk Golf]] mä't [[Struat faan Hormuz]] (Hormoz) faan't [[Hormozgan]] prowins, wat de globaal [[hanel]] stiart.
[[Datei:Achaemenid_Empire_at_its greatest_extent_according_to_Oxford_Atlas_of_World_History_2002.jpg|thumb|300px|Koord faan Persien (500 f. Kr.)]]
=== Ufluup ===
[[Antike]]:
# Mä't Köningrik Anshan wurd Persien uun det [[7. juarhunert f.Kr.]] dial faan det [[Meedisk Rik]]
# [[Achemeniiden Rik]] (Ual Persisk: 𐎧𐏁𐏂, Xšāça, lit. 'keiserrik'): 550 f.Kr. bit 330 f.Kr.
# [[Makedoonsk Rik]] an [[Seleukiiden Rik]]: 330 f. Kr. bit 247* f. Kr. (*uun Persien) [[Alexander de Grat]] köning faan Makedoonien, efter san duas haa sin militeers (a diadochen) det könangrik apdiald. [[Seleukos Nikator]].
# [[Arsakiiden Rik]]: 247 f.Kr. bit 224
# [[Sasaniiden Rik]] (Madel Persisk: 𐭠𐭩𐭥𐭠𐭭𐭱𐭲𐭥𐭩 Ērānšahr, lit. 'Iraansk Keiserrik'): 224 bit 651
Uun de tidj faan a Persisk Riken hee ham en bedüüden kultuur briad maaget. [[Hanel]] an [[konst]] bleud ap. [[Ual/Madel Persisk]] an [[Arameesk]] wiar amtspriiken faan't rik. [[Fööraasien]] an [[Madelaasien]] kaam oner persisk iinflööd an diar wurd bit daaling "[[iraansk spriiken]]" snaaket.
==Demografii==
===Spriiken===
(Nei) [[Persisk]] as at iansigst amtspriik uun det lun. Hat wurt uk snaaket uun [[Afghaanistaan]] an [[Tadjikistaan]]. Persisk hiart tu a twiig faan a [[iraansk spriiken]] an sodening tu't [[indogermaans]].
[[File:Persépolis. Inscription.jpg|thumb|Ual Persisk uun Achameniiden iinskraft ([[Persepolis]], Iraan)]]
Üs en skrewen spriik wiar Ual Persisk uun köningelk Achameniiden iinskraften auerleewert. De äälst bekäänd tekst uun Ual Persisk skrewen as at Behistuun iinskraft, wat ütj at tidj faan [[Schah]] (Köning) Darius de Grat ( 𐎭𐎠𐎼𐎹𐎺𐎢𐏁 Dārayavaʰuš; 522–486 f.Kr.) komt.
Nai ferwaant mä Ual Persisk, oober faan en ööder twiig faan a iraansk spriiken, wiar Avestisk, det sprik faan't ual [[relegioon]] faan Iraan, a [[Soroastrismus]].
Madel Persisk kaam uun a Sasaniiden iinskraften (224 bit 651) föör. Uun literaarisk spriik wurd Madel Persisk iarst leeder, uun't 6. of 7. juarhunert, ferwäänd. Faan't 8. juarhunert uun begant hat tu Nei Persisk tu wanlin, mä det madel-periuud-fuarem, wat bluat noch uun a teksten faan Soroastrismus widjer lewet.
De iarst wichtig Persisk dachter wiar [[Rudaki]]. Hi wurd uun't 10. juarhunert feriaret, üs at [[Samaniiden Rik]] üüb't hööchde faan sin meecht wiar.
Nei Persisk teksten wurd uun't [[araabisk skraft]] skrewen, an kaam uun't 9. juarhunert ap.
[[File:Iran ethnoreligious distribution 2004.jpg|thumb|300px|Spriiken, religioonen an fulken faan Iraan]]
Nochhuaren uun Fööraasien san diar soföl ünlik spriiken üüb een bonk üs uun Iraan.
Uun det lun tesken Kaspisk Sia an Persisk Golf wurt uk trii grat manertaalspriiken snaaket, det san [[Aserbaidschaansk]] amanbi 20%, [[Kurdisk]] (Sorani an Süüdkurdisk) amanbi 10% an [[Maazandaraans]] mä Gilaki (bial Kaspisk spriiken) amanbi 5%. An do komt uk [[Araabisk]] mä 2% faan lidj uun dön süüdelk regiuunen diartu.
Aserbaidschaansk wurt fööraal uun de nuurd-waastelk loonsdial snaaket, uun [[Ardebiil]], [[Zandschaan]], [[Uast-Aserbaidschaan| Uast-]] an [[Waast-Aserbaidschaan]]. Amanbi 16 miljuunen minsken faan a Aseri manerhaid lewe miast nai bi a grens tu't naiberlun [[Aserbaidschaan]].
Kurdisk (mä Lorisk) as en spriik, diar uun [[Kordestaan]], [[Kermaanschaah (Prowins)|Kermaanschaah]], [[Lorestaan]] an üs Sorani uun't [[Autonoom Regiuun Kurdistaan]] faan a [[Iraak]] snaaket wurt. Uun a Iraan snaake amanbi 10 miljuunen minsken Kurdisk.
Maazandaraans of Tabari as det spriik faan amanbi 5 miljuunen mensken. Hat wurt fööraal uun det Kaspisk Sia Regiuun ([[Giilaan]], [[Golestaan]] an [[Maazandaraan]]) spreegen.
=== Religioon===
[[File: Imam_Reza's_Birth_Anniversary_-_8_October_2011_08.jpg|thumb|Imaam Reza Masdschid san gebursdai uun [[Maschhad]], Iraan]]
Amanbi 90% faan at iraansk lidj san Musliimen. Det stoots[[religion]] as Schiitisk [[Islaam]]. Hat as sant det Safawiiden Rik uun't 16. juarhunert det stootsreligion. Hat hiart tu a Twaalew-Imaam-twiig faan det Schiitisk rochtskuul. Amanbi 9% faan a iraansk Musliimen hiart tu a Sunnitisk twiig faan a Islaam, miastendials faan at [[Kurdisk]], [[Turkmeensk]] of Beluutschisk manerhaid. 9% faan a Iraanern, diar nian Musliimen san, san mäfulgern faan [[Soroastrismus]], [[Krastendoom]] an [[Juudendoom]]. Diar lewe son 300.000 bit 370.000 Krasten (maning [[armeensk]] Iraanern) an 25.000 persisk Juuden uun't lun.
== Kultuur==
===Köögem===
[[File:Gheymeh Stew.jpg|thumb|chorescht-e qejmeh, mä ruad fleesk (sjep of beest), persisk [[eert]] (lappe), [[eerdaapler]], sandrüget limeten, [[tomoot|tomaaten]] an safraan-ris]]
Eegen iraansk köögem san fermingd spiisen faan [[ris]] mä "chorescht": [[flääsk| fleesk]], greensaagen an / of [[nöden]]. Krüüsen wurd maning brükt, mä [[früchten]] üs [[plumen]], [[Granaataapelbuumer|granaataapler]], [[kwitenbuum|kwiten]], [[aprikoos]]en an [[sinken]]. Iraansk krüüsen an [[gewürtsen]] san [[safraan]], green [[kardamom]], an drüget [[limeten]], [[kaneel]], [[kurkuuma]] an [[pitersile]] wurd brükt.
===Festdaar===
[[File:7SEEN 89.jpg|thumb|left|Haaft-Sin Boosel, [[Tehraan]], Iraan]]
<br>
Uun a Iraan wurt sant 1925 amtelk a [[Iraans kalender|Dschalaalikalender]] brükt. Hi racht ham efter at sanjuar an begant tu '''[[Nooruuz]]''' ([[wosbegan]]). Nooruuz (Iraanisk of Persisk Neijuar) wurd üs festdai al tu tidj faan Achameniiden (6. juarhunert f.Kr.) feiert. För Neisdai wurt en apartig boosel üübberigt, a Haaft-sin. "Haaft" bedüüdet sööwen an "sin" as a buksteew "s" uun at persisk/araabisk alfabeet, amdat sööwen dingen för a boosel benatigt wurd:
{{ufsaat}}
# Sabzeh (سبزه) – [[wiaten]], [[bere]] of [[lins]] poon
# Samanuu(سمنو) – [[wiaten]] siadkurner poding
# Sendsched (سنجد) – [[öölewilger]]
# Serkeh (سرکه) – [[eetj]]
# Siib (uk Seeb) (سیب) – [[aapel]]
# Siir (سیر) – [[knooplook]]
# Somaq of Sumak (سماق) – [[sumak]]
[[File:L04vb2pizbcs.jpg|thumb|Schab-e Yalda Boosel]]
'''[[Schab-e Yalda]]''' of Yalda Naacht (uk Dschella Naacht) as en ual fest uun [[Iraan]], [[Kurdistaan]], [[Usbekistaan]], [[Tadjikistaan]], [[Afghaanistaan]], an [[Turkmenistaan]]. Hat wurt tu [[wontersankiar]] faan a [[nuurdhualewkuugel]] feiert. Hat as miast at naacht faan a 21. Deetsember (of 20. uun [[skregeljuar]]en) uun a [[gregoriaans kalender]]. A Dai faan Schab-e Yalda as at tidj, wan a san sin liichst stant uun a hemel hee an a dai det kurtst periood faan dailaacht hee. Det as a began faan de astronoomisk [[wonter]]. Det lingst an jonkest naacht faan't juar as en tidj, wan frinjer an familje tupkem, iidj, drank an [[dachting]]en faan [[Hafez]] of [[tääl]]en faan [[Schahnaameh]] lees, bit widj auer madennaacht.
Früchten an nöden wurd eden an [[granaataapelbuumer|granataapler]] an [[weedermeloon]]en san fööraal wichtig. Det ruad klöör faan dön früchten stäänt för a waremk faan't ial an a glem faan't leewent. Shab-e Yalda wurd uun Deetsember 2022 ofitsiel tu en weltarewdial faan [[UNESCO]].
==Natuur==
[[Datei:Iranian Cheetah roars.jpg|thumb|Iraanisk Gepard ''A. j. venaticus'']]
===Diarten===
Iraan hee en rik tiirwelt mä 34 [[fladermüs]] slacher, [[mangusten]], [[gulschakaal]], indisk [[wulwer|wulew]], indisk [[faskoter]], [[foos]], strimel[[hyäänen]], [[leopard]], euraasisk [[loks]], brün[[beer]] an asiaatisk suartbeer. [[Paartuanet Kloksdiarten]] san [[wilswin]], [[muflon]], [[ruadhirsk]] an [[gatselen]]. A asiaatisk [[gepard]] (A. j. venaticus) lewet bluat noch uun Iraan. Domestisiaret slacher san [[sjep]], [[siig]], [[beest]], [[hingst]], [[weederbüfel]], [[eesel]] an [[kameel]]. Iraan hee muar üs 570 slacher faan [[fögler]], so üs [[fasaan]], [[aarebaarin]], [[iarner]] an [[falken]].
==Wiartskap==
Uun't juar 2017 woon Iraan 214.5 miljarden kubikmeetern faan [[eerdgas]]. At lun as üüb't traad steed faan lunen, wat eerdgas wan<ref>{{Cite web öömrang |title=''Country Comparisons: Natural gas – production'', CIA World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/natural-gas-production/country-comparison |accessdate=2022-03-05 |archivedate=2022-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220305172317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/natural-gas-production/country-comparison }}</ref>. Iraan hee uk natüürelk resursen faan [[eerdööle]]. Hat as en mäfulger faan [[OPEC]]. Eerdööle as ian faan sin wichtagst eksportprodukten. [[Ris]], konsthunwerk, [[maten]] (tepich) an [[safraan]] san wichtig lokaal produkten. Iraan as een faan a gratst eksportöören an produsenten faan [[kaawiar]] an [[pistazie]]n üüb a welt. Iraan hee fabriken, diar industriel produkten maage. Iraan werket uk uun't fial faan a biomedesiinsk wedenskapen. [[Iraans Rial|Rial]] as at [[münt]], wat uun Iraan brükt wurt.
== Luke uk diar ==
{{Commonscat öömrang|Iran}}
{{Wikiatlas öömrang|Iran}}
{{Wikivoyage öömrang|Iran|Iraan}}
== Kwelen ==
<references />
{{Coordinate|NS=32/29/46/N|EW=54/17/42/E|type=country|region=IR}}
[[Kategorie:Iraan| ]]
4shzyzhch6lyx4watydlw9oa1vr7q5i
Guineawirem
0
15981
279796
260938
2026-04-27T02:01:20Z
CommonsDelinker
6085
Replacing Drac_life_cycle.png with [[File:Life_cycle_of_Dracunculus_medinensis.png]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]]).
279796
wikitext
text/x-wiki
{{öömrang}}
{{Taxobox öömrang
| Taxon_WissName = Dracunculus medinensis
| Taxon_Name = Guineawirem
| Taxon_Rang = Art
| Taxon_Autor = [[Carl von Linné|Linnaeus]], 1758
| Taxon2_WissName = Dracunculus
| Taxon2_Rang = Gattung
| Taxon3_WissName = Dracunculidae
| Taxon3_Rang = Familie
| Taxon4_WissName = Rhabditida
| Taxon4_Rang = Ordnung
| Taxon5_WissName = <!--Chromadorea-->
| Taxon5_Rang = <!--Klasse-->
| Taxon6_Name = Triadwirmer
| Taxon6_WissName = Nematoda
| Taxon6_Rang = Stamm
| Bild = Dracunculus medinensis.jpg
| Bildbeschreibung = Di guineawirem (''Dracunculus medinensis'') as en witjen triadwirem, di mä en swaawelstook ütjtaanj woort.
}}
A '''Guineawirem''' (''Dracunculus medinensis'') as en slach faan [[Triadwirmer]] (''Nematoda''). Hi komt auer't drankweeder iinuun't lif faan di minsk an bööret ham do troch't hidj weder ütj.
== Kraankhaid ''Dracontiasis'' ==
[[Datei:Life cycle of Dracunculus medinensis.png|thumb|400px|left|Hü di wirem en minsk befäält (ingelsk)]]
{{ufsaat}}
== Luke uk diar ==
{{Commonscat öömrang|Dracunculus medinensis|Guineawirem}}
{{Wikispecies öömrang|Dracunculus medinensis|Guineawirem}}
[[Kategorie:Triadwirmer]]
0wo099xsomfenvc9irrkowzkml2wq4i
Turkmeenistaan
0
20699
279781
276338
2026-04-26T20:41:44Z
Murma174
19
/* Prowinsen */
279781
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
{{Infobox Staat öömrang
|NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.4em">'''Türkmenistan'''</span>
|NAME = '''Turkmeenistaan'''
|BILD-FLAGGE = Flag of Turkmenistan.svg
|ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Turkmenistans
|BILD-WAPPEN = Emblem of Turkmenistan.svg
|BILD-WAPPEN-BREITE = 120px
|ARTIKEL-WAPPEN = Wappen Turkmenistans
|WAPPEN-OPT = Emblem
|WAHLSPRUCH =
|AMTSSPRACHE = [[Turkmeensk]]
|HAUPTSTADT = [[Aşgabat]]
|STAATSFORM = Republiik
|REGIERUNGSSYSTEM = Presidiaalsüsteem
|STAATSOBERHAUPT = Stootspresident<br>[[Serdar Berdimuhamedow]]
|FLÄCHE = 488.100
|EINWOHNER = 5.758.075 <small>(2017)</small><ref>[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ esa.un.org]</ref>
|BEV-DICHTE = 13,7
|BIP = 2016 (slompet)<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=44&pr.y=15&sy=2016&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=925&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= International Monetary Fund, Report for Selected Countries and Subjects, April 2016]</ref>
* 35.398 Mio. US$ <small>(88.)</small>
* 93.271 Mio. USD <small>(92.)</small>
* 6.479 USD <small>(80.)</small>
* 17.072 USD <small>(94.)</small>
|BIP-ERWEITERT = * Totaal (nominaal)
* Totaal ([[Kaufkraftparität|KKP]])
* BIP/Iinw. (nominaal)
* BIP/Iinw. (KKP)
|HDI = {{steigen}} 0,691 <small> (111.) (2016)</small><ref>[http://hdr.undp.org/en/2016-report United Nations Development Programme] ([[UNDP]]),</ref>
|WÄHRUNG = [[Turkmenistan-Manat|Manat]] (TMT)
|UNABHÄNGIGKEIT = 27. Oktuuber 1991<br /> (faan't [[Sowjetunion]])
|NATIONALHYMNE = ''Garaşsız, Bitarap, Türkmenistanıň döwlet gimni''<br />[[Datei:National anthem of Turkmenistan, performed by the United States Navy Band.oga|noicon|150px]]
|ZEITZONE = [[UTC+5]]
|KFZ-KENNZEICHEN = TM
|ISO 3166 = [[ISO 3166-2:TM|TM]], TKM, 795
|INTERNET-TLD = [[.tm]]
|TELEFON-VORWAHL = +993
|BILD-LAGE = Turkmenistan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
|BILD-LAGE-IMAGEMAP = Afro-EurasienGlobus1
|BEV-ZUNAHME={{Steigen}} +1,13 %<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/tx.html www.cia.gov]</ref>
}}
'''Turkmeenistaan''' ([[turkmeensk]] ''Türkmenistan'') as en banenstoot uun [[Madelaasien]] bi't [[Kaspisk Sia]]. Trinjam lei [[Iraan]], [[Afghanistaan]], [[Usbekistaan]] an [[Kasachstaan]]. Diar lewe gud fiiw miljuun minsken. Di gratst dial faan't lun maaget det [[wüüst]] [[Karakum]] ütj.
== Koorden ==
{| class="wikitable"
|-
! Geografii
! Prowinsen
|-
|
{{Positionskarte+ | Turkmenistan | width=250 | float=left | maptype=relief | caption= | places=
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=12 | lat=37/57/00 | long=58/23/00 | region=TM | label='''[[Aşgabat]]'''}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=3 | lat=37/53/00 | long=58/32/00 | region=TM | label=<small>[[Änew]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=3 | lat=39/30/00 | long=54/22/00 | region=TM | label=<small>[[Balkanabat]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=3 | lat=41/51/00 | long=59/58/00 | region=TM | label=<small>[[Daşoguz]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=9 | lat=39/05/00 | long=63/35/00 | region=TM | label=<small>[[Türkmenabat]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=6 | lat=37/36/00 | long=61/50/00 | region=TM | label=<small>[[Mary (Turkmenistan)|Mary]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=9 | lat=37/50/00 | long=66/34/00 | region=TM | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Aýrybaba]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=0 | X=3 | position=4 | label=<small>[[Kasachstan|<span style="color:#646464">'''KASACHSTAAN'''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=18 | X=80 | position=6 | label=[[Usbekistan|<span style="color:#646464">'''USBEKISTAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=100 | X=95 | position=10 | label=[[Afghanistan|<span style="color:#646464">'''AFGHANISTAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=80 | X=30 | position=6 | label=[[Iraan|<span style="color:#646464">'''IRAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=60 | X=0 | position=3 | label=<small>[[Kaspisk Sia|<span style="color:#2A6DB5">''Kaspisk Sia''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=15 | X=10 | position=6 | label=<small>[[Kara-Bogas-Gol|<span style="color:#2A6DB5">''Kara-Bogas-<br />Gol''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=10 | X=35 | position=6 | label=<small>[[Sarykamysch-Sia|<span style="color:#2A6DB5">''Sarykamysch-<br />Sia''</span>]]</small>}}
}}
|
{{Imagemap Turkmenistan1|Turkmenistan, administrative divisions - de - colored.svg|thumb|left|250px|Prowinsen faan Turkmeenistaan}}
|}
== Prowinsen ==
Turkmeenistaan hää fiiw prowinsen (''welaýatlar'', sg. ''welaýat'') mä muar üs 50 distrikten an di hoodstääddistrikt ''Aşgabat şäheri''.
{| class="wikitable sortable"
|-
! Nr. !! Prowins !! [[ISO 3166-2:TM|ISO-Code]] !! Hoodstääd !! Grate (km<sup>2</sup>) !! Iinwenern (2005<ref>Britannica Book of the Year 2013</ref>)
|-
| style="text-align:right" | 1 || [[Ahal welaýaty|Ahal]] || TM-A || [[Änew]] || style="text-align:right" | 97.160 || style="text-align:right" | 939.700
|-
| style="text-align:right" | 2 || [[Balkan welaýaty|Balkan]] || TM-B || [[Balkanabat]] || style="text-align:right" | 139.270 || style="text-align:right" | 553.500
|-
| style="text-align:right" | 3 || [[Daşoguz welaýaty|Daşoguz]] || TM-D || [[Daşoguz]] || style="text-align:right" | 73.430 || style="text-align:right" | 1.370.400
|-
| style="text-align:right" | 4 || [[Lebap welaýaty|Lebap]] || TM-L || [[Türkmenabat]] || style="text-align:right" | 93.730 || style="text-align:right" | 1.334.500
|-
| style="text-align:right" | 5 || [[Mary welaýaty|Mary]] || TM-M || [[Mary (Turkmeenistaan)|Mary]] || style="text-align:right" | 87.150 || style="text-align:right" | 1.480.400
|-
| style="text-align:right" | – || [[Aşgabat şäheri]] (Hoodstääddistrikt) || TM-S || [[Aşgabat]] || style="text-align:right" | 470|| style="text-align:right" | 871.500
|}
==Histoore==
At lun wiar faan [[1925]] tu [[1991]] üüs det [[Turkmeens Sosialistisk Sowjetrepubliik|Turkmeens SSR]] ian faan a republiiken faan't [[Sowjetunioon]]. Det wurd 27. Oktuuber [[1991]] suwereen.
== Futnuuten ==
<references />
== Luke uk diar ==
{{Commonscat öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Wikiatlas öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Wikivoyage öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Lunen uun Madelaasien}}
[[Kategorie:Turkmeenistaan| ]]
4g6m77bbp8m7n5asvemugs0yuwwr6nw
279789
279781
2026-04-26T20:58:06Z
Murma174
19
279789
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
{{Infobox Staat öömrang
|NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.4em">'''Türkmenistan'''</span>
|NAME = '''Turkmeenistaan'''
|BILD-FLAGGE = Flag of Turkmenistan.svg
|ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Turkmenistans
|BILD-WAPPEN = Emblem of Turkmenistan.svg
|BILD-WAPPEN-BREITE = 120px
|ARTIKEL-WAPPEN = Wappen Turkmenistans
|WAPPEN-OPT = Emblem
|WAHLSPRUCH =
|AMTSSPRACHE = [[Turkmeensk]]
|HAUPTSTADT = [[Aşgabat]]
|STAATSFORM = Republiik
|REGIERUNGSSYSTEM = Presidiaalsüsteem
|STAATSOBERHAUPT = Stootspresident<br>[[Serdar Berdimuhamedow]]
|FLÄCHE = 488.100
|EINWOHNER = 5.758.075 <small>(2017)</small><ref>[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ esa.un.org]</ref>
|BEV-DICHTE = 13,7
|BIP = 2016 (slompet)<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=44&pr.y=15&sy=2016&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=925&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= International Monetary Fund, Report for Selected Countries and Subjects, April 2016]</ref>
* 35.398 Mio. US$ <small>(88.)</small>
* 93.271 Mio. USD <small>(92.)</small>
* 6.479 USD <small>(80.)</small>
* 17.072 USD <small>(94.)</small>
|BIP-ERWEITERT = * Totaal (nominaal)
* Totaal ([[Kaufkraftparität|KKP]])
* BIP/Iinw. (nominaal)
* BIP/Iinw. (KKP)
|HDI = {{steigen}} 0,691 <small> (111.) (2016)</small><ref>[http://hdr.undp.org/en/2016-report United Nations Development Programme] ([[UNDP]]),</ref>
|WÄHRUNG = [[Turkmenistan-Manat|Manat]] (TMT)
|UNABHÄNGIGKEIT = 27. Oktuuber 1991<br /> (faan't [[Sowjetunion]])
|NATIONALHYMNE = ''Garaşsız, Bitarap, Türkmenistanıň döwlet gimni''<br />[[Datei:National anthem of Turkmenistan, performed by the United States Navy Band.oga|noicon|150px]]
|ZEITZONE = [[UTC+5]]
|KFZ-KENNZEICHEN = TM
|ISO 3166 = [[ISO 3166-2:TM|TM]], TKM, 795
|INTERNET-TLD = [[.tm]]
|TELEFON-VORWAHL = +993
|BILD-LAGE = Turkmenistan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
|BILD-LAGE-IMAGEMAP = Afro-EurasienGlobus1
|BEV-ZUNAHME={{Steigen}} +1,13 %<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/tx.html www.cia.gov]</ref>
}}
<br>
'''Turkmeenistaan''' ([[turkmeensk]] ''Türkmenistan'') as en banenstoot uun [[Madelaasien]] bi't [[Kaspisk Sia]]. Trinjam lei [[Iraan]], [[Afghanistaan]], [[Usbekistaan]] an [[Kasachstaan]]. Diar lewe gud fiiw miljuun minsken. Di gratst dial faan't lun maaget det [[wüüst]] [[Karakum]] ütj.
== Koorden ==
{| class="wikitable"
|-
! Geografii
! Prowinsen
|-
|
{{Positionskarte+ | Turkmenistan | width=250 | float=left | maptype=relief | caption= | places=
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=12 | lat=37/57/00 | long=58/23/00 | region=TM | label='''[[Aşgabat]]'''}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=3 | lat=37/53/00 | long=58/32/00 | region=TM | label=<small>[[Änew]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=3 | lat=39/30/00 | long=54/22/00 | region=TM | label=<small>[[Balkanabat]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=3 | lat=41/51/00 | long=59/58/00 | region=TM | label=<small>[[Daşoguz]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=9 | lat=39/05/00 | long=63/35/00 | region=TM | label=<small>[[Türkmenabat]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=6 | lat=37/36/00 | long=61/50/00 | region=TM | label=<small>[[Mary (Turkmenistan)|Mary]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=9 | lat=37/50/00 | long=66/34/00 | region=TM | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Aýrybaba]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=0 | X=3 | position=4 | label=<small>[[Kasachstan|<span style="color:#646464">'''KASACHSTAAN'''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=18 | X=80 | position=6 | label=[[Usbekistan|<span style="color:#646464">'''USBEKISTAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=100 | X=95 | position=10 | label=[[Afghanistan|<span style="color:#646464">'''AFGHANISTAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=80 | X=30 | position=6 | label=[[Iraan|<span style="color:#646464">'''IRAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=60 | X=0 | position=3 | label=<small>[[Kaspisk Sia|<span style="color:#2A6DB5">''Kaspisk Sia''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=15 | X=10 | position=6 | label=<small>[[Kara-Bogas-Gol|<span style="color:#2A6DB5">''Kara-Bogas-<br />Gol''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=10 | X=35 | position=6 | label=<small>[[Sarykamysch-Sia|<span style="color:#2A6DB5">''Sarykamysch-<br />Sia''</span>]]</small>}}
}}
|
{{Imagemap Turkmenistan1|Turkmenistan, administrative divisions - de - colored.svg|thumb|left|250px|Prowinsen faan Turkmeenistaan}}
|}
== Prowinsen ==
Turkmeenistaan hää fiiw prowinsen (''welaýatlar'', sg. ''welaýat'') mä muar üs 50 distrikten an di hoodstääddistrikt ''Aşgabat şäheri''.
{| class="wikitable sortable"
|-
! Nr. !! Prowins !! [[ISO 3166-2:TM|ISO-Code]] !! Hoodstääd !! Grate (km<sup>2</sup>) !! Iinwenern (2005<ref>Britannica Book of the Year 2013</ref>)
|-
| style="text-align:right" | 1 || [[Ahal welaýaty|Ahal]] || TM-A || [[Änew]] || style="text-align:right" | 97.160 || style="text-align:right" | 939.700
|-
| style="text-align:right" | 2 || [[Balkan welaýaty|Balkan]] || TM-B || [[Balkanabat]] || style="text-align:right" | 139.270 || style="text-align:right" | 553.500
|-
| style="text-align:right" | 3 || [[Daşoguz welaýaty|Daşoguz]] || TM-D || [[Daşoguz]] || style="text-align:right" | 73.430 || style="text-align:right" | 1.370.400
|-
| style="text-align:right" | 4 || [[Lebap welaýaty|Lebap]] || TM-L || [[Türkmenabat]] || style="text-align:right" | 93.730 || style="text-align:right" | 1.334.500
|-
| style="text-align:right" | 5 || [[Mary welaýaty|Mary]] || TM-M || [[Mary (Turkmeenistaan)|Mary]] || style="text-align:right" | 87.150 || style="text-align:right" | 1.480.400
|-
| style="text-align:right" | – || [[Aşgabat şäheri]] (Hoodstääddistrikt) || TM-S || [[Aşgabat]] || style="text-align:right" | 470|| style="text-align:right" | 871.500
|}
==Histoore==
At lun wiar faan [[1925]] tu [[1991]] üüs det [[Turkmeens Sosialistisk Sowjetrepubliik|Turkmeens SSR]] ian faan a republiiken faan't [[Sowjetunioon]]. Det wurd 27. Oktuuber [[1991]] suwereen.
== Futnuuten ==
<references />
== Luke uk diar ==
{{Commonscat öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Wikiatlas öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Wikivoyage öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Lunen uun Madelaasien}}
[[Kategorie:Turkmeenistaan| ]]
13t3tzjd5s5ywj5uu79fvmqpwwtoij8
279790
279789
2026-04-26T21:00:04Z
Murma174
19
279790
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
{{Infobox Staat öömrang
|NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.4em">'''Türkmenistan'''</span>
|NAME = '''Turkmeenistaan'''
|BILD-FLAGGE = Flag of Turkmenistan.svg
|ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Turkmenistans
|BILD-WAPPEN = Emblem of Turkmenistan.svg
|BILD-WAPPEN-BREITE = 120px
|ARTIKEL-WAPPEN = Wappen Turkmenistans
|WAPPEN-OPT = Emblem
|WAHLSPRUCH =
|AMTSSPRACHE = [[Turkmeensk]]
|HAUPTSTADT = [[Aşgabat]]
|STAATSFORM = Republiik
|REGIERUNGSSYSTEM = Presidiaalsüsteem
|STAATSOBERHAUPT = Stootspresident<br>[[Serdar Berdimuhamedow]]
|FLÄCHE = 488.100
|EINWOHNER = 5.758.075 <small>(2017)</small><ref>[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ esa.un.org]</ref>
|BEV-DICHTE = 13,7
|BIP = 2016 (slompet)<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=44&pr.y=15&sy=2016&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=925&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= International Monetary Fund, Report for Selected Countries and Subjects, April 2016]</ref>
* 35.398 Mio. US$ <small>(88.)</small>
* 93.271 Mio. USD <small>(92.)</small>
* 6.479 USD <small>(80.)</small>
* 17.072 USD <small>(94.)</small>
|BIP-ERWEITERT = * Totaal (nominaal)
* Totaal ([[Kaufkraftparität|KKP]])
* BIP/Iinw. (nominaal)
* BIP/Iinw. (KKP)
|HDI = {{steigen}} 0,691 <small> (111.) (2016)</small><ref>[http://hdr.undp.org/en/2016-report United Nations Development Programme] ([[UNDP]]),</ref>
|WÄHRUNG = [[Turkmenistan-Manat|Manat]] (TMT)
|UNABHÄNGIGKEIT = 27. Oktuuber 1991<br /> (faan't [[Sowjetunion]])
|NATIONALHYMNE = ''Garaşsız, Bitarap, Türkmenistanıň döwlet gimni''<br />[[Datei:National anthem of Turkmenistan, performed by the United States Navy Band.oga|noicon|150px]]
|ZEITZONE = [[UTC+5]]
|KFZ-KENNZEICHEN = TM
|ISO 3166 = [[ISO 3166-2:TM|TM]], TKM, 795
|INTERNET-TLD = [[.tm]]
|TELEFON-VORWAHL = +993
|BILD-LAGE = Turkmenistan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
|BILD-LAGE-IMAGEMAP = Afro-EurasienGlobus1
|BEV-ZUNAHME={{Steigen}} +1,13 %<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/tx.html www.cia.gov]</ref>
}}
<br>
'''Turkmeenistaan''' ([[turkmeensk]] ''Türkmenistan'') as en banenstoot uun [[Madelaasien]] bi't [[Kaspisk Sia]]. Trinjam lei [[Iraan]], [[Afghanistaan]], [[Usbekistaan]] an [[Kasachstaan]]. Diar lewe gud fiiw miljoon minsken. Di gratst dial faan't lun maaget det [[wüüst]] [[Karakum]] ütj.
== Koorden ==
{| class="wikitable"
|-
! Geografii
! Prowinsen
|-
|
{{Positionskarte+ | Turkmenistan | width=250 | float=left | maptype=relief | caption= | places=
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=12 | lat=37/57/00 | long=58/23/00 | region=TM | label='''[[Aşgabat]]'''}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=3 | lat=37/53/00 | long=58/32/00 | region=TM | label=<small>[[Änew]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=3 | lat=39/30/00 | long=54/22/00 | region=TM | label=<small>[[Balkanabat]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=3 | lat=41/51/00 | long=59/58/00 | region=TM | label=<small>[[Daşoguz]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=9 | lat=39/05/00 | long=63/35/00 | region=TM | label=<small>[[Türkmenabat]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=6 | lat=37/36/00 | long=61/50/00 | region=TM | label=<small>[[Mary (Turkmenistan)|Mary]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=9 | lat=37/50/00 | long=66/34/00 | region=TM | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Aýrybaba]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=0 | X=3 | position=4 | label=<small>[[Kasachstan|<span style="color:#646464">'''KASACHSTAAN'''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=18 | X=80 | position=6 | label=[[Usbekistan|<span style="color:#646464">'''USBEKISTAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=100 | X=95 | position=10 | label=[[Afghanistan|<span style="color:#646464">'''AFGHANISTAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=80 | X=30 | position=6 | label=[[Iraan|<span style="color:#646464">'''IRAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=60 | X=0 | position=3 | label=<small>[[Kaspisk Sia|<span style="color:#2A6DB5">''Kaspisk Sia''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=15 | X=10 | position=6 | label=<small>[[Kara-Bogas-Gol|<span style="color:#2A6DB5">''Kara-Bogas-<br />Gol''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=10 | X=35 | position=6 | label=<small>[[Sarykamysch-Sia|<span style="color:#2A6DB5">''Sarykamysch-<br />Sia''</span>]]</small>}}
}}
|
{{Imagemap Turkmenistan1|Turkmenistan, administrative divisions - de - colored.svg|thumb|left|250px|Prowinsen faan Turkmeenistaan}}
|}
== Prowinsen ==
Turkmeenistaan hää fiiw prowinsen (''welaýatlar'', sg. ''welaýat'') mä muar üs 50 distrikten an di hoodstääddistrikt ''Aşgabat şäheri''.
{| class="wikitable sortable"
|-
! Nr. !! Prowins !! [[ISO 3166-2:TM|ISO-Code]] !! Hoodstääd !! Grate (km<sup>2</sup>) !! Iinwenern (2005<ref>Britannica Book of the Year 2013</ref>)
|-
| style="text-align:right" | 1 || [[Ahal welaýaty|Ahal]] || TM-A || [[Änew]] || style="text-align:right" | 97.160 || style="text-align:right" | 939.700
|-
| style="text-align:right" | 2 || [[Balkan welaýaty|Balkan]] || TM-B || [[Balkanabat]] || style="text-align:right" | 139.270 || style="text-align:right" | 553.500
|-
| style="text-align:right" | 3 || [[Daşoguz welaýaty|Daşoguz]] || TM-D || [[Daşoguz]] || style="text-align:right" | 73.430 || style="text-align:right" | 1.370.400
|-
| style="text-align:right" | 4 || [[Lebap welaýaty|Lebap]] || TM-L || [[Türkmenabat]] || style="text-align:right" | 93.730 || style="text-align:right" | 1.334.500
|-
| style="text-align:right" | 5 || [[Mary welaýaty|Mary]] || TM-M || [[Mary (Turkmeenistaan)|Mary]] || style="text-align:right" | 87.150 || style="text-align:right" | 1.480.400
|-
| style="text-align:right" | – || [[Aşgabat şäheri]] (Hoodstääddistrikt) || TM-S || [[Aşgabat]] || style="text-align:right" | 470|| style="text-align:right" | 871.500
|}
==Histoore==
At lun wiar faan [[1925]] tu [[1991]] üüs det [[Turkmeens Sosialistisk Sowjetrepubliik|Turkmeens SSR]] ian faan a republiiken faan't [[Sowjetunioon]]. Det wurd 27. Oktuuber [[1991]] suwereen.
== Futnuuten ==
<references />
== Luke uk diar ==
{{Commonscat öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Wikiatlas öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Wikivoyage öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Lunen uun Madelaasien}}
[[Kategorie:Turkmeenistaan| ]]
kl3nnt2fwlq9es0zcchiqvfax7j7a52
279792
279790
2026-04-26T21:05:02Z
Murma174
19
/* Prowinsen */
279792
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
{{Infobox Staat öömrang
|NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.4em">'''Türkmenistan'''</span>
|NAME = '''Turkmeenistaan'''
|BILD-FLAGGE = Flag of Turkmenistan.svg
|ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Turkmenistans
|BILD-WAPPEN = Emblem of Turkmenistan.svg
|BILD-WAPPEN-BREITE = 120px
|ARTIKEL-WAPPEN = Wappen Turkmenistans
|WAPPEN-OPT = Emblem
|WAHLSPRUCH =
|AMTSSPRACHE = [[Turkmeensk]]
|HAUPTSTADT = [[Aşgabat]]
|STAATSFORM = Republiik
|REGIERUNGSSYSTEM = Presidiaalsüsteem
|STAATSOBERHAUPT = Stootspresident<br>[[Serdar Berdimuhamedow]]
|FLÄCHE = 488.100
|EINWOHNER = 5.758.075 <small>(2017)</small><ref>[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ esa.un.org]</ref>
|BEV-DICHTE = 13,7
|BIP = 2016 (slompet)<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=44&pr.y=15&sy=2016&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=925&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= International Monetary Fund, Report for Selected Countries and Subjects, April 2016]</ref>
* 35.398 Mio. US$ <small>(88.)</small>
* 93.271 Mio. USD <small>(92.)</small>
* 6.479 USD <small>(80.)</small>
* 17.072 USD <small>(94.)</small>
|BIP-ERWEITERT = * Totaal (nominaal)
* Totaal ([[Kaufkraftparität|KKP]])
* BIP/Iinw. (nominaal)
* BIP/Iinw. (KKP)
|HDI = {{steigen}} 0,691 <small> (111.) (2016)</small><ref>[http://hdr.undp.org/en/2016-report United Nations Development Programme] ([[UNDP]]),</ref>
|WÄHRUNG = [[Turkmenistan-Manat|Manat]] (TMT)
|UNABHÄNGIGKEIT = 27. Oktuuber 1991<br /> (faan't [[Sowjetunion]])
|NATIONALHYMNE = ''Garaşsız, Bitarap, Türkmenistanıň döwlet gimni''<br />[[Datei:National anthem of Turkmenistan, performed by the United States Navy Band.oga|noicon|150px]]
|ZEITZONE = [[UTC+5]]
|KFZ-KENNZEICHEN = TM
|ISO 3166 = [[ISO 3166-2:TM|TM]], TKM, 795
|INTERNET-TLD = [[.tm]]
|TELEFON-VORWAHL = +993
|BILD-LAGE = Turkmenistan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
|BILD-LAGE-IMAGEMAP = Afro-EurasienGlobus1
|BEV-ZUNAHME={{Steigen}} +1,13 %<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/tx.html www.cia.gov]</ref>
}}
<br>
'''Turkmeenistaan''' ([[turkmeensk]] ''Türkmenistan'') as en banenstoot uun [[Madelaasien]] bi't [[Kaspisk Sia]]. Trinjam lei [[Iraan]], [[Afghanistaan]], [[Usbekistaan]] an [[Kasachstaan]]. Diar lewe gud fiiw miljoon minsken. Di gratst dial faan't lun maaget det [[wüüst]] [[Karakum]] ütj.
== Koorden ==
{| class="wikitable"
|-
! Geografii
! Prowinsen
|-
|
{{Positionskarte+ | Turkmenistan | width=250 | float=left | maptype=relief | caption= | places=
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=12 | lat=37/57/00 | long=58/23/00 | region=TM | label='''[[Aşgabat]]'''}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=3 | lat=37/53/00 | long=58/32/00 | region=TM | label=<small>[[Änew]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=3 | lat=39/30/00 | long=54/22/00 | region=TM | label=<small>[[Balkanabat]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=3 | lat=41/51/00 | long=59/58/00 | region=TM | label=<small>[[Daşoguz]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=9 | lat=39/05/00 | long=63/35/00 | region=TM | label=<small>[[Türkmenabat]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=6 | lat=37/36/00 | long=61/50/00 | region=TM | label=<small>[[Mary (Turkmenistan)|Mary]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=9 | lat=37/50/00 | long=66/34/00 | region=TM | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Aýrybaba]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=0 | X=3 | position=4 | label=<small>[[Kasachstan|<span style="color:#646464">'''KASACHSTAAN'''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=18 | X=80 | position=6 | label=[[Usbekistan|<span style="color:#646464">'''USBEKISTAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=100 | X=95 | position=10 | label=[[Afghanistan|<span style="color:#646464">'''AFGHANISTAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=80 | X=30 | position=6 | label=[[Iraan|<span style="color:#646464">'''IRAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=60 | X=0 | position=3 | label=<small>[[Kaspisk Sia|<span style="color:#2A6DB5">''Kaspisk Sia''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=15 | X=10 | position=6 | label=<small>[[Kara-Bogas-Gol|<span style="color:#2A6DB5">''Kara-Bogas-<br />Gol''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=10 | X=35 | position=6 | label=<small>[[Sarykamysch-Sia|<span style="color:#2A6DB5">''Sarykamysch-<br />Sia''</span>]]</small>}}
}}
|
{{Imagemap Turkmenistan1|Turkmenistan, administrative divisions - de - colored.svg|thumb|left|250px|Prowinsen faan Turkmeenistaan}}
|}
== Prowinsen ==
Turkmeenistaan hää fiiw prowinsen (''welaýatlar'', sg. ''welaýat'') mä muar üs 50 distrikten an di hoodstääddistrikt ''Aşgabat şäheri''.
{| class="wikitable sortable"
|-
! Nr. !! Prowins !! [[ISO 3166-2:TM|ISO-Code]] !! Hoodstääd !! Grate (km<sup>2</sup>) !! Iinwenern (2005<ref>Britannica Book of the Year 2013</ref>)
|-
| style="text-align:right" | 1 || [[Ahal welaýaty|Ahal]] || TM-A || [[Arkadag]] || style="text-align:right" | 97.160 || style="text-align:right" | 939.700
|-
| style="text-align:right" | 2 || [[Balkan welaýaty|Balkan]] || TM-B || [[Balkanabat]] || style="text-align:right" | 139.270 || style="text-align:right" | 553.500
|-
| style="text-align:right" | 3 || [[Daşoguz welaýaty|Daşoguz]] || TM-D || [[Daşoguz]] || style="text-align:right" | 73.430 || style="text-align:right" | 1.370.400
|-
| style="text-align:right" | 4 || [[Lebap welaýaty|Lebap]] || TM-L || [[Türkmenabat]] || style="text-align:right" | 93.730 || style="text-align:right" | 1.334.500
|-
| style="text-align:right" | 5 || [[Mary welaýaty|Mary]] || TM-M || [[Mary (Turkmeenistaan)|Mary]] || style="text-align:right" | 87.150 || style="text-align:right" | 1.480.400
|-
| style="text-align:right" | – || [[Aşgabat şäheri]] (Hoodstääddistrikt) || TM-S || [[Aşgabat]] || style="text-align:right" | 470|| style="text-align:right" | 871.500
|}
==Histoore==
At lun wiar faan [[1925]] tu [[1991]] üüs det [[Turkmeens Sosialistisk Sowjetrepubliik|Turkmeens SSR]] ian faan a republiiken faan't [[Sowjetunioon]]. Det wurd 27. Oktuuber [[1991]] suwereen.
== Futnuuten ==
<references />
== Luke uk diar ==
{{Commonscat öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Wikiatlas öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Wikivoyage öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Lunen uun Madelaasien}}
[[Kategorie:Turkmeenistaan| ]]
s9lze8ic8nj7rqhw4ipeqcj0npaxbgc
279818
279792
2026-04-27T07:40:17Z
Murma174
19
/* Koorden */
279818
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
{{Infobox Staat öömrang
|NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.4em">'''Türkmenistan'''</span>
|NAME = '''Turkmeenistaan'''
|BILD-FLAGGE = Flag of Turkmenistan.svg
|ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Turkmenistans
|BILD-WAPPEN = Emblem of Turkmenistan.svg
|BILD-WAPPEN-BREITE = 120px
|ARTIKEL-WAPPEN = Wappen Turkmenistans
|WAPPEN-OPT = Emblem
|WAHLSPRUCH =
|AMTSSPRACHE = [[Turkmeensk]]
|HAUPTSTADT = [[Aşgabat]]
|STAATSFORM = Republiik
|REGIERUNGSSYSTEM = Presidiaalsüsteem
|STAATSOBERHAUPT = Stootspresident<br>[[Serdar Berdimuhamedow]]
|FLÄCHE = 488.100
|EINWOHNER = 5.758.075 <small>(2017)</small><ref>[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ esa.un.org]</ref>
|BEV-DICHTE = 13,7
|BIP = 2016 (slompet)<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=44&pr.y=15&sy=2016&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=925&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= International Monetary Fund, Report for Selected Countries and Subjects, April 2016]</ref>
* 35.398 Mio. US$ <small>(88.)</small>
* 93.271 Mio. USD <small>(92.)</small>
* 6.479 USD <small>(80.)</small>
* 17.072 USD <small>(94.)</small>
|BIP-ERWEITERT = * Totaal (nominaal)
* Totaal ([[Kaufkraftparität|KKP]])
* BIP/Iinw. (nominaal)
* BIP/Iinw. (KKP)
|HDI = {{steigen}} 0,691 <small> (111.) (2016)</small><ref>[http://hdr.undp.org/en/2016-report United Nations Development Programme] ([[UNDP]]),</ref>
|WÄHRUNG = [[Turkmenistan-Manat|Manat]] (TMT)
|UNABHÄNGIGKEIT = 27. Oktuuber 1991<br /> (faan't [[Sowjetunion]])
|NATIONALHYMNE = ''Garaşsız, Bitarap, Türkmenistanıň döwlet gimni''<br />[[Datei:National anthem of Turkmenistan, performed by the United States Navy Band.oga|noicon|150px]]
|ZEITZONE = [[UTC+5]]
|KFZ-KENNZEICHEN = TM
|ISO 3166 = [[ISO 3166-2:TM|TM]], TKM, 795
|INTERNET-TLD = [[.tm]]
|TELEFON-VORWAHL = +993
|BILD-LAGE = Turkmenistan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
|BILD-LAGE-IMAGEMAP = Afro-EurasienGlobus1
|BEV-ZUNAHME={{Steigen}} +1,13 %<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/tx.html www.cia.gov]</ref>
}}
<br>
'''Turkmeenistaan''' ([[turkmeensk]] ''Türkmenistan'') as en banenstoot uun [[Madelaasien]] bi't [[Kaspisk Sia]]. Trinjam lei [[Iraan]], [[Afghanistaan]], [[Usbekistaan]] an [[Kasachstaan]]. Diar lewe gud fiiw miljoon minsken. Di gratst dial faan't lun maaget det [[wüüst]] [[Karakum]] ütj.
== Koorden ==
{| class="wikitable"
|-
! Geografii
! Prowinsen
|-
|
{{Positionskarte+ | Turkmenistan | width=250 | float=left | maptype=relief | caption= | places=
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=11 | lat=37/57/00 | long=58/23/00 | region=TM | label='''[[Aşgabat]]'''}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=5 | lat=38/04/00 | long=58/04/00 | region=TM | label=<small>[[Arkadag]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=3 | lat=39/30/00 | long=54/22/00 | region=TM | label=<small>[[Balkanabat]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=6 | lat=41/51/00 | long=59/58/00 | region=TM | label=<small>[[Daşoguz]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=9 | lat=39/05/00 | long=63/35/00 | region=TM | label=<small>[[Türkmenabat]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=6 | lat=37/36/00 | long=61/50/00 | region=TM | label=<small>[[Mary (Turkmenistan)|Mary]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=9 | lat=37/50/00 | long=66/34/00 | region=TM | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Aýrybaba]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=0 | X=3 | position=4 | label=<small>[[Kasachstan|<span style="color:#646464">'''KASACHSTAAN'''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=18 | X=80 | position=6 | label=[[Usbekistan|<span style="color:#646464">'''USBEKISTAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=100 | X=95 | position=10 | label=[[Afghanistan|<span style="color:#646464">'''AFGHANISTAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=80 | X=30 | position=6 | label=[[Iraan|<span style="color:#646464">'''IRAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=60 | X=0 | position=3 | label=<small>[[Kaspisk Sia|<span style="color:#2A6DB5">''Kaspisk<br>Sia''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=15 | X=10 | position=6 | label=<small>[[Kara-Bogas-Gol|<span style="color:#2A6DB5">''Kara-Bogas-<br />Gol''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=8 | X=32 | position=6 | label=<small>[[Sarykamysch Sia|<span style="color:#2A6DB5">''Sarykamysch<br />Sia''</span>]]</small>}}
}}
|
{{Imagemap Turkmenistan1|Turkmenistan, administrative divisions - de - colored.svg|thumb|left|250px|Prowinsen faan Turkmeenistaan}}
|}
== Prowinsen ==
Turkmeenistaan hää fiiw prowinsen (''welaýatlar'', sg. ''welaýat'') mä muar üs 50 distrikten an di hoodstääddistrikt ''Aşgabat şäheri''.
{| class="wikitable sortable"
|-
! Nr. !! Prowins !! [[ISO 3166-2:TM|ISO-Code]] !! Hoodstääd !! Grate (km<sup>2</sup>) !! Iinwenern (2005<ref>Britannica Book of the Year 2013</ref>)
|-
| style="text-align:right" | 1 || [[Ahal welaýaty|Ahal]] || TM-A || [[Arkadag]] || style="text-align:right" | 97.160 || style="text-align:right" | 939.700
|-
| style="text-align:right" | 2 || [[Balkan welaýaty|Balkan]] || TM-B || [[Balkanabat]] || style="text-align:right" | 139.270 || style="text-align:right" | 553.500
|-
| style="text-align:right" | 3 || [[Daşoguz welaýaty|Daşoguz]] || TM-D || [[Daşoguz]] || style="text-align:right" | 73.430 || style="text-align:right" | 1.370.400
|-
| style="text-align:right" | 4 || [[Lebap welaýaty|Lebap]] || TM-L || [[Türkmenabat]] || style="text-align:right" | 93.730 || style="text-align:right" | 1.334.500
|-
| style="text-align:right" | 5 || [[Mary welaýaty|Mary]] || TM-M || [[Mary (Turkmeenistaan)|Mary]] || style="text-align:right" | 87.150 || style="text-align:right" | 1.480.400
|-
| style="text-align:right" | – || [[Aşgabat şäheri]] (Hoodstääddistrikt) || TM-S || [[Aşgabat]] || style="text-align:right" | 470|| style="text-align:right" | 871.500
|}
==Histoore==
At lun wiar faan [[1925]] tu [[1991]] üüs det [[Turkmeens Sosialistisk Sowjetrepubliik|Turkmeens SSR]] ian faan a republiiken faan't [[Sowjetunioon]]. Det wurd 27. Oktuuber [[1991]] suwereen.
== Futnuuten ==
<references />
== Luke uk diar ==
{{Commonscat öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Wikiatlas öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Wikivoyage öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Lunen uun Madelaasien}}
[[Kategorie:Turkmeenistaan| ]]
lzt0r943laivp9hutwvmbjyuwfzxiyo
279819
279818
2026-04-27T07:42:34Z
Murma174
19
/* Koorden */
279819
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
{{Infobox Staat öömrang
|NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.4em">'''Türkmenistan'''</span>
|NAME = '''Turkmeenistaan'''
|BILD-FLAGGE = Flag of Turkmenistan.svg
|ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Turkmenistans
|BILD-WAPPEN = Emblem of Turkmenistan.svg
|BILD-WAPPEN-BREITE = 120px
|ARTIKEL-WAPPEN = Wappen Turkmenistans
|WAPPEN-OPT = Emblem
|WAHLSPRUCH =
|AMTSSPRACHE = [[Turkmeensk]]
|HAUPTSTADT = [[Aşgabat]]
|STAATSFORM = Republiik
|REGIERUNGSSYSTEM = Presidiaalsüsteem
|STAATSOBERHAUPT = Stootspresident<br>[[Serdar Berdimuhamedow]]
|FLÄCHE = 488.100
|EINWOHNER = 5.758.075 <small>(2017)</small><ref>[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ esa.un.org]</ref>
|BEV-DICHTE = 13,7
|BIP = 2016 (slompet)<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=44&pr.y=15&sy=2016&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=925&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= International Monetary Fund, Report for Selected Countries and Subjects, April 2016]</ref>
* 35.398 Mio. US$ <small>(88.)</small>
* 93.271 Mio. USD <small>(92.)</small>
* 6.479 USD <small>(80.)</small>
* 17.072 USD <small>(94.)</small>
|BIP-ERWEITERT = * Totaal (nominaal)
* Totaal ([[Kaufkraftparität|KKP]])
* BIP/Iinw. (nominaal)
* BIP/Iinw. (KKP)
|HDI = {{steigen}} 0,691 <small> (111.) (2016)</small><ref>[http://hdr.undp.org/en/2016-report United Nations Development Programme] ([[UNDP]]),</ref>
|WÄHRUNG = [[Turkmenistan-Manat|Manat]] (TMT)
|UNABHÄNGIGKEIT = 27. Oktuuber 1991<br /> (faan't [[Sowjetunion]])
|NATIONALHYMNE = ''Garaşsız, Bitarap, Türkmenistanıň döwlet gimni''<br />[[Datei:National anthem of Turkmenistan, performed by the United States Navy Band.oga|noicon|150px]]
|ZEITZONE = [[UTC+5]]
|KFZ-KENNZEICHEN = TM
|ISO 3166 = [[ISO 3166-2:TM|TM]], TKM, 795
|INTERNET-TLD = [[.tm]]
|TELEFON-VORWAHL = +993
|BILD-LAGE = Turkmenistan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
|BILD-LAGE-IMAGEMAP = Afro-EurasienGlobus1
|BEV-ZUNAHME={{Steigen}} +1,13 %<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/tx.html www.cia.gov]</ref>
}}
<br>
'''Turkmeenistaan''' ([[turkmeensk]] ''Türkmenistan'') as en banenstoot uun [[Madelaasien]] bi't [[Kaspisk Sia]]. Trinjam lei [[Iraan]], [[Afghanistaan]], [[Usbekistaan]] an [[Kasachstaan]]. Diar lewe gud fiiw miljoon minsken. Di gratst dial faan't lun maaget det [[wüüst]] [[Karakum]] ütj.
== Koorden ==
{| class="wikitable"
|-
! Geografii
! Prowinsen
|-
|
{{Positionskarte+ | Turkmenistan | width=250 | float=left | maptype=relief | caption= | places=
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=11 | lat=37/57/00 | long=58/23/00 | region=TM | label='''[[Aşgabat]]'''}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=5 | lat=38/04/00 | long=58/04/00 | region=TM | label=<small>[[Arkadag]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=3 | lat=39/30/00 | long=54/22/00 | region=TM | label=<small>[[Balkanabat]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=6 | lat=41/51/00 | long=59/58/00 | region=TM | label=<small>[[Daşoguz]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=9 | lat=39/05/00 | long=63/35/00 | region=TM | label=<small>[[Türkmenabat]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=6 | lat=37/36/00 | long=61/50/00 | region=TM | label=<small>[[Mary (Turkmenistan)|Mary]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=9 | lat=37/50/00 | long=66/34/00 | region=TM | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Aýrybaba]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=0 | X=3 | position=4 | label=<small>[[Kasachstan|<span style="color:#646464">'''KASACHSTAAN'''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=18 | X=80 | position=6 | label=[[Usbekistan|<span style="color:#646464">'''USBEKISTAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=100 | X=95 | position=10 | label=[[Afghanistan|<span style="color:#646464">'''AFGHANISTAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=80 | X=30 | position=6 | label=[[Iraan|<span style="color:#646464">'''IRAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=60 | X=0 | position=3 | label=<small>[[Kaspisk Sia|<span style="color:#2A6DB5">''Kaspisk<br>Sia''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=15 | X=10 | position=6 | label=<small>[[Kara-Bogas-Gol|<span style="color:#2A6DB5">''Kara-Bogas-<br />Gol''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=8 | X=32 | position=6 | label=<small>[[Sarykamysch Sia|<span style="color:#2A6DB5">''Sarykamysch<br />Sia''</span>]]</small>}}
}}
|
{{Imagemap Turkmenistan1|Turkmenistan, administrative divisions - de - colored.svg|250px|}}
|}
== Prowinsen ==
Turkmeenistaan hää fiiw prowinsen (''welaýatlar'', sg. ''welaýat'') mä muar üs 50 distrikten an di hoodstääddistrikt ''Aşgabat şäheri''.
{| class="wikitable sortable"
|-
! Nr. !! Prowins !! [[ISO 3166-2:TM|ISO-Code]] !! Hoodstääd !! Grate (km<sup>2</sup>) !! Iinwenern (2005<ref>Britannica Book of the Year 2013</ref>)
|-
| style="text-align:right" | 1 || [[Ahal welaýaty|Ahal]] || TM-A || [[Arkadag]] || style="text-align:right" | 97.160 || style="text-align:right" | 939.700
|-
| style="text-align:right" | 2 || [[Balkan welaýaty|Balkan]] || TM-B || [[Balkanabat]] || style="text-align:right" | 139.270 || style="text-align:right" | 553.500
|-
| style="text-align:right" | 3 || [[Daşoguz welaýaty|Daşoguz]] || TM-D || [[Daşoguz]] || style="text-align:right" | 73.430 || style="text-align:right" | 1.370.400
|-
| style="text-align:right" | 4 || [[Lebap welaýaty|Lebap]] || TM-L || [[Türkmenabat]] || style="text-align:right" | 93.730 || style="text-align:right" | 1.334.500
|-
| style="text-align:right" | 5 || [[Mary welaýaty|Mary]] || TM-M || [[Mary (Turkmeenistaan)|Mary]] || style="text-align:right" | 87.150 || style="text-align:right" | 1.480.400
|-
| style="text-align:right" | – || [[Aşgabat şäheri]] (Hoodstääddistrikt) || TM-S || [[Aşgabat]] || style="text-align:right" | 470|| style="text-align:right" | 871.500
|}
==Histoore==
At lun wiar faan [[1925]] tu [[1991]] üüs det [[Turkmeens Sosialistisk Sowjetrepubliik|Turkmeens SSR]] ian faan a republiiken faan't [[Sowjetunioon]]. Det wurd 27. Oktuuber [[1991]] suwereen.
== Futnuuten ==
<references />
== Luke uk diar ==
{{Commonscat öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Wikiatlas öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Wikivoyage öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Lunen uun Madelaasien}}
[[Kategorie:Turkmeenistaan| ]]
991cgsnkcom975gvzgyx4uhmy7khzlp
279820
279819
2026-04-27T07:47:52Z
Murma174
19
/* Koorden */
279820
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
{{Infobox Staat öömrang
|NAME-AMTSSPRACHE = <span style="font-size:1.4em">'''Türkmenistan'''</span>
|NAME = '''Turkmeenistaan'''
|BILD-FLAGGE = Flag of Turkmenistan.svg
|ARTIKEL-FLAGGE = Flagge Turkmenistans
|BILD-WAPPEN = Emblem of Turkmenistan.svg
|BILD-WAPPEN-BREITE = 120px
|ARTIKEL-WAPPEN = Wappen Turkmenistans
|WAPPEN-OPT = Emblem
|WAHLSPRUCH =
|AMTSSPRACHE = [[Turkmeensk]]
|HAUPTSTADT = [[Aşgabat]]
|STAATSFORM = Republiik
|REGIERUNGSSYSTEM = Presidiaalsüsteem
|STAATSOBERHAUPT = Stootspresident<br>[[Serdar Berdimuhamedow]]
|FLÄCHE = 488.100
|EINWOHNER = 5.758.075 <small>(2017)</small><ref>[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ esa.un.org]</ref>
|BEV-DICHTE = 13,7
|BIP = 2016 (slompet)<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=44&pr.y=15&sy=2016&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=925&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= International Monetary Fund, Report for Selected Countries and Subjects, April 2016]</ref>
* 35.398 Mio. US$ <small>(88.)</small>
* 93.271 Mio. USD <small>(92.)</small>
* 6.479 USD <small>(80.)</small>
* 17.072 USD <small>(94.)</small>
|BIP-ERWEITERT = * Totaal (nominaal)
* Totaal ([[Kaufkraftparität|KKP]])
* BIP/Iinw. (nominaal)
* BIP/Iinw. (KKP)
|HDI = {{steigen}} 0,691 <small> (111.) (2016)</small><ref>[http://hdr.undp.org/en/2016-report United Nations Development Programme] ([[UNDP]]),</ref>
|WÄHRUNG = [[Turkmenistan-Manat|Manat]] (TMT)
|UNABHÄNGIGKEIT = 27. Oktuuber 1991<br /> (faan't [[Sowjetunion]])
|NATIONALHYMNE = ''Garaşsız, Bitarap, Türkmenistanıň döwlet gimni''<br />[[Datei:National anthem of Turkmenistan, performed by the United States Navy Band.oga|noicon|150px]]
|ZEITZONE = [[UTC+5]]
|KFZ-KENNZEICHEN = TM
|ISO 3166 = [[ISO 3166-2:TM|TM]], TKM, 795
|INTERNET-TLD = [[.tm]]
|TELEFON-VORWAHL = +993
|BILD-LAGE = Turkmenistan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
|BILD-LAGE-IMAGEMAP = Afro-EurasienGlobus1
|BEV-ZUNAHME={{Steigen}} +1,13 %<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/tx.html www.cia.gov]</ref>
}}
<br>
'''Turkmeenistaan''' ([[turkmeensk]] ''Türkmenistan'') as en banenstoot uun [[Madelaasien]] bi't [[Kaspisk Sia]]. Trinjam lei [[Iraan]], [[Afghanistaan]], [[Usbekistaan]] an [[Kasachstaan]]. Diar lewe gud fiiw miljoon minsken. Di gratst dial faan't lun maaget det [[wüüst]] [[Karakum]] ütj.
== Koorden ==
{| class="wikitable"
|-
! Geografii
! Prowinsen
|-
|
{{Positionskarte+ | Turkmenistan | width=250 | float=left | maptype=relief | caption= | places=
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=11 | lat=37/57/00 | long=58/23/00 | region=TM | label='''[[Aşgabat]]'''}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=5 | lat=38/04/00 | long=58/04/00 | region=TM | label=<small>[[Arkadag]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=3 | lat=39/30/00 | long=54/22/00 | region=TM | label=<small>[[Balkanabat]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=6 | lat=41/51/00 | long=59/58/00 | region=TM | label=<small>[[Daşoguz]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=9 | lat=39/05/00 | long=63/35/00 | region=TM | label=<small>[[Türkmenabat]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=6 | lat=37/36/00 | long=61/50/00 | region=TM | label=<small>[[Mary (Turkmenistan)|Mary]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=9 | lat=37/50/00 | long=66/34/00 | region=TM | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Aýrybaba]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=0 | X=3 | position=4 | label=<small>[[Kasachstan|<span style="color:#646464">'''KASACHSTAAN'''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=15 | X=77 | position=6 | label=[[Usbekistan|<span style="color:#646464">'''USBEKISTAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=100 | X=100 | position=10 | label=[[Afghanistan|<span style="color:#646464">'''AFGHANISTAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=80 | X=30 | position=6 | label=[[Iraan|<span style="color:#646464">'''IRAAN'''</span>]]}}
{{Positionskarte~ | Y=60 | X=0 | position=3 | label=<small>[[Kaspisk Sia|<span style="color:#2A6DB5">''Kaspisk<br>Sia''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=15 | X=10 | position=6 | label=<small>[[Kara-Bogas-Gol|<span style="color:#2A6DB5">''Kara-Bogas-<br />Gol''</span>]]</small>}}
{{Positionskarte~ | Y=8 | X=32 | position=6 | label=<small>[[Sarykamysch Sia|<span style="color:#2A6DB5">''Sarykamysch<br />Sia''</span>]]</small>}}
}}
|
{{Imagemap Turkmenistan1|Turkmenistan, administrative divisions - de - colored.svg|250px|}}
|}
== Prowinsen ==
Turkmeenistaan hää fiiw prowinsen (''welaýatlar'', sg. ''welaýat'') mä muar üs 50 distrikten an di hoodstääddistrikt ''Aşgabat şäheri''.
{| class="wikitable sortable"
|-
! Nr. !! Prowins !! [[ISO 3166-2:TM|ISO-Code]] !! Hoodstääd !! Grate (km<sup>2</sup>) !! Iinwenern (2005<ref>Britannica Book of the Year 2013</ref>)
|-
| style="text-align:right" | 1 || [[Ahal welaýaty|Ahal]] || TM-A || [[Arkadag]] || style="text-align:right" | 97.160 || style="text-align:right" | 939.700
|-
| style="text-align:right" | 2 || [[Balkan welaýaty|Balkan]] || TM-B || [[Balkanabat]] || style="text-align:right" | 139.270 || style="text-align:right" | 553.500
|-
| style="text-align:right" | 3 || [[Daşoguz welaýaty|Daşoguz]] || TM-D || [[Daşoguz]] || style="text-align:right" | 73.430 || style="text-align:right" | 1.370.400
|-
| style="text-align:right" | 4 || [[Lebap welaýaty|Lebap]] || TM-L || [[Türkmenabat]] || style="text-align:right" | 93.730 || style="text-align:right" | 1.334.500
|-
| style="text-align:right" | 5 || [[Mary welaýaty|Mary]] || TM-M || [[Mary (Turkmeenistaan)|Mary]] || style="text-align:right" | 87.150 || style="text-align:right" | 1.480.400
|-
| style="text-align:right" | – || [[Aşgabat şäheri]] (Hoodstääddistrikt) || TM-S || [[Aşgabat]] || style="text-align:right" | 470|| style="text-align:right" | 871.500
|}
==Histoore==
At lun wiar faan [[1925]] tu [[1991]] üüs det [[Turkmeens Sosialistisk Sowjetrepubliik|Turkmeens SSR]] ian faan a republiiken faan't [[Sowjetunioon]]. Det wurd 27. Oktuuber [[1991]] suwereen.
== Futnuuten ==
<references />
== Luke uk diar ==
{{Commonscat öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Wikiatlas öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Wikivoyage öömrang|Turkmenistan|Turkmeenistaan}}
{{Lunen uun Madelaasien}}
[[Kategorie:Turkmeenistaan| ]]
ire3qrye881g4g8jn33n5pa7ui843li
Struat faan Hormuz
0
21238
279775
279700
2026-04-26T14:56:10Z
Murma174
19
279775
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
{{Infobox See öömrang
|NAME=Struat faan Hormuz
|BILD=Straße von Hormuz.jpg
|BILD1-TEXT=Satellitenbild der Straße von Hormus
|BILD2=
|BILD2-TEXT=
|GEWAESSER= [[Golf faan Persien]], [[Golf faan Omaan]]
|GEWAESSER2= [[Golf von Oman]], [[Arabisches Meer]]
|LAGE= Tesken at [[Araabisk Hualeweilun]] an [[Iraan]]
|LANDMASSE1= [[Arabische Halbinsel]]
|LANDMASSE2= [[Asien]]
|BREITENGRAD= 26/34/00/N
|LÄNGENGRAD= 56/15/00/E
|REGION-ISO=IR
|KARTE=
|POSKARTE=
|LAENGE=
|BREITE=55
|TIEFE=
|STAEDTE=[[Bandar Abbas]]
|INSELN=[[Qeschm]], [[Larak]], [[Hormuz]]
|BRUECKEN=
|DAEMME=
|TUNNEL=
|MARK=Blue circle for diabetes.svg
|MARKSIZE=40
}}
<br>
At '''Struat faan Hormuz''' ({{FaS|تنگه هرمز}}, ''Tange-ye Hormoz'') as det ferbinjang tesken a [[Golf faan Persien]] uun't nuurdwaasten an a [[Golf faan Omaan]] uun't süüduasten. Det weederstruat as bi't smäälst steed man 30 [[siamiil]]en (amanbi 50 km) briad. Hat as en wichtagen ferkiarswai för a [[eerdööle]]huuwner faan [[Kuwait]], [[Kataar]], [[Bahrain]], [[Irak]], a [[Ferianagt Araabisk Emiraaten]] an [[Iraan]], an tu'n dial uk för [[Saudi-Araabien]]. Diar gongt en sjuarden faan a hialer ööleferkiar üüb a welt troch.
[[Datei:Ct002935.jpg|400px]]{{ufsaat}}
== Luke uk diar ==
{{Commonscat|Strait of Hormuz|Struat faan Hormus}}
[[Kategorie:Indik]]
[[Kategorie:Sia uun Aasien]]
fh77qpchzw08b4bv8xpuqf35zcqie2j
279776
279775
2026-04-26T15:00:55Z
Murma174
19
279776
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
{{Infobox See öömrang
|NAME=Struat faan Hormuz
|BILD=Straße von Hormuz.jpg
|BILD1-TEXT=Satellitenbild der Straße von Hormus
|BILD2=
|BILD2-TEXT=
|GEWAESSER= [[Golf faan Persien]], [[Golf faan Omaan]]
|GEWAESSER2= [[Golf von Oman]], [[Arabisches Meer]]
|LAGE= Tesken at [[Araabisk Hualeweilun]] an [[Iraan]]
|LANDMASSE1= [[Arabische Halbinsel]]
|LANDMASSE2= [[Asien]]
|BREITENGRAD= 26/34/00/N
|LÄNGENGRAD= 56/15/00/E
|REGION-ISO=IR
|KARTE=
|POSKARTE=
|LAENGE=
|BREITE=55
|TIEFE=
|STAEDTE=[[Bandar Abbas]]
|INSELN=[[Qeschm]], [[Larak]], [[Hormuz]]
|BRUECKEN=
|DAEMME=
|TUNNEL=
|MARK=Blue circle for diabetes.svg
|MARKSIZE=40
}}
<br>
At '''Struat faan Hormuz''' ({{FaS|تنگه هرمز}}, ''Tange-ye Hormoz'') as det ferbinjang tesken a [[Golf faan Persien]] uun't nuurdwaasten an a [[Golf faan Omaan]] uun't süüduasten. Det weederstruat as bi't smäälst steed man 30 [[siamiil]]en (amanbi 50 km) briad. Hat as en wichtagen ferkiarswai för a [[eerdööle]]huuwner faan [[Kuwait]], [[Kataar]], [[Bahrain]], [[Irak]], a [[Ferianagt Araabisk Emiraaten]] an [[Iraan]], an tu'n dial uk för [[Saudi-Araabien]]. Diar gongt en sjuarden faan a hialer ööleferkiar üüb a welt troch.
[[Datei:Strait of Hormuz-svg-en.svg|400px]]{{ufsaat}}
== Luke uk diar ==
{{Commonscat|Strait of Hormuz|Struat faan Hormus}}
[[Kategorie:Indik]]
[[Kategorie:Sia uun Aasien]]
r71povk9vohcildi5ucmf5sg5ti5cjr
E.GO Mobile
0
25137
279780
279694
2026-04-26T19:35:29Z
InternetArchiveBot
15792
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
279780
wikitext
text/x-wiki
{{sölring}}
{{SEITENTITEL:e.GO_mobile}}
{{Infobox Unternehmen
| Name = e.GO Mobile AG
| Logo = E.GO Mobile logo.svg
| Unternehmensform = Aktienselskep (Dütsklön)
| Gründungsdatum = 19. Marts 2015
| Auflösungsdatum =
| Auflösungsgrund =
| Sitz = [[Aachen]], {{DEU/sö}}
| Leitung = Günther Schuh (Ingenieur) (Kontoorsföörer)
| Mitarbeiterzahl = 36 <small>(Aur 2016 reeknet)</small><ref>Jahresabschluss zum Geschäftsjahr 2016 der e.GO Mobile AG, 31. März 2017. In: ''Bundesanzeiger'', 23. Januar 2018, abgerufen im Unternehmensregister am 18. Februar 2018.</ref>
| Umsatz =
| Stand = 2016-12-31
| Branche = Autofabrik (Elektro)
| Homepage = www.e-go-mobile.com
}}
Di '''e.GO Mobile AG''' es en [[Elektroauto]]<nowiki/>fabriik ön [[Aachen]]. Di Firma waar ön't Jaar 2015 grünjlair, en 2017 kür ön di Mai dit jest Model, di [[e.GO Life]] weeget uur. Sent des Tir ken em dit Auto uk fuarof bistel, en tö dit Jen fan 2018 skel di jest Wainer üp Straat kum.<ref name="SPON-1218824">{{Internetquelle|url=http://www.spiegel.de/auto/aktuell/elektroauto-e-go-erste-testfahrt-mit-dem-elektro-mini-a-1218824.html |titel=Elektroauto e-Go: Günther gegen Goliath - Mobilität |autor=Christian Frahm |werk=[[Spiegel Online]] |datum=2018-07-22 |zugriff=2018-07-22}}</ref>
==Histoorie==
Dit Start-Up-Firma es üt en Werktjüchmaskiinenlaboor bi di RWTH Aachen<ref>RWTH = Rheinisch-Westfälische Technische Hochschule</ref> wukset en uur üt di RWTH ''ütgrünjet''. Fööret uur di Firma fan di RWTH-Profesor Günther Schuh.<ref>[https://www.deutschlandfunknova.de/beitrag/aachener-start-up-e-mobilitaet-geht-auch-preiswert ''Aachener Start up: E-Mobilität soll auch preiswert gehen''.] [[Deutschlandfunk Nova]], Sendung ''Hielscher oder Haase'', 2. August 2017, abgerufen am 10. September 2017.</ref><br>
Schuh heer ön't Jaar 2010 uk di Firma [[Streetscooter]] me ön Gang braacht. wat sent 2014 en Daachterselskep fan di Dütsk Post es.
Dit jest Produkt fan di e.Go mobile AG wiar en Spaasmaskiin fuar Wukseni, dit ''e.Go Kart''<ref>Ben Schwan: [https://www.heise.de/tr/artikel/Kettcar-fuer-Erwachsene-3697479.html ''Kettcar für Erwachsene''.] In: ''[[Technology Review]]'', 17. Mai 2017, abgerufen am 1. April 2018.</ref> Di 17. Marts 2017 waar dit jest Seerienauto, di ''e.Go Life'' bi di [[CeBiT]] weeget.<ref>Ulf J. Froitzheim: [https://www.heise.de/tr/artikel/Der-neue-Volks-Wagen-3664506.html ''Der neue Volks-Wagen''.] In: ''Technology Review'', Heft 2/2017, 12. April 2017, abgerufen am 1. April 2018.</ref>
==Showroom en Pop Up Stores==
[[Datei:E.Go Showroom Bonn März 2018.jpg|mini|"Pop-up-Store" ön Bonn, Marts 2018]]
En Pop Up Store es en Laaden, wat lerig es en hur em sin Produkt fuar di Tir, diar di Laaden lerig staan wöör, diar tö Forkoopin iinstelt. Sok heer di e.G mobile AG ön Bonn en Neuss. Iin ön di Firma ön aachen jeft et jit en Showroom, hur em forskeligi Ütstafiaringen fan di [[e.Go Life]] önluki en köör ken.
==Modeli==
[[Datei:E.GO Life e.Mobility Day 2.jpg|mini|[[e.GO Life]] (Proototyp, Maimuun 2017)]]
;e.go Life: Di e.Go Life es dit Auto fuar di Stat, hurfuar di Prisen bi 15.900 € bigen skel.
;e.go Mover: Di [[e.Go Mover]] es en autonoomi Elektro-Statbus fuar 15 Pasajiiri, wat fan 2019 ön becht uur skel. Bit 2021 wel em me en me en Joint Vetutre fan di Daachterfirma (e.Go Moove GmbH) en Daachter fan [[ZF Friedrichshafen]] en me [[Nvidia]] des autonoomi Bus üp Wai fo.<ref>Gregor Soller: [https://www.vision-mobility.de/de/news/e-go-mover-soll-2019-serie-gehen-841.html ''e.GO Mover soll 2019 in Serie gehen''.] In: ''[[Vision Mobility]]'', 12. Oktober 2017, abgerufen am 18. Februar 2018.</ref>
;e.Go Kart: Dit Formaaksmobiil fuar Wuksni heer en [[Pedelec]]-Öndreft, ken 25 km/h laap en kummt 25 km fiir.
==Produktsjoon==
Di Fabriik waar ön di Juunimuun 2018 iipenmaaket. Fan di Hārefst ön skel üp 16.000 m² Areaal ombi 10.000 Autos ön't Jaar becht uur. Hat skel ombi 17 Stünen waari, bit jen Auto au 28 Statsjoonen iin ön't Werk löpen en töhopbecht es.
== Luki uk jir ==
{{Commonscat sölring|E.GO vehicles|e.GO Mobile}}
* [https://web.archive.org/web/20210917172931/https://www.e-go-mobile.com/de Weebsir fan di e.GO Mobile AG]
* {{Internetquelle |autor=Christian Pricelius |url=http://tv-download.dw.com/Events/mp4/md/md20171024_zwerg_sd_dwdownload.mp4 |titel=eGo Life startet durch |werk=[[Deutsche Welle]] |datum=2018-01-09 |zugriff=2018-05-22 |abruf-verborgen=1 |format=mp4-Video, 5:12 Minuten, 24 MB }} {{Webarchiv|url=http://tv-download.dw.com/Events/mp4/md/md20171024_zwerg_sd_dwdownload.mp4 |wayback=20180523012100 |text=Archive copy |archiv-bot=2026-04-26 19:35:22 InternetArchiveBot }}
==Futnooten==
[[Kategorie:Forkiir]]
[[Kategorie:Automobilfabrik (Dütsklön)]]
[[Kategorie:Straatenforkiir]]
[[Kategorie:Elektroautofirma]]
[[Kategorie:Elektroauto (Baterii)]]
[[Kategorie:Projekt (RWTH)]]
f9wjqvqs23kxrpyrzjjrwt3uk5h1kef
Turkmeensk spriak
0
26900
279778
200219
2026-04-26T15:13:53Z
Murma174
19
279778
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
{{Infobox Sprache öömrang
|Sprache = Turkmeensk
|Länder = [[Turkmeenistaan]], [[Iraan]], [[Iraak]], [[Afghanistan]], [[Usbeekistaan]]
|Sprecher = 6 678 190<ref>[https://www.ethnologue.com/language/tuk Turkmeensk] bi [[Ethnologue]]</ref>
|Klassifikation = * [[Altaisk spriaken]]
*: [[Turkspriaken]]
*:: [[Oghuusisk spriaken]]
*::: Uastoghuusisk
|KSprache = Turkmeensk
|Amtssprache = {{TKM}}
|ISO1 = tk
|ISO2 = tuk
|ISO3 = [https://www.ethnologue.com/language/tuk tuk]
|ETHNO14 = TCK
}}
<br>
At '''Turkmeensk spriak''' (turkmeensk ''Türkmen dili'' / Tүркмен дили / ''Türkmençe'' / Tүркменче) as en [[Turkspriak]] uun det skööl faan a [[oghuusisk spriaken]]. Hat as amtspriak faan [[Turkmeenistaan]], an woort uun lunen diar trinjam snaaket.
== Lunen ==
# [[Turkmeenistaan]] (4 miljoonen)
# [[Iraan]] (2,3 miljoonen)
# [[Afghanistan]] (589.000)
# [[Usbeekistaan]] (169.000)
==Alfabeet==
Det Turkmeensk spriak uun Turkmeenistaan brükt sant 1993 det [[Latiinsk alfabeet]]. Uun öler lunen woort det [[Kyrilisk]] of det [[Araabisk alfabeet]] brükt.
{| class="wikitable"
|-
| '''Buksteew''' || style="width: 60pt; text-align: center;" | <big>'''A a || style="width: 60pt; text-align: center;" | <big>'''B b || style="width: 60pt; text-align: center;" | <big>'''Ç ç || style="width: 60pt; text-align: center;" | <big>'''D d || style="width: 60pt; text-align: center;" | <big>'''E e || style="width: 60pt; text-align: center;" | <big>'''Ä ä || style="width: 60pt; text-align: center;" | <big>'''F f || style="width: 60pt; text-align: center;" | <big>'''G g</big>
|-
| IPA || align=center | [a] || align=center | [b] || align=center | [tʃ] || align=center | [d̪] || align=center | [je] of [e] || align=center | [æ] || align=center | [ɸ] || align=center | [g], [ɢ] of [ʁ]
|-
| Nööm || align=center | a || align=center | be || align=center | çe || align=center | de || align=center | e || align=center | ä || align=center | fe || align=center | ge
|-
| '''Buksteew''' || align=center | <big>'''H h || align=center | <big>'''I i || align=center | <big>'''J j || align=center | <big>'''Ž ž || align=center | <big>'''K k || align=center | <big>'''L l || align=center | <big>'''M m || align=center | <big>'''N n
|-
| IPA || align=center | [h] of [x] || align=center | [i] || align=center | [dʒ] || align=center | [ʒ] || align=center | [k] of [q] || align=center | [l] of [ɫ] || align=center | [m] || align=center | [n]
|-
| Nööm || align=center | he || align=center | i || align=center | je || align=center | že || align=center | ka || align=center | el || align=center | em || align=center | en
|-
| '''Buksteew''' || align=center | <big>'''Ň ň || align=center | <big>'''O o || align=center | <big>'''Ö ö || align=center | <big>'''P p || align=center | <big>'''R r || align=center | <big>'''S s || align=center | <big>'''Ş ş || align=center | <big>'''T t
|-
| IPA || align=center | [ŋ] of [ɴ] || align=center | [o] || align=center | [ø] || align=center | [p] || align=center | [ɾ] of [r] || align=center | [θ] || align=center | [ʃ] || align=center | [t̪]
|-
| Nööm || align=center | eň || align=center | o || align=center | ö || align=center | pe || align=center | er || align=center | es || align=center | eş || align=center | te
|-
| '''Buksteew''' || align=center | <big>'''U u || align=center | <big>'''Ü ü || align=center | <big>'''W w || align=center | <big>'''Y y || align=center | <big>'''Ý ý || align=center | <big>'''Z z || ||
|-
| IPA || align=center | [u] || align=center | [y] || align=center | [β] || align=center | [ɯ] || align=center | [j] || align=center | [ð] || ||
|-
| Nööm || align=center | u || align=center | ü || align=center | we || align=center | y || align=center | ýe || align=center | ze || ||
|}
==Gramatik==
Det Turkmeensk spriak, üüs föl öler turkspriaken, hää ''wokaalharmonii''. Det het, dat wokaalen uun sufiksen det likedening skööl faan wokaalen haa mut, üüs a wokaalen uun't wurd, diartu det uunhinget as, t.b.:
* ''kit'''a'''b'' (buk), ''kit'''a'''pl'''a'''r'' (buken) an ''d'''a'''g'' (berig), ''d'''a'''gl'''a'''r'' (berger).
* '''''ö'''ý'' (hüs), '''''ö'''ýl'''e'''r'' (hüsinge), an ''s'''ö'''z'' (wurd), ''s'''ö'''zl'''e'''r'' (wurden).
* uk bi werben: '''''a'''lm'''a'''k'' (nem) an ''g'''e'''lm'''e'''k'' (kem).
===Hoodwurden===
Turkmeensk hoodwurden haa sääks kaasen:
{| class="wikitable"
|-
! rowspan=2 | Kaasen !! colspan=2 | ''Hingst'' !! colspan=2 | ''Hüs'' !! colspan=2 | ''Dai'' of ''San'' !! colspan=2 | ''Wonter''
|-
! Iantaal !! Muartaal !! Iantaal !! Muartaal !! Iantaal !! Muartaal !! Iantaal !! Muartaal
|-
| [[noominatiif]] || at || atlar || öý || öýler || gün || günler || gyş || gyşlar
|-
| akusatiif || ady || atlary || öýi || öýleri || güni || günleri || gyşy || gyşlary
|-
| [[geenitiif]] || adyň || atlaryň || öýiň || öýlerin || günüň || günleriň || gyşyň || gyşlaryň
|-
| daatiif || ada || atlara || öýe || öýlere || güne || günlere || gyşa || gyşlara
|-
| lokatiif || atda || atlarda || öýde || öýlerde || günde || günlerde || gyşda || gyşlarda
|-
| ablatiif || atdan || atlardan || öýden || öýlerden || günden || günlerden || gyşdan || gyşlardan
|}
===Pronoomen===
* '''men''': ik
* '''sen''': dü
* '''ol''': hi, hat
* '''biz''': wi
* '''siz''': jam
* '''olar''': jo
Dön posesiiw pronoomen san sufiksen (t.b. ''söz'' „wurd“):
* söz'''üm''': min wurd
* söz'''üň''': din wurd
* söz'''i''': sin wurd
* söz'''ümiz''': üüs wurd
* söz'''üňiz''': jau wurd
* söz'''leri''': hör wurd
== Futnuuten ==
<references />
==Luke uk diar==
{{Turkspriaken}}
{{Wikipedia öömrang|tk|Turkmeensk}}
{{commonscat öömrang|Turkmen language|Turkmeensk spriak}}
[[Kategorie:Turkspriaken]]
qhb0njtjyuxfhb1qzskswialwwjvoj7
Chartuum (Steed)
0
28870
279779
279691
2026-04-26T17:44:10Z
InternetArchiveBot
15792
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
279779
wikitext
text/x-wiki
{{Fering}}
{{Positionskarte+| Sudan | width=200 | float=right | maptype=relief | caption='''Chartuum''' uun Sudaan | places=
{{Positionskarte~| Sudan | position=6 | lat=15/30/02/N | long=32/33/36//O | region=SDN | label=}}
}}
'''Chartuum''' (üüb [[Araabsk]]: ٱلْخُرْطُوم ''Al-Khurṭūm'') as at hoodsteed faan [[Sudaan]]. At steed leit uun a uast faan't lun. Det hee 1.410.858 lidj (2008)<ref>[http://citypopulation.de/en/sudan/ ''Sudan'', citypopulation.de]</ref>.
==Geografii==
===Kliima===
{{Klimatabelle
| TABELLE =
| DIAGRAMM TEMPERATUR = rechts
| DIAGRAMM NIEDERSCHLAG = deaktiviert
| DIAGRAMM NIEDERSCHLAG HÖHE = 200
| QUELLE = Sudan Meteorological Authority, Daaten: 1971–2000<ref>{{Internetquelle | url=http://worldweather.wmo.int/085/c00249.htm | titel=Klimainformationen Khartoum | autor=Sudan Meteorological Authority | hrsg=World Meteorological Organization | zugriff=2013-11-12 }} {{Webarchiv|url=http://worldweather.wmo.int/085/c00249.htm |wayback=20170206080422 |text=Archive copy |archiv-bot=2026-04-26 17:44:05 InternetArchiveBot }}</ref>; [http://wetterkontor.de/de/klima/klima2.asp?land=sd&stat=62721 wetterkontor.de]
| Überschrift = Temperatüür, rin an snä uun Chartuum
| Ort = Khartum
<!-- durchschnittliche Höchsttemperatur für den jeweiligen Monat in °C -->
| hmjan = 30.7 | hmfeb = 32.6 | hmmär = 36.5 | hmapr = 40.4 | hmmai = 41.9 | hmjun = 41.3 | hmjul = 38.5 | hmaug = 37.6 | hmsep = 38.7 | hmokt = 39.3 | hmnov = 35.2 | hmdez = 31.7
<!-- durchschnittliche Niedrigsttemperatur für den jeweiligen Monat in °C -->
| lmjan = 15.6 | lmfeb = 16.8 | lmmär = 20.3 | lmapr = 24.1 | lmmai = 27.3 | lmjun = 27.6 | lmjul = 26.2 | lmaug = 25.6 | lmsep = 26.3 | lmokt = 25.9 | lmnov = 21.0 | lmdez = 17.0
<!-- durchschnittliche Niederschlagsmenge für den jeweiligen Monat in mm -->
| nbjan = 0.0 | nbfeb = 0.0 | nbmär = 0.1 | nbapr = 0.0 | nbmai = 3.9 | nbjun = 4.2 | nbjul = 29.6 | nbaug = 48.3 | nbsep = 26.7 | nbokt = 7.8 | nbnov = 0.7 | nbdez = 0.0
<!-- durchschnittliche Regentage für den jeweiligen Monat in d -->
| rdjan = 0.0 | rdfeb = 0.0 | rdmär = 0.1 | rdapr = 0.0 | rdmai = 0.9 | rdjun = 0.9 | rdjul = 4.0 | rdaug = 4.2 | rdsep = 3.4 | rdokt = 1.2 | rdnov = 0.0 | rddez = 0.0
<!-- durchschnittliche Anzahl täglicher Sonnenstunden für den jeweiligen Monat in h/d -->
| shjan = 10.2
| shfeb = 10.5
| shmär = 10.2
| shapr = 10.6
| shmai = 10.0
| shjun = 9.3
| shjul = 8.7
| shaug = 8.8
| shsep = 9.1
| shokt = 9.9
| shnov = 10.1
| shdez = 10.3
<!-- durchschnittliche Luftfeuchtigkeit für den jeweiligen Monat in % -->
| lfjan = 27
| lffeb = 22
| lfmär = 17
| lfapr = 16
| lfmai = 19
| lfjun = 28
| lfjul = 43
| lfaug = 49
| lfsep = 40
| lfokt = 28
| lfnov = 27
| lfdez = 30
<!-- durchschnittliche Wassertemperatur (Meere, Seen u.ä.) für den jeweiligen Monat in °C -->
| wtjan =
| wtfeb =
| wtmär =
| wtapr =
| wtmai =
| wtjun =
| wtjul =
| wtaug =
| wtsep =
| wtokt =
| wtnov =
| wtdez =
}}
==Kwelen==
<references/>
[[Kategorie:Hoodsteed uun Aafrika]]
[[Kategorie:Sudaan]]
1v4idiwz5o3ag3sd0mcnlb7vxjs5p2w
Aşgabat
0
31632
279787
187489
2026-04-26T20:54:15Z
Murma174
19
279787
wikitext
text/x-wiki
{{Fering}}
{{Positionskarte+ | Turkmenistan | width=200 | float=right | maptype=relief | caption='''Aşgabat''' uun Turkmeenistaan | places=
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=12 | lat=37/57/00 | long=58/23/00 | region=TM | label=}}
}}
<br>
'''Aşgabat''' [ɑʃʁɑˈbɑt] as at hoodsteed faan [[Turkmeenistaan]]. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 827.500 lidj (2004)<ref>[http://citypopulation.de/Turkmenistan.html ''Turkmenistan'', citypopulation.de]</ref>. Aşgabat leit uun't hoodsteedregiuun (''Aşgabat şäheri''), diar ei tu en prowins hiart.
[[Datei:Ashgabat (seal).svg|thumb|150px|left|Woopen faan Aşgabat.]]{{ufsaat}}
==Kwelen==
<references/>
== Luke uk diar ==
{{commonscat fering|Aşgabat}}
{{wikivoyage fering|Aşgabat|Aşgabat}}
[[Kategorie:Steed uun Turkmeenistaan]]
[[Kategorie:Hoodsteed uun Aasien]]
a3z7xc4zyle2ska44v417t98vsoymj1
279788
279787
2026-04-26T20:55:02Z
Murma174
19
HC: Du diartu [[Kategorie:Prowins uun Turkmeenistaan]]
279788
wikitext
text/x-wiki
{{Fering}}
{{Positionskarte+ | Turkmenistan | width=200 | float=right | maptype=relief | caption='''Aşgabat''' uun Turkmeenistaan | places=
{{Positionskarte~ | Turkmenistan | position=12 | lat=37/57/00 | long=58/23/00 | region=TM | label=}}
}}
<br>
'''Aşgabat''' [ɑʃʁɑˈbɑt] as at hoodsteed faan [[Turkmeenistaan]]. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 827.500 lidj (2004)<ref>[http://citypopulation.de/Turkmenistan.html ''Turkmenistan'', citypopulation.de]</ref>. Aşgabat leit uun't hoodsteedregiuun (''Aşgabat şäheri''), diar ei tu en prowins hiart.
[[Datei:Ashgabat (seal).svg|thumb|150px|left|Woopen faan Aşgabat.]]{{ufsaat}}
==Kwelen==
<references/>
== Luke uk diar ==
{{commonscat fering|Aşgabat}}
{{wikivoyage fering|Aşgabat|Aşgabat}}
[[Kategorie:Steed uun Turkmeenistaan]]
[[Kategorie:Hoodsteed uun Aasien]]
[[Kategorie:Prowins uun Turkmeenistaan| ]]
5rrct1c367r5shuxpf1mu4j6rtg17mp
Prowins Ahal
0
31635
279783
187499
2026-04-26T20:43:02Z
Murma174
19
Murma174 hää det sidj [[Ahal (Prowins)]] efter [[Prowins Ahal]] fersköwen.
187499
wikitext
text/x-wiki
{{Fering}}
[[Datei:Ahal_Province_in_Turkmenistan.svg|thumb|Det Ahal Prowins uun Turkmeenistaan]]
Det '''Ahal Prowins''' (üüb [[Turkmeensk]]: ''Ahal welaýaty'') as ian faan dön fiiw prowinsen faan [[Turkmeenistaan]]. Det hee 939.700 lidj (2005)<ref>[http://citypopulation.de/Turkmenistan.html ''Turkmenistan'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Änew]].
==Geografii==
===Indialing faan Ferwalting===
==Kwelen==
<references/>
[[Kategorie:Prowins uun Turkmeenistaan]]
tm3wlhqbvri8dy395cwkual9vtdr0ks
279785
279783
2026-04-26T20:47:08Z
Murma174
19
279785
wikitext
text/x-wiki
{{Fering}}
[[Datei:Ahal_Province_in_Turkmenistan.svg|thumb|Det Ahal Prowins uun Turkmeenistaan]]
<br>
Det '''Ahal Prowins''' (üüb [[Turkmeensk]]: ''Ahal welaýaty'') as ian faan dön fiiw prowinsen faan [[Turkmeenistaan]]. Det hee 939.700 lidj (2005)<ref>[http://citypopulation.de/Turkmenistan.html ''Turkmenistan'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Änew]].
==Kwelen==
<references/>
== Luke uk diar ==
{{commonscat fering|Ahal Province}}
[[Kategorie:Prowins uun Turkmeenistaan]]
5v5m6ercxd5lyhypybhpehox1yewbq8
279817
279785
2026-04-27T07:34:59Z
Murma174
19
279817
wikitext
text/x-wiki
{{Fering}}
[[Datei:Ahal_Province_in_Turkmenistan.svg|thumb|Det Ahal Prowins uun Turkmeenistaan]]
<br>
Det '''Ahal Prowins''' (üüb [[Turkmeensk]]: ''Ahal welaýaty'') as ian faan dön fiiw prowinsen faan [[Turkmeenistaan]]. Det hee 939.700 lidj (2005)<ref>[http://citypopulation.de/Turkmenistan.html ''Turkmenistan'', citypopulation.de]</ref>. At hoodsteed faan't prowins as [[Arkadag]].
==Kwelen==
<references/>
== Luke uk diar ==
{{commonscat fering|Ahal Province}}
[[Kategorie:Prowins uun Turkmeenistaan]]
57tztu7u4ycp530yoxf20vhsva5tnxe
Sorbeoconcha
0
39843
279768
279765
2026-04-26T12:32:16Z
Murma174
19
279768
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
{{Taxobox öömrang
| Taxon_Autor = [[Ponder]] & [[Lindberg]], 1997
| Taxon_WissName = Sorbeoconcha
| Taxon_Rang = Ordnung
| Taxon3_Name = Sneken
| Taxon3_WissName = Gastropoda
| Taxon3_Rang = Klasse
| Taxon5_Name = Wokdiarten
| Taxon5_WissName = Mollusca
| Taxon5_Rang = Stamm
| Bild = Lectotype_of_Elimia_clara_(MCZ_072329).png
| Bildbeschreibung = ''Elimia clara''
}}
A '''Sorbeoconcha''' san en order faan Sia-[[Sneken]] (Gastropoda).
== Iindialang ==
Det iindialang tu onerordern an auerfamilin as noch ünseeker.
* Onerorder Discopoda P. Fischer, 1884
*: Auerfamile Cerithioidea Fleming, 1822
*: Auerfamile Campaniloidea Douvillé, 1904
* Onerorder [[Hypsogastropoda]] Ponder & Lindberg, 1997
*: Dialorder [[Littorinimorpha]] Golikov & Starobogatov, 1975
*: Dialorder Ptenoglossa J.E. Gray, 1853
*: Dialorder Neogastropoda Thiele, 1929
==== Enkelt slacher ====
* Buccinidae
*: ''Buccinum''
*:: [[Kinkhurn]] (''Buccinum undatum'')
* [[Cypraeidae]] (Kauri Sneken)
*: ''Cypraea''
*:: ''[[Cypraea tigris]]''
*: ''Monetaria''
*:: ''[[Monetaria moneta]]'' ("muschel jil")
* Hydrobiidae
*: ''Hydrobia''
*:: [[Waassnek]] (''Hydrobia ulvae'')
* Littorinidae (Strunsneken)
*: ''Littorina''
*:: [[Grat Strunsnek]], [[Hölker]] (''Littorina littorea'')
* Ranellidae
*: ''Charonia''
*:: [[Tritonhurn]] (''Charonia tritonis'')
* Turbinellidae
*: ''[[Syrinx]]''
*:: ''[[Syrinx aruanus]]''
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Sorbeoconcha|Sorbeoconcha}}
{{wikispecies öömrang|Sorbeoconcha|Sorbeoconcha}}
[[Kategorie:Sneken]]
agnwoga62osc4etw1vy6iejpnkcwir6
Vorlage:27. April
10
48904
279808
256021
2026-04-27T06:40:20Z
Murma174
19
+1
279808
wikitext
text/x-wiki
<onlyinclude>: [[Ralph Waldo Emerson|Ralph W. Emerson]] † [[1882]]</onlyinclude>
[[Kategorie:Vorlage:April]]
rlejgr9m8nho3jxfxfozpdupqdmihjh
Vorlage:25. Mei
10
48965
279807
256088
2026-04-27T06:39:08Z
Murma174
19
+1
279807
wikitext
text/x-wiki
<onlyinclude>: 25. [[Ralph Waldo Emerson|Ralph W. Emerson]] * [[1803]]
: 25. [[Hein Hoop]] † [[1986]]</onlyinclude>
[[Kategorie:Vorlage:Mei]]
nr24irh3umujkp912qkxrwgcgnfutn0
Karakum
0
50607
279777
262799
2026-04-26T15:05:28Z
Murma174
19
279777
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
{{databox}}
<br>
At '''Karakum''' of uk: '''Kara-Kum''' ({{ruS|Каракумы|tk-Latn=Garagum|uz-Latn=Qoraqum|de=}}, det ment ''suart sun'') as en [[wüüst]] uun [[Madelaasien]]. Tuup mä a wüüsten [[Kysylkum]] (''ruad sun'') an [[Aralkum]] (bi a [[Aral Sia]]) leit hat uun't [[Jiplun faan Turan]].
At Karakum leit uasten faan't [[Kaspisk Sia]], an tu en graten dial uun [[Turkmeenistaan]]. Hat as son 400.000 km² grat.
<gallery widths=200>
Seidenstrasse GMT Ausschnitt Zentralasien.jpg|Madelaasien mä't ''[[Siisenstruat]]''.
</gallery>
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Karakum}}
[[Kategorie:Wüüst]]
trbdtt1t9jpagco59p4l7mf4vvae3ri
Benutzer Diskussion:Der Priese
3
54141
279821
276713
2026-04-27T08:26:46Z
Murma174
19
Karadsch
279821
wikitext
text/x-wiki
== Histoore faan Iraan ==
Gud inj, ik haa dan bidrach uun [[Iraan]] en betj auerwerket:
https://frr.wikipedia.org/w/index.php?title=Iraan&diff=276227&oldid=276224
Diar san tau ütjdrüker, wat ik ei ferstun:
* üsstaken
* hiarbeid
Ferlicht finj wi tuup en guden ütjdruk. Gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 22:54, 12. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj, föl toonk! Hiarbeid meinte ich: hard werk (harte Arbeit)? Hab ich falsch übersetzt glaube ich... Und Üsstaken habe ich versucht zu einheimisch/ursprünglich umschreiben?
:Gröötnis an gud nacht. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 23:37, 12. Jan. 2026 (CET)
:: Ja, so as't beeder. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 08:58, 13. Jan. 2026 (CET)
== Kliima ==
Dü brükst det wurd 'woostinen'. Wat menst dü diarmä ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 18:57, 17. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj enskiljige, ik men wüstneien... ik beheew hat. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 19:19, 17. Jan. 2026 (CET)
== Zagros ==
Ik haa en fraag: Hü spreecht ham ''Zagros'' ütj? As det en 'wok s' of en 'skarep s' of en 'ts' ? Skul ik üüb Öömrang/Fering 'Saagros' of 'Tsaagros' skriiw ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 10:29, 18. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Giarn, ham spreecht Zagros (iarst Z) mä en wok s ütj üüs "üüs" "-z" (of Sonne üüb tjisk). Dan as Saagros korekt? Oober ik toocht üüb Öömrang/Fering wurt a iarst buksteew imer skarep ütjspreecht, üüs sööwen. Diaran skreew ik Zagros, oober dan wiar Zaagros uk mögelk. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:06, 18. Jan. 2026 (CET)
::Of "Z" üüs Zagreb [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:09, 18. Jan. 2026 (CET)
::: Ja, normoolerwiis woort det 'Anlaut-s' skarep ütjspreegen, oober wi kön üüb öömrang/fering spiitagernooch ortograafisk ei tesken en 'wok s' [z] an en 'skarep s' [s] onerskias. Bispal: wise [wize] an hise [hIse].
::: Wan wi det mä fräämwurden of nöömer tu dun haa, haa wi böös komer mä üs ortografii. Diar hää doomools, üs a reegeln apsteld wurden san, wel näämen am soocht :-(
::: Ik san baang, wan a öömrangen/feringen det wurd 'Zaagros' lees, do spreeg jo det [tsa:gros] ütj, auer jo det leesen an skriiwen jo üüb huuchsjiisk liard haa. Diaram bliiw ik leewer bi [[Saagros]]. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 12:34, 18. Jan. 2026 (CET)
::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] föl toonk för din ferklaaring an skuun, det hat en artikel am Saagros dee. Oober nööm faan persuunen wi kön amtelk skreewen, korekt? Like nööm faan politiker uun engelsk skreewwis för fräämwurden uk tuleet. Auerdat jo wichtig as. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:51, 18. Jan. 2026 (CET)
::::: Di amtelk nööm efter [[DMG]] wiar jo [[Zāgros]], oober hoker koon det rocht lees? A miast Sjiisken spreeg uk [[Zagreb]] ferkiard ütj, jo sai [tsa:grɛp] ("spelling pronounciation"). Ik witj nooch, dat ik diar ei gans konsekwent mä amgung. Diar as oober uk näämen, wat ham mä detdiar fraag ans profesionel befaadet. Diaram mut wi man di 'best mögelk' wai schük. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 08:46, 19. Jan. 2026 (CET)
::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud maaren o muar ik skriiw o muar ik mak det amende/ferlicht föör Persisk freemwurden Z as beeder ... uk in sjiisk wurt muar mä Z skriiwen: https://de.wikipedia.org/wiki/Reza_Schah_Pahlavi?wprov=sfla1 (traditionelle Deutsche Schreibweise Resa als Hinweis) uk mä Mazandaran of Zagros: https://de.wikipedia.org/wiki/Zagros. Kön wi hat uk so maage an skriiw uun artiikel Zaagros of Saagros?Reza of Resa? Ik luuw a miast Sjiisken spreeg nai freemwurden mä "z" [z] ütj. Oober ik racht mi efter din riad/enskias. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 07:43, 22. Jan. 2026 (CET)
:::::::Ja, do skriiw wi [[Zaagros]] an [[Maazandaraan]] mä en letj feklaarang tu't ütjspriak. Det lung 'a' behual wi oober bi mä en dobelt 'aa', wan dü iinferstenen beest. [[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 15:09, 24. Jan. 2026 (CET)
::::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Jä, natüürelk [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 15:59, 24. Jan. 2026 (CET)
::::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]]
::::::::Ik haa a nöömen faan prowinsen mä det Persisk (tehraanisk) ütjspriik skriiw:
::::::::| 1 Alborz föörhäär: Albors
::::::::| 2 Ardebiil, föörhäär: Ardabill
::::::::| 4 Chuuzestaan föörhäär: Chuusestaan | Ahwaaz föörhäär: Ahwaas
::::::::| 8 Hamedaan föörhäär: Hamadaan, steed jüstso
::::::::| 9 Hormozgan föörhäär: Hormosgaan (kurt a)
::::::::| 11 Jazd föörhäär:Jasd, steed jüstso
::::::::| 18 Markazii föörhäär: Markasii
::::::::| 20 Qazwiin föörhäär: Qaswiin, steed jüstso
::::::::| 23 Razawii-Choraasaan of beeder Chorasaan-e Razavii (tau wurden) föörhäär: Rasawii-Choraasaan
::::::::| 24 Zandschaan steed jüstso
::::::::| 28 * eegentelk Tehraan
::::::::| 30 Uast-Azarbaidschaan föörhäar Aserbaidschan,Tabriiz föörhäär: Tabriis
::::::::| 31 Waast-Azarbaidschaan föörhäar Aserbaidschan an steed eengtelk *Orumia of Urumia [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:47, 24. Jan. 2026 (CET)
{{outdent}}
: Föl soonk för din list! Ik hööbe, wi haa't nü ales bi a rä. Wichtag as, dat ei bluas a tekst ferbeedert woort, man uk at lemma (a tiitel), at Wikidata objekt (t.b. [https://www.wikidata.org/wiki/Q587090]), an a ferwisangen (links) mänimen wurd, t.b. [https://frr.wikipedia.org/wiki/Spezial:Linkliste/Razawii-Choraasaan] . --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 13:28, 25. Jan. 2026 (CET)
::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Föl toonk! Ik ferschück naist mool hat beeder tu maage. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 13:43, 25. Jan. 2026 (CET)
::: Det wiar nü jo en 'gratbausteed' mä ~ 20 artiikler. Diar as't wel ianfacher, wan ik diar gau ans trochjaage. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 13:54, 25. Jan. 2026 (CET)
== Islaam ==
Gud inj,<br>
dü heest 'rochtskuulen' tu 'rochtsskuulen' ferbeedert. Ik wul ei sai, det as hialandaal ferkiard, auer wi uun't fering/öömrang föl 'germanismen' haa. Det blaft ei ütj, auer wi jo uk aaltumaal huuchsjiisk snaake kön. Oober detdiar 'genitiif s' wul ik nü würelk ei brük, auer det klangt üs 'rechte Schulen' faan 'rochts'='rechts' an ei faan 'rocht'='das Recht'.<br>
Ööder bispal: 'rochtsferkiar'='Rechtsverkehr', det ment, dü skel rochts keer, an ei lachts.<br>
Ik hööbe, ik küd det probleem eenegermooten ferklaare. Hartelk gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 20:13, 25. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj,
:det wiar dörs ferstentelk ferklaaret, föl toonk. det kön ik gud eftergung. Hartelk gröötnisen an gud naacht [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:33, 25. Jan. 2026 (CET)
== Karadsch an so widjer ... ==
Tu det teemo 'Hü skriiw wi کرج [[IPA]] [kæˈɾædʒ]' fool mi iin:<br>
'Karadj' gongt ei, auer ööder fering wurden üs 'iidj' of 'widj' gans ööders ütjspreegen wurd.<br>
Oober 'Karadsj' wiar ferlicht en gud alternatiif tu 'Karadsch'. Det öömrang 'sj' ([ʒ], stemhaft) klangt en betj woker üs det fering 'sch' ([ʃ], stemluas).<br>
Wat menst ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 10:26, 27. Apr. 2026 (CEST)
krc0dt07eoefqhbpy5tfj51tm3tt2xd
279822
279821
2026-04-27T08:44:26Z
Der Priese
23563
/* Karadsch an so widjer ... */ Oonswaar
279822
wikitext
text/x-wiki
== Histoore faan Iraan ==
Gud inj, ik haa dan bidrach uun [[Iraan]] en betj auerwerket:
https://frr.wikipedia.org/w/index.php?title=Iraan&diff=276227&oldid=276224
Diar san tau ütjdrüker, wat ik ei ferstun:
* üsstaken
* hiarbeid
Ferlicht finj wi tuup en guden ütjdruk. Gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 22:54, 12. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj, föl toonk! Hiarbeid meinte ich: hard werk (harte Arbeit)? Hab ich falsch übersetzt glaube ich... Und Üsstaken habe ich versucht zu einheimisch/ursprünglich umschreiben?
:Gröötnis an gud nacht. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 23:37, 12. Jan. 2026 (CET)
:: Ja, so as't beeder. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 08:58, 13. Jan. 2026 (CET)
== Kliima ==
Dü brükst det wurd 'woostinen'. Wat menst dü diarmä ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 18:57, 17. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj enskiljige, ik men wüstneien... ik beheew hat. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 19:19, 17. Jan. 2026 (CET)
== Zagros ==
Ik haa en fraag: Hü spreecht ham ''Zagros'' ütj? As det en 'wok s' of en 'skarep s' of en 'ts' ? Skul ik üüb Öömrang/Fering 'Saagros' of 'Tsaagros' skriiw ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 10:29, 18. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Giarn, ham spreecht Zagros (iarst Z) mä en wok s ütj üüs "üüs" "-z" (of Sonne üüb tjisk). Dan as Saagros korekt? Oober ik toocht üüb Öömrang/Fering wurt a iarst buksteew imer skarep ütjspreecht, üüs sööwen. Diaran skreew ik Zagros, oober dan wiar Zaagros uk mögelk. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:06, 18. Jan. 2026 (CET)
::Of "Z" üüs Zagreb [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:09, 18. Jan. 2026 (CET)
::: Ja, normoolerwiis woort det 'Anlaut-s' skarep ütjspreegen, oober wi kön üüb öömrang/fering spiitagernooch ortograafisk ei tesken en 'wok s' [z] an en 'skarep s' [s] onerskias. Bispal: wise [wize] an hise [hIse].
::: Wan wi det mä fräämwurden of nöömer tu dun haa, haa wi böös komer mä üs ortografii. Diar hää doomools, üs a reegeln apsteld wurden san, wel näämen am soocht :-(
::: Ik san baang, wan a öömrangen/feringen det wurd 'Zaagros' lees, do spreeg jo det [tsa:gros] ütj, auer jo det leesen an skriiwen jo üüb huuchsjiisk liard haa. Diaram bliiw ik leewer bi [[Saagros]]. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 12:34, 18. Jan. 2026 (CET)
::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] föl toonk för din ferklaaring an skuun, det hat en artikel am Saagros dee. Oober nööm faan persuunen wi kön amtelk skreewen, korekt? Like nööm faan politiker uun engelsk skreewwis för fräämwurden uk tuleet. Auerdat jo wichtig as. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:51, 18. Jan. 2026 (CET)
::::: Di amtelk nööm efter [[DMG]] wiar jo [[Zāgros]], oober hoker koon det rocht lees? A miast Sjiisken spreeg uk [[Zagreb]] ferkiard ütj, jo sai [tsa:grɛp] ("spelling pronounciation"). Ik witj nooch, dat ik diar ei gans konsekwent mä amgung. Diar as oober uk näämen, wat ham mä detdiar fraag ans profesionel befaadet. Diaram mut wi man di 'best mögelk' wai schük. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 08:46, 19. Jan. 2026 (CET)
::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud maaren o muar ik skriiw o muar ik mak det amende/ferlicht föör Persisk freemwurden Z as beeder ... uk in sjiisk wurt muar mä Z skriiwen: https://de.wikipedia.org/wiki/Reza_Schah_Pahlavi?wprov=sfla1 (traditionelle Deutsche Schreibweise Resa als Hinweis) uk mä Mazandaran of Zagros: https://de.wikipedia.org/wiki/Zagros. Kön wi hat uk so maage an skriiw uun artiikel Zaagros of Saagros?Reza of Resa? Ik luuw a miast Sjiisken spreeg nai freemwurden mä "z" [z] ütj. Oober ik racht mi efter din riad/enskias. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 07:43, 22. Jan. 2026 (CET)
:::::::Ja, do skriiw wi [[Zaagros]] an [[Maazandaraan]] mä en letj feklaarang tu't ütjspriak. Det lung 'a' behual wi oober bi mä en dobelt 'aa', wan dü iinferstenen beest. [[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 15:09, 24. Jan. 2026 (CET)
::::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Jä, natüürelk [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 15:59, 24. Jan. 2026 (CET)
::::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]]
::::::::Ik haa a nöömen faan prowinsen mä det Persisk (tehraanisk) ütjspriik skriiw:
::::::::| 1 Alborz föörhäär: Albors
::::::::| 2 Ardebiil, föörhäär: Ardabill
::::::::| 4 Chuuzestaan föörhäär: Chuusestaan | Ahwaaz föörhäär: Ahwaas
::::::::| 8 Hamedaan föörhäär: Hamadaan, steed jüstso
::::::::| 9 Hormozgan föörhäär: Hormosgaan (kurt a)
::::::::| 11 Jazd föörhäär:Jasd, steed jüstso
::::::::| 18 Markazii föörhäär: Markasii
::::::::| 20 Qazwiin föörhäär: Qaswiin, steed jüstso
::::::::| 23 Razawii-Choraasaan of beeder Chorasaan-e Razavii (tau wurden) föörhäär: Rasawii-Choraasaan
::::::::| 24 Zandschaan steed jüstso
::::::::| 28 * eegentelk Tehraan
::::::::| 30 Uast-Azarbaidschaan föörhäar Aserbaidschan,Tabriiz föörhäär: Tabriis
::::::::| 31 Waast-Azarbaidschaan föörhäar Aserbaidschan an steed eengtelk *Orumia of Urumia [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:47, 24. Jan. 2026 (CET)
{{outdent}}
: Föl soonk för din list! Ik hööbe, wi haa't nü ales bi a rä. Wichtag as, dat ei bluas a tekst ferbeedert woort, man uk at lemma (a tiitel), at Wikidata objekt (t.b. [https://www.wikidata.org/wiki/Q587090]), an a ferwisangen (links) mänimen wurd, t.b. [https://frr.wikipedia.org/wiki/Spezial:Linkliste/Razawii-Choraasaan] . --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 13:28, 25. Jan. 2026 (CET)
::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Föl toonk! Ik ferschück naist mool hat beeder tu maage. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 13:43, 25. Jan. 2026 (CET)
::: Det wiar nü jo en 'gratbausteed' mä ~ 20 artiikler. Diar as't wel ianfacher, wan ik diar gau ans trochjaage. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 13:54, 25. Jan. 2026 (CET)
== Islaam ==
Gud inj,<br>
dü heest 'rochtskuulen' tu 'rochtsskuulen' ferbeedert. Ik wul ei sai, det as hialandaal ferkiard, auer wi uun't fering/öömrang föl 'germanismen' haa. Det blaft ei ütj, auer wi jo uk aaltumaal huuchsjiisk snaake kön. Oober detdiar 'genitiif s' wul ik nü würelk ei brük, auer det klangt üs 'rechte Schulen' faan 'rochts'='rechts' an ei faan 'rocht'='das Recht'.<br>
Ööder bispal: 'rochtsferkiar'='Rechtsverkehr', det ment, dü skel rochts keer, an ei lachts.<br>
Ik hööbe, ik küd det probleem eenegermooten ferklaare. Hartelk gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 20:13, 25. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj,
:det wiar dörs ferstentelk ferklaaret, föl toonk. det kön ik gud eftergung. Hartelk gröötnisen an gud naacht [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:33, 25. Jan. 2026 (CET)
== Karadsch an so widjer ... ==
Tu det teemo 'Hü skriiw wi کرج [[IPA]] [kæˈɾædʒ]' fool mi iin:<br>
'Karadj' gongt ei, auer ööder fering wurden üs 'iidj' of 'widj' gans ööders ütjspreegen wurd.<br>
Oober 'Karadsj' wiar ferlicht en gud alternatiif tu 'Karadsch'. Det öömrang 'sj' ([ʒ], stemhaft) klangt en betj woker üs det fering 'sch' ([ʃ], stemluas).<br>
Wat menst ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 10:26, 27. Apr. 2026 (CEST)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Maning toonk för din nooracht an ferklaaring! Ik teenk dat wi beeder behual 'dsch', auerdat 'tsch' kön uk ei ölers skrewen wal. Dan skel wi dach Tadschikistaan skriiw? [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 10:44, 27. Apr. 2026 (CEST)
rljkdgm7agecbjkvx3k8fmwm9xoq2bd
279823
279822
2026-04-27T10:11:41Z
Murma174
19
/* Karadsch an so widjer ... */ oonswaar
279823
wikitext
text/x-wiki
== Histoore faan Iraan ==
Gud inj, ik haa dan bidrach uun [[Iraan]] en betj auerwerket:
https://frr.wikipedia.org/w/index.php?title=Iraan&diff=276227&oldid=276224
Diar san tau ütjdrüker, wat ik ei ferstun:
* üsstaken
* hiarbeid
Ferlicht finj wi tuup en guden ütjdruk. Gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 22:54, 12. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj, föl toonk! Hiarbeid meinte ich: hard werk (harte Arbeit)? Hab ich falsch übersetzt glaube ich... Und Üsstaken habe ich versucht zu einheimisch/ursprünglich umschreiben?
:Gröötnis an gud nacht. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 23:37, 12. Jan. 2026 (CET)
:: Ja, so as't beeder. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 08:58, 13. Jan. 2026 (CET)
== Kliima ==
Dü brükst det wurd 'woostinen'. Wat menst dü diarmä ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 18:57, 17. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj enskiljige, ik men wüstneien... ik beheew hat. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 19:19, 17. Jan. 2026 (CET)
== Zagros ==
Ik haa en fraag: Hü spreecht ham ''Zagros'' ütj? As det en 'wok s' of en 'skarep s' of en 'ts' ? Skul ik üüb Öömrang/Fering 'Saagros' of 'Tsaagros' skriiw ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 10:29, 18. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Giarn, ham spreecht Zagros (iarst Z) mä en wok s ütj üüs "üüs" "-z" (of Sonne üüb tjisk). Dan as Saagros korekt? Oober ik toocht üüb Öömrang/Fering wurt a iarst buksteew imer skarep ütjspreecht, üüs sööwen. Diaran skreew ik Zagros, oober dan wiar Zaagros uk mögelk. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:06, 18. Jan. 2026 (CET)
::Of "Z" üüs Zagreb [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:09, 18. Jan. 2026 (CET)
::: Ja, normoolerwiis woort det 'Anlaut-s' skarep ütjspreegen, oober wi kön üüb öömrang/fering spiitagernooch ortograafisk ei tesken en 'wok s' [z] an en 'skarep s' [s] onerskias. Bispal: wise [wize] an hise [hIse].
::: Wan wi det mä fräämwurden of nöömer tu dun haa, haa wi böös komer mä üs ortografii. Diar hää doomools, üs a reegeln apsteld wurden san, wel näämen am soocht :-(
::: Ik san baang, wan a öömrangen/feringen det wurd 'Zaagros' lees, do spreeg jo det [tsa:gros] ütj, auer jo det leesen an skriiwen jo üüb huuchsjiisk liard haa. Diaram bliiw ik leewer bi [[Saagros]]. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 12:34, 18. Jan. 2026 (CET)
::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] föl toonk för din ferklaaring an skuun, det hat en artikel am Saagros dee. Oober nööm faan persuunen wi kön amtelk skreewen, korekt? Like nööm faan politiker uun engelsk skreewwis för fräämwurden uk tuleet. Auerdat jo wichtig as. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:51, 18. Jan. 2026 (CET)
::::: Di amtelk nööm efter [[DMG]] wiar jo [[Zāgros]], oober hoker koon det rocht lees? A miast Sjiisken spreeg uk [[Zagreb]] ferkiard ütj, jo sai [tsa:grɛp] ("spelling pronounciation"). Ik witj nooch, dat ik diar ei gans konsekwent mä amgung. Diar as oober uk näämen, wat ham mä detdiar fraag ans profesionel befaadet. Diaram mut wi man di 'best mögelk' wai schük. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 08:46, 19. Jan. 2026 (CET)
::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud maaren o muar ik skriiw o muar ik mak det amende/ferlicht föör Persisk freemwurden Z as beeder ... uk in sjiisk wurt muar mä Z skriiwen: https://de.wikipedia.org/wiki/Reza_Schah_Pahlavi?wprov=sfla1 (traditionelle Deutsche Schreibweise Resa als Hinweis) uk mä Mazandaran of Zagros: https://de.wikipedia.org/wiki/Zagros. Kön wi hat uk so maage an skriiw uun artiikel Zaagros of Saagros?Reza of Resa? Ik luuw a miast Sjiisken spreeg nai freemwurden mä "z" [z] ütj. Oober ik racht mi efter din riad/enskias. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 07:43, 22. Jan. 2026 (CET)
:::::::Ja, do skriiw wi [[Zaagros]] an [[Maazandaraan]] mä en letj feklaarang tu't ütjspriak. Det lung 'a' behual wi oober bi mä en dobelt 'aa', wan dü iinferstenen beest. [[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 15:09, 24. Jan. 2026 (CET)
::::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Jä, natüürelk [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 15:59, 24. Jan. 2026 (CET)
::::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]]
::::::::Ik haa a nöömen faan prowinsen mä det Persisk (tehraanisk) ütjspriik skriiw:
::::::::| 1 Alborz föörhäär: Albors
::::::::| 2 Ardebiil, föörhäär: Ardabill
::::::::| 4 Chuuzestaan föörhäär: Chuusestaan | Ahwaaz föörhäär: Ahwaas
::::::::| 8 Hamedaan föörhäär: Hamadaan, steed jüstso
::::::::| 9 Hormozgan föörhäär: Hormosgaan (kurt a)
::::::::| 11 Jazd föörhäär:Jasd, steed jüstso
::::::::| 18 Markazii föörhäär: Markasii
::::::::| 20 Qazwiin föörhäär: Qaswiin, steed jüstso
::::::::| 23 Razawii-Choraasaan of beeder Chorasaan-e Razavii (tau wurden) föörhäär: Rasawii-Choraasaan
::::::::| 24 Zandschaan steed jüstso
::::::::| 28 * eegentelk Tehraan
::::::::| 30 Uast-Azarbaidschaan föörhäar Aserbaidschan,Tabriiz föörhäär: Tabriis
::::::::| 31 Waast-Azarbaidschaan föörhäar Aserbaidschan an steed eengtelk *Orumia of Urumia [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:47, 24. Jan. 2026 (CET)
{{outdent}}
: Föl soonk för din list! Ik hööbe, wi haa't nü ales bi a rä. Wichtag as, dat ei bluas a tekst ferbeedert woort, man uk at lemma (a tiitel), at Wikidata objekt (t.b. [https://www.wikidata.org/wiki/Q587090]), an a ferwisangen (links) mänimen wurd, t.b. [https://frr.wikipedia.org/wiki/Spezial:Linkliste/Razawii-Choraasaan] . --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 13:28, 25. Jan. 2026 (CET)
::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Föl toonk! Ik ferschück naist mool hat beeder tu maage. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 13:43, 25. Jan. 2026 (CET)
::: Det wiar nü jo en 'gratbausteed' mä ~ 20 artiikler. Diar as't wel ianfacher, wan ik diar gau ans trochjaage. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 13:54, 25. Jan. 2026 (CET)
== Islaam ==
Gud inj,<br>
dü heest 'rochtskuulen' tu 'rochtsskuulen' ferbeedert. Ik wul ei sai, det as hialandaal ferkiard, auer wi uun't fering/öömrang föl 'germanismen' haa. Det blaft ei ütj, auer wi jo uk aaltumaal huuchsjiisk snaake kön. Oober detdiar 'genitiif s' wul ik nü würelk ei brük, auer det klangt üs 'rechte Schulen' faan 'rochts'='rechts' an ei faan 'rocht'='das Recht'.<br>
Ööder bispal: 'rochtsferkiar'='Rechtsverkehr', det ment, dü skel rochts keer, an ei lachts.<br>
Ik hööbe, ik küd det probleem eenegermooten ferklaare. Hartelk gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 20:13, 25. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj,
:det wiar dörs ferstentelk ferklaaret, föl toonk. det kön ik gud eftergung. Hartelk gröötnisen an gud naacht [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:33, 25. Jan. 2026 (CET)
== Karadsch an so widjer ... ==
Tu det teemo 'Hü skriiw wi کرج [[IPA]] [kæˈɾædʒ]' fool mi iin:<br>
'Karadj' gongt ei, auer ööder fering wurden üs 'iidj' of 'widj' gans ööders ütjspreegen wurd.<br>
Oober 'Karadsj' wiar ferlicht en gud alternatiif tu 'Karadsch'. Det öömrang 'sj' ([ʒ], stemhaft) klangt en betj woker üs det fering 'sch' ([ʃ], stemluas).<br>
Wat menst ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 10:26, 27. Apr. 2026 (CEST)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Maning toonk för din nooracht an ferklaaring! Ik teenk dat wi beeder behual 'dsch', auerdat 'tsch' kön uk ei ölers skrewen wal. Dan skel wi dach Tadschikistaan skriiw? [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 10:44, 27. Apr. 2026 (CEST)
:: {{Ping|Der Priese}} Det hialer stak maaget bluas komer bi't aanj faan en wurd (Auslaut). Bi a began (Djungel) of uun a maden (Tadjikistaan) as det üüb Fering iandüüdag. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 12:11, 27. Apr. 2026 (CEST)
etjgy6dntnaa6aqjpc5itltab281xv4
279824
279823
2026-04-27T10:38:21Z
Der Priese
23563
/* Karadsch an so widjer ... */ Oonswaar
279824
wikitext
text/x-wiki
== Histoore faan Iraan ==
Gud inj, ik haa dan bidrach uun [[Iraan]] en betj auerwerket:
https://frr.wikipedia.org/w/index.php?title=Iraan&diff=276227&oldid=276224
Diar san tau ütjdrüker, wat ik ei ferstun:
* üsstaken
* hiarbeid
Ferlicht finj wi tuup en guden ütjdruk. Gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 22:54, 12. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj, föl toonk! Hiarbeid meinte ich: hard werk (harte Arbeit)? Hab ich falsch übersetzt glaube ich... Und Üsstaken habe ich versucht zu einheimisch/ursprünglich umschreiben?
:Gröötnis an gud nacht. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 23:37, 12. Jan. 2026 (CET)
:: Ja, so as't beeder. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 08:58, 13. Jan. 2026 (CET)
== Kliima ==
Dü brükst det wurd 'woostinen'. Wat menst dü diarmä ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 18:57, 17. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj enskiljige, ik men wüstneien... ik beheew hat. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 19:19, 17. Jan. 2026 (CET)
== Zagros ==
Ik haa en fraag: Hü spreecht ham ''Zagros'' ütj? As det en 'wok s' of en 'skarep s' of en 'ts' ? Skul ik üüb Öömrang/Fering 'Saagros' of 'Tsaagros' skriiw ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 10:29, 18. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Giarn, ham spreecht Zagros (iarst Z) mä en wok s ütj üüs "üüs" "-z" (of Sonne üüb tjisk). Dan as Saagros korekt? Oober ik toocht üüb Öömrang/Fering wurt a iarst buksteew imer skarep ütjspreecht, üüs sööwen. Diaran skreew ik Zagros, oober dan wiar Zaagros uk mögelk. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:06, 18. Jan. 2026 (CET)
::Of "Z" üüs Zagreb [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:09, 18. Jan. 2026 (CET)
::: Ja, normoolerwiis woort det 'Anlaut-s' skarep ütjspreegen, oober wi kön üüb öömrang/fering spiitagernooch ortograafisk ei tesken en 'wok s' [z] an en 'skarep s' [s] onerskias. Bispal: wise [wize] an hise [hIse].
::: Wan wi det mä fräämwurden of nöömer tu dun haa, haa wi böös komer mä üs ortografii. Diar hää doomools, üs a reegeln apsteld wurden san, wel näämen am soocht :-(
::: Ik san baang, wan a öömrangen/feringen det wurd 'Zaagros' lees, do spreeg jo det [tsa:gros] ütj, auer jo det leesen an skriiwen jo üüb huuchsjiisk liard haa. Diaram bliiw ik leewer bi [[Saagros]]. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 12:34, 18. Jan. 2026 (CET)
::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] föl toonk för din ferklaaring an skuun, det hat en artikel am Saagros dee. Oober nööm faan persuunen wi kön amtelk skreewen, korekt? Like nööm faan politiker uun engelsk skreewwis för fräämwurden uk tuleet. Auerdat jo wichtig as. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:51, 18. Jan. 2026 (CET)
::::: Di amtelk nööm efter [[DMG]] wiar jo [[Zāgros]], oober hoker koon det rocht lees? A miast Sjiisken spreeg uk [[Zagreb]] ferkiard ütj, jo sai [tsa:grɛp] ("spelling pronounciation"). Ik witj nooch, dat ik diar ei gans konsekwent mä amgung. Diar as oober uk näämen, wat ham mä detdiar fraag ans profesionel befaadet. Diaram mut wi man di 'best mögelk' wai schük. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 08:46, 19. Jan. 2026 (CET)
::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud maaren o muar ik skriiw o muar ik mak det amende/ferlicht föör Persisk freemwurden Z as beeder ... uk in sjiisk wurt muar mä Z skriiwen: https://de.wikipedia.org/wiki/Reza_Schah_Pahlavi?wprov=sfla1 (traditionelle Deutsche Schreibweise Resa als Hinweis) uk mä Mazandaran of Zagros: https://de.wikipedia.org/wiki/Zagros. Kön wi hat uk so maage an skriiw uun artiikel Zaagros of Saagros?Reza of Resa? Ik luuw a miast Sjiisken spreeg nai freemwurden mä "z" [z] ütj. Oober ik racht mi efter din riad/enskias. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 07:43, 22. Jan. 2026 (CET)
:::::::Ja, do skriiw wi [[Zaagros]] an [[Maazandaraan]] mä en letj feklaarang tu't ütjspriak. Det lung 'a' behual wi oober bi mä en dobelt 'aa', wan dü iinferstenen beest. [[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 15:09, 24. Jan. 2026 (CET)
::::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Jä, natüürelk [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 15:59, 24. Jan. 2026 (CET)
::::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]]
::::::::Ik haa a nöömen faan prowinsen mä det Persisk (tehraanisk) ütjspriik skriiw:
::::::::| 1 Alborz föörhäär: Albors
::::::::| 2 Ardebiil, föörhäär: Ardabill
::::::::| 4 Chuuzestaan föörhäär: Chuusestaan | Ahwaaz föörhäär: Ahwaas
::::::::| 8 Hamedaan föörhäär: Hamadaan, steed jüstso
::::::::| 9 Hormozgan föörhäär: Hormosgaan (kurt a)
::::::::| 11 Jazd föörhäär:Jasd, steed jüstso
::::::::| 18 Markazii föörhäär: Markasii
::::::::| 20 Qazwiin föörhäär: Qaswiin, steed jüstso
::::::::| 23 Razawii-Choraasaan of beeder Chorasaan-e Razavii (tau wurden) föörhäär: Rasawii-Choraasaan
::::::::| 24 Zandschaan steed jüstso
::::::::| 28 * eegentelk Tehraan
::::::::| 30 Uast-Azarbaidschaan föörhäar Aserbaidschan,Tabriiz föörhäär: Tabriis
::::::::| 31 Waast-Azarbaidschaan föörhäar Aserbaidschan an steed eengtelk *Orumia of Urumia [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:47, 24. Jan. 2026 (CET)
{{outdent}}
: Föl soonk för din list! Ik hööbe, wi haa't nü ales bi a rä. Wichtag as, dat ei bluas a tekst ferbeedert woort, man uk at lemma (a tiitel), at Wikidata objekt (t.b. [https://www.wikidata.org/wiki/Q587090]), an a ferwisangen (links) mänimen wurd, t.b. [https://frr.wikipedia.org/wiki/Spezial:Linkliste/Razawii-Choraasaan] . --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 13:28, 25. Jan. 2026 (CET)
::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Föl toonk! Ik ferschück naist mool hat beeder tu maage. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 13:43, 25. Jan. 2026 (CET)
::: Det wiar nü jo en 'gratbausteed' mä ~ 20 artiikler. Diar as't wel ianfacher, wan ik diar gau ans trochjaage. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 13:54, 25. Jan. 2026 (CET)
== Islaam ==
Gud inj,<br>
dü heest 'rochtskuulen' tu 'rochtsskuulen' ferbeedert. Ik wul ei sai, det as hialandaal ferkiard, auer wi uun't fering/öömrang föl 'germanismen' haa. Det blaft ei ütj, auer wi jo uk aaltumaal huuchsjiisk snaake kön. Oober detdiar 'genitiif s' wul ik nü würelk ei brük, auer det klangt üs 'rechte Schulen' faan 'rochts'='rechts' an ei faan 'rocht'='das Recht'.<br>
Ööder bispal: 'rochtsferkiar'='Rechtsverkehr', det ment, dü skel rochts keer, an ei lachts.<br>
Ik hööbe, ik küd det probleem eenegermooten ferklaare. Hartelk gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 20:13, 25. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj,
:det wiar dörs ferstentelk ferklaaret, föl toonk. det kön ik gud eftergung. Hartelk gröötnisen an gud naacht [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:33, 25. Jan. 2026 (CET)
== Karadsch an so widjer ... ==
Tu det teemo 'Hü skriiw wi کرج [[IPA]] [kæˈɾædʒ]' fool mi iin:<br>
'Karadj' gongt ei, auer ööder fering wurden üs 'iidj' of 'widj' gans ööders ütjspreegen wurd.<br>
Oober 'Karadsj' wiar ferlicht en gud alternatiif tu 'Karadsch'. Det öömrang 'sj' ([ʒ], stemhaft) klangt en betj woker üs det fering 'sch' ([ʃ], stemluas).<br>
Wat menst ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 10:26, 27. Apr. 2026 (CEST)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Maning toonk för din nooracht an ferklaaring! Ik teenk dat wi beeder behual 'dsch', auerdat 'tsch' kön uk ei ölers skrewen wal. Dan skel wi dach Tadschikistaan skriiw? [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 10:44, 27. Apr. 2026 (CEST)
:: {{Ping|Der Priese}} Det hialer stak maaget bluas komer bi't aanj faan en wurd (Auslaut). Bi a began (Djungel) of uun a maden (Tadjikistaan) as det üüb Fering iandüüdag. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 12:11, 27. Apr. 2026 (CEST)
:::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Ik witj, bal ik finj spiitig enooch ei konsekwent... Dan skriiw wi 'dʒ' mä 'dj' bi a began an uun a maden oober at aanj faan't wurd mä 'dsch'. At baast liasing, ölers ales mä 'dsch' tu skriiw. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 12:38, 27. Apr. 2026 (CEST)
onw62pun6v4p3h6ne846mz3izusfyog
279826
279824
2026-04-27T10:55:58Z
Murma174
19
/* Karadsch an so widjer ... */ oonswaar
279826
wikitext
text/x-wiki
== Histoore faan Iraan ==
Gud inj, ik haa dan bidrach uun [[Iraan]] en betj auerwerket:
https://frr.wikipedia.org/w/index.php?title=Iraan&diff=276227&oldid=276224
Diar san tau ütjdrüker, wat ik ei ferstun:
* üsstaken
* hiarbeid
Ferlicht finj wi tuup en guden ütjdruk. Gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 22:54, 12. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj, föl toonk! Hiarbeid meinte ich: hard werk (harte Arbeit)? Hab ich falsch übersetzt glaube ich... Und Üsstaken habe ich versucht zu einheimisch/ursprünglich umschreiben?
:Gröötnis an gud nacht. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 23:37, 12. Jan. 2026 (CET)
:: Ja, so as't beeder. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 08:58, 13. Jan. 2026 (CET)
== Kliima ==
Dü brükst det wurd 'woostinen'. Wat menst dü diarmä ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 18:57, 17. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj enskiljige, ik men wüstneien... ik beheew hat. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 19:19, 17. Jan. 2026 (CET)
== Zagros ==
Ik haa en fraag: Hü spreecht ham ''Zagros'' ütj? As det en 'wok s' of en 'skarep s' of en 'ts' ? Skul ik üüb Öömrang/Fering 'Saagros' of 'Tsaagros' skriiw ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 10:29, 18. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Giarn, ham spreecht Zagros (iarst Z) mä en wok s ütj üüs "üüs" "-z" (of Sonne üüb tjisk). Dan as Saagros korekt? Oober ik toocht üüb Öömrang/Fering wurt a iarst buksteew imer skarep ütjspreecht, üüs sööwen. Diaran skreew ik Zagros, oober dan wiar Zaagros uk mögelk. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:06, 18. Jan. 2026 (CET)
::Of "Z" üüs Zagreb [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:09, 18. Jan. 2026 (CET)
::: Ja, normoolerwiis woort det 'Anlaut-s' skarep ütjspreegen, oober wi kön üüb öömrang/fering spiitagernooch ortograafisk ei tesken en 'wok s' [z] an en 'skarep s' [s] onerskias. Bispal: wise [wize] an hise [hIse].
::: Wan wi det mä fräämwurden of nöömer tu dun haa, haa wi böös komer mä üs ortografii. Diar hää doomools, üs a reegeln apsteld wurden san, wel näämen am soocht :-(
::: Ik san baang, wan a öömrangen/feringen det wurd 'Zaagros' lees, do spreeg jo det [tsa:gros] ütj, auer jo det leesen an skriiwen jo üüb huuchsjiisk liard haa. Diaram bliiw ik leewer bi [[Saagros]]. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 12:34, 18. Jan. 2026 (CET)
::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] föl toonk för din ferklaaring an skuun, det hat en artikel am Saagros dee. Oober nööm faan persuunen wi kön amtelk skreewen, korekt? Like nööm faan politiker uun engelsk skreewwis för fräämwurden uk tuleet. Auerdat jo wichtig as. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:51, 18. Jan. 2026 (CET)
::::: Di amtelk nööm efter [[DMG]] wiar jo [[Zāgros]], oober hoker koon det rocht lees? A miast Sjiisken spreeg uk [[Zagreb]] ferkiard ütj, jo sai [tsa:grɛp] ("spelling pronounciation"). Ik witj nooch, dat ik diar ei gans konsekwent mä amgung. Diar as oober uk näämen, wat ham mä detdiar fraag ans profesionel befaadet. Diaram mut wi man di 'best mögelk' wai schük. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 08:46, 19. Jan. 2026 (CET)
::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud maaren o muar ik skriiw o muar ik mak det amende/ferlicht föör Persisk freemwurden Z as beeder ... uk in sjiisk wurt muar mä Z skriiwen: https://de.wikipedia.org/wiki/Reza_Schah_Pahlavi?wprov=sfla1 (traditionelle Deutsche Schreibweise Resa als Hinweis) uk mä Mazandaran of Zagros: https://de.wikipedia.org/wiki/Zagros. Kön wi hat uk so maage an skriiw uun artiikel Zaagros of Saagros?Reza of Resa? Ik luuw a miast Sjiisken spreeg nai freemwurden mä "z" [z] ütj. Oober ik racht mi efter din riad/enskias. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 07:43, 22. Jan. 2026 (CET)
:::::::Ja, do skriiw wi [[Zaagros]] an [[Maazandaraan]] mä en letj feklaarang tu't ütjspriak. Det lung 'a' behual wi oober bi mä en dobelt 'aa', wan dü iinferstenen beest. [[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 15:09, 24. Jan. 2026 (CET)
::::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Jä, natüürelk [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 15:59, 24. Jan. 2026 (CET)
::::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]]
::::::::Ik haa a nöömen faan prowinsen mä det Persisk (tehraanisk) ütjspriik skriiw:
::::::::| 1 Alborz föörhäär: Albors
::::::::| 2 Ardebiil, föörhäär: Ardabill
::::::::| 4 Chuuzestaan föörhäär: Chuusestaan | Ahwaaz föörhäär: Ahwaas
::::::::| 8 Hamedaan föörhäär: Hamadaan, steed jüstso
::::::::| 9 Hormozgan föörhäär: Hormosgaan (kurt a)
::::::::| 11 Jazd föörhäär:Jasd, steed jüstso
::::::::| 18 Markazii föörhäär: Markasii
::::::::| 20 Qazwiin föörhäär: Qaswiin, steed jüstso
::::::::| 23 Razawii-Choraasaan of beeder Chorasaan-e Razavii (tau wurden) föörhäär: Rasawii-Choraasaan
::::::::| 24 Zandschaan steed jüstso
::::::::| 28 * eegentelk Tehraan
::::::::| 30 Uast-Azarbaidschaan föörhäar Aserbaidschan,Tabriiz föörhäär: Tabriis
::::::::| 31 Waast-Azarbaidschaan föörhäar Aserbaidschan an steed eengtelk *Orumia of Urumia [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:47, 24. Jan. 2026 (CET)
{{outdent}}
: Föl soonk för din list! Ik hööbe, wi haa't nü ales bi a rä. Wichtag as, dat ei bluas a tekst ferbeedert woort, man uk at lemma (a tiitel), at Wikidata objekt (t.b. [https://www.wikidata.org/wiki/Q587090]), an a ferwisangen (links) mänimen wurd, t.b. [https://frr.wikipedia.org/wiki/Spezial:Linkliste/Razawii-Choraasaan] . --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 13:28, 25. Jan. 2026 (CET)
::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Föl toonk! Ik ferschück naist mool hat beeder tu maage. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 13:43, 25. Jan. 2026 (CET)
::: Det wiar nü jo en 'gratbausteed' mä ~ 20 artiikler. Diar as't wel ianfacher, wan ik diar gau ans trochjaage. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 13:54, 25. Jan. 2026 (CET)
== Islaam ==
Gud inj,<br>
dü heest 'rochtskuulen' tu 'rochtsskuulen' ferbeedert. Ik wul ei sai, det as hialandaal ferkiard, auer wi uun't fering/öömrang föl 'germanismen' haa. Det blaft ei ütj, auer wi jo uk aaltumaal huuchsjiisk snaake kön. Oober detdiar 'genitiif s' wul ik nü würelk ei brük, auer det klangt üs 'rechte Schulen' faan 'rochts'='rechts' an ei faan 'rocht'='das Recht'.<br>
Ööder bispal: 'rochtsferkiar'='Rechtsverkehr', det ment, dü skel rochts keer, an ei lachts.<br>
Ik hööbe, ik küd det probleem eenegermooten ferklaare. Hartelk gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 20:13, 25. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj,
:det wiar dörs ferstentelk ferklaaret, föl toonk. det kön ik gud eftergung. Hartelk gröötnisen an gud naacht [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:33, 25. Jan. 2026 (CET)
== Karadsch an so widjer ... ==
Tu det teemo 'Hü skriiw wi کرج [[IPA]] [kæˈɾædʒ]' fool mi iin:<br>
'Karadj' gongt ei, auer ööder fering wurden üs 'iidj' of 'widj' gans ööders ütjspreegen wurd.<br>
Oober 'Karadsj' wiar ferlicht en gud alternatiif tu 'Karadsch'. Det öömrang 'sj' ([ʒ], stemhaft) klangt en betj woker üs det fering 'sch' ([ʃ], stemluas).<br>
Wat menst ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 10:26, 27. Apr. 2026 (CEST)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Maning toonk för din nooracht an ferklaaring! Ik teenk dat wi beeder behual 'dsch', auerdat 'tsch' kön uk ei ölers skrewen wal. Dan skel wi dach Tadschikistaan skriiw? [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 10:44, 27. Apr. 2026 (CEST)
:: {{Ping|Der Priese}} Det hialer stak maaget bluas komer bi't aanj faan en wurd (Auslaut). Bi a began (Djungel) of uun a maden (Tadjikistaan) as det üüb Fering iandüüdag. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 12:11, 27. Apr. 2026 (CEST)
:::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Ik witj, bal ik finj spiitig enooch ei konsekwent... Dan skriiw wi 'dʒ' mä 'dj' bi a began an uun a maden oober at aanj faan't wurd mä 'dsch'. At baast liasing, ölers ales mä 'dsch' tu skriiw. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 12:38, 27. Apr. 2026 (CEST)
:::: {{Ping|Der Priese}} Naan, det as ei konsekwent :-( . An det maaget üs bi fräämwurden natüürelk komer. Föl slimer finj ik noch, dat arke Nuurdfresk spriakwiis sölring, frasch, .. sin aanj rochtskriiwang hää. Bi't sölring san't sogoor tau, diar jinenööder auer 'di rocht wai' stridj. [[Jakob Tholund]] maaget ans en bateren wits: 'Uun hunert juar jaft'at ferlicht noch tau lidj, diar Fering kön. Man jo snaake ei muar mäenööder, jo san uun stridj auer't rochtskriiwang.' --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 12:55, 27. Apr. 2026 (CEST)
pwrq3a7v4kzvgvmrfkhq5ucl79d5l3d
279828
279826
2026-04-27T11:39:05Z
Der Priese
23563
/* Karadsch an so widjer ... */ Oonswaar
279828
wikitext
text/x-wiki
== Histoore faan Iraan ==
Gud inj, ik haa dan bidrach uun [[Iraan]] en betj auerwerket:
https://frr.wikipedia.org/w/index.php?title=Iraan&diff=276227&oldid=276224
Diar san tau ütjdrüker, wat ik ei ferstun:
* üsstaken
* hiarbeid
Ferlicht finj wi tuup en guden ütjdruk. Gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 22:54, 12. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj, föl toonk! Hiarbeid meinte ich: hard werk (harte Arbeit)? Hab ich falsch übersetzt glaube ich... Und Üsstaken habe ich versucht zu einheimisch/ursprünglich umschreiben?
:Gröötnis an gud nacht. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 23:37, 12. Jan. 2026 (CET)
:: Ja, so as't beeder. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 08:58, 13. Jan. 2026 (CET)
== Kliima ==
Dü brükst det wurd 'woostinen'. Wat menst dü diarmä ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 18:57, 17. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj enskiljige, ik men wüstneien... ik beheew hat. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 19:19, 17. Jan. 2026 (CET)
== Zagros ==
Ik haa en fraag: Hü spreecht ham ''Zagros'' ütj? As det en 'wok s' of en 'skarep s' of en 'ts' ? Skul ik üüb Öömrang/Fering 'Saagros' of 'Tsaagros' skriiw ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 10:29, 18. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Giarn, ham spreecht Zagros (iarst Z) mä en wok s ütj üüs "üüs" "-z" (of Sonne üüb tjisk). Dan as Saagros korekt? Oober ik toocht üüb Öömrang/Fering wurt a iarst buksteew imer skarep ütjspreecht, üüs sööwen. Diaran skreew ik Zagros, oober dan wiar Zaagros uk mögelk. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:06, 18. Jan. 2026 (CET)
::Of "Z" üüs Zagreb [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 11:09, 18. Jan. 2026 (CET)
::: Ja, normoolerwiis woort det 'Anlaut-s' skarep ütjspreegen, oober wi kön üüb öömrang/fering spiitagernooch ortograafisk ei tesken en 'wok s' [z] an en 'skarep s' [s] onerskias. Bispal: wise [wize] an hise [hIse].
::: Wan wi det mä fräämwurden of nöömer tu dun haa, haa wi böös komer mä üs ortografii. Diar hää doomools, üs a reegeln apsteld wurden san, wel näämen am soocht :-(
::: Ik san baang, wan a öömrangen/feringen det wurd 'Zaagros' lees, do spreeg jo det [tsa:gros] ütj, auer jo det leesen an skriiwen jo üüb huuchsjiisk liard haa. Diaram bliiw ik leewer bi [[Saagros]]. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 12:34, 18. Jan. 2026 (CET)
::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] föl toonk för din ferklaaring an skuun, det hat en artikel am Saagros dee. Oober nööm faan persuunen wi kön amtelk skreewen, korekt? Like nööm faan politiker uun engelsk skreewwis för fräämwurden uk tuleet. Auerdat jo wichtig as. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:51, 18. Jan. 2026 (CET)
::::: Di amtelk nööm efter [[DMG]] wiar jo [[Zāgros]], oober hoker koon det rocht lees? A miast Sjiisken spreeg uk [[Zagreb]] ferkiard ütj, jo sai [tsa:grɛp] ("spelling pronounciation"). Ik witj nooch, dat ik diar ei gans konsekwent mä amgung. Diar as oober uk näämen, wat ham mä detdiar fraag ans profesionel befaadet. Diaram mut wi man di 'best mögelk' wai schük. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 08:46, 19. Jan. 2026 (CET)
::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud maaren o muar ik skriiw o muar ik mak det amende/ferlicht föör Persisk freemwurden Z as beeder ... uk in sjiisk wurt muar mä Z skriiwen: https://de.wikipedia.org/wiki/Reza_Schah_Pahlavi?wprov=sfla1 (traditionelle Deutsche Schreibweise Resa als Hinweis) uk mä Mazandaran of Zagros: https://de.wikipedia.org/wiki/Zagros. Kön wi hat uk so maage an skriiw uun artiikel Zaagros of Saagros?Reza of Resa? Ik luuw a miast Sjiisken spreeg nai freemwurden mä "z" [z] ütj. Oober ik racht mi efter din riad/enskias. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 07:43, 22. Jan. 2026 (CET)
:::::::Ja, do skriiw wi [[Zaagros]] an [[Maazandaraan]] mä en letj feklaarang tu't ütjspriak. Det lung 'a' behual wi oober bi mä en dobelt 'aa', wan dü iinferstenen beest. [[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 15:09, 24. Jan. 2026 (CET)
::::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Jä, natüürelk [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 15:59, 24. Jan. 2026 (CET)
::::::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]]
::::::::Ik haa a nöömen faan prowinsen mä det Persisk (tehraanisk) ütjspriik skriiw:
::::::::| 1 Alborz föörhäär: Albors
::::::::| 2 Ardebiil, föörhäär: Ardabill
::::::::| 4 Chuuzestaan föörhäär: Chuusestaan | Ahwaaz föörhäär: Ahwaas
::::::::| 8 Hamedaan föörhäär: Hamadaan, steed jüstso
::::::::| 9 Hormozgan föörhäär: Hormosgaan (kurt a)
::::::::| 11 Jazd föörhäär:Jasd, steed jüstso
::::::::| 18 Markazii föörhäär: Markasii
::::::::| 20 Qazwiin föörhäär: Qaswiin, steed jüstso
::::::::| 23 Razawii-Choraasaan of beeder Chorasaan-e Razavii (tau wurden) föörhäär: Rasawii-Choraasaan
::::::::| 24 Zandschaan steed jüstso
::::::::| 28 * eegentelk Tehraan
::::::::| 30 Uast-Azarbaidschaan föörhäar Aserbaidschan,Tabriiz föörhäär: Tabriis
::::::::| 31 Waast-Azarbaidschaan föörhäar Aserbaidschan an steed eengtelk *Orumia of Urumia [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:47, 24. Jan. 2026 (CET)
{{outdent}}
: Föl soonk för din list! Ik hööbe, wi haa't nü ales bi a rä. Wichtag as, dat ei bluas a tekst ferbeedert woort, man uk at lemma (a tiitel), at Wikidata objekt (t.b. [https://www.wikidata.org/wiki/Q587090]), an a ferwisangen (links) mänimen wurd, t.b. [https://frr.wikipedia.org/wiki/Spezial:Linkliste/Razawii-Choraasaan] . --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 13:28, 25. Jan. 2026 (CET)
::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Föl toonk! Ik ferschück naist mool hat beeder tu maage. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 13:43, 25. Jan. 2026 (CET)
::: Det wiar nü jo en 'gratbausteed' mä ~ 20 artiikler. Diar as't wel ianfacher, wan ik diar gau ans trochjaage. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 13:54, 25. Jan. 2026 (CET)
== Islaam ==
Gud inj,<br>
dü heest 'rochtskuulen' tu 'rochtsskuulen' ferbeedert. Ik wul ei sai, det as hialandaal ferkiard, auer wi uun't fering/öömrang föl 'germanismen' haa. Det blaft ei ütj, auer wi jo uk aaltumaal huuchsjiisk snaake kön. Oober detdiar 'genitiif s' wul ik nü würelk ei brük, auer det klangt üs 'rechte Schulen' faan 'rochts'='rechts' an ei faan 'rocht'='das Recht'.<br>
Ööder bispal: 'rochtsferkiar'='Rechtsverkehr', det ment, dü skel rochts keer, an ei lachts.<br>
Ik hööbe, ik küd det probleem eenegermooten ferklaare. Hartelk gröötnis --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 20:13, 25. Jan. 2026 (CET)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Gud inj,
:det wiar dörs ferstentelk ferklaaret, föl toonk. det kön ik gud eftergung. Hartelk gröötnisen an gud naacht [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 21:33, 25. Jan. 2026 (CET)
== Karadsch an so widjer ... ==
Tu det teemo 'Hü skriiw wi کرج [[IPA]] [kæˈɾædʒ]' fool mi iin:<br>
'Karadj' gongt ei, auer ööder fering wurden üs 'iidj' of 'widj' gans ööders ütjspreegen wurd.<br>
Oober 'Karadsj' wiar ferlicht en gud alternatiif tu 'Karadsch'. Det öömrang 'sj' ([ʒ], stemhaft) klangt en betj woker üs det fering 'sch' ([ʃ], stemluas).<br>
Wat menst ? --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 10:26, 27. Apr. 2026 (CEST)
:@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Maning toonk för din nooracht an ferklaaring! Ik teenk dat wi beeder behual 'dsch', auerdat 'tsch' kön uk ei ölers skrewen wal. Dan skel wi dach Tadschikistaan skriiw? [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 10:44, 27. Apr. 2026 (CEST)
:: {{Ping|Der Priese}} Det hialer stak maaget bluas komer bi't aanj faan en wurd (Auslaut). Bi a began (Djungel) of uun a maden (Tadjikistaan) as det üüb Fering iandüüdag. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 12:11, 27. Apr. 2026 (CEST)
:::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Ik witj, bal ik finj spiitig enooch ei konsekwent... Dan skriiw wi 'dʒ' mä 'dj' bi a began an uun a maden oober at aanj faan't wurd mä 'dsch'. At baast liasing, ölers ales mä 'dsch' tu skriiw. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 12:38, 27. Apr. 2026 (CEST)
:::: {{Ping|Der Priese}} Naan, det as ei konsekwent :-( . An det maaget üs bi fräämwurden natüürelk komer. Föl slimer finj ik noch, dat arke Nuurdfresk spriakwiis sölring, frasch, .. sin aanj rochtskriiwang hää. Bi't sölring san't sogoor tau, diar jinenööder auer 'di rocht wai' stridj. [[Jakob Tholund]] maaget ans en bateren wits: 'Uun hunert juar jaft'at ferlicht noch tau lidj, diar Fering kön. Man jo snaake ei muar mäenööder, jo san uun stridj auer't rochtskriiwang.' --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 12:55, 27. Apr. 2026 (CEST)
:::::@[[Benutzer:Murma174|Murma174]] Dat stemet. Jakob Tholund san wits wiar amtrent en profesei (spuiing)... Dü beest administraator för't Nuurdfresk Wikipedia. Ik maage, wat du sait wi nate uun Wiki. Ales mä 'dsch' as mi rocht an kosekwent. Wi kön uk bial: 'dj' (bütj aanj faan't wurd) an 'dsch' loongsgung. [[Benutzer:Der Priese|Der Priese]] ([[Benutzer Diskussion:Der Priese|Diskusion]]) 13:39, 27. Apr. 2026 (CEST)
65zn2b5bcxxed7crhvlay12ve5x1y3t
Haafez
0
54374
279825
276990
2026-04-27T10:55:42Z
Der Priese
23563
lachts an rochts
279825
wikitext
text/x-wiki
{{öömrang}}
[[Datei:Mohammad Shams al-Din Hafez.jpg|thumb|200px|Tiaknang faan Haafez.]]
<br>
'''Haafez''' of '''Haafiz''', uk ''Mohammed Schemseddin'' ({{faS| خواجه شمس الدين محمد حافظ شيرازى‎|d=Ḫ<sup>w</sup>āǧe Šams ad-Dīn Moḥammad Ḥāfeẓ-e Šīrāzī}}, bäären amanbi [[1315]] of [[1325]] uun [[Schiiraaz]], [[Iraan]]; stürwen [[1390]] uk diar) wiar en bekäänden [[Iraan|persisken]] [[dachter]]. Hi küd al üs kint a [[Qoraan]] ütj hood apsai, diaram füng hi di nööm ''Haafez''. Sin wichtagst auerleewert werk as a ''Diiwan'', sin saamlang faan [[dachtang]]en.
[[Datei:Divan-e hafez awwalin bayt.svg|thumb|400px|left|At iarst rä faan a ''Diiwan'', rochts [[araabisk]], lachts [[persisk]].]]
[[Datei:Háfezova hrobka.jpg|thumb|200px|Grääf faan Haafez uun Shiiraaz.]]
[[Datei:Hafis-Goethe-Denkmal in Weimar.jpg|thumb|200px|Seenksteed för Goethe an Haafez uun Weimar.]]
{{ufsaat}}
Uun't 19. juarhunert san Haafez sin dachtangen tu't [[huuchsjiisk]] auersaat wurden. Diar hää [[Goethe]] ham mä befaadet, an sin buk '' 'West-östlicher Divan' '' (1819-1827) betjocht ham tu en graten dial üüb Haafez. Diar uun sait Goethe:
<poem>
" Wer sich selbst und andre kennt | Wird auch hier erkennen:
Orient und Occident | Sind nicht mehr zu trennen. "
</poem>
Sodenang as a ''west-östliche diiwan'' en [[bil]] för det ütjenööder saaten faan't [[Euroopa|europeesk]] mä't [[orient]]aalsk kultuur wurden.
== Luke uk diar ==
{{Commonscat öömrang|Hafez|Haafez}}
{{Wikiquote öömrang|lang=de|Hafes|Haafez}}
{{Wikisource öömrang|حافظ (غزلیات)|Haafez san Diiwan|lang=fa}}
* [https://archive.org/details/derdiwandesgross01fiofuoft/ A Diiwan üüb huuchsjiisk] (archive.org)
{{Normdooten}}
[[Kategorie:Skriiwer]]
[[Kategorie:Iraan]]
5ih0bo8zufirnweviqfh9qrii4ww76g
Benutzer:配合比全额更好(说说而已)
2
55008
279805
278880
2026-04-27T06:22:22Z
Murma174
19
279805
wikitext
text/x-wiki
Hallo! Ich bin 配合比全额更好(说说而已).
l4zligrvgz1zunqntxpxavn7p9kev3h
Cypraea tigris
0
55278
279770
279750
2026-04-26T12:33:22Z
Murma174
19
279770
wikitext
text/x-wiki
{{öömrang}}
{{Taxobox öömrang
| Taxon_Name =
| Taxon_WissName = Cypraea tigris
| Taxon_Rang = Gattung
| Taxon_Autor = [[Linnaeus]], 1758
| Taxon2_Name = Kaurisneken
| Taxon2_WissName = Cypraeidae
| Taxon2_Rang = Familie
<!--| Taxon3_WissName = Cypraeoidea
| Taxon3_Rang = Überfamilie-->
| Taxon4_WissName = Sorbeoconcha
| Taxon4_Rang = Ordnung
<!--| Taxon6_WissName = Caenogastropoda
| Taxon6_Rang = Überordnung-->
| Bild = Cypraea Tigris.jpg
| Bildbeschreibung = ''Cypraea tigris''
}}
<br>
At '''''Cypraea tigris''''' of ''Tiiger Kauri Snek'' as en slach faan [[Sneken]] (Gastropoda) uun det famile faan a [[Kaurisneken]] (Cypraeidae). Hat lewet tesken [[Uastafrikoo]], [[Süüduastaasien]] an [[Austraalien]] uun en jipde faan 10 bit 40 meetern. Lefst mad [[koralen]].
A snek höskin like [[portselaan]], an wurd diaram üs smokstian brükt.
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Cypraea tigris}}
{{wikispecies öömrang|Cypraea tigris}}
[[Kategorie:Sneken]]
3jfkd9cfn3oyxx5cd8alzfjnbw61zp7
Monetaria moneta
0
55279
279771
279753
2026-04-26T12:33:50Z
Murma174
19
279771
wikitext
text/x-wiki
{{öömrang}}
{{Taxobox öömrang
| Taxon_Name =
| Taxon_WissName = Monetaria moneta
| Taxon_Rang = Gattung
| Taxon_Autor = [[Linnaeus]], 1758
| Taxon2_Name = Kaurisneken
| Taxon2_WissName = Cypraeidae
| Taxon2_Rang = Familie
<!--| Taxon3_WissName = Cypraeoidea
| Taxon3_Rang = Überfamilie-->
| Taxon4_WissName = Sorbeoconcha
| Taxon4_Rang = Ordnung
<!--| Taxon6_WissName = Caenogastropoda
| Taxon6_Rang = Überordnung-->
| Bild = Monetaria moneta 01.JPG
| Bildbeschreibung = ''Cypraea moneta''
}}
<br>
At '''''Monetaria moneta''''' as en slach faan [[Sneken]] (Gastropoda) uun det famile faan a [[Kaurisneken]] (Cypraeidae). Hat lewet tesken [[Uastafrikoo]], [[Süüduastaasien]] an [[Austraalien]] uun en jipde faan 10 bit 40 meetern. Lefst mad [[koralen]].
A snek höskin like [[portselaan]], uun [[Oseaanien]] san jo uk üs '' 'muschel jil' '' brükt wurden.
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Monetaria moneta}}
{{wikispecies öömrang|Monetaria moneta}}
[[Kategorie:Sneken]]
qesyqx9tvuho6lllzbrpvycfne65r6r
279772
279771
2026-04-26T12:40:08Z
Murma174
19
279772
wikitext
text/x-wiki
{{öömrang}}
{{Taxobox öömrang
| Taxon_Name =
| Taxon_WissName = Monetaria moneta
| Taxon_Rang = Gattung
| Taxon_Autor = [[Linnaeus]], 1758
| Taxon2_Name = Kaurisneken
| Taxon2_WissName = Cypraeidae
| Taxon2_Rang = Familie
<!--| Taxon3_WissName = Cypraeoidea
| Taxon3_Rang = Überfamilie-->
| Taxon4_WissName = Sorbeoconcha
| Taxon4_Rang = Ordnung
<!--| Taxon6_WissName = Caenogastropoda
| Taxon6_Rang = Überordnung-->
| Bild = Monetaria moneta 01.JPG
| Bildbeschreibung = ''Cypraea moneta''
}}
<br>
At '''''Monetaria moneta''''' as en slach faan [[Sneken]] (Gastropoda) uun det famile faan a [[Kaurisneken]] (Cypraeidae). Hat lewet tesken [[Uastafrikoo]], [[Süüduastaasien]] an [[Austraalien]] uun en jipde faan 10 bit 40 meetern. Lefst mad [[koralen]].
A snek höskin like [[portselaan]], uun [[Süüduastaasien]] san jo uk üs '' 'muschel jil' '' brükt wurden.
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Monetaria moneta}}
{{wikispecies öömrang|Monetaria moneta}}
[[Kategorie:Sneken]]
o4d90w40caya3fxajrt2dttvxi80wjb
Kauri Sneken
0
55281
279767
279763
2026-04-26T12:31:59Z
Murma174
19
279767
wikitext
text/x-wiki
{{öömrang}}
{{Taxobox öömrang
| Taxon_Name = Kauri Sneken
| Taxon_WissName = Cypraeidae
| Taxon_Rang = Familie
| Taxon_Autor = [[Rafinesque]], 1815
<!--| Taxon2_WissName = Cypraeoidea
| Taxon2_Rang = Überfamilie-->
| Taxon3_WissName = Hypsogastropoda
| Taxon3_Rang = Unterordnung
| Taxon4_WissName = Sorbeoconcha
| Taxon4_Rang = Ordnung
<!--| Taxon5_WissName = Caenogastropoda
| Taxon5_Rang = Überordnung-->
| Taxon6_Name = Sneken
| Taxon6_WissName = Gastropoda
| Taxon6_Rang = Klasse
| Bild = Cypraeaannulus.jpg
| Bildbeschreibung = ''[[Monetaria annulus]]''
}}
<br>
A '''Kauri Sneken''' (Cypraeidae) san en famile faan [[Sneken]] (Gastropoda) uun det order faan a [[Sorbeoconcha]]. Jo lewe uun [[troopisk]] weedern, an diar jaft'at wel son 200 slacher faan.
== Sköölen ==
<small>Annepona – Arestorides – Austrasiatica – Austrocypraea – Barycypraea – Bistolida – Blasicrura – Callistocypraea – Chelycypraea – Contradusta – Cribrarula – Cryptocypraea – <big>[[Cypraea]]</big> – Cypraeovula – Eclogavena – Erronea – Ficadusta – Hiraseadusta – Ipsa – Leporicypraea – Luria – Lyncina – Macrocypraea – Mauritia – Melicerona – <big>[[Monetaria]]</big> – Muracypraea – Naria – Neobernaya – Nesiocypraea – Notadusta – Notocypraea – Nucleolaria – Ovatipsa – Palmadusta – Palmulacypraea – Paradusta – Perisserosa – Propustularia – Pseudozonaria – Purpuradusta – Pustularia – Ransoniella – Raybaudia – Schilderia – Staphylaea – Talostolida – Talparia – Trona – Umbilia – Zoila – Zonaria – †Afrocypraea – †Akleistostoma – †Archicypraea – †Bernaya – †Cypraeorbis – †Cyproglobina – †Garviea – †Gisortia – †Jousseaumia – †Loxacypraea – †Maestratia – †Mandolina – †Gigantocypraea – †Palaeocypraea – †Praerosaria – †Proadusta – †Protocypraea – †Romanekia – †Semicypraea – †Siphocypraea – †Subepona – †Vicetia – †Zonarina</small>
==== Enkelt slacher ====
* ''Cypraea''
*: ''[[Cypraea tigris]]''
* ''Monetaria''
*: ''[[Monetaria moneta]]'' ("muschel jil")
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Cypraeidae}}
{{wikispecies öömrang|Cypraeidae}}
[[Kategorie:Sneken]]
907t2omrs7fqy5rety5df47n5rqyrpw
Ahal welaýaty
0
55285
279782
2026-04-26T20:42:42Z
Murma174
19
Sidj tu [[Prowins Ahal]] widjerfeerd
279782
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Prowins Ahal]]
jvef5ys0ye23u2eyp35yd38cyiyp8s6
Ahal (Prowins)
0
55286
279784
2026-04-26T20:43:02Z
Murma174
19
Murma174 hää det sidj [[Ahal (Prowins)]] efter [[Prowins Ahal]] fersköwen.
279784
wikitext
text/x-wiki
#WEITERLEITUNG [[Prowins Ahal]]
bpec4sstuvt4eeohnhp5xr5mcbe0496
Aşgabat şäheri
0
55287
279786
2026-04-26T20:48:20Z
Murma174
19
Sidj tu [[Aşgabat]] widjerfeerd
279786
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Aşgabat]]
sph4s9e2clqy3yvd3m0ujxcru319gek
Balkan welaýaty
0
55288
279791
2026-04-26T21:01:01Z
Murma174
19
Sidj tu [[Prowins Balkan]] widjerfeerd
279791
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Prowins Balkan]]
7kxwkyg2vrp0gxgr16tgta2kwkw0txa
Prowins Balkan
0
55289
279793
2026-04-26T21:07:39Z
Murma174
19
nei
279793
wikitext
text/x-wiki
{{öömrang}}
{{databox}}
<br>
'''Balkan''' as ian faan a fiiw prowinsen uun [[Turkmeenistaan]]. Hat leit uun a waast faan't lun bi't [[Suart Sia]], an diar wene gud 500.000 lidj. Hoodstääd as [[Balkanabad]].
[[Datei:Balkan_Province_in_Turkmenistan.svg|250px]]{{ufsaat}}
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Balkan Province}}
[[Kategorie:Prowins uun Turkmeenistaan|Balkan]]
5bhmbxyjxmo8bhmcnug9hoei0rafay0
279794
279793
2026-04-26T21:08:32Z
Murma174
19
279794
wikitext
text/x-wiki
{{öömrang}}
{{databox}}
<br>
'''Balkan''' ([[turkmeensk]]: ''Balkan welaýaty'') as ian faan a fiiw prowinsen uun [[Turkmeenistaan]]. Hat leit uun a waast faan't lun bi't [[Suart Sia]], an diar wene gud 500.000 lidj. Hoodstääd as [[Balkanabad]].
[[Datei:Balkan_Province_in_Turkmenistan.svg|250px]]{{ufsaat}}
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Balkan Province}}
[[Kategorie:Prowins uun Turkmeenistaan|Balkan]]
fcgbesa1iqxiwv7ojttljvqkyxwfr1p
279795
279794
2026-04-26T21:09:21Z
Murma174
19
279795
wikitext
text/x-wiki
{{öömrang}}
{{databox}}
<br>
'''Balkan''' ([[turkmeensk]]: ''Balkan welaýaty'') as ian faan a fiiw prowinsen uun [[Turkmeenistaan]]. Hat leit uun a waast faan't lun bi't [[Kaspisk Sia]], an diar wene gud 500.000 lidj. Hoodstääd as [[Balkanabad]].
[[Datei:Balkan_Province_in_Turkmenistan.svg|250px]]{{ufsaat}}
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Balkan Province}}
[[Kategorie:Prowins uun Turkmeenistaan|Balkan]]
qtp4c675z0hqfxikr0wwm2j53r7spen
Benutzer Diskussion:配合比全额更好(说说而已)
3
55290
279797
2026-04-27T03:09:27Z
配合比全额更好(说说而已)
24268
Det sidj as nei uunlaanj wurden: "{{unblock|1=Mein Benutzername enthält absolut nichts Rassistisches, Respektloses oder Unfreundliches! Ich schwöre, ich weiß das, weil ich chinesische Muttersprachlerin bin! }}"
279797
wikitext
text/x-wiki
{{unblock|1=Mein Benutzername enthält absolut nichts Rassistisches, Respektloses oder Unfreundliches! Ich schwöre, ich weiß das, weil ich chinesische Muttersprachlerin bin!
}}
9f9q2b1t7f35zul4i34bq6h0rwoqku1
279798
279797
2026-04-27T03:10:51Z
配合比全额更好(说说而已)
24268
279798
wikitext
text/x-wiki
{{subst:unblock|1=Mein Benutzername enthält absolut nichts Rassistisches, Respektloses oder Unfreundliches! Ich schwöre, ich weiß das, weil ich chinesische Muttersprachlerin bin!
}}
2vctejxb1c027wyh83qb5goaqwuvcqa
279799
279798
2026-04-27T03:11:17Z
配合比全额更好(说说而已)
24268
279799
wikitext
text/x-wiki
{{unblock|1=Mein Benutzername enthält absolut nichts Rassistisches, Respektloses oder Unfreundliches! Ich schwöre, ich weiß das, weil ich chinesische Muttersprachlerin bin!
}}
9f9q2b1t7f35zul4i34bq6h0rwoqku1
279800
279799
2026-04-27T03:11:31Z
配合比全额更好(说说而已)
24268
279800
wikitext
text/x-wiki
{{subst:unblock|1=Mein Benutzername enthält absolut nichts Rassistisches, Respektloses oder Unfreundliches! Ich schwöre, ich weiß das, weil ich chinesische Muttersprachlerin bin!
}}
2vctejxb1c027wyh83qb5goaqwuvcqa
279801
279800
2026-04-27T03:14:54Z
配合比全额更好(说说而已)
24268
279801
wikitext
text/x-wiki
{{Unblock reviewed|1=Mein Benutzername enthält absolut nichts Rassistisches, Respektloses oder Unfreundliches! Ich schwöre, ich weiß das, weil ich chinesische Muttersprachlerin bin!
}}
pu6u585b0u91touabdpjqq9pigsggyv
279802
279801
2026-04-27T03:17:28Z
配合比全额更好(说说而已)
24268
279802
wikitext
text/x-wiki
{{Desbloqueo revisado|1=Mein Benutzername enthält absolut nichts Rassistisches, Respektloses oder Unfreundliches! Ich schwöre, ich weiß das, weil ich chinesische Muttersprachlerin bin!
}}
g7yhzuaz81yokz1ruo4mypymfgmq46n
279803
279802
2026-04-27T03:17:47Z
配合比全额更好(说说而已)
24268
279803
wikitext
text/x-wiki
{{subst:unblock|1=Mein Benutzername enthält absolut nichts Rassistisches, Respektloses oder Unfreundliches! Ich schwöre, ich weiß das, weil ich chinesische Muttersprachlerin bin!
}}
2vctejxb1c027wyh83qb5goaqwuvcqa
279804
279803
2026-04-27T06:17:43Z
Murma174
19
279804
wikitext
text/x-wiki
{{subst:unblock|1=Mein Benutzername enthält absolut nichts Rassistisches, Respektloses oder Unfreundliches! Ich schwöre, ich weiß das, weil ich chinesische Muttersprachlerin bin!
}}
: O.K., 配合比全额更好(说说而已). Sperre wurde aufgehoben. --[[Benutzer:Murma174|Murma174]] ([[Benutzer Diskussion:Murma174|Diskusion]]) 08:17, 27. Apr. 2026 (CEST)
qyxlfbunob7hessfo51xyrx80p06gzo
Ralph Waldo Emerson
0
55291
279806
2026-04-27T06:35:33Z
Murma174
19
began
279806
wikitext
text/x-wiki
{{öömrang}}
{{databox}}
<br>
'''Ralph Waldo Emerson''' (* [[25. Mei]] [[1803]] uun [[Boston]], [[Massachusetts]]; † [[27. April]] [[1882]] uun [[Concord (Massachusetts)|Concord]], Massachusetts) wiar en [[USA|US-]]Amerikoonsken [[filosoof]] an [[skriiwer]].
Uun sin föördracher, skraften an dachtangen strääd Emerson för en aanj amerikoonsk kultuur an literatuur. An hi hed grat iinflööd üüb det seenken faan a Amerikoonern.
hcjazc5n2ipx0ux0tsiycaxo286d2eh
279810
279806
2026-04-27T06:55:24Z
Murma174
19
nei
279810
wikitext
text/x-wiki
{{öömrang}}
{{databox}}
<br>
'''Ralph Waldo Emerson''' (* [[25. Mei]] [[1803]] uun [[Boston]], [[Massachusetts]]; † [[27. April]] [[1882]] uun [[Concord (Massachusetts)|Concord]], Massachusetts) wiar en [[USA|US-]]Amerikoonsken [[filosoof]] an [[skriiwer]].
Uun sin föördracher, skraften an dachtangen strääd Emerson för en aanj amerikoonsk kultuur an literatuur. An hi hed grat iinflööd üüb det seenken faan a Amerikoonern.
== Werken (ütjwool) ==
;Saamlangen
*''[[Essays: First Series]]'' (1841)
*''[[Essays: Second Series]]'' (1844)
*[https://archive.org/details/poems02emergoog ''Poems''] (1847)
*''[[s:Nature, Addresses and Lectures|Nature, Addresses and Lectures]]'' (1849)
*''[[Representative Men]]'' (1850)<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/00representmen00emerrich|title=Representative men|last=Emerson|first=Ralph Waldo|via=Internet Archive|publisher=H. ALtemus|place=Philadelphia|date=|access-date=2022-02-28}}</ref>
*[https://archive.org/details/englishtraits04emergoog ''English Traits''] (1856)
*''[[The Conduct of Life]]'' (1860)<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/conductlife00emerrich|title=The conduct of life|last=Emerson|first=Ralph Waldo|via=Internet Archive|publisher=Ticknor and Fields|place=Boston|date=1860|access-date=2022-02-28}}</ref>
*[https://archive.org/details/maydayandotherp01emergoog ''May-Day and Other Pieces''] (1867)
*[https://archive.org/details/societyandsolit09emergoog ''Society and Solitude''] (1870)
*[https://www.waldorflibrary.org/images/stories/articles/gabriel_emerson.pdf ''Natural History of the Intellect: the last lectures of Ralph Waldo Emerson'']
*[https://archive.org/details/bwb_S0-DQY-681/page/n4/mode/1up ''Letters and Social Aims''] (1876)<ref>{{cite book|author=Ralph Waldo Emerson|title=Letters and Social Aims|url=https://archive.org/details/bwb_S0-DQY-681/page/n4/mode/1up|location=Boston, Mass.|publisher=[[James R. Osgood|James R[ipley] Osgood and Company]], late [[Ticknor and Fields|Ticknor & Fields]], and Fields, Osgood, & Co.|year=1876|oclc=1316595}}</ref>
;Essays
*"[[Nature (essay)|Nature]]" (1836)
*"[[Self-Reliance]]" (''[[Essays: First Series]]'')
*"[[Compensation (essay)|Compensation]]" (''First Series'')
*"[[Over-soul|The Over-Soul]]" (''First Series'')
*"[[Circles (Ralph Waldo Emerson)|Circles]]" (''First Series'')
*"[[The Poet (Ralph Waldo Emerson)|The Poet]]" (''[[Essays: Second Series]]'')
*"[[Experience (Emerson)|Experience]]" (''Essays: Second Series'')
*"[[Politics (essay)|Politics]]" (''Second Series'')
*"Saadi" in the Atlantic Monthly (1864)
*"[[The American Scholar]]"
*"[[New England Reformers]]"
*"History"
*"Fate"
;Dachtangen
*"[[Concord Hymn]]"
*"[[The Rhodora]]"
*"[[Brahma (poem)|Brahma]]"
*"[[Uriel (poem)|Uriel]]"
*"[[Merlin]]"<ref>{{cite web|url=https://archive.vcu.edu/english/engweb/transcendentalism/authors/emerson/poems/merlin.html|title=Merlin, by Ralph Waldo Emerson}}</ref><ref>{{cite book|editor=Baym, Nina|title=The Norton Anthology American Literature, Shorter Seventh Edition Volume 1, Beginnings to 1865|date=2008|isbn=978-0393930566|page=566|publisher=W.W. Norton}}</ref>
== Kwelen ==
<small><references /></small>
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Ralph Waldo Emerson}}
{{wikiquote öömrang|Ralph_Waldo_Emerson|Ralph Waldo Emerson|lang=de}}
{{wikisource öömrang|Ralph Waldo Emerson|lang=de}}
{{Normdooten}}
{{DEFAULTSORT:Emerson, Ralph}}
[[Kategorie:Skriiwer]]
[[Kategorie:Filosoof]]
[[Kategorie:USA]]
o3toc1sw3so8dbcs06kv7f9m6fkohm8
279827
279810
2026-04-27T11:29:51Z
InternetArchiveBot
15792
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
279827
wikitext
text/x-wiki
{{öömrang}}
{{databox}}
<br>
'''Ralph Waldo Emerson''' (* [[25. Mei]] [[1803]] uun [[Boston]], [[Massachusetts]]; † [[27. April]] [[1882]] uun [[Concord (Massachusetts)|Concord]], Massachusetts) wiar en [[USA|US-]]Amerikoonsken [[filosoof]] an [[skriiwer]].
Uun sin föördracher, skraften an dachtangen strääd Emerson för en aanj amerikoonsk kultuur an literatuur. An hi hed grat iinflööd üüb det seenken faan a Amerikoonern.
== Werken (ütjwool) ==
;Saamlangen
*''[[Essays: First Series]]'' (1841)
*''[[Essays: Second Series]]'' (1844)
*[https://archive.org/details/poems02emergoog ''Poems''] (1847)
*''[[s:Nature, Addresses and Lectures|Nature, Addresses and Lectures]]'' (1849)
*''[[Representative Men]]'' (1850)<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/00representmen00emerrich|title=Representative men|last=Emerson|first=Ralph Waldo|via=Internet Archive|publisher=H. ALtemus|place=Philadelphia|date=|access-date=2022-02-28}}</ref>
*[https://archive.org/details/englishtraits04emergoog ''English Traits''] (1856)
*''[[The Conduct of Life]]'' (1860)<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/conductlife00emerrich|title=The conduct of life|last=Emerson|first=Ralph Waldo|via=Internet Archive|publisher=Ticknor and Fields|place=Boston|date=1860|access-date=2022-02-28}}</ref>
*[https://archive.org/details/maydayandotherp01emergoog ''May-Day and Other Pieces''] (1867)
*[https://archive.org/details/societyandsolit09emergoog ''Society and Solitude''] (1870)
*[https://web.archive.org/web/20200930095722/https://www.waldorflibrary.org/images/stories/articles/gabriel_emerson.pdf ''Natural History of the Intellect: the last lectures of Ralph Waldo Emerson'']
*[https://archive.org/details/bwb_S0-DQY-681/page/n4/mode/1up ''Letters and Social Aims''] (1876)<ref>{{cite book|author=Ralph Waldo Emerson|title=Letters and Social Aims|url=https://archive.org/details/bwb_S0-DQY-681/page/n4/mode/1up|location=Boston, Mass.|publisher=[[James R. Osgood|James R[ipley] Osgood and Company]], late [[Ticknor and Fields|Ticknor & Fields]], and Fields, Osgood, & Co.|year=1876|oclc=1316595}}</ref>
;Essays
*"[[Nature (essay)|Nature]]" (1836)
*"[[Self-Reliance]]" (''[[Essays: First Series]]'')
*"[[Compensation (essay)|Compensation]]" (''First Series'')
*"[[Over-soul|The Over-Soul]]" (''First Series'')
*"[[Circles (Ralph Waldo Emerson)|Circles]]" (''First Series'')
*"[[The Poet (Ralph Waldo Emerson)|The Poet]]" (''[[Essays: Second Series]]'')
*"[[Experience (Emerson)|Experience]]" (''Essays: Second Series'')
*"[[Politics (essay)|Politics]]" (''Second Series'')
*"Saadi" in the Atlantic Monthly (1864)
*"[[The American Scholar]]"
*"[[New England Reformers]]"
*"History"
*"Fate"
;Dachtangen
*"[[Concord Hymn]]"
*"[[The Rhodora]]"
*"[[Brahma (poem)|Brahma]]"
*"[[Uriel (poem)|Uriel]]"
*"[[Merlin]]"<ref>{{cite web|url=https://archive.vcu.edu/english/engweb/transcendentalism/authors/emerson/poems/merlin.html|title=Merlin, by Ralph Waldo Emerson}}</ref><ref>{{cite book|editor=Baym, Nina|title=The Norton Anthology American Literature, Shorter Seventh Edition Volume 1, Beginnings to 1865|date=2008|isbn=978-0393930566|page=566|publisher=W.W. Norton}}</ref>
== Kwelen ==
<small><references /></small>
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Ralph Waldo Emerson}}
{{wikiquote öömrang|Ralph_Waldo_Emerson|Ralph Waldo Emerson|lang=de}}
{{wikisource öömrang|Ralph Waldo Emerson|lang=de}}
{{Normdooten}}
{{DEFAULTSORT:Emerson, Ralph}}
[[Kategorie:Skriiwer]]
[[Kategorie:Filosoof]]
[[Kategorie:USA]]
c9ylbwwegobiizzju89xap05qm5w49l
Daşoguz welaýaty
0
55292
279811
2026-04-27T07:17:59Z
Murma174
19
Sidj tu [[Prowins Daşoguz]] widjerfeerd
279811
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Prowins Daşoguz]]
h1hki2y2eswi82rckr4s31rce1j1p5n
Prowins Daşoguz
0
55293
279812
2026-04-27T07:18:08Z
Murma174
19
nei
279812
wikitext
text/x-wiki
{{öömrang}}
{{databox}}
<br>
'''Daşoguz''' ([[turkmeensk]]: ''Daşoguz welaýaty'') as ian faan a fiiw prowinsen uun [[Turkmeenistaan]]. Hat leit uun a nuurd faan't lun, an diar wene son 1,5 miljoon lidj. Hoodstääd as [[Daşoguz]].
[[Datei:Dasoguz Province in Turkmenistan.svg|250px]]{{ufsaat}}
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Daşoguz Province}}
[[Kategorie:Prowins uun Turkmeenistaan|Dasoguz]]
gji2mhj2ugn95maqo8sflb9w96q081o
Lebap welaýaty
0
55294
279813
2026-04-27T07:23:14Z
Murma174
19
Sidj tu [[Prowins Lebap]] widjerfeerd
279813
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Prowins Lebap]]
jiyu4uxnvoqz6or70rvqx1q26webct7
Prowins Lebap
0
55295
279814
2026-04-27T07:25:17Z
Murma174
19
nei
279814
wikitext
text/x-wiki
{{öömrang}}
{{databox}}
<br>
'''Lebap''' ([[turkmeensk]]: ''Lebap welaýaty'') as ian faan a fiiw prowinsen uun [[Turkmeenistaan]]. Hat leit uun a nuurduast faan't lun, an diar wene son 1,4 miljoon lidj. Hoodstääd as [[Türkmenabat]].
[[Datei:Lebap Province in Turkmenistan.svg|250px]]{{ufsaat}}
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Lebap Province}}
[[Kategorie:Prowins uun Turkmeenistaan|Lebap]]
sbkiylk0nhxfvfjbtb552xhpufq3v65
Mary welaýaty
0
55296
279815
2026-04-27T07:28:00Z
Murma174
19
Sidj tu [[Prowins Mary]] widjerfeerd
279815
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Prowins Mary]]
rquuzpl5j36igxq8rwx274a2bcjmcbv
Prowins Mary
0
55297
279816
2026-04-27T07:32:06Z
Murma174
19
nei
279816
wikitext
text/x-wiki
{{öömrang}}
{{databox}}
<br>
'''Mary''' ([[turkmeensk]]: ''Mary welaýaty'') as ian faan a fiiw prowinsen uun [[Turkmeenistaan]]. Hat leit uun a süüduast faan't lun, an diar wene son 1,6 miljoon lidj. Hoodstääd as [[Mary (Turkmeenistaan)|Mary]].
[[Datei:Mary Province in Turkmenistan.svg|250px]]{{ufsaat}}
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Mary Province}}
[[Kategorie:Prowins uun Turkmeenistaan|Mary]]
sj14wsq52tj4wihzxycry2bxd4hn7f9