Wikipedy:Oerlisside

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedy</sitename>
    <dbname>fywiki</dbname>
    <base>https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Wiki</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Oerlis</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Meidogger</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Meidogger oerlis</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedy</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedy oerlis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ofbyld</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ofbyld oerlis</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki oerlis</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Berjocht</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Berjocht oerlis</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulp oerlis</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategory</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategory oerlis</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Tema</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Tema oerlis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikipedy:Oerlisside</title>
    <ns>4</ns>
    <id>176</id>
    <revision>
      <id>1223944</id>
      <parentid>1223660</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T04:42:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>15867</id>
      </contributor>
      <comment>/* Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! */ nije seksje</comment>
      <origin>1223944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89429" sha1="iocctldahxf5b4ecndr55pe8csnjnp2" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
&lt;!-- Don't place ynterwiki directly on this page; it interferes with the discussion. Interwiki can be found in [[Berjocht:Oerlisside]]. --&gt;
{{Oerlisside}}

== Koördinaten ==
{{Ping|Drewes}} Dy koordinaten hie ik noch efkens litten, om't ús Geohack net wol. {{Ping|Kneppelfreed}} Mar tank foar it kaartsje. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 12 des 2025, 11.00 (CET)
{{Ping|Drewes|Kneppelfreed|Mysha|Ieneach fan 'e Esk}} Is de reden bekend werom't Geohack net wurket?--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 des 2025, 19.48 (CET)

:@[[Meidogger:Mysha|Mysha]], graach dien, hjer. De koördinaten kinne jo ek oernimmen fan de Nederlânske side. @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], ik begryp net wêrom't Geohack no net wurket. Ik seach it no ek krekt. It wurke foarhinne al. Ik sjoch sa gau it probleem net. Is der immen dy't it wit? [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 12 des 2025, 20.38 (CET)
:{{Ping|Mysha|RomkeHoekstra|Kneppelfreed|Drewes}} Nee, ikke net. Mar ik dy koördinaten en sa, dat giet my al gau boppe de pet. Is it oeral sa of allinnich op dizze side? As it oeral itselde is, hawwe se by Geohack miskien in ''bug'' en losse se it sels op. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 12 des 2025, 20.42 (CET)
::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], it skynt by ús op alle plakken, want ik haw dêr by in stikmannich plakken even neisjoen. By nl wurket er dêrfoaroer wol. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 12 des 2025, 20.47 (CET)
:::{{Ping|Kneppelfreed|RomkeHoekstra}} As it op nl: wol wurket, dan is der faaks by Geohack wat feroare wêrtroch it koördinateberjocht by ús (dat oars is as it koördinateberjocht op nl:, seach ik) net mear goed wurket. Mar hoe't je dat reparearje kinne sûnder dat je alle siden by del moatte dêr't it berjocht op brûkt wurdt, dat soe ik net witte. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 12 des 2025, 20.55 (CET)
:::: {{Ping|Kneppelfreed|RomkeHoekstra}} @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] (Ik wit net krekt wêr't der stiet wat it ferskil is tusken &quot;Ping&quot; en &quot;@&quot;.) Is it allinnich by ús in probleem? Of hawwe oare W: dat probleem en hawwe dy it oplost? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:::::{{Ping|Mysha}} Neffens my is der gjin ferskil en kinne jo beide brûke, mar earlik sein bin ik dêr net wis fan. Ik ha by de Fryske wiki leard om te pingen.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 15 des 2025, 18.45 (CET)

:{{Ping|Drewes|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk}} Om't it probleem noch jimmeroan net oplost is, ha ik oan ChatGPT frege wat it probleem wêze kin. Neffens ChatGPT hat de Frysktalige wikipedy gjin eigen konfiguraasje ynsteld om koördinaten fuort troch te stjoeren nei in kaarttsjinst. It hat te krijen mei in ûntbrekkende of oare ynstelling en net mei in bug. Soks soe oankaarte wurde kinne op Phabricator (it bug-/taaksysteem van Wikimedia). Dat kin sa en ik tink dat ien fan 'e behearders dat it bêste dwaan kinne:

*stap 1 gean nei: https://phabricator.wikimedia.org
*stap 2 Log yn (Wikimedia-account)
*stap 3 Klik op Create Task
*stap 4 Plak de ûndersteande tekst
*stap 5 Foegje de tags ta (dat helpt by de sichtberens) 

Tags: 
MediaWiki
Wikis
Maps
GeoHack
Kartographer
fywiki

'''De folgjende tekst tekst kin yn it berjocht plakt wurde.'''

Title: fywiki: Coordinates link to GeoHack instead of opening a primary map service

Description: On the Frisian Wikipedia (fywiki), clicking on coordinates in articles always redirects to GeoHack (toolforge.org), instead of opening a primary map service (e.g. OpenStreetMap) directly.

This differs from other Wikipedias such as nlwiki, where coordinates open a map directly and GeoHack is only used as a secondary tool.

Example:
Article: Abdij fan Cluny (fywiki)
Coordinates link to:
https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=fy&amp;params=46_40_0_N_4_42_0_E_scale:12500_type:landmark_region:FR

It appears that fywiki does not have a “primary map service” configured for coordinate links, causing the default GeoHack redirect to be used.

Expected behavior: Clicking on coordinates on fywiki should open a primary map service directly (e.g. OpenStreetMap), similar to nlwiki and other Wikipedias.

Possible solution / investigation: Check whether fywiki has a primary map service configured for coordinates (MediaWiki / Kartographer / Wiki configuration).
If missing, align fywiki’s behavior with other Wikipedias by setting a default map service.

Ik hoopje dat hjir wat mei dien wurde kin.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 18 des 2025, 20.37 (CET)
:: Romke, de lêste berjochten oer  AI, is dat y alle gefallen, in tredde fan de antwurden ferkeard is. Om't by [[Abdij fan Cluny]] de koordinaten net funksjonearje, moat ik oannimme dat it antwurd wat jo hân hawwe yn dy tredde sit.
:: De skoalle giet ticht foar it jier; dat ik winskje eltsenien noflike dagen, en yn [[2026]] hoopje ik werom te kommen om te sjen dat it oplost is. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 19 des 2025, 14.00 (CET)
:{{Ping|RomkeHoekstra|Drewes|Kneppelfreed}} Ik haw hjir ris even nei sjoen, mar se wolle by Phabricator myn meidoggersnamme net akseptearje om't der in apostrof yn sit. No kin ik foar dizze webside fansels in oare meidoggersnamme betinke, mar ik haw oer dit ûnderwerp sa'n bytsje doel, dat as ik fragen krij, ik dy net beäntwurdzje kinne soe. Ik brûk dy koördinaten noait en ik begryp earlik sein mar heal wat it probleem is. De keppeling wurket blykber net mear goed, dat is alles wat ik oant no ta begrepen haw. {{Ping|Kneppelfreed}}, jo hawwe hjir okkerjiers de hiele programmatuer fan 'e posysjekaarten ynsteld, dat dit seit jo nei alle gedachten mear as my; is dit ek wat dat jo oppakke kinne? As jo net wolle, sil ik it wol dwaan, mar dan taast ik folslein yn it tsjuster. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 19 des 2025, 12.31 (CET)
::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], ik haw it dêre op it aljemint brocht, dus sil sjen wat dêr fierder út komt. Mar earlik sein giet soks mei ek boppe de pet. Ja, ik haw okkerjiers de posysjekaarten oan 'e praat krigen, mar dat wie mear in kwestje om de juste berjochten yn de wikipedy oan te meitsjen, en dat wiene der noch al wat, om dy posysjekaarten oan it wurk te krijen. Dit is in kwestje foar yn 'e Wikimedia dêr't ik fierders alhiel gjin ferstân fan haw. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 19 des 2025, 20.15 (CET)
:::{{Ping|Kneppelfreed}} O. Ik tocht dat dit oanferwante dingen wiene. Safolle wit ik der dus fan. No, yn elts gefal tankjewol dat jo it oppakt hawwe. We sille sjen wat it opsmyt. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 19 des 2025, 20.48 (CET)
::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed}} Tige tank foar jim krewearjen. Eefkes ôfwachtsje wat der no bart. It soe moai wêze as wy dit wer oan 'e praat krije. Eefkes in fraach: binne der ek kontakten mei wikipedia dat wy harren freegje kinne oer saken dêr't by ús de kennis tekoart komt? Wy binne hjir no ienris in hiel kwetsber klubke.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 19 des 2025, 22.12 (CET)
:::::{{Ping|RomkeHoekstra}} In goeie fraach. Dêr moast ik al even djip oer neitinke. Der hat in stikmannich jierren lyn ris wat west mei de haadside, dy't net mear goed werjûn waard. Doe bin ik by Meta-Wiki te rie gien, en dy hawwe doe holpen. Doe moast ik tydlik de befeiliging fan 'e haadside útsette, wit ik noch wol, sadat sy dêrmei oan it pielen koene. Ik leau dat ik dêrfoar dizze link brûkt haw: https://meta.wikimedia.org/wiki/Ask_a_question/Recent_questions , want dy haw ik teminsten opslein. Mar as jo bliuwende kontakten of in spesjale kontaktpersoan foar ús Wikipedy bedoele, nee, dy hawwe wy net. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 19 des 2025, 23.15 (CET)
::::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik praat fanút in stik ûnkunde en bin gjin behearder en wit ek net hokker tools jimme ta jim beskikking ha, mar is it dan net handich om earne in dielplak te hawwen dêr't jimme dizze kennis meiïnoar diele kinne? It soe spitich wêze dat de boel hjir op 'e kont leit as ien foar in skoft neat dwaan kin of omfalt of gewoan gjin nocht mear oan it wurk hat en elkenien mar omgriemt om't dêrmei de kennis ferdwûn is.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 20 des 2025, 09.17 (CET)
:::::::{{Ping|RomkeHoekstra}} No, safolle ''tools'' mear as jo hawwe wy net. Wat wy dogge, ferskilt eins net safolle fan wat josels ek al dogge, allinnich kinne wy as behearder siden wiskje, skoattelje en ûntskoattelje en meidoggers útslute. Mear is it eins net. Wat jo sizze oer it dielen fan kennis, dêr hawwe jo wol in punt. Mar ik soe sa ien, twa, trije net witte wêr't wy sokke dingen krekt opskriuwe kinne dêr't behearders fan letter it weromfine kinne as se der ferlet fan hawwe. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 01.29 (CET)

Dit wie it antwurd dat ik fan wikimedia weromkrigen ha:
Hi @Kneppelfreed, thanks for taking the time to report this and welcome to Phabricator!

&quot;koördinaten&quot; in the Infobox in https://fy.wikipedia.org/wiki/Abdij_fan_Cluny links to dead http://toolserver.org/~geohack/geohack.php?language=fy&amp;params=46_40_0_N_4_42_0_E_scale:12500_type:landmark_region:FR&amp;pagename=Abdij_fan_Cluny&amp;src=Abdij_fan_Cluny. Toolserver.org was switched off in 2014.

https://fy.wikipedia.org/wiki/Berjocht:Koördinaten_yn_tekst needs updating (several outdated links), and https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Berjocht:Koördinaten&amp;action=edit (after an unneeded redirect) uses https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Berjocht:MapsServer&amp;action=edit which also needs several links to get updated.

User scripts, gadgets, templates, modules, custom CSS are local on-wiki content. Local content is managed independently on each wiki, by each wiki community themselves.
Phabricator is mostly used for MediaWiki, MediaWiki extensions, or server configuration, or by developers and teams to organize what they plan to work on.
If you are looking for help with the local code on a wiki, please see https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech instead.
This needs fixing on the local wiki by editing its local content. Thus I am closing this task here - thanks for your understanding!

{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}}
:Moai, no dan witte wy dat wy dêr net wêze moatte en it sels oplosse moatte. Ik ha fan 'e moarn in hiel skoft mei ChatGPT oan 'e gong west en nei lapen tekst en hinne en wer geskriuw binne wy der tink út (it lestige is dat ChatGPT nochal ris ferkearde folchoarders oanhâldt en somtiden wurden brûkt dy't ik net kin/koe). Mar om koart te kriemen leit neffens ChatGPT de oarsaak fan it probleem by it berjocht, dat streekrjocht nei GeoHack ferwiist. No moat der foar de oplossing earst in systeem- of ynterfaceberjocht oanmakke wurde (dêr ha ik gjin rjochten foar, dus dat sil troch ien fan jimme dien wurde moatte. Sa'n ynterfaceberjocht wurdt as folget oanmakke (mei format MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label):

* stap 1: gean nei: https://fy.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label 
* stap 2: klik op bewurkje boppe oan 'e side.
* stap 3: plak dêr de platte tekst: Toant de koördinaten fan dit plak as klikbere kaartlink mei Kartographer.
* stap 4: opslaan.

It berjocht is no beskikber foar alle berjochten of funksjes dy't it Koordinaten-yn-tekst-label brûke. As dat dien is sjoch ik as it berjocht:koördinaten yn tekst oanpast wurde moat (dêr ha'k leau ik wol rjochten foar).--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 des 2025, 12.52 (CET)

:{{Ping|RomkeHoekstra}} &quot;No witte wy [... dat wy] it sels oplosse moatte&quot;, skriuwe jo. Uh, dat is net wat der yn 'e reäksje fan Phabricator stiet. Sy sizze: as jimme help nedich binne om dit probleem op te lossen, dan moatte jim net by ús wêze, mar by https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech. 
:As jo miene dat jo it sels oplosse kinne, is my dat bêst, mar ik fyn dat jo tefolle fertrouwe op ChatGPT. Sels haw ik earlik sein nul fertrouwen yn sa'n a.i.-programma. &quot;Hallusinearje&quot; is net foar neat ta it wurd fan it jier keazen. As ik nei https://fy.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label gean en dêr jo tekst opslaan wol, krij ik de folgjende tekst yn byld: &quot;''Warskôging: Jo bewurkje in side dy't brûkt wurdt yn de tagongstekst foar it wikiprogramma. Feroarings op dizze side feroarje it oansjen fan de tagong foar oare meidoggers.''&quot; Sels haw ik gjin idee wat der barre kin as ik hjirmei ompiel. As de hiele Wikipedy it straks net mear docht, binne wy fierder fan hûs, fansels. Hoe wis binne jo fan jo saak? [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 15.05 (CET)
::Ik ha út it andert begrepen dat dit op de lokale wiki korrizjearre wurde moat troch de lokale ynhâld oan te passen en dat wy dus sels oan 'e slach moatte. Mar dan begryp ik dat dus ferkeard.&lt;br&gt;
::Ik wit dat ChatGPT fouten makket en it dus net sa dat ik blyn op dingen yngean (foar de aardichheid moasten jo de hiele diskusje mei ChatGPT ris trochlêze), mar it is ek grutte ûnsin dat ChatGPT neat kin. Wat skriuwt ChatGPT as ik dy warskôging fan jo foarlis: Deze waarschuwing verschijnt altijd bij interfaceberichten. Het is bedoeld om te zeggen: “Denk even na voordat je opslaat.” In jullie geval is de wijziging: één korte zin, zonder code, zonder sjablonen. Dat is zo veilig als het maar kan. Deze waarschuwing is geen signaal dat je “op gevaarlijk terrein” zit — het is MediaWiki dat netjes zegt: “dit is belangrijk”.&lt;br&gt;
::Wat ChatGPT skriuwt as ik de benaudens foar AI-hallusinaasje ferwurdzje: &quot;ik begryp de soarch oer AI-hallusinaasje hiel goed. Yn dit gefal giet it lykwols net om nije logika, mar om it ferienfâldigjen fan in interfaceberjocht nei platte tekst, wat neffens MediaWiki-praktyk is. De wiziging is lyts, direkt werom te draaien en feroaret gjin artikelynhâld.&lt;br&gt;
::Mar goed, jo binne behearder, ik net. As jo nul fertrouwen ha yn ChatGPT, dan soe ik dit mar gewurde litte. Ik wol nimmen wat oplizze. Ik besykje allinnich mei te tinken om't it in probleem is dat wol om in oplossing freget.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 des 2025, 16.08 (CET)
:::{{Ping|RomkeHoekstra|Drewes|Kneppelfreed}} No ja, Romke, ik sil jo fertelle hoe't ik ta myn miening oer A.I. kommen bin. Google jout op 't heden boppe oan 'e side ek in A.I.-berjocht as jo wat freegje. Ik woe fan 'e wike witte wêr't de namme ''Ptilinopus huttoni'' wei kaam, de wittenskiplike namme fan 'e Rapajufferdo. ''Huttoni'' is dúdlik ôflaat fan 'e Ingelske efternamme Hutton, mar wa wie dy man (want by in frou komt der net ''-i'', mar ''-ae'' efter). Dus ik freegje dat oan Google. Dat A.I.-berjocht seit fan: o, dat is William Hutton, in bekende Nijseelânske samler fan spesimina, mei jierren fan berte en ferstjerren derby. No naam ik al neat oan fan A.I. sûnder dat ik it earnewêr oars befêstigje koe, dat ik sykje nei in William Hutton mei de opjûne jiertallen. Nearne wat te finen. Ik trochsykje en nei in hiel soad gedoch fûn ik út dat de do ferneamd wie nei de Britsk-Nijseelânske biolooch Frederick Wollaston Hutton. Der hat, ynsafier't ik útsykje kin, nea in William Hutton mei dat berop en dy jiertallen bestien. Dêr bin ik earlik sein wol wat fan skrokken. Dat sadwaande. (En dat gong ek net om nije logika, mar om âlde kennis.)
:::Wat it probleem mei de koördinaten oangiet, ik leau dat ik wat yrritaasje by jo opmerk oer myn opstelling (altyd moeilik te sizzen op basis fan skreaune tekst). Ik hoopje dat jo wol foar it ferstân hawwe dat ik jo ynset yn dizze saak tige wurdearje, mar ik hoopje ek dat jo der begrip foar opbringe kinne dat ik huverich bin om om te prutsjen mei programmatuer dêr't ik hielendal gjin ferstân fan haw. Dat ien regel platte tekst it ferskil net meitsje sil, dat wol ik wol oannimme, mar dat makket it ferskil ek net om it probleem mei de koördinaten op te lossen. Jo binne fan doel (of ik moat jo ferkeard begripe) om dêrnei oan 'e programmatuer te sleuteljen. As jo dêr ferstân fan hawwe, bêst genôch. As jo dat poer en allinnich dogge op basis fan 'e oanwizings fan ChatGPT, dan fiel ik my dêr earlik sein net sa noflik by. Ik soe earlik sein wat dit oangiet wol wat ynbring fan 'e oare behearders hawwe wolle. Wat fine {{Ping|Drewes}} en {{Ping|Kneppelfreed}} hjirfan? [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 16.40 (CET)
::::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Drewes|Kneppelfreed}} No wurket it [Berjocht:Koördinaten yn tekst] sawiesa net. It is de trouwens de fraach of der überhaupt sleutele wurde moat nei it opslaan fan in interfaceberjocht (interface = tagongstekst). Mar dat leart ús it úttesten. Wat ik yn it Berjocht:Koördinaten yn tekst dêrnei ferfange soe, kin ek wersteld wurde, dat liket my net folle oars as mei oare berjochten.
::::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk}} Wat it gebrûk fan A.I. oanbelanget: A.I. hellet syn ynformaasje fan ynternet en ek ynternet is net altiten korrekt. Sjoch nei wat jo hjoed oer BirdLife by it seerotsje skreaunen en ik hie lykas jo dêr ek myn twifel oer. By fragen oan ChatGPT kinne jo nei boarnen freegje, dy jout er dan by it jaan fan in antwurd en dan kinne jo de ynformaasje fuort by de boarne kontrolearje. Jo fregen oan Google A.I. wêr't de namme ''huttoni'' yn ''Ptilinopus huttoni'' wei kaam. Ik ha gjin ûnderfining mei Google A.I., mar ik ha foar de aardichheid jo fraach suverkrekt oan ChatGPT frege en krige fuort as andert: &quot;huttoni ferwiist nei Frederick Wollaston Hutton (1836–1905), in Britsk-Nijseelânske natuerûndersiker en geolooch&quot; mei ferwizing nei it Ingelsktalige wikipedylemma (Frederick Hutton (scientist).) ChatGPT makket bêst wol fouten (minsken meitsje dy trouwens ek), mar wat ik yntusken wol wit is wat spesifiker de fraach, namste better de antwurden binne. Ik soe jo oanriede dochs ris ChatGPT te brûken (en altiten om boarnen te freegjen).--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 des 2025, 22.46 (CET)
:::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Tankjewol foar de tip. Ik sil der ris oer neitinke. Wat de rest oangiet, as jo tinke dat it miskien mei it opslaan fan dy regel platte tekst klear is, dan wol ik dat wol foar jo dwaan. (Dus dat doch no daliks even.) Mar as der mear gebeure moat, wol ik graach dat jo dêr even mei wachtsje oant Drewes en Kneppelfreed ek har sechje oer dit ûnderwerp dwaan kinnen hawwe. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 23.09 (CET)
::::::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ik wol alderearst Romke tige betankje foar jo ynset om dit euveltsje te ferhelpen. Sa't it liket, skynt it allinnich op ús wikipedy net te wurkjen. Ik sjoch by in soad oare wikys wurket it wol. It soe tige moai wêze dat we it hjir ek wer oan it wurk krije kinne. As Romke hjir oan sleutelje wol, dan fyn ik dat poerbêst. Iksels bin in bytsje noedlik om dêr mei om te pielen. As jo, Romke, dat net oan doare, kinne we altyd freegje op dy link dy't Phabricator stjoerd hat: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech]. It liket dat it berjocht feroare wurde moat. By nl brûke se de âlde [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Co%C3%B6rdinaten sjabloan koördinaten], dy't praktysk itselde wie as ús [[Berjocht:Koördinaten]]. Wêr't ik bang foar bin, as we it berjocht koördinaten feroarje, we alle siden by del moatte om dy ek te feroarjen. 
::::::En wat ChatGPT oanbelanget, dêr haw ik noch net mei wurke, wol mei Google AI, en ik haw dêr mingde gefoelens oer. It sil yn protte gefallen wol goed wêze, mar it kin it somtiden ek ferkeard ha. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 des 2025, 03.21 (CET)
:::::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ieneach hat no in interfaceberjocht oanmakke en der is fierder neat raars bart, lykas ChatGPT al oanjoech. It feroaret lykwols noch neat oan 'e wurking fan 'e koördinaten om't it âlde berjocht noch hieltiten de Geohack-keppeling makket. Der moatte no twa dingen dien wurde: 1. Om't der in lus ûntstiet mei't de namme fan it berjocht en de namme fan it interfaceberjocht meiïnoar botse, moat der A. in nij berjocht oanmakke wurde ûnder de namme Berjocht:Koördinaten yn tekst/Kartographer. B. Yn it âlde berjocht moat in trochferwizing komme. Dat is alles. Wurket it net, dan kin neffens ChatGPT alles weromdraaid wurde: klikke op skiednis, kies de eardere ferzje en weromsette. Eefkes foar jim ynformaasje: ik ha mei ChatGPT sels in pear saken thús oplosse kind, û.o. it werstellen fan it lint yn Word (dat út it byld ferdwûn wie), mei help fan A.I. in skealike pop-up fan 'e computer ferwidere en in skermprobleem mei de mobyl oplost. It foardiel fan ChatGPT is dat er by problemen alles yn stappen trochjout. Ik wachtsje jim reäksje ôf. It soe moai wêze as [[Meidogger:Drewes]] as behearder ek eefkes reägearret? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 des 2025, 09.05 (CET)
::::::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Miskien bin ik wol wat te foarsichtich mei sok spul. Dus, no ja, okee, prebearje it mar ris. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 des 2025, 15.00 (CET)
::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|RomkeHoekstra}}  Meidoggers. Ik folgje alles wier wol, mar kin hjir gjin sinnich wurd oer sizze. Interfaceberjocht, ChatGPT of Geohack-keppeling, it seit my neat. Sorry. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 des 2025, 16.07 (CET)
:::{{Ping|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk|Drewes}} Ik haw besocht oft in lokale oanpassing mooglik wie en hie hope dat it hjirmei oplost wie, mar it docht bliken dat de koördinaten djipper yn 'e infoboksstruktuer sitte as ferwachte. Dat soe betsjutte dat der ek yn 'e ynfoboksen sleutele wurde moat en dat giet ek my te fier. Dêrom haw ik de feroaring fan it berjocht Berjocht:Koördinaten yn tekst werom set nei de âlde sitewaasje. It nije Berjocht:Koördinaten yn tekst/Kartographer kin ferwidere wurde lykas ek it interfaceberjocht. Dêrmei binne wy wer by de âlde sitewaasje. ChatGPT advisearret ús op 'e nij Phabricator te mailen om't it in struktureel patroanprobleem is dat dêr thús heart en joech my foar de mail de folgjende tekst.   
:::---- 
:::On fy.wikipedia.org we investigated replacing legacy GeoHack-based coordinate links with Kartographer (maplink).
:::While this initially appears to be a local template change, we found that there is no safe local-only migration path due to how coordinate templates are used.
:::Current situation:
:::* A single coordinate template is used both:
:::  - inline in article text, and
:::  - inside multiple infobox templates.
:::* The template currently outputs a plain external GeoHack link, which works in both contexts.
:::Problem encountered:
:::* Replacing the GeoHack link with Kartographer maplink causes:
:::  - template loop errors when maplink looks up interface messages, or
:::  - literal parameter output (e.g. {{{3}}}) in infoboxes, because infoboxes expect plain wikitext, not a rendering tag.
:::* Splitting logic into subtemplates avoids loops, but still breaks infobox rendering.
:::* Fixing this would require modifying infobox templates, which makes the change non-local and affects many pages.
:::Conclusion:
:::This suggests a structural limitation: when a coordinate template is embedded in infoboxes, switching from GeoHack (plain link) to Kartographer (rendered maplink) cannot be done safely by editing the coordinate template alone.
:::We reverted all local changes after testing.
:::Question:
:::Is there a recommended migration pattern for wikis where coordinate templates are used both inline and inside infoboxes?
:::Or is GeoHack currently the only viable option in such cases?
:::----
:::Dizze tags kinne tafoege wurde:
:::Kartographer
:::Templates
:::Wikimedia-Site-Requests 
:::&lt;br&gt; [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 des 2025, 17.47 (CET)
::::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ja sa't ik al sei, wie ik al bang  dat der folle mear by komt te sjen. Ik haw ek even besocht en feroarje it [[Berjocht:Koördinaten]], mar dat fern**kt alle koördinaten op 'e siden en dêr moat nei alle gedachten folle mear berjochten by oanmakke wurde, tink ik. We kinne wer besykje it by Phabricator op it aljemint te bringen, en sjen wat er ditkear weromstjoerd. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 des 2025, 20.57 (CET)
::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Wat in ellinde, sis. En dat krekt mei de krystdagen... Romke, jo skriuwe hjirboppe dat it ynterfaceberjocht ferwidere wurde kin. Bedoele jo dêrmei dat ik https://fy.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label wiskje moat? [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 des 2025, 21.17 (CET)

{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Kneppelfreed}} Ieneach, jo meie dat interfaceberjocht ek eefkes stean litte, it kin fierder dochs gjin kwea en it kin altiten noch fuort. It Berjocht:Koördinaten yn tekst/Kartographer kin fuort en as it nedich is en Phabricator kin neat foar ús betsjutte, dan kinne wy it sa wer oanmeitsje. It âlde Berjocht:Koördinaten yn tekst moat fansels yn alle gefallen stean bliuwe. No earst sjen as Phabricator it foar ús oplosse kin. Sanet, dan kinne jimme in ienmalige ynfoboksfiks oerwege. Yn dat gefal moatte de fjilden fan 'e koördinaten yn 'e ynfoboksen oanpast wurde:

Hjoeddeiske sitewaasje bygelyks:
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{{Ynfoboks abdij
 | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|…}}
}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

De ynfoboks befettet yntern:
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
| koördinaten = {{{koördinaten|}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

wy feroarje allinnich de ynfobox sels, bygelyks nei:
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
| koördinaten = {{{koördinaten|{{Koördinaten yn tekst|{{{lat|}}}|{{{lon|}}}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

Wy ha alletrije ûnderfining mei ynfoboksen en witte dat wy de ynfoboks werom sette kinne as de feroaring gjin resultaat hat. As it al slagget dan hoege wy fansels net de artikels oan te passen en dan is de ynfoboks sa oanpast dat dy in Kartographer-kaartlink toane kin, wylst dy foar dy tiid allinnich mei in platte GeoHack-link omgean koe. 

Hawar, no earst mar wer eefkes Phabricator ôfwachtsje. Noflike jûn mannen!
--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 des 2025, 22.52 (CET)

:@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], ik ha it wer nei Phabricator stjoerd. Ris sjen wat hy no seit. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 des 2025, 08.34 (CET)

@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], dit is wat ik weromkrigen ha fan Phabricator:

Hi,
user scripts, gadgets, templates, modules, custom CSS are local on-wiki content. Local content is managed independently on each wiki, by each wiki community themselves.
Phabricator is mostly used for MediaWiki, MediaWiki extensions, or server configuration, or by developers and teams to organize what they plan to work on. Phabricator is not a support forum. If you are looking for help with the local code on a wiki, please see https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech instead.
This needs fixing on the local wiki by editing its local content. Thus I am closing this task here - thanks for your understanding.

Dus dêr kinne we neat mei. Hy jout dy iene link wer. We soene dêr ris freegje kinne..... --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 des 2025, 20.00 (CET)

@[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Kneppelfreed, jo soene dizze tekst brûke kinne foar de mail:

&lt;blockquote&gt;
Hello,

We would like to ask for technical advice regarding coordinate templates on a smaller Wikipedia (fy.wikipedia.org).

Current situation:
On our wiki, a single coordinate template is used both:
- inline in article text, and
- inside multiple infobox templates.

This template currently outputs a plain external GeoHack link, which works in both contexts.

Problem:
We investigated replacing the GeoHack link with Kartographer (maplink). While this initially looks like a local template change, we ran into structural issues:

- Using maplink inside the existing coordinate template leads to template loop errors or broken output.
- Splitting logic into subtemplates avoids loops, but then breaks infobox rendering (infoboxes expect plain wikitext, not a rendered maplink tag).
- Fixing this appears to require modifying infobox templates as well, which makes the change non-local and affects many pages.

We reverted all changes after testing.

Question:
Is there a recommended or established pattern for migrating legacy GeoHack-based coordinate templates to Kartographer on wikis where those templates are also used inside infoboxes?

Or is GeoHack currently still the only viable solution in such mixed-use cases?

Any pointers, examples from other wikis, or general guidance would be very welcome.

Thank you in advance.
&lt;/blockquote&gt;

--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 23 des 2025, 21.52 (CET)

:@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], dien! [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 24 des 2025, 07.43 (CET)

@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], dit is it andert dat ik weromkrigen haw fan https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech oangeande de koördinaten.

Okay, so there are two problems:

:::* GeoHack doesn’t show a map. What GeoHack shows is defined at [[Berjocht:GeoTemplate]], you can copy parts of its Dutch or English (or whichever) counterpart to fix this.
:::* You couldn’t replace the GeoHack link with a Kartographer one. This replacement is probably worth it even if you manage to (or could manage to) add the map to GeoHack, as showing the map without loading a new page is more user-friendly in my opinion. The problem with Kartographer is that it uses a completely different coordinate structure. Currently [[:fy:Berjocht:Koördinaten yn tekst]] gets a parameter with the value &lt;code&gt;53_03_03_N_5_34_32_E_type:city_zoom:15_region:NL&lt;/code&gt;, but Kartographer expects three parameters: &lt;code&gt;latitude=53.050833&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;longitude=5.575556&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;zoom=15&lt;/code&gt; (the latter is optional, &lt;code&gt;type:city&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;region:NL&lt;/code&gt; have no Kartographer equivalents), e.g. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;maplink latitude=&quot;53.050833&quot; longitude=&quot;5.575556&quot; zoom=&quot;15&quot; /&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (&lt;maplink latitude=&quot;53.050833&quot; longitude=&quot;5.575556&quot; zoom=&quot;15&quot; /&gt;). While it’s probably possible to code the conversion between the two formats in wikitext (with the help of [[:fy:Module:String]]), the result would likely be unreadable wikitext. So you have two options: either convert all calls using a bot, or have a Lua module do the conversion. The Lua solution means less edits in the short term, but I find the current parameter value quite hard to read, so I think a bot conversion would result in a better editor experience in the long term. 

It earste probleem is dus in kwestje fan [[Berjocht:GeoTemplate]] te fiksen. It twadde probleem liket in stik mear yngewikkeld. --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 30 des 2025, 01.27 (CET)

: Dus opsje a is alles omsette mei in bot en opsje b is in konversy yn in Lua-module. Hy advisearret opsje a mar beide opsjes geane fier boppe myn kennis. Wat no? --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 30 des 2025, 10.00 (CET)
::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], hy sei dêr binne twa problemen. Us [[Berjocht:GeoTemplate]] is tink ik út de tiid, want dêr stiet gjin kaart op. We kinne dy side miskien ferhelpe om de fariant fan nl of en of de oer te nimmen. Ik tink dat it probleem dan ek noch net ferholpen is, want [[Berjocht:Koördinaten]] en [[Berjocht:Koördinaten yn tekst]] sille nei alle gedachten ek oanpast wurde moatte, want yn in soad oare wikys wiene dy jierrenlyn al oanpast neffens nije systemen sa't ik begrepen ha. Dy fan ús is nea oanpast. It simpelste is dy ek fan bgl nl of en of de oer te nimmen.
::It twade probleem is grutter, want as je Kartographer brûke wolle, moatte oare koördinatestruktueren, sa't er hjirboppe neamt, brûkt wurde en dêr binne twa opsjes foar: a: mei in bot of b: mei in Lua-module.
::Wat te dwaan no: ik soe it net witte. It giet my allegear te fier boppe de pet. We kinne besykje it earste probleem op te lossen en sjen oft dat wat helpt. Ik ha earder besocht mei dy Lua-rommel te pielen, mar rekke alhiel fêst. Ik ha lêsten besocht om [[Berjocht:Ofbyld multy]] te meitsjen, dêr't je meardere ôfbylldings sa as yn bygelyks ynfoboksen sette kin, mar doe rûn ik tsjin in betonnen muorre oan, want dêr rûn ik tsjin dy Lua-modulen oan en besocht guon fan dy berjocten oan te meitsjen, mar rûn ahiel fêst. Ik tocht nei it foarinoar krijen fan 'e posysjekaarten, dat ik soks hooplik ek oan 'e praat krije koe, mar dat slagge my dus net. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 30 des 2025, 20.32 (CET)
:::{{Ping|RomkeHoekstra|Kneppelfreed}} Tsja, mannen, ik kin hjir ek net folle oan tafoegje. Ik haw de reäksje fannacht trije kear lêzen en ik koe it noch net neikomme. Ik hie sels noch nea fan Lua heard, en wit net wat dat is. Bots hawwe wy ek net. Wat ik wol sjoch is dat GeoHack DMS-koördinaten (degrees, minutes, seconds) brûkt, wylst Kartographer desimale koördinaten brûkt. As we Kartographer brûke wolle soene, betsjut dat dat al dy DMS-koördinaten omrekkene wurde moatte. Wat my oangiet is dat in brêge te fier. Dus we bliuwe by GeoHack. Dan is der noch ien mooglikheid: gewoan hânmjittich side foar side de boel oanpasse. It giet om sa'n 4.500 haw ik lêsten opsocht. As we 50 deis dwaan kinne komt dat út op in fearnsjier. Dat is net leuk, mar it soe te dwaan wêze as we allegearre mei-inoar de hannen út 'e mouwen stekke. Mar dan moat der earst fansels wol in funksjonearjende keppeling yninoar knutsele wurde om 'e âlde mei te ferfangen. Dat is wêr't it by my stûket, want dat kin ik sels net dwaan. Of oars kinne we der ek foar kieze om 'e âlde keppeling net te ferfangen mar gewoan fuort te heljen. We hawwe ommers yn hast alle geografyske artikels ek al in posysjekaart. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 30 des 2025, 21.18 (CET)
:::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Kneppelfreed}} Hoe dan ek, it wurket no net dus gjin ien hat wat oan dy koördinaten en it jout allinnich mar argewaasje as jo der op drukke en der komt neat. It giet hoe dan ek my ek fier boppe de macht, dus it soe al fan Kneppelfreed komme moatte en oars is it net oars. Faaks is dan de koartste klap om de koördinaten út de ynfoboksen te ferwiderjen. Mar dat lit ik oan jimme oer, ik help wol mei as se side foar side omset wurde moatte (mar dan sil der ek in plan komme moatte hoe't wy dat oanpakke, oars iepenje wy allegear siden dêr't earder al ien oan 'e gong west hat.  

Kinne jo hjir wat mei [[Meidogger:Kneppelfreed]]? Dit ha'k fan ChatGPT, faaks helpt it jo wat.
&lt;blockquote&gt;
'''Stappenplan: starten met een Lua-oplossing (veilig en omkeerbaar)'''

''Doel:
Kartographer gebruiken zonder artikelen of infoboxen aan te passen, en met mogelijkheid tot volledige terugdraai.''

----
'''Stap 1 — Niets wijzigen aan artikelen of infoboxen'''

* Geen enkele artikelpagina aanpassen
* Geen infobox-sjablonen aanpassen
* Alles moet blijven werken met de huidige GeoHack-parameterstring
* Als dit niet haalbaar blijkt → stoppen.
----
'''Stap 2 — Maak één nieuw Lua-module aan (losstaand)'''

Maak een nieuwe module aan, bijvoorbeeld:

&lt;small&gt;Module:Koördinaten&lt;/small&gt;

Deze module doet uitsluitend het volgende:

* input: de bestaande GeoHack-string

&lt;small&gt;53_03_03_N_5_34_32_E_type:city_zoom:15_region:NL&lt;/small&gt;

* output:
** latitude (decimaal)
** longitude (decimaal)
** zoom (optioneel)

'''Belangrijk:'''
*De module rendert géén kaart
*Geen maplink, geen HTML
*Alleen parsing en omrekening
----
'''Stap 3 — Houd de Lua-code minimaal en leesbaar'''

*Gebruik standaard Lua-functies
*Eventueel : &lt;small&gt;Module:String&lt;/small&gt; voor splitsen
*Geen “slimme” trucjes

Commentaar toevoegen bij elke stap (voor onderhoud)

Als de code onleesbaar wordt → heroverwegen.
----
'''Stap 4 — Pas alleen het bestaande sjabloon minimaal aan'''

In &lt;small&gt;Berjocht:Koördinaten yn tekst:&lt;/small&gt;

*Voeg een '''veilige keuze''' toe:
**Als Lua-module geldige coördinaten teruggeeft → gebruik Kartographer
**Anders → toon exact de oude GeoHack-link

Dus altijd een '''fallback'''.

Geen recursie, geen extra sjablonen.
----
'''Stap 5 — Test uitsluitend via voorvertoning'''

*Test op 1 artikel met inline coördinaten
*Test op 1 artikel met infobox
*Alleen voorvertoning gebruiken
*Pas opslaan als:
**geen foutmeldingen
**geen lege waarden
**geen template-lussen
----
'''Stap 6 — Terugdraaien moet triviaal zijn'''

Zorg dat alles terug te draaien is door:

*het sjabloon terug te zetten
*of de module te verwijderen

Geen sporen in artikelen.
----
'''Stopcriteria (heel belangrijk)'''

Direct stoppen als:

*infoboxen {{{3}}} of lege waarden tonen
*template-lus ontstaat
*meerdere sjablonen tegelijk aangepast moeten worden
*extra interfaceberichten nodig lijken

Dan is Lua hier geen goede oplossing.
----
'''Samenvattend'''

*Lua is hier een tussenlaag, geen einddoel
*Veiligheid en leesbaarheid gaan vóór functionaliteit
*Geen bot, geen massabewerkingen
*Bij twijfel: niets doen en GeoHack behouden

----
'''Hjirûnder stiet in minimaal Lua-skelet (raamwurk) dat allinnich de besteande GeoHack-string parsed en omrekkenet. It rendert neat en feroaret neat oan artikels. As dit al net stabyl wurket, moatte wy hjir stopje.'''

It is in minimaal en feilich Lua-skelet en hoe't it brûkt wurdt, sa opset dat:

*er niets aan artikelen of infoboxen verandert
*alles terug te draaien is
*het vooral begrijpelijk blijft voor een volgende beheerder

----
'''Lua-skelet (minimaal en veilig)''' 

Nieuwe pagina aanmaken:

&lt;nowiki&gt;&lt;/pre&gt;Module:Koördinaten&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

Inhoud (voorbeeld, nog zonder Kartographer):

&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
-- Module:Koördinaten
-- Doel: omrekken fan GeoHack-koördinaten nei desimale latitude/longitude
-- LET OP: dizze module rendert GEEN kaart

local p = {}

local function dmsToDecimal(deg, min, sec, hemi)
    local val = deg + (min / 60) + (sec / 3600)
    if hemi == 'S' or hemi == 'W' then
        val = -val
    end
    return val
end

function p.parse(frame)
    local input = frame.args[1]
    if not input or input == '' then
        return nil
    end

    local parts = mw.text.split(input, '_')
    if #parts &lt; 8 then
        return nil
    end

    local lat = dmsToDecimal(
        tonumber(parts[1]),
        tonumber(parts[2]),
        tonumber(parts[3]),
        parts[4]
    )

    local lon = dmsToDecimal(
        tonumber(parts[5]),
        tonumber(parts[6]),
        tonumber(parts[7]),
        parts[8]
    )

    return string.format(
        'latitude=%.6f|longitude=%.6f',
        lat,
        lon
    )
end

return p
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;


'''Belangrijk''':

*Dit doet nog niets zichtbaar
*Geen &lt;maplink&gt;
*Geen HTML
*Alleen rekenen

----

'''Hoe dit later in het sjabloon gebruikt kan worden (concept)'''

In &lt;small&gt;Berjocht:Koördinaten yn tekst&lt;/small&gt;(alleen conceptueel):

&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:Koördinaten|parse|{{{1}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

👉 In deze fase alleen testen in voorvertoning, niet opslaan.

----
'''Waarom dit skelet veilig is'''

*Geen recursie
*Geen template-lus mogelijk
*Geen wijziging aan artikelen
*Geen afhankelijkheid van infoboxen

Eén module = één edit om terug te draaien

----
'''Wat nog NIET moet gebeuren'''

❌ Nog geen &lt;maplink&gt;&lt;br&gt;
❌ Nog geen vervanging van GeoHack&lt;br&gt;
❌ Nog geen bot&lt;br&gt;
❌ Nog geen interfaceberichten aanpassen&lt;br&gt;

Eerst alleen vaststellen:

Kinne wy betrouber latitude/longitude út de besteande string helje?

Als dit niet stabiel werkt → direct stoppen.

----
{{Ping|RomkeHoekstra}}, {{Ping|Ieneach fan 'e Esk}}, sorry, mar dit giet my allegear boppe de pet. Ik ha by https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech frege as se dêr mei helpe wolle, of immen witte dy't ús helpe wol. It moat as it heal kin al even fikst wurde, want dat soe ek moai wêze foar takomstige meidoggers. As ik nei in wike neat fan harren hear, dan sil ik sels noch even besykje dêr mei om te pielen en as dat net my net slagget, dan moatte we mar in plan meitsje alle siden hânmjittich om te setten. Ik soe it leafste de koördinaten wol op 'e siden hâlde wolle.
:{{Ping|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk}} De bêste winsken foar it nije jier! Geweldich Kneppelfreed dat jo dit fierder noch oppakke wolle. As it net slagget, soe'k der mar net te lang mear mei omgrieme. Dan kin de tiid miskien better stutsen wurde yn it omsetten en dan moat er lykas Ieneach skreau noch wol in funksjonearjend einformaat komme. Ik ha der fierder gjin doel oer, it iennige wat ik bydrage kin is wat ChatGPT hjir oer seit. Ik wit dat jimme dêr noch net sa'n soad betrouwen yn ha, mar wy wite ek net alles en meiïnoar ynklusyf ChatGPT witte wy yn alle gefallen mear. 
----
Stappenplan bij handmatige omzetting van alle artikelen – zo pak je het veilig aan:&lt;br&gt;
1️⃣ '''Leg eerst het nieuwe eindformaat vast (zonder uitzonderingen)'''

Nog vóór het eerste artikel:

*exact één manier afspreken om coördinaten te noteren
*vastleggen:
**welke parameters verplicht zijn
**welke optioneel zijn (bijv. zoom)
**hoe het er in infoboxen uitziet

Bijvoorbeeld (alleen illustratief):
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{{Koördinaten yn tekst
 | latitude = 53.050833
 | longitude = 5.575556
 | zoom = 15
}}
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
----
2️⃣ '''Maak een korte handleiding voor bewerkers'''

Eén simpele pagina is genoeg:

oude vorm → nieuwe vorm

*1 of 2 voorbeelden
*hoe je graden/minuten/seconden omzet naar decimalen
*waar je fouten meldt

Dit voorkomt goedbedoelde, maar verschillende oplossingen.
----
3️⃣ Begin met 3–5 testartikelen

Niet meteen los.

*kies artikelen:
**1 met infobox
**1 zonder infobox

*controleer:
**kaart klopt
**mobiele weergave
**geen foutmeldingen

Pas als dit goed voelt → doorgaan.
----
'''4️⃣ Werk in kleine batches'''

Bijvoorbeeld:

*5–10 artikelen per keer
*tussendoor kijken of alles nog goed gaat
*niet alles in één week willen doen
*Dat houdt het overzichtelijk.
----
5️⃣ '''Verwijder oude GeoHack-specifieke rommel'''

Bij elke omzetting:

*haal type:city, region:NL etc. weg
*zet ze niet om naar iets vaags
*liever minder, maar correct
----
6️⃣ '''Noteer wat al gedaan is'''

Bijvoorbeeld:

*een categorie “Koördinaten omset nei Kartographer”
*of een projectpagina met afgevinkte artikelen
*Zodat niemand dubbel werk doet.
----
7️⃣ '''Accepteer dat het niet perfect hoeft'''

Dit is belangrijk:

*een kaart die 20 meter verschoven is → oké
*een ontbrekende zoom → oké
*later verbeteren kan altijd
----
'''Eerlijk slotwoord'''

Na alles wat jullie geprobeerd hebben, is dit:

*de meest begrijpelijke
*de meest controleerbare
*en de minst stressvolle route

En misschien wel de enige die echt past bij een kleine, zorgvuldige wiki.

Als je wilt, help ik graag met:

*een concreet Fries voorbeeldartikel
*een korte omzettingshandleiding
*of een checklist voor elke bewerking
&lt;/blockquote&gt;

== Uitnodiging ==

--------------

{| style=&quot;width:100%; text-align:center; background-color:WhiteSmoke&quot;
|- 
| &lt;h3&gt;&lt;span style=&quot;color: #000;&quot;&gt;Kom jij ook naar de extra feestelijke nieuwjaarsborrel?&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt;
&lt;span style=&quot;color: #000;&quot;&gt;Wikipedia bestaat 25 jaar! De borrel is op 17 januari in Den Bosch. &lt;br&gt;&lt;br&gt;'''[[wmnl:Nieuwjaarsbijeenkomst 2026|Schrijf je uiterlijk 10 januari in]]!'''
&lt;br&gt;&lt;br&gt;De borrel wordt georganiseerd door Wikimedia Nederland voor alle Wikimedianen.
&lt;br&gt;Eventuele partners zijn ook welkom.&lt;/span&gt;
| [[File:Mascot celebratory floating balloons.jpg]]
|}
--------------

Ik hoop dat er Friese Wikipedianen zijn die de reis naar Den Bosch kunnen maken. In elk geval zijn jullie ook van harte welkom. [[Meidogger:Ellywa|Ellywa]] ([[Meidogger oerlis:Ellywa|oerlis]]) 7 jan 2026, 21.40 (CET)

== In goed begjin? ==

Eltsenien dy't ik noch net troffen haw: Folle Lok en Seine.
As immen neat om hannen hat, kin er dan ris op [[Meidogger:Mysha/Kladblok]] sjen hoe't de plaatsjes goed komme? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 15 jan 2026, 10.03 (CET)

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 jan 2026, 20.45 (CET)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;
: Grif hawwe hja it idee dat it foar eltsenien dúdlik wêze sil, mar ik soe sizze dat it de tante-test (muoike-metoade(?)) net folbringen kin. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])

== Amateurfuotbalklubs yn Fryslân ==

@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]], is der immen dy't de amateurfuotbalklubs yn Fryslân by de tiid bringe/ferbetterje wol? Guon klubs hawwe noch gjin side en in guon klubs binne fusearre. Ek soe it moai wêze as der in navigaasjebalkje komt fan de klubs út Fryslân of sokssawat. Ik yn alle gefallen haw der gjin nocht oan, it seit my net sa folle, mar as in Fryske wikipedy soe it baas wêze en haw soks teminsten by de tiid. Ik haw de lêste tiden dwaande west mei in soad siden en oare dingen oan it ophelpen en dêr haw ik stadichoan in bytsje myn nocht fan, want it begjint wat putsjewurk te wurden. Ik wol meikoarten ris oer dingen skriuwe dêr't ik niget oan haw. Alfêst tige tanke. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 18 jan 2026, 04.45 (CET)
:@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]] Ha we in list om hokker Klubs it giet? [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 18 jan 2026, 11.13 (CET)
::{{Ping|Kneppelfreed|FreyaSport|Ieneach fan 'e Esk|Mysha|Drewes}}  Gjin idee, ik ha ek al eefkes sjoen mar koe allinnich de Fryske list fine, dy't neffens Kneffelfreed al datearre is. Ik bin earlik sein net sa thús yn 'e sport.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 18 jan 2026, 14.38 (CET)
::::{{Ping|Kneppelfreed|FreyaSport|Ieneach fan 'e Esk|Mysha}} Ik bin ek net thús yn 'e sport en fiel der gjin sprút foar. En sjoch ek ris nei dy oare siden dy't dy't by de tiid brocht wurde moatte. Totaal in krappe 125 op dit stuit. Wy hawwe ienfâldich te min meidoggers om alles by te hâlden. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 18 jan 2026, 16.26 (CET)
:::::{{Ping|Kneppelfreed|FreyaSport|Drewes|RomkeHoekstra|Mysha}} Ik bin net fan 'e sport en alhielendal fan it fuotbal. Ik haw yn it ferline wolris in keatsferiening of sa beskreaun, mar dat wie ynsidinteel. It lokket my net oan om hjir struktureel mei oan 'e gong. Wat kin ik sizze? Dit is myn ûnderwerp net. Drewes hat gelyk: we kinne net alles byhâlde. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 19 jan 2026, 01.46 (CET)

@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]], der is dêr fierder gjin list fan dy't by de tiid brocht wurde moatte. It bêste is om se allegear eefkes bylâns te rinnen. Soks binne we ek mei de siden oer doarpen ensfh oan 'e gong. Guon dêrfan wiene sa'n 20 jier net bywurke.&lt;br&gt;
Sa besteane bygelyks [[Bolswardia]] en [[CAB]] net mear en binne se fusearre ta SC Bolsward. De bêste manear soe wêze om dan even nei de Nederlânske ferzje te sjen. Ja Drewes hat wier gelyk dat we net alles byhâlde kinne, mar as it heal kin, soe it moai wêze dat siden, dy't mei Fryslân te krijen hawwe, in bytsje byholden wurde. Ik soe tinke dat sokke siden wol reedlik populêr by de lêzer wêze soene. Mar hawar as it net ien oanlokket om dêr mei oan 'e gong te gean, dat ik wol jimme ek gjin wurk opkringe, it moat wol moai bliuwe fansels. --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 19 jan 2026, 20.49 (CET)
:::::{{Ping|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|RomkeHoekstra|Mysha}} Dan moatte we earst mar ris in list sjen te meitsjen, fan wat we ha en wat der efterhelle is. Ik bin al fan de sport mar fan it fuotbal bin ik mear fan de grutte toernoaien en de gruttere klubs. [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 19 jan 2026, 09.42 (CET)
::::::{{Ping|FreyaSport}} Jo kinne [[:Kategory:Fryske_fuotbalklup]] as ynvintarisaasjelist brûke. Dat binne alle Fryske fuotbalklubs dêr't wy siden oer hawwe. Dan hoege jo net alle doarpen bylâns om te sjen oft der in artikel oer de pleatslike klub bestiet. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 20 jan 2026, 01.58 (CET)
:::::::{{Ping|FreyaSport|Kneppelfreed|Mysha|Ieneach fan 'e Esk|Drewes}} Moai dat jo dat oppakke wolle Freya. Eefkes in pear opmerkingen foar ús allegear: (1) miskien is it wol goed om der tenei by in bewurking wat konsekwinter om te tinken of der in fermoeden is dat it artikel by de tiid brocht wurde moat en sa ja, dan fuort eefkes dat berjocht ta te foegjen. Ferâldere artikels binne gjin reklame foar de Fryske wikipedy en ik kin my foarstelle dat soks argewaasje jout by in lêzer dêrfan, dus ek hiel moai dat Kneppelfreed dit eefkes oan 'e oarder stselde. Ik bin op it stuit wat mei Frankryk oan 'e gong en dêr kaam ik ek slim ferâldere artikels tsjin fan (grutte) plakken en sa ek mei de regio's dêre, wylst der wol lytse bewurkinkjes dien wurde. Somtiden is it ien yn eachopslach te sjen dat de ynformaasje yn in ynfoboks al aardich datearre is. (2) Sa'n berocht tafoegje is in ding, mar it moat ek dúdlik wêze wêrom&quot;t in berjocht tafoege wurdt. Sa is it handich om - yn guon gefallen - op 'e oerlisside (as it hiel erch nedich is) of teminsten yn 'e gearfetting in regeltsje efter te litten wat der krekt by de tiid brocht wurde moat. Dat hoecht net as dat yn ien eachopslach lykas by doarpen of stêden wol te sjen is, mar by [[Kim Kardashian]] bygelyks stiet noch in berjocht dat it artikel by de tiid brocht wurde moat, wylst dêr nei it oanbringen fan it berjocht noch wol oan wurke is. In regeltsje yn 'e gearfetting lykas &quot;by de tiid bringe&quot; of &quot;update nedich&quot; seit foar in oar net altiten alles. In update yn it artikel fan bygelyks wat? As in klub fusearre is of as der mei in persoan wat feroare is, dan is it handich om dat tagelyk mei de tafoeging fan it berjocht fuort op 'e oerlisside of yn 'e gearfetting del te setten. Sadat de persoan dy't it oppakt fuort ek wit wat der barre moat.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 20 jan 2026, 08.45 (CET)
:::::::: Ut dy beskriuwing lês ik dat wy in berjocht {{moatbywurke}} hawwe. Krekt hokfoar berjocht is dat? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
{{Ping|Mysha}} Mysha, dat is it berjocht: {{By de tiid}}.
:::::::: {{Ping|RomkeHoekstra|Kneppelfreed|Mysha|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|Welberry|Wutsje}} Ik ha sakrekt in begjintsje makke, nei efkes neitinken ha ik besletten it wat gestrukturearder ([[Wikipedy:Wikiprojekt/Fryske amateur fuobalklups]]) oan te pakken as wat ik mei de [[PC]] en de grutte Omgongen fan it hurdfytsen dien ha. Ek om't ek ik net alhiel thús bin yn it fuotbal. Ik gean earst de kommende wiken efkes goed de brot troch en dan moat it mar ris los en hooplik komt der wat help fan bûten. [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 20 jan 2026, 13.25 (CET)

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Meidogger:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meidogger oerlis:MediaWiki message delivery|oerlis]]) 18 jan 2026, 14.21 (CET)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

19 jan 2026, 22.01 (CET)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Oranjestêden ==

Wy sizze no op de haadside dat [[Oranjestêd]] de haadstêd is fan [[Arûba]] en fan [[Sint Eustaasjes]]. Dan moat dy keppeling, op de haadside, fansels al nei [[Oranjestêd]]; oars komt de lêzer by mar ien stêd út. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 9 feb 2026, 14.15 (CET)
: Ik haw [[Berjocht:Wisten jo dat/wike 7]] oanpast dat dy keppelet nei [[Oranjestêd]], mar ik wit net at it berjocht om it berjocht om it bejocht dan ek oanpast wurdt. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:: It is goedkaam. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])

== Reference Previews – experiment ==

Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this.

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Problem ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the &lt;sup&gt;a b&lt;/sup&gt; (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Assumption ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Idea ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision.

When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the &quot;x&quot; or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list.

&lt;gallery heights=&quot;275&quot; widths=&quot;250&quot;&gt;
File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version
File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker'''
&lt;/gallery&gt;

When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list.

&lt;gallery heights=&quot;275&quot; widths=&quot;250&quot;&gt;
File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker'''
File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview'''
File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview'''
&lt;/gallery&gt;

By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Experiment ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews.

We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[Meidogger:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Meidogger oerlis:Johannes Richter (WMDE)|oerlis]]) 20 feb 2026, 13.26 (CET)
:As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&amp;diff=prev&amp;oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). --[[Meidogger:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Meidogger oerlis:Johannes Richter (WMDE)|oerlis]]) 9 mrt 2026, 14.31 (CET)

:: Skriuwer wol graach in ekspiriment dwaan; ik haw gjin idee wêrom dat net op En: dien wurdt: It ekspiriment is beheind, dat de beheining op En: koe ienfâldich op mar 1% setten wurde. Mar it nuvere is dat der sein wurdt dat it barre sil; der wurdt net om tastimming frege, mar sûnder fregen wurdt dit oplein. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:: Author would like to do an experiment; I have no idea why it isn't done at En:: The experiment is limited, so the restriction on En: could simply be set to only 1%. But the strange thing is that it is SAID to be happening; permission is not asked, this is imposed without asking. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])

== Save the Date: zaterdag 20 juni 2026 Verjaardagsfeest Wikipedia 25 jaar! ==

Op 19 juni bestaat de Nederlandstalige Wikipedia precies 25 jaar en dat willen we vieren! 

Daarom nodigen we je van harte uit voor het verjaardagsfeest op zaterdag 20 juni van 12:00 tot 17:00 uur bij restaurant LE:EN in Utrecht. 

Inschrijving is geopend! Op [[wmnl:Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar!|deze pagina]] vind je meer informatie alsmede het inschrijfformulier.

We hopen dat je erbij kunt zijn en kijken ernaar uit je te mogen verwelkomen. Tot dan!

Met vriendelijke groet,

Team Wikimedia Nederland [[Meidogger:JansenKirsten|JansenKirsten]] ([[Meidogger oerlis:JansenKirsten|oerlis]]) 12 mrt 2026, 11.36 (CET)

: It is moai dat der romte foar in feestke is foar Nl:. Fansels is Fy: jonger: Wolle wy eat dwaan foar [[2 septimber]] [[2027]]? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])

== Kaarte? ==

Is it [[Klaverjasse (kaartspul)]] of [[Klaverjassen (kaartspul)]]? Wat wy ek skriuwe, der binne hoe ek lju dy't it der net mei iens binne. Dat, kinne jim der eat oer sizze dêr't wy by bliuwe kinne? Perslot: der binne noch mear spultsjes om te beskriuwen. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 13 mrt 2026, 13.45 (CET)

: [[Meidogger oerlis:Top8]] skreau op dy oerlisside in antwurd dat ik frege hie hjir te skriuwen:
:Ik soe oanslute wolle by wat Popkema yn syn grammatika seit, mei de oanfolling dat in ynfinityf brûkt as haadwurd gjin -n krijt as er sûnder fierdere determinearders foarkomt: 'Fytse is in sûne aktiviteit mar smoke wurde je net better fan.' Datselde jildt dus ek foar ynfinitiven dy't brûkt wurde as kopkes. 
:As der in bywurd by de ynfinityf komt bliuwt dy sûnder -n: 
:'Hurd wurkje is goed foar dy.' 
:Of: 'Altyd mar hurd wurkje is net goed foar dy.'
:Sagau't der in lidwurd of in oar bepalend wurd foar de ynfinityf komt, komt der wol in -n achter. 
:'Syn fytsen is ta in obsesje wurden.'
:'Dat altyd mar hurde wurkjen is net geod foar dy.' 
:Yn myn optyk is dat de gongbere Fryske noarm. 
:Troch de tanimmende druk fan it Hollânsk op it Fryske systeem sjogge je hieltiid faker in -n achter in ynfinityf, ek as it net hoecht/heart. Dêr woe ik net yn meigean.
:Om de regels krekt op papier te krijen (ik haw grif net alle gefallen goed útbonke) soene je in trochkrûpte grammatikus freegje moatte. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 13 mrt 2026, 17.07 (CET)

::{{Ping|Mysha}} Mar it is net in frije kar, Mysha, of in kwestje fan smaak: dit is grammatika. &quot;Klaverjasse&quot; is yn dit gefal simpelwei fout. &quot;Klaverjasse&quot; is in tiidwurd (''werkwoord''). As in wurd dat fan oarsprong in tiidwurd is, brûkt wurdt as in haadwurd (''zelfstandig naamwoord''), dan kriget it yn it Frysk in -n oan 'e ein. Dus: &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;''wy klaverjasse,''&lt;/span&gt; mar &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;''Ik hâld net fan klaverjasse'''n'''.''&lt;/span&gt; 
::Tiidwurden en haadwurdlik brûkte tiidwurden komme yn it Nederlânsk ek foar. Soks wurdt yn it Frysk allinnich mar fout dien (neffens my) om't it Nederlânsk by tiidwurden altyd al in -n oan 'e ein hat, dus yn dy taal sjogge (en hearre) je it ferskil net. 
::Hoe kinne je beide foarmen no útinoar hâlde as je dêr net genôch taalgefoel foar hawwe of as je gjin ''native speaker'' binne? Hiel simpel: as je der in lidwurd (&quot;it&quot;) foar sette kinne, moat der in -n oan 'e ein. By &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;''Wy klaverjasse altyd tiisdeitejûns''&lt;/span&gt; kin der gjin lidwurd foar. By &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;''Wy binne tiisdeitejûns altyd oan it klaverjasse'''n'''''&lt;/span&gt; stiet it lidwurd der al yn en is it dúdlik dat it net &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;''Wy binne tiisdeitejûns altyd oan it &lt;span style=&quot;text-decoration: line-through;&quot;&gt;klaverjasse&lt;/span&gt;''&lt;/span&gt; wêze kin. By &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;''Ik hâld net fan klaverjasse'''n'''''&lt;/span&gt; stiet der gjin lidwurd foar, mar kin it ynfoege wurde: &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;''Ik hâld net fan '''it''' klaverjassen.''&lt;/span&gt; Yn titels giet it altyd om haadwurdlik brûkt tiidwurd, omdat bgl. &quot;klaverjassen&quot; gjin sin is en dat wurd dus gjin tiidwurdsfunksje hawwe kin. Boppedat: wêr giet dat artikel oer? Oer '''it''' klaverjassen. 
::Ik hoopje dat ik it sa dúdlik útlein haw. Sa net, skromje dan net om my der nochris nei te freegjen. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 14 mrt 2026, 20.06 (CET)


::: {{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk}}{{Ping|Top8}}Sjoch: At hjimme beide skriuwe, dan is te sjen dat ik net freegje om't ìk dat aardich fyn, mar om't wy dúdlik hawwe moatte hoe it weze moat. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])

:@Mysha Ik snap dy wol, in net-memmetaalprater freget om hâldfêst. Mar soms binne de regels net simpel en sels mei dizige grinzen.
:@Ieneach fan 'e Esk Tank foar dyn útlis mar nei myn betinken makkest de saak te simpel (om didaktyske redenen miskien?). De sinnen dy't ik neamde: 'Hurd wurkje is goed foar dy.' of: 'Altyd mar hurd wurkje is net goed foar dy.' binne perfekt grammatikaal, mar it giet wol om in ynfinityf brûkt as haadwurd dy't gjin -n kriget. Neffens dyn argumint kin dat net. Sjoch ek Popkema syn 'Grammatica Fries', Utert 2006, s. 194. Dêr stiet hiel dúdlik dat yn de gefallen dat de ynfinityf 'zonder bepaaldwoord' stiet der gjin -n by hoecht. En foar kopkes dy't besteane út in ynfinityf sûnder bepaaldwurd jildt dus itselde. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 16 mrt 2026, 11.42 (CET)

::{{Ping|Mysha|Tulp8}} Tulp8, ik ha mei ferheardens jo stikje lêzen. Ik fyn &quot;wurkjen&quot; net sa'n goed foarbyld om't hjir yn myn omkriten troch frijwol eltsenien it hollanisme &quot;werken&quot; brûkt wurdt, en dat fertroebelet myn taalgefoel foar &quot;wurkjen&quot; wat. Mar as we &quot;wurkjen&quot; ferfange troch &quot;fytsen&quot;, dan soe ik altyd sizze: &quot;Hurd fytse'''n''' is goed foar dy&quot; en noait &quot;Hurd fytse is goed foar dy&quot;. Dat lêste doocht foar myn taalgefoel net. Ek: &quot;Fytse'''n''' is in sûne aktiviteit mar smoke'''n''' wurde je net better fan.&quot; Ik wit net wat ik der fierders fan sizze kin, mar dat is neffens mý hoe't it heart. Sa't jo jo beroppe op Popkema, berop ik my op it boekje ''Tiidwurden'', in útjefte fan 'e Afûk, wêryn't op side 22 yn 'e paragraaf ''Nammefoarm + -n'' stiet: &quot;By it brûken fan in tiidwurd as haadwurd kriget de nammefoarm ek in -n, bygelyks: It rinne'''n''' falt him swier; Prate'''n''' hâld ik net fan. Yn jo/Popkema's optyk soe dat twadde foarbyld &quot;Prate hâldt ik net fan&quot; wêze moatte, mar neffens de Afûk is dat net sa. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 17 mrt 2026, 01.15 (CET)
:::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk}}, der ferskynde in reade melding op myn skerm, mooglik wiene jo wat fan'e kaart en is hjirboppe in betizing mei de brûker {{Ping|Top8}}? [[Meidogger:Tulp8|Tulp8]] ([[Meidogger oerlis:Tulp8|oerlis]]) 20 mrt 2026, 17.32 (CET)
::::{{Ping|Tulp8}} Oeps. Sa siet it presys. Nim my net kwea-ôf. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 mrt 2026, 15.44 (CET)
:::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]Dat boekje ''Tiidwurden'' fan de Afûk haw ik ek. It jout yn par 2.4. in ferienfâldige werjefte fan it systeem want it gefal dat in ynfinityf brûkt wurdt as haadwurd sûnder determinearder stiet der net yn. Oars, it foarbyldsintsje 'Praten hâld ik net fan' dat jo jouwe stiet net yn it boekje fan de Afûk. Boppedat is dat sintsje net in korrekt foarbyld omdat it ferhâldingswurd 'fan' strâne is. Dat heart eins by 'praten'.
:::::In better foarbyld is 'Prate is goed foar har'. Dêr heart nei myn taalgefoel gjin n achter. Mar ja, as it op yndividueel taalgefoel oankomt, dan is it jowes tsjinoer mines. Noch in foarbyld: Ik fyn 'Hurd fytse is goed foar de lea' (en ek 'Hurdfytse is in moaie sport':-)) grammatikaal korrekte sinnen. Sa't ik earder sei, miskien soene wy hjir in trochkrûpte grammatikus rieplachtsje kinne. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 26 mrt 2026, 00.16 (CET)
::::::{{Ping|Top8}} Jo hawwe blykber in totaal oare útjefte fan ''Tiidwurden'', want yn myn ferzje giet it fan paragraaf 2.2.3. nei 3, dus 2.4 bestiet net. Ik kin foaryn gjin druk fine, mar ik tink dat ik de oarspronklike útjefte út 1989 haw. By my giet ik yn dizze saak om par. 4.5.2. op side 22, dêr't trije foarbylden jûn wurde:
::::::*It rinnen falt him swier.
::::::*It sliepen wol net mear.
::::::*Praten hâld ik net fan.
::::::Dat foarbyldsintsje stiet der dus wol deeglik yn. (It middelste foarbyld hie ik hjirboppe weilitten om't dat op itselde delkomt as foarbyld nû. 1.) As dat is wat jo bedoele mei &quot;haadwurd sûnder determinearder&quot; (en sa haw ik it al begrepen), dan wurdt ek dy foarm yn it boekje beskreaun. Dat en wêr't &quot;fan&quot; yn dy sin stiet, hat neffens my gjin inkele ynfloed op 'e fraach oft it haadwurdlik brûkte tiidwurd in wurdeinige -n kriget of net. Mar om jo foarbyld te nimmen: dat heart dus neffens my (en neffens de Afûk) &quot;Praten is goed foar har&quot; te wêzen. Dêr komme we dan, sa't jo hjirboppe al fêststelden, net fierder mei.
::::::Mar jo skriuwe hjirboppe: &quot;''Troch de tanimmende druk fan it Hollânsk op it Fryske systeem sjogge je hieltiid faker in -n achter in ynfinityf, ek as it net hoecht/heart.''&quot; Dêr woe ik noch al even tsjinyn gean. Neffens my is it krekt oarsom: sa't it my út myn jeugd bystiet, waard doe altyd &quot;Praten is goed foar dy&quot; sein, mei in -n, wylst de foarm &quot;Prate is goed foar dy&quot;, sûnder -n, der letter geandewei ynslûpt is ûnder druk fan it Nederlânsk. Alteast, sa haw ik dat belibbe. Want it Nederlânsk makket gjin ûnderskie tusken skriuwwize en útspraak fan tiidwurden en haadwurdlik brûkte tiidwurden. Friezen ferlieze dêrtroch it besef dat dat ûnderskie bestiet en begjinne nei Nederlânsk foarbyld haadwurdlik brûkte tiidwurden út te sprekken en te skriuwen as gewoane tiidwurden. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 26 mrt 2026, 02.24 (CET)

== Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] ==

Appologies for posting in English. Also, I could not locate a dedicated page for bot request in {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}, so I am posting here. Please direct me to the correct page if one exists. Thank you.

* '''Bot name''': [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]]
* '''Bot operator''': [[commons:User:SchlurcherBot]]
* '''Bot task''': Automatically convert links from &lt;code&gt;http://&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;https://&lt;/code&gt; (secure protocol migration)
* '''Technical details''': Please see [[metawiki:User:SchlurcherBot|meta:User:SchlurcherBot]] for full details, including the expected number of affected URLs on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}.
* '''Bot flags on other projects:''': [[metawiki:Steward_requests/Bot_status/2025-12#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Global bot status granted]]. Also flagged on [[:en:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/SchlurcherBot|English Wikipedia]], [[:en:de:Wikipedia:Bots/Anträge_auf_Botflag/Archiv/2025#2025-02-14_–_SchlurcherBot|German Wikipedia]], [[:en:fr:Wikipédia:Bot/Statut/Archive_12#(Traité)_SchlurcherBot|French Wikipedia]], [[:en:it:Wikipedia:Bot/Autorizzazioni/Archivio/2025#SchlurcherBot|Italian Wikipedia]], [[:en:pl:Wikipedia:Boty/Zgłoszenia/2025#Wikipedysta:SchlurcherBot|Polish Wikipedia]], [[:en:pt:Wikipédia:Robôs/Pedidos_de_aprovação/Arquivo/2025#SchlurcherBot|Portuguese Wikipedia]], and [[commons:Commons:Bots/Requests/SchlurcherBot2|Commons]]. For a full list, see: [[metawiki:Special:CentralAuth/SchlurcherBot|sulutil:SchlurcherBot]]
* '''Comment''': The bot is globally approved and active on the top 10 Wikipedia projects. As this wiki has opted out of the global bot policy, I am requesting permission to perform these link updates on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}} as well. Please let me know if a local bot flag can be granted or if you have any questions. Thank you. [[Meidogger:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Meidogger oerlis:Schlurcher|oerlis]]) 21 mrt 2026, 16.43 (CET)

:{{Ping|Drewes|Kneppelfreed}} Goeie. Dit liket my wol okee. Sille wy dit mar takenne? [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 mrt 2026, 17.39 (CET)
::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], ja dat liket my ek wol goed ta. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 mrt 2026, 21.07 (CET)
:::Ik ha ek gjin beswier. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 23 mrt 2026, 11.24 (CET)
:::: [[File:Symbol neutral vote.svg|18px]] [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) - Ik wit it net: ik gean der fanút dat at immen keazen hat foar &quot;http:&quot;, dat dêr dan in grûn foar is. Mar at der sein wurdt dat der al ferskate tapassings foar binne, dan nim ik oan dat sokke problemen al fûn binne. (Wie der berjocht dêr't ik dat &quot;neutraal&quot; mei dwaan koe?) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:::: {{Neutraal}} [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
::::: Ik leau net dat dêr al in berjocht foar bestiet, mar fiel jo frij om it oan te meitsjen. Wat dizze diskusje fierders oangiet: foarstel is oannommen. Ik sil ris sjen oft ik &quot;bot flag&quot; aktivearre krij. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 26 mrt 2026, 02.00 (CET)
:::::{{Ping|Schlurcher}} Hello. We (the aministrators of this Wikipedia) talked it over and decided to grant your request. I believe I have taken care of it, but I've never done this before (we don't get many bot flag requests, in fact almost none). So if there is a problem, please let me know. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 26 mrt 2026, 02.34 (CET)
::::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Thanks for confirming, everything looks fine. --[[Meidogger:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Meidogger oerlis:Schlurcher|oerlis]]) 26 mrt 2026, 22.48 (CET)

Ik tocht al; grif hawwe wy dêr wat foar: It wie: &quot;foar&quot; {{foar}}; &quot;tsjin&quot; {{tsjin}} ; en &quot;neutraal&quot; {{neutraal}}. (No opnaam yn de list fan berjochten.) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:Moat dat &quot;Neutraal&quot; net &quot;Unthâlding&quot; wurde? [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 28 mrt 2026, 21.02 (CET)

:: Dit is hoe't @[[Meidogger:J'88|J'88]] it makke hat, 15 jier lyn. Fansels kin it ek {{Unthâlde}} wêze, mar dan komme wy wer by de stavering fan it tiidwurd. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:[[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 30 mrt 2026, 12.11 (CEST)

== Beursaanvraag Wikimania 2026 geopend ==

Van 21 - 25 juli vindt [[wikimania:2026:Wikimania|Wikimania]] in Parijs plaats, de jaarlijkse wereldwijde conferentie voor iedereen die betrokken is bij een of meerdere Wikimedia-projecten. 

Wikimedia Nederland stelt een beperkt aantal beurzen beschikbaar voor reis- en verblijfskosten voor het hoofdprogramma van 23–25 juli. Je kunt tot uiterlijk zondag 12 april een beurs aanvragen. 

[[wmnl:Wikimania_2026|Meer informatie over de beursaanvraag vind je op de verenigingswiki]]. [[Meidogger:JansenKirsten|JansenKirsten]] ([[Meidogger oerlis:JansenKirsten|oerlis]]) 23 mrt 2026, 15.06 (CET)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;</text>
      <sha1>iocctldahxf5b4ecndr55pe8csnjnp2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Midden-Drinte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2073</id>
    <revision>
      <id>1223867</id>
      <parentid>1220260</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:46:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plakken */</comment>
      <origin>1223867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6024" sha1="9286a4cxyn21bg7gnlbxumzqyfu74i4" xml:space="preserve">{{Ynfoboks gemeente
| namme                       = Midden-Drinte
| ôfbyld                      = [[File:BAG woonplaatsen - Gemeente Midden-Drenthe.png|300px]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;''Wenplakken fan 'e gemeente Midden Drinte''&lt;/small&gt;
| flagge                      = [[File:Flag of Midden-Drenthe.svg|border|100px]]
| wapen                       = [[File:Coat of arms of Midden-Drenthe.svg|80px]]
| lokaasje                    = [[File:NL - locator map municipality code GM1731 (2016).png|300px]] 
| lân                         = [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of Drenthe.svg|border|20px]] [[Drinte]]
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| boargemaster                = 
| haadplak                    = [[Beilen]]
| grutste plak                = [[Beilen]]
| ynwennertal                 = {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Midden-Drinte}} &lt;small&gt;({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}})&lt;/small&gt; &lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/gemeente/midden-drenthe/#:~:text=Inwoners%20in%20de%20gemeente%20Midden,januari%20in%20het%20bevolkingsregister%20vastgelegd. Alle Cijfers]&lt;/ref&gt;
| befolkingstichtens          = 154 ynw./km²
| oerflak                     = 345,87 km²
| wêrfan lân                  = 340,51 km²
| wêrfan wetter               = 5,36 km²
| tal stêden                  = 
| tal doarpen                 = 
| ferkearsieren               = [[File:NL-A28.svg|40px]] [[File:NLD-N371.svg|40px]]  [[File:NLD-N374.svg|40px]] [[File:NLD-N381.svg|40px]] 
| oprjochte                   = 1998
| perioade 1                  = 
| namme perioade 1            = 
| perioade 2                  = 
| namme perioade 2            = 
| perioade 3                  = 
| namme perioade 3            = 
| perioade 4                  = 
| namme perioade 4            = 
| perioade 5                  = 
| namme perioade 5            = 
| opheft                      = 
| opgien yn                   = 
| no part fan                 = 
| netnûmer                    = 0593
| postkoades                  = 
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = UTC +2
| webside                     = [https://www.middendrenthe.nl/website/!suite05.scherm1308 Side gemeente]
}}
'''Midden-Drinte''' (''Midden-Drenthe'') is in [[Gemeenten yn Drinte|gemeente]] yn de [[provinsje]] [[Drinte]] en mei {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Midden-Drinte}} ({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}}, boarne:CBS) op in oerflak fan 345,87 km² (wêrfan 5,36 km² wetter). It haadplak fan de gemeente is [[Beilen]]. Midden-Drinte waard yn [[1998]] foarme troch de fúzje fan 'e eardere gemeenten [[Beilen (gemeente)|Beilen]], [[Smilde (gemeente)|Smilde]] en [[Westerbork (gemeente)|Westerbork]].

== Plakken ==
De gemeente Midden-Drinte telt 22 doarpen en 7 buorskippen.

''Ynwennertal doarpen op 1 jannewaris 2021:''

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Doarp || Ynwenners&lt;ref&gt;CBS&lt;/ref&gt; || Doarp || Ynwenners&lt;ref&gt;CBS&lt;/ref&gt;
|-
| [[Beilen]] || align=&quot;right&quot;| 11.355 || [[Mantinge]] || align=&quot;right&quot;| 375 
|-
| [[Boppesmilde]]|| align=&quot;right&quot; | 3350 ||  [[Nij-Balinge]] || align=&quot;right&quot;| 945 
|-
| [[Bruntinge]] || align=&quot;right&quot;| ? || [[Oranje (Drinte)|Oranje]] || align=&quot;right&quot; | 355
|-
| [[Drijber]] || align=&quot;right&quot;| 475 || [[Orvelte]] || align=&quot;right&quot;| 250
|-
| [[Elp]] || align=&quot;right&quot;| 375 || [[Smilde]] || align=&quot;right&quot;| 4.895
|-
| [[Eursinge]] || align=&quot;right&quot;| 60  || [[Spier (Drinte)|Spier]] || align=&quot;right&quot;| 380
|-
| [[Garminge]] || align=&quot;right&quot;| 105 ||   [[Westerbork (doarp)|Westerbork]] || align=&quot;right&quot;| 4.705
|-
| [[Hijken]] || align=&quot;right&quot;| 685 ||  [[Wijster]] || align=&quot;right&quot;| 1.085 
|-
| [[Hegersmilde]] || align=&quot;right&quot;| 1.270 || [[Witteveen (Midden-Drinte)|Witteveen]] || align=&quot;right&quot;| 555 
|-
| [[Hooghalen]] || align=&quot;right&quot;| 1.455 ||[[Zuidveld (Midden-Drenthe)|Zuidveld]] || align=&quot;right&quot;| 70
|-
| [[Laaghalen]] || align=&quot;right&quot;| 115 || [[Zwiggelte]] || align=&quot;right&quot;| 470 
|-
|}

''Buorskippen:''

{|buorskiip class=&quot;wikitable&quot;
! Doarp || Ynwenners&lt;ref&gt;Alle Cijfers&lt;/ref&gt;
|-
| [[Brunsting]] || align=&quot;right&quot;| 95
|-
| [[Hijkersmilde]] || align=&quot;right&quot;| ? 
|-
| [[Holthe]] || align=&quot;right&quot;| 130
|-
| [[Laaghalerveen]] || align=&quot;right&quot;| ?
|-
|[[Lieving]] en [[Makkum (Drinte)|Makkum]] || align=&quot;right&quot;| 215
|-
|[[Ter Horst]] || align=&quot;right&quot;| ?
|-
|}

== Polityk ==
=== Ferdieling sitten gemeenteried ===
De gemeenteried fan Midden-Drinte hat 23 riedsleden. Utslaggen fan de riedsferkiezings sûnt 1998:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!colspan=&quot;16&quot;|Gemeenteriedssiten
|-
! Partij || 1998 || 2002 || 2006 || 2010 || 2014 || 2018 || 2022&lt;small&gt;&lt;ref&gt;[https://verkiezingensite.nl/uitslag/midden-drenthe Ferkiezingssite]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Gemeentebelangen Midden-Drinte / [[BoerBoargerBeweging|BBB]] ||2||2||1||1||2||3||5
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| GBSBW &lt;br&gt; (Gemeentebelangen Smilde-Beilen-Westerbork) ||3||3||1||2||2||3||5
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Partij fan de Arbeid|PvdA]] ||7||7||9||7||6||4||4
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Kristen-Demokratysk Appèl|CDA]] ||6||6||5||5||4||4||3
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[VVD]]||3||3||4||4||3||4||3
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[GrienLinks|GL]]||1||1||1||2||1||1||1
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[KristenUny|CU]]||-||-||1||1||2||2||1
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[D66]]||1||1||-||1||3||2||1
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]]||-||-||1||-||-||-||-
|-
! Meiïnoar || '''23'''||'''23'''||'''23'''||'''23'''||'''23'''||'''23'''||'''23'''
|-
! Opkomst || ? || ? || ? || ? ||? || 58,9 || 57,2% 
|}


{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat|Midden-Drenthe|Midden-Drinte}}
}}
{{msg:GemeentenDrinte}}
[[Kategory:Midden-Drinte| ]]
[[Kategory:Gemeente yn Drinte]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1998]]</text>
      <sha1>9286a4cxyn21bg7gnlbxumzqyfu74i4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223868</id>
      <parentid>1223867</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:47:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plakken */</comment>
      <origin>1223868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6023" sha1="gio271wiv49qcsy5txpphykh4cthq9e" xml:space="preserve">{{Ynfoboks gemeente
| namme                       = Midden-Drinte
| ôfbyld                      = [[File:BAG woonplaatsen - Gemeente Midden-Drenthe.png|300px]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;''Wenplakken fan 'e gemeente Midden Drinte''&lt;/small&gt;
| flagge                      = [[File:Flag of Midden-Drenthe.svg|border|100px]]
| wapen                       = [[File:Coat of arms of Midden-Drenthe.svg|80px]]
| lokaasje                    = [[File:NL - locator map municipality code GM1731 (2016).png|300px]] 
| lân                         = [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of Drenthe.svg|border|20px]] [[Drinte]]
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| boargemaster                = 
| haadplak                    = [[Beilen]]
| grutste plak                = [[Beilen]]
| ynwennertal                 = {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Midden-Drinte}} &lt;small&gt;({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}})&lt;/small&gt; &lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/gemeente/midden-drenthe/#:~:text=Inwoners%20in%20de%20gemeente%20Midden,januari%20in%20het%20bevolkingsregister%20vastgelegd. Alle Cijfers]&lt;/ref&gt;
| befolkingstichtens          = 154 ynw./km²
| oerflak                     = 345,87 km²
| wêrfan lân                  = 340,51 km²
| wêrfan wetter               = 5,36 km²
| tal stêden                  = 
| tal doarpen                 = 
| ferkearsieren               = [[File:NL-A28.svg|40px]] [[File:NLD-N371.svg|40px]]  [[File:NLD-N374.svg|40px]] [[File:NLD-N381.svg|40px]] 
| oprjochte                   = 1998
| perioade 1                  = 
| namme perioade 1            = 
| perioade 2                  = 
| namme perioade 2            = 
| perioade 3                  = 
| namme perioade 3            = 
| perioade 4                  = 
| namme perioade 4            = 
| perioade 5                  = 
| namme perioade 5            = 
| opheft                      = 
| opgien yn                   = 
| no part fan                 = 
| netnûmer                    = 0593
| postkoades                  = 
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = UTC +2
| webside                     = [https://www.middendrenthe.nl/website/!suite05.scherm1308 Side gemeente]
}}
'''Midden-Drinte''' (''Midden-Drenthe'') is in [[Gemeenten yn Drinte|gemeente]] yn de [[provinsje]] [[Drinte]] en mei {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Midden-Drinte}} ({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}}, boarne:CBS) op in oerflak fan 345,87 km² (wêrfan 5,36 km² wetter). It haadplak fan de gemeente is [[Beilen]]. Midden-Drinte waard yn [[1998]] foarme troch de fúzje fan 'e eardere gemeenten [[Beilen (gemeente)|Beilen]], [[Smilde (gemeente)|Smilde]] en [[Westerbork (gemeente)|Westerbork]].

== Plakken ==
De gemeente Midden-Drinte telt 22 doarpen en 7 buorskippen.

''Ynwennertal doarpen op 1 jannewaris 2021:''

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Doarp || Ynwenners&lt;ref&gt;CBS&lt;/ref&gt; || Doarp || Ynwenners&lt;ref&gt;CBS&lt;/ref&gt;
|-
| [[Beilen]] || align=&quot;right&quot;| 11.355 || [[Mantinge]] || align=&quot;right&quot;| 375 
|-
| [[Boppesmilde]]|| align=&quot;right&quot; | 3350 ||  [[Nij-Balinge]] || align=&quot;right&quot;| 945 
|-
| [[Bruntinge]] || align=&quot;right&quot;| ? || [[Oranje (Drinte)|Oranje]] || align=&quot;right&quot; | 355
|-
| [[Drijber]] || align=&quot;right&quot;| 475 || [[Orvelte]] || align=&quot;right&quot;| 250
|-
| [[Elp]] || align=&quot;right&quot;| 375 || [[Smilde]] || align=&quot;right&quot;| 4.895
|-
| [[Eursinge]] || align=&quot;right&quot;| 60  || [[Spier (Drinte)|Spier]] || align=&quot;right&quot;| 380
|-
| [[Garminge]] || align=&quot;right&quot;| 105 ||   [[Westerbork (doarp)|Westerbork]] || align=&quot;right&quot;| 4.705
|-
| [[Hijken]] || align=&quot;right&quot;| 685 ||  [[Wijster]] || align=&quot;right&quot;| 1.085 
|-
| [[Hegersmilde]] || align=&quot;right&quot;| 1.270 || [[Witteveen (Midden-Drinte)|Witteveen]] || align=&quot;right&quot;| 555 
|-
| [[Hooghalen]] || align=&quot;right&quot;| 1.455 ||[[Zuidveld (Midden-Drenthe)|Zuidveld]] || align=&quot;right&quot;| 70
|-
| [[Laaghalen]] || align=&quot;right&quot;| 115 || [[Zwiggelte]] || align=&quot;right&quot;| 470 
|-
|}

''Buorskippen:''

{|buorskiip class=&quot;wikitable&quot;
! Doarp || Ynwenners&lt;ref&gt;Alle Cijfers&lt;/ref&gt;
|-
| [[Brunsting]] || align=&quot;right&quot;| 95
|-
| [[Hijkersmilde]] || align=&quot;right&quot;| ? 
|-
| [[Holthe]] || align=&quot;right&quot;| 130
|-
| [[Laaghalerveen]] || align=&quot;right&quot;| ?
|-
|[[Lieving]] en [[Makkum (Drinte)|Makkum]] || align=&quot;right&quot;| 215
|-
|[[Terhorst]] || align=&quot;right&quot;| ?
|-
|}

== Polityk ==
=== Ferdieling sitten gemeenteried ===
De gemeenteried fan Midden-Drinte hat 23 riedsleden. Utslaggen fan de riedsferkiezings sûnt 1998:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!colspan=&quot;16&quot;|Gemeenteriedssiten
|-
! Partij || 1998 || 2002 || 2006 || 2010 || 2014 || 2018 || 2022&lt;small&gt;&lt;ref&gt;[https://verkiezingensite.nl/uitslag/midden-drenthe Ferkiezingssite]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Gemeentebelangen Midden-Drinte / [[BoerBoargerBeweging|BBB]] ||2||2||1||1||2||3||5
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| GBSBW &lt;br&gt; (Gemeentebelangen Smilde-Beilen-Westerbork) ||3||3||1||2||2||3||5
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Partij fan de Arbeid|PvdA]] ||7||7||9||7||6||4||4
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Kristen-Demokratysk Appèl|CDA]] ||6||6||5||5||4||4||3
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[VVD]]||3||3||4||4||3||4||3
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[GrienLinks|GL]]||1||1||1||2||1||1||1
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[KristenUny|CU]]||-||-||1||1||2||2||1
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[D66]]||1||1||-||1||3||2||1
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]]||-||-||1||-||-||-||-
|-
! Meiïnoar || '''23'''||'''23'''||'''23'''||'''23'''||'''23'''||'''23'''||'''23'''
|-
! Opkomst || ? || ? || ? || ? ||? || 58,9 || 57,2% 
|}


{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat|Midden-Drenthe|Midden-Drinte}}
}}
{{msg:GemeentenDrinte}}
[[Kategory:Midden-Drinte| ]]
[[Kategory:Gemeente yn Drinte]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1998]]</text>
      <sha1>gio271wiv49qcsy5txpphykh4cthq9e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223869</id>
      <parentid>1223868</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plakken */</comment>
      <origin>1223869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6023" sha1="0zrxgnqzfk8e6934k1kkbzg73ojrmvn" xml:space="preserve">{{Ynfoboks gemeente
| namme                       = Midden-Drinte
| ôfbyld                      = [[File:BAG woonplaatsen - Gemeente Midden-Drenthe.png|300px]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;''Wenplakken fan 'e gemeente Midden Drinte''&lt;/small&gt;
| flagge                      = [[File:Flag of Midden-Drenthe.svg|border|100px]]
| wapen                       = [[File:Coat of arms of Midden-Drenthe.svg|80px]]
| lokaasje                    = [[File:NL - locator map municipality code GM1731 (2016).png|300px]] 
| lân                         = [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of Drenthe.svg|border|20px]] [[Drinte]]
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| boargemaster                = 
| haadplak                    = [[Beilen]]
| grutste plak                = [[Beilen]]
| ynwennertal                 = {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Midden-Drinte}} &lt;small&gt;({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}})&lt;/small&gt; &lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/gemeente/midden-drenthe/#:~:text=Inwoners%20in%20de%20gemeente%20Midden,januari%20in%20het%20bevolkingsregister%20vastgelegd. Alle Cijfers]&lt;/ref&gt;
| befolkingstichtens          = 154 ynw./km²
| oerflak                     = 345,87 km²
| wêrfan lân                  = 340,51 km²
| wêrfan wetter               = 5,36 km²
| tal stêden                  = 
| tal doarpen                 = 
| ferkearsieren               = [[File:NL-A28.svg|40px]] [[File:NLD-N371.svg|40px]]  [[File:NLD-N374.svg|40px]] [[File:NLD-N381.svg|40px]] 
| oprjochte                   = 1998
| perioade 1                  = 
| namme perioade 1            = 
| perioade 2                  = 
| namme perioade 2            = 
| perioade 3                  = 
| namme perioade 3            = 
| perioade 4                  = 
| namme perioade 4            = 
| perioade 5                  = 
| namme perioade 5            = 
| opheft                      = 
| opgien yn                   = 
| no part fan                 = 
| netnûmer                    = 0593
| postkoades                  = 
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = UTC +2
| webside                     = [https://www.middendrenthe.nl/website/!suite05.scherm1308 Side gemeente]
}}
'''Midden-Drinte''' (''Midden-Drenthe'') is in [[Gemeenten yn Drinte|gemeente]] yn de [[provinsje]] [[Drinte]] en mei {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Midden-Drinte}} ({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}}, boarne:CBS) op in oerflak fan 345,87 km² (wêrfan 5,36 km² wetter). It haadplak fan de gemeente is [[Beilen]]. Midden-Drinte waard yn [[1998]] foarme troch de fúzje fan 'e eardere gemeenten [[Beilen (gemeente)|Beilen]], [[Smilde (gemeente)|Smilde]] en [[Westerbork (gemeente)|Westerbork]].

== Plakken ==
De gemeente Midden-Drinte telt 22 doarpen en 7 buorskippen.

''Ynwennertal doarpen op 1 jannewaris 2021:''

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Doarp || Ynwenners&lt;ref&gt;CBS&lt;/ref&gt; || Doarp || Ynwenners&lt;ref&gt;CBS&lt;/ref&gt;
|-
| [[Beilen]] || align=&quot;right&quot;| 11.355 || [[Mantinge]] || align=&quot;right&quot;| 375 
|-
| [[Boppesmilde]]|| align=&quot;right&quot; | 3350 ||  [[Nij-Balinge]] || align=&quot;right&quot;| 945 
|-
| [[Bruntinge]] || align=&quot;right&quot;| ? || [[Oranje (Drinte)|Oranje]] || align=&quot;right&quot; | 355
|-
| [[Drijber]] || align=&quot;right&quot;| 475 || [[Orvelte]] || align=&quot;right&quot;| 250
|-
| [[Elp]] || align=&quot;right&quot;| 375 || [[Smilde]] || align=&quot;right&quot;| 4.895
|-
| [[Eursinge]] || align=&quot;right&quot;| 60  || [[Spier (Drinte)|Spier]] || align=&quot;right&quot;| 380
|-
| [[Garminge]] || align=&quot;right&quot;| 105 ||   [[Westerbork (doarp)|Westerbork]] || align=&quot;right&quot;| 4.705
|-
| [[Hijken]] || align=&quot;right&quot;| 685 ||  [[Wijster]] || align=&quot;right&quot;| 1.085 
|-
| [[Hegersmilde]] || align=&quot;right&quot;| 1.270 || [[Witteveen (Midden-Drinte)|Witteveen]] || align=&quot;right&quot;| 555 
|-
| [[Hooghalen]] || align=&quot;right&quot;| 1.455 ||[[Zuidveld (Midden-Drenthe)|Zuidveld]] || align=&quot;right&quot;| 70
|-
| [[Laaghalen]] || align=&quot;right&quot;| 115 || [[Swiggelte]] || align=&quot;right&quot;| 470 
|-
|}

''Buorskippen:''

{|buorskiip class=&quot;wikitable&quot;
! Doarp || Ynwenners&lt;ref&gt;Alle Cijfers&lt;/ref&gt;
|-
| [[Brunsting]] || align=&quot;right&quot;| 95
|-
| [[Hijkersmilde]] || align=&quot;right&quot;| ? 
|-
| [[Holthe]] || align=&quot;right&quot;| 130
|-
| [[Laaghalerveen]] || align=&quot;right&quot;| ?
|-
|[[Lieving]] en [[Makkum (Drinte)|Makkum]] || align=&quot;right&quot;| 215
|-
|[[Terhorst]] || align=&quot;right&quot;| ?
|-
|}

== Polityk ==
=== Ferdieling sitten gemeenteried ===
De gemeenteried fan Midden-Drinte hat 23 riedsleden. Utslaggen fan de riedsferkiezings sûnt 1998:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!colspan=&quot;16&quot;|Gemeenteriedssiten
|-
! Partij || 1998 || 2002 || 2006 || 2010 || 2014 || 2018 || 2022&lt;small&gt;&lt;ref&gt;[https://verkiezingensite.nl/uitslag/midden-drenthe Ferkiezingssite]&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Gemeentebelangen Midden-Drinte / [[BoerBoargerBeweging|BBB]] ||2||2||1||1||2||3||5
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| GBSBW &lt;br&gt; (Gemeentebelangen Smilde-Beilen-Westerbork) ||3||3||1||2||2||3||5
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Partij fan de Arbeid|PvdA]] ||7||7||9||7||6||4||4
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Kristen-Demokratysk Appèl|CDA]] ||6||6||5||5||4||4||3
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[VVD]]||3||3||4||4||3||4||3
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[GrienLinks|GL]]||1||1||1||2||1||1||1
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[KristenUny|CU]]||-||-||1||1||2||2||1
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[D66]]||1||1||-||1||3||2||1
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]]||-||-||1||-||-||-||-
|-
! Meiïnoar || '''23'''||'''23'''||'''23'''||'''23'''||'''23'''||'''23'''||'''23'''
|-
! Opkomst || ? || ? || ? || ? ||? || 58,9 || 57,2% 
|}


{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat|Midden-Drenthe|Midden-Drinte}}
}}
{{msg:GemeentenDrinte}}
[[Kategory:Midden-Drinte| ]]
[[Kategory:Gemeente yn Drinte]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1998]]</text>
      <sha1>0zrxgnqzfk8e6934k1kkbzg73ojrmvn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kollumer Oproer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4233</id>
    <revision>
      <id>1223887</id>
      <parentid>1191916</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:03:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Plus krante-artikelen</comment>
      <origin>1223887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4555" sha1="7j38ai4hnkxldy06fbayhw5dv576ly7" xml:space="preserve">It '''Kollumer Oproer''' wie in opstân tsjin it [[Patriotten|patriottysk]] bewâld yn [[Kollum]] op [[3 febrewaris|3]] en [[4 febrewaris]] [[1797]].

== Tefoaren ==
De ynfiering fan de [[boargerbewapening]] yn Fryslân rôp ûnder oaren yn [[Kollumerlân]] ferset op. Sa wienen der in protte minsken dy't harren namme net opjaan woenen. De direkte oanlieding ta it opskuor wie lykwols de arrestaasje yn de nacht fan 2 op 3 febrewaris fan in drinkebroer, [[Abele Reitses]] fan [[Boerum]] dy't yn in herberch lûd ferkundige hie dat alles stikken better wie doe't de [[Willem V fan Oranje-Nassau|prins]] der noch wie en [[Fryslân]] noch in autonoom gewest wie. Yntusken naam de ûnrêst ek ta yn plakken bûten Kollumerlân. Dy drokte wie it meast te fernimmen yn [[De Westerein]]. 

== 3 febrewaris ==
De deis dêrop kamen in protte minsken, fral út it westen fan [[Kollumerlân]] nei Kollum. Under oanfiering fan [[Salomon Levy]] fan de [[Kollumersweach|Sweach]] en [[Jan Binnes]] fan [[Aldwâld]] twongen se de sekretaris te soargjen dat Reitses frijlitten waard. Lykwols waard it bewâld yn Ljouwert warskôge, dat der waarden fersterkings nei Kollum ta stjoerd dy't ûnder oaren Jan Binnes yn de tsjerke finzen setten.

Yn De Westerein wiene der rellen yn 'e herberch fan [[Keimpe Heines]] en syn frou [[Tjitske Pieters]]. Hja hawwe dêr letter hege boetes foar krigen.

== 4 febrewaris ==
De oare deis kamen de oanhingers fan Jan Binnes werom nei Kollum, no ek mei lju út [[Boerum]] en út de [[Dongeradiel]]en en ferdreaunen de troepen fan de [[patriotten]] út Kollum. Dêrby soe Levy drige hawwe de bekende patriot [[Abel Keuning]] &quot;oan repen te snijen&quot; as er him seach. Yndie waard Keuning letter dy dei by Dokkum molestearre. Yntusken waard der in detasjemint ruterij nei Kollum stjoerd, dy't de rêst yn de flekke werombrocht.

== Ofrin ==
De dagen dêrnei waarden yn hiel it noarden en noardeasten fan Fryslân rebellen oanholden. Oan 168 finzenen waarden straffen oplein. Begjin 1797 waard Jan Binnes foar syn oandiel yn it trelit yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] ta de deastraf feroardiele. Salomon Levy dûkte ûnder, mar waard in jier letter ek oppakt. Levy hat altyd ûntkend dat hy de lieder fan it oproer wie en sei dat er sels twongen wie om mei te dwaan. De tsjûgen bestimpele er as ûnbetrouber en leageneftich. Lykwols waard ek Levy foar syn oanpart yn it oproer ta de dea wiisd. Op [[17 maart]] [[1798]] kaam er yn Ljouwert oan syn ein.

As gefolch fan de rebûlje ferlearen [[Abraham Staal]] en [[Gerrit Paape]] harren posysje as rjochter oan it [[Hof fan Fryslân]].

== Iepenloftspul ==
Yn 1936 skreau [[J.P. Wiersma]] it iepenloftspul &quot;Skaed en Ljocht&quot; oer it Kollumer oproer, in bewurking fan &quot;It Jubeljier&quot; fan [[Simke Kloosterman]].
Yn 2019 waard it iepenloftspul [[Salomon - It Kollumer oproer]] yn Kollum opfierd.

== Literatuer ==
* {{Aut|Kuiper J.}}, Een revolutie ontrafeld; politiek in Friesland 1795 - 1798'. Utjouwerij Van Wijnen, Frjentsjer 2002
* {{Aut|Van der Veen B. K.}}, Kollumer Oproer van 1797 - Skipper Publishing, 1994
* {{aut|[[Jacques Kuiper]]}}, ‘Het Kollumer Oproer’, yn: Fryslân 3 (1997) 13-16.
Oer it krekte wenplak (en pleats) fan Jan Binnes:
* {{aut|[[Oebele Vries]]}}, ‘'Wêr wenne Jan Binnes, de oproerkraaier út Aldwâld?', Nieuwsblad van Noord-Oost Friesland, 5-2-1997.
Oer it ‘Tweede Kollumer oproer’ (fan 3 maaie 1943) sjoch:
* {{aut|Oebele Vries}}, ''Boer Gerben Feitsma. Portret van een Friese NSB-burgemeester'' (De Gordyk 2008) 140-145.

== Keppeling om utens ==
* [http://www.oudheidkamerkollum.nl/kollumer-oproer.php Kollumer Oproer by ''oudheidkamer Mr. Andreae'']
* [http://sneuperdokkum.blogspot.nl/2009/08/johann-christian-sperling-en-het.html Wat hat de rol fan Johannes Sperling by it oproer west?]
* [https://hvnf.nl/index/kollnamen.html Nammelist lju dy't by it Oproer belutsen wiene]

&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Friesche Courant, 3, no 18, 11 februari 1797.png|[[Friesche Courant]], 3, nû 18, 11 febrewaris 1797
Ofbyld:Friesche Courant, 3, no 18, 11 februari 1797 v2.png|Friesche Courant, 3, nû 18, 11 febrewaris 1797
Ofbyld:Friesche Courant, 3, no 17, 9 februari 1797.png|Friesche Courant, 3, nû 17, 9 febrewaris 1797
Ofbyld:Decreet Provinciaal bestuur 11 februari 1797.png|Dekreet Provinsjaal bestjoer 11 febrewaris 1797
Ofbyld:Friesche Courant, 3, no 16, 7 februari 1797.png|Friesche Courant, 3, nû 16, 7 febrewaris 1797
&lt;/gallery&gt;


[[Kategory:Skiednis fan Fryslân]]
[[Kategory:Kollum]]
[[Kategory:Patriottetiid]]
[[Kategory:Opstân]]
[[Kategory:Barren yn 1797]]</text>
      <sha1>7j38ai4hnkxldy06fbayhw5dv576ly7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Printsjekaart</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4238</id>
    <revision>
      <id>1223883</id>
      <parentid>1002613</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T14:40:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skiednis */</comment>
      <origin>1223883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2405" sha1="ppwoz03ssj8s098vhuwm6h06sxfxmi8" xml:space="preserve">In '''printsjekaart''' is in foarm fan [[printwurk]]: in [[brievekaart]] mei op de oare kant in ôfbyld.

== Skiednis ==
De earste printsjekaart is nei alle gedachten printe troch de Dútske printer [[August Schwartz]] út [[Aldenburch]], dy't ûnder de [[Frânsk-Dútske Oarloch]] in kaart tekene mei in kanonnier der op.
[[File:Vessel Launch Postcard 1900.jpg|thumb|Amerikaanske printsjekaart, om 1900]]
=== Tema's ===
Oarspronklik wienen de measte printsjekaarten lykwols winskkaarten, fral foar [[Nijjier]]. Dêr kamen topografyske ôfbylden by, gebouwen, doarpen, stêden. Earst waarden allinnich tekenings brûkt, mar al gau kamen dêr foto's by.
[[Ofbyld:Haven Marken begin 20e eeuw.jpg|thumb|Printsjekaart fan Marken, iere 20e iuw]]
Yn [[Nederlân]] hie de [[PTT]] oant [[1892]] in monopoalje op brievekaarten, mar doe't dat einige woeks it tal fan printsjekaarten hurd. Yn de earste twa desennia fan de 20e iuw wienen de kaarten it populêrst. Yllustraasjes wienen fierders net sa algemien, en ynformaasje oer oare plakken op de wrâld ek net. Sadwaande waarden printsjekaarten brûkt foar alle mooglike ynformaasje, fan natuerrampen oant tekene grapkes.

=== Tekst ===
Oant [[1905]] koe de adreskant fan in brievekaart net foar wat oars brûkt wurde, dat de ôfbylden wienen faak lytser as de printsjekaarten, mei ûnder of njonken it ôfbyld romte foar in omskriuwing. Ek in persoanlike boadskip waard ûnder, rûnom of somtiden troch it ôfbyld skreaun. Ek lettere printsjekaarten hienen noch wol dy yndieling, mar yn de rin fan de tiid is dy feroare ta in yndieling mei de omskriuwing op de adreskant. Wol wurdt in printe boadskip faak oer it ôfbyld hinne printe.

== Hjoed de dei ==
Tsjintwurdich wurde fral winskkaarten en fakânsjekaarten stjoerd. Dat tal rint stadich werom, mar it tal kaarten mei de kryst bliuwt al itselde: alle jierren wurde yn Nederlân 200 miljoen krystkaarten ferstjoerd.

== Sammeljen ==
Al sa lang as der printsjekaarten binne wurde dy ek al sammele. Dêrby jildt it net sa sear it garjen fan sa folle kaarten as mooglik, mar mear it sammeljen fan kaarten oer in spesyfyk plak, of in oar tema. Nei de oarloch hat der lykwols in tiid west dat de populêrens safier ôfnaam wie dat in protte âlde kaarten gewoan weigoaid binne. Nei de ein fan 'e [[20e iuw]] is it sameljen wer populêrder wurden.

{{CommonsBalke|Postcards}}

[[Kategory:Skriftlike kommunikaasje]]</text>
      <sha1>ppwoz03ssj8s098vhuwm6h06sxfxmi8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>List fan prinsbiskoppen fan Utert</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12417</id>
    <revision>
      <id>1223874</id>
      <parentid>855376</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1223874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3004" sha1="609etnlrriorhtiub5ig90q5s6gozeu" xml:space="preserve">'''De Prinsbiskoppen fan Utert'''&lt;br&gt;
Op dizze list stean de biskoppen dy’t  ek as greve of wrâldlik hear regearden. 

*Sjoch foar de folledige list: [[Biskoppen fan Utert]]

{| width=&quot;100%&quot;
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;40%&quot; |'''Namme'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;20%&quot; |'''Perioade'''
|bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; width=&quot;40%&quot; |'''Opmerkingen'''
|-
|[[Adelbold II]]
|[[1010]] - [[1026]]
|Beliend mei it [[Greefskip Drenthe]].
|-
|[[Bernold]]
|[[1027]] - [[1054]]
|
|-
|[[Willem I fan Hollân (biskop)]]
|[[1054]] - [[1076]]
|
|-
|[[Koenraad fan Swaben]]
|[[1076]] - [[1099]]
|
|-
|[[Burchard fan Lechsgemünd]]
|[[1100]] - [[1112]]
|
|-
|[[Godebald]]
|[[1114]] - [[1127]]
|
|-
|[[Andries fan Kuyk]]
|[[1128]] - [[1139]]
|
|-
|[[Hartbert fan Bierum]]
|[[1139]] - [[1150]]
|
|-
|[[Herman fan Horne]]
|[[1150]] - [[1156]]
|
|-
|[[Godfried fan Rhenen]]
|[[1156]] - [[1178]]
|
|-
|[[Baldwyn II fan Hollân (biskop)]]
|[[1178]] - [[1196]]
|
|-
|[[Arnold I fan Isenburg]]
|[[1196]] - [[1197]]
|
|-
|[[Diederik I fan Hollân (biskop)]]
|[[1197]]
|
|-
|[[Diederik II fan Are]]
|[[1198]] - [[1212]]
|
|-
|[[Otto I fan Gelre (biskop)]]
|[[1212]] - [[1215]]
|
|-
|[[Otto fan Lippe]]
|[[1216]] - [[1227]]
|
|-
|[[Wilbrand fan Aldenburch]]
|[[1227]] - [[1233]]
|
|-
|[[Otto III fan Hollân (biskop)]]
|[[1234]] - [[1249]]
|
|-
|[[Goswin fan Randerath]]
|[[1249]] - [[1250]]
|
|-
|[[Hendrik I Fan Vianden]]
|[[1249]] - [[1267]]
|
|-
|[[Jan fan Nassau (biskop)]] 
|[[1268]] - [[1290]]
|[[Elect]]
|-
|[[Jan II fan Sierck]]
|[[1291]] - [[1296]]
|
|-
|[[Willem Berthout fan Mechelen]]
|[[1296]] - [[1301]]
|
|-
|[[Adolf fan Waldeck]]
|[[1301]]
|
|-
|[[Guy fan Avesnes]]
|[[1301]] - [[1317]]
|
|-
|[[Frederik II fan Sierck]]
|[[1317]] - [[1322]]
|
|-
|[[Jacob fan Oudshoorn]]
|[[1322]]
|Elect
|-
|[[Jan fan Bronkhorst]]
|[[1322]] - [[1323]]
|Tsjinbiskop
|-
|[[Jan III fan Diest]]
|[[1323]] - [[1340]]
|
|-
|[[Nicolaas fan Caputino]]
|[[1341]] - [[1342]]
|
|-
|[[Jan fan Arkel (biskop)]]
|[[1342]] - [[1364]]
|
|-
|[[Jan fan Virnenburg]]
|[[1364]] - [[1371]]
|
|-
|[[Zweder fan Oeterlo]]
|[[1371]]
|
|-
|[[Arnulf fan Horne]]
|[[1371]] - [[1378]]
|
|-
|[[Floris fan Wevelinkhoven]]
|[[1378]] - [[1393]]
|
|-
|[[Frederik fan Blankenheim]]
|[[1393]] - [[1423]]
|
|-
|[[Rudolf fan Diepholt]]
|[[1423]] - [[1455]]
|
|-
|[[Zweder fan Culemborg]]
|[[1423]] - [[1433]]
|Tsjinbiskop
|-
|[[Walraven fan Meurs]]
|[[1434]] - [[1448]]
|Tsjinbiskop
|-
|[[Gijsbrecht fan Brederode]]
|[[1455]] - [[1456]]
|
|-
|[[David fan Bourgondië]]
|[[1455]] - [[1496]]
|
|-
|[[Engelbert fan Kleef]]
|[[1482]] - [[1483]]
|Tsjinbiskop
|-
|[[Frederik IV fan Baden]]
|[[1496]] - [[1517]]
|
|-
|[[Filips fan Bourgondië-Utrecht]]
|[[1517]] - [[1524]]
|
|-
|[[Hendrik II fan Beieren (biskop)]]
|[[1524]] - [[1528]]
|Elect
|}

Hindrik II droech as leste  Prins-Biskop de wrâldlike macht yn Sticht en Oersticht oer oan [[Karel V fan it Hillige Roomske Ryk|Karel V]].

[[Kategory:Prinsbisdom Utert]]
[[Kategory:Nederlânsk biskop| ]]
[[Kategory:List fan hearskers|Utert]]</text>
      <sha1>609etnlrriorhtiub5ig90q5s6gozeu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brookmerbrief</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12558</id>
    <revision>
      <id>1223875</id>
      <parentid>1076931</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1223875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1697" sha1="d1w0kefyub24oxpwcz9np9z6xtufwcd" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Brokmerbrief.jpg|thumb|Brookmerbrief]]
It '''Brookmerbrief''' is in [[13e iuw]]sk rjochtboek fan de ''brocmanni'', de ynwenners fan it [[Brookmerlân]] westlik fan [[Auwerk (stêd)|Auwerk]].

It is in wiidweidige Fryske rjochtsboarne fan it rjochtsysteem, dat basearre is op 'e wil fan it folk. Yn 't Brookmerbrief is beskreaun, hoe't de politike en rjochtlike macht by in amtner lei, dy't alle jierren keazen waard, de saneamde &quot;redjeven&quot; (konsul, riedjouwer).

Healwei de 14e iuw is de tiid fan de frije lângemeenten oer; de autonomy koe net mear en waard wei. De bestjoerlike ienheid bleau, en troch it ferbod fan it brief om stiennen huzen te bouwen, wie der net in kâns om lokale hearskippijen te foarmjen. Sa bleau it [[feodalisme]] yn [[East-Fryslân]] ûnbekend.

Troch de [[Sirksena]]'s waard letter it Emsiger Rjocht baas, dat foar [[Edzard I fan East-Fryslân|Edzard de Grutte]] de grûnslach wie foar it [[Eastfryske Lânrjocht]]. 

It Brookmerbrief is de ienigste Aldfryske rjochtstekst, dat in folslein wetboek is, en net in samling lykas de oare Aldfryske rjochtsteksten. Der binne hjoed de dei noch twa boeken, ien yn it Nedersaksyske Steatsargyf yn [[Aldenburch]], en de oare yn 'e Nedersaksyske dielsteatbibleteek yn [[Hannover]]. 

== Literatuer ==

*Buma, W. J.: ''Die Brokmer Rechtshandschriften (Oudfriese Taal- en Rechtsbronnen 5)'', De Haach 1949.
*Wilhelm Ebel, Jan Wybren Buma: ''Das Brokmer Recht'' 1965, ISBN 3-525-18151-5

== Keppeling om utens ==
*[http://www.rzuser.uni-heidelberg.de/~cd2/drw/t/BROKMER2.htm It Brookmer rjocht mei Dútske oersetting]

[[Kategory:Aldfryske literatuer]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]
[[Kategory:Midsiuwsk rjocht]]</text>
      <sha1>d1w0kefyub24oxpwcz9np9z6xtufwcd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jever</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17832</id>
    <revision>
      <id>1223873</id>
      <parentid>1223714</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skiednis */</comment>
      <origin>1223873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6195" sha1="io8kh412sg2kkrlznzhj7hqzrujpgv4" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd	
| namme                       = Jever
| ôfbylding                   = Municipalities in FRI.svg
| ôfbyldingsbreedte           = 260px
| ôfbyldingstekst             = 
| ynwennertal                 = 13.829  &lt;small&gt;(2013)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 42,13  km²
| befolkingstichtens          = 330 / km²
| stêdekloft                  = 
| hichte                    = 9 m
| lân                       = [[Dútslân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Nedersaksen]]
| bestjoerlike ienheid 2      = [[Landkreis]]
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Fryslân (Nedersaksen)]]
| boargemaster               = Angela Dankwardt 
| stêdsyndieling             = 
| stifting                   = 
| postkoade                 = 
| tiidsône                  = [[UTC]]+1
| simmertiid                = UTC+2
| koördinaten               = 
| webside                   = [http://www.stadt-jever.de/ Webstee fan Jever]
}}
[[Ofbyld:DEU Jever COA.svg|thumb|left|125px|It wapen fan Jever.]]
[[Ofbyld:Schloss Jever.JPG|thumb|right|250px|Kastiel Jever.]]
[[Ofbyld:Jever RA.jpg|thumb|right|250px|It âlde stedssintrum fan Jever.]]
'''Jever''' is in stêd yn [[Eastfryslân]], der wenje likernôch 14.000 minsken. De stêd leit yn de [[Dútslân|Dútske]] dielsteat [[Nedersaksen]] en is it haadplak fan de lânkrite [[Fryslân (lânkrite)]]. Jever is ferneamd om de pleatslike bierbrouwerij, it ''Friesisches Brauhaus'', it plak wêr’t it [[Jever Bier]] makke wurdt.

== Skiednis ==
[[Ofbyld:East Frisia around 1500 (134037792).jpg|thumb|left|250px|In kaart mei it Hearskip Jever fan [[1500]]]]
Archeologysk ûndersyk toant oan dat Jever in plak is dat stifte waard troch de [[Sjauken]] yn de [[Romeinske ryk|Romeinske Tiid]]. Yn de [[9e iuw]] waard Jever, en de rest fan [[Rjustringen]], it gebiet by Jever dat doe sa neamd waard, oan de [[Denemarken|Deenske]] kening Hariold jûn troch [[Loadewyk de Fromme]]. Yn de [[Midsiuwen]] wie Jever bekend ûnder de namme Geverae, wat ‘gerslân’ of, yn in oare omskriuwing, ek wol ‘plak fan it [[Thing]]’ betsjut. Yn dy tiid waard Jever oan de hartoch fan [[Saksen (dielsteat)|Saksen]] jûn. Letter kaam it ek yn hannen fan de [[Welfen]] en [[Aldenburch]]. 

Fan âlds wie Jever in wichtich plak. Yn de [[10e iuw|10e]] en [[11e iuw]] hie de stêd in grutte seehaven, dy’t nei ferrin fan tiid troch it slyk ticht gie. Dochs bleau de stêd in wichtich hannelsplak en krige it yn [[1347]] [[stedsrjochten]].

Nei de dea fan de lêste haadling fan Jever, [[Edo Wiemken de Jongere]], yn [[1511]], ferlear Jever syn ôfhinklikheid en kaam it koarte tiid yn hannen fan Greve [[Edzard de Grutte]] fan East-Fryslân. Wêrnei it wer ôfhinklik waard ûnder Mary, de dochter fan Edo. Har dea yn [[1575]] waard in skoftke stil hâlden omdat de lieders fan Jever bang wienen foar it werom kearen fan de Eastfriezen. Yn stee fan de [[Eastfriezen]] foel Jever yn hannen fan Aldenburch. Letter krigen ek de Saksen en Denemark Jever wer foar in skoft yn hannen. 

Yn [[1667]] makke Jever diel út fan it âld-hearskip [[Anhalt-Serbst]]. Neidat [[Freedrik August]], dy’t de [[Ingelân|Ingelsken]] finansjeel holpen hie yn de [[Amerikaanske Revolúsjonêre Kriich]], yn [[1793]] stoar, foel Anhalt-Serbst útinoar. De stêd kaam doe yn hannen fan de [[Ruslân|Russyske]] tsarina [[Katarina II fan Ruslân|Katarina de Grutte]], in prinses fan Anhalt-Serbst, dy’t Jever en it gebiet derom hinne erfde.

Jever bleau Russysk oant de komst fan [[Napoleon]]. Hy bemastere it gebiet yn [[1807]], en by de [[Frede fan Tilsit]] moasten de Russen it gebiet ôfstean. East-Fryslân wie fan [[1808]] oant [[1810]] ûnderdiel fan it [[Keninkryk Hollân]], in Frânske fazalsteat. Kening [[Loadewyk I fan Hollân]] stelde Frânsk-Nederlânske generaal [[Étienne Jacques Travers]] oan as baron fan Jever. Yn [[1813]] kaam Jever wer yn hannen fan de Russen, fiif jier letter stienen dy it wer ôf oan Aldenboarch. 

Omdat Anhalt-Serbst de feilichheid foar [[Joaden]] garandearre waard Jever it sintrum fan it Joadske libben yn Eastfryslân. Dit bleaun sa oant it begjin fan de [[20e iuw]], doe’t in protte jonge joaden nei gruttere stêden ta gongen foar in bettere takomst. Letter flechten in protte joaden foar it groeiende [[antysemitisme]]. Hjirtroch wenne der yn [[1938]] noch mar de helte fan it tal minsken dat earder yn Jever wenne, noch mar 98 joaden wienen yn dat jier oer bleaun. De synagoge út [[1802]] waard yn de [[Kristalnacht]] hielendal ôfbrutsen. 
 
Nei de [[Twadde Wrâldkriich]] wienen der yn [[Nederlân]] fier foardere plannen om in part fan Dútslân, wêrûnder ek Jever, te anneksearjen. By de [[Dútslânkonferinsje]] fan [[1949]] waard besletten om dat plan net troch te fieren.

== Wiken ==
* Sintrum Jever
* [[Moorwarfen]]
* [[Rahrdum]]
* [[Kleverns]]
* [[Sandel]]
* [[Sandelermöns]]

== Wichtige plakken ==
* ''Kastiel Jever'': It earste kastiel yn Jever. It waard boud yn opdracht fan Edo Wiemken de Jongere yn [[1416]], it waard stikken makke troch de Eastfriezen yn [[1427]]. [[Hajo Harldas]] boude it kastiel wer op yn [[1428]], en yn [[1505]] waard it ôfmakke troch Edo de Jongere. Yn [[1736]] waard de toer boud yn [[Barokstyl]].
* ''De Histoaryske Gilde Halle'': boud yn [[1620]].
* It stedhûs fan Jever.
* It ''Friesisches Brauhaus'': Waard boud yn [[1848]] as in lytse brouwerij. Yn [[1900]] wie it útgroeid ta in ferneamd brouhús en krige de namme Jever yn [[1934]]. Hjoed-de-dei is it gebou it grutste gebou fan Jever. Sjoch '''''[[Jever Bier]]''''' foar mear ynformaasje.
&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Friesischesbrauhauszujever.jpg|It ''Friesische Brauhaus'' dêr't Jeverbier makke wurdt
Image:Jever Bottle.jpg|Jever beer
&lt;/gallery&gt;

== Stedebân ==
* {{Flagge_NL}} [[Harns (stêd)|Harns]] 
* {{Flagge_ES}} [[Cullera]] ([[Spanje]])
* {{Flagge_DE}} [[Zerbst]] ([[Dútslân]])

== Keppelings om utens ==
* [http://www.stadt-jever.de/index.php?flash=1 Webstee fan Jever]

[[Kategory:Jever| ]]
[[Kategory:Fryslân (Nedersaksen)]]
[[Kategory:Plak yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Gemeente yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Plak yn Nedersaksen]]
[[Kategory:Gemeente yn Nedersaksen]]</text>
      <sha1>io8kh412sg2kkrlznzhj7hqzrujpgv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fean</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21436</id>
    <revision>
      <id>1223880</id>
      <parentid>1155772</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T14:00:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Feanliken */</comment>
      <origin>1223880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12941" sha1="8c4bok0cifi0da31rlx807r8kza82sq" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Glittenberger Moor.jpg|thumb|left|500px|It &quot;Heidemoor&quot;, [[Nedersaksen]]]]
[[Ofbyld:Hautes-Fagnes.jpg|thumb|250px|De Hege Feanen yn Belgje.]]
[[Ofbyld:Bargerveen.jpg|thumb|250px| Fean yn Bargerfean ([[Boertanger Fean]])]]
[[Ofbyld:Moorverbreitung.png|250px|thumb|right| Feanen binne op de hiele ierde te fienen]]

'''Fean''' is in wiete, soerstofearme en spûnseftige [[grûnsoarte]]. It bestiet benammen út fertarre resten fan planten. &lt;br/&gt;
Fean komt net allinnich oan it oerflak foar, mar ek djipper ûnder de grûn. Sa binne der yn [[Grinslân]] en [[Drinte]] grutte feangrûnen dêr't in laach [[klaai]] op it fean ôfset is. Ek binne der plakken dêr't in laach [[sân]] op it fean leit.&lt;br/&gt;
Drûch fean wurdt ek wol [[turf (brânstof)|turf]] neamd, dat in [[Nederlân]] lange tiid as [[brânstof]] brûkt waard. Yn [[Fryslân]] waard ûnder oare yn de omkriten fan [[Jobbegea]] in protte turf wûn.

== Feanfoarming ==
Dea planteguod wurdt ornaris fluch ôfbrutsen troch de oanwêzigens fan [[soerstof]] en it wurkjen fan de baktearjes. Benammen by hege temperatuer en drûchte giet it ôfbrekken fluch. By [[aeroob|aerobe]] ôfbrekken ûntstiet [[wetter]] en [[koaldiokside]]. [[Anaeroob]] is it ôfbrekken dêr't gjin soerstof oanwêzich is. Dêrby ûntstiet [[metaan]]. Yn in wiet en fochtich miljeu giet it ôfbrekken stadiger as it opheapjen, dêr't der feanfoarming troch ûntstiet. Fean komt benammen foar yn evenredich fochtige streken. Yn [[Nederlân]] waard it measte fean foarme yn it [[Atlantikum]], doe't troch de oergong fan [[nuddelwâld]] ta [[leafwâld]] in fochtoerskot ûntstie, en it ferheegjen fan it grûnwetterpeil dat feroarsake waard troch it ferheegjen fan de seespegel.

== Underskaat ==
Oer it algemien wurdt der ûnderskaat makke yn twa soarten fean: [[Feanterij|heechfean]] en [[Feanterij|leechfean]].&lt;br/&gt;
It ferskil yn de twa soarten is dat heechfean ûntstien is ûnder ynfloed fan it reinwetter, wylst it leechfean ûntstien is troch it [[grûnwetter]].&lt;br/&gt;
Benammen heechfean komt in Nederlân net folle mear foar, omdat it fan de [[16e iuw]] ôf in protte stutsen waard foar it gebrûk as brânstof.&lt;br/&gt;
Fean wurdt ek fan elkoar ûnderskieden troch ûnder oare de plantesoarten dêr't it fean út bestiet en fiedselrykdom.

=== Underskaat neffens it grûnwetter ===
Neffens it lizzen fan it fean neffens it grûnwetter kin der ûnderskaat makke wurde fan de folgjende foarmen:

==== Leechfean ====
[[Leechfean]] wurdt foarme ûnder ynfloed fan it pleatslike grûnwetterpeil, dat ornaris ryk oan fiedingsstoffen is. Gauris is yn leechfean opsteapeljen fan ferskillende lagen te sjen.&lt;br/&gt;
*''Limnysk fean'' wurdt ûnder de wetterspegel foarme.
*''Telmatysk fean'' wurdt om de wetterspegel hinne foarme.
*''Terrestrysk fean'' wurdt krekt boppe de wetterspegel foarme.
Yn de lêste faze komt it fean heech genôch te lizzen dat it him fan it pleatslike grûnwetter ôfsûnderet. Dêrby ûntstiet fersoering en it foarmjen fan heechfean ûnder ynfloed fan fiedselearm reinwetter.

==== Heechfean ====
[[Heechfean]] ûntstie ûnder ynfloed fan reinwetter en is dus tige fiedselearm. It wichtichste part is feanmoas (''Spaghum''), dat in soad wetter opnimme kin, en yn opsette tastân út mear as 90 persint wetter bestean kin. It kin boppedat yn in soer miljeu waakse, dat ûntstien is om't reinwetter sels in licht soertegraad hat.&lt;br/&gt;
It heechfean kaam benammen op de Nederlânske sângrûnen op grutte skaal foar. It is lykwols foar in grut part ôfgroeven yn it ramt fan it winnen fan turf foar de brânstof.
Oerbleaune heechfeangebieten binne bygelyks it [[Fochtelerfean]] by [[Fochtel]] en bûten Fryslân it [[Bargerfean]] by [[Schoonebeek]] yn [[Drinte]] en de [[Grote Peel]] yn [[Noard-Brabân]].
De boppeste laach (40-50 sm) wurdt ''[[bonkierde]]'' neamd en is net gaadlik en meitsje dêr turf fan. De bonkierde waard yn Fryske, Grinslânske en Drintske feanterijen mingd mei sângrûn, dy't nei it ôfgraven fan it fean te sjen wie, en foarme de saneamde [[delgrûn]], dy't mei goed bedongjen en ûntwetterjen in reedlike lânbougrûn makket.&lt;br/&gt;
De ûnderste laach (30-40 sm) wurdt ''darchfean'' neamd en befettet in soad [[feanhout]]. Dat binne woartels en dielen fan stammen fan beammen dy't yn it fean as resten noch oanwêzich binne.

==== Understrûpt heechfean ====
Hjoed-de-dei wurdt it ûnderskaat fan it fean, makke nei de hjoeddeiske lizzing neffens it grûnwetterpeil, noch hieltyd oanholden. Ynearsten tocht men dat it fean, dat op de lege grûnen yn it westen en noarden fan Nederlân lei, as leechfean ûntstien waard. Om 1930 hinne blykte lykwols dat in soad fan dat fean as feanmoasfean, dat troch it lettere ferheegjen fan it grûnwetterpeil ûnderstrûpt waard. It ûnderskaat, dat wiete feanterij de feanterij fan leechfean, en drûge feanterij de feanterij fan heechfean wie, blykte in fersin te wêzen.

=== Underskaat neffens fiedselrykdom ===
Neffens de fiedselrykdom kin men it ûnderskaat meitsje yn:
*[[Eutroof fean]], fiedselryk fean dat ûntstien is troch wetter dat slib oanfierde troch rivieren of de see (leechfean). Dat fean bestiet út resten fan beammen, sa as bygelyks [[els (beam)|els]], [[wylch |wylch]] en [[popelier]], en [[reid]]. Yn djipper wetter kaam reid it measte foar.
*[[Mesotroof fean]], reedlik fiedselearm fean. [[Sigge]] komt it measte foar.
*[[Oligotroof fean]], fiedselearm fean dat troch reinwetter fieden waard (heechfean). Dat fean bestiet benammen út deade en libjende feanmoazen.

=== Planten dêr't fean út ûntstien is ===
Fean wurdt ek ûnderskaat yn wêr't it fean út ûntstien is. De ferskillende soarten binne tekenjend foar fiedselrykdom en wetterdjipte op it stuit fan it foarmjen fan it fean:
*''Reidfean''; fean dat ûntstien is út resten fan reid en oare wetterplanten. Reidfean kin ûntstean yn swiet oant sâlt, fiedselryk miljeu en oant likernôch twa meter ûnder it grûnwetterpeil.
*''Siggefean''; fean dat bestiet út resten fan sigge. Siggefean kin ûntstean yn swiet, reedlik fiedselryk miljeu fan om it grûnwetterpeil hinne oant in heale meter ûnder it grûnwetter.
*''Boskfean'': fean dat bestiet út resten fan hout sa as bygelyks fan de els, wylch en popelier. Boskfean kin ûntstean yn swiet, fiedselryk miljeu om it grûnwetterpeil hinne.
*''Feanmoasfean''; fean dat út resten fan feanmoas bestiet. Om't feanmoas in soad wetter opnimme kin, kin it heechfean boppe it pleatslike grûnwetterpeil útwaaksen bliuwe. Dêrtroch stiet it ûnder ynfloed fan reinwetter dat tige soer en fiedselearm is.

== Feangebieten yn Fryslân ==
=== Heechfean ===
*[[Fochtelerfean]]

=== Leechfean ===
*[[Brandemar (Weststellingwerf)]]
*[[De Deelen]]
*[[Grutte Wielen]]
*[[Linde|Lindedelling]]
*[[Nasjonaal Park De Alde Feanen]]
*[[Rottige Meente]]

== Floara en fauna ==
=== Bisten yn it fean ===
&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Common Snipe (Gallinago gallinago) (26144727151).jpg|Gallinago gallinago &lt;br /&gt; [[waarlamke]] 
Ofbyld:Birkhuhn-Gebirge.jpg|Lyrurus tetrix &lt;br /&gt; [[kuorhin]]
Ofbyld:Numenius arquata amk.jpg| Numenius numenius &lt;br /&gt; [[wylp]]
Ofbyld:Chlidonias niger.jpg|Chlidonias niger &lt;br /&gt; [[blaustirns]]
Ofbyld:Hibou des marais.jpg|Asio flammeus &lt;br /&gt; [[fjildûle]] 
Ofbyld:Northern Lapwing.jpg|Vanellus vanellus &lt;br /&gt; [[ljip]]
Ofbyld:Rebhuehner.jpg|Perdix perdix &lt;br /&gt; [[patrys]]
Ofbyld:Ducks in plymouth, massachusetts.jpg|Anas platyrhynchos &lt;br /&gt;[[wylde ein]]
Ofbyld:Haematopus ostralegus He.jpg|Haematopus ostralegus &lt;br /&gt;[[strânljip]]
Ofbyld:Saxicola rubetra 3 tom (Marek Szczepanek).jpg| Saxicola rubetra &lt;br /&gt; [[paapke]]
Ofbyld:Alauda arvensis 2.jpg|Alauda arvensis &lt;br /&gt; [[ljurk]] 
Ofbyld:Ilder.jpg|Mustela putorius &lt;br /&gt; [[murd]]
Ofbyld:Lacerta vivipara 2 hen (Marek Szczepanek).jpg|Lacerta vivipara &lt;br /&gt; [[hagedis]] &lt;br /&gt; [[echte hagedissen]] 
Ofbyld:ViperaBerusMale.JPG| Viperus berus &lt;br /&gt; [[njirre]]
Ofbyld:RanaArvalisBlueMale.jpg|Rana arvalis &lt;br /&gt; [[kikkert]], mantsje &lt;br /&gt; [[heidekikkert]] 
Ofbyld:RanaArvalisFemale.jpg|Rana arvalis &lt;br /&gt; [[kikkert]], wyfke &lt;br /&gt; [[heidekikkert]] 
&lt;/gallery&gt;

=== Ynsekten yn it fean ===
&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Boloria.aquilonaris.2689.jpg|Boloria aquilonaris &lt;br /&gt; [[boloria]]
Ofbyld:Glaucopsyche alcon-01 (xndr).jpg|Phengaris alcon, &lt;br /&gt; ek Maculinea alcon, &lt;br /&gt; [[gintsiaanblaujurkje]]
Ofbyld:OmmadissW.jpg|Ommatidiotus dissimilis &lt;br /&gt; [[tuorre]]
Ofbyld:Sympetrum flaveolum - side (aka).jpg|Sympetrum flaveolum &lt;br /&gt; [[heidelibel]]
Ofbyld:Aeshna juncea LC0173.jpg|Aeshna juncea &lt;br /&gt; [[libel]]
Ofbyld:Prachtlibelle_Matthias_Zimmermann.jpg|Zygoptera &lt;br /&gt; [[libel]]
Ofbyld:Arctosa sp.jpg|Lycosidae &lt;br /&gt; [[spin]]
Ofbyld:Camponotus sideview 2.jpg|Formicidae &lt;br /&gt; [[eamelder]] 

&lt;/gallery&gt;

=== Planten yn it fean ===

&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Haspelmoor.jpg| Calluna vulgaris &lt;br /&gt; [[biezemheide]]
Ofbyld:EricaTetralix.jpg|Erica tetralix &lt;br /&gt; [[skrobberheide]] 
Ofbyld:Drosera rotundfolia.jpg|Drosera rotundfolia &lt;br /&gt; [[miggefangerke]] 
Ofbyld:Torfmoos Schwingdecke.jpg| Sphagnum &lt;br /&gt; [[moas]] 
Ofbyld:SphagnumFallax.jpg|Sphagnum &lt;br /&gt; [[moas]] 
Ofbyld:Sphagnum capillifolium 2006.jpg|Sphagnum &lt;br /&gt; [[moas]] 
Ofbyld:Vaccinum oxycoccos 120604.jpg| Vaccinium oxycoccos &lt;br /&gt; [[feanbei]]
Ofbyld:Eangustifolium.jpg|Eriophorum angustifolium &lt;br /&gt; [[moark]] 
Ofbyld:Torfmoos Schwingdecke Rhynchospora alba.jpg|Rhynchospora alba &lt;br /&gt; [[fluen]]
Ofbyld:Frucht Moorlilie.jpg|Narthecium ossifragum &lt;br /&gt; [[bûtergers]]
Ofbyld:AndromedaFrüchte1.jpg|Andromeda polifolia &lt;br /&gt; [[lavindelheide]]
Ofbyld:Andromeda polifolia sommerbluete bearbeitet.jpg|Andromeda polifolia &lt;br /&gt; [[lavindelheide]]
Ofbyld:Gentiana pneumonanthe 130805a.jpg|Gentiana pneumonanthe &lt;br /&gt; [[skieppeklokje]]
Ofbyld:Typha latifolia norway.jpg|Typha &lt;br /&gt; [[tuorrebout (famylje)|tuorrebout]]
Ofbyld:Carex elata.jpeg| Carex elata &lt;br /&gt; [[siggegers]]
Ofbyld:Carex nigra.JPG| Carex nigra &lt;br /&gt; [[siggegers]] 
Ofbyld:Carex paniculata rispe.jpg|Carex paniculata &lt;br /&gt; [[plomsigge]] 
Ofbyld:Pfeifengras-in-der-Stoerkathener-Heide.jpg|Molinia &lt;br /&gt; [[bjint]] 
Ofbyld:Juncus Hochmoorgruenland.jpg|Juncus effusus &lt;br /&gt; [[ruskepit]] 
Ofbyld:Riet Phragmites australis planten.jpg| Phragmites australis &lt;br /&gt; [[reid]] 
Ofbyld:Betula pubes.jpg |Betula pubes &lt;br /&gt; [[Bjirken|sêfte bjirk]]
&lt;/gallery&gt;

== Feanliken ==

[[Ofbyld:Tollundmannen.jpg|180px|thumb| Holle fan de Man fan Tollund]]
By it [[turfstekke]]n binne in soad [[Feanlyk|feanliken]] fûn, ek yn [[Nederlân]]. 

Ferneamde feanliken binne:
* [[Famke fan Yde]] (Nederlân)
* [[Pear fan Weardinge]] (Nederlân)
* [[Feanlyk fan Kibbelgaarn]] (Bourtanger fean, Nederlân)
* [[Famke &quot;Moora&quot; fan it Uchter fean]] (Dútslân), Ofbylden sjoch [http://www.welt.de/wissenschaft/article12268798/So-huebsch-war-Moora-zu-Lebzeiten-vor-2650-Jahren.html hjir]
* [[Jonge &quot;Burli&quot; fan Burlage]] (Burloage yn Dútslân, yn de omkriten fan it [[Sealterlân]])
* [[Man fan Husbäke]] (Husbäke yn Dútslân, yn de omkriten fan it Sealterlân), Fideo sjoch [http://www.kneckebrot.ch/vbogbody/scene4.html hjir]
* [[Jonge fan Kayhausen]] (by [[Aldenburch]], Dútslân), sjoch [http://www.bad-zwischenahn.de/sehenswert/moor.html hjir]
* [[Man fan Tollund]] (Denemark)
* [[Man fan Grauballe]] (Denemark)
* [[Lindowman]] (Ingelân)

It [[Drintsk Museum]] in [[Assen]] hat in grutte fêste kolleksje oer de prehistoarje fan de provinsje Drinte. Der binne ek feanliken te besjen, sa as it Famke fan Yde en it Spantsje fan Weardinge.

Bisten binne der net folle yn feangrûn fûn. In ferneamde fynst wie dy yn [[1953]] yn de omkriten fan it Sealterlân, de [[Turfhûn fan Burloage]] fan om [[1544]] hinne (± 67 jierren). (Ofbyld [http://mumien-sonderausstellung-kassel.blogspot.com/2009/11/die-einzige-bekannte-tierische.html hjir])

== Sjoch ek ==
* [[Feanterij]]
* [[Feanlyk]]
* [[Turf (brânstof)]]
* [[Turfstekke]]
* [[Bûgel|Baggelbûgel]]
* [[Feankoloanje]]
* [[Skalterfean]]
* [[Petgat]]
* [[Fochtelerfean]]
* [[De Deelen]]
* [[De Alde Feanen]]
* [[De Feanhoop]]

== Literatuer ==
* Wijnand Antonius Bernardus van der Sanden: Mens en moeras: veenlijken in Nederland van de bronstijd tot en met de Romeinse tijd, Archeologische monografieën van het Drents Museum, Nummer 1, Drents Museum, Assen 1990, ISBN 90-70884-31-3, S.48-49 
* Markus Bertling: Der Torfhund von Burlage. Yn: Alfried Wieczorek (Hrsg.): Mumien. Der Traum vom ewigen Leben. Philipp von Zabern, Mainz 2007, ISBN 978-3-8053-3779-3, S. 304–305

== Keppeling om utens ==
* [http://www.youtube.com/watch?v=eHY_k3atPT4&amp;feature=related Fideo: Mei de museumtrein en de &quot;Seelter Foonkieker&quot; fan Nijeskâns nei it fean fan it Sealterlân]
* [http://www.youtube.com/watch?v=K8A28OiOiVo&amp;feature=related Fideo: De ''Hege Feanen'' simmerdeis]
* [http://www.bild.de/regional/bremen/oldenburg/gutachter-klaert-mord-nach-2300-jahren-18380336.bild.html Ûndersykje feanlyk &quot;Jonge fan Kayhausen&quot;: Dea wie wierskynlik seksual-moard] (Bild.de 16.6.2011)

[[Kategory:Fean| ]]</text>
      <sha1>8c4bok0cifi0da31rlx807r8kza82sq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ruhrgebiet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21445</id>
    <revision>
      <id>1223915</id>
      <parentid>1223742</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T19:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1223915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1778" sha1="l3teifi51s104jgccza8o6795hs6f1l" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Ruhr area-administration.png|thumb|300px|Bestjoerlike yndieling]]
It '''Ruhrgebiet''' is in [[stêdekloft]] yn it westen fan [[Dútslân]]. Meiïnoar wenje der sa'n 5,3 
miljoen minsken. 

De wichtichste stêden fan de stêdekloft binne [[Bochum]], [[Bottrop]], [[Dortmund]], [[Duisburg]], [[Essen (Dútslân)|Essen]], [[Gelsenkirchen]], [[Hagen]], [[Hamm]], [[Herne]], [[Mülheim an der Ruhr]] en [[Oberhausen]]. Dy stêden en de gemeenten (''Kreisen'') [[Kreis Recklinghausen|Recklinghausen]], [[Kreis Unna|Unna]], [[Kreis Wesel|Wesel]] en [[Ennepe-Ruhr-Kreis]] arbeidzje bestjoerlik mei elkoar op yn it ''Regionalverband Ruhr'' (RVR). De Wikipedyside oer it Ruhrgebiet beheint him dan ek allinich mar ta dat gebiet.

== Skiednis ==
De stêden ûntstienen foar it meastepart yn de lette [[midsiuwen]], de stêdekloft ûntstie yn de tiid fan de [[Yndustriële Revolúsje]]. Yn it earstoan wienen it de stienkoalminen en stielyndustry dy't it gebiet stal joegen, hjoed de dei stean dêr mânske fabriken en der is in grutte gemyske yndustry.
Yn [[Nazi-Dútslân]] wienen [[Sileezje]] en it Ruhrgebiet wichtige yndustryplakken dy't in wichtige rol spile hawwe yn de Dútske oarlochsyndustry.

== Underrjocht ==
Der binne seis universiteiten en njoggen hegeskoallen mei likernôch 180.000 studinten (skoaljier 2001/02) en der binne sawol technyske as wittenskiplike ynstitúsjes en akademy's. Sadwaande is it Ruhrgebiet ien fan de wichtichste plakken yn Jeropa as it giet om ûndersyk en ûnderwiis, benammen yngenieur- en natoerwittenskippen krije der in soad omtinken.

== Sport ==
De grutste fuotbalploegen binne [[Borussia Dortmund]], [[MSV Duisburg]], [[VfL Bochum]] en [[FC Schalke 04]].

[[Kategory:Regio yn Dútslân]]
[[Kategory:Geografy fan Noardryn-Westfalen]]</text>
      <sha1>l3teifi51s104jgccza8o6795hs6f1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bombarje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22345</id>
    <revision>
      <id>1223863</id>
      <parentid>1223858</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:18:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lad80ies</username>
        <id>51443</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gearstalling */</comment>
      <origin>1223863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2318" sha1="rdjxiy2xauxtlq5gpnpgjow800ko9bi" xml:space="preserve">{{Ynfoboks band
| band_namme    = Bombarje
| ôfbylding     = Bombarje logo.png
| ûnderskrift   =  ''Byld fan Bombarje''
| nasjonaliteit = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]sk
| sjongtaal     = [[Frysk]]
| sjenre        = Wille punk
| bestean       = [[1990]] – [[1997]]; [[2001]] - [[2004]]; [[2012]]; [[2026]] -no
| record label  = 
| manager       = 
| prizen        = 
| webside       = 
| hjoeddeistige_leden = 
| âld_leden     = Anneke van der Ploeg, Bauke Bakker
| funksje1      = sjonger, gitarist
| lid1          = [[Durk Dikland]]
| funksje2      = drummer
| lid2          = [[Germ Dikland]]
| funksje3      = sjonger, gitarist
| lid3          = [[Willem Dikland]]
| funksje4      = sjonger
| lid4          = [[Jan Hendrik Feenstra]]
| âldfunksje1   = basgitaar
| lid5          = [[Sjerp Stefan Jansen]]
}}

'''Bombarje''' is in [[Frysk|Frysktalige]] punk- en rockband. De band sette útein yn [[1990]], mar yn [[1997]] waard besletten om der mei op te hâlden. Yn [[2001]] kaam Bombarje noch efkes werom mei in optrêden op it [[Lytske Aaipop]]. Sûnt 2025 spilet Bombarje wer.

De band is ûnder oare ferneamd fan twa ferskes foar de Fryske ferzje fan de Kameleon-film ([[Kameleon Sjocht Yn It Waar]]), wêrûnder it iepeningsnûmer ''Pyt''.

==Gearstalling==
*[[Durk Dikland]] - sjonger, gitarist
*[[Germ Dikland]] - drummer
*Willem Dikland - gitarist
*[[Bauke Bakker]] - sjonger, gitarist
*[[Jan Hendrik Feenstra]] - sjonger
*[[Sjerp Stefan Jansen]] - basgitarist

== Diskografy ==
Tape
* Spartamet ([[1992]])

Kompaktskiif
*[https://www.muziekweb.nl/Link/JK235668/Better-as-seks Better as seks] ([[1995]]) 
*[https://www.muziekweb.nl/Link/JK228822/Bombarje-sjongt-cd-single Bombarje sjongt] ([[2001]])

== Keppeling om utens ==
* [https://omroepzilt.nl/nieuws/algemeen/cultuur/springbreak-menaam-brengt-oud-fenomeen-terug-in-stikje-nostalgy-slacht-oan/ Springbreak Menaam brengt oud fenomeen terug: “In stikje nostalgy slacht oan 4 april 2025”]
* [https://hetbolwerk.nl/voorstelling/folle-lok-en-rock-met-de-hunekop-jitiizer-bombarje/ Folle Lok en Rock Met De Hûnekop + Jitiizer + Bombarje 4 jannewaris 2026]

[[Kategory:Fryske punkband]]
[[Kategory:Fryske rockband]]
[[Kategory:Band oprjochte yn 1990]]
[[Kategory:Band opheft yn 1997]]
[[Kategory:Band oprjochte yn 2025]]</text>
      <sha1>rdjxiy2xauxtlq5gpnpgjow800ko9bi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223864</id>
      <parentid>1223863</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:31:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lad80ies</username>
        <id>51443</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gearstalling */</comment>
      <origin>1223864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2303" sha1="2ibowwnd0w6rs8eowxhsjxnrtt7bauj" xml:space="preserve">{{Ynfoboks band
| band_namme    = Bombarje
| ôfbylding     = Bombarje logo.png
| ûnderskrift   =  ''Byld fan Bombarje''
| nasjonaliteit = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]sk
| sjongtaal     = [[Frysk]]
| sjenre        = Wille punk
| bestean       = [[1990]] – [[1997]]; [[2001]] - [[2004]]; [[2012]]; [[2026]] -no
| record label  = 
| manager       = 
| prizen        = 
| webside       = 
| hjoeddeistige_leden = 
| âld_leden     = Anneke van der Ploeg, Bauke Bakker
| funksje1      = sjonger, gitarist
| lid1          = [[Durk Dikland]]
| funksje2      = drummer
| lid2          = [[Germ Dikland]]
| funksje3      = sjonger, gitarist
| lid3          = [[Willem Dikland]]
| funksje4      = sjonger
| lid4          = [[Jan Hendrik Feenstra]]
| âldfunksje1   = basgitaar
| lid5          = [[Sjerp Stefan Jansen]]
}}

'''Bombarje''' is in [[Frysk|Frysktalige]] punk- en rockband. De band sette útein yn [[1990]], mar yn [[1997]] waard besletten om der mei op te hâlden. Yn [[2001]] kaam Bombarje noch efkes werom mei in optrêden op it [[Lytske Aaipop]]. Sûnt 2025 spilet Bombarje wer.

De band is ûnder oare ferneamd fan twa ferskes foar de Fryske ferzje fan de Kameleon-film ([[Kameleon Sjocht Yn It Waar]]), wêrûnder it iepeningsnûmer ''Pyt''.

==Gearstalling==
*[[Durk Dikland]] - sjonger, gitarist
*Germ Dikland - drummer
*Willem Dikland - gitarist
*Bauke Bakker - sjonger, gitarist
*Jan Hendrik Feenstra - sjonger
*Sjerp Stefan Jansen - basgitarist


== Diskografy ==
Tape
* Spartamet ([[1992]])

Kompaktskiif
*[https://www.muziekweb.nl/Link/JK235668/Better-as-seks Better as seks] ([[1995]]) 
*[https://www.muziekweb.nl/Link/JK228822/Bombarje-sjongt-cd-single Bombarje sjongt] ([[2001]])

== Keppeling om utens ==
* [https://omroepzilt.nl/nieuws/algemeen/cultuur/springbreak-menaam-brengt-oud-fenomeen-terug-in-stikje-nostalgy-slacht-oan/ Springbreak Menaam brengt oud fenomeen terug: “In stikje nostalgy slacht oan 4 april 2025”]
* [https://hetbolwerk.nl/voorstelling/folle-lok-en-rock-met-de-hunekop-jitiizer-bombarje/ Folle Lok en Rock Met De Hûnekop + Jitiizer + Bombarje 4 jannewaris 2026]

[[Kategory:Fryske punkband]]
[[Kategory:Fryske rockband]]
[[Kategory:Band oprjochte yn 1990]]
[[Kategory:Band opheft yn 1997]]
[[Kategory:Band oprjochte yn 2025]]</text>
      <sha1>2ibowwnd0w6rs8eowxhsjxnrtt7bauj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223945</id>
      <parentid>1223864</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T06:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>353</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;Bombarje_logo.png&quot; is op Commons fuorthelle [[c:User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]] om't: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): Non-free logo above [[:c:Commons:Threshold of originality|threshold of</comment>
      <origin>1223945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2285" sha1="jcad617mqyptwn8weustgy3ey6v1hvb" xml:space="preserve">{{Ynfoboks band
| band_namme    = Bombarje
| ôfbylding     =
| ûnderskrift   =  ''Byld fan Bombarje''
| nasjonaliteit = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]sk
| sjongtaal     = [[Frysk]]
| sjenre        = Wille punk
| bestean       = [[1990]] – [[1997]]; [[2001]] - [[2004]]; [[2012]]; [[2026]] -no
| record label  = 
| manager       = 
| prizen        = 
| webside       = 
| hjoeddeistige_leden = 
| âld_leden     = Anneke van der Ploeg, Bauke Bakker
| funksje1      = sjonger, gitarist
| lid1          = [[Durk Dikland]]
| funksje2      = drummer
| lid2          = [[Germ Dikland]]
| funksje3      = sjonger, gitarist
| lid3          = [[Willem Dikland]]
| funksje4      = sjonger
| lid4          = [[Jan Hendrik Feenstra]]
| âldfunksje1   = basgitaar
| lid5          = [[Sjerp Stefan Jansen]]
}}

'''Bombarje''' is in [[Frysk|Frysktalige]] punk- en rockband. De band sette útein yn [[1990]], mar yn [[1997]] waard besletten om der mei op te hâlden. Yn [[2001]] kaam Bombarje noch efkes werom mei in optrêden op it [[Lytske Aaipop]]. Sûnt 2025 spilet Bombarje wer.

De band is ûnder oare ferneamd fan twa ferskes foar de Fryske ferzje fan de Kameleon-film ([[Kameleon Sjocht Yn It Waar]]), wêrûnder it iepeningsnûmer ''Pyt''.

==Gearstalling==
*[[Durk Dikland]] - sjonger, gitarist
*Germ Dikland - drummer
*Willem Dikland - gitarist
*Bauke Bakker - sjonger, gitarist
*Jan Hendrik Feenstra - sjonger
*Sjerp Stefan Jansen - basgitarist


== Diskografy ==
Tape
* Spartamet ([[1992]])

Kompaktskiif
*[https://www.muziekweb.nl/Link/JK235668/Better-as-seks Better as seks] ([[1995]]) 
*[https://www.muziekweb.nl/Link/JK228822/Bombarje-sjongt-cd-single Bombarje sjongt] ([[2001]])

== Keppeling om utens ==
* [https://omroepzilt.nl/nieuws/algemeen/cultuur/springbreak-menaam-brengt-oud-fenomeen-terug-in-stikje-nostalgy-slacht-oan/ Springbreak Menaam brengt oud fenomeen terug: “In stikje nostalgy slacht oan 4 april 2025”]
* [https://hetbolwerk.nl/voorstelling/folle-lok-en-rock-met-de-hunekop-jitiizer-bombarje/ Folle Lok en Rock Met De Hûnekop + Jitiizer + Bombarje 4 jannewaris 2026]

[[Kategory:Fryske punkband]]
[[Kategory:Fryske rockband]]
[[Kategory:Band oprjochte yn 1990]]
[[Kategory:Band opheft yn 1997]]
[[Kategory:Band oprjochte yn 2025]]</text>
      <sha1>jcad617mqyptwn8weustgy3ey6v1hvb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reinder Homan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23747</id>
    <revision>
      <id>1223878</id>
      <parentid>1157970</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wurken */</comment>
      <origin>1223878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3252" sha1="kc2cvwa4iex0lmfg3l19donbsm45v1g" xml:space="preserve">'''Reinder Homan''' ([[Smilde]], [[12 desimber]] [[1950]]) is in byldzjend keunstner út [[Bakhuzen]].
As skoaljonge wist er eins neat fan keunst ôf mar krige letter syn oplieding oan de [[Akademy Minerva]] yn [[Grins (stêd)|Grins]] en de [[Jan van Eyck]]akademy yn [[Maastricht]]. Hy hat him talein op it meitsjen fan etsen fan sink en koper.

Underwerpen fynt er meast yn de Fryske natoer lykas houtwâlen yn [[De Wâlden]] en it Grinslanner [[Westerkertier]]. Mar ek reiden oan de [[Iselmar]] en de bosken fan [[Gaasterlân]] leit er fêst mei tige fine lyntsjes, bytiden stipe troch sêftgrize akwatinten. Der sprekt ferstilling út syn wurk, lykas in allinne steande beam yn it lânskip. Hy wurdt wol ta de Noardlike realisten rekkene. 

Yn [[1975]] krige hy de Drompelpriis fan de gemeente Grins. Yn [[1989]] makke er in stúdzjereis troch de [[Feriene Steaten]]. Hy krige hjirfoar in beurs fan de Amerikaanske Ambassade en it ''Fund for Artists’ Colonies.''. Yn [[1990]] krige Homan de earste priis by de 4e Biënnale fan de Nederlânske Grafyske keunst yn it Singer Museum te [[Laren (Noard-Hollân)|Laren]].

== Wurken ==
Wurken fan Reinder Homan binne opnomd yn de kolleksjes fan: De [[Earste Keamer]] yn [[De Haach]], it [[Gasunygebou]] in [[Grins (stêd)|Grins]], it [[Drintsk Museum]] yn [[Assen]], it [[Frysk Museum]] yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]] yn [[Rotterdam]], de Katolike Universiteit fan [[Nimwegen]], de Iepen Universiteit yn [[Hearlen]], de NAM yn Assen en the Hunt Institute for Botanical Documentation yn [[Pittsburgh]] [[Feriene Steaten]].

== Tentoanstellingen ==
Reinder Homan die faker mei oan de ''[[Noardlike Realisten|ûnôfhinklike realisten]] tentoanstellingen'' yn [[Museum Møhlmann]] yn Venhuizen. Dêrneist eksposearre hy wurk yn ûnder oare it Singer Museum yn [[Laren (Noard-Hollân)|Laren]], it [[Frysk Museum]] yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[Museum de Buitenplaats]] yn [[Eelde]], [[Museum Smellingerlân]] yn [[Drachten]], it [[Drintsk Museum]] yn [[Assen]], it [[Steedlik Museum Schiedam]], it Landesmuseum yn [[Aldenboarch]] ([[Dútslân]]) en op ferskate plakken yn de [[Feriene Steaten]], [[Grut-Brittanje]], [[Frankryk]] en [[Taiwan]].

== Publikaasjes ==
* ''Mijn vader, Reinder Homan, de etser'', Sara Homan (2009). Van Gorcum. ISBN 9789023245179
* ''Reinder Homan etsen naar de natuur'' (1999). Van Soeren en Co. (útferkocht).
* ''Reinder Homan, Etsen'' (1984). Van Soeren en Co. (útferkocht).


{{boarnen|boarnefernijing=
* ''Reinder Homan'' , (1994) troch himsels
* ''Realisten 1998'', Amsterdam: Utjouwerij Van Soeren &amp; Co, ISBN 9068811002
* ''Realisten 1999'', Amsterdam: Utjouwerij Van Soeren &amp; Co, ISBN 9068811010
* ''Etsen nei de natoer'' , (2002)
* ''Marc Mulders atelier''  (2004) mei [[Marc Mulders]]
* ''Mijn vader Reinder Homan de etser '' (2009) troch syn dochter Sara Homan ISBN 9789023245179
*[http://www.reinderhoman.nl/relation/artistdetail/263 Webstee Reinder Homan]
}}
{{DEFAULTSORT:Homan, Reinder}}
[[Kategory:Nederlânsk byldzjend keunstner]]
[[Kategory:Frysk byldzjend keunstner]]
[[Kategory:Frysk persoan fan Nederlânsk komôf]]
[[Kategory:Stellingwerfsk persoan]]
[[Kategory:Akademy Minerva]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1950]]</text>
      <sha1>kc2cvwa4iex0lmfg3l19donbsm45v1g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223879</id>
      <parentid>1223878</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T14:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tentoanstellingen */</comment>
      <origin>1223879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3251" sha1="nl32h6i7ya97x6ms3ganimxeweomr9s" xml:space="preserve">'''Reinder Homan''' ([[Smilde]], [[12 desimber]] [[1950]]) is in byldzjend keunstner út [[Bakhuzen]].
As skoaljonge wist er eins neat fan keunst ôf mar krige letter syn oplieding oan de [[Akademy Minerva]] yn [[Grins (stêd)|Grins]] en de [[Jan van Eyck]]akademy yn [[Maastricht]]. Hy hat him talein op it meitsjen fan etsen fan sink en koper.

Underwerpen fynt er meast yn de Fryske natoer lykas houtwâlen yn [[De Wâlden]] en it Grinslanner [[Westerkertier]]. Mar ek reiden oan de [[Iselmar]] en de bosken fan [[Gaasterlân]] leit er fêst mei tige fine lyntsjes, bytiden stipe troch sêftgrize akwatinten. Der sprekt ferstilling út syn wurk, lykas in allinne steande beam yn it lânskip. Hy wurdt wol ta de Noardlike realisten rekkene. 

Yn [[1975]] krige hy de Drompelpriis fan de gemeente Grins. Yn [[1989]] makke er in stúdzjereis troch de [[Feriene Steaten]]. Hy krige hjirfoar in beurs fan de Amerikaanske Ambassade en it ''Fund for Artists’ Colonies.''. Yn [[1990]] krige Homan de earste priis by de 4e Biënnale fan de Nederlânske Grafyske keunst yn it Singer Museum te [[Laren (Noard-Hollân)|Laren]].

== Wurken ==
Wurken fan Reinder Homan binne opnomd yn de kolleksjes fan: De [[Earste Keamer]] yn [[De Haach]], it [[Gasunygebou]] in [[Grins (stêd)|Grins]], it [[Drintsk Museum]] yn [[Assen]], it [[Frysk Museum]] yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]] yn [[Rotterdam]], de Katolike Universiteit fan [[Nimwegen]], de Iepen Universiteit yn [[Hearlen]], de NAM yn Assen en the Hunt Institute for Botanical Documentation yn [[Pittsburgh]] [[Feriene Steaten]].

== Tentoanstellingen ==
Reinder Homan die faker mei oan de ''[[Noardlike Realisten|ûnôfhinklike realisten]] tentoanstellingen'' yn [[Museum Møhlmann]] yn Venhuizen. Dêrneist eksposearre hy wurk yn ûnder oare it Singer Museum yn [[Laren (Noard-Hollân)|Laren]], it [[Frysk Museum]] yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[Museum de Buitenplaats]] yn [[Eelde]], [[Museum Smellingerlân]] yn [[Drachten]], it [[Drintsk Museum]] yn [[Assen]], it [[Steedlik Museum Schiedam]], it Landesmuseum yn [[Aldenburch]] ([[Dútslân]]) en op ferskate plakken yn de [[Feriene Steaten]], [[Grut-Brittanje]], [[Frankryk]] en [[Taiwan]].

== Publikaasjes ==
* ''Mijn vader, Reinder Homan, de etser'', Sara Homan (2009). Van Gorcum. ISBN 9789023245179
* ''Reinder Homan etsen naar de natuur'' (1999). Van Soeren en Co. (útferkocht).
* ''Reinder Homan, Etsen'' (1984). Van Soeren en Co. (útferkocht).


{{boarnen|boarnefernijing=
* ''Reinder Homan'' , (1994) troch himsels
* ''Realisten 1998'', Amsterdam: Utjouwerij Van Soeren &amp; Co, ISBN 9068811002
* ''Realisten 1999'', Amsterdam: Utjouwerij Van Soeren &amp; Co, ISBN 9068811010
* ''Etsen nei de natoer'' , (2002)
* ''Marc Mulders atelier''  (2004) mei [[Marc Mulders]]
* ''Mijn vader Reinder Homan de etser '' (2009) troch syn dochter Sara Homan ISBN 9789023245179
*[http://www.reinderhoman.nl/relation/artistdetail/263 Webstee Reinder Homan]
}}
{{DEFAULTSORT:Homan, Reinder}}
[[Kategory:Nederlânsk byldzjend keunstner]]
[[Kategory:Frysk byldzjend keunstner]]
[[Kategory:Frysk persoan fan Nederlânsk komôf]]
[[Kategory:Stellingwerfsk persoan]]
[[Kategory:Akademy Minerva]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1950]]</text>
      <sha1>nl32h6i7ya97x6ms3ganimxeweomr9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noardlike Marianen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29545</id>
    <revision>
      <id>1223939</id>
      <parentid>1037966</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T00:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1223939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31183" sha1="tmygg1qh12dqyqcttnr1ydvz3m2u1yk" xml:space="preserve">{{Lântabel|
eigennamme = Commonwealth of the Northern Mariana Islands |
namme = Commonwealth of the Northern Mariana Islands |
flagge = Flag of the Northern Mariana Islands.svg |
wapen = Seal of the Northern Mariana Islands (alternate).svg |
lokaasje = LocationNorthernMarianas.png |
motto =  |
folksliet =  Gi Talo Gi Halom Tasi &lt;small&gt;(Tsjamorro)&lt;/small&gt; |
taal = [[Ingelsk]], [[Tsjamorro (taal)|Tsjamorro]], [[Karolinysk]] |
haadstêd = [[Saipan]] |
steatsfoarm = Presidinsjeel represintative demokrasy. Gebietsdiel fan de [[Feriene Steaten|F.S.A.]] |
oerflak = 477 |
prstwetter = - |
ynwenners = 69.221 | teljier = 2000 |
munt = [[Amerikaanske dollar]] | muntkoade = USD |
tiidsône = +10 |
feestdei = - |
lânkoade = MNP |
ynternet = .mp |
tillefoan =  1-670 |
}}
[[Ofbyld:Northern Mariana Islands-CIA WFB Map.png||right|300px|Kaart fan de Noardlike Marianen&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;''boarne: [[The World Factbook CIA]]''&lt;/small&gt;]]

De '''Noardlike Marianen''', folút ''Mienebest fan de Noardlike Marianen'' (''[[Ingelsk]]: Commonwealth of the Northern Mariana Islands'') is in eilannekloft yn [[Oseaanje]]. De eilannekloft is in ôfsûnderlik territoarium mei in politike bân mei de [[Feriene Steaten]] en is net ûnôfhinklik.

== Geografy en geology ==
Haadstêd fan de Noardlike Marianen is [[Saipan]], dat op it eilân my deselde namme leit. It totale oerflak fan de eilannen is likernôch 477 km².&lt;ref&gt;{{aut|Martin, Penny; e.o.}} (1999) – “Geografica” – De grote werelatlas met landenprofielen. ISBN 3-8290-2477-0&lt;/ref&gt; Op de Noardlike Marianen wenje, neffens de lêste offisjele folkstelling yn [[2000]], 69.221. Oan de telling is ek te sjen dat hast eltsenien wennet op [[Saipan]], [[Tinian]] en [[Rota]]. De ienige útsûndering wienen seis minsken op [[Alamagan]].

Tegearre mei Gûam foarmje de Noardlike Marianen de [[Marianen]], dy't wer ûnderdiel binne fan [[Mikroneezje (eilannekloft)|Mikroneezje]]; it gebiet leit yn it wrâlddiel Oseaanje. De eilannen lizze yn de Grutte Oseaan en in part yn de [[Filipynske See]]. Mear krekt lizze se noardlik fan it eilân Gûam en súdlik fan de Japanske Bonin- en Fulkaaneilannen. De súdlike eilannen besteane út [[kalkstien]] mei flakke terrassen en franjeriffen, wylst de noardliker eilannen in fulkanyske basis hawwe, mei aktive fulkanen op [[Anatahan]], [[Pagan]] en [[Agrihan]]. De fulkaan op Agrihan is de heechste, mei 965 meter; dêrmei is it ek it heechste punt fan de Noardlike Marianen. Sûnt [[10 maaie]] [[2003]] is de fulkaan fan Anatahan wer aktyf wurden.&lt;ref&gt;[http://hvo.wr.usgs.gov/cnmi/ Northern Mariana Islands Volcanic Activity], U.S. Geological Survey (sjoen op 14 oktober 2010)&lt;/ref&gt; De fulkaan op it eilân fan likernôch 31 km² barste doe ynienen út. Sûnt dy tiid is de fulkaan út en troch aktyf. Op [[6 april]] [[2005]] wie der in útbarsting dêr't likernôch 50.000.000 m³ jiske en stien de loft yn sketten waard&lt;ref&gt;[http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=5451 Eruption of Anatahan], NASA Earth Observatory (sjoen op 14 oktober 2010)&lt;/ref&gt;, dêr't in grutte swarte wolk troch oer Saipan en Tinian hinne kaam.&lt;ref&gt;Hendricks, Timothy P. [http://www.nwas.org/ej/pdf/2006-EJ8.pdf Early Detection of the 5 April 2005 Anatahan Volcano Eruption using the Guam], (sjoen op 14 oktober)&lt;/ref&gt;
WSR-88D

Der Marianen binne santjin eilannen, dêr't sechtsjin fan by de Noardlike Marianen hearre; it oare eilân is Gûam. It gebiet fan de Noardlike Marianen rekt him út oer in langte fan 700 kilometer. It totale lânoerflak is 477 km²; de totale kustline is likernôch 1.482 km.&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cq.html#top Northern Mariana Islands - Geography] CIA Factbook (sjoen op 3 desimber 2009)&lt;/ref&gt;

De fjirtsjin Noardlike Marianen binne:
* [[Saipan]]
* [[Rota]]
* [[Tinian]]
* [[Pagan]]
* [[Aguijan]]
* [[Farallon de Medinilla]]
* [[Anatahan]]
* [[Sarigan]]
* [[Guguan]]
* [[Alamagan]]
* [[Agrihan]]
* [[Asuncion]]
* [[Maug-eilannen]] (North Island, West Island en East Island)
* [[Farallon de Pajaros]]

De grutsten fan dizze eilannen binne Saipan, Rota, Tinian en Pagan. It eilân Farallon de Medinilla wurdt troch de Amerikanen as militêr oefengebiet brûkt.

Deunby de Noardlike Marianen leit de [[Marianen-troch]].

[[Ofbyld:Anatahan twice.PNG|thumb|right|250px|''Dizze ynfraread bylden litte Anatahan sjen op [[20 jannewaris]] [[2002]] (de ûnderste foto) en op [[27 april]] [[2005]] (de boppeste foto). Griene fegetaasje wurdt troch it ynfraread yn it read werjûn. Op de ûnderste foto (makke foar de it útbarsten fan de fulkaan) is te sjen dat de fegetaasje it hiele eilân bedekt, ynklusyf de fulkaan. Yn 2005 is in grut part fan de fegetaasje ûnder de dikke laach fulkanysk materiaal bedobbe rekke, mar jiske en stoom meitsje it dreech om in soad feroarings te sjen dy't de erupsjes nei alle gedachten feroarsake hawwe.']]

== Klimaat ==
It oerhearskjende klimaat op de eilannen is it tropysk [[seeklimaat]], der is net in soad seizoensfariaasje. De temperatuer wurdt matige troch de noardeastlike [[passaatwyn|passaatwinen]]. It drûge seizoen duorret fan desimber oant juny, mei 100mm delslach, en it wiete seizoen duorret fan july oant novimber, mei 300mm delslach, dêr't [[tyfoan]]en by foarkomme kinne. It ferskil tusken de seizoenen is net grut. It  [[Guinnes Book of World Records]] hat Saipan útroppen ta it stee mei it lykmjittichste klimaat fan de wrâld, it is der hast it hiele jier troch 27&amp;nbsp;°C.&lt;ref&gt;[http://net.saipan.com/personal/vanlanen/info/info_pg4.htm Saipan A-Z], net.saipan.com (sjoen op 1 desimber 2009)&lt;/ref&gt;

== Skiednis ==
{{Apart|Skiednis fan de Noardlike Marianen}}

De eilannen binne nei alle gedachten al sûnt 1500 foar Kristus bewenne troch de [[Tsjamorro (folk)|Tsjamorro]]. De earste [[Jeropa|Jeropeeske]] ûntdekkingsreis yn it gebiet stie ûnder lieding fan [[Ferdinand Magellaan]] yn [[1521]]. Fanwegen in kultuerferskil oangeande besit krigen de eilannen de namme ''“Islas de los Ladrones”'', of wol &quot;Dieve-eilannen&quot;. Gûam waard in wichtige tuskenstop foar Spaanske skippen dy’t fan [[Meksiko]] kamen mei [[goud]] en oar guod foar de Filipinen en Spanje. Yn [[1668]] waarden de eilannen werneamd troch [[Padre Diego Luis de San Vitores]], de nije namme waard ''“Las Marianas”'', neamd nei [[Mariana fan Eastenryk]], widdo fan de Spaanske kening [[Filip IV fan Spanje]]. &lt;ref&gt;{{aut|Rogers, Robert F}} (1995).  [http://books.google.nl/books?id=AEn9J3tXFS8C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=destiny%27s+landfall+guam#v=onepage&amp;q=&amp;f=false “Destiny's landfall: a history of Guam”]. Side 36 (sjoen op 2 desimber 2009)&lt;/ref&gt; Om [[1820]] hinne kamen de ynwenners fan de [[Karolinen]] nei de Marianen, dêr’t se harren delsette mochten troch de Spanjerts.

Nei de [[Spaansk-Amerikaanske Kriich]] fan [[1898]] die Spanje it bewâld fan Gûam oer oan de [[Feriene Steaten]] en ferkochten se de Noardlike Marianen mei oare eilannen oan [[Dútslân]]. Nei de Earste Wrâldkriich brûkte Dútslân mandearre it [[Folkebûn]] de Noardlike Marianen oan [[Japan]]. Yn dy tiid kamen in soad Japanners en Koreanen nei de eilannen om te arbeidzjen op de Japanske plantaazjes.

Oan de ein fan de Twadde Wrâldkriich, fan [[15 juny]] [[1944]] ôf, die it Amerikaanske leger in oanfal op de Marianen. Oan de ein fan de kriich waarden de Japanners weromroppen en krigen de Tsjamorro en de Karoliners harren lân werom. Nei de oarloch waarden de eilannen part ûnderdiel fan it [[Trustgebiet fan de Pasifyske Eilannen]] fan de Feriene Steaten. Sûnt [[1978]] foarmen hja in steatebûn yn in politike uny mei de Feriene Steaten. Lykas oare Amearikaanske territoariums hawwe de eilannen gjin ynbring yn de senaat fan de Feriene Steaten, mar wurde se fertsjintwurdige yn it Hûs fan Offurdigen fan de Feriene Steaten.

== Floara en fauna ==
[[Ofbyld:Saipan.jpg|thumb|left|Loftfoto fan Saipan.]]

De [[kokospalm]] is de wichtichste beam op de eilannen, dizze wurdt foar in soad ferskate saken brûkt. Sa wurdt it fleis fan de kokosnút drûge, wêrtroch't kopra ûntstiet, fan de kokosnút wurdt ek kokosoalje makke. Dêrneist levert dizze beam ek wyn, tou, brânstof en strie. De [[bôlefruitbeam]] is in beam dy’t oeral yn Mikroneezje foarkomt, sa ek op de Noardlike Marianen. De fruchten wurde brûkt foar iten en ek wurdt fan de beam timmerhout makke. Neist dizze twa beammen binne der noch tal fan oare beammen en planten dy’t troch de minsken brûkt wurde.

Der komme in soad planten op de eilannen foar mei felle kleuren. Tocht moat dan wurde oan de hibiskus, de plumeria, leeljes, lantana’s en krotons. Guon planten kinne yn dit klimaat tige grut wurde, bygelyks de koleus, kaladium en de filodendron.&lt;ref&gt;[http://www.landenweb.net/noordelijke%20marianen/planten/ Noordelijke Marianen – Planten en Dieren], Landenweb.nl (sjoen op 2 desimber 2009)&lt;/ref&gt;

Op ûnûntwikkele stikken lân komme swurdgerzen (tige skerpe gerssoarten) en tichte bosken foar. De kokosbeammen, papaja’s en in pepersoarte groeie yn it wyld op Saipan.

Lykas op de measte oare eilannen yn it gebiet hawwe ek de Noardlike Marianen suver hast gjin ynlânske [[sûchdier]]en. Utsein de [[flearmûs|flearmûzen]] dy’t op de eilannen foarkomme binne der gjin ynlânske sûchdieren. De flearmûzen libje benammen op Rota, dêr’t sa’n 1.000 oant 2.000 flearmûzen foarkomme, mar op Tinian en Saipan binne se seldsum. Wol binne der tal fan bistesoarten yntrodusearre op de eilannen. Under oare [[kat]]ten, [[hûn]]en, [[hynder]]s, [[ko|kij]] en [[geit]]en. 

Foar mear as fjirtich fûgelsoarten, ynlânsk en yntrodusearre, foarmje de eilannen it thús. &lt;ref&gt;[http://www.odyssei.com/travel-tips/14276.html Flora and fauna, Northern Mariana Islands], Odyssei.com (sjoen op 2 desimber 2009)&lt;/ref&gt;  

Yn de omkriten fan de eilannen kin fiske wurde op [[tonyn]], [[wahoo]] en oare fisken. Ek yn see groeie [[koraal (soölogy)|koralen]], anemoanen, spûnzen en skulpefisken. Troch de heldere see en de koraalriffen libje hjir yn totaal mear as tûzen ferskate libbensfoarmen yn see.&lt;ref&gt;[http://www.odyssei.com/travel-tips/14276.html Flora and fauna, Northern Mariana Islands], Odyssei.com (sjoen op 2 desimber 2009)&lt;/ref&gt; 

Tusken Guguan en Sarigan leit de [[Zealandia Bank]] (yn it Tsjamorro: ''“Papaungan”'', wat “sonken” betsjut). De Zealandie Bank bestiet út twa stieneftige toppen dy’t likernôch 1,5 kilometer út elkoar lizze. Ien fan de beide komt by leechwetter likernôch ien meter boppe de seespegel út.&lt;ref&gt;[http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=0804-191 Zealandia Bank], Global Volcanism Program (sjoen op 3 desimber 2009)&lt;/ref&gt; Zealandia Bank is yn [[1858]] neamd nei de [[Grut-Brittanje|Britske]] [[bark]] ''Zealandia''.

== Ekonomy ==
[[Ofbyld:Managaha.jpg|thumb|right|200px|''Strân fan Saipan. It toerisme is in wichtige sektor yn de ekonomy fan de Noardlike Marianen.'']]
[[Ofbyld:Entrance Garment Factory Saipan.JPG|thumb|right|200px|''De yngong fan in kleanfabryk op Saipan.'']]

De [[ekonomy]] fan de Noardlike Marianen krijt in soad steun yn de foarm fan finansjele miljoenenbydragen fan de Feriene Steaten foar ûnder oare kapitaalsynvestearings en ekonomyske projekten. Dêrneist foarmje it [[toerisme]], de [[yndustry]] en de [[lânbou]] boarnen fan ynkomsten.

De Noardlike Marianen hawwe súksesfol gebrûk makke fan harren frijhannelsposysje mei de Feriene Steaten, sûnder dêrby rekken hâlde te moatten mei de Amearikaanske arbeidersrjochten. De leanen yn de Noardlike Marianen leinen lange tiid leger as yn de Feriene Steaten wêrtroch't de produksjekosten leger komme te lizzen. Produkten dy’t fan de Noardlike Marianen kamen, mochten sa op de merke brocht wurde ûnder it label ''“Made in USA”'' sûnder rekken te hâlden mei de Amearikaanske wet- en regeljouwing. Yn de takomst sil dit feroarje neidat Presidint [[George W. Bush]] op [[25 maaie]] [[2007]] in minimumleanwet ûndertekene dy’t ek foar de Noardlike Marianen jilde sil. Yn [[2015]] sil it minimumlean fan de eilannen like hege wêze moatte as yn de Feriene Steaten.&lt;ref&gt;[http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?cat=1&amp;newsID=68875 NMI minimum wage hike OK’d], Saipan Tribune (sjoen op 1 desimber 2009)&lt;/ref&gt; De earste stap yn dit proses waard op [[25 july]] [[2007]] setten en sûnttiids wurdt it minimumlean eltse maaie $0,50 heger oant it stuit dat it minimumlean like heech is as yn de rêst fan de Feriene Steaten.

De frijstelling fan de wetten yn de Feriene Steaten hat yn it ferline ta eksessen laat as berne-arbeid, berne-prostitúsje en sels slavernij.&lt;ref&gt; Rebecca Clarren (9 maaie 2006). [http://www.tompaine.com/articles/2006/05/09/sex_greed_and_forced_abortions.php Sex, greed and forced abortions], TomPaine.com (sjoen op 1 desimber 2009)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Rebecca Clarren (maitiid 2006) [http://www.msmagazine.com/spring2006/paradise.asp Paradise Lost: Greed, Sex Slavery, Forced Abortions and Right-Wing Moralists], Ms. (sjoen op 1 desimber 2009)&lt;/ref&gt;

=== Toerisme ===
It toerisme is in wichtige boarne fan ynkomsten foar de eilannen, der komme jierliks sa’n heal miljoen toeristen nei de eilannen, benammen toeristen út Japan. Hast de helte fan de arbeiders wurket yn de toerismesektor. Wol hawwe de Noardlike Marianen sûnt de ein fan [[2005]] te krijen fan in krimp yn it tal toeristen dat nei de eilannen komt as gefolch fan de Finansjele Aazje Krisis. Oan de ein fan [[2006]] wie it toeristetal 15,23 persint leger as yn de alve moannen dêrfoar. 

=== Tekstyl ===
De produksje fan klean hat in skoftlang de hurdst groeiende yndustrysektor west, wêryn 12.000 minsken, benammen [[Sina|Sinezen]], oan it wurk binne. Yn [[1998]] waard der foar $1 miljard [[Amerikaanske dollar|dollar]] oan klean nei de Feriene Steaten ferskipt. Dizze hannel is kontroversjeel omdat de produkten fan de Noardlike Marianen mei it stimpel “Made in the USA” makke en yn de Feriene Steaten ynfierd wurde kinne, sûnder dat de produsinten op de Noardlike Marianen rekken hoege te hâlden mei de wetten fan de Feriene Steaten.

De tekstylyndustry is oan it feroarje en in soad tekstylfabriken geane ticht troch de ymportrestriksjes fan Sineesk guod. De yndustry wie ten earsten opsetten op de Noardlike Marianen omdat guon arbeid- en ymmigraasjewetten fan de Feriene Steaten net foar dit gebiet jilde, wêrûnder it minimumlean.

=== Lânbou ===
De lânbou op de eilannen bestiet út lytse boeren dy’t [[kokosnút|kokosnuten]], [[bôlefruit]], [[tomaat|tomaten]] en [[meloen]]en ferbouwe. Mar ek [[weet]], [[tapioka]], [[bataat]], [[banaan|bananen]], [[kassave]] en [[sitrusfruchten]] wurde ferboud. Dêrneist wurdt de [[kokospalm]] brûkt foar in ferskaat oan produkten foar de útfier.

== Demografy ==
[[Ofbyld:Northern Mariana Islands.png|thumb|left|250px|''Befolkingsûntwikkeling fan de Noardlike Marianen sûnt 1960.'']]

By de offisjele folkstelling fan [[2000]] wennen der 69.221 minsken op de Noardlike Marianen. Dêrfan wie 56,3% fan Azjatyske komôf, 36,3% ynlânsk, 4,8% wie mingd en 2,6% oars. Op it stuit wurdt it ynwennertal fan de Noardlike Marianen rûsd op 88.662 (july 2009).&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cq.html#top Northern Mariana Islands - People] CIA Factbook (sjoen op 3 desimber 2009)&lt;/ref&gt;

De opbou nei leeftyd is:&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cq.html#top Northern Mariana Islands] CIA Factbook (sjoen op 3 desimber 2009)&lt;/ref&gt;
* 0-14 jier: 18% (8.372 man, 7.616 frou)
* 15-64 jier: 80,3% (28.602 man, 42.557 frou)
* &gt; 65 jier: 1,7% (786 man, 729 frou)

De Noardlike Marianen hawwe de heechste frou ta man ratio fan de wrâld. Op eltse 77 mannen binne 100 froulju. 

Mei 2,29% hawwe de Noardlike Marianen ien fan de heechste migraasjesifers fan de wrâld. Dit komt benammen troch minsken út Aazje dy’t arbeidzjen komme op de Noardlike Marianen. It migraasjeratio leit tige heech mei 6,47 migranten de 1000 ynwenners.&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cq.html#top Northern Mariana Islands] CIA Factbook (sjoen op 3 desimber 2009)&lt;/ref&gt;

De befolking fan de Noardlike Marianen is foar it meastepart [[Kristendom|kristlik]], mar ek tradisjonele leauwen komme noch foar.

Op de Noardlike Marianen binne in soad talen dy’t troch in relatyf heech persintaazje sprutsen wurdt. [[Filipynsk]]e talen komme it measte foar en wurde sprutsen troch 24,4% fan de befolking, dan it [[Sineesk]] mei 23,4%, it [[Tsjamorro (taal)|Tsjamorro]] mei 22,4%, it [[Ingelsk]] mei 10,8% en oare Pasifyske talen troch 9,5% fan de minsken. 9,6% fan de minsken sprekt in oare taal.

=== Befolkingsûntwikkeling ===
* [[1970]] - 9.640
* [[1980]] - 16.780
* [[1990]] - 43.345
* [[2000]] - 69.221
* [[2009]] - 88.662 (rûzing)

== Polityk ==
[[Ofbyld:Governor Benigno Fitial.jpg|thumb|left|150px|''Gûverneur Benigno R. Fitial fan de Noardlike Marianen.'']]

De Noardlike Marianen binne in presidinsjeel [[represintative demokrasy]], wêryn de gûverneur it haad fan de oerheid is, mei in [[mearpartijenstelsel]]. De Noardlike Marianen binne in mienebest yn in politike uny mei de Feriene Steaten. Federale bydragen foar it Mienebest wurde levere troch in departemint fan it Ministearje fan Binnenlânske Saken fan de Feriene Steaten.

De bân dy’t de Noardlike Marianen mei de Feriene Steaten hawwe kin fergelike wurde mei dy tusken [[Porto Riko]] en de Feriene Steaten. Der is in eigen gûverneur, sûnt [[2006]] is dat [[Benigno R. Fitial]], en in luitenant-gûverneur. Der is in parlemint mei njoggen senators en fyftsjin ôffurdigen. Saipan, Tinian en Rota leverje elts trije senators. By de ôffurdigen wurde der trettjin troch Saipan levere, en elts ien troch Tinian en Rota. De senators wurde foar fjouwer jier keazen, de ôffeardigen foar twa jier. Boargers fan de eilannen hawwe gjin stimrjocht foar by de presidintsferkiezings fan de Feriene Steaten, alhoewol’t se al offisjele boargers fan it lân binne. Se wurde yn de Feriene Steaten represintearre troch in waarnimmer. 

[[Ofbyld:District Court for the Northern Mariana Islands Seal.png|thumb|right|200px|''Foto fan it wapen fan de rjochtbank fan de Noardlike Marianen.'']]

De [[útfierende macht]] leit by de oerheid. De [[wetjouwende macht]] leit by de oerheid en de beide keamers fan it parlemint. De [[rjochterlike macht]] is ûnôfhinklik fan de twa oare machten. De lokale oerheid is ferdield oer trije regionale boargemasters.

Yn [[1947]] waarden de Noardlike Marianen mei it Trustgebiet fan de Pasifyske Eilannen ûnderbrocht by de Feriene Steaten. Yn 1976 gie it kongres akkoard mei ûnderling oerlis om in Mienebest fan de Noardlike Marianen yn in Politike Uny mei de Feriene Steaten oan te gean. Yn [[1977]] akseptearre it kongres fan de Noardlike Marianen har eigen grûnwet, en it earste regear neffens dizze grûnwet begûn op [[1 jannewaris]] [[1978]]. It ferdrach mei de Feriene Steaten wie op [[3 novimber]] [[1986]] hielendal ymplemintearre, mei de ynfier fan it steatsboargerskip fan de Feriene Steaten foar de ynwenners fan de Noardlike Marianen.

De polityk op de Noardlike Marianen is faak “in funksje fan famyljerelaasjes en freonskiplike bannen” wêr’t de grutte fan immen syn famylje wichtiger is as immens persoanlike kwalifikaasjes. Guon minsken hawwe krityk op dizze sitewaasje, wêrûnder de auteur fan de webstee [[Saipan Sucks]]. Dizze minsken sizze dat de politike sitewaasje op de eilannen in soad wei hat fan [[nepotisme]].&lt;ref&gt;Charles P. Reyes Jr.(30 maart 1999)
[http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?newsID=1594&amp;cat=3 Primitive tribalism], Saipan Tribune (sjoen op 3 desimber 2009)&lt;/ref&gt;

De offisjele talen op de eilannen binne [[Ingelsk]], [[Tsjamorro (taal)|Tsjamorro]] en [[Karolinysk]].

=== Wetjouwende macht ===
De wetjouwende macht fan de Noardlike Marianen hat twa keamers. It Hûs fan Offurdigen hat 20 leden, keazen foar in tiidrek fan twa jier. De Senaat bestiet út 9 leden, dy’t ek foar twa jier keazen wurde.

It Mienebest kiest in persoan dy’t de eilannen fertsjintwurdiget yn Washington, D.C. Hy komt op foar de belangen fan it Mieenebest yn de Feriene Steaten. Dizze persoan is in net-stimmend lid fan it Hûs fan Offeardigen fan de Feriene Steaten. De earste ôffeardige, [[Gregorio Sablan]], waard keazen op [[4 novimber]] [[2008]] en is sûnt jannewaris 2009 aktyf.

=== Ferkiezings ===
Op [[3 novimber]] [[2009]] waarden der foar it lêst ferkiezings hâlden op de Noardlike Marianen. Der wienen tweintich sitten yn it Hûs fan Offeardigen te ferdielen en seis fan de njoggen sitten yn de Senaat.

{| 
|- bgcolor=&quot;#cccccc&quot; align=&quot;center&quot;
! Partij
! Sitten yn it Hûs &lt;br /&gt;fan Offeardigen
! +/− &lt;br /&gt;mei 2007&lt;br /&gt;
! Sitten yn &lt;br /&gt;de Senaat&lt;br /&gt;
! +/− &lt;br /&gt;mei 2007&lt;br /&gt;
|- align=&quot;center&quot; 
| Republican Party
| 9
| -3
| 4
| +1
|- align=&quot;center&quot; 
| Covenant Party
| 7
| +3
| -
| -2
|- align=&quot;center&quot; 
| Unôfhinklik 
| 4
| +1
| 2
| +1
|- align=&quot;center&quot;
| Democratic Party 
| -
| -1
| -
| -
|- align=&quot;center&quot;
|  Net ferkiesber
| -
| -1
| 3
| -
|- bgcolor=&quot;#cccccc&quot; align=&quot;center&quot;
| Totaal
| 20
| 
| -
| -
|}

Op [[8 novimber]] waarden ek ferkiezings hâlden foar it gûverneurskip fan de Noardlike Marianen. Dizze ferkiezings waarden wûn troch [[Heinz Hofschneider]] fan de republikeinen en [[Benigno Fitial]], de sittende gûverneur. Op [[23 novimber]] waard de twadde omgong hâlden. De útslach fan dizze ferkiezing wie net fuort binnen, omdat der noch wachte wurde moast op likernôch 1.200 stimmen dy't oer de post komme moasten, op [[7 desimber]] binne dizze stimmen teld.&lt;ref&gt;[http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?cat=1&amp;newsID=95340 Fitial leads runoff by 501 votes], Saipan Tribune, 24 novimber 2009 (sjoen op 8 desimber 2009)&lt;/ref&gt;. Uteinlik kamen der 944 sluven binnen, guon dêrfan mei meardere stimkaarten, wêrfan 725 jildige stimbiljetten wienen (oaren wienen te let ferstjoerd, net jildich, ensfh.).&lt;ref&gt;[http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?newsID=95662&amp;cat=1 Fitial seals victory with 370 lead], Saipan Tribune, 8 desimber 2009 (sjoen op 8 desimber 2009)&lt;/ref&gt; Nei it tellen fan dizze 725 stimmen kaam de sittende gûverneur Fitial op 51,44% fan de stimmen út en Hofschneider op 48,56% fan de stimmen, wêrmei Fitial de winner is. It ferskil tusken de beide yn tal stimmen wie mar 370 stimmen op in totaal fan 12.850. 

Yn stee fan fjouwer jier, sil Fitial no foar fiif jier de gûverneur fan de eilannen wêze, dat nei de ynfier fan in nije wet op de eilannen. 

{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:95%;&quot;
|-bgcolor=&quot;#cccccc&quot; align=&quot;center&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width: 10em&quot;  | Party
! style=&quot;width: 15em&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Kandidaat
! style=&quot;width: 15em&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Kiesmaat
! style=&quot;width: 12em&quot; colspan=&quot;2&quot; | 1e omgong&lt;ref&gt;[http://www.saipantribune.com/election.asp Gubernatorial Runoff Election Results for 2009] Saipan Tribune, 7 desimber 2009 (sjoen op 8 desimber 2009)&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width: 12em&quot; colspan=&quot;2&quot; | 2e omgong&lt;ref&gt;[http://www.saipantribune.com/election.asp Initial Gubernatorial Election Results for 2009] Saipan Tribune, 7 desimber 2009 (sjoen op 8 desimber 2009)&lt;/ref&gt;
|-bgcolor=&quot;#cccccc&quot; align=&quot;center&quot;
! style=&quot;width: 5em&quot; | Stimmen
! style=&quot;width: 7em&quot; | Persintaazje
! style=&quot;width: 5em&quot; | Stimmen
! style=&quot;width: 7em&quot; | Persintaazje
|-
! style=&quot;background-color:#FF3333; width: 3px&quot; |
| style=&quot;width: 130px&quot; | Republican
| [[Heinz Hofschneider]]
| [[Arnold Palacios]]
| align=&quot;right&quot; | 4.900
| align=&quot;right&quot; | 36,27%
| align=&quot;right&quot; | 6240
| align=&quot;right&quot; | 48,56%
|-
! style=&quot;background-color:#CCFFCC; width: 3px&quot; |
| style=&quot;width: 130px&quot; | Covenant
| [[Benigno Fitial]] (sittende gûverneur)
| [[Eloy Inos]]
| align=&quot;right&quot; | 4.892
| align=&quot;right&quot; | 36,21%
| align=&quot;right&quot; | 6610
| align=&quot;right&quot; | 51,44%
|-
! style=&quot;background-color:#DDDDDD; width: 3px&quot; |
| style=&quot;width: 130px&quot; | Unôfhinklik
| [[Juan Pan Guerrero|Juan Guerrero]]
| [[Joe Camacho]]
| align=&quot;right&quot; | 2.613
| align=&quot;right&quot; | 19,34%
| rowspan=&quot;2&quot; colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | 
|-
! style=&quot;background-color:#DDDDDD; width: 3px&quot; |
| style=&quot;width: 130px&quot; | Unôfhinklik
| [[Ramon &quot;Kumoi&quot; Guerrero|Ramon Guerrero]]
| [[David Borja]]
| align=&quot;right&quot; | 1.075 
| align=&quot;right&quot; | 7,96%
|-bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot; align=&quot;right&quot;
! colspan=&quot;4&quot; | Totals
! 
! 100.00%
! 
! 100.00%
|}

== Transport ==
De Noardlike Marianen beskikke oer mear as 536 kilometer [[autowei|autowegen]].&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cq.html#top Northern Mariana Islands - Transport] CIA Factbook (sjoen op 3 desimber 2009)&lt;/ref&gt; It meastepart hjirfan leit op Saipan, Tinian en Rota.

Der binne trije fleanfjilden mei ferhurde start- en lanningsbanen, [[Rota International Airport]] (mei in baan fan likernôch 1.800 meter), [[Tinian International Airport]] (baan fan likernôch 2.600 meter) en [[Saipan International Airport]] (mei in baan fan likernôch 2.650 meter). Ek binne der noch twa fleanfjilden mei ûnferhurde start- en lanningsbanen.&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cq.html#top Northern Mariana Islands - Transport] CIA Factbook (sjoen op 3 desimber 2009)&lt;/ref&gt;

Havens binne der op Saipan, Tinian en Rota.

== Underwiis ==
It [[Commonwealth of the Northern Mariana Islands Public School System]] is it skoaldistrikt dat op de Noardlike Marianen aktyf is. Skoallen binne der op de trije grutste eilannen, Saipan, Tinian en Rota. 

It ûnderwiis fan de Noardlike Marianen hat te lijen ûnder in grut te koart oan leararen. Op it stuit wurde in soad ûnderwizers út de Filipinen helle. Dit tekoart hat te krijen mei de tige hege befolkingsgroei op de eilannen fan mear as 4% it jier.&lt;ref&gt;[http://www.landenweb.net/noordelijke%20marianen/samenleving/ Samenleving], Landenweb.net (sjoen op 2 desimber 2009)&lt;/ref&gt;

== Eilannen en gemeenten ==
Yn de ûndersteande tabel steane de eilannen fan de Noardlike Marianen fan noard nei súd.

{| class=&quot;wikitable&quot;
!Nr. 
! Eilân
! Oerflak
! Ynwenners &lt;br /&gt;(folkstelling&lt;br /&gt;2000) 
! Hichte
! Heechste plak
! Lokaasje
|-
!align=&quot;center&quot; colspan=&quot;9&quot; |Noardlike eilannen (Northern Islands Municipality)
|- align=&quot;right&quot;
| 1 
| [[Farallon de Pajaros]]
| 2.55 km²
| -
| 319 m 
| 
| {{koördinaten yn tekst|20_02_N_145_19_E_region:NL_type:building|Farallon de Pajaros}}
|- align=&quot;right&quot;
| 2
| [[Maug-eilannen]]
| 213 km²
| -
| 227 m
| Noardlike eilân
|  {{koördinaten yn tekst|20_02_20_N_145_13_21_E_region:NL_type:building|Maug-eilannen}}
|- align=&quot;right&quot;
| 3
| [[Asuncion]]
| 7,31 km²
| -
| 891 m
|  
|  {{koördinaten yn tekst|19_41_36_N_145_24_13_E_region:NL_type:building|Asuncion}}
|- align=&quot;right&quot;
| 4
| [[Agrihan]]
| 43,51 km²
| -
| 965 m
| Agrihan fulkaan
|  {{koördinaten yn tekst|18_45_72_N_145_39_42_E_region:NL_type:building|Agrihan}}
|- align=&quot;right&quot;
| 5
| [[Pagan]]
| 47,24 km²
| -
| 579 m
| Mount Pagan
|  {{koördinaten yn tekst|18_08_36_N_145_47_39_E_region:NL_type:building|Pagan}}
|- align=&quot;right&quot;
| 6
| [[Alamagan]]
| 11,11 km²
| 6
| 744 m
| Alamagan
|  {{koördinaten yn tekst|17_20_03_N_145_50_03_E_region:NL_type:building|Alamagan}}
|- align=&quot;right&quot;
| 7
| [[Guguan]]
| 3,87 km²
| -
| 301 m
| 
| {{koördinaten yn tekst|17_18_04_N_145_50_34_E_region:NL_type:building|Guguan}}
|- align=&quot;right&quot;
| 8
| [[Sarigan]]
| 4,97 km²
| -
| 549 m
| 
| {{koördinaten yn tekst|16_42_40_N_145_46_45_E_region:NL_type:building|Sarigan}}
|- align=&quot;right&quot;
| 9
| [[Anatahan]]
| 31,21 km²
| -
| 787 m
|  
|  {{koördinaten yn tekst|16_21_24_N_145_40_01_E_region:NL_type:building|Anatahan}}
|- align=&quot;right&quot;
| 10
| [[Farallon de Medinilla]]
| 0,85 km²
| -
| 81 m
|  
|  {{koördinaten yn tekst|16_01_01_N_146_03_11_E_region:NL_type:building|Farallon de Medinilla}}
|-
!align=&quot;center&quot; colspan=&quot;9&quot; |Súdlike Eilannen (3 gemeenten)
|- align=&quot;right&quot;
| 11
| [[Saipan]]
| 115,38 km²
| 62.392
| 474 m
| Tagpochau
| {{koördinaten yn tekst|15_12_17_N_145_45_55_E_region:NL_type:building|Saipan}}
|- align=&quot;right&quot;
| 12
| [[Tinian]]
| 101,01 km²
| 3.540
| 170 m
| Kastiyu
| {{koördinaten yn tekst|15_01_24_N_145_37_57_E_region:NL_type:building|Tinian}}
|- align=&quot;right&quot;
| 13
| [[Aguijan]] (gemeente Tinian)
| 7,10 km²
| -
| 157 m
| Alutom
|  {{koördinaten yn tekst|14_51_11_N_145_33_38_E_region:NL_type:building|Aguijan}}
|- align=&quot;right&quot;
| 14
| [[Rota]]
| 85,39 km²
| 3.283
| 491 m
| Mt. Manira
|  {{koördinaten yn tekst|14_09_17_N_145_13_10_E_region:NL_type:building|Rota}}
|- align=&quot;right&quot;
!
! Noardlike Marianen
! 463.63 km² 
! 69,221 
! 965 m 
! Mount Agrihan 
| 
|}

De Noardlike Eilannen (noardlik fan Saipan) foarmje de Northern Islands Municipality. De trije grutste eilannen fan de Súdlike Eilannen foarmje de gemeenten Saipan, Tinian en Rota. It ûnbewenne Aguijan is ûnderdiel fan de gemeente Tinian.

Dat de measte noardlike eilannen net bewenne wurde hat te krijen mei de fulkanyske aktiviteiten op dy eilannen. Minsklike bewenning komt allinnich foar op Agrihan, Pagan en Alamagan, mar de populaasje op dizze eilannen fariearret. De folkstelling fan 2000 registrearre yn totaal mar seis minsken yn de Northern Islands municipality. 

Saipan, Tinian en Rota binne de ienichste eilannen dy’t it hiele jier troch bewenne wurde.

== Literatuer ==
* {{aut|Joseph E. Hore}} (2003). ''The Right of Self-Government in the Commonwealth of the Northern Mariana Islands'', in: Asian-Pacific Law &amp; Policy Journal 4.  Side 180–245.
* {{aut|Victoria King}} ''The Commonwealth of the Northern Mariana Islands’ Rights Under United States and International Law to Control its Exclusive Economic Zone'', in: University of Hawaii Law Review 13. Side 477–504.
* {{aut|Howard P. Willens, Deanne C. Siemer}} (2002). ''An honorable accord: The covenant between the Northern Mariana Islands and the United States''. Honolulu: University of Hawai'i Press.
* {{aut|Don A. Farrell, Phyllis Koontz}} (1991). ''History of the Northern Mariana Islands''.

== Keppelings om utens ==
* {{en}}[http://www.gov.mp/ Hiemside fan de oerheid fan de Noardlike Marianen]
* {{en}}[http://www.cnmilaw.org/constitution.htm De grûnwet fan de Noardlike Marianen]
* {{en}}[http://www.pss.cnmi.mp/PSSCentralOffice/index2.cfm Hiemside fan it Commonwealth of the Northern Mariana Islands Public School System]
* {{nl}}[http://www.landenweb.net/noordelijke%20marianen/ De Noardlike Marianen op Landenweb.net]
* {{en}}[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cq.html CIA World Factbook - Northern Mariana Islands]

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat|Northern Mariana Islands}}
}}

{{Nijsgjirrige side}}
{{Feriene Steaten}}
{{koördinaten|15_11_36_N_145_45_53_E_region:NL_type:building|15° 12'  NB 145° 45' EL}}

[[Kategory:Noardlike Marianen| ]]
[[Kategory:Oerseesk gebietsdiel fan de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Ofhinklik gebiet yn Oseaanje]]
[[Kategory:Mikroneezje]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Histoaryske Spaanske koloanje]]
[[Kategory:Histoaryske Dútske koloanje]]
[[Kategory:Histoaryske Japanske koloanje]]
[[Kategory:Histoaryske Amerikaanske koloanje]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1976]]</text>
      <sha1>tmygg1qh12dqyqcttnr1ydvz3m2u1yk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Skiednis fan de Noardlike Marianen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29564</id>
    <revision>
      <id>1223938</id>
      <parentid>1028224</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T00:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1223938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12226" sha1="7zq6and9vtu1oogmdkc6plt2utu9x16" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Northern Mariana Islands-CIA WFB Map.png|thumb|right|250px|Kaart fan de Noardlike Marianen.]]

De '''Skiednis fan de [[Noardlike Marianen]]''' omfiemet de skiednis fan de [[Tsjamorro (folk)|Tsjamorro]], de ûntdekkingsreizgers en it útlânsk bewâld.

== Iere skiednis ==
Op de eilannen binne fynsten dien dy’t oanwizings jouwe dat der al sûnt 1500 foar Kristus bewenning west hat troch de Tsjamorro. De Tsjamorro foarmje ek tsjintwurdich noch de befolking fan de Noardlike Marianen. It is in folk dat besibbe is mei oare Austronesyske ynlânske folken fan de Filipinen, [[Yndoneezje]], [[Maleizje]] en [[Taiwan]]. Nei alle gedachten kamen de Tsjamorro nei Mikroneezje fan Yndoneezje, omdat se as ienichste folk fan Mikroneezje rys ferbouden. &lt;ref&gt;[http://www.landenweb.net/noordelijke%20marianen/geschiedenis/ Noordelijke Marianen – Geschiedenis], Landenweb.nl (sjoen op 2 desimber 2009)&lt;/ref&gt; De mienskip fan de Tsjamorro bestie út twa (haad)kasten, dat bleaun sa oant mear as in iuw nei de komst fan de Spanjerts yn [[1521]]. Neffens [[Charles Le Gobien]] wienen der rasjale ferskillen tusken de Manachang kaste en de hegere Gamory/Gamurre. De Gamory wienen wer ferdield yn in hegere middenklasse Achotil/Acha’ot en de heechste klasse, de Matua/Matao. Klimme en sakje op de sosjale ljedder koe al tusken de Achotil en de Matua, mar de Manachang wienen sa berne foar it libben.&lt;ref&gt;{{aut|Rogers, Robert F}} (1995). [http://books.google.nl/books?id=AEn9J3tXFS8C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=destiny%27s+landfall+guam#v=onepage&amp;q=&amp;f=false “Destiny's landfall: a history of Guam”]. Side 36 (sjoen op 2 desimber 2009)&lt;/ref&gt; De Matua en de Achotil bestienen benammen út fiskers en skippers en de Manachang wienen benammen boeren. Dizze lêste groep hie gjin eigen besit, mar se wienen ek net slaven.&lt;ref&gt;{{aut|Rogers, Robert F}} (1995).  [http://books.google.nl/books?id=AEn9J3tXFS8C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=destiny%27s+landfall+guam#v=onepage&amp;q=&amp;f=false “Destiny's landfall: a history of Guam”]. Side 36 (sjoen op 2 desimber 2009)&lt;/ref&gt;

== Jeropeeske ûntdekkingsreizen ==
De earste [[Jeropa|Jeropeeske]] ûntdekkingsreis yn it gebiet stie ûnder lieding fan [[Ferdinand Magellaan]] yn [[1521]]. Hy gie op 6 maart 1521 oan lân by Gûam en waard opwachte troch de Tsjamorro. Dizzen beaen him farsk fiedsel oan wêrnei't de befolking fan it eilân harren in lytse boat fan Magellaans fleat taeigenen. Dit late ta in kulturele botsing, omdat de Tsjamorro net tochten yn termen as priveebesit, se krigen bygelyks in boat as der fiske wurde moast, sûnder dat soks sjoen waard as stellerij. Troch dit kulturele misbegryp waarden likernôch seis minsken fermoarde troch de Spanjerts en waard in doarp fan 40 hûzen plat baarnd foardat se de boat werom hienen. Hjirop krigen de eilannen de namme ''“Islas de los Ladrones”'', of wol “dieve-eilannen” yn it [[Spaansk]]. Magellaan easke de eilannen op foar [[Spanje]] wêrtroch't de eilannen ûnder it bewâld kamen fan de Spaanske East Ynjes, se waarden bestjoerd fan de Filipinen ôf. De Spanjerts bouden in keninklik paleis op Gûam foar de gûverneur fan de eilannen. Noch hieltyd binne oerbliuwsels fan it gebou te sjen.

Gûam wie in wichtige tuskenstop foar skippen dy’t fan [[Meksiko]] kamen mei [[goud]] en oar guod foar de Filipinen en Spanje. Der lizze ferskate Spaanske skippen foar de kust fan Gûam.

Yn [[1668]] waarden de eilannen werneamd troch [[Padre Diego Luis de San Vitores]], de nije namme waard ''“Las Marianas”'', neamd nei [[Mariana fan Eastenryk]], widdo fan de Spaanske kening [[Filip IV fan Spanje]]. &lt;ref&gt;{{aut|Rogers, Robert F}} (1995).  [http://books.google.nl/books?id=AEn9J3tXFS8C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=destiny%27s+landfall+guam#v=onepage&amp;q=&amp;f=false “Destiny's landfall: a history of Guam”]. Side 36 (sjoen op 2 desimber 2009)&lt;/ref&gt;

Doe’t Magellaan yn 1521 oan lân kaam op Gûam wennen der nei alle gedachten sa’n 75.000 minsken. By de earste offisjele folkstelling fan [[1710]] wienen dat der noch mar 3.500. Dizze gigantyske fal yn ynwennertal hie te krijen mei sykten dy’t de Spanjerts meibrochten en troch de slave-arbeid.&lt;ref&gt;[http://www.everyculture.com/No-Sa/Commonwealth-of-the-Northern-Mariana-Islands.html/ Commonwealth of the Northern Mariana Islands - Histroy and ethnich relations], Everyculture.com (sjoen op 2 desimber 2009)&lt;/ref&gt; Der waarden nije minsken nei de eilannen brocht, benammen fan de Filipinen en de [[Karolinen]]. Nettsjinsteande dizze ûntwikkeling koe de Tsjamorro populaasje harren wer herstelle en Tsjamorro, Filipynske en Karolinyske talen en etnyske ferskillen bestean ek hjoed de dei noch en binne dúdlik oanwêzich op de eilannen.

Om de kulturele en godstsjinstigge assimilaasje foar elkoar te krijen waarden de ynwenners fan de Marianen yn de jierren ’90 fan de 17e iuw konsintrearre op Gûam. Op it eilân Rota slaggen guon Tsjamorro der al yn út de hannen fan de Spanjerts te bliuwen, se flechten de heuvels yn. Hjirtroch hawwe de ynwenners fan Rota noch hieltyd it measte “Tsjamorro-bloed” troch de ieren streamen.&lt;ref&gt;[http://www.landenweb.net/noordelijke%20marianen/geschiedenis/ Noordelijke Marianen – Geschiedenis], Landenweb.net (sjoen op 2 desimber 2009)&lt;/ref&gt; Om [[1820]] hinne kamen de ynwenners fan de Karolinen nei de Marianen, dêr’t se harren delsette mochten troch de Spanjerts. Doe’t paus [[Leo XIII]] yn [[1885]] Spanje’s soevereiniteit oer de Marianen ferklearre mochten de Tsjamorro wer werom nei harren eilannen.&lt;ref&gt;[http://www.landenweb.net/noordelijke%20marianen/geschiedenis/ Noordelijke Marianen - Geschiedenis], Landenweb.net (sjoen op 3 desimber 2009)&lt;/ref&gt; Se krigen lânbougrûn, mar it bêste lân wie al troch de eardere ynwenners fan de Karolinen ynnaam. Tsjintwurdich wurde sawol Karoliners as de Tsjamorro sjoen as de ynlânske bewenners fan de Noardlike Marianen en beide talen binne offisjeel op de eilannen (net op Gûam).

== Dútsk en Japansk bewâld ==
[[Ofbyld:Stamp Mariana Islands 1901 1m.jpg|thumb|left|In koloniale postsegel fan Dútslân út [[1901]].]]

Nei de [[Spaansk-Amerikaanske Kriich]] fan [[1898]] die Spanje it bewâld fan Gûam oer oan de [[Feriene Steaten]] en ferkochten se de Noardlike Marianen mei oare eilannen oan [[Dútslân]]. Dútslân bestjoerde de eilannen fan [[Dútsk Nij-Guinea]] út.

Yn de Earste Wrâldkriich brûkte Dútslân de eilannen as befoarriedingsbasis foar de marineskippen. Mar [[Japan]] ferklearre Dútslân de oarloch en foelen de Noardlike Marianen oan. It [[Folkebûn]] mandearre yn [[1919]] it gebiet oan Japan. Der libben doe noch mar 4.000 Tsjamorro en Karoliners op de eilannen. Yn de tiid fan it Japanske bewâld waard [[sûkerreid]] de haadyndustry fan de eilannen. Foar dizze yndustry waarden in soad beammen en bosken kapt. Der waarden plantaazjes op Saipan stifte dy’t in grut súkses wienen, wêrnei't ek op Tinian en Rota plantaazjes stifte waarden. [[Sûker]] en [[etanol|alkohol]] waarden wichtige eksportprodukten. Yn dy tiid kamen in soad Japanners en Koreanen nei de eilannen om te arbeidzjen op de plantaazjes. By de folkstelling fan desimber [[1939]] wie de totale populaasje fan it Japanske Súdseemandaat 129.104, dêr't 77.257 Japansk (ynklusyf Taiwaneesk en Koreaansk) fan wiene.

In dei nei de [[oanfal op Pearl Harbor]], foelen de Japanners fan de Marianen út ek it Amearikaanske Gûam oan. De Tsjamorro fan de Noardlike Marianen, dy’t doe al twa desenniums ûnder it bewâld fan de Japanners stienen, waarden nei Gûam brocht om de Japanners dêr te helpen. Dit feit, yn kombinaasje mei de minne behanneling fan de Guamaanske Tsjamorro yn de tiid fan de 31 dagen duorjende besetting, soarge foar in breuk tusken de ynlânske folken fan Gûam oan de iene kant en de Noardlike Marianen oan de oare kant. It hat der ûnder oare ta laat dat de befolking fan Gûam yn de 60’er jierren yn in referindum tsjin ienwurding mei de Noardlike Marianen stimden.

==Amearikaansk besit==
[[Ofbyld:Battle of Saipan - map.jpg|thumb|right|Kaart mei de militêre aksjes yn de Slach om Saipan.]]
[[Ofbyld:Marines mopping up Tinian Island.jpg|thumb|right|Amerikaanske soldaten yn de striid om Tinian.]]

Oan de ein fan de Twadde Wrâldkriich, op [[15 juny]] [[1944]], die it Amerikaanske leger in oanfal om de Marianen yn it besit te krijen. It begûn allegear mei in oanfal fan 127.000 soldaten, 600 skippen en 2.000 fleantugen op Saipan, &lt;ref&gt;[http://www.landenweb.net/noordelijke%20marianen/geschiedenis/ Noordelijke Marianen – Geschiedenis], Landenweb.nl (sjoen op 2 desimber 2009)&lt;/ref&gt; de slach soe letter ferneamd reitsje as de Slach om Saipan, dy’t einige op [[9 july]] doe’t de Japanske befelhawwer [[seppuku]] (in rituele Japanske foarm foar selsmoard) die. Fan de 30.000 Japanske militêren dy’t Saipan ferdigene hienen, oerlibben minder as 1.000 de striid.&lt;ref&gt;[http://www.historynet.com/battle-of-saipan.htm Battle of Saipan], HistoryNet.com (sjoen op 2 desimber 2009)&lt;/ref&gt; Dêrnei oermastere it Amerikaanske leger op [[21 july]] ek Gûam en foelen Tinian oan op [[24 july]]. Fan Tinian ôf waard fuort begong mei de bombardeminten op Japan. Hjir soe úteinlik ek it fleantúch opstige dy’t in jier letter de atoombom op [[Hiroshima]] smiten hat. Rota bleau bûten skot omdat it op militêr gebiet net belangryk wie, allinnich de fleanfjilden waarden bombardearre. It eilân waard isolearre en oernaam yn augustus 1945 doe’t de Japanners har oerjoegen. 

De kriich einige net foar eltsenien mei it ûndertekenjen fan de wapenstilstân. De lêste groep Japanners op Saipan joech har pas op [[1 desimber]] [[1945]] del. Op Gûam ferstoppe de Japanske soldaat [[Shoichi Yokoi]] him yn it doarp [[Talofof]] oant [[1972]]. 

Tusken de Japanske ynname fan Saipan en Tinian en de ein fan it Japanske bewâld oer de eilannen waarden de ynlânske bewenners yn konsintraasjekampen opsluten. Oan de ein fan de kriich waarden de Japanners weromroppen en krigen de Tsjamorro en de Karoliners harren lân werom.

== Amearikaansk mienebest ==
Nei de Japanske nederlaach waarden de eilannen bestjoerd troch de Feriene Steaten as ûnderdiel fan it [[Trustgebiet fan de Pasifyske Eilannen]], dat de ferdigening en it bûtenlânske belied fan de eilannen waard in ferantwurdlikheid fan de Feriene Steaten. De ynwenners fan de Noardlike Marianen besletten yn 1970’er jierren net foar ûnôfhinklikheid te gean, mar ynstee dêrfan nauwere bannen mei de Feriene Steaten oan te gean. Underhannelings oer de territoriale status begûnen yn [[1972]]. In oerienkomst om in mienebest yn in politike uny mei de Feriene Steaten waard goedkard yn [[1975]]. In nije oerheid en [[grûnwet]] waarden ynsteld yn jannewaris [[1978]] wêrmei't it selsbestjoer fan de eilannen begûn. De Feriene Steaten bleaunen ferantwurdlik foar it bûtenlânske belied en de ferdigening. Sûnt de ûndertekening fan in nij Mienebest-oerienkomst binne de bewenners fan de Noardlike Marianen offisjeel steatsboargers fan de Feriene Steaten.

Lykas oare Amearikaanske territoariums hawwe de eilannen gjin ynbring yn de senaat fan de Feriene Steaten, mar wurde se fertsjintwurdige yn it Hûs fan Offurdigen fan de Feriene Steaten.

==Literatuer==
* {{aut|Joseph E. Hore}} (2003). ''The Right of Self-Government in the Commonwealth of the Northern Mariana Islands'', in: Asian-Pacific Law &amp; Policy Journal 4.  Side 180–245.
* {{aut|Victoria King}} ''The Commonwealth of the Northern Mariana Islands’ Rights Under United States and International Law to Control its Exclusive Economic Zone'', in: University of Hawaii Law Review 13. Side 477–504.
* {{aut|Howard P. Willens, Deanne C. Siemer}} (2002). ''An honorable accord: The covenant between the Northern Mariana Islands and the United States''. Honolulu: University of Hawai'i Press.
* {{aut|Don A. Farrell, Phyllis Koontz}} (1991). ''History of the Northern Mariana Islands''.

==Keppelings om utens==
* [http://www.gov.mp/ Hiemside fan de oerheid fan de Noardlike Marianen] {{noat|Ingelsk}}
* [http://www.cnmilaw.org/constitution.htm De grûnwet fan de Noardlike Marianen] {{noat|Ingelsk}}

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
}}

[[Kategory:Skiednis fan de Noardlike Marianen| ]]
[[Kategory:Noardlike Marianen]]</text>
      <sha1>7zq6and9vtu1oogmdkc6plt2utu9x16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Atol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29621</id>
    <revision>
      <id>1223930</id>
      <parentid>1194747</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T23:53:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1223930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4393" sha1="8qoxqwhgciywpqvz0rkuwvbf4l1fd7x" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Boraboraluft gerade.jpg|thumb|right|250px|[[Bora Bora]], in atol mei in sintrale fulkaan.]]
[[Ofbyld:Coral atoll formation animation.gif|thumb|right|250px|It ûntstean fan in atol.]]
[[Ofbyld:Kiritimati-EO.jpg|thumb|right|250px|[[Kiribaty]], it atol mei it grutste oerflak.]]

In '''atol''' is in eilânsoart yn de foarm fan in ring dy’t in [[lagune]] folslein of foar in part omklammet.

De measte atollen binne te finen yn de waarmere parten fan de [[Stille Oseaan]] (mei konsintraasje yn de omkriten fan de [[Tuamotu-eilannen]], de [[Karolinen]], de [[Marshalleilannen]], de [[Koraalsee-eilannen]] en de eilannegroepen [[Kiribaty]], [[Tûvalû]] en [[Tokelau]]) en de [[Yndyske Oseaan]] (de atollen fan de [[Maldiven]], de [[Lakkadive-eilannen]], de [[Chagos Arsjipel]] en de [[Outer-eilannen]] fan de [[Seysjellen|Sesjellen]]). Yn de [[Atlantyske Oseaan]] komme gjin grutte groepen atollen foar, útsein de acht atollen eastlik fan [[Nikaragûa]], dy’t fan [[Kolombia]] binne yn de [[Karibyske See]].

== Etymology ==
It wurd ''atol'' komt fan it [[Dhivehi]], in taal dy’t op de Maldiven praten wurdt. Yn dy taal komt it wurd ''atolhu'' foar. It wurd waard foar it earst yn it [[Ingelsk]] brûkt yn [[1625]] as ''atollon''. Letter waard de term ferspraat troch [[Charles Darwin]], dy’t atollen beskreau as it lêste stadium yn de ûntwikkeling fan in eilân yn in oseaan. 

== Untstean ==
Charles Darwin, wrâldferneamd om syn [[evolúsjeteory]], wie de earste persoan dy’t úttocht hoe’t atollen ûntsteane. Hy dy’t syn befiningen nei syn reis oan board fan de [[HMS Beagle]] ([[1831]]-[[1836]])opskreau. Syn omskriuwing wurdt noch hieltyd algemien akseptearre. Syn teory seit dat ferskate soarten fan tropyske eilannen - fan heech fulkanysk eilân nei eilân mei in barriêrerif oant atol – in sekwinsje foarmje fan trepsgewize boaiemfersakkings fan in [[fulkaan]] yn [[see]]. Hy betocht dat in [[koraalrif]] om in fulkanysk eilân heger wurde sil neigeraden dat it eilân fierder fuort sakket (of de [[seespegel]] stiget) en úteinlik liede sil ta in eilân mei in barriêrerif. It omfiemjende rif wurdt in barriêrerif omdat de úterste parten derfan oant krekt ûnder it seenivo stekken bliuwe troch it oanwaaksen fan libbene koralen, wylst de nei de binnen lizzende parten efterbliuwe omdat de groei-omstannichheden dêr minder binne. Nei't dy fuortsakking  eroazje of seespegelstiging de fulkaan ûnder wetter ferdwine litten hat bliuwt it barriêrerif bestean. No is der in atol ûntstien. Omdat atollen ûntsteane út koraal, kinne se allinne foarkomme yn tropyske oseanen. Fulkanyske eilannen dy’t bûten de geskikte temperatuersônes lizze wurde ûnderseeske bergen neigeraden se fuort erodearre wurde.

== Ferhege atollen ==
Troch letter ûntwikkelingen, as bygelyks de wurking fan de ierdkoarste of it sakjen fan de seespegel, kin it barre dat in atol him ferheft en de fan de koraalring omfieme lagune wer drûch komt te lizzen. Dan wurdt der sprutsen fan in “ferhege atol”. Foarbylden hjirfan binne [[Naurû]], [[Niue]] en [[Henderson Eilân]].

== Klimaatferoarings ==
De bewenners fan atollen wurde op grûn fan de stiging fan de seespegel as gefolch fan it opwaarmjen fan de ierde bedrige yn harren fuortbestean. Troch it [[gat yn de osonlaach|gat yn de oasonlaach]] en de tanimmende UV-strielen dêrtroch wurdt nei alle gedachten it koraal fersteurt yn syn waaksdom. De grutter wurden [[CO2]]-konsintraasje yn de atmosfear komt dêr ek noch boppe op, omdat CO2 it oerflaktewetter fan fersuorret.. De [[koalstofdiokside]] lost  op yn it seewetter troch [[wetterstofkarbonaat|wetterstofkarbonaat te foarmjen]], dat wer kalk oantaastet, wat net goed is foar de stabiliteit fan it rif. 

== Literatuer ==
* {{aut|Darwin, C.}} (1842). ''The structure and distribution of coral reefs'' - being the first part of the voyage of the Beagle under the command of Capt. Vitzroy R.N. during the years 1832 to 1834. Smith, Elder and Co.: London.
* {{aut|Dobbs, David}} (2005). ''Reef Madness : Charles Darwin, Alexander Agassiz, and the Meaning of Coral''.  Pantheon. ISBN 0-375-42161-0
* {{aut|Fairbridge, R. W.}} (1950). Recent and Pleistocene coral reefs of Australia. ''J. Geol.'', 58(4): 330–401.
* {{aut|McNeil, F. S.}} (1954). Organic reefs and banks and associated detrital sediments. ''Amer. J. Sci.'', 252(7): 385–401.

[[Kategory:Eilân]]</text>
      <sha1>8qoxqwhgciywpqvz0rkuwvbf4l1fd7x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223931</id>
      <parentid>1223930</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T23:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1223931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4412" sha1="2udwnu4r649u9ehnpdi5q7m8xbj4h12" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Boraboraluft gerade.jpg|thumb|right|250px|[[Bora Bora]], in atol mei in sintrale fulkaan.]]
[[Ofbyld:Coral atoll formation animation.gif|thumb|right|250px|It ûntstean fan in atol.]]
[[Ofbyld:Kiritimati-EO.jpg|thumb|right|250px|[[Kiribaty]], it atol mei it grutste oerflak.]]

In '''atol''' is in eilânsoart yn de foarm fan in ring dy’t in [[lagune]] folslein of foar in part omklammet.

De measte atollen binne te finen yn de waarmere parten fan de [[Stille Oseaan]] (mei konsintraasje yn de omkriten fan de [[Tuamotu-eilannen]], de [[Karolinen]], de [[Marshalleilannen]], de [[Koraalsee-eilannen]] en de eilannegroepen [[Kiribaty]], [[Tûvalû]] en [[Tokelau]]) en de [[Yndyske Oseaan]] (de atollen fan de [[Maldiven]], de [[Lakkadiven]], de [[Chagosarsjipel]] en de [[Utlizzende Eilannen (Seysjellen)|Utlizzende Eilannen]] fan de [[Seysjellen]]). Yn de [[Atlantyske Oseaan]] komme gjin grutte groepen atollen foar, útsein de acht atollen eastlik fan [[Nikaragûa]], dy’t fan [[Kolombia]] binne yn de [[Karibyske See]].

== Etymology ==
It wurd ''atol'' komt fan it [[Dhivehi]], in taal dy’t op de Maldiven praten wurdt. Yn dy taal komt it wurd ''atolhu'' foar. It wurd waard foar it earst yn it [[Ingelsk]] brûkt yn [[1625]] as ''atollon''. Letter waard de term ferspraat troch [[Charles Darwin]], dy’t atollen beskreau as it lêste stadium yn de ûntwikkeling fan in eilân yn in oseaan. 

== Untstean ==
Charles Darwin, wrâldferneamd om syn [[evolúsjeteory]], wie de earste persoan dy’t úttocht hoe’t atollen ûntsteane. Hy dy’t syn befiningen nei syn reis oan board fan de [[HMS Beagle]] ([[1831]]-[[1836]])opskreau. Syn omskriuwing wurdt noch hieltyd algemien akseptearre. Syn teory seit dat ferskate soarten fan tropyske eilannen - fan heech fulkanysk eilân nei eilân mei in barriêrerif oant atol – in sekwinsje foarmje fan trepsgewize boaiemfersakkings fan in [[fulkaan]] yn [[see]]. Hy betocht dat in [[koraalrif]] om in fulkanysk eilân heger wurde sil neigeraden dat it eilân fierder fuort sakket (of de [[seespegel]] stiget) en úteinlik liede sil ta in eilân mei in barriêrerif. It omfiemjende rif wurdt in barriêrerif omdat de úterste parten derfan oant krekt ûnder it seenivo stekken bliuwe troch it oanwaaksen fan libbene koralen, wylst de nei de binnen lizzende parten efterbliuwe omdat de groei-omstannichheden dêr minder binne. Nei't dy fuortsakking  eroazje of seespegelstiging de fulkaan ûnder wetter ferdwine litten hat bliuwt it barriêrerif bestean. No is der in atol ûntstien. Omdat atollen ûntsteane út koraal, kinne se allinne foarkomme yn tropyske oseanen. Fulkanyske eilannen dy’t bûten de geskikte temperatuersônes lizze wurde ûnderseeske bergen neigeraden se fuort erodearre wurde.

== Ferhege atollen ==
Troch letter ûntwikkelingen, as bygelyks de wurking fan de ierdkoarste of it sakjen fan de seespegel, kin it barre dat in atol him ferheft en de fan de koraalring omfieme lagune wer drûch komt te lizzen. Dan wurdt der sprutsen fan in “ferhege atol”. Foarbylden hjirfan binne [[Naurû]], [[Niue]] en [[Henderson Eilân]].

== Klimaatferoarings ==
De bewenners fan atollen wurde op grûn fan de stiging fan de seespegel as gefolch fan it opwaarmjen fan de ierde bedrige yn harren fuortbestean. Troch it [[gat yn de osonlaach|gat yn de oasonlaach]] en de tanimmende UV-strielen dêrtroch wurdt nei alle gedachten it koraal fersteurt yn syn waaksdom. De grutter wurden [[CO2]]-konsintraasje yn de atmosfear komt dêr ek noch boppe op, omdat CO2 it oerflaktewetter fan fersuorret.. De [[koalstofdiokside]] lost  op yn it seewetter troch [[wetterstofkarbonaat|wetterstofkarbonaat te foarmjen]], dat wer kalk oantaastet, wat net goed is foar de stabiliteit fan it rif. 

== Literatuer ==
* {{aut|Darwin, C.}} (1842). ''The structure and distribution of coral reefs'' - being the first part of the voyage of the Beagle under the command of Capt. Vitzroy R.N. during the years 1832 to 1834. Smith, Elder and Co.: London.
* {{aut|Dobbs, David}} (2005). ''Reef Madness : Charles Darwin, Alexander Agassiz, and the Meaning of Coral''.  Pantheon. ISBN 0-375-42161-0
* {{aut|Fairbridge, R. W.}} (1950). Recent and Pleistocene coral reefs of Australia. ''J. Geol.'', 58(4): 330–401.
* {{aut|McNeil, F. S.}} (1954). Organic reefs and banks and associated detrital sediments. ''Amer. J. Sci.'', 252(7): 385–401.

[[Kategory:Eilân]]</text>
      <sha1>2udwnu4r649u9ehnpdi5q7m8xbj4h12</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223932</id>
      <parentid>1223931</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T23:56:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[]]</comment>
      <origin>1223932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4415" sha1="3ks1ape7kd81wh3qgubyehyl6rszvxz" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Boraboraluft gerade.jpg|thumb|right|250px|[[Bora Bora]], in atol mei in sintrale fulkaan.]]
[[Ofbyld:Coral atoll formation animation.gif|thumb|right|250px|It ûntstean fan in atol.]]
[[Ofbyld:Kiritimati-EO.jpg|thumb|right|250px|[[Kiribaty]], it atol mei it grutste oerflak.]]

In '''atol''' is in eilânsoart yn de foarm fan in ring dy’t in [[lagune]] folslein of foar in part omklammet.

De measte atollen binne te finen yn de waarmere parten fan de [[Stille Oseaan]] (mei konsintraasje yn de omkriten fan de [[Tuamotu-eilannen]], de [[Karolinen]], de [[Marshalleilannen]], de [[Koraalsee-eilannen]] en de eilannegroepen [[Kiribaty]], [[Tûvalû]] en [[Tokelau]]) en de [[Yndyske Oseaan]] (de atollen fan de [[Maldiven]], de [[Lakkadiven]], de [[Chagosarsjipel]] en de [[Utlizzende Eilannen (Seysjellen)|Utlizzende Eilannen]] fan de [[Seysjellen]]). Yn de [[Atlantyske Oseaan]] komme gjin grutte groepen atollen foar, útsein de acht atollen eastlik fan [[Nikaragûa]], dy’t fan [[Kolombia]] binne yn de [[Karibyske See]].

== Etymology ==
It wurd ''atol'' komt fan it [[Dhivehi]], in taal dy’t op de Maldiven praten wurdt. Yn dy taal komt it wurd ''atolhu'' foar. It wurd waard foar it earst yn it [[Ingelsk]] brûkt yn [[1625]] as ''atollon''. Letter waard de term ferspraat troch [[Charles Darwin]], dy’t atollen beskreau as it lêste stadium yn de ûntwikkeling fan in eilân yn in oseaan. 

== Untstean ==
Charles Darwin, wrâldferneamd om syn [[evolúsjeteory]], wie de earste persoan dy’t úttocht hoe’t atollen ûntsteane. Hy dy’t syn befiningen nei syn reis oan board fan de [[HMS Beagle]] ([[1831]]-[[1836]])opskreau. Syn omskriuwing wurdt noch hieltyd algemien akseptearre. Syn teory seit dat ferskate soarten fan tropyske eilannen - fan heech fulkanysk eilân nei eilân mei in barriêrerif oant atol – in sekwinsje foarmje fan trepsgewize boaiemfersakkings fan in [[fulkaan]] yn [[see]]. Hy betocht dat in [[koraalrif]] om in fulkanysk eilân heger wurde sil neigeraden dat it eilân fierder fuort sakket (of de [[seespegel]] stiget) en úteinlik liede sil ta in eilân mei in barriêrerif. It omfiemjende rif wurdt in barriêrerif omdat de úterste parten derfan oant krekt ûnder it seenivo stekken bliuwe troch it oanwaaksen fan libbene koralen, wylst de nei de binnen lizzende parten efterbliuwe omdat de groei-omstannichheden dêr minder binne. Nei't dy fuortsakking  eroazje of seespegelstiging de fulkaan ûnder wetter ferdwine litten hat bliuwt it barriêrerif bestean. No is der in atol ûntstien. Omdat atollen ûntsteane út koraal, kinne se allinne foarkomme yn tropyske oseanen. Fulkanyske eilannen dy’t bûten de geskikte temperatuersônes lizze wurde ûnderseeske bergen neigeraden se fuort erodearre wurde.

== Ferhege atollen ==
Troch letter ûntwikkelingen, as bygelyks de wurking fan de ierdkoarste of it sakjen fan de seespegel, kin it barre dat in atol him ferheft en de fan de koraalring omfieme lagune wer drûch komt te lizzen. Dan wurdt der sprutsen fan in “[[opheft atol]]”. Foarbylden hjirfan binne [[Naurû]], [[Niue]] en [[Henderson Eilân]].

== Klimaatferoarings ==
De bewenners fan atollen wurde op grûn fan de stiging fan de seespegel as gefolch fan it opwaarmjen fan de ierde bedrige yn harren fuortbestean. Troch it [[gat yn de osonlaach|gat yn de oasonlaach]] en de tanimmende UV-strielen dêrtroch wurdt nei alle gedachten it koraal fersteurt yn syn waaksdom. De grutter wurden [[CO2]]-konsintraasje yn de atmosfear komt dêr ek noch boppe op, omdat CO2 it oerflaktewetter fan fersuorret.. De [[koalstofdiokside]] lost  op yn it seewetter troch [[wetterstofkarbonaat|wetterstofkarbonaat te foarmjen]], dat wer kalk oantaastet, wat net goed is foar de stabiliteit fan it rif. 

== Literatuer ==
* {{aut|Darwin, C.}} (1842). ''The structure and distribution of coral reefs'' - being the first part of the voyage of the Beagle under the command of Capt. Vitzroy R.N. during the years 1832 to 1834. Smith, Elder and Co.: London.
* {{aut|Dobbs, David}} (2005). ''Reef Madness : Charles Darwin, Alexander Agassiz, and the Meaning of Coral''.  Pantheon. ISBN 0-375-42161-0
* {{aut|Fairbridge, R. W.}} (1950). Recent and Pleistocene coral reefs of Australia. ''J. Geol.'', 58(4): 330–401.
* {{aut|McNeil, F. S.}} (1954). Organic reefs and banks and associated detrital sediments. ''Amer. J. Sci.'', 252(7): 385–401.

[[Kategory:Eilân]]</text>
      <sha1>3ks1ape7kd81wh3qgubyehyl6rszvxz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223933</id>
      <parentid>1223932</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T23:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ferhege atollen */ red</comment>
      <origin>1223933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4439" sha1="5l4axkb0px56hg3jwimmruixfbno27i" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Boraboraluft gerade.jpg|thumb|right|250px|[[Bora Bora]], in atol mei in sintrale fulkaan.]]
[[Ofbyld:Coral atoll formation animation.gif|thumb|right|250px|It ûntstean fan in atol.]]
[[Ofbyld:Kiritimati-EO.jpg|thumb|right|250px|[[Kiribaty]], it atol mei it grutste oerflak.]]

In '''atol''' is in eilânsoart yn de foarm fan in ring dy’t in [[lagune]] folslein of foar in part omklammet.

De measte atollen binne te finen yn de waarmere parten fan de [[Stille Oseaan]] (mei konsintraasje yn de omkriten fan de [[Tuamotu-eilannen]], de [[Karolinen]], de [[Marshalleilannen]], de [[Koraalsee-eilannen]] en de eilannegroepen [[Kiribaty]], [[Tûvalû]] en [[Tokelau]]) en de [[Yndyske Oseaan]] (de atollen fan de [[Maldiven]], de [[Lakkadiven]], de [[Chagosarsjipel]] en de [[Utlizzende Eilannen (Seysjellen)|Utlizzende Eilannen]] fan de [[Seysjellen]]). Yn de [[Atlantyske Oseaan]] komme gjin grutte groepen atollen foar, útsein de acht atollen eastlik fan [[Nikaragûa]], dy’t fan [[Kolombia]] binne yn de [[Karibyske See]].

== Etymology ==
It wurd ''atol'' komt fan it [[Dhivehi]], in taal dy’t op de Maldiven praten wurdt. Yn dy taal komt it wurd ''atolhu'' foar. It wurd waard foar it earst yn it [[Ingelsk]] brûkt yn [[1625]] as ''atollon''. Letter waard de term ferspraat troch [[Charles Darwin]], dy’t atollen beskreau as it lêste stadium yn de ûntwikkeling fan in eilân yn in oseaan. 

== Untstean ==
Charles Darwin, wrâldferneamd om syn [[evolúsjeteory]], wie de earste persoan dy’t úttocht hoe’t atollen ûntsteane. Hy dy’t syn befiningen nei syn reis oan board fan de [[HMS Beagle]] ([[1831]]-[[1836]])opskreau. Syn omskriuwing wurdt noch hieltyd algemien akseptearre. Syn teory seit dat ferskate soarten fan tropyske eilannen - fan heech fulkanysk eilân nei eilân mei in barriêrerif oant atol – in sekwinsje foarmje fan trepsgewize boaiemfersakkings fan in [[fulkaan]] yn [[see]]. Hy betocht dat in [[koraalrif]] om in fulkanysk eilân heger wurde sil neigeraden dat it eilân fierder fuort sakket (of de [[seespegel]] stiget) en úteinlik liede sil ta in eilân mei in barriêrerif. It omfiemjende rif wurdt in barriêrerif omdat de úterste parten derfan oant krekt ûnder it seenivo stekken bliuwe troch it oanwaaksen fan libbene koralen, wylst de nei de binnen lizzende parten efterbliuwe omdat de groei-omstannichheden dêr minder binne. Nei't dy fuortsakking  eroazje of seespegelstiging de fulkaan ûnder wetter ferdwine litten hat bliuwt it barriêrerif bestean. No is der in atol ûntstien. Omdat atollen ûntsteane út koraal, kinne se allinne foarkomme yn tropyske oseanen. Fulkanyske eilannen dy’t bûten de geskikte temperatuersônes lizze wurde ûnderseeske bergen neigeraden se fuort erodearre wurde.

== Ferhege atollen ==
Troch letter ûntwikkelingen, as bygelyks de wurking fan de ierdkoarste of it sakjen fan de seespegel, kin it barre dat in atol him ferheft en de fan de koraalring omfieme lagune wer drûch komt te lizzen. Dan wurdt der sprutsen fan in “[[opheft atol]]”. Foarbylden hjirfan binne [[Naurû]], [[Niûé]] en [[Henderson (Pitcairneilannen)|Henderson]].

== Klimaatferoarings ==
De bewenners fan atollen wurde op grûn fan de stiging fan de seespegel as gefolch fan it opwaarmjen fan de ierde bedrige yn harren fuortbestean. Troch it [[gat yn de osonlaach|gat yn de oasonlaach]] en de tanimmende UV-strielen dêrtroch wurdt nei alle gedachten it koraal fersteurt yn syn waaksdom. De grutter wurden [[CO2]]-konsintraasje yn de atmosfear komt dêr ek noch boppe op, omdat CO2 it oerflaktewetter fan fersuorret.. De [[koalstofdiokside]] lost  op yn it seewetter troch [[wetterstofkarbonaat|wetterstofkarbonaat te foarmjen]], dat wer kalk oantaastet, wat net goed is foar de stabiliteit fan it rif. 

== Literatuer ==
* {{aut|Darwin, C.}} (1842). ''The structure and distribution of coral reefs'' - being the first part of the voyage of the Beagle under the command of Capt. Vitzroy R.N. during the years 1832 to 1834. Smith, Elder and Co.: London.
* {{aut|Dobbs, David}} (2005). ''Reef Madness : Charles Darwin, Alexander Agassiz, and the Meaning of Coral''.  Pantheon. ISBN 0-375-42161-0
* {{aut|Fairbridge, R. W.}} (1950). Recent and Pleistocene coral reefs of Australia. ''J. Geol.'', 58(4): 330–401.
* {{aut|McNeil, F. S.}} (1954). Organic reefs and banks and associated detrital sediments. ''Amer. J. Sci.'', 252(7): 385–401.

[[Kategory:Eilân]]</text>
      <sha1>5l4axkb0px56hg3jwimmruixfbno27i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223934</id>
      <parentid>1223933</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T23:57:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ferhege atollen */</comment>
      <origin>1223934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4440" sha1="c79y2ni147ux5i7ylufcpvrfrx4qvxq" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Boraboraluft gerade.jpg|thumb|right|250px|[[Bora Bora]], in atol mei in sintrale fulkaan.]]
[[Ofbyld:Coral atoll formation animation.gif|thumb|right|250px|It ûntstean fan in atol.]]
[[Ofbyld:Kiritimati-EO.jpg|thumb|right|250px|[[Kiribaty]], it atol mei it grutste oerflak.]]

In '''atol''' is in eilânsoart yn de foarm fan in ring dy’t in [[lagune]] folslein of foar in part omklammet.

De measte atollen binne te finen yn de waarmere parten fan de [[Stille Oseaan]] (mei konsintraasje yn de omkriten fan de [[Tuamotu-eilannen]], de [[Karolinen]], de [[Marshalleilannen]], de [[Koraalsee-eilannen]] en de eilannegroepen [[Kiribaty]], [[Tûvalû]] en [[Tokelau]]) en de [[Yndyske Oseaan]] (de atollen fan de [[Maldiven]], de [[Lakkadiven]], de [[Chagosarsjipel]] en de [[Utlizzende Eilannen (Seysjellen)|Utlizzende Eilannen]] fan de [[Seysjellen]]). Yn de [[Atlantyske Oseaan]] komme gjin grutte groepen atollen foar, útsein de acht atollen eastlik fan [[Nikaragûa]], dy’t fan [[Kolombia]] binne yn de [[Karibyske See]].

== Etymology ==
It wurd ''atol'' komt fan it [[Dhivehi]], in taal dy’t op de Maldiven praten wurdt. Yn dy taal komt it wurd ''atolhu'' foar. It wurd waard foar it earst yn it [[Ingelsk]] brûkt yn [[1625]] as ''atollon''. Letter waard de term ferspraat troch [[Charles Darwin]], dy’t atollen beskreau as it lêste stadium yn de ûntwikkeling fan in eilân yn in oseaan. 

== Untstean ==
Charles Darwin, wrâldferneamd om syn [[evolúsjeteory]], wie de earste persoan dy’t úttocht hoe’t atollen ûntsteane. Hy dy’t syn befiningen nei syn reis oan board fan de [[HMS Beagle]] ([[1831]]-[[1836]])opskreau. Syn omskriuwing wurdt noch hieltyd algemien akseptearre. Syn teory seit dat ferskate soarten fan tropyske eilannen - fan heech fulkanysk eilân nei eilân mei in barriêrerif oant atol – in sekwinsje foarmje fan trepsgewize boaiemfersakkings fan in [[fulkaan]] yn [[see]]. Hy betocht dat in [[koraalrif]] om in fulkanysk eilân heger wurde sil neigeraden dat it eilân fierder fuort sakket (of de [[seespegel]] stiget) en úteinlik liede sil ta in eilân mei in barriêrerif. It omfiemjende rif wurdt in barriêrerif omdat de úterste parten derfan oant krekt ûnder it seenivo stekken bliuwe troch it oanwaaksen fan libbene koralen, wylst de nei de binnen lizzende parten efterbliuwe omdat de groei-omstannichheden dêr minder binne. Nei't dy fuortsakking  eroazje of seespegelstiging de fulkaan ûnder wetter ferdwine litten hat bliuwt it barriêrerif bestean. No is der in atol ûntstien. Omdat atollen ûntsteane út koraal, kinne se allinne foarkomme yn tropyske oseanen. Fulkanyske eilannen dy’t bûten de geskikte temperatuersônes lizze wurde ûnderseeske bergen neigeraden se fuort erodearre wurde.

== Ferhege atollen ==
Troch letter ûntwikkelingen, as bygelyks de wurking fan de ierdkoarste of it sakjen fan de seespegel, kin it barre dat in atol him ferheft en de fan de koraalring omfieme lagune wer drûch komt te lizzen. Dan wurdt der sprutsen fan in “[[ferhege atol]]”. Foarbylden hjirfan binne [[Naurû]], [[Niûé]] en [[Henderson (Pitcairneilannen)|Henderson]].

== Klimaatferoarings ==
De bewenners fan atollen wurde op grûn fan de stiging fan de seespegel as gefolch fan it opwaarmjen fan de ierde bedrige yn harren fuortbestean. Troch it [[gat yn de osonlaach|gat yn de oasonlaach]] en de tanimmende UV-strielen dêrtroch wurdt nei alle gedachten it koraal fersteurt yn syn waaksdom. De grutter wurden [[CO2]]-konsintraasje yn de atmosfear komt dêr ek noch boppe op, omdat CO2 it oerflaktewetter fan fersuorret.. De [[koalstofdiokside]] lost  op yn it seewetter troch [[wetterstofkarbonaat|wetterstofkarbonaat te foarmjen]], dat wer kalk oantaastet, wat net goed is foar de stabiliteit fan it rif. 

== Literatuer ==
* {{aut|Darwin, C.}} (1842). ''The structure and distribution of coral reefs'' - being the first part of the voyage of the Beagle under the command of Capt. Vitzroy R.N. during the years 1832 to 1834. Smith, Elder and Co.: London.
* {{aut|Dobbs, David}} (2005). ''Reef Madness : Charles Darwin, Alexander Agassiz, and the Meaning of Coral''.  Pantheon. ISBN 0-375-42161-0
* {{aut|Fairbridge, R. W.}} (1950). Recent and Pleistocene coral reefs of Australia. ''J. Geol.'', 58(4): 330–401.
* {{aut|McNeil, F. S.}} (1954). Organic reefs and banks and associated detrital sediments. ''Amer. J. Sci.'', 252(7): 385–401.

[[Kategory:Eilân]]</text>
      <sha1>c79y2ni147ux5i7ylufcpvrfrx4qvxq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ekslo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37421</id>
    <revision>
      <id>1223870</id>
      <parentid>1105826</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:49:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1223870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3850" sha1="jj44y42z7boajujchs14j2id1f8p3je" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Map NL - Borger-Odoorn - Exloo.png|thumb|right|''Lizzing fan Ekslo'']]
'''Ekslo''' ([[Drintsk]]: ''Eksel'', [[Nederlânsk]]: ''Exloo'') is in [[doarp]] yn [[Drinte]], gemeente [[Borger-Odoorn]], op de [[Hûnsrich]]. Ekslo hie (neffens ynformaasje fan de gemeente Borger-Odoorn) op 1 jannewaris 2007 1767 ynwennners (869 manlju en 898 froulju). Yn it doarp stiet it gemeentehûs fan de gemeente, hoewol't it net it grutste plak is.

Ekslo is in karakteristyk [[iesdoarp]] op de Drintske sângrûnen, wyls útwreide mei inkele nijbouwiken, dat tsjintwurdich in soad toeristen lûkt. Inkele attraksjes binne [[Kabouterlân]], in bernebistepark, en it Kultuerhistoarysk Museum Bebinghehoes. Dêrneist wurde troch de Feriening Doarpsbelangen Ekslo meardere aktiviteiten op tou setten. De twa belangrykste binne it Skieppeskeardersfeest mei in Nederlânsk kampioenskip ambachtlik skieppeskearen, en it Festival fan Alde Ambachten.

It doarp hat meardere foarsjennings, wêrûnder in iepenbiere basisskoalle, sportfjilden, in maneezje, in swimbad, in VVV-kantoar, in supermerk en ferskate winkels en hoarekagelegenheden. Yn de buert fan it doarp leit bungalowpark de Hunzebergen. 

[[Ofbyld:Molenveld (2), Exloo, The Netherlands.jpg|thumb|left|''Molefjild'']]   
[[Ofbyld:Exloo, The Netherlands.jpg|thumb|left|''Suderhaadstrjitte'']] 
It lânskip om Ekslo hinne wurdt kenmerke troch [[Ies (geografy)|iessen]], [[bosk]]en (Boswachterijen Ekslo en Odoorn, Hunzebos), [[heide (fegetaasje)|heide]] (Molenveld) en [[Fean (grûnsoarte)|fean]] (Zoersche Landen).

Sûnt 2005 wurdt der by Ekslo boud oan in saneamd [[LOFAR]]. Dit is in nij type radioteleskoop dy't úteinlik bestean sil út sa'n 25.000 lytse antennes yn Nederlân en Dútslân. By Ekslo is al in testfjild.

== Skiednis ==
De namme Ekslo tsjut op de iere oanwêzichheid fan bosk yn it gebiet. De namme fan it doarp is nei alle gedachten ûntstien út de Ald-Saksyske wurden ''ek'' ([[iik]]) en ''loo'' (bosk). Hoewol't Odoorn it sintrum wie fan it [[karspel]] dêr't ek Ekslo en [[Valthe]] ta hearden, wie Ekslo lange tiid wat ynwennertal oanbelanget it wichtichste doarp fan de gemeente [[Odoorn]]. It doarp hie yn 1612 112 ynwenners, tsjin Odoorn 92 en Valthe 61. Doe't de ûntginning fan de Eksloër- en Valthervenen begûn, waard it doarp al gau te boppe gien [[Twadde Exloërmond|Twadde Eksloërmond]] en benammen [[Valthermond]]. 

In soad Drintske sândoarpen waarden eartiids teistere troch grutte doarpsbrânen. Ek Ekslo ûntkaam dêr net oan: yn 1884 baarnden achttjin wenningen yn it doarp finaal ôf. Ek it gemeentehûs, dat yn 1870 ferhuze waard fan Odoorn nei Ekslo en ûnderbrocht wie yn loazjemint Bussemaker, waard proai fan de flammesee. Dêrfoar hie de gemeent sit it yn Valthe, mar ek yn Odoorn, yn in part fan in [[pleats]].

Oan it begjin fan de 20e iuw krige ek Ekslo in halteplak oan it spoar [[Emmen]]-[[Gasselternijveen]] fan de ''[[Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij]]''. Yn dy tiid waard ek diskusjearre oer it plak dêr't it gemeentehûs fan Odoorn komme moast. Bussemaker krige it klear dat it gemeentehûs yn Ekslo bleau troch de dêrfoar needsaaklike grûn oan de gemeente te skinken. De ynwenners fan [[Tweede Eksloërmond|Twadde Eksloërmond]], dy't hurd striden hiene foar in gemeentehûs yn harren doarp, wienen min te sprekken oer dizze beslissing. Yn 1943 waard it gemeentehûs yn Ekslo opnij troffen troch brân. Troch it yn de brân stekken fan it gemeentehûs besocht it [[Nederlânsk ferset yn de Twadde Wrâldoarloch|ferset]] it befolkingsregister te ferneatigjen, wat lykwols net slagge.

{{boarnen|boarnefernijing=
* [http://www.bebinghehoes.nl/ Kultuerhistoarysk Museum Bebinghehoes]
}}

{{koördinaten|52_52_54_N_6_51_51_E_type:city_zoom:14_region:NL|52° 53' NB, 6° 52' EL}}

{{GemeenteBorger-Odoorn}}
[[Kategory:Plak yn Borger-Odoorn]]</text>
      <sha1>jj44y42z7boajujchs14j2id1f8p3je</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hânzestêd</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43029</id>
    <revision>
      <id>1223897</id>
      <parentid>1222083</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:00:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Isel- en Suderseegebiet */</comment>
      <origin>1223897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18372" sha1="mqt22o3sl5mqmgt8bbpnwmjjb0sbqp7" xml:space="preserve">{{Stavering}}
[[Ofbyld:Stralsund, Germany, Ortseingangsschild (2006-09-25).JPG|thumb|''Stralsund, in Hânzestêd'']]
'''Hânzestêden''' binne lid fan it [[Hânze]]bûn. Dit wie fan oarsprong in gearwurkingsorganisaasje fan [[Dútslân|Dútske]] stêden om de [[Eastsee]]. Letter treden ek stêden út de [[Lege Lannen]] (it hjoeddeiske Nederlân en Belgje) ta. De grutte Hânzestêden, ''Gemeene of Principaalsteden'' neamd, sochten foar de hannel kontakt mei lytsere doarpen en stêden yn harren efterlân.
== List fan histoaryske Hanzestêden ==
Dit is in regionaal strukturearre list nei Dollinger fan stêden dêr't keaplju tusken de 14e en 16e iuw Hânzefoarrjocht ferliend waard (in diel mar koart). Ungefear 70 fan de ûngefear 200 hjir wjerjûne stêden bedreaunen akrtyf hanzebelied. De mearderheid fan de Hânzestêden liet him (lykas yn de Hânzedagen) troch in gruttere stêd yn de buert fertsjintwurdigje.

=== Noardseekust ===
[[Ofbyld:RathausDomBuergerschaft-01.jpg|thumb|250px|Hânzestêd Bremen]]
* [[Bremen (stêd)|Bremen]], ien fan de lêste Hânzestêden [[1669]]
* [[Buxtehude (Dútslân)|Buxtehude]], hartochdom Bremen
* [[Grins (stêd)|Grins]], frije stêd
* [[Hamburch|Hamburch]], frije ryksstêd: It ferdrach tusken Hamburch en Lübeck yn [[1241]] jildt as bertejier fan de Hânze, ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Stade (stêd)|Stade]], [[Hartochdom Bremen]]

=== Eastseekust westlik fan de [[Oder]] ===
* [[Anklam]], [[hartochdom Pommeren]]
* [[Bad Segeberg]], [[Sleeswyk-Holstein]]
* [[Demmin (stêd)|Demmin]], hartochdom Pommeren
* [[Greifswald]], hartochdom Pommeren
* [[Kiel (Dútslân)|Kiel]], greefskip Holstein, letter [[hartochdom Holstein]]
* [[Lübeck]], frije Ryksstêd: It ferdrach tusken Hamburg en Lübeck yn [[1241]] jildt as bertejier fan de Hânze, ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Rostock]], foarstendom Rostock, letter [[hartochdom Meklenboarch]], ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Stettin]], hartochdom Pommeren
* [[Stralsund]], [[foarstendom Rugen]], letter hartochdom Pommeren
* [[Wysmar]], hartochdom Meklenboarch
* [[Wolgast]], hartochdom Pommeren

=== Efter-Pommeren ===
* [[Białogard|Belgard]], hartochdom Pommeren
* [[Drawsko Pomorskie|Dramburg]], hartochdom Pommeren
* [[Goleniów (stêd)|Gollnow]], hartochdom Pommeren
* [[Gryfice (stêd)|Greifenberg]], hartochdom Pommeren
* [[Kamień Pomorski|Kammin]], hartochdom Pommeren
* [[Kołobrzeg|Kolberg]], hartochdom Pommeren
* [[Koszalin|Köslin]], hartochdom Pommeren
* [[Sławno (stêd)|Schlawe]], hartochdom Pommeren
* [[Stargard (Pommern)|Stargard]], hartochdom Pommeren
* [[Słupsk|Stolp]], hartochdom Pommeren
* [[Trzebiatow|Treptow]], hartochdom Pommeren
* [[Wolin (stêd)|Wollin]], hartochdom Pommeren

=== [[Prusen]], [[Sileezje]] en [[Poalen]] ===
* Foarstêd: [[Gdansk|Danzig]], Ordenssteat, sûnt 1457 [[Stedsteat]], ien fan de laêste Hânzestêden 1669
* [[Braniewo|Braunsberg]], Ordenssteat, letter [[bisdom]] [[Ermland]]
* [[Breslau]], Stadstaat (formeel in bisdom [[Breslau]]), wegens de fete fan de kening fan [[Bohemen]]
* [[Elbląg (stêd)|Elbing]], ordenssteat, sûnt 1457 stêdsteat
* [[Kaliningrad|Königsberg]], Ordenssteat, letter hartochdom [[Prusen]]
* [[Chełmno nad Wisłą|Kulm]], Ordenssteat, letter [[Poalsk-Litouske Mienebest|Republyk Poalen-Litouwen]]
* [[Toruń|Thorn]], Ordenssteat, sûnt 1457 stêdsteat
* [[Krakau]], [[Keninkryk Poalen (1385-1569)|Keninkryk Poalen]]

=== [[Lyflân]]ske en [[Sweden|Sweedske]] stêden ===
* [[Tartu|Dorpat]] (tsjintwurdich Tartu), bisdom Dorpat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Viljandi|Fellin]] (tsjintwurdich Viljandi), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Kuldīga|Goldingen]] (tsjintwurdich Kuldīga), ordenssteat, letter hartochdom Kurland (Lehen der Republyk Poalen-Litouwen)
* [[Straupe|Grut Roop]] (tsjintwurdich Straupe), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Kokenhusen]] (tsjintwurdich Koknese), aartsbisdom Riga, letter foarstendom Liiflân (Republik Polen-Litauen), letter Koninkrijk Zweden
* [[Lemsal]] (tsjintwurdich Limbaži), aartsbisdom Riga, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Pärnu|Pernau]] (tsjintwurdich Pärnu), Ordensstaat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Riga]], Ordensstaat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Tallinn|Reval]] (tsjintwurdich Tallinn), Estlân (keninkryk Denemark), letter Ordenssteat, letter keninkryk Sweden
* [[Stockholm]], keninkryk Sweden
* [[Visby]], Gotlân (oan keninkryk [[Sweden]], 1409-1645 keninkryk [[Denemark]])
* [[Cēsis (stêd)|Wenden]] (tsjintwurdich Cēsis), Ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Ventspils (stêd)|Windau]] (tsjintwurdich Ventspils), Ordenssteat, letter Hartochdom Koerlân (letter de Republyk Poalen-Litouwen)
* [[Valmiera|Wolmar]] (tsjintwurdich Valmiera), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden

=== Nederryngebiet ===
* [[Keulen]] (frije Ryksstêd), ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Dinant]], [[Bisdom Luik]]
* [[Dinslaken]], [[Hartochdom Kleef]]
* [[Duisburg]], hartochdom Kleef
* [[Düsseldorf]], foarstendom Berg
* [[Emmerik]], hartochdom Kleef
* [[Kalkar|Grieth]], hartochdom Kleef
* Utsûndering: [[Neuss]]krige yn 1475 fan [[Freark III fan it Hillige Roomske Ryk|Keizer Freark III]] de rjochten fan in (''selsstannige'') Hânzestêd&lt;!-- Foarstêd Keulen waard hjirfan útsûndere... --&gt;
* [[Nimwegen]], [[Hartochdom Gelre]], letter [[Feriene Provinsjes (Nederlân)]]
* [[Roermond (stêd)|Roermond]], [[Hartochdom Gelre]], letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
* [[Tiel]], [[Hartochdom Gelre]], letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
* [[Fenlo (stêd)|Fenlo]], [[Hartochdom Gelre]], letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
* [[Wesel (stêd)|Wesel]], foarstendom Kleef
* [[Sâltbommel]], [[Hartochdom Gelre]], letter [[Verenigde Provinciën]] (Nederlân)

=== Isel- en Suderseegebiet ===
* [[Arnhim]], [[Hartochdom Gelre]], letter [[Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen|Feriene Provinsjen (Nederlân)]]
* [[Boalsert (stêd)|Boalsert]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Dimter]], [[Oerisel]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Doesburch]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Elburch]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Harderwyk]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Harns (stêd)|Harns]], [[Fryslân]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Hasselt (Oerisel)|Hasselt]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Hattem]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Hylpen]], [[Fryslân]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Kampen (Oerisel)|Kampen]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Oldenzaal]], Oerisel - [[Twinte]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Ommen (stêd)|Ommen]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Starum]], Fryslân, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Sutfen (stêd)|Sutfen]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Swol]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)

=== Tusken de Ryn en Weser ([[Westfalen (streek)|Westfaalse]] stêden) ===
* Haadstêd fan it tredde kertier, foarstêd: [[Dortmund]], [[frije Ryksstêd]]
* Foarstêd: [[Münster (Westfalen)|Münster]], bisdom Münster
* Foarstêd: [[Osnabrück]], Bisdom Osnabrück; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* Foarstêd: [[Soest (Dútslân)|Soest]], hartochdom Westfalen, letter selsstannich gebiet ûnder Kleefske landhearen
* [[Ahlen]], Bisdom Münster
* [[Allendorf (Sundern)]], greefskip Mark
* [[Altena (Westfalen)|Altena]], greefskip Mark
* [[Arnsberg]], [[Hartochdom Westfalen]] (oan [[Keur-Keulen]])
* [[Attendorn]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Balve]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Beckum (Dútslân)|Beckum]], bisdom Münster
* [[Belecke]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Bielefeld]], greefskip Ravensberg
* [[Billerbeck]], bisdom Münster
* [[Hattingen-Blankenstein|Blankenstein]], greefskip Mark
* [[Bocholt (Dútslân)|Bocholt]], bisdom Münster
* [[Bochum]], greefskip Mark
* [[Bodenfeld]],
* [[Bödefeld]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Borgentreich]],
* [[Borken (stêd)|Borken]], bisdom Münster
* [[Brakel (Dútslân)|Brakel]], bisdom Paderborn
* [[Breckerfeld]], greefskip Mark
* [[Brilon]], Hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Coesfeld (stad)|Coesfeld]], bisdom Münster
* [[Dorsten]], Vest Recklinghausen (oan Keur-Keulen)
* [[Drolshagen]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Dülmen]], bisdom Münster
* [[Essen (Noard-Rynlân-Westfalen)|Essen]], abdij Essen
* [[Eversberg]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Freienohl]], hartochdom Westfalen (Keur-Keulen)
* [[Fürstenau (Dútslân)|Fürstenau]],
* [[Geseke]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Grevenstein]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Hachen]],
* [[Hagen]], greefskip Mark
* [[Haltern am See|Haltern]], bisdom Münster
* [[Hamm (Noard-Rynlân-Westfalen)|Hamm]], greefskip Mark
* [[Haselünne]], bisdom Münster
* [[Hattingen]], greefskip Mark
* [[Herford (stad)|Herford]], abdij Herford
* [[Warstein|Hirschberg]] yn [[Sauerland]], Hartochdom Westfalen (oan Kurköln)
* [[Dortmund-Hörde|Hörde]], greefskip Mark
* [[Neheim-Hüsten|Hüsten]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Bad Iburg|Iburg]], bisdom Osnabrück
* [[Iserlohn]], greefskip Mark
* [[Kallenhardt]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Kamen]], greefskip Mark
* [[Korbach]], foarstendom Waldeck
* [[Langscheid (Sundern)]],
* [[Lemgo]], greefskip Lippe
* [[Lennep]], greefskip Berg
* [[Lippstadt]], freiherrschaft Lippe letter Greefskip Lippe
* [[Lüdenscheid]], greefskip Mark
* [[Lünen]], greefskip Mark
* [[Medebach]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Melle (Dútslân)|Melle]], bisdom Osnabrück
* [[Menden (Sauerland)]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Meppen (Nedersaksen)|Meppen]], bisdom Münster
* [[Minden]], bisdom Minden
* [[Neuenrade]], greefskip Mark
* Neustadt,
* [[Nieheim]],
* [[Olpe (stad)|Olpe]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Paderborn (stad)|Paderborn]], bisdom Paderborn
* [[Peckelsheim]],
* [[Plettenberg]], greefskip Mark
* [[Quakenbrück]], abdij Osnabrück
* [[Ratingen]], foarstendom Berg
* [[Recklinghausen (stêd)|Recklinghausen]], Vest Recklinghausen (oan Keur-Keulen)
* [[Rheine]], bisdom Münster
* [[Rinteln]], greefskip Schaumburg
* [[Rüthen]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Schmallenberg]], hartochdom Westfalen (aan Keur-Keulen)
* [[Schüttorf]], [[greefskip Bentheim]]
* [[Schwerte]], [[greefskip Mark]]
* [[Solingen]], [[greefskip Berg]]
* [[Sundern (Sauerlân)]],
* [[Telgte]], bisdom Münster
* [[Unna (stad)|Unna]], greefskip Mark
* [[Vörden (Marienmünster)]]
* [[Vreden]], bisdom Münster
* [[Warburg]], bisdom Paderborn
* [[Warendorf (stêd)|Warendorf]], bisdom Münster
* [[Warstein]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Wattenscheid]], greefskip Mark
* [[Werl]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Werne]], bisdom Münster
* [[Schwerte-Westhofen|Westhofen]], greefskip Mark
* [[Wetter (Ruhr)]], greefskip Mark
* [[Wiedenbrück]], abdij Osnabrück
* [[Wipperfürth]], greefskip Berg

=== Brandenburg ===
* [[Berlyn]]-[[Cölln]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Brandenburg (Havel)|Brandenburg]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Frankfurt (Oder)]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Havelberg]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Kyritz]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Perleberg]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Pritzwalk]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch

=== Midden Dútslân (tusken [[Oberweser]] en [[Saale]]) ===
* [[Duderstadt]], aartsbisdom Mainz
* [[Erfurt]], bisdom Erfurt
* [[Göttingen (stêd)|Göttingen]], foarstendom Göttingen
* [[Halle (Saale)|Halle]], aartsbisdom Maagdenburg
* [[Merseburg]], bisdom Merseburg, letter hartochdom Sachsen-Merseburg
* [[Mühlhausen/Thüringen|Mühlhausen]], frije Ryksstêd
* [[Naumburg (Saale)]], Bisdom Naumburg-Zeits, letter hartochdom Sachsen-Zeitz
* [[Nordhausen (stêd)|Nordhausen]], frije Ryksstêd
* [[Northeim (stêd)|Northeim]], foarstendom Braunschweig
* [[Osterode oan de Harz (stêd)|Osterode am Harz]], foarstendom Braunschweig
* [[Uslar]], foarstendom Braunschweig

=== Tusken de Weser en [[Elbe]] ([[Saksen (folk)|Saksyske]] stêden) ===
* Foarstêd: [[Breunswyk]], foarstendom Braunschweig; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* Foarstêd: [[Magdeburg (stêd)|Magdeburg]], aartsbisdom Maagdenburg
* [[Alfeld (Leine)|Alfeld]], bisdom Hildesheim
* [[Aschersleben]], aartsbisdom Magdeburg
* [[Bockenem]], bisdom Hildesheim
* [[Einbeck]], foarstendom Grubenhagen
* [[Gardelegen]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Goslar (stêd)|Goslar]], frije Rijksstad
* [[Gronau (Leine)|Gronau]], bisdom Hildesheim
* [[Halberstadt (stêd)|Halberstadt]], bisdom Halberstadt, letter Keurfoarstendom Brandenburg
* [[Hameln]], foarstendom Calenberg
* [[Hannover (stêd)|Hannover]], foarstendom Calenberg
* [[Helmstedt (stêd)|Helmstedt]], foarstendom Braunschweig
* [[Hildesheim (stêd)|Hildesheim]], bisdom Hildesheim; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Lüneburg (stêd)|Lüneburg]], hartochdom Braunschweig-Lüneburg
* [[Osterburg (Altmark)|Osterburg]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Quedlinburg (stêd)|Quedlinburg]], Reichsstift Quedlinburg, letter Vorstendom Brandenburg
* [[Salzwedel]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Seehausen (Altmark)|Seehausen]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Stendal (stêd)|Stendal]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Tangermünde]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Uelzen (stêd)|Uelzen]], foarstendom Braunschweig-Lüneburg
* [[Werben (Elbe)|Werben]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg

=== Hânzekantoaren ===
[[Ofbyld:Hansehausantwerpen.jpg|thumb|''It [[Eastershûs]] yn Antwerpen.]]
In [[Hânzekantoar]] wie yn de [[Midsiuwen]] in fêstiging fan Hânzekeaplju yn it bûtenlân.

Der wienen yn totaal fjouwer Hânzekantoaren, it [[Hânzekantoar fan Brugge]] (letter ferpleatst nei Antwerpen om de fersanning fan de [[Swin (seeearm)|Swin]]), [[Bryggen|Tyskebrygge]] yn [[Bergen (Noarwegen)|Bergen]], [[Peterhof (Novgorod)|Peterhof]] yn [[Veliki Novgorod|Novgorod]] en [[Stalhof]] yn [[Londen]]. Tyskebrygge is it ienige Hânzekantoar dat bewarre bleaun is.

De [[Novgoroder Schra]] is de ienige folslein bewarre samling bepalingen oer de ynterne regleminten fan de fjouwer Hânzekantoaren.

{{Panorama|Brygge Norway 2005-08-18.jpg|1000px|''Panorama fan de [[Bryggen|Tyskebrygge]], de &quot;Dútske kade&quot;, yn [[Bergen (Noarwegen)|Bergen]].}}

== Wichtige dependances en hannelsposten fan de Hânze ==
* [[Aberdeen]], keninkryk [[Skotlân]]
* [[Antwerpen (stêd)|Antwerpen]], [[hartochdom Brabân]] yn de [[Nederlannen]], letter [[Súdlike Nederlannen]].
* [[Bordeaux (stêd)|Bordeaux]], keninkryk [[Frankryk]]
* [[Berwick-upon-Tweed (plak)|Berwick-upon-Tweed]], keninkryk [[Skotlân]], letter keninkryk [[Ingelân]]
* [[Boston]], Lincolnshire, keninkryk [[Ingelân]]
* [[Bourgneuf (Charente-Maritime)|Bourgneuf]], Poitou, keninkryk [[Frankryk]]
* [[Bristol (stêd)|Bristol]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Oslo|Christiana]], Noarwegen, keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[Damme (Belgje)|Damme]], greefskip [[Flaanderen]] yn de [[Nederlannen]], letter [[Súdlike Nederlannen]]
* [[Duinkerke]], greefskip [[Flaanderen]] yn de [[Nederlannen]], letter [[Súdlike Nederlannen]], no [[Frankryk]]
* [[Edinboarch]], keninkryk [[Skotlân]]
* [[Elbogen]] ([[Malmö]]), Schonen, earst ûnderdiel fan it keninkryk [[Denemark-Noarwegen]], nei 1658 [[Sweden]]
* [[Great Yarmouth (plak)|Great Yarmouth]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Hafnarfjördhur]], [[Yslân]], keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[Helsingborg (stêd)|Helsingborg]], Schonen, earst ûnderdiel fan it keninkryk [[Denemark-Noarwegen]], nei 1658 [[Sweden]]
* [[Kingston upon Hull|Hull]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Ipswich (Ingelân)|Ipswich]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Kalmar]], keninkryk [[Sweden]]
* [[Kaunas]], [[Gruthartochdom Litouwen]], letter [[Poalen-Litouwen]]
* [[King's Lynn]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Kopenhagen]], keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[La Rochelle (Charente-Maritime)|La Rochelle]], Poitou, keninkryk [[Frankryk]]
* [[Lissabon]], keninkryk [[Portegal]]
* [[Lödöse]] ([[Göteborg]]), keninkryk [[Sweden]]
* [[Nantes]], Loiredal, keninkryk [[Frankryk]]
* [[Narwa]] (Narva), Estlân (keninkryk Denemark), letter Ordenssteat, letter keninkryk Sweden
* [[Newcastle-upon-Tyne]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Norwich]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Nyköping]], keninkryk [[Sweden]]
* [[Pleskau]] (Pskov), earst ûnôfhinklik prinsdom Pskov, nei 1510 ûnderdiel fan it [[Grutfoarstendom Moskou]]
* [[Polozsk]], Earst ûnderdiel fan it [[Gruthartochdom Litouwen]], dêrnei ûnderdiel fan [[Poalen-Litouwen]], no [[Wyt-Ruslân]]
* [[Ribe (stêd)|Ripen]] (Ribe), Koninkrijk [[Denemarken-Noorwegen]]
* [[Smolensk]], earst ûnderdiel fan it [[Gruthartochdom Litouwen]], sûnt 1514 ûnderdiel fan it [[Grutfoarstendom Moskou]], sûnt 1611 [[Poalen-Litouwen]], no [[Ruslân]]
* [[Tønsberg]], Noarwegen, keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[Turku]], Keninkryk [[Sweden]] , no [[Finlân]]
* [[Feneetsje (stêd)|Feneetsje]], [[Republyk Feneetsje]], no [[Itaalje]]
* [[Vilnjûs|Wilna]], [[Gruthartochdom Litouwen]], dêrnei [[Poalen-Litouwen]]
* [[Vitebsk]], [[Gruthartochdom Litouwen]], dêrnei [[Poalen-Litouwen]], no [[Wyt-Ruslân]]
* [[York (Ingelân)|York]], keninkryk [[Ingelân]]

== Sjoch ek ==
*[[Hânzedagen]]
*[[Hânzeflaggen]]

== Keppeling om utens ==
* [http://www.hanzesteden.info/ Hânzestêden oan de Isel]
* [http://www.hanse.org/ De Hanze yn de tsjintwurdige tiid]

[[Kategory:Hânze| ]]</text>
      <sha1>mqt22o3sl5mqmgt8bbpnwmjjb0sbqp7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223898</id>
      <parentid>1223897</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:01:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tusken de Ryn en Weser (Westfaalse stêden) */</comment>
      <origin>1223898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18372" sha1="jsgaatofgtcxke0bd9dvkjea1kt8uj4" xml:space="preserve">{{Stavering}}
[[Ofbyld:Stralsund, Germany, Ortseingangsschild (2006-09-25).JPG|thumb|''Stralsund, in Hânzestêd'']]
'''Hânzestêden''' binne lid fan it [[Hânze]]bûn. Dit wie fan oarsprong in gearwurkingsorganisaasje fan [[Dútslân|Dútske]] stêden om de [[Eastsee]]. Letter treden ek stêden út de [[Lege Lannen]] (it hjoeddeiske Nederlân en Belgje) ta. De grutte Hânzestêden, ''Gemeene of Principaalsteden'' neamd, sochten foar de hannel kontakt mei lytsere doarpen en stêden yn harren efterlân.
== List fan histoaryske Hanzestêden ==
Dit is in regionaal strukturearre list nei Dollinger fan stêden dêr't keaplju tusken de 14e en 16e iuw Hânzefoarrjocht ferliend waard (in diel mar koart). Ungefear 70 fan de ûngefear 200 hjir wjerjûne stêden bedreaunen akrtyf hanzebelied. De mearderheid fan de Hânzestêden liet him (lykas yn de Hânzedagen) troch in gruttere stêd yn de buert fertsjintwurdigje.

=== Noardseekust ===
[[Ofbyld:RathausDomBuergerschaft-01.jpg|thumb|250px|Hânzestêd Bremen]]
* [[Bremen (stêd)|Bremen]], ien fan de lêste Hânzestêden [[1669]]
* [[Buxtehude (Dútslân)|Buxtehude]], hartochdom Bremen
* [[Grins (stêd)|Grins]], frije stêd
* [[Hamburch|Hamburch]], frije ryksstêd: It ferdrach tusken Hamburch en Lübeck yn [[1241]] jildt as bertejier fan de Hânze, ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Stade (stêd)|Stade]], [[Hartochdom Bremen]]

=== Eastseekust westlik fan de [[Oder]] ===
* [[Anklam]], [[hartochdom Pommeren]]
* [[Bad Segeberg]], [[Sleeswyk-Holstein]]
* [[Demmin (stêd)|Demmin]], hartochdom Pommeren
* [[Greifswald]], hartochdom Pommeren
* [[Kiel (Dútslân)|Kiel]], greefskip Holstein, letter [[hartochdom Holstein]]
* [[Lübeck]], frije Ryksstêd: It ferdrach tusken Hamburg en Lübeck yn [[1241]] jildt as bertejier fan de Hânze, ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Rostock]], foarstendom Rostock, letter [[hartochdom Meklenboarch]], ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Stettin]], hartochdom Pommeren
* [[Stralsund]], [[foarstendom Rugen]], letter hartochdom Pommeren
* [[Wysmar]], hartochdom Meklenboarch
* [[Wolgast]], hartochdom Pommeren

=== Efter-Pommeren ===
* [[Białogard|Belgard]], hartochdom Pommeren
* [[Drawsko Pomorskie|Dramburg]], hartochdom Pommeren
* [[Goleniów (stêd)|Gollnow]], hartochdom Pommeren
* [[Gryfice (stêd)|Greifenberg]], hartochdom Pommeren
* [[Kamień Pomorski|Kammin]], hartochdom Pommeren
* [[Kołobrzeg|Kolberg]], hartochdom Pommeren
* [[Koszalin|Köslin]], hartochdom Pommeren
* [[Sławno (stêd)|Schlawe]], hartochdom Pommeren
* [[Stargard (Pommern)|Stargard]], hartochdom Pommeren
* [[Słupsk|Stolp]], hartochdom Pommeren
* [[Trzebiatow|Treptow]], hartochdom Pommeren
* [[Wolin (stêd)|Wollin]], hartochdom Pommeren

=== [[Prusen]], [[Sileezje]] en [[Poalen]] ===
* Foarstêd: [[Gdansk|Danzig]], Ordenssteat, sûnt 1457 [[Stedsteat]], ien fan de laêste Hânzestêden 1669
* [[Braniewo|Braunsberg]], Ordenssteat, letter [[bisdom]] [[Ermland]]
* [[Breslau]], Stadstaat (formeel in bisdom [[Breslau]]), wegens de fete fan de kening fan [[Bohemen]]
* [[Elbląg (stêd)|Elbing]], ordenssteat, sûnt 1457 stêdsteat
* [[Kaliningrad|Königsberg]], Ordenssteat, letter hartochdom [[Prusen]]
* [[Chełmno nad Wisłą|Kulm]], Ordenssteat, letter [[Poalsk-Litouske Mienebest|Republyk Poalen-Litouwen]]
* [[Toruń|Thorn]], Ordenssteat, sûnt 1457 stêdsteat
* [[Krakau]], [[Keninkryk Poalen (1385-1569)|Keninkryk Poalen]]

=== [[Lyflân]]ske en [[Sweden|Sweedske]] stêden ===
* [[Tartu|Dorpat]] (tsjintwurdich Tartu), bisdom Dorpat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Viljandi|Fellin]] (tsjintwurdich Viljandi), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Kuldīga|Goldingen]] (tsjintwurdich Kuldīga), ordenssteat, letter hartochdom Kurland (Lehen der Republyk Poalen-Litouwen)
* [[Straupe|Grut Roop]] (tsjintwurdich Straupe), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Kokenhusen]] (tsjintwurdich Koknese), aartsbisdom Riga, letter foarstendom Liiflân (Republik Polen-Litauen), letter Koninkrijk Zweden
* [[Lemsal]] (tsjintwurdich Limbaži), aartsbisdom Riga, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Pärnu|Pernau]] (tsjintwurdich Pärnu), Ordensstaat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Riga]], Ordensstaat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Tallinn|Reval]] (tsjintwurdich Tallinn), Estlân (keninkryk Denemark), letter Ordenssteat, letter keninkryk Sweden
* [[Stockholm]], keninkryk Sweden
* [[Visby]], Gotlân (oan keninkryk [[Sweden]], 1409-1645 keninkryk [[Denemark]])
* [[Cēsis (stêd)|Wenden]] (tsjintwurdich Cēsis), Ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Ventspils (stêd)|Windau]] (tsjintwurdich Ventspils), Ordenssteat, letter Hartochdom Koerlân (letter de Republyk Poalen-Litouwen)
* [[Valmiera|Wolmar]] (tsjintwurdich Valmiera), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden

=== Nederryngebiet ===
* [[Keulen]] (frije Ryksstêd), ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Dinant]], [[Bisdom Luik]]
* [[Dinslaken]], [[Hartochdom Kleef]]
* [[Duisburg]], hartochdom Kleef
* [[Düsseldorf]], foarstendom Berg
* [[Emmerik]], hartochdom Kleef
* [[Kalkar|Grieth]], hartochdom Kleef
* Utsûndering: [[Neuss]]krige yn 1475 fan [[Freark III fan it Hillige Roomske Ryk|Keizer Freark III]] de rjochten fan in (''selsstannige'') Hânzestêd&lt;!-- Foarstêd Keulen waard hjirfan útsûndere... --&gt;
* [[Nimwegen]], [[Hartochdom Gelre]], letter [[Feriene Provinsjes (Nederlân)]]
* [[Roermond (stêd)|Roermond]], [[Hartochdom Gelre]], letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
* [[Tiel]], [[Hartochdom Gelre]], letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
* [[Fenlo (stêd)|Fenlo]], [[Hartochdom Gelre]], letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
* [[Wesel (stêd)|Wesel]], foarstendom Kleef
* [[Sâltbommel]], [[Hartochdom Gelre]], letter [[Verenigde Provinciën]] (Nederlân)

=== Isel- en Suderseegebiet ===
* [[Arnhim]], [[Hartochdom Gelre]], letter [[Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen|Feriene Provinsjen (Nederlân)]]
* [[Boalsert (stêd)|Boalsert]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Dimter]], [[Oerisel]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Doesburch]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Elburch]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Harderwyk]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Harns (stêd)|Harns]], [[Fryslân]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Hasselt (Oerisel)|Hasselt]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Hattem]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Hylpen]], [[Fryslân]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Kampen (Oerisel)|Kampen]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Oldenzaal]], Oerisel - [[Twinte]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Ommen (stêd)|Ommen]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Starum]], Fryslân, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Sutfen (stêd)|Sutfen]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Swol]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)

=== Tusken de Ryn en Weser ([[Westfalen (streek)|Westfaalse]] stêden) ===
* Haadstêd fan it tredde kertier, foarstêd: [[Dortmund]], [[frije Ryksstêd]]
* Foarstêd: [[Múnster (Westfalen)|Múnster]], bisdom Münster
* Foarstêd: [[Osnabrück]], Bisdom Osnabrück; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* Foarstêd: [[Soest (Dútslân)|Soest]], hartochdom Westfalen, letter selsstannich gebiet ûnder Kleefske landhearen
* [[Ahlen]], Bisdom Münster
* [[Allendorf (Sundern)]], greefskip Mark
* [[Altena (Westfalen)|Altena]], greefskip Mark
* [[Arnsberg]], [[Hartochdom Westfalen]] (oan [[Keur-Keulen]])
* [[Attendorn]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Balve]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Beckum (Dútslân)|Beckum]], bisdom Münster
* [[Belecke]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Bielefeld]], greefskip Ravensberg
* [[Billerbeck]], bisdom Münster
* [[Hattingen-Blankenstein|Blankenstein]], greefskip Mark
* [[Bocholt (Dútslân)|Bocholt]], bisdom Münster
* [[Bochum]], greefskip Mark
* [[Bodenfeld]],
* [[Bödefeld]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Borgentreich]],
* [[Borken (stêd)|Borken]], bisdom Münster
* [[Brakel (Dútslân)|Brakel]], bisdom Paderborn
* [[Breckerfeld]], greefskip Mark
* [[Brilon]], Hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Coesfeld (stad)|Coesfeld]], bisdom Münster
* [[Dorsten]], Vest Recklinghausen (oan Keur-Keulen)
* [[Drolshagen]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Dülmen]], bisdom Münster
* [[Essen (Noard-Rynlân-Westfalen)|Essen]], abdij Essen
* [[Eversberg]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Freienohl]], hartochdom Westfalen (Keur-Keulen)
* [[Fürstenau (Dútslân)|Fürstenau]],
* [[Geseke]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Grevenstein]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Hachen]],
* [[Hagen]], greefskip Mark
* [[Haltern am See|Haltern]], bisdom Münster
* [[Hamm (Noard-Rynlân-Westfalen)|Hamm]], greefskip Mark
* [[Haselünne]], bisdom Münster
* [[Hattingen]], greefskip Mark
* [[Herford (stad)|Herford]], abdij Herford
* [[Warstein|Hirschberg]] yn [[Sauerland]], Hartochdom Westfalen (oan Kurköln)
* [[Dortmund-Hörde|Hörde]], greefskip Mark
* [[Neheim-Hüsten|Hüsten]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Bad Iburg|Iburg]], bisdom Osnabrück
* [[Iserlohn]], greefskip Mark
* [[Kallenhardt]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Kamen]], greefskip Mark
* [[Korbach]], foarstendom Waldeck
* [[Langscheid (Sundern)]],
* [[Lemgo]], greefskip Lippe
* [[Lennep]], greefskip Berg
* [[Lippstadt]], freiherrschaft Lippe letter Greefskip Lippe
* [[Lüdenscheid]], greefskip Mark
* [[Lünen]], greefskip Mark
* [[Medebach]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Melle (Dútslân)|Melle]], bisdom Osnabrück
* [[Menden (Sauerland)]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Meppen (Nedersaksen)|Meppen]], bisdom Münster
* [[Minden]], bisdom Minden
* [[Neuenrade]], greefskip Mark
* Neustadt,
* [[Nieheim]],
* [[Olpe (stad)|Olpe]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Paderborn (stad)|Paderborn]], bisdom Paderborn
* [[Peckelsheim]],
* [[Plettenberg]], greefskip Mark
* [[Quakenbrück]], abdij Osnabrück
* [[Ratingen]], foarstendom Berg
* [[Recklinghausen (stêd)|Recklinghausen]], Vest Recklinghausen (oan Keur-Keulen)
* [[Rheine]], bisdom Münster
* [[Rinteln]], greefskip Schaumburg
* [[Rüthen]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Schmallenberg]], hartochdom Westfalen (aan Keur-Keulen)
* [[Schüttorf]], [[greefskip Bentheim]]
* [[Schwerte]], [[greefskip Mark]]
* [[Solingen]], [[greefskip Berg]]
* [[Sundern (Sauerlân)]],
* [[Telgte]], bisdom Münster
* [[Unna (stad)|Unna]], greefskip Mark
* [[Vörden (Marienmünster)]]
* [[Vreden]], bisdom Münster
* [[Warburg]], bisdom Paderborn
* [[Warendorf (stêd)|Warendorf]], bisdom Münster
* [[Warstein]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Wattenscheid]], greefskip Mark
* [[Werl]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Werne]], bisdom Münster
* [[Schwerte-Westhofen|Westhofen]], greefskip Mark
* [[Wetter (Ruhr)]], greefskip Mark
* [[Wiedenbrück]], abdij Osnabrück
* [[Wipperfürth]], greefskip Berg

=== Brandenburg ===
* [[Berlyn]]-[[Cölln]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Brandenburg (Havel)|Brandenburg]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Frankfurt (Oder)]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Havelberg]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Kyritz]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Perleberg]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Pritzwalk]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch

=== Midden Dútslân (tusken [[Oberweser]] en [[Saale]]) ===
* [[Duderstadt]], aartsbisdom Mainz
* [[Erfurt]], bisdom Erfurt
* [[Göttingen (stêd)|Göttingen]], foarstendom Göttingen
* [[Halle (Saale)|Halle]], aartsbisdom Maagdenburg
* [[Merseburg]], bisdom Merseburg, letter hartochdom Sachsen-Merseburg
* [[Mühlhausen/Thüringen|Mühlhausen]], frije Ryksstêd
* [[Naumburg (Saale)]], Bisdom Naumburg-Zeits, letter hartochdom Sachsen-Zeitz
* [[Nordhausen (stêd)|Nordhausen]], frije Ryksstêd
* [[Northeim (stêd)|Northeim]], foarstendom Braunschweig
* [[Osterode oan de Harz (stêd)|Osterode am Harz]], foarstendom Braunschweig
* [[Uslar]], foarstendom Braunschweig

=== Tusken de Weser en [[Elbe]] ([[Saksen (folk)|Saksyske]] stêden) ===
* Foarstêd: [[Breunswyk]], foarstendom Braunschweig; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* Foarstêd: [[Magdeburg (stêd)|Magdeburg]], aartsbisdom Maagdenburg
* [[Alfeld (Leine)|Alfeld]], bisdom Hildesheim
* [[Aschersleben]], aartsbisdom Magdeburg
* [[Bockenem]], bisdom Hildesheim
* [[Einbeck]], foarstendom Grubenhagen
* [[Gardelegen]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Goslar (stêd)|Goslar]], frije Rijksstad
* [[Gronau (Leine)|Gronau]], bisdom Hildesheim
* [[Halberstadt (stêd)|Halberstadt]], bisdom Halberstadt, letter Keurfoarstendom Brandenburg
* [[Hameln]], foarstendom Calenberg
* [[Hannover (stêd)|Hannover]], foarstendom Calenberg
* [[Helmstedt (stêd)|Helmstedt]], foarstendom Braunschweig
* [[Hildesheim (stêd)|Hildesheim]], bisdom Hildesheim; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Lüneburg (stêd)|Lüneburg]], hartochdom Braunschweig-Lüneburg
* [[Osterburg (Altmark)|Osterburg]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Quedlinburg (stêd)|Quedlinburg]], Reichsstift Quedlinburg, letter Vorstendom Brandenburg
* [[Salzwedel]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Seehausen (Altmark)|Seehausen]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Stendal (stêd)|Stendal]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Tangermünde]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Uelzen (stêd)|Uelzen]], foarstendom Braunschweig-Lüneburg
* [[Werben (Elbe)|Werben]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg

=== Hânzekantoaren ===
[[Ofbyld:Hansehausantwerpen.jpg|thumb|''It [[Eastershûs]] yn Antwerpen.]]
In [[Hânzekantoar]] wie yn de [[Midsiuwen]] in fêstiging fan Hânzekeaplju yn it bûtenlân.

Der wienen yn totaal fjouwer Hânzekantoaren, it [[Hânzekantoar fan Brugge]] (letter ferpleatst nei Antwerpen om de fersanning fan de [[Swin (seeearm)|Swin]]), [[Bryggen|Tyskebrygge]] yn [[Bergen (Noarwegen)|Bergen]], [[Peterhof (Novgorod)|Peterhof]] yn [[Veliki Novgorod|Novgorod]] en [[Stalhof]] yn [[Londen]]. Tyskebrygge is it ienige Hânzekantoar dat bewarre bleaun is.

De [[Novgoroder Schra]] is de ienige folslein bewarre samling bepalingen oer de ynterne regleminten fan de fjouwer Hânzekantoaren.

{{Panorama|Brygge Norway 2005-08-18.jpg|1000px|''Panorama fan de [[Bryggen|Tyskebrygge]], de &quot;Dútske kade&quot;, yn [[Bergen (Noarwegen)|Bergen]].}}

== Wichtige dependances en hannelsposten fan de Hânze ==
* [[Aberdeen]], keninkryk [[Skotlân]]
* [[Antwerpen (stêd)|Antwerpen]], [[hartochdom Brabân]] yn de [[Nederlannen]], letter [[Súdlike Nederlannen]].
* [[Bordeaux (stêd)|Bordeaux]], keninkryk [[Frankryk]]
* [[Berwick-upon-Tweed (plak)|Berwick-upon-Tweed]], keninkryk [[Skotlân]], letter keninkryk [[Ingelân]]
* [[Boston]], Lincolnshire, keninkryk [[Ingelân]]
* [[Bourgneuf (Charente-Maritime)|Bourgneuf]], Poitou, keninkryk [[Frankryk]]
* [[Bristol (stêd)|Bristol]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Oslo|Christiana]], Noarwegen, keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[Damme (Belgje)|Damme]], greefskip [[Flaanderen]] yn de [[Nederlannen]], letter [[Súdlike Nederlannen]]
* [[Duinkerke]], greefskip [[Flaanderen]] yn de [[Nederlannen]], letter [[Súdlike Nederlannen]], no [[Frankryk]]
* [[Edinboarch]], keninkryk [[Skotlân]]
* [[Elbogen]] ([[Malmö]]), Schonen, earst ûnderdiel fan it keninkryk [[Denemark-Noarwegen]], nei 1658 [[Sweden]]
* [[Great Yarmouth (plak)|Great Yarmouth]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Hafnarfjördhur]], [[Yslân]], keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[Helsingborg (stêd)|Helsingborg]], Schonen, earst ûnderdiel fan it keninkryk [[Denemark-Noarwegen]], nei 1658 [[Sweden]]
* [[Kingston upon Hull|Hull]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Ipswich (Ingelân)|Ipswich]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Kalmar]], keninkryk [[Sweden]]
* [[Kaunas]], [[Gruthartochdom Litouwen]], letter [[Poalen-Litouwen]]
* [[King's Lynn]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Kopenhagen]], keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[La Rochelle (Charente-Maritime)|La Rochelle]], Poitou, keninkryk [[Frankryk]]
* [[Lissabon]], keninkryk [[Portegal]]
* [[Lödöse]] ([[Göteborg]]), keninkryk [[Sweden]]
* [[Nantes]], Loiredal, keninkryk [[Frankryk]]
* [[Narwa]] (Narva), Estlân (keninkryk Denemark), letter Ordenssteat, letter keninkryk Sweden
* [[Newcastle-upon-Tyne]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Norwich]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Nyköping]], keninkryk [[Sweden]]
* [[Pleskau]] (Pskov), earst ûnôfhinklik prinsdom Pskov, nei 1510 ûnderdiel fan it [[Grutfoarstendom Moskou]]
* [[Polozsk]], Earst ûnderdiel fan it [[Gruthartochdom Litouwen]], dêrnei ûnderdiel fan [[Poalen-Litouwen]], no [[Wyt-Ruslân]]
* [[Ribe (stêd)|Ripen]] (Ribe), Koninkrijk [[Denemarken-Noorwegen]]
* [[Smolensk]], earst ûnderdiel fan it [[Gruthartochdom Litouwen]], sûnt 1514 ûnderdiel fan it [[Grutfoarstendom Moskou]], sûnt 1611 [[Poalen-Litouwen]], no [[Ruslân]]
* [[Tønsberg]], Noarwegen, keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[Turku]], Keninkryk [[Sweden]] , no [[Finlân]]
* [[Feneetsje (stêd)|Feneetsje]], [[Republyk Feneetsje]], no [[Itaalje]]
* [[Vilnjûs|Wilna]], [[Gruthartochdom Litouwen]], dêrnei [[Poalen-Litouwen]]
* [[Vitebsk]], [[Gruthartochdom Litouwen]], dêrnei [[Poalen-Litouwen]], no [[Wyt-Ruslân]]
* [[York (Ingelân)|York]], keninkryk [[Ingelân]]

== Sjoch ek ==
*[[Hânzedagen]]
*[[Hânzeflaggen]]

== Keppeling om utens ==
* [http://www.hanzesteden.info/ Hânzestêden oan de Isel]
* [http://www.hanse.org/ De Hanze yn de tsjintwurdige tiid]

[[Kategory:Hânze| ]]</text>
      <sha1>jsgaatofgtcxke0bd9dvkjea1kt8uj4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223899</id>
      <parentid>1223898</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:02:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tusken de Ryn en Weser (Westfaalse stêden) */</comment>
      <origin>1223899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18351" sha1="keu8lsl5ox7ohzwfyq4ritsqvvpkbve" xml:space="preserve">{{Stavering}}
[[Ofbyld:Stralsund, Germany, Ortseingangsschild (2006-09-25).JPG|thumb|''Stralsund, in Hânzestêd'']]
'''Hânzestêden''' binne lid fan it [[Hânze]]bûn. Dit wie fan oarsprong in gearwurkingsorganisaasje fan [[Dútslân|Dútske]] stêden om de [[Eastsee]]. Letter treden ek stêden út de [[Lege Lannen]] (it hjoeddeiske Nederlân en Belgje) ta. De grutte Hânzestêden, ''Gemeene of Principaalsteden'' neamd, sochten foar de hannel kontakt mei lytsere doarpen en stêden yn harren efterlân.
== List fan histoaryske Hanzestêden ==
Dit is in regionaal strukturearre list nei Dollinger fan stêden dêr't keaplju tusken de 14e en 16e iuw Hânzefoarrjocht ferliend waard (in diel mar koart). Ungefear 70 fan de ûngefear 200 hjir wjerjûne stêden bedreaunen akrtyf hanzebelied. De mearderheid fan de Hânzestêden liet him (lykas yn de Hânzedagen) troch in gruttere stêd yn de buert fertsjintwurdigje.

=== Noardseekust ===
[[Ofbyld:RathausDomBuergerschaft-01.jpg|thumb|250px|Hânzestêd Bremen]]
* [[Bremen (stêd)|Bremen]], ien fan de lêste Hânzestêden [[1669]]
* [[Buxtehude (Dútslân)|Buxtehude]], hartochdom Bremen
* [[Grins (stêd)|Grins]], frije stêd
* [[Hamburch|Hamburch]], frije ryksstêd: It ferdrach tusken Hamburch en Lübeck yn [[1241]] jildt as bertejier fan de Hânze, ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Stade (stêd)|Stade]], [[Hartochdom Bremen]]

=== Eastseekust westlik fan de [[Oder]] ===
* [[Anklam]], [[hartochdom Pommeren]]
* [[Bad Segeberg]], [[Sleeswyk-Holstein]]
* [[Demmin (stêd)|Demmin]], hartochdom Pommeren
* [[Greifswald]], hartochdom Pommeren
* [[Kiel (Dútslân)|Kiel]], greefskip Holstein, letter [[hartochdom Holstein]]
* [[Lübeck]], frije Ryksstêd: It ferdrach tusken Hamburg en Lübeck yn [[1241]] jildt as bertejier fan de Hânze, ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Rostock]], foarstendom Rostock, letter [[hartochdom Meklenboarch]], ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Stettin]], hartochdom Pommeren
* [[Stralsund]], [[foarstendom Rugen]], letter hartochdom Pommeren
* [[Wysmar]], hartochdom Meklenboarch
* [[Wolgast]], hartochdom Pommeren

=== Efter-Pommeren ===
* [[Białogard|Belgard]], hartochdom Pommeren
* [[Drawsko Pomorskie|Dramburg]], hartochdom Pommeren
* [[Goleniów (stêd)|Gollnow]], hartochdom Pommeren
* [[Gryfice (stêd)|Greifenberg]], hartochdom Pommeren
* [[Kamień Pomorski|Kammin]], hartochdom Pommeren
* [[Kołobrzeg|Kolberg]], hartochdom Pommeren
* [[Koszalin|Köslin]], hartochdom Pommeren
* [[Sławno (stêd)|Schlawe]], hartochdom Pommeren
* [[Stargard (Pommern)|Stargard]], hartochdom Pommeren
* [[Słupsk|Stolp]], hartochdom Pommeren
* [[Trzebiatow|Treptow]], hartochdom Pommeren
* [[Wolin (stêd)|Wollin]], hartochdom Pommeren

=== [[Prusen]], [[Sileezje]] en [[Poalen]] ===
* Foarstêd: [[Gdansk|Danzig]], Ordenssteat, sûnt 1457 [[Stedsteat]], ien fan de laêste Hânzestêden 1669
* [[Braniewo|Braunsberg]], Ordenssteat, letter [[bisdom]] [[Ermland]]
* [[Breslau]], Stadstaat (formeel in bisdom [[Breslau]]), wegens de fete fan de kening fan [[Bohemen]]
* [[Elbląg (stêd)|Elbing]], ordenssteat, sûnt 1457 stêdsteat
* [[Kaliningrad|Königsberg]], Ordenssteat, letter hartochdom [[Prusen]]
* [[Chełmno nad Wisłą|Kulm]], Ordenssteat, letter [[Poalsk-Litouske Mienebest|Republyk Poalen-Litouwen]]
* [[Toruń|Thorn]], Ordenssteat, sûnt 1457 stêdsteat
* [[Krakau]], [[Keninkryk Poalen (1385-1569)|Keninkryk Poalen]]

=== [[Lyflân]]ske en [[Sweden|Sweedske]] stêden ===
* [[Tartu|Dorpat]] (tsjintwurdich Tartu), bisdom Dorpat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Viljandi|Fellin]] (tsjintwurdich Viljandi), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Kuldīga|Goldingen]] (tsjintwurdich Kuldīga), ordenssteat, letter hartochdom Kurland (Lehen der Republyk Poalen-Litouwen)
* [[Straupe|Grut Roop]] (tsjintwurdich Straupe), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Kokenhusen]] (tsjintwurdich Koknese), aartsbisdom Riga, letter foarstendom Liiflân (Republik Polen-Litauen), letter Koninkrijk Zweden
* [[Lemsal]] (tsjintwurdich Limbaži), aartsbisdom Riga, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Pärnu|Pernau]] (tsjintwurdich Pärnu), Ordensstaat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Riga]], Ordensstaat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Tallinn|Reval]] (tsjintwurdich Tallinn), Estlân (keninkryk Denemark), letter Ordenssteat, letter keninkryk Sweden
* [[Stockholm]], keninkryk Sweden
* [[Visby]], Gotlân (oan keninkryk [[Sweden]], 1409-1645 keninkryk [[Denemark]])
* [[Cēsis (stêd)|Wenden]] (tsjintwurdich Cēsis), Ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Ventspils (stêd)|Windau]] (tsjintwurdich Ventspils), Ordenssteat, letter Hartochdom Koerlân (letter de Republyk Poalen-Litouwen)
* [[Valmiera|Wolmar]] (tsjintwurdich Valmiera), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden

=== Nederryngebiet ===
* [[Keulen]] (frije Ryksstêd), ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Dinant]], [[Bisdom Luik]]
* [[Dinslaken]], [[Hartochdom Kleef]]
* [[Duisburg]], hartochdom Kleef
* [[Düsseldorf]], foarstendom Berg
* [[Emmerik]], hartochdom Kleef
* [[Kalkar|Grieth]], hartochdom Kleef
* Utsûndering: [[Neuss]]krige yn 1475 fan [[Freark III fan it Hillige Roomske Ryk|Keizer Freark III]] de rjochten fan in (''selsstannige'') Hânzestêd&lt;!-- Foarstêd Keulen waard hjirfan útsûndere... --&gt;
* [[Nimwegen]], [[Hartochdom Gelre]], letter [[Feriene Provinsjes (Nederlân)]]
* [[Roermond (stêd)|Roermond]], [[Hartochdom Gelre]], letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
* [[Tiel]], [[Hartochdom Gelre]], letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
* [[Fenlo (stêd)|Fenlo]], [[Hartochdom Gelre]], letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
* [[Wesel (stêd)|Wesel]], foarstendom Kleef
* [[Sâltbommel]], [[Hartochdom Gelre]], letter [[Verenigde Provinciën]] (Nederlân)

=== Isel- en Suderseegebiet ===
* [[Arnhim]], [[Hartochdom Gelre]], letter [[Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen|Feriene Provinsjen (Nederlân)]]
* [[Boalsert (stêd)|Boalsert]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Dimter]], [[Oerisel]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Doesburch]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Elburch]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Harderwyk]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Harns (stêd)|Harns]], [[Fryslân]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Hasselt (Oerisel)|Hasselt]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Hattem]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Hylpen]], [[Fryslân]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Kampen (Oerisel)|Kampen]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Oldenzaal]], Oerisel - [[Twinte]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Ommen (stêd)|Ommen]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Starum]], Fryslân, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Sutfen (stêd)|Sutfen]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Swol]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)

=== Tusken de Ryn en Weser ([[Westfalen (streek)|Westfaalse]] stêden) ===
* Haadstêd fan it tredde kertier, foarstêd: [[Dortmund]], [[frije Ryksstêd]]
* Foarstêd: [[Múnster]], bisdom Münster
* Foarstêd: [[Osnabrück]], Bisdom Osnabrück; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* Foarstêd: [[Soest (Dútslân)|Soest]], hartochdom Westfalen, letter selsstannich gebiet ûnder Kleefske landhearen
* [[Ahlen]], Bisdom Münster
* [[Allendorf (Sundern)]], greefskip Mark
* [[Altena (Westfalen)|Altena]], greefskip Mark
* [[Arnsberg]], [[Hartochdom Westfalen]] (oan [[Keur-Keulen]])
* [[Attendorn]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Balve]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Beckum (Dútslân)|Beckum]], bisdom Münster
* [[Belecke]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Bielefeld]], greefskip Ravensberg
* [[Billerbeck]], bisdom Münster
* [[Hattingen-Blankenstein|Blankenstein]], greefskip Mark
* [[Bocholt (Dútslân)|Bocholt]], bisdom Münster
* [[Bochum]], greefskip Mark
* [[Bodenfeld]],
* [[Bödefeld]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Borgentreich]],
* [[Borken (stêd)|Borken]], bisdom Münster
* [[Brakel (Dútslân)|Brakel]], bisdom Paderborn
* [[Breckerfeld]], greefskip Mark
* [[Brilon]], Hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Coesfeld (stad)|Coesfeld]], bisdom Münster
* [[Dorsten]], Vest Recklinghausen (oan Keur-Keulen)
* [[Drolshagen]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Dülmen]], bisdom Münster
* [[Essen (Noard-Rynlân-Westfalen)|Essen]], abdij Essen
* [[Eversberg]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Freienohl]], hartochdom Westfalen (Keur-Keulen)
* [[Fürstenau (Dútslân)|Fürstenau]],
* [[Geseke]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Grevenstein]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Hachen]],
* [[Hagen]], greefskip Mark
* [[Haltern am See|Haltern]], bisdom Münster
* [[Hamm (Noard-Rynlân-Westfalen)|Hamm]], greefskip Mark
* [[Haselünne]], bisdom Münster
* [[Hattingen]], greefskip Mark
* [[Herford (stad)|Herford]], abdij Herford
* [[Warstein|Hirschberg]] yn [[Sauerland]], Hartochdom Westfalen (oan Kurköln)
* [[Dortmund-Hörde|Hörde]], greefskip Mark
* [[Neheim-Hüsten|Hüsten]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Bad Iburg|Iburg]], bisdom Osnabrück
* [[Iserlohn]], greefskip Mark
* [[Kallenhardt]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Kamen]], greefskip Mark
* [[Korbach]], foarstendom Waldeck
* [[Langscheid (Sundern)]],
* [[Lemgo]], greefskip Lippe
* [[Lennep]], greefskip Berg
* [[Lippstadt]], freiherrschaft Lippe letter Greefskip Lippe
* [[Lüdenscheid]], greefskip Mark
* [[Lünen]], greefskip Mark
* [[Medebach]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Melle (Dútslân)|Melle]], bisdom Osnabrück
* [[Menden (Sauerland)]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Meppen (Nedersaksen)|Meppen]], bisdom Münster
* [[Minden]], bisdom Minden
* [[Neuenrade]], greefskip Mark
* Neustadt,
* [[Nieheim]],
* [[Olpe (stad)|Olpe]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Paderborn (stad)|Paderborn]], bisdom Paderborn
* [[Peckelsheim]],
* [[Plettenberg]], greefskip Mark
* [[Quakenbrück]], abdij Osnabrück
* [[Ratingen]], foarstendom Berg
* [[Recklinghausen (stêd)|Recklinghausen]], Vest Recklinghausen (oan Keur-Keulen)
* [[Rheine]], bisdom Münster
* [[Rinteln]], greefskip Schaumburg
* [[Rüthen]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Schmallenberg]], hartochdom Westfalen (aan Keur-Keulen)
* [[Schüttorf]], [[greefskip Bentheim]]
* [[Schwerte]], [[greefskip Mark]]
* [[Solingen]], [[greefskip Berg]]
* [[Sundern (Sauerlân)]],
* [[Telgte]], bisdom Münster
* [[Unna (stad)|Unna]], greefskip Mark
* [[Vörden (Marienmünster)]]
* [[Vreden]], bisdom Münster
* [[Warburg]], bisdom Paderborn
* [[Warendorf (stêd)|Warendorf]], bisdom Münster
* [[Warstein]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Wattenscheid]], greefskip Mark
* [[Werl]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Werne]], bisdom Münster
* [[Schwerte-Westhofen|Westhofen]], greefskip Mark
* [[Wetter (Ruhr)]], greefskip Mark
* [[Wiedenbrück]], abdij Osnabrück
* [[Wipperfürth]], greefskip Berg

=== Brandenburg ===
* [[Berlyn]]-[[Cölln]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Brandenburg (Havel)|Brandenburg]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Frankfurt (Oder)]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Havelberg]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Kyritz]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Perleberg]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Pritzwalk]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch

=== Midden Dútslân (tusken [[Oberweser]] en [[Saale]]) ===
* [[Duderstadt]], aartsbisdom Mainz
* [[Erfurt]], bisdom Erfurt
* [[Göttingen (stêd)|Göttingen]], foarstendom Göttingen
* [[Halle (Saale)|Halle]], aartsbisdom Maagdenburg
* [[Merseburg]], bisdom Merseburg, letter hartochdom Sachsen-Merseburg
* [[Mühlhausen/Thüringen|Mühlhausen]], frije Ryksstêd
* [[Naumburg (Saale)]], Bisdom Naumburg-Zeits, letter hartochdom Sachsen-Zeitz
* [[Nordhausen (stêd)|Nordhausen]], frije Ryksstêd
* [[Northeim (stêd)|Northeim]], foarstendom Braunschweig
* [[Osterode oan de Harz (stêd)|Osterode am Harz]], foarstendom Braunschweig
* [[Uslar]], foarstendom Braunschweig

=== Tusken de Weser en [[Elbe]] ([[Saksen (folk)|Saksyske]] stêden) ===
* Foarstêd: [[Breunswyk]], foarstendom Braunschweig; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* Foarstêd: [[Magdeburg (stêd)|Magdeburg]], aartsbisdom Maagdenburg
* [[Alfeld (Leine)|Alfeld]], bisdom Hildesheim
* [[Aschersleben]], aartsbisdom Magdeburg
* [[Bockenem]], bisdom Hildesheim
* [[Einbeck]], foarstendom Grubenhagen
* [[Gardelegen]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Goslar (stêd)|Goslar]], frije Rijksstad
* [[Gronau (Leine)|Gronau]], bisdom Hildesheim
* [[Halberstadt (stêd)|Halberstadt]], bisdom Halberstadt, letter Keurfoarstendom Brandenburg
* [[Hameln]], foarstendom Calenberg
* [[Hannover (stêd)|Hannover]], foarstendom Calenberg
* [[Helmstedt (stêd)|Helmstedt]], foarstendom Braunschweig
* [[Hildesheim (stêd)|Hildesheim]], bisdom Hildesheim; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Luneburch (stêd)|Luneburch]], hartochdom Braunschweig-Lüneburg
* [[Osterburg (Altmark)|Osterburg]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Quedlinburg (stêd)|Quedlinburg]], Reichsstift Quedlinburg, letter Vorstendom Brandenburg
* [[Salzwedel]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Seehausen (Altmark)|Seehausen]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Stendal (stêd)|Stendal]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Tangermünde]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Uelzen (stêd)|Uelzen]], foarstendom Braunschweig-Lüneburg
* [[Werben (Elbe)|Werben]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg

=== Hânzekantoaren ===
[[Ofbyld:Hansehausantwerpen.jpg|thumb|''It [[Eastershûs]] yn Antwerpen.]]
In [[Hânzekantoar]] wie yn de [[Midsiuwen]] in fêstiging fan Hânzekeaplju yn it bûtenlân.

Der wienen yn totaal fjouwer Hânzekantoaren, it [[Hânzekantoar fan Brugge]] (letter ferpleatst nei Antwerpen om de fersanning fan de [[Swin (seeearm)|Swin]]), [[Bryggen|Tyskebrygge]] yn [[Bergen (Noarwegen)|Bergen]], [[Peterhof (Novgorod)|Peterhof]] yn [[Veliki Novgorod|Novgorod]] en [[Stalhof]] yn [[Londen]]. Tyskebrygge is it ienige Hânzekantoar dat bewarre bleaun is.

De [[Novgoroder Schra]] is de ienige folslein bewarre samling bepalingen oer de ynterne regleminten fan de fjouwer Hânzekantoaren.

{{Panorama|Brygge Norway 2005-08-18.jpg|1000px|''Panorama fan de [[Bryggen|Tyskebrygge]], de &quot;Dútske kade&quot;, yn [[Bergen (Noarwegen)|Bergen]].}}

== Wichtige dependances en hannelsposten fan de Hânze ==
* [[Aberdeen]], keninkryk [[Skotlân]]
* [[Antwerpen (stêd)|Antwerpen]], [[hartochdom Brabân]] yn de [[Nederlannen]], letter [[Súdlike Nederlannen]].
* [[Bordeaux (stêd)|Bordeaux]], keninkryk [[Frankryk]]
* [[Berwick-upon-Tweed (plak)|Berwick-upon-Tweed]], keninkryk [[Skotlân]], letter keninkryk [[Ingelân]]
* [[Boston]], Lincolnshire, keninkryk [[Ingelân]]
* [[Bourgneuf (Charente-Maritime)|Bourgneuf]], Poitou, keninkryk [[Frankryk]]
* [[Bristol (stêd)|Bristol]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Oslo|Christiana]], Noarwegen, keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[Damme (Belgje)|Damme]], greefskip [[Flaanderen]] yn de [[Nederlannen]], letter [[Súdlike Nederlannen]]
* [[Duinkerke]], greefskip [[Flaanderen]] yn de [[Nederlannen]], letter [[Súdlike Nederlannen]], no [[Frankryk]]
* [[Edinboarch]], keninkryk [[Skotlân]]
* [[Elbogen]] ([[Malmö]]), Schonen, earst ûnderdiel fan it keninkryk [[Denemark-Noarwegen]], nei 1658 [[Sweden]]
* [[Great Yarmouth (plak)|Great Yarmouth]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Hafnarfjördhur]], [[Yslân]], keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[Helsingborg (stêd)|Helsingborg]], Schonen, earst ûnderdiel fan it keninkryk [[Denemark-Noarwegen]], nei 1658 [[Sweden]]
* [[Kingston upon Hull|Hull]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Ipswich (Ingelân)|Ipswich]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Kalmar]], keninkryk [[Sweden]]
* [[Kaunas]], [[Gruthartochdom Litouwen]], letter [[Poalen-Litouwen]]
* [[King's Lynn]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Kopenhagen]], keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[La Rochelle (Charente-Maritime)|La Rochelle]], Poitou, keninkryk [[Frankryk]]
* [[Lissabon]], keninkryk [[Portegal]]
* [[Lödöse]] ([[Göteborg]]), keninkryk [[Sweden]]
* [[Nantes]], Loiredal, keninkryk [[Frankryk]]
* [[Narwa]] (Narva), Estlân (keninkryk Denemark), letter Ordenssteat, letter keninkryk Sweden
* [[Newcastle-upon-Tyne]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Norwich]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Nyköping]], keninkryk [[Sweden]]
* [[Pleskau]] (Pskov), earst ûnôfhinklik prinsdom Pskov, nei 1510 ûnderdiel fan it [[Grutfoarstendom Moskou]]
* [[Polozsk]], Earst ûnderdiel fan it [[Gruthartochdom Litouwen]], dêrnei ûnderdiel fan [[Poalen-Litouwen]], no [[Wyt-Ruslân]]
* [[Ribe (stêd)|Ripen]] (Ribe), Koninkrijk [[Denemarken-Noorwegen]]
* [[Smolensk]], earst ûnderdiel fan it [[Gruthartochdom Litouwen]], sûnt 1514 ûnderdiel fan it [[Grutfoarstendom Moskou]], sûnt 1611 [[Poalen-Litouwen]], no [[Ruslân]]
* [[Tønsberg]], Noarwegen, keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[Turku]], Keninkryk [[Sweden]] , no [[Finlân]]
* [[Feneetsje (stêd)|Feneetsje]], [[Republyk Feneetsje]], no [[Itaalje]]
* [[Vilnjûs|Wilna]], [[Gruthartochdom Litouwen]], dêrnei [[Poalen-Litouwen]]
* [[Vitebsk]], [[Gruthartochdom Litouwen]], dêrnei [[Poalen-Litouwen]], no [[Wyt-Ruslân]]
* [[York (Ingelân)|York]], keninkryk [[Ingelân]]

== Sjoch ek ==
*[[Hânzedagen]]
*[[Hânzeflaggen]]

== Keppeling om utens ==
* [http://www.hanzesteden.info/ Hânzestêden oan de Isel]
* [http://www.hanse.org/ De Hanze yn de tsjintwurdige tiid]

[[Kategory:Hânze| ]]</text>
      <sha1>keu8lsl5ox7ohzwfyq4ritsqvvpkbve</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223900</id>
      <parentid>1223899</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:03:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wichtige dependances en hannelsposten fan de Hânze */</comment>
      <origin>1223900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18350" sha1="1jmelbfuxumwkxrl5q2fqg2vhywtre6" xml:space="preserve">{{Stavering}}
[[Ofbyld:Stralsund, Germany, Ortseingangsschild (2006-09-25).JPG|thumb|''Stralsund, in Hânzestêd'']]
'''Hânzestêden''' binne lid fan it [[Hânze]]bûn. Dit wie fan oarsprong in gearwurkingsorganisaasje fan [[Dútslân|Dútske]] stêden om de [[Eastsee]]. Letter treden ek stêden út de [[Lege Lannen]] (it hjoeddeiske Nederlân en Belgje) ta. De grutte Hânzestêden, ''Gemeene of Principaalsteden'' neamd, sochten foar de hannel kontakt mei lytsere doarpen en stêden yn harren efterlân.
== List fan histoaryske Hanzestêden ==
Dit is in regionaal strukturearre list nei Dollinger fan stêden dêr't keaplju tusken de 14e en 16e iuw Hânzefoarrjocht ferliend waard (in diel mar koart). Ungefear 70 fan de ûngefear 200 hjir wjerjûne stêden bedreaunen akrtyf hanzebelied. De mearderheid fan de Hânzestêden liet him (lykas yn de Hânzedagen) troch in gruttere stêd yn de buert fertsjintwurdigje.

=== Noardseekust ===
[[Ofbyld:RathausDomBuergerschaft-01.jpg|thumb|250px|Hânzestêd Bremen]]
* [[Bremen (stêd)|Bremen]], ien fan de lêste Hânzestêden [[1669]]
* [[Buxtehude (Dútslân)|Buxtehude]], hartochdom Bremen
* [[Grins (stêd)|Grins]], frije stêd
* [[Hamburch|Hamburch]], frije ryksstêd: It ferdrach tusken Hamburch en Lübeck yn [[1241]] jildt as bertejier fan de Hânze, ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Stade (stêd)|Stade]], [[Hartochdom Bremen]]

=== Eastseekust westlik fan de [[Oder]] ===
* [[Anklam]], [[hartochdom Pommeren]]
* [[Bad Segeberg]], [[Sleeswyk-Holstein]]
* [[Demmin (stêd)|Demmin]], hartochdom Pommeren
* [[Greifswald]], hartochdom Pommeren
* [[Kiel (Dútslân)|Kiel]], greefskip Holstein, letter [[hartochdom Holstein]]
* [[Lübeck]], frije Ryksstêd: It ferdrach tusken Hamburg en Lübeck yn [[1241]] jildt as bertejier fan de Hânze, ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Rostock]], foarstendom Rostock, letter [[hartochdom Meklenboarch]], ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Stettin]], hartochdom Pommeren
* [[Stralsund]], [[foarstendom Rugen]], letter hartochdom Pommeren
* [[Wysmar]], hartochdom Meklenboarch
* [[Wolgast]], hartochdom Pommeren

=== Efter-Pommeren ===
* [[Białogard|Belgard]], hartochdom Pommeren
* [[Drawsko Pomorskie|Dramburg]], hartochdom Pommeren
* [[Goleniów (stêd)|Gollnow]], hartochdom Pommeren
* [[Gryfice (stêd)|Greifenberg]], hartochdom Pommeren
* [[Kamień Pomorski|Kammin]], hartochdom Pommeren
* [[Kołobrzeg|Kolberg]], hartochdom Pommeren
* [[Koszalin|Köslin]], hartochdom Pommeren
* [[Sławno (stêd)|Schlawe]], hartochdom Pommeren
* [[Stargard (Pommern)|Stargard]], hartochdom Pommeren
* [[Słupsk|Stolp]], hartochdom Pommeren
* [[Trzebiatow|Treptow]], hartochdom Pommeren
* [[Wolin (stêd)|Wollin]], hartochdom Pommeren

=== [[Prusen]], [[Sileezje]] en [[Poalen]] ===
* Foarstêd: [[Gdansk|Danzig]], Ordenssteat, sûnt 1457 [[Stedsteat]], ien fan de laêste Hânzestêden 1669
* [[Braniewo|Braunsberg]], Ordenssteat, letter [[bisdom]] [[Ermland]]
* [[Breslau]], Stadstaat (formeel in bisdom [[Breslau]]), wegens de fete fan de kening fan [[Bohemen]]
* [[Elbląg (stêd)|Elbing]], ordenssteat, sûnt 1457 stêdsteat
* [[Kaliningrad|Königsberg]], Ordenssteat, letter hartochdom [[Prusen]]
* [[Chełmno nad Wisłą|Kulm]], Ordenssteat, letter [[Poalsk-Litouske Mienebest|Republyk Poalen-Litouwen]]
* [[Toruń|Thorn]], Ordenssteat, sûnt 1457 stêdsteat
* [[Krakau]], [[Keninkryk Poalen (1385-1569)|Keninkryk Poalen]]

=== [[Lyflân]]ske en [[Sweden|Sweedske]] stêden ===
* [[Tartu|Dorpat]] (tsjintwurdich Tartu), bisdom Dorpat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Viljandi|Fellin]] (tsjintwurdich Viljandi), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Kuldīga|Goldingen]] (tsjintwurdich Kuldīga), ordenssteat, letter hartochdom Kurland (Lehen der Republyk Poalen-Litouwen)
* [[Straupe|Grut Roop]] (tsjintwurdich Straupe), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Kokenhusen]] (tsjintwurdich Koknese), aartsbisdom Riga, letter foarstendom Liiflân (Republik Polen-Litauen), letter Koninkrijk Zweden
* [[Lemsal]] (tsjintwurdich Limbaži), aartsbisdom Riga, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Pärnu|Pernau]] (tsjintwurdich Pärnu), Ordensstaat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Riga]], Ordensstaat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Tallinn|Reval]] (tsjintwurdich Tallinn), Estlân (keninkryk Denemark), letter Ordenssteat, letter keninkryk Sweden
* [[Stockholm]], keninkryk Sweden
* [[Visby]], Gotlân (oan keninkryk [[Sweden]], 1409-1645 keninkryk [[Denemark]])
* [[Cēsis (stêd)|Wenden]] (tsjintwurdich Cēsis), Ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Ventspils (stêd)|Windau]] (tsjintwurdich Ventspils), Ordenssteat, letter Hartochdom Koerlân (letter de Republyk Poalen-Litouwen)
* [[Valmiera|Wolmar]] (tsjintwurdich Valmiera), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden

=== Nederryngebiet ===
* [[Keulen]] (frije Ryksstêd), ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Dinant]], [[Bisdom Luik]]
* [[Dinslaken]], [[Hartochdom Kleef]]
* [[Duisburg]], hartochdom Kleef
* [[Düsseldorf]], foarstendom Berg
* [[Emmerik]], hartochdom Kleef
* [[Kalkar|Grieth]], hartochdom Kleef
* Utsûndering: [[Neuss]]krige yn 1475 fan [[Freark III fan it Hillige Roomske Ryk|Keizer Freark III]] de rjochten fan in (''selsstannige'') Hânzestêd&lt;!-- Foarstêd Keulen waard hjirfan útsûndere... --&gt;
* [[Nimwegen]], [[Hartochdom Gelre]], letter [[Feriene Provinsjes (Nederlân)]]
* [[Roermond (stêd)|Roermond]], [[Hartochdom Gelre]], letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
* [[Tiel]], [[Hartochdom Gelre]], letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
* [[Fenlo (stêd)|Fenlo]], [[Hartochdom Gelre]], letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
* [[Wesel (stêd)|Wesel]], foarstendom Kleef
* [[Sâltbommel]], [[Hartochdom Gelre]], letter [[Verenigde Provinciën]] (Nederlân)

=== Isel- en Suderseegebiet ===
* [[Arnhim]], [[Hartochdom Gelre]], letter [[Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen|Feriene Provinsjen (Nederlân)]]
* [[Boalsert (stêd)|Boalsert]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Dimter]], [[Oerisel]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Doesburch]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Elburch]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Harderwyk]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Harns (stêd)|Harns]], [[Fryslân]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Hasselt (Oerisel)|Hasselt]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Hattem]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Hylpen]], [[Fryslân]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Kampen (Oerisel)|Kampen]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Oldenzaal]], Oerisel - [[Twinte]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Ommen (stêd)|Ommen]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Starum]], Fryslân, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Sutfen (stêd)|Sutfen]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Swol]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)

=== Tusken de Ryn en Weser ([[Westfalen (streek)|Westfaalse]] stêden) ===
* Haadstêd fan it tredde kertier, foarstêd: [[Dortmund]], [[frije Ryksstêd]]
* Foarstêd: [[Múnster]], bisdom Münster
* Foarstêd: [[Osnabrück]], Bisdom Osnabrück; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* Foarstêd: [[Soest (Dútslân)|Soest]], hartochdom Westfalen, letter selsstannich gebiet ûnder Kleefske landhearen
* [[Ahlen]], Bisdom Münster
* [[Allendorf (Sundern)]], greefskip Mark
* [[Altena (Westfalen)|Altena]], greefskip Mark
* [[Arnsberg]], [[Hartochdom Westfalen]] (oan [[Keur-Keulen]])
* [[Attendorn]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Balve]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Beckum (Dútslân)|Beckum]], bisdom Münster
* [[Belecke]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Bielefeld]], greefskip Ravensberg
* [[Billerbeck]], bisdom Münster
* [[Hattingen-Blankenstein|Blankenstein]], greefskip Mark
* [[Bocholt (Dútslân)|Bocholt]], bisdom Münster
* [[Bochum]], greefskip Mark
* [[Bodenfeld]],
* [[Bödefeld]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Borgentreich]],
* [[Borken (stêd)|Borken]], bisdom Münster
* [[Brakel (Dútslân)|Brakel]], bisdom Paderborn
* [[Breckerfeld]], greefskip Mark
* [[Brilon]], Hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Coesfeld (stad)|Coesfeld]], bisdom Münster
* [[Dorsten]], Vest Recklinghausen (oan Keur-Keulen)
* [[Drolshagen]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Dülmen]], bisdom Münster
* [[Essen (Noard-Rynlân-Westfalen)|Essen]], abdij Essen
* [[Eversberg]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Freienohl]], hartochdom Westfalen (Keur-Keulen)
* [[Fürstenau (Dútslân)|Fürstenau]],
* [[Geseke]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Grevenstein]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Hachen]],
* [[Hagen]], greefskip Mark
* [[Haltern am See|Haltern]], bisdom Münster
* [[Hamm (Noard-Rynlân-Westfalen)|Hamm]], greefskip Mark
* [[Haselünne]], bisdom Münster
* [[Hattingen]], greefskip Mark
* [[Herford (stad)|Herford]], abdij Herford
* [[Warstein|Hirschberg]] yn [[Sauerland]], Hartochdom Westfalen (oan Kurköln)
* [[Dortmund-Hörde|Hörde]], greefskip Mark
* [[Neheim-Hüsten|Hüsten]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Bad Iburg|Iburg]], bisdom Osnabrück
* [[Iserlohn]], greefskip Mark
* [[Kallenhardt]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Kamen]], greefskip Mark
* [[Korbach]], foarstendom Waldeck
* [[Langscheid (Sundern)]],
* [[Lemgo]], greefskip Lippe
* [[Lennep]], greefskip Berg
* [[Lippstadt]], freiherrschaft Lippe letter Greefskip Lippe
* [[Lüdenscheid]], greefskip Mark
* [[Lünen]], greefskip Mark
* [[Medebach]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Melle (Dútslân)|Melle]], bisdom Osnabrück
* [[Menden (Sauerland)]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Meppen (Nedersaksen)|Meppen]], bisdom Münster
* [[Minden]], bisdom Minden
* [[Neuenrade]], greefskip Mark
* Neustadt,
* [[Nieheim]],
* [[Olpe (stad)|Olpe]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Paderborn (stad)|Paderborn]], bisdom Paderborn
* [[Peckelsheim]],
* [[Plettenberg]], greefskip Mark
* [[Quakenbrück]], abdij Osnabrück
* [[Ratingen]], foarstendom Berg
* [[Recklinghausen (stêd)|Recklinghausen]], Vest Recklinghausen (oan Keur-Keulen)
* [[Rheine]], bisdom Münster
* [[Rinteln]], greefskip Schaumburg
* [[Rüthen]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Schmallenberg]], hartochdom Westfalen (aan Keur-Keulen)
* [[Schüttorf]], [[greefskip Bentheim]]
* [[Schwerte]], [[greefskip Mark]]
* [[Solingen]], [[greefskip Berg]]
* [[Sundern (Sauerlân)]],
* [[Telgte]], bisdom Münster
* [[Unna (stad)|Unna]], greefskip Mark
* [[Vörden (Marienmünster)]]
* [[Vreden]], bisdom Münster
* [[Warburg]], bisdom Paderborn
* [[Warendorf (stêd)|Warendorf]], bisdom Münster
* [[Warstein]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Wattenscheid]], greefskip Mark
* [[Werl]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Werne]], bisdom Münster
* [[Schwerte-Westhofen|Westhofen]], greefskip Mark
* [[Wetter (Ruhr)]], greefskip Mark
* [[Wiedenbrück]], abdij Osnabrück
* [[Wipperfürth]], greefskip Berg

=== Brandenburg ===
* [[Berlyn]]-[[Cölln]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Brandenburg (Havel)|Brandenburg]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Frankfurt (Oder)]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Havelberg]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Kyritz]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Perleberg]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Pritzwalk]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch

=== Midden Dútslân (tusken [[Oberweser]] en [[Saale]]) ===
* [[Duderstadt]], aartsbisdom Mainz
* [[Erfurt]], bisdom Erfurt
* [[Göttingen (stêd)|Göttingen]], foarstendom Göttingen
* [[Halle (Saale)|Halle]], aartsbisdom Maagdenburg
* [[Merseburg]], bisdom Merseburg, letter hartochdom Sachsen-Merseburg
* [[Mühlhausen/Thüringen|Mühlhausen]], frije Ryksstêd
* [[Naumburg (Saale)]], Bisdom Naumburg-Zeits, letter hartochdom Sachsen-Zeitz
* [[Nordhausen (stêd)|Nordhausen]], frije Ryksstêd
* [[Northeim (stêd)|Northeim]], foarstendom Braunschweig
* [[Osterode oan de Harz (stêd)|Osterode am Harz]], foarstendom Braunschweig
* [[Uslar]], foarstendom Braunschweig

=== Tusken de Weser en [[Elbe]] ([[Saksen (folk)|Saksyske]] stêden) ===
* Foarstêd: [[Breunswyk]], foarstendom Braunschweig; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* Foarstêd: [[Magdeburg (stêd)|Magdeburg]], aartsbisdom Maagdenburg
* [[Alfeld (Leine)|Alfeld]], bisdom Hildesheim
* [[Aschersleben]], aartsbisdom Magdeburg
* [[Bockenem]], bisdom Hildesheim
* [[Einbeck]], foarstendom Grubenhagen
* [[Gardelegen]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Goslar (stêd)|Goslar]], frije Rijksstad
* [[Gronau (Leine)|Gronau]], bisdom Hildesheim
* [[Halberstadt (stêd)|Halberstadt]], bisdom Halberstadt, letter Keurfoarstendom Brandenburg
* [[Hameln]], foarstendom Calenberg
* [[Hannover (stêd)|Hannover]], foarstendom Calenberg
* [[Helmstedt (stêd)|Helmstedt]], foarstendom Braunschweig
* [[Hildesheim (stêd)|Hildesheim]], bisdom Hildesheim; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Luneburch (stêd)|Luneburch]], hartochdom Braunschweig-Lüneburg
* [[Osterburg (Altmark)|Osterburg]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Quedlinburg (stêd)|Quedlinburg]], Reichsstift Quedlinburg, letter Vorstendom Brandenburg
* [[Salzwedel]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Seehausen (Altmark)|Seehausen]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Stendal (stêd)|Stendal]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Tangermünde]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Uelzen (stêd)|Uelzen]], foarstendom Braunschweig-Lüneburg
* [[Werben (Elbe)|Werben]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg

=== Hânzekantoaren ===
[[Ofbyld:Hansehausantwerpen.jpg|thumb|''It [[Eastershûs]] yn Antwerpen.]]
In [[Hânzekantoar]] wie yn de [[Midsiuwen]] in fêstiging fan Hânzekeaplju yn it bûtenlân.

Der wienen yn totaal fjouwer Hânzekantoaren, it [[Hânzekantoar fan Brugge]] (letter ferpleatst nei Antwerpen om de fersanning fan de [[Swin (seeearm)|Swin]]), [[Bryggen|Tyskebrygge]] yn [[Bergen (Noarwegen)|Bergen]], [[Peterhof (Novgorod)|Peterhof]] yn [[Veliki Novgorod|Novgorod]] en [[Stalhof]] yn [[Londen]]. Tyskebrygge is it ienige Hânzekantoar dat bewarre bleaun is.

De [[Novgoroder Schra]] is de ienige folslein bewarre samling bepalingen oer de ynterne regleminten fan de fjouwer Hânzekantoaren.

{{Panorama|Brygge Norway 2005-08-18.jpg|1000px|''Panorama fan de [[Bryggen|Tyskebrygge]], de &quot;Dútske kade&quot;, yn [[Bergen (Noarwegen)|Bergen]].}}

== Wichtige dependances en hannelsposten fan de Hânze ==
* [[Aberdeen]], keninkryk [[Skotlân]]
* [[Antwerpen (stêd)|Antwerpen]], [[hartochdom Brabân]] yn de [[Nederlannen]], letter [[Súdlike Nederlannen]].
* [[Bordeaux (stêd)|Bordeaux]], keninkryk [[Frankryk]]
* [[Berwick-upon-Tweed (plak)|Berwick-upon-Tweed]], keninkryk [[Skotlân]], letter keninkryk [[Ingelân]]
* [[Boston]], Lincolnshire, keninkryk [[Ingelân]]
* [[Bourgneuf (Charente-Maritime)|Bourgneuf]], Poitou, keninkryk [[Frankryk]]
* [[Bristol (stêd)|Bristol]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Oslo|Christiana]], Noarwegen, keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[Damme (Belgje)|Damme]], greefskip [[Flaanderen]] yn de [[Nederlannen]], letter [[Súdlike Nederlannen]]
* [[Duinkerke]], greefskip [[Flaanderen]] yn de [[Nederlannen]], letter [[Súdlike Nederlannen]], no [[Frankryk]]
* [[Edinburgh]], keninkryk [[Skotlân]]
* [[Elbogen]] ([[Malmö]]), Schonen, earst ûnderdiel fan it keninkryk [[Denemark-Noarwegen]], nei 1658 [[Sweden]]
* [[Great Yarmouth (plak)|Great Yarmouth]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Hafnarfjördhur]], [[Yslân]], keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[Helsingborg (stêd)|Helsingborg]], Schonen, earst ûnderdiel fan it keninkryk [[Denemark-Noarwegen]], nei 1658 [[Sweden]]
* [[Kingston upon Hull|Hull]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Ipswich (Ingelân)|Ipswich]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Kalmar]], keninkryk [[Sweden]]
* [[Kaunas]], [[Gruthartochdom Litouwen]], letter [[Poalen-Litouwen]]
* [[King's Lynn]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Kopenhagen]], keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[La Rochelle (Charente-Maritime)|La Rochelle]], Poitou, keninkryk [[Frankryk]]
* [[Lissabon]], keninkryk [[Portegal]]
* [[Lödöse]] ([[Göteborg]]), keninkryk [[Sweden]]
* [[Nantes]], Loiredal, keninkryk [[Frankryk]]
* [[Narwa]] (Narva), Estlân (keninkryk Denemark), letter Ordenssteat, letter keninkryk Sweden
* [[Newcastle-upon-Tyne]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Norwich]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Nyköping]], keninkryk [[Sweden]]
* [[Pleskau]] (Pskov), earst ûnôfhinklik prinsdom Pskov, nei 1510 ûnderdiel fan it [[Grutfoarstendom Moskou]]
* [[Polozsk]], Earst ûnderdiel fan it [[Gruthartochdom Litouwen]], dêrnei ûnderdiel fan [[Poalen-Litouwen]], no [[Wyt-Ruslân]]
* [[Ribe (stêd)|Ripen]] (Ribe), Koninkrijk [[Denemarken-Noorwegen]]
* [[Smolensk]], earst ûnderdiel fan it [[Gruthartochdom Litouwen]], sûnt 1514 ûnderdiel fan it [[Grutfoarstendom Moskou]], sûnt 1611 [[Poalen-Litouwen]], no [[Ruslân]]
* [[Tønsberg]], Noarwegen, keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[Turku]], Keninkryk [[Sweden]] , no [[Finlân]]
* [[Feneetsje (stêd)|Feneetsje]], [[Republyk Feneetsje]], no [[Itaalje]]
* [[Vilnjûs|Wilna]], [[Gruthartochdom Litouwen]], dêrnei [[Poalen-Litouwen]]
* [[Vitebsk]], [[Gruthartochdom Litouwen]], dêrnei [[Poalen-Litouwen]], no [[Wyt-Ruslân]]
* [[York (Ingelân)|York]], keninkryk [[Ingelân]]

== Sjoch ek ==
*[[Hânzedagen]]
*[[Hânzeflaggen]]

== Keppeling om utens ==
* [http://www.hanzesteden.info/ Hânzestêden oan de Isel]
* [http://www.hanse.org/ De Hanze yn de tsjintwurdige tiid]

[[Kategory:Hânze| ]]</text>
      <sha1>1jmelbfuxumwkxrl5q2fqg2vhywtre6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223901</id>
      <parentid>1223900</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:04:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wichtige dependances en hannelsposten fan de Hânze */</comment>
      <origin>1223901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18352" sha1="b1mc2vcef427wlmu2671dzkdnk8oezw" xml:space="preserve">{{Stavering}}
[[Ofbyld:Stralsund, Germany, Ortseingangsschild (2006-09-25).JPG|thumb|''Stralsund, in Hânzestêd'']]
'''Hânzestêden''' binne lid fan it [[Hânze]]bûn. Dit wie fan oarsprong in gearwurkingsorganisaasje fan [[Dútslân|Dútske]] stêden om de [[Eastsee]]. Letter treden ek stêden út de [[Lege Lannen]] (it hjoeddeiske Nederlân en Belgje) ta. De grutte Hânzestêden, ''Gemeene of Principaalsteden'' neamd, sochten foar de hannel kontakt mei lytsere doarpen en stêden yn harren efterlân.
== List fan histoaryske Hanzestêden ==
Dit is in regionaal strukturearre list nei Dollinger fan stêden dêr't keaplju tusken de 14e en 16e iuw Hânzefoarrjocht ferliend waard (in diel mar koart). Ungefear 70 fan de ûngefear 200 hjir wjerjûne stêden bedreaunen akrtyf hanzebelied. De mearderheid fan de Hânzestêden liet him (lykas yn de Hânzedagen) troch in gruttere stêd yn de buert fertsjintwurdigje.

=== Noardseekust ===
[[Ofbyld:RathausDomBuergerschaft-01.jpg|thumb|250px|Hânzestêd Bremen]]
* [[Bremen (stêd)|Bremen]], ien fan de lêste Hânzestêden [[1669]]
* [[Buxtehude (Dútslân)|Buxtehude]], hartochdom Bremen
* [[Grins (stêd)|Grins]], frije stêd
* [[Hamburch|Hamburch]], frije ryksstêd: It ferdrach tusken Hamburch en Lübeck yn [[1241]] jildt as bertejier fan de Hânze, ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Stade (stêd)|Stade]], [[Hartochdom Bremen]]

=== Eastseekust westlik fan de [[Oder]] ===
* [[Anklam]], [[hartochdom Pommeren]]
* [[Bad Segeberg]], [[Sleeswyk-Holstein]]
* [[Demmin (stêd)|Demmin]], hartochdom Pommeren
* [[Greifswald]], hartochdom Pommeren
* [[Kiel (Dútslân)|Kiel]], greefskip Holstein, letter [[hartochdom Holstein]]
* [[Lübeck]], frije Ryksstêd: It ferdrach tusken Hamburg en Lübeck yn [[1241]] jildt as bertejier fan de Hânze, ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Rostock]], foarstendom Rostock, letter [[hartochdom Meklenboarch]], ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Stettin]], hartochdom Pommeren
* [[Stralsund]], [[foarstendom Rugen]], letter hartochdom Pommeren
* [[Wysmar]], hartochdom Meklenboarch
* [[Wolgast]], hartochdom Pommeren

=== Efter-Pommeren ===
* [[Białogard|Belgard]], hartochdom Pommeren
* [[Drawsko Pomorskie|Dramburg]], hartochdom Pommeren
* [[Goleniów (stêd)|Gollnow]], hartochdom Pommeren
* [[Gryfice (stêd)|Greifenberg]], hartochdom Pommeren
* [[Kamień Pomorski|Kammin]], hartochdom Pommeren
* [[Kołobrzeg|Kolberg]], hartochdom Pommeren
* [[Koszalin|Köslin]], hartochdom Pommeren
* [[Sławno (stêd)|Schlawe]], hartochdom Pommeren
* [[Stargard (Pommern)|Stargard]], hartochdom Pommeren
* [[Słupsk|Stolp]], hartochdom Pommeren
* [[Trzebiatow|Treptow]], hartochdom Pommeren
* [[Wolin (stêd)|Wollin]], hartochdom Pommeren

=== [[Prusen]], [[Sileezje]] en [[Poalen]] ===
* Foarstêd: [[Gdansk|Danzig]], Ordenssteat, sûnt 1457 [[Stedsteat]], ien fan de laêste Hânzestêden 1669
* [[Braniewo|Braunsberg]], Ordenssteat, letter [[bisdom]] [[Ermland]]
* [[Breslau]], Stadstaat (formeel in bisdom [[Breslau]]), wegens de fete fan de kening fan [[Bohemen]]
* [[Elbląg (stêd)|Elbing]], ordenssteat, sûnt 1457 stêdsteat
* [[Kaliningrad|Königsberg]], Ordenssteat, letter hartochdom [[Prusen]]
* [[Chełmno nad Wisłą|Kulm]], Ordenssteat, letter [[Poalsk-Litouske Mienebest|Republyk Poalen-Litouwen]]
* [[Toruń|Thorn]], Ordenssteat, sûnt 1457 stêdsteat
* [[Krakau]], [[Keninkryk Poalen (1385-1569)|Keninkryk Poalen]]

=== [[Lyflân]]ske en [[Sweden|Sweedske]] stêden ===
* [[Tartu|Dorpat]] (tsjintwurdich Tartu), bisdom Dorpat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Viljandi|Fellin]] (tsjintwurdich Viljandi), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Kuldīga|Goldingen]] (tsjintwurdich Kuldīga), ordenssteat, letter hartochdom Kurland (Lehen der Republyk Poalen-Litouwen)
* [[Straupe|Grut Roop]] (tsjintwurdich Straupe), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Kokenhusen]] (tsjintwurdich Koknese), aartsbisdom Riga, letter foarstendom Liiflân (Republik Polen-Litauen), letter Koninkrijk Zweden
* [[Lemsal]] (tsjintwurdich Limbaži), aartsbisdom Riga, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Pärnu|Pernau]] (tsjintwurdich Pärnu), Ordensstaat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Riga]], Ordensstaat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Tallinn|Reval]] (tsjintwurdich Tallinn), Estlân (keninkryk Denemark), letter Ordenssteat, letter keninkryk Sweden
* [[Stockholm]], keninkryk Sweden
* [[Visby]], Gotlân (oan keninkryk [[Sweden]], 1409-1645 keninkryk [[Denemark]])
* [[Cēsis (stêd)|Wenden]] (tsjintwurdich Cēsis), Ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
* [[Ventspils (stêd)|Windau]] (tsjintwurdich Ventspils), Ordenssteat, letter Hartochdom Koerlân (letter de Republyk Poalen-Litouwen)
* [[Valmiera|Wolmar]] (tsjintwurdich Valmiera), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden

=== Nederryngebiet ===
* [[Keulen]] (frije Ryksstêd), ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Dinant]], [[Bisdom Luik]]
* [[Dinslaken]], [[Hartochdom Kleef]]
* [[Duisburg]], hartochdom Kleef
* [[Düsseldorf]], foarstendom Berg
* [[Emmerik]], hartochdom Kleef
* [[Kalkar|Grieth]], hartochdom Kleef
* Utsûndering: [[Neuss]]krige yn 1475 fan [[Freark III fan it Hillige Roomske Ryk|Keizer Freark III]] de rjochten fan in (''selsstannige'') Hânzestêd&lt;!-- Foarstêd Keulen waard hjirfan útsûndere... --&gt;
* [[Nimwegen]], [[Hartochdom Gelre]], letter [[Feriene Provinsjes (Nederlân)]]
* [[Roermond (stêd)|Roermond]], [[Hartochdom Gelre]], letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
* [[Tiel]], [[Hartochdom Gelre]], letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
* [[Fenlo (stêd)|Fenlo]], [[Hartochdom Gelre]], letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
* [[Wesel (stêd)|Wesel]], foarstendom Kleef
* [[Sâltbommel]], [[Hartochdom Gelre]], letter [[Verenigde Provinciën]] (Nederlân)

=== Isel- en Suderseegebiet ===
* [[Arnhim]], [[Hartochdom Gelre]], letter [[Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen|Feriene Provinsjen (Nederlân)]]
* [[Boalsert (stêd)|Boalsert]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Dimter]], [[Oerisel]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Doesburch]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Elburch]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Harderwyk]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Harns (stêd)|Harns]], [[Fryslân]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Hasselt (Oerisel)|Hasselt]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Hattem]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Hylpen]], [[Fryslân]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Kampen (Oerisel)|Kampen]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Oldenzaal]], Oerisel - [[Twinte]], letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Ommen (stêd)|Ommen]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Starum]], Fryslân, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Sutfen (stêd)|Sutfen]], hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
* [[Swol]], Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)

=== Tusken de Ryn en Weser ([[Westfalen (streek)|Westfaalse]] stêden) ===
* Haadstêd fan it tredde kertier, foarstêd: [[Dortmund]], [[frije Ryksstêd]]
* Foarstêd: [[Múnster]], bisdom Münster
* Foarstêd: [[Osnabrück]], Bisdom Osnabrück; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* Foarstêd: [[Soest (Dútslân)|Soest]], hartochdom Westfalen, letter selsstannich gebiet ûnder Kleefske landhearen
* [[Ahlen]], Bisdom Münster
* [[Allendorf (Sundern)]], greefskip Mark
* [[Altena (Westfalen)|Altena]], greefskip Mark
* [[Arnsberg]], [[Hartochdom Westfalen]] (oan [[Keur-Keulen]])
* [[Attendorn]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Balve]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Beckum (Dútslân)|Beckum]], bisdom Münster
* [[Belecke]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Bielefeld]], greefskip Ravensberg
* [[Billerbeck]], bisdom Münster
* [[Hattingen-Blankenstein|Blankenstein]], greefskip Mark
* [[Bocholt (Dútslân)|Bocholt]], bisdom Münster
* [[Bochum]], greefskip Mark
* [[Bodenfeld]],
* [[Bödefeld]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Borgentreich]],
* [[Borken (stêd)|Borken]], bisdom Münster
* [[Brakel (Dútslân)|Brakel]], bisdom Paderborn
* [[Breckerfeld]], greefskip Mark
* [[Brilon]], Hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Coesfeld (stad)|Coesfeld]], bisdom Münster
* [[Dorsten]], Vest Recklinghausen (oan Keur-Keulen)
* [[Drolshagen]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Dülmen]], bisdom Münster
* [[Essen (Noard-Rynlân-Westfalen)|Essen]], abdij Essen
* [[Eversberg]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Freienohl]], hartochdom Westfalen (Keur-Keulen)
* [[Fürstenau (Dútslân)|Fürstenau]],
* [[Geseke]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Grevenstein]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Hachen]],
* [[Hagen]], greefskip Mark
* [[Haltern am See|Haltern]], bisdom Münster
* [[Hamm (Noard-Rynlân-Westfalen)|Hamm]], greefskip Mark
* [[Haselünne]], bisdom Münster
* [[Hattingen]], greefskip Mark
* [[Herford (stad)|Herford]], abdij Herford
* [[Warstein|Hirschberg]] yn [[Sauerland]], Hartochdom Westfalen (oan Kurköln)
* [[Dortmund-Hörde|Hörde]], greefskip Mark
* [[Neheim-Hüsten|Hüsten]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Bad Iburg|Iburg]], bisdom Osnabrück
* [[Iserlohn]], greefskip Mark
* [[Kallenhardt]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Kamen]], greefskip Mark
* [[Korbach]], foarstendom Waldeck
* [[Langscheid (Sundern)]],
* [[Lemgo]], greefskip Lippe
* [[Lennep]], greefskip Berg
* [[Lippstadt]], freiherrschaft Lippe letter Greefskip Lippe
* [[Lüdenscheid]], greefskip Mark
* [[Lünen]], greefskip Mark
* [[Medebach]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Melle (Dútslân)|Melle]], bisdom Osnabrück
* [[Menden (Sauerland)]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Meppen (Nedersaksen)|Meppen]], bisdom Münster
* [[Minden]], bisdom Minden
* [[Neuenrade]], greefskip Mark
* Neustadt,
* [[Nieheim]],
* [[Olpe (stad)|Olpe]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Paderborn (stad)|Paderborn]], bisdom Paderborn
* [[Peckelsheim]],
* [[Plettenberg]], greefskip Mark
* [[Quakenbrück]], abdij Osnabrück
* [[Ratingen]], foarstendom Berg
* [[Recklinghausen (stêd)|Recklinghausen]], Vest Recklinghausen (oan Keur-Keulen)
* [[Rheine]], bisdom Münster
* [[Rinteln]], greefskip Schaumburg
* [[Rüthen]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Schmallenberg]], hartochdom Westfalen (aan Keur-Keulen)
* [[Schüttorf]], [[greefskip Bentheim]]
* [[Schwerte]], [[greefskip Mark]]
* [[Solingen]], [[greefskip Berg]]
* [[Sundern (Sauerlân)]],
* [[Telgte]], bisdom Münster
* [[Unna (stad)|Unna]], greefskip Mark
* [[Vörden (Marienmünster)]]
* [[Vreden]], bisdom Münster
* [[Warburg]], bisdom Paderborn
* [[Warendorf (stêd)|Warendorf]], bisdom Münster
* [[Warstein]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Wattenscheid]], greefskip Mark
* [[Werl]], hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
* [[Werne]], bisdom Münster
* [[Schwerte-Westhofen|Westhofen]], greefskip Mark
* [[Wetter (Ruhr)]], greefskip Mark
* [[Wiedenbrück]], abdij Osnabrück
* [[Wipperfürth]], greefskip Berg

=== Brandenburg ===
* [[Berlyn]]-[[Cölln]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Brandenburg (Havel)|Brandenburg]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Frankfurt (Oder)]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Havelberg]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Kyritz]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Perleberg]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
* [[Pritzwalk]], mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch

=== Midden Dútslân (tusken [[Oberweser]] en [[Saale]]) ===
* [[Duderstadt]], aartsbisdom Mainz
* [[Erfurt]], bisdom Erfurt
* [[Göttingen (stêd)|Göttingen]], foarstendom Göttingen
* [[Halle (Saale)|Halle]], aartsbisdom Maagdenburg
* [[Merseburg]], bisdom Merseburg, letter hartochdom Sachsen-Merseburg
* [[Mühlhausen/Thüringen|Mühlhausen]], frije Ryksstêd
* [[Naumburg (Saale)]], Bisdom Naumburg-Zeits, letter hartochdom Sachsen-Zeitz
* [[Nordhausen (stêd)|Nordhausen]], frije Ryksstêd
* [[Northeim (stêd)|Northeim]], foarstendom Braunschweig
* [[Osterode oan de Harz (stêd)|Osterode am Harz]], foarstendom Braunschweig
* [[Uslar]], foarstendom Braunschweig

=== Tusken de Weser en [[Elbe]] ([[Saksen (folk)|Saksyske]] stêden) ===
* Foarstêd: [[Breunswyk]], foarstendom Braunschweig; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* Foarstêd: [[Magdeburg (stêd)|Magdeburg]], aartsbisdom Maagdenburg
* [[Alfeld (Leine)|Alfeld]], bisdom Hildesheim
* [[Aschersleben]], aartsbisdom Magdeburg
* [[Bockenem]], bisdom Hildesheim
* [[Einbeck]], foarstendom Grubenhagen
* [[Gardelegen]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Goslar (stêd)|Goslar]], frije Rijksstad
* [[Gronau (Leine)|Gronau]], bisdom Hildesheim
* [[Halberstadt (stêd)|Halberstadt]], bisdom Halberstadt, letter Keurfoarstendom Brandenburg
* [[Hameln]], foarstendom Calenberg
* [[Hannover (stêd)|Hannover]], foarstendom Calenberg
* [[Helmstedt (stêd)|Helmstedt]], foarstendom Braunschweig
* [[Hildesheim (stêd)|Hildesheim]], bisdom Hildesheim; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
* [[Luneburch (stêd)|Luneburch]], hartochdom Braunschweig-Lüneburg
* [[Osterburg (Altmark)|Osterburg]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Quedlinburg (stêd)|Quedlinburg]], Reichsstift Quedlinburg, letter Vorstendom Brandenburg
* [[Salzwedel]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Seehausen (Altmark)|Seehausen]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Stendal (stêd)|Stendal]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Tangermünde]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
* [[Uelzen (stêd)|Uelzen]], foarstendom Braunschweig-Lüneburg
* [[Werben (Elbe)|Werben]], Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg

=== Hânzekantoaren ===
[[Ofbyld:Hansehausantwerpen.jpg|thumb|''It [[Eastershûs]] yn Antwerpen.]]
In [[Hânzekantoar]] wie yn de [[Midsiuwen]] in fêstiging fan Hânzekeaplju yn it bûtenlân.

Der wienen yn totaal fjouwer Hânzekantoaren, it [[Hânzekantoar fan Brugge]] (letter ferpleatst nei Antwerpen om de fersanning fan de [[Swin (seeearm)|Swin]]), [[Bryggen|Tyskebrygge]] yn [[Bergen (Noarwegen)|Bergen]], [[Peterhof (Novgorod)|Peterhof]] yn [[Veliki Novgorod|Novgorod]] en [[Stalhof]] yn [[Londen]]. Tyskebrygge is it ienige Hânzekantoar dat bewarre bleaun is.

De [[Novgoroder Schra]] is de ienige folslein bewarre samling bepalingen oer de ynterne regleminten fan de fjouwer Hânzekantoaren.

{{Panorama|Brygge Norway 2005-08-18.jpg|1000px|''Panorama fan de [[Bryggen|Tyskebrygge]], de &quot;Dútske kade&quot;, yn [[Bergen (Noarwegen)|Bergen]].}}

== Wichtige dependances en hannelsposten fan de Hânze ==
* [[Aberdeen]], keninkryk [[Skotlân]]
* [[Antwerpen (stêd)|Antwerpen]], [[hartochdom Brabân]] yn de [[Nederlannen]], letter [[Súdlike Nederlannen]].
* [[Bordeaux (stêd)|Bordeaux]], keninkryk [[Frankryk]]
* [[Berwick-upon-Tweed (plak)|Berwick-upon-Tweed]], keninkryk [[Skotlân]], letter keninkryk [[Ingelân]]
* [[Boston]], Lincolnshire, keninkryk [[Ingelân]]
* [[Bourgneuf (Charente-Maritime)|Bourgneuf]], Poitou, keninkryk [[Frankryk]]
* [[Bristol (stêd)|Bristol]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Oslo|Christiana]], Noarwegen, keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[Damme (Belgje)|Damme]], greefskip [[Flaanderen]] yn de [[Nederlannen]], letter [[Súdlike Nederlannen]]
* [[Duinkerke]], greefskip [[Flaanderen]] yn de [[Nederlannen]], letter [[Súdlike Nederlannen]], no [[Frankryk]]
* [[Edinburgh]], keninkryk [[Skotlân]]
* [[Elbogen]] ([[Malmö]]), Schonen, earst ûnderdiel fan it keninkryk [[Denemark-Noarwegen]], nei 1658 [[Sweden]]
* [[Great Yarmouth (plak)|Great Yarmouth]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Hafnarfjördhur]], [[Yslân]], keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[Helsingborg (stêd)|Helsingborg]], Schonen, earst ûnderdiel fan it keninkryk [[Denemark-Noarwegen]], nei 1658 [[Sweden]]
* [[Kingston upon Hull|Hull]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Ipswich (Ingelân)|Ipswich]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Kalmar]], keninkryk [[Sweden]]
* [[Kaunas]], [[Gruthartochdom Litouwen]], letter [[Poalen-Litouwen]]
* [[King's Lynn]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Kopenhagen]], keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[La Rochelle (Charente-Maritime)|La Rochelle]], Poitou, keninkryk [[Frankryk]]
* [[Lissabon]], keninkryk [[Portegal]]
* [[Lödöse]] ([[Goateboarch]]), keninkryk [[Sweden]]
* [[Nantes]], Loiredal, keninkryk [[Frankryk]]
* [[Narwa]] (Narva), Estlân (keninkryk Denemark), letter Ordenssteat, letter keninkryk Sweden
* [[Newcastle-upon-Tyne]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Norwich]], keninkryk [[Ingelân]]
* [[Nyköping]], keninkryk [[Sweden]]
* [[Pleskau]] (Pskov), earst ûnôfhinklik prinsdom Pskov, nei 1510 ûnderdiel fan it [[Grutfoarstendom Moskou]]
* [[Polozsk]], Earst ûnderdiel fan it [[Gruthartochdom Litouwen]], dêrnei ûnderdiel fan [[Poalen-Litouwen]], no [[Wyt-Ruslân]]
* [[Ribe (stêd)|Ripen]] (Ribe), Koninkrijk [[Denemarken-Noorwegen]]
* [[Smolensk]], earst ûnderdiel fan it [[Gruthartochdom Litouwen]], sûnt 1514 ûnderdiel fan it [[Grutfoarstendom Moskou]], sûnt 1611 [[Poalen-Litouwen]], no [[Ruslân]]
* [[Tønsberg]], Noarwegen, keninkryk [[Denemark-Noarwegen]]
* [[Turku]], Keninkryk [[Sweden]] , no [[Finlân]]
* [[Feneetsje (stêd)|Feneetsje]], [[Republyk Feneetsje]], no [[Itaalje]]
* [[Vilnjûs|Wilna]], [[Gruthartochdom Litouwen]], dêrnei [[Poalen-Litouwen]]
* [[Vitebsk]], [[Gruthartochdom Litouwen]], dêrnei [[Poalen-Litouwen]], no [[Wyt-Ruslân]]
* [[York (Ingelân)|York]], keninkryk [[Ingelân]]

== Sjoch ek ==
*[[Hânzedagen]]
*[[Hânzeflaggen]]

== Keppeling om utens ==
* [http://www.hanzesteden.info/ Hânzestêden oan de Isel]
* [http://www.hanse.org/ De Hanze yn de tsjintwurdige tiid]

[[Kategory:Hânze| ]]</text>
      <sha1>b1mc2vcef427wlmu2671dzkdnk8oezw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beilen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44649</id>
    <revision>
      <id>1223865</id>
      <parentid>1132574</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:42:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bekende ynwenners */</comment>
      <origin>1223865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4538" sha1="7p9y31qvh83f29n3wwcott2sn0i1332" xml:space="preserve">{{Stêd mei flagge|
Ofbyld= [[File:Map NL - Midden-Drenthe - Beilen.png|300px]] ''Lokaasje fan Beilen'' |
Flagge= [[File:Beilen vlag.svg|border|100px]] |
Wapen= [[File:Beilen wapen.svg|60px]] |
Ynwennertal= 11.305 &lt;small&gt;(2020)&lt;/small&gt;|
Oerflak= |
Befolkingstichtens= |
Stêdekloft= |
Hichte= |
Lân= [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]] |
Bestj. ienh. 1= Provinsje|
Namme bestj. ienh. 1= [[File:Flag of Drenthe.svg|border|20px]] [[Drinte]] |
Bestj. ienh. 2= Gemeente|
Namme bestj. ienh. 2= [[File:Flag of Midden-Drenthe.svg|border|20px]] [[Midden-Drinte ]] |
Bestj. ienh. 3= |
Namme bestj. ienh. 3=  |
Bestj. ienh. 4=  |
Namme bestj. ienh. 4= |
Stifting=  |
Tiidsône= [[UTC]] +1 |
Simmertiid= UTC +2 |
Koördinaten= 52°51′ NB 6°31′ EL| 	52° 51′ NB, 6° 31′ OL
Webside= |
}}
'''Beilen''' is in [[iesdoarp]]&lt;ref&gt;Bijhouwer J.T.P. (1977). ''Het Nederlandse Landschap.'' Amsterdam: Kosmos.&lt;/ref&gt; yn de provinsje [[Drinte]]; it is it haadplak fan de gemeente [[Midden-Drinte]]. 

== Demografy ==
Beilen mei byhearrend gebiet Beilen hat rom 11.000 ynwenners, it doarp Beilen telt ± 9700 ynwenners. De heule gemeente [[Midden-Drinte]] ûngefear 33.000 ynwenners. Beilen leit midden yn Drinte en wurdt dêrom ek wol it ''Hert fan Drinte'' neamd.

== Geografy ==
[[File:Station Beilen.JPG|thumb|left|220px|Stasjon Beilen]]
It doarp leit tusken it spoar [[Grins (stêd)|Grins]] - [[Swol]], de autosnelwei de [[Rykswei 28|A28]], de provinsjale wei [[Provinsjale wei 381|N381]] en it natoergebiet [[Terhorstersân]]. Oan de eastrâne fan it doarp leit [[Stasjon Beilen|NS-stasjon Beilen]].

== Gemeentlike weryndieling==
Oant 1998 wie Beilen in [[gemeente (bestjoer)|gemeente]]. Nei gemeentlike weryndieling gie Beilen op yn de gemeente [[Middenfjild]]. Dizze gemeente hat mar koart bestien, want sûnt 2000 is Middenfjild wer oergien yn de gemeente [[Midden-Drinte]]. De flagge en it wapen binne de eardere gemeenteflagge en -wapen.

== Skiednis ==
Ut ûndersyk hat bliken dien dat ± 20.000 jier lyn om Beilen al minsken wennen. Om it jier [[1000]] waard Beilen al neamd yn oarkonden. De namme is in ferbastering fan de oarspronklike namme ''Bijlloo'', dat eat as 'iepen kapt plak yn de bosk' betsjut. Troch ûntginningen yn dizze iuw waarden geregeld resten fan âlde delsettings en begraafplakken fûn.&lt;br&gt;

Op 8 augustus [[1820]] hat in grutte brân in grut part fan Beilen yn de jiske lein. Allinnich de âlde tsjerke is bewarre bleaun.&lt;br&gt;
Op [[2 desimber]] [[1975]] waard by [[Wijster]] in trein kaapt troch [[Súd-Molukken|Súd-Molukse]] jongeren wêrnei't yn Beilen in beliedssintrum ynrjochte waard (sjoch [[Treinkaping by Wijster]]). De kapers skeaten trije persoanen (de masinist en twa passazjiers) dea en joegen har nei hast twa wiken oer.&lt;br&gt;
Oer de earste sosjaaldemokratyske wethâlder fan it doarp, [[Jan Egberts Eleveld]] ([[1900]]-[[1936]]), ferskynde yn [[2003]] it boek &quot;Terug naar Beilen&quot;.
[[File:Beilen, Stefanustsjerke.jpg|thumb|220px|Stefanustsjerke]]
=== Goudskat fan Beilen===
Yn [[1955]] waard yn Beilen in wichtige fynst dien: in goudskat út ± [[400]]. Dizze skat bestie út in earmbân, halsringen en 22 gouden munten, saneamde [[Solidus (munt)|solidy]].&lt;ref&gt;Gerding, M. en Hillenga, M., ''Het Drenthe Boek'', 2007, Waanders - Zwolle, ISBN 978-90-400-8211-5&lt;/ref&gt; Dit wie de rykste skat út de [[Drinte|Drintske]] boaiem. De finers wienen de hearen Beuving en Barkhof. De skat is yn it [[Drintsk Museum]] yn [[Assen]] te besichtigjen.

=== Tsjerke ===
* [[Stefanustsjerke (Beilen)|Stefanustsjerke]]

== Bekende ynwenners ==
=== Berne ===
* [[Janke Dekker]] (1963), (musical)aktrise en tv-presintatrise
* [[Ab Gritter]] (1949-2008), fuotballer
* [[Jan de Groote]] (1911-1989), lânbouwer en politikus
* [[Henk Koning (politikus)|Henk Koning]] (1933), belestingamtner en politikus
* [[Gerard Slotemaker de Bruine]] (1899-1976), bedriuwsmeiwurker, amtner, fersetsstrider en politikus
* [[Silvester Zwaneveld]] (1969), kabaretier
* [[Fenna Bolding]] (1958), GrienLinks-politika

=== Wenjend ===
* [[Adelinde Cornelissen]] (1979), dressuerrydster
* [[Marcus van Teijlingen]] (1973), styldûnser en dûnslearaar
* [[Dieuwke Winsemius-Bakker]] (1916), skriuwer


{{Boarnen|boarnefernijing=
* [http://www.middendrenthe.nl/ Webside fan de gemeente Midden-Drinte]
------
&lt;references/&gt;
}}
{{GemeenteMidden-Drinte}}
{{Koördinaten|52_51_24_N_6_30_40_E_type:city(9700)_scale:60000_region:NL|52° 51' NB 6° 31' EL}}
[[Kategory:Plak yn Midden-Drinte]]
[[Kategory:Eardere gemeente yn Drinte]]</text>
      <sha1>7p9y31qvh83f29n3wwcott2sn0i1332</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Westerbork (doarp)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44651</id>
    <revision>
      <id>1223866</id>
      <parentid>963428</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:44:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1223866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1567" sha1="818dpugn5p76dp5dl7txz0cupe4cmq0" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Kerk van Westerbork2.jpg|thumb|''De herfoarme [[Stefanustsjerke (Westerbork)|Stefanustsjerke]] fan Westerbork'']]
'''Westerbork''' ([[Drintsk]]: ''Börk'') is in [[Esdoarp|brinkdoarp]] yn de provinsje [[Drinte]], dat sûnt 1998 ûnder de gemeente [[Midden-Drinte]] falt. Dêrfoar wie it in selsstannige gemeente.

Yn de folksmûle wurdt ek wol oer Westerbork sprutsen as it eardere [[kamp Westerbork]] bedoeld wurdt. Kamp Westerbork waard yn de [[Twadde Wrâldkriich]] brûkt om [[Joaden]], [[Roma (folk)|Roma]] en fersetsminsken te deportearen. It kamp leit lykwols tichterby [[Hooghalen]] as by Westerbork.

Nei de [[Twadde Wrâldkriich]] waarden yn it kamp [[KNIL|eks-KNIL-militêren]] ûnderbrocht. It kamp waard doe omneamd ta ''wenoarde [[Schattenberg]]''. Ein jierren '70 is dat kamp sloopt en waard tichtby de lokaasje in oarlochsmonumint ynrjochte.

Diels op het terrein fan it eardere kamp steane fjirtjin [[radioteleskoop|radioteleskopen]], dy't mei elkoar de [[Westerbork Synthese Radio Telescoop]] foarmje. De teleskopen wurde beheard troch [[ASTRON]]. De bekende astronoom [[Jan Hendrik Oort]] spile in grutte rol by de tastânkomming fan dizze teleskopen.

Westerbork hat in fuotbalferiening mei mear as 400 leden. [[Vv VKW]] spilet yn it seizoen 2010/2011 yn de 3e klasse B, op sneinen.

== Sjoch ek ==
* [[Sânmarkenstien]]

{{Koördinaten|52_51_6_N_6_36_34_E_scale:60000_region:NL|52° 51' 6&quot; NB 6° 36' 34&quot; EL}}
{{Commonscat|Westerbork}}
{{GemeenteMidden-Drinte}}

[[Kategory:Plak yn Midden-Drinte]]
[[Kategory:Eardere gemeente yn Drinte]]</text>
      <sha1>818dpugn5p76dp5dl7txz0cupe4cmq0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berthold von Bernstorff</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81728</id>
    <revision>
      <id>1223876</id>
      <parentid>1007906</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:57:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Libben en wurk */</comment>
      <origin>1223876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2637" sha1="4fjhjfiu64eocj6ip9z4ysoq6k09kb8" xml:space="preserve">[[File:Berthold von Bernstorff (1842-1917).jpg|thumb|Berthold von Bernstorff]]
'''Berthold Hartwig Arthur Eduard Graf von Bernstorff-Wehningen''' ([[Berlyn]], [[21 jannewaris]] [[1842]] - [[Überlingen|Höllwangen]], [[12 febrewaris]] [[1917]]) wie in aadlik grutgrûnbesitter en lid fan de [[Dútske Ryksdei]].

== Libben en wurk ==
Bernstorff gie nei it gymnasium yn [[Aldenburch]], [[Grimma]] en [[Luneburch]], en dêrnei ek nei de boskbouskoalle (''Forstakademie'') yn [[Eisenach]] en de [[Universiteit fan Göttingen]]. Hy wie oant nei 1866 as boskwachter (''Forster'') oan 't wurk en makke in lânbaokundige stúdzje ôf. Fan [[1869]] oant [[1883]] wie er haad fan de [[Gartow]]er boskwachterij (''Forstverwaltung''). Sûnt 1877 wie er lid fan de Central-Ausschusses der Königlich landwirtschaftlichen Gesellschaft yn [[Hannover]] en nei de ynfiering fan de lânboukeamer (''Landwirtschaftskammer'') lid fan it bestjoer dêrfan. Fierder wie er sûnt [[1883]] presidint fan de Lünebürger Provinzial-Vereins. Yn 1883 kaam it famyljebesit yn [[Amt Neuhaus|Wehningen]] op syn namme en yn [[1892]] kocht er it eilân [[Skiermûntseach (eilân)|Skiermûntseach]]. Hy wie lid fan de Kreistage [[Dannenberg (Elbe)|Dannenberg]] en [[Bleckede]], en ek Kreisôffurdige oant [[1891]]. Dêrnjonken wie er lid fan de [[Evangelysk-Lutherske Tsjerke|evangelysk-lutherske]] lân[[synoade]] sûnt [[1890]] en Landschaftsrat fan de Lüneburgischen Ritter- und Landschaft, lid fan de Königlich Landes-Ökonomie-Kollegiums en de Dútske Lânbouried.

Fan 1893 oant 1907 hie er in sit yn de Dútske Ryksdei foar it kiesdistrikt [[Provinsje Hannover]] 15 (Kreis Lüchow, Landkreis Uelzen, Kreis Dannenberg, Landkreis Bleckede) en de ''Deutsch-Hannoversche Partei''.&lt;ref&gt;Specht, Fritz / Schwabe, Paul: ''Die Reichstagswahlen von 1867 bis 1903. Eine Statistik der Reichstagswahlen nebst den Programmen der Parteien und einem Verzeichnis der gewählten Abgeordneten''. 2e printinge Berlyn: Utj. Carl Heymann, 1904, s. 128&lt;/ref&gt;

== Sjoch ek ==
* [[Von Bernstorff]]

== Keppelings om utens ==
* {{de}}[http://www.reichstag-abgeordnetendatenbank.de/selectmaske.html?pnd=133470296&amp;recherche=ja Greve Bernstorff, Berthold Hartwig Arthur] 
* {{de}}[http://zhsf.gesis.org/ParlamentarierPortal/biorabkr_db/biorabkr_db.php?id=163  Biografy Berthold Graf-Comte Bernstorff] 

{{boarnen|boarnefernijing= 
&lt;references/&gt;
}}

{{DEFAULTSORT:Bernstorff, Berthold von}}
[[Kategory:Dútsk politikus]]
[[Kategory:Dútsk parlemintslid]]
[[Kategory:Dútske adel]]
[[Kategory:Eigner fan Skiermûntseach]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1842]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1917]]</text>
      <sha1>4fjhjfiu64eocj6ip9z4ysoq6k09kb8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223877</id>
      <parentid>1223876</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:58:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1223877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2655" sha1="qehinzxsqsmfd3rfaiqxxi2g0y1xtbn" xml:space="preserve">[[File:Berthold von Bernstorff (1842-1917).jpg|thumb|Berthold von Bernstorff]]
'''Berthold Hartwig Arthur Eduard Graf von Bernstorff-Wehningen''' ([[Berlyn]], [[21 jannewaris]] [[1842]] - [[Überlingen|Höllwangen]], [[12 febrewaris]] [[1917]]) wie in aadlik grutgrûnbesitter en lid fan de [[Dútske Ryksdei]].

== Libben en wurk ==
Bernstorff gie nei it gymnasium yn [[Aldenburch]], [[Grimma]] en [[Luneburch (stêd)|Luneburch]], en dêrnei ek nei de boskbouskoalle (''Forstakademie'') yn [[Eisenach]] en de [[Universiteit fan Göttingen]]. Hy wie oant nei 1866 as boskwachter (''Forster'') oan 't wurk en makke in lânbaokundige stúdzje ôf. Fan [[1869]] oant [[1883]] wie er haad fan de [[Gartow]]er boskwachterij (''Forstverwaltung''). Sûnt 1877 wie er lid fan de Central-Ausschusses der Königlich landwirtschaftlichen Gesellschaft yn [[Hannover]] en nei de ynfiering fan de lânboukeamer (''Landwirtschaftskammer'') lid fan it bestjoer dêrfan. Fierder wie er sûnt [[1883]] presidint fan de Lünebürger Provinzial-Vereins. Yn 1883 kaam it famyljebesit yn [[Amt Neuhaus|Wehningen]] op syn namme en yn [[1892]] kocht er it eilân [[Skiermûntseach (eilân)|Skiermûntseach]]. Hy wie lid fan de Kreistage [[Dannenberg (Elbe)|Dannenberg]] en [[Bleckede]], en ek Kreisôffurdige oant [[1891]]. Dêrnjonken wie er lid fan de [[Evangelysk-Lutherske Tsjerke|evangelysk-lutherske]] lân[[synoade]] sûnt [[1890]] en Landschaftsrat fan de Lüneburgischen Ritter- und Landschaft, lid fan de Königlich Landes-Ökonomie-Kollegiums en de Dútske Lânbouried.

Fan 1893 oant 1907 hie er in sit yn de Dútske Ryksdei foar it kiesdistrikt [[Provinsje Hannover]] 15 (Kreis Lüchow, Landkreis Uelzen, Kreis Dannenberg, Landkreis Bleckede) en de ''Deutsch-Hannoversche Partei''.&lt;ref&gt;Specht, Fritz / Schwabe, Paul: ''Die Reichstagswahlen von 1867 bis 1903. Eine Statistik der Reichstagswahlen nebst den Programmen der Parteien und einem Verzeichnis der gewählten Abgeordneten''. 2e printinge Berlyn: Utj. Carl Heymann, 1904, s. 128&lt;/ref&gt;

== Sjoch ek ==
* [[Von Bernstorff]]

== Keppelings om utens ==
* {{de}}[http://www.reichstag-abgeordnetendatenbank.de/selectmaske.html?pnd=133470296&amp;recherche=ja Greve Bernstorff, Berthold Hartwig Arthur] 
* {{de}}[http://zhsf.gesis.org/ParlamentarierPortal/biorabkr_db/biorabkr_db.php?id=163  Biografy Berthold Graf-Comte Bernstorff] 

{{boarnen|boarnefernijing= 
&lt;references/&gt;
}}

{{DEFAULTSORT:Bernstorff, Berthold von}}
[[Kategory:Dútsk politikus]]
[[Kategory:Dútsk parlemintslid]]
[[Kategory:Dútske adel]]
[[Kategory:Eigner fan Skiermûntseach]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1842]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1917]]</text>
      <sha1>qehinzxsqsmfd3rfaiqxxi2g0y1xtbn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223886</id>
      <parentid>1223877</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T15:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Libben en wurk */ - tikfl.</comment>
      <origin>1223886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2655" sha1="g2z6q7pqnoubjd8s1w745ecztfr9h7h" xml:space="preserve">[[File:Berthold von Bernstorff (1842-1917).jpg|thumb|Berthold von Bernstorff]]
'''Berthold Hartwig Arthur Eduard Graf von Bernstorff-Wehningen''' ([[Berlyn]], [[21 jannewaris]] [[1842]] - [[Überlingen|Höllwangen]], [[12 febrewaris]] [[1917]]) wie in aadlik grutgrûnbesitter en lid fan de [[Dútske Ryksdei]].

== Libben en wurk ==
Bernstorff gie nei it gymnasium yn [[Aldenburch]], [[Grimma]] en [[Luneburch (stêd)|Luneburch]], en dêrnei ek nei de boskbouskoalle (''Forstakademie'') yn [[Eisenach]] en de [[Universiteit fan Göttingen]]. Hy wie oant nei 1866 as boskwachter (''Forster'') oan 't wurk en makke in lânboukundige stúdzje ôf. Fan [[1869]] oant [[1883]] wie er haad fan de [[Gartow]]er boskwachterij (''Forstverwaltung''). Sûnt 1877 wie er lid fan de Central-Ausschusses der Königlich landwirtschaftlichen Gesellschaft yn [[Hannover]] en nei de ynfiering fan de lânboukeamer (''Landwirtschaftskammer'') lid fan it bestjoer dêrfan. Fierder wie er sûnt [[1883]] presidint fan de Lünebürger Provinzial-Vereins. Yn 1883 kaam it famyljebesit yn [[Amt Neuhaus|Wehningen]] op syn namme en yn [[1892]] kocht er it eilân [[Skiermûntseach (eilân)|Skiermûntseach]]. Hy wie lid fan de Kreistage [[Dannenberg (Elbe)|Dannenberg]] en [[Bleckede]], en ek Kreisôffurdige oant [[1891]]. Dêrnjonken wie er lid fan de [[Evangelysk-Lutherske Tsjerke|evangelysk-lutherske]] lân[[synoade]] sûnt [[1890]] en Landschaftsrat fan de Lüneburgischen Ritter- und Landschaft, lid fan de Königlich Landes-Ökonomie-Kollegiums en de Dútske Lânbouried.

Fan 1893 oant 1907 hie er in sit yn de Dútske Ryksdei foar it kiesdistrikt [[Provinsje Hannover]] 15 (Kreis Lüchow, Landkreis Uelzen, Kreis Dannenberg, Landkreis Bleckede) en de ''Deutsch-Hannoversche Partei''.&lt;ref&gt;Specht, Fritz / Schwabe, Paul: ''Die Reichstagswahlen von 1867 bis 1903. Eine Statistik der Reichstagswahlen nebst den Programmen der Parteien und einem Verzeichnis der gewählten Abgeordneten''. 2e printinge Berlyn: Utj. Carl Heymann, 1904, s. 128&lt;/ref&gt;

== Sjoch ek ==
* [[Von Bernstorff]]

== Keppelings om utens ==
* {{de}}[http://www.reichstag-abgeordnetendatenbank.de/selectmaske.html?pnd=133470296&amp;recherche=ja Greve Bernstorff, Berthold Hartwig Arthur] 
* {{de}}[http://zhsf.gesis.org/ParlamentarierPortal/biorabkr_db/biorabkr_db.php?id=163  Biografy Berthold Graf-Comte Bernstorff] 

{{boarnen|boarnefernijing= 
&lt;references/&gt;
}}

{{DEFAULTSORT:Bernstorff, Berthold von}}
[[Kategory:Dútsk politikus]]
[[Kategory:Dútsk parlemintslid]]
[[Kategory:Dútske adel]]
[[Kategory:Eigner fan Skiermûntseach]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1842]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1917]]</text>
      <sha1>g2z6q7pqnoubjd8s1w745ecztfr9h7h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Friezebrêge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88497</id>
    <revision>
      <id>1223953</id>
      <parentid>1204034</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T10:42:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mysha</username>
        <id>254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skiednis */ Sjoch: Dy opropdatum wurket ienfâldich net. It stiet der hieltiid twa kear yn!</comment>
      <origin>1223953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7337" sha1="spz2kore514kx8tfag036s4wxnfghbl" xml:space="preserve">{{Ynfoboks brêge
| namme                       = 
| ôfbylding                   = Friesenbruecke.jpg
| ôfbyldingstekst             = ''Friezebrêge'', foar 2015.''
| tekst by ôfbylding          = 
| lân                         = {{GERf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Lower Saxony.svg|20px]] [[Nedersaksen]]
| plak                        = [[Weener]]
| oer                         = [[Iems]]
| farwei                      = 
| spoar                       = [[Wiederline]]
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|53_9_41_N_7_22_21_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|53° 9' N 7° 22' E}} 
| arsjitekt                   = 
| yngenieur                   =
| boujier                     = [[1876]] &lt;small&gt;''(1ste brêge)''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[1924]] &lt;small&gt;''(2e brêge)''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[1950]] &lt;small&gt;''(3e brêge)''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[2024]] &lt;small&gt;''(4e brêge)''&lt;/small&gt;
| iepening                    =
| behearder                   = 
| kosten                      = 
| gebrûk                      = 
| type                        = Spoarbrêge
| lingte                      = 337 m &lt;small&gt;''(4e brêge)''&lt;/small&gt;
| oerspanning                 = 145 m &lt;small&gt;''(4e brêge)''&lt;/small&gt;
| breedte                     = 
| hichte                      = 
| trochfarhichte              = 
| trochfarbreedte             = 57 m &lt;small&gt;''(4e brêge)''&lt;/small&gt;
| gewicht                     = 1800 [[Ton (massa)|ton]] &lt;small&gt;''(4e brêge)''&lt;/small&gt;
| materiaal                   = 
| monumintestatus             =
| monumintnûmer               = 
| bysûnderheden               = 
| ôfbrutsen yn                = [[1924]] &lt;small&gt;''(1ste brêge)''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[1945]]  &lt;small&gt;''(2e brêge)''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[2021]] &lt;small&gt;''(3e brêge)''&lt;/small&gt;
| reden ôfbraak               = fernijing&lt;br&gt;kriichskea&lt;br&gt;oanfarring
| mapname       = Nedersaksen
| lat_deg       = 53
| lat_min       = 9
| lat_sec       = 41
| lat_dir       = N
| lon_deg       = 7
| lon_min       = 22
| lon_sec       = 21
| lon_dir       = E
}}
De '''Friezebrêge''' ([[Dútsk]]: ''Friesenbrücke'') is in spoarbrêge by [[Weener]] oer de [[Iems]]. De brêge leit yn de spoarferbining tusken [[Nijeskâns]] en [[Lier (stêd)|Lier]], en dêrmei yn de ferbining tusken [[Grins (stêd)|Grins]] en [[Hamboarch]].

== Skiednis ==
De oarspronklike Friezebrêge wie in oerspanning fan 335 m. mei dêryn in [[draaibrêge]], boud yn [[1876]]; foar dy tiid hie der sûnt [[1813]] in fearboat west tusken [[Hilkenborg]] em [[Weener]]. Fan 1924 oant 1926 waard in nije brêge boud, mei in [[rolflapbrêge]]. Nei't dy op 'e ein fan de [[Twadde Wrâldkriich]] te neate dien wie, waard er ynearsten wer in fearboat ynset. Yn 1950-1951 waard dan in nije brêge boud, mei wer in rolflapbrêge om't it de werbou fan it âlde model wie. Lykwols duorre it oant [[1972]] ear't de boatferbining opheft waard.

Op [[3 desimber]] [[2015]] waard dy brêge oanfearn dêr't dy net mear troch brûkt wurde kin. Lykwols soe it in maklik werstel wêze wat net mear as in jier duorje soe. Yn de winter fan [[2021]] waard lang om let in begjin makke mei de bou fan 'e nije Friezebrêge; dy soe nei ferwachting (yn 2023) yn 'e simmer fan [[2024]] klear wêze. Letter waard bekend makke dat ein 2024 net helle wurde sil en dat er klear wêze soe earne  yn 2025. Der waard tocht dat yn alle gefallen de fuotgongers oer in healjier wer ferbining hawwe soene, mar yn augustus waard oanjûn dat it desimber wurde sil ear't it projekt oplevere wurdt. Lykwols waard ek dy datum net helle, dat yn 2026 stiet de iepening foar midden fan 2026 foarsein.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bauprojekte.deutschebahn.com/p/friesenbruecke |titel= Friesenbrücke |datum= septimber 2025 |opropdatum= 1 april 2026}}&lt;/ref&gt; Dêrmei waard de maklike reparaasje fan in jier, in weropbou fan mear as tsien jier.

Der is in multymediale ynformaasjebio op it bouplak oer de Friezebrêge en de [[Wiederline]] en der wurde rûnliedingen oanbean.

== Spoar ==
De brêge is de ferbining oer de Iems foar it [[Wiederline|spoar fan Grins nei Lier]]. Yn 1876 is de brêge boud by it oanlizzen fan it trasee tusken [[Ihrhove]] en Nijeskâns. It hat altyd in inkeldspoarferbining west, sûnder stroom. De brêge wie in part fan de koartste spoarferbining tusken [[Fryslân]] en [[East-Fryslân]]. Oant yn de sântiger jierren fan de [[20e iuw]] wie de brêge in part fan de koartste ferbining tusken Hollân en Hamboarch, wat in protte spoarferkear joech. Sûnt dy tiid is it in regionale ferbining, fral brûkt troch [[Arriva]]. Foar de ferbining wurde op it stuit bussen fan [[Wynskoat]] en [[Lier (stêd)|Lier]] brûkt en  flugge bussen tusken Grins en Lier.

== Iems ==
[[Ofbyld:Friesenbrücke2015-IV.JPG|thumb|De brêge nei de oanfarring troch de ''Emsmoon'']]
De brêge is 4m heech, dat genôch is foar moterboatsjes en frachtskippen mei fracht. Foar oare gefallen moast de brêge iepene wurde, op tiden dat gjin treinferkear ferwachte waard. By elkoar passearren sa sa'n tsientûzen skippen it ier de iepen of sletten brêge. De [[Meyer Werft]] yn [[Papenburch]] hie lykwols hieltiid gruttere skippen boud, dy't net mear troch de iepening fan de flapbrêge koenen. Der wie lykwols spesjaal in oerspanning fan de fêste brêge mei skroeven fêstsetten ynstee fan mei neils, dat dat segmint fuorthelle wurde koe. Sa koene de skippen sa't dy yn Papenburch boud wurden, de brêge passearje.

Op 3 desimber 2015 kaam de kustfarder ''Emsmoon'' op 'e reis fan Papenburch ôf nei de brêge. De brêge wie ticht, en it skip lei sa heech yn it wetter dat de boech boppe it spoardek útkaam. Dochs fear it skip troch de brêge oant de flap kapot wie en gâns de brêge in pear meter opskood wie.

Ynstee fan in simpele weropbou fan de ferneatige brêge, waard in gâns nije brêge ûntwurpen. De nije brêge is wer in draaibrêge wurden, mei de draaipylder op de Hilkenborg-igge; krekt oarsom as de eardere brêge, dy't it skipsgat oan de Weenerigge hie. 

== Koarte ôfstân ==
De brêge hie ek in fuotpaad. Dêrmei koenen de ynwenners fan east fan de Iems, de gemeente [[Westoverledingen]], oerstekke nei Weener. It paad waard ek brûkt troch fytsers, út de omkriten wei en op lange-ôfstânrûtes. De lêste jierren foar de oanfarring, hie de brêge al in buordsje hân dat dy ferbean wie foar fytsers, mar mei in kuier fan 350 meter wie de fyts al mei te nimmen. Lange-ôfstânrûtes koenen fansels ferlein wurde nei in brêge by Papenburch, nei't de brêge skansearre rekke, mar de lokale ferbining ferdwûn dêrnei.

Fan 2018 ôf wie der wer in fearboatsje foar it lokale ferkear. Dat waard lykwols yn 2024 wer ôfskaft, om't it opleverjen fan 'e brêge tichteby wie.

== Sjoch ek ==
* [[Wiederline]]
* [https://rheiderland.de/artikel/51497/bahn-bietet-baustellen-fuehrungen-an Ofbyld fan de nije brêge (2024)]
* [https://www.youtube.com/watch?v=HQeq15DCS4Q ''De Deutsche Bahn is 'stolz' op de nieuwe Friesenbrücke in aanbouw''], RTV Noord 

[[Kategory:Brêge yn Dútslân]]
[[Kategory:Bouwurk yn Weener]]
[[Kategory:Bouwurk yn Nedersaksen]]
[[Kategory:Bouwurk yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Bouwurk út 1876]]
[[Kategory:Bouwurk sloopt yn 1924]]
[[Kategory:Bouwurk út 1925]]
[[Kategory:Bouwurk sloopt yn 1945]]
[[Kategory:Bouwurk út 1951]]
[[Kategory:Bouwurk sloopt yn 2015]]</text>
      <sha1>spz2kore514kx8tfag036s4wxnfghbl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frederick Sandys</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94902</id>
    <revision>
      <id>1223948</id>
      <parentid>1166217</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T06:56:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>46247</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Morganlfay.jpg]] → [[File:Frederick Sandys - Morgan-le-Fay - 1925P104 - Birmingham Museum and Art Gallery.jpg]] → File replacement: update from a old and low quality version to a new one with better quality ([[c:c:GR]])</comment>
      <origin>1223948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5811" sha1="9pdwdejf3f6guw7ewrhm7r4nq63n103" xml:space="preserve">[[File:Sands - Portrait of Sandys, 1848.jpg|right|thumb|Portret fan Frederick Sandys troch Anthony Sands, 1848]]
'''Anthony Frederick Augustus Sandys''' (berne as '''Antonio Frederic Augustus Sands''', [[Norwich]], [[1 maaie]] [[1829]] – [[Londen]], [[25 juny]] [[1904]]) wie in [[Feriene Keninkryk|Ingelsk]] skilder, tekener en yllustrator dy't yn de styl fan de [[Prerafaeliten]] wurke.

== Libben en wurk ==
Sandys (de 'y' heakke er letter ta) wie de soan fan de skilder Anthony Sands en broer fan [[Emma Sandys]]. Al op jonge jierren die syn tekentalint bliken. Doe't er tsien jier wie waard in wurk fan him útstald en op syn santjinde krige er in priis fan de  Londenske ''Society of Arts'' foar in portret. Hy studearre oan de Norwich School of Design en wist de oandacht te lûken mei in opskuor jaande karikatuer, mei de titel ''The Nightmare'' nei it skilderij 'Sir Isumbras at the Ford' fan [[John Everett Millais]]. Dêryn bylde er de skilder tegearre mei dy syn kollega [[Dante Gabriel Rossetti]] ôf, op de rêch fan in ezel mei letters 'J.R.', in dúdlike ferwizing nei [[John Ruskin]]. De 'slachtoffers' namen him dat net kwea ôf: Rossetti en Sandys waarden goefreonen en Sandys wenne goed in jier yn Rossetti's hûs yn Chelsea.&lt;ref&gt;http://www.sandys.norfolk.gov.uk/preraph1.htm&lt;/ref&gt;

It die bliken dat Sandys in tige bejeftige skilder en tekener wie. Hy wurke tige detaillearre, lykas ek de oare Prerafaeliten diene, en stribbe nei in tige sekuere werjefte fan syn objekten en persoanen neffens de natuer. Hy wurke as yllustrator foar ferskate tydskriften, dêr't 'Once a Week', '[[Cornhill Magazine]]' en 'Good Words' ûnder wiene. Syn namme krige dêrtroch klank en sadwaande wurdt er ek rekkene ta de groep fan 'Illustrators of the 60s'. In protte fan syn wurken waarden brûkt foar it meitsjen fan gravueres. Tema's foar syn skilderijen keas er faal út de mytology en de ferhalen om [[Kening Arthur]] hinne. Bekende wurken binne ûnder oaren ''Cassandra'', ''Morgan le Fay'' en ''Medea''.&lt;ref&gt;http://en.wikipedia.org/wiki/Medea_%28Sandys_painting%29&lt;/ref&gt;

Sandys libbe as in [[bohemien]] yn rûnten fan skilders en skriuwers, en wie in frouljusleafhawwer. Hy wie in smoute prater, populêr by syn neisten en by it publyk. Hy wie troud mei Georgiana Creed, mar liet har efter yn [[Norwich]] doe't er yn 1851 nei [[Londen]] ferfear en kaam net wer by har werom. Hy begûn in ferhâlding mei twa froulju: de aktrise Mary Emma Jones en it [[Roma (folk)|Roma]]-famke Keomi Gray. Mei de lêste hie er fiif jier in relaasje en sy tsjinne faak as model, ûnder oaren foar 'Medea'. By Gray krige er twa dochters en twa soannen. Mary Jones bleau him lykwols trou en sy krigen tsien bern. Sy wiene net offisjeel boaske, mar dochs wie Mary algemien bekend as Mrs. Sandys.

Sandys syn libbensstyl brocht him faker as ien kear jildkrapte en skulden. Hy rekke [[Alkoholisme|oan 'e drank]] en oan it gokken. Freonen holpen him dan troch de tiid mei it lienen fan jild of sy kochten syn wurk. De freonskip mei Rossetti einige doe't dy him beskuldige fan it plagiëren fan syn wurk. &lt;ref&gt;http://www.sandys.norfolk.gov.uk/fsbiog4.htm&lt;/ref&gt;

De wegering, om politike redenen sa't it liek, troch de [[Royal Academy of Arts]] fan it skilderij 'Medea' makke dat er net safolle mear mei oaljeferve wurkje soe. Hy maake dêrnei in soad portretten in kryt, dy't oars ek bot wurdearre waarden. BY de portrettearden wiere [[Alfred Tennyson]], [[Robert Browning]], Matthew Arnold en [[James Russell Lowell]].

Sandys stoar yn [[Kensington (Londen)|Kensington]] yn de âldens fan 72 jier.

== Galery ==
;Tekeningen en yllustraasjes
&lt;gallery widths=&quot;180px&quot; heights=&quot;180px&quot; perrow=&quot;3&quot;&gt;
File:The Death of King Warwulf - Frederick Sandys.jpg|''The Death of King Warwulf'', 1862
File:The Advent of Winter - Frederick Sandys.jpg|''The Advent of Winter''
File:Study for Vivien - Frederick Sandys.jpg|''Study for Vivien'', swart en read kryt, [[Norwich Castle|Norwich Castle Museum and Art Gallery]]
File:Autumn 1860 Frederick Sandys.jpg|''Study for Autumn'', 1860, Norwich Castle Museum and Art Gallery
File:Spring - 1860 - Frederick Sandys.jpg|''Study for Spring'', 1860, Norwich Castle Museum and Art Gallery
&lt;/gallery&gt;

;Skilderijen
&lt;gallery widths=&quot;160px&quot; heights=&quot;180px&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
File:Mariya Magdalena.jpg|''[[Maria Magdalena|Mary Magdalene]]'', [[Delaware Art Museum]]
File:Frederick Sandys - Morgan-le-Fay - 1925P104 - Birmingham Museum and Art Gallery.jpg|''[[Morgan le Fay]]'', 1864, [[Birmingham Museum &amp; Art Gallery]]
File:Frederick Sandys - King Pelles Daughter.jpg|''King Pelle's Daughter''
File:Medea-Sandys.jpg|''[[Medea (Sandys painting)|Medea]]'', 1868, Birmingham Museum &amp; Art Gallery
&lt;/gallery&gt;

== Keppelings om utens ==
* [http://www.theodora.com/encyclopedia/s/frederick_sandys.html Biografy yn de Classic Encyclopedia 1911]&lt;!-- Archieflink: http://web.archive.org/web/20100329153802/http://www.1911encyclopedia.org/Frederick_Sandys --&gt;
* [http://www.artmagick.com/pictures/artist.aspx?artist=anthony-frederick-sandys Biografy en ôfbylden op artmagick.com]
* [http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=478 Biografy en ôfbyldingen op de side fan it Art Renewal Center] &lt;!-- http://web.archive.org/web/20110622014246/http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=478 --&gt;
* [http://www.wikigallery.org/wiki/artist46203/Anthony-Frederick-Sandys/page-1 Sandys yn de Wikigallery]
* [http://www.sandys.norfolk.gov.uk/webinfo.htm Libben en wurk op de wiidweidige side fan Norfolk Museums]

{{CommonsBalke|Anthony Frederick Augustus Sandys}}

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
}}

{{DEFAULTSORT:Sandys, Frederick}}
[[Kategory:Ingelsk keunstskilder]]
[[Kategory:Ingelsk yllustrator]]
[[Kategory:Prerafaeliten]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1829]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1904]]</text>
      <sha1>9pdwdejf3f6guw7ewrhm7r4nq63n103</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kamp Esterwegen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102098</id>
    <revision>
      <id>1223893</id>
      <parentid>1154557</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:55:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1223893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3389" sha1="09rvsoexkyt6qp3icgzy7xxdcib0k4k" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Esterweg030412 026tor.jpg|thumb|''Gedenkstätte Esterwegen'']]
[[Ofbyld:Bundesarchiv Bild 183-R31497, KZ Esterwegen, Rudolf Diels vor Häftlingen.jpg|thumb|[[Gestapo]]-sjef [[Rudolf Diels]] sprekt nije finzenen ta yn 1933]] 
[[File:Bundesarchiv Bild 183-R70579, Carl von Ossietzky im KZ.jpg|thumb|[[Carl von Ossietzky]] yn Kamp Esterwegen, 1934.]]
[[File:Karte des Lagers Esterwegen 1955.jpg|thumb|Kaart fan it kamp út 1955]]
'''Kamp Esterwegen''' ([[Dútsk]]: ''Lager VII Esterwegen'') wie yn de [[Twadde Wrâldkriich]] in [[Nazy-Dútslân|Dútsk]] strafkamp. It kamp lei 25 kilometer oer de grins mei [[Grinslân]] yn de gemeente [[Esterwegen (gemeente)|Esterwegen]].

==Skiednis==
Esterwegen waard yn de simmer fan [[1933]] as dûbeltkamp (''Lager II en III'') foar 2000 politike finzenen oprjochte en wie yndertiid it twadsgrutte konsintraasjekamp nei [[Dachau (konsintraasjekamp)|Dachau]] en in modelkamp fan de [[SS]]. It konsintraasjekamp Esterwegen waard yn de simmer fan 1936 opheft doe't [[Sachsenhausen (konsintraasjekamp)|Sachsenhausen]] in konsintraasjekamp waard. It kamp wie dêrnei oant [[1945]] strafkamp, dêr't lykwols ek feroardielde politike finzenen en [[Nacht-und-Nebel-finzene]]n fêstholden waarden. Nei de oarloch tsjinne Esterwegen as ynternearingskamp, as finzenis en oant [[2000]] as depot fan it Dútske leger (''Bundeswehr'').

Kamp Esterwegen hearde by de ''[[Iemslânkampen|Emslandlagern]]'', in kompleks fan meiïnoar 15 barakkekammpen. Dêr hawwe oant 1945 sa'n 10.000 konsintraasjekampfinzenen, 66.500 Dútske straften (ek strafte militêren) en mear as 100.000 Sovjet-Russyske of Frânske kriichsfinzenen en ek Italjaanske militêren fêstsitten. Der wurdt rûsd dat sa'n 30.000 fan harren it libben ferlearen, dêrfan 1.500 yn Esterwegen.

== Bûtenkampen ==
Yn 1933 wiene der bûtenkampen fan Esterwegen yn [[Bad Zwischenahn]] nr. 72, [[Edewechterdamm]] nr. 341 fan 25.7.1942 oant 27.9.1943, [[Einbeck]] nr. 347, [[Emden]] nr. 361, [[Aldenburch]] nr. 1098, [[Lünne|Plantlünne]] nr. 1143, [[Preußisch Oldendorf]] nr. 1175 en [[Rastdorf]] nr.1197 fan 13.12.1938 oant 29.2.1944.

== Kampkommandanten ==
* [[Heinrich Remmert]]: 1933–1934
* [[Hans Loritz]]: 1934–1936
* [[Karl Koch]]: 1936

== Bekende finzenen ==
* [[Alfred Benjamin]] (1911–1942), Dútsk antyfaksist
* [[Georg Diederichs]] (1900–1983), Dútsk SPD-politikus
* [[Julius Leber]] (1891–1945), Dútsk SPD-politikus
* [[Carl von Ossietzky]] (1889–1938), Dútsk sjoernalist en ûntfanger fan de [[Nobelpriis foar de Frede]] 1935

== Keppelings om utens ==
* [http://www.diz-emslandlager.de/diznl01.htm DIZ Emslandlager]
* [http://www.diz-emslandlager.de/ Dokumentations- und Informationszentrum (DIZ) Emslandlager]
* [http://www.gesetze-im-internet.de/begdv_6/BJNR002330967.html ''Verzeichnis der Konzentrationslager und ihrer Außenkommandos gemäß § 42 Abs. 2 BEG'']
* [http://www.w8.nl/emsland.htm ''Vergeten Verleden - Emslandlager'']

{{DEFAULTSORT:Esterwegen, Kamp}}
[[Kategory:Esterwegen]]
[[Kategory:Nazy-konsintraasjekamp yn Dútslân]]
[[Kategory:Kriichsfinzenekamp yn Dútslân|Esterwegen]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1933]]
[[Kategory:Organisaasje opheft yn 1936]]
[[Kategory:Kriichsfinzenekamp yn de Twadde Wrâldkriich]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1936]]
[[Kategory:Organisaasje opheft yn 1945]]
[[Kategory:Skiednis fan Nedersaksen]]</text>
      <sha1>09rvsoexkyt6qp3icgzy7xxdcib0k4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedy:Ynfoboks</title>
    <ns>4</ns>
    <id>130860</id>
    <revision>
      <id>1223892</id>
      <parentid>1223659</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:52:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>+ Ynfoboks provinsje Súd-Afrika</comment>
      <origin>1223892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26127" sha1="ph42veomiipshalvgt9ieqqdkyxcmet" xml:space="preserve">In '''ynfoboks''' is in tabel dy't rjochts boppe-oan in artikel stiet, dêr't de wichtichste gegevens oer it ûnderwerp fan it artikel yn fêstlein binne. In ynfoboks brûke mei, mar it hoecht net. It stiet lykwols oare meidoggers frij om letter in ynfoboks oan in artikel ta te foegjen as dêr net ien foar brûkt is, of om de brûkte ynfoboks te ferfangen troch ien dy't better funksjonearret. Ek stiet it eltsenien frij om sels in nije ynfoboks oan te meitsjen as der foar it oangeande ûnderwerp noch net ien bestiet, of as de besteande ynfoboks om de iene of oare reden net foldocht.
{{TOCright}}
==Ynformaasje==
===Algemiene ynformaasje===
Algemiene ynformaasje oer it bouwen fan ynfoboksen, kin û.m. hjir fûn wurde:
*[[Berjocht:Ynfoboks generyk]]

===Twa ynfoboksen ûnderinoar===
Yn guon gefallen kin it nedich of handich wêze om twa ynfoboksen yn ien artikel te brûken. As dy beide rjochts boppe-oan komme, drukt de twadde ynfoboks de rinnende tekst in stikje omleech en ûntstiet der boppe-oan it artikel in wytregel. Om dat foar te kommen, moatte de beide ynfoboksen &quot;ferpakt&quot; wurde yn in &quot;wrapper&quot;, sadat it kompjûtersysteem it as ien grutte tabel sjocht. Dat giet sa:&lt;br&gt;
'''&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{wrapper}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;'''|'''&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;{{1e ynfoboks&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;|1e ynfoboks&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;|1e ynfoboks&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;}}&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;'''|-&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;'''|'''&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;{{2e ynfoboks&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;|2e ynfoboks&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;|2e ynfoboks&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;}}&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;'''|-&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;'''|}'''&lt;/span&gt;
&lt;br&gt;
Yn dit foarbyld is de wrapper fet blau, de 1e ynfoboks read en de 2e ynfoboks grien. Tink derom dat de wrapper út 3 dielen bestiet: in stikje boppe-oan, in stikje tusken de beide ynfoboksen yn en in stikje ûnderoan.

==List fan ynfoboksen==
===Algemiene ynfoboksen===
*[[Berjocht:Ynfoboks generyk grien|Berjocht:Ynfoboks '''generyk grien''']]

===Astronomy &amp; romtefeart===
*[[Berjocht:Universele ynfoboks planeet|Berjocht:Universele ynfoboks '''planeet''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks romtefeartmissy|Berjocht:Ynfoboks '''romtefeartmissy''']]

===Bouwurken===
*[[Berjocht:Ynfoboks bouwurk|Berjocht:Ynfoboks '''bouwurk''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks brêge|Berjocht:Ynfoboks '''brêge''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks daam|Berjocht:Ynfoboks '''daam''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks ferdivedaasjepark|Berjocht:Ynfoboks '''ferdivedaasjepark''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks fersoargingsplak|Berjocht:Ynfoboks '''fersoargingsplak''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks finzenis|Berjocht:Ynfoboks '''finzenis''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks hindoetimpel|Berjocht:Ynfoboks '''hindoetimpel''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks katedraal|Berjocht:Ynfoboks '''katedraal''']] 
*[[Berjocht:Ynfoboks kastiel|Berjocht:Ynfoboks '''kastiel''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks kleaster|Berjocht:Ynfoboks '''kleaster''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks moskee|Berjocht:Ynfoboks '''moskee''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks museum|Berjocht:Ynfoboks '''museum''']] 
*[[Berjocht:Ynfoboks mûne|Berjocht:Ynfoboks '''mûne''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks sikehûs|Berjocht:Ynfoboks '''sikehûs''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks synagoge|Berjocht:Ynfoboks '''synagoge''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks Sirkwy|Berjocht:Ynfoboks '''Sirkwy''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks skutslûs|Berjocht:Ynfoboks '''skutslûs''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks stadion|Berjocht:Ynfoboks '''stadion''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks stasjon|Berjocht:Ynfoboks '''stasjon''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks swimbad|Berjocht:Ynfoboks '''swimbad''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks tsjerkegebou|Berjocht:Ynfoboks '''tsjerkegebou''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks tunnel|Berjocht:Ynfoboks '''tunnel''']]

===Ekonomy===
*[[Berjocht:Ynfoboks muntienheid|Berjocht:Ynfoboks '''muntienheid''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks ferfiermiddel|Berjocht:Ynfoboks '''ferfiermiddel''']]

===Etnyske groepen===
*[[Berjocht:Ynfoboks etnyske groep|Berjocht:Ynfoboks '''etnyske groep''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks etnyske groep (histoarysk)|Berjocht:Ynfoboks '''etnyske groep (histoarysk)''']]

===Eveneminten===
*[[Berjocht:Ynfoboks edysje hurdfytswedstriid|Berjocht:Ynfoboks '''edysje hurdfytswedstriid''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks evenemint|Berjocht:Ynfoboks '''evenemint''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks feestdei|Berjocht:Ynfoboks '''feestdei''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks Formule 1 seizoen|Berjocht:Ynfoboks '''Formule 1 seizoen''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks Formule 1 wedstriid|Berjocht:Ynfoboks '''Formule 1 wedstriid''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks ynternasjonale fuotbalkompetysje|Berjocht:Ynfoboks '''ynternasjonale fuotbalkompetysje''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks PC|Berjocht:Ynfoboks '''PC''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks Frouljus-PC|Berjocht:Ynfoboks '''Frouljus-PC''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks sportevenemint|Berjocht:Ynfoboks '''sportevenemint''']]

===Film, telefyzje, radio &amp; kompjûter===
*[[Berjocht:Ynfoboks fideospul|Berjocht:Ynfoboks '''fideospul''']]
*[[Berjocht:Universele ynfoboks film|Berjocht:Universele ynfoboks '''film''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks mediafranchise|Berjocht:Ynfoboks '''mediafranchise''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks radioprogramma|Berjocht:Ynfoboks '''radioprogramma''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks software|Berjocht:Ynfoboks '''software''']] 
*[[Berjocht:Ynfoboks telefyzjeprogramma|Berjocht:Ynfoboks '''telefyzjeprogramma''']]
*[[Berjocht:Universele ynfoboks telefyzjesearje|Berjocht:Universele ynfoboks '''telefyzjesearje''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks telefyzje- en radiostjoerder|Berjocht:Ynfoboks '''telefyzje- en radiostjoerder''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks Wikipedy|Berjocht:Ynfoboks '''Wikipedy''']] &lt;small&gt;(foar ferzjes fan 'e Wikipedy yn ferskillende talen)&lt;/small&gt;

===Frije tiid===
*[[Berjocht:Universele ynfoboks sport|Berjocht:Universele ynfoboks '''sport''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks spul|Berjocht:Ynfoboks '''spul''']]

===Geografy===
====Algemien====
*[[Berjocht:Ynfoboks archeologysk plak|Berjocht:Ynfoboks '''archeologysk plak''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks autodyk|Berjocht:Ynfoboks '''autodyk''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks begraafplak|Berjocht:Ynfoboks '''begraafplak''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks berch|Berjocht:Ynfoboks '''berch''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks berchtme|Berjocht:Ynfoboks '''berchtme''']]
*[[Berjocht:Universele ynfoboks bestjoerlike ienheid|Berjocht:Universele ynfoboks '''bestjoerlike ienheid''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks distrikt (gebiet)|Berjocht:Ynfoboks '''distrikt (gebiet)''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks doarpstabel|Berjocht:Ynfoboks '''doarpstabel''']] &lt;small&gt;(dit is in âlde ynfoboks; leaver net mear brûke)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks eilân|Berjocht:Ynfoboks '''eilân''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks fiktyf lân|Berjocht:Ynfoboks '''fiktyf lân''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks fulkaan|Berjocht:Ynfoboks '''fulkaan''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks haven|Berjocht:Ynfoboks '''haven''']]
*[[Berjocht:Universele ynfoboks gebiet|Berjocht:Universele ynfoboks '''gebiet''']] &lt;small&gt;(foar alderhanne gebieten dy't net yn ien fan 'e boppesteande boksen passe)&lt;/small&gt;
**[[Berjocht:Universele ynfoboks gebiet (mei flagge)|Berjocht:Universele ynfoboks '''gebiet (mei flagge)''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks gebietsdiel|Berjocht:Ynfoboks '''gebietsdiel''']] &lt;small&gt;(bgl. foar eilannen)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks gemeente|Berjocht:Ynfoboks '''gemeente''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks gletsjer|Berjocht: Ynboboks '''gletsjer''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks histoarysk lân|Berjocht:Ynfoboks '''histoarysk lân''']]
**[[Berjocht:Ynfoboks histoarysk lân (gjin flagge)|Berjocht:Ynfoboks '''histoarysk lân (gjin flagge)''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks histoarysk lân (koarte ferzje)|Berjocht:Ynfoboks '''histoarysk lân (koarte ferzje)''']]  &lt;small&gt;(dit is in âlde ynfoboks; leaver net mear brûke)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks Yndianereservaat|Berjocht:Ynfoboks '''Yndianereservaat''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks kaap|Berjocht:Ynfoboks '''kaap''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks kanaal|Berjocht:Ynfoboks '''kanaal''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks kuierpaad|Berjocht:Ynfoboks '''kuierpaad''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks lân 1|Berjocht:Ynfoboks '''lân 1''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks lân 2|Berjocht:Ynfoboks '''lân 2''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks lân (ferâldere)|Berjocht:Ynfoboks '''lân (ferâldere)''']] &lt;small&gt;(dit is in âlde ynfoboks; leaver net mear brûke)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks lofthaven|Berjocht:Ynfoboks '''lofthaven''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks lokaasje|Berjocht:Ynboboks '''lokaasje''']] &lt;small&gt;(jout poer en allinne de lokaasje op in posysjekaart wer, gjin oare ynfo mooglik)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks lokaasje plak|Berjocht:Ynfoboks '''lokaasje plak''']] &lt;small&gt;(dit is in âlde ynfoboks; leaver net mear brûke)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks militêre basis|Berjocht:Ynfoboks '''militêre basis''']]
*[[Berjocht:Universele ynfoboks natoergebiet|Berjocht:Universele ynfoboks '''natoergebiet''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks oerseesk gebietsdiel|Berjocht:Ynfoboks '''oerseesk gebietsdiel''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks park|Berjocht:Ynfoboks '''park''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks plak (2026)|Berjocht:'''Ynfoboks plak (2026)''']] &lt;small&gt;(ûnderstipet sawol de tapassing fan ien as twa emblemen)&lt;/small&gt;  
*[[Berjocht:Ynfoboks plak (ferâldere)|Berjocht:Ynfoboks '''plak (ferâldere)''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks polder|Berjocht:Ynfoboks '''polder''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks rivier|Berjocht:Ynfoboks '''rivier''']]
*[[Berjocht:Universele ynfoboks see en mar|Berjocht:Universele ynfoboks '''see en mar''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks skiereilân|Berjocht:Ynfoboks '''skiereilân''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks stêd|Berjocht:Ynfoboks '''stêd''']] &lt;small&gt;(dit is in âlde ynfoboks; leaver net mear brûke)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Universele ynfoboks stêd|Berjocht:Universele ynfoboks '''stêd''']] &lt;small&gt;(ek foar '''doarpen''')&lt;/small&gt;
**[[Berjocht:Ynfoboks stêd mei flagge|Berjocht:Ynfoboks '''stêd mei flagge''']] &lt;small&gt;(yn dizze ynfoboks is spesjaal romte makke foar in flagge en in wapen)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Universele ynfoboks stedswyk|Berjocht:Universele ynfoboks '''stedswyk''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks Wrâlderfgoed|Berjocht:Ynfoboks '''Wrâlderfgoed''']]

====Spesifyk nei lân====
*[[Berjocht:Ynfoboks Amerikaanske steat|Berjocht:Ynfoboks '''Amerikaanske steat''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks Amerikaanske Steat|Berjocht:Ynfoboks '''Amerikaanske Steat''']] &lt;small&gt;(dit is in âlde ynfoboks; leaver net mear brûke)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks Australyske steat|Berjocht:Ynfoboks '''Australyske steat''']]
*[[Berjocht:Universele ynfoboks departemint Frankryk|Berjocht:Universele ynfoboks '''departemint Frankryk''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks dielsteat Meksiko|Berjocht:Ynfoboks '''dielsteat Meksiko''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks dielsteat Dútslân|Berjocht:Ynfoboks '''dielsteat Dútslân''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks dielsteat Eastenryk|Berjocht:Ynfoboks '''dielsteat Eastenryk''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks regio Frankryk|Berjocht:Ynfoboks '''regio Frankryk''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks regio fan Frankryk||Berjocht:Ynfoboks '''regio Frankryk''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks gemeente Dútslân|Berjocht:Ynfoboks '''gemeente Dútslân''']]
*[[Berjocht:Universele ynfoboks gemeente Grikelân|Berjocht:Universele ynfoboks '''gemeente Grikelân''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks steat fan Meksiko|Berjocht:Ynfoboks '''steat fan Meksiko''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks gemeente Nederlân 1|Berjocht:Ynfoboks '''gemeente Nederlân 1''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks gemeente Nederlân 2|Berjocht:Ynfoboks '''gemeente Nederlân 2''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks gemeente Sweden|Berjocht:Ynfoboks '''gemeente Sweden''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks regio Itaalje|Berjocht:Ynfoboks '''regio Itaalje''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks provinsje Kanada|Berjocht:Ynfoboks '''provinsje Kanada''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks Landkreis|Berjocht:Ynfoboks '''Landkreis''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks lânskip Sweden|Berjocht:Ynfoboks '''lânskip Sweden''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks plak Nederlân|Berjocht:Ynfoboks '''plak Nederlân''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks plak Noarwegen|Berjocht:Ynfoboks '''plak yn Noarwegen''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks plak Sweden|Berjocht:Ynfoboks '''plak yn Sweden''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks provinsje Nederlân|Berjocht:Ynfoboks '''provinsje Nederlân''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks provinsje Noarwegen|Berjocht:Ynfoboks '''provinsje Noarwegen''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks provinsje Súd-Afrika|Berjocht:Ynfoboks '''provinsje Súd-Afrika''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks provinsje Sweden|Berjocht:Ynfoboks '''provinsje fan Sweden''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks dielgebiet Ruslân|Berjocht:Ynfoboks '''dielgebiet Ruslân''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks plak yn Ruslân|Berjocht:Ynfoboks '''plak yn Ruslân''']] 

===Godstsjinst===
*[[Berjocht:Ynfoboks bibelsk persoan|Berjocht:Ynfoboks '''bibelsk persoan''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks bisdom|Berjocht:Ynfoboks '''bisdom''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks feestdei|Berjocht:Ynfoboks '''feestdei''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks fiktyf of legindarysk personaazje|Berjocht:Ynfoboks '''fiktyf of legindarysk personaazje''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks godheid|Berjocht:Ynfoboks '''godheid''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks hindoetimpel|Berjocht:Ynfoboks '''hindoetimpel''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks hillige|Berjocht:Ynfoboks '''hillige''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks katedraal|Berjocht:Ynfoboks '''katedraal''']] 
*[[Berjocht:Ynfoboks kleaster|Berjocht:Ynfoboks '''kleaster''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks libbensbeskôging|Berjocht:Ynfoboks '''libbensbeskôging''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks moskee|Berjocht:Ynfoboks '''moskee''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks sillige|Berjocht:Ynfoboks '''sillige''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks synagoge|Berjocht:Ynfoboks '''synagoge''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks tsjerkegebou|Berjocht:Ynfoboks '''tsjerkegebou''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks tsjerkegenoatskip 1|Berjocht:Ynfoboks '''tsjerkegenoatskip 1''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks tsjerkegenoatskip 2|Berjocht:Ynfoboks '''tsjerkegenoatskip 2''']]

===Iten en drinken===
*[[Berjocht:Ynfoboks drinken|Berjocht:Ynfoboks '''drinken''']]

===Keunst===
*[[Berjocht:Ynfoboks byld|Berjocht:Ynfoboks '''byld''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks museum|Berjocht:'''Museum''']]

===Literatuer===
*[[Berjocht:Ynfoboks fiktyf of legindarysk personaazje|Berjocht:Ynfoboks '''Fiktyf of legindarysk personaazje''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks literatuer|Berjocht:Ynfoboks '''literatuer''']] &lt;small&gt;(foar literêre wurken)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks tydskrift|Berjocht:Ynfoboks '''tydskrift''']]

===Loftfeart===
*[[Berjocht:Ynfoboks fleantúchtype|Berjocht:Ynfoboks '''fleantúchtype''']]

===Muzyk===
*[[Berjocht:Ynfoboks album|Berjocht:Ynfoboks '''album''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks band|Berjocht:Ynfoboks '''band''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks liet|Berjocht:Ynfoboks '''liet''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks single|Berjocht:Ynfoboks '''single''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks sjonger of muzikant|Berjocht:Ynfoboks '''sjonger of muzikant''']]

===Natoer===
*[[Berjocht:Universele ynfoboks baktearjes|Berjocht:Universele ynfoboks '''baktearjes''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks bekend bist|Berjocht:Ynfoboks '''bekend bist''']] &lt;small&gt;(foar spesifike bisten dy't by namme bekend binne)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks bekend fossyl|Berjocht:Ynfoboks '''bekend fossyl''']] &lt;small&gt;(foar spesifike fossilen dy't by namme bekend binne)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks bistepopulaasje|Berjocht:Ynfoboks '''bistepopulaasje''']]
*[[Berjocht:Universele ynfoboks bisteryk|Berjocht:Universele ynfoboks '''bisteryk''']] &lt;small&gt;(foar taksonomyske groepen fan it bisteryk)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks bistesoarte|Berjocht:Ynfoboks '''bistesoarte''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks biste-ûndersoarte|Berjocht:Ynfoboks '''biste-ûndersoarte''']]
*[[Berjocht:Universele ynfoboks firus|Berjocht:Universele ynfoboks '''firus''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks hinneras|Berjocht:Ynfoboks '''hinneras''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks hynsteras|Berjocht:Ynfoboks '''hynsteras''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks hûneras|Berjocht:Ynfoboks '''hûneras''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks ierdbeving|Berjocht:Ynfoboks '''Ierdbeving''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks koweras|Berjocht:Ynfoboks '''koweras''']]
*[[Berjocht:Universele ynfoboks natoergebiet|Berjocht:Universele ynfoboks '''natoergebiet''']]
*[[Berjocht:Universele ynfoboks planteryk|Berjocht:Universele ynfoboks '''planteryk''']] &lt;small&gt;(foar taksonomyske groepen fan it planteryk)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks plantesoarte|Berjocht:Ynfoboks '''plantesoarte''']]
*[[Berjocht:Universele ynfoboks skimmelryk|Berjocht:Universele ynfoboks '''skimmelryk''']] &lt;small&gt;(foar taksonomyske groepen fan it skimmelryk)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks skimmelsoarte|Berjocht:Ynfoboks '''skimmelsoarte''']]

===Oarloch en konflikt===
*[[Berjocht:Ynfoboks kriichsmachtdiel|Berjocht:Ynfoboks '''kriichsmachtdiel''']] &lt;small&gt;(foar lânmachten, marines, loftmachten, ensfh.)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks militêr|Berjocht:Ynfoboks '''militêr''']] &lt;small&gt;(foar militêren)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks militêre basis|Berjocht:Ynfoboks '''militêre basis''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks militêr konflikt|Berjocht:Ynfoboks '''militêr konflikt''']] &lt;small&gt;(foar oarloggen, fjildslaggen, seeslaggen, ensfh.)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks militêre ienheid 1|Berjocht:Ynfoboks '''militêre ienheid 1''']] &lt;small&gt;(foar rezjiminten, difyzjes en lytsere ienheden)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks militêre ienheid 2|Berjocht:Ynfoboks '''militêre ienheid 2''']] &lt;small&gt;(idem)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks oanslach|Berjocht:Ynfoboks '''oanslach''']] &lt;small&gt;(foar terroristyske en moardoanslaggen)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks wapen|Berjocht:Ynfoboks '''wapen''']] &lt;small&gt;(foar wapens, benammen fjoerwapens en sa, mar ek swurden, messen, bilen, tanks, geskut, ensfh.)&lt;/small&gt;

===Organisaasjes===
*[[Berjocht:Ynfoboks bedriuw|Berjocht:Ynfoboks '''bedriuw''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks bisdom|Berjocht:Ynfoboks '''bisdom''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks dieretún|Berjocht:Ynfoboks '''dieretún''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks feilichheidstsjinst|Berjocht:Ynfoboks '''feilichheidstsjinst''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks ferdivedaasjepark|Berjocht:Ynfoboks '''ferdivedaasjepark''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks ferfierder|Berjocht:Ynfoboks '''ferfierder''']] &lt;small&gt;(foar bedriuwen yn it iepenbier ferfier)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks finzenis|Berjocht:Ynfoboks '''finzenis''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks loftfeartmaatskippij|Berjocht:Ynfoboks '''loftfeartmaatskippij''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks kriichsmachtdiel|Berjocht:Ynfoboks '''kriichsmachtdiel''']] &lt;small&gt;(foar lânmachten, marines, loftmachten, ensfh.)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks militêre ienheid 1|Berjocht:Ynfoboks '''militêre ienheid 1''']] &lt;small&gt;(foar rezjiminten, difyzjes en lytsere ienheden)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks militêre ienheid 2|Berjocht:Ynfoboks '''militêre ienheid 2''']] &lt;small&gt;(idem)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks ministearje|Berjocht:Ynfoboks '''ministearje''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks oerheidsynstânsje|Berjocht:Ynfoboks '''oerheidsynstânsje''']]
**[[Berjocht:Ynfoboks oerheidsynstânsje (gjin flagge)|Berjocht:Ynfoboks '''oerheidsynstânsje (gjin flagge)''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks kabinet Nederlân|Berjocht:Ynfoboks '''kabinet Nederlân''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks politike partij (ferâldere)|Berjocht:Ynfoboks '''politike partij (ferâldere)''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks politike partij|Berjocht:Ynfoboks '''politike partij''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks politike partij Nederlân|Berjocht:Ynfoboks '''politike partij Nederlân''']]
**[[Berjocht:Ynfoboks politike partij Nederlân/sitten|Berjocht:Ynfoboks '''politike partij Nederlân/sitten''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks reedrydploech|Berjocht:Ynfoboks '''reedrydploech''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks sikehûs|Berjocht:Ynfoboks '''sikehûs''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks spoarweimaatskippij|Berjocht:Ynfoboks '''spoarweimaatskippij''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks sportbûn|Berjocht:Ynfoboks '''sportbûn''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks Sportklub|Berjocht:Ynfoboks '''Sportklub''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks Sportklub2|Berjocht:Ynfoboks '''Sportklub2''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks sportteam|Berjocht:Ynfoboks '''sportteam''']] &lt;small&gt;(spesifyk oanmakke foar Amerikaanske en oare ynternasjonale sportteams)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks stamme-organisaasje|Berjocht:Ynfoboks '''stamme-organisaasje''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks tsjerkegenoatskip 1|Berjocht:Ynfoboks '''tsjerkegenoatskip 1''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks tsjerkegenoatskip 2|Berjocht:Ynfoboks '''tsjerkegenoatskip 2''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks universiteit|Berjocht:Ynfoboks '''universiteit''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks organisaasje algemien|Berjocht:Ynfoboks '''organisaasje algemien''']] &lt;small&gt;(foar alle organisaasjes dy't net yn 'e boppesteande boksen passe)&lt;/small&gt;

===Persoanen===
*[[Berjocht:Ynfoboks akteur|Berjocht:Ynfoboks '''akteur''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks arsjitekt|Berjocht:Ynfoboks '''arsjitekt''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks artyst of kabaretier|Berjocht:Ynfoboks '''artyst of kabaretier''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks band|Berjocht:Ynfoboks '''band''']] &lt;small&gt;(foar bands en muzykgroepen)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks bibelsk persoan|Berjocht:Ynfoboks '''bibelsk persoan''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks biografy|Berjocht:Ynfoboks '''biografy''']] &lt;small&gt;(dizze ynfoboks hellet syn gegevens op út Wikidata)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks fiktyf of legindarysk personaazje|Berjocht:Ynfoboks '''fiktyf of legindarysk personaazje''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks follyballer|Berjocht:Ynfoboks '''follyballer''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks fuotballer|Berjocht:Ynfoboks '''fuotballer''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks geastlike|Berjocht:Ynfoboks '''geastlike''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks hearsker of ealman|Berjocht:Ynfoboks '''hearsker of ealman''']] &lt;small&gt;(foar monargen en oare eallju)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks hillige|Berjocht:Ynfoboks '''hillige''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks keatser|Berjocht:Ynfoboks '''keatser''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks keunstner|Berjocht:Ynfoboks '''keunstner''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks koereur|Berjocht:Ynfoboks '''koereur''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks Koereur Formule 1 |Berjocht:Ynfoboks '''koereur Formule 1''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks krimineel|Berjocht:Ynfoboks '''krimineel''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks kristlik lieder|Berjocht:Ynfoboks '''kristlik lieder''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks militêr|Berjocht:Ynfoboks '''militêr''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks model|Berjocht:Ynfoboks '''model''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks politikus|Berjocht:Ynfoboks '''politikus''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks politikus Nederlân|Berjocht:Ynfoboks '''politikus Nederlân''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks pornoakteur|Berjocht:Ynfoboks '''pornoakteur''']] &lt;small&gt;(wurdt brûkt foar eltsenien yn 'e seksyndustry)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks reedrider|Berjocht:Ynfoboks '''reedrider''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks regisseur of produsint|Berjocht:Ynfoboks '''regisseur of produsint''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks sillige|Berjocht:Ynfoboks '''sillige''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks sjonger of muzikant|Berjocht:Ynfoboks '''sjonger of muzikant''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks skriuwer|Berjocht:Ynfoboks '''skriuwer''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks skiedsrjochter|Berjocht:Ynfoboks '''skiedsrjochter''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks sporter|Berjocht:Ynfoboks '''sporter''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks telefyzje- of radiopersoanlikheid|Berjocht:Ynfoboks '''telefyzje- of radiopersoanlikheid''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks persoan algemien|Berjocht:Ynfoboks '''persoan algemien''']] &lt;small&gt;(foar eltsenien dy't net yn ien fan 'e boppesteande boksen past)&lt;/small&gt;

===Polityk===
*[[Berjocht:Ynfoboks Ferkiezing|Berjocht:Ynfoboks '''Ferkiezing''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks politikus|Berjocht:Ynfoboks '''politikus''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks politikus Nederlân|Berjocht:Ynfoboks '''politikus Nederlân''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks presidintsferkiezing Feriene Steaten|Berjocht:Ynfoboks '''presidintsferkiezing Feriene Steaten''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks ministearje|Berjocht:Ynfoboks '''ministearje''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks kabinet Nederlân|Berjocht:Ynfoboks '''kabinet Nederlân''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks politike partij (ferâldere)|Berjocht:Ynfoboks '''politike partij (ferâldere)''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks politike partij|Berjocht:Ynfoboks '''politike partij''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks politike partij Nederlân|Berjocht:Ynfoboks '''politike partij Nederlân''']]
**[[Berjocht:Ynfoboks politike partij Nederlân/sitten|Berjocht:Ynfoboks '''politike partij Nederlân/sitten''']]

===Prizen===
*[[Berjocht:Ynfoboks priis|Berjocht:Ynfoboks '''priis''']] &lt;small&gt;(foar prizen en ûnderskiedings)&lt;/small&gt;

===Skiednis===
*[[Berjocht:Ynfoboks desennium|Berjocht:Ynfoboks '''desennium''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks histoarysk lân (koarte ferzje)|Berjocht:Ynfoboks '''histoarysk lân (koarte ferzje)''']]  &lt;small&gt;(dit is in âlde ynfoboks; leaver net mear brûke)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks histoarysk lân|Berjocht:Ynfoboks '''histoarysk lân''']]
**[[Berjocht:Ynfoboks histoarysk lân (gjin flagge)|Berjocht:Ynfoboks '''histoarysk lân (gjin flagge)''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks histoarysk lânsdiel|Berjocht:Ynfoboks '''histoarysk lânsdiel''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks ierdbeving|Berjocht:Ynfoboks '''ierdbeving''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks militêr konflikt|Berjocht:Ynfoboks '''militêr konflikt''']] &lt;small&gt;(foar oarloggen, fjildslaggen, seeslaggen, ensfh.)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks ramp|Berjocht:Ynfoboks '''ramp''']]

===Skipfeart===
*[[Berjocht:Ynfoboks skip|Berjocht:Ynfoboks '''skip''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks skûtsje|Berjocht:Ynfoboks '''skûtsje''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks sylboat|Berjocht:Ynfoboks '''sylboat''']]

===Spoarwegen===
*[[Berjocht:Ynfoboks rôljend materieel|Berjocht:Ynfoboks '''rôljend materieel''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks spoarweimaatskippij|Berjocht:Ynfoboks '''spoarweimaatskippij''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks stasjon|Berjocht:Ynfoboks '''stasjon''']]

===Taal===
*[[Berjocht:Universele ynfoboks histoarysk taalstadium|Berjocht:Universele ynfoboks '''Histoarysk taalstadium''']] &lt;small&gt;(foar histoaryske taalstadia fan moderne talen, lykas it Aldfrysk of it Midingelsk)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Universele ynfoboks taal|Berjocht:Universele ynfoboks '''taal''']]
*[[Berjocht:Universele ynfoboks taalfamylje|Berjocht:Universele ynfoboks '''taalfamylje''']]

===Wittenskip===
*[[Berjocht:Ynfoboks bekend fossyl|Berjocht:Ynfoboks '''bekend fossyl''']] &lt;small&gt;(foar spesifike fossilen dy't by namme bekend binne)&lt;/small&gt;
*[[Berjocht:Ynfoboks elemint|Berjocht:Ynfoboks '''elemint''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks IPA|Berjocht:Ynfoboks '''IPA''']]
*[[Berjocht:Ynfoboks kleur|Berjocht:Ynfoboks '''kleur''']]

[[Kategory:Wikipedy]]
[[Kategory:Ynfoboks| ]]</text>
      <sha1>ph42veomiipshalvgt9ieqqdkyxcmet</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boertanger Fean</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132830</id>
    <revision>
      <id>1223881</id>
      <parentid>949432</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T14:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1223881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6037" sha1="70ib6l7ojweynihzeqtk04valpwssbf" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Bourtangermoeras.png|250px|thumb|It plak fan it eardere Boertanger Fean]]
It '''Boertanger Fean''' ([[Nederlânsk]]: ''Bourtangerveen'' of ''Bourtangermoeras'', [[Dútsk]]: ''Bourtanger Moor'', [[Nedersaksyske talen|Nederdútsk]]: ''Boertanger Moor'') wie in grut [[heechfean]]gebiet yn it easten fan [[Drinte]], it easten fan [[Grinslân]] en [[Iemslân]] ([[Dútslân]]). It gebiet is fan de [[Midsiuwen]] ôf foar it grutste part oanmakke, dêr't der yn it begjin fan de [[21e iuw]] noch mar in lyts bytsje fan oerbleaun is.

== Foarm ==
It Boertanger Fean hie winliken in &quot;V-foarm&quot;. De westlike poat besloech de iere [[delling]] fan de [[Hunze]], dat yn it westen begrinzge waard troch de [[Hûnsrich]] en rûn yn it noarden ta de stêd [[Grins (stêd)|Grins]]. De eastlike poat lei yn de delling fan de [[Iems]]. It súdpunt fan it gebiet lei by [[Lingen (Iems)|Lingen]]. Tusken de beide poaten yn lei [[Westerwâlde]]. It feangebiet omfieme in gebiet fan 3000 km². It lei foar in twatred part yn it hjoeddeiske [[Nederlân]] en foar ientred part yn Dútslân. It grutste part fan it feangebiet bestie út [[heechfean]].

== Untstean ==
It Boertanger Fean waard likernôch om [[5000 f.Kr.]] hinne foarme. It gebiet wie foarhinne al bewenne, om't de boaiemfynsten by [[Hoetmansmar]] dêrfan tsjûgje. It gie om [[nomaden]], dy't yn de [[Mesolitikum|Midstientiid]] yn it gebiet om tôgen. It allegeduerigen grutter wurden fan it feangebiet ferdreau de befolking en sadwaande waard it gebiet slim te berikken. By [[Ter Apel]] en [[Nieuw-Dordrecht]] binne resten fan [[feandyk|feandiken]], út de [[Neolitikum|Jonge Stientiid]] en [[Izertiid]], fûn.&lt;br/&gt;
It fean tsjinne lykwols ek as in miltêre beskerming, dêr't it slim wie om trochhinne te kommen. Op plakken mei paden troch it fean, of by it feangebiet del, waarden [[skâns]]en boud, sa as bygelyks [[Boertange]], [[Aldeskâns]] en [[Nijeskâns]]. Tusken [[1580]] en [[1850]] waard dy beskermjende wurking fan it fean fan grut belang, sa as bygelyks yn de [[Earste Münsterske Kriich]] en de [[Twadde Münsterske Kriich]].

==It oanmeitsjen fan it feangebiet==
[[Feanterij]] wie ynearsten beheind ta de rânen fan it feangebiet. Nei alle gedachten waard [[Turf (brânstof)|turf]] al hiel lang as brânje brûkt. By it oanmeitsjen fan it fean yn de twadde helte fan de [[Midsiuwen]] spilen [[kleaster]]s in wichtige rôl, sa as bygelyks dy fan [[Kleaster fan Aduard|Aduard]].&lt;br/&gt;
It fean waard ek oanmakke foar de [[lânbou]]. Yn de Midsiuwen waard it fean oan de rânen fan it gebiet ûntwettere foar it ferbouwen fan [[rogge]]. Troch it ûntwetterjen ûntstie der in proses fan fertarjen fan it fean, dêr't de boaiem troch sakke. Dêrtroch waarden tusken [[1360]] en [[1500]] grutte stikken fan it gebiet troch de [[Dollard]] fuortslein.&lt;br/&gt;
Yn de [[sechtjinde iuw]] sette grutskalige feanterij útein. De [[Fryslân|Fryske]] metoade fan feanterij waard brûkt, dêr't kanalen groeven waarden en wiken by de kanalen del boud waarden. De earste feanterijen wiene by de [[Hunze]] del, ticht by de stêd [[Grins (stêd)|Grins]]. De turf waard oer dy rivier ôffierd. Grins hie in soad ferlet fan brânje, en de turf út it Boertanger Fean wie fan grut belang foar de ekonomy fan de stêd. Yn de [[santjinde iuw]] bemachtige de stêd Grins de goa [[Westerwâlde]] en dêrnei koe de feanterij grutskaliger oanpakt wurde. Johan de la Haye en [[Johan Sems]] ûntwurpen de grinsline troch it fean, dy't fan [[Wolfsbarge]], oan 'e [[Súdlaardermar]], yn in rjochte line nei Ter Apel rint. Dy line wurdt de [[Semsliny]] neamd en foarmet de grins tusken Grinslân en Drinte.&lt;br/&gt;
It [[Stedskanaal]], dat yn de [[achttjinde iuw]] groeven waard, foalge de Semsliny foar it grutste part. Dat kanaal wie in wichtige ôffierrûte fan it oanmeitsjen fan it fean. Yn de [[njoggentjinde iuw]] wie it in drokke farwei. De gebieten dy't oanmakke waarden, wurde [[feankoloanje]]s neamd. It oanmakke feangebiet yn Grinslân en Drinte wurdt de [[Grinzer Feankoloanjes]] neamd, om't de stêd Grins de wichtichste rôl yn it oanmeitsjen dêrfan spile hat.&lt;br/&gt;
It oanmeitsjen fan it fean hat der ta laat dat de rest fan it feangebiet drûger waard. Dêrtroch waard de militêre beskerming, dy't it gebiet bea, lykwols minder. By Boertange waarden diken oanlein dy't it wetter better fêsthâlde koene.&lt;br/&gt;
Boppedat kamen der kolonisten út [[Dútslân]] wei, dy't op it fean [[boekweet]] ferbouden. Om de grûn dêrfoar gaadlik te meitsjen, moast de fean earst ôfbaarnd wurde. Om de grutte oerlêst dy't dat feroarsake, waard dat yn [[1925]] ferbean.&lt;br/&gt;
Yn de njoggentjinde iuw waard turf foar it grutste part ferfongen toch [[stienkoal]] as brânje. Winsten fan bedriuwen, besibbe oan de feanterij, namen dêrtroch ôf. Ek yn dy tiid waard de ferlinge [[Hegefeanske Feart]] groeven, dêr't feanterij yn de súdlike part fan it Boertanger Fean troch tanamen.&lt;br/&gt;
Yn de [[tweintichste iuw]] wie turf net mear it haadprodukt, mar waarden it struisel fan turf, aktive koal en letter ek potgrûn wichtige produkten fan it fean. Yn it oerbliuwende feangebiet waarden gjin wiken mear boud, maar waard it fean oer in smelle spoar ôffierd nei turfstruiselfabriken. Dêrwei waard it fierder ferfierd mei it skip, stoomtrem, trein of frachtauto. Nei't it [[Amsterdamsche Veld]] ôfgroeven waard, wie it dien mei de feanterij op it Nederlânske part. Dat lêste ferfeante gebiet is part fan it natuergebiet de [[Bargerfean]]. Yn it Dútske part fûn yn it begjin fan de [[21e iuw]] noch wol feanterij plak.

{{boarnen|boarnefernijing=
*Van Rottum tot Reest, Natuurgebieden in Groningen en Drenthe. Under redaksje fan Fred Helmig, Walter ten Klooster en Bert Witvoet en ûnder einredaksje fan Henk van den Brink. Utjûn troch Steatsboskbeheer ISBN 909013283X. Sjoch de siden 271 - 283.
}}


[[Kategory:Diel fan Grinslân]]
[[Kategory:Diel fan Drinte]]
[[Kategory:Geografy fan Nedersaksen]]
[[Kategory:Skiednis fan Grinslân]]
[[Kategory:Skiednis fan Drinte]]
[[Kategory:Skiednis fan Nedersaksen]]</text>
      <sha1>70ib6l7ojweynihzeqtk04valpwssbf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223882</id>
      <parentid>1223881</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T14:02:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Untstean */</comment>
      <origin>1223882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6041" sha1="r8vdhln795sohh2xah1zqiaawrbj3w7" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Bourtangermoeras.png|250px|thumb|It plak fan it eardere Boertanger Fean]]
It '''Boertanger Fean''' ([[Nederlânsk]]: ''Bourtangerveen'' of ''Bourtangermoeras'', [[Dútsk]]: ''Bourtanger Moor'', [[Nedersaksyske talen|Nederdútsk]]: ''Boertanger Moor'') wie in grut [[heechfean]]gebiet yn it easten fan [[Drinte]], it easten fan [[Grinslân]] en [[Iemslân]] ([[Dútslân]]). It gebiet is fan de [[Midsiuwen]] ôf foar it grutste part oanmakke, dêr't der yn it begjin fan de [[21e iuw]] noch mar in lyts bytsje fan oerbleaun is.

== Foarm ==
It Boertanger Fean hie winliken in &quot;V-foarm&quot;. De westlike poat besloech de iere [[delling]] fan de [[Hunze]], dat yn it westen begrinzge waard troch de [[Hûnsrich]] en rûn yn it noarden ta de stêd [[Grins (stêd)|Grins]]. De eastlike poat lei yn de delling fan de [[Iems]]. It súdpunt fan it gebiet lei by [[Lingen (Iems)|Lingen]]. Tusken de beide poaten yn lei [[Westerwâlde]]. It feangebiet omfieme in gebiet fan 3000 km². It lei foar in twatred part yn it hjoeddeiske [[Nederlân]] en foar ientred part yn Dútslân. It grutste part fan it feangebiet bestie út [[heechfean]].

== Untstean ==
It Boertanger Fean waard likernôch om [[5000 f.Kr.]] hinne foarme. It gebiet wie foarhinne al bewenne, om't de boaiemfynsten by [[Hoetmansmar]] dêrfan tsjûgje. It gie om [[nomaden]], dy't yn de [[Mesolitikum|Midstientiid]] yn it gebiet om tôgen. It allegeduerigen grutter wurden fan it feangebiet ferdreau de befolking en sadwaande waard it gebiet slim te berikken. By [[Ter Apel]] en [[Nieuw-Dordrecht]] binne resten fan [[feandyk|feandiken]], út de [[Neolitikum|Jonge Stientiid]] en [[Izertiid]], fûn.&lt;br/&gt;
It fean tsjinne lykwols ek as in miltêre beskerming, dêr't it slim wie om trochhinne te kommen. Op plakken mei paden troch it fean, of by it feangebiet del, waarden [[skâns]]en boud, sa as bygelyks [[Bourtange]], [[Aldeskâns]] en [[Bad Nijeskâns]]. Tusken [[1580]] en [[1850]] waard dy beskermjende wurking fan it fean fan grut belang, sa as bygelyks yn de [[Earste Münsterske Kriich]] en de [[Twadde Münsterske Kriich]].

==It oanmeitsjen fan it feangebiet==
[[Feanterij]] wie ynearsten beheind ta de rânen fan it feangebiet. Nei alle gedachten waard [[Turf (brânstof)|turf]] al hiel lang as brânje brûkt. By it oanmeitsjen fan it fean yn de twadde helte fan de [[Midsiuwen]] spilen [[kleaster]]s in wichtige rôl, sa as bygelyks dy fan [[Kleaster fan Aduard|Aduard]].&lt;br/&gt;
It fean waard ek oanmakke foar de [[lânbou]]. Yn de Midsiuwen waard it fean oan de rânen fan it gebiet ûntwettere foar it ferbouwen fan [[rogge]]. Troch it ûntwetterjen ûntstie der in proses fan fertarjen fan it fean, dêr't de boaiem troch sakke. Dêrtroch waarden tusken [[1360]] en [[1500]] grutte stikken fan it gebiet troch de [[Dollard]] fuortslein.&lt;br/&gt;
Yn de [[sechtjinde iuw]] sette grutskalige feanterij útein. De [[Fryslân|Fryske]] metoade fan feanterij waard brûkt, dêr't kanalen groeven waarden en wiken by de kanalen del boud waarden. De earste feanterijen wiene by de [[Hunze]] del, ticht by de stêd [[Grins (stêd)|Grins]]. De turf waard oer dy rivier ôffierd. Grins hie in soad ferlet fan brânje, en de turf út it Boertanger Fean wie fan grut belang foar de ekonomy fan de stêd. Yn de [[santjinde iuw]] bemachtige de stêd Grins de goa [[Westerwâlde]] en dêrnei koe de feanterij grutskaliger oanpakt wurde. Johan de la Haye en [[Johan Sems]] ûntwurpen de grinsline troch it fean, dy't fan [[Wolfsbarge]], oan 'e [[Súdlaardermar]], yn in rjochte line nei Ter Apel rint. Dy line wurdt de [[Semsliny]] neamd en foarmet de grins tusken Grinslân en Drinte.&lt;br/&gt;
It [[Stedskanaal]], dat yn de [[achttjinde iuw]] groeven waard, foalge de Semsliny foar it grutste part. Dat kanaal wie in wichtige ôffierrûte fan it oanmeitsjen fan it fean. Yn de [[njoggentjinde iuw]] wie it in drokke farwei. De gebieten dy't oanmakke waarden, wurde [[feankoloanje]]s neamd. It oanmakke feangebiet yn Grinslân en Drinte wurdt de [[Grinzer Feankoloanjes]] neamd, om't de stêd Grins de wichtichste rôl yn it oanmeitsjen dêrfan spile hat.&lt;br/&gt;
It oanmeitsjen fan it fean hat der ta laat dat de rest fan it feangebiet drûger waard. Dêrtroch waard de militêre beskerming, dy't it gebiet bea, lykwols minder. By Boertange waarden diken oanlein dy't it wetter better fêsthâlde koene.&lt;br/&gt;
Boppedat kamen der kolonisten út [[Dútslân]] wei, dy't op it fean [[boekweet]] ferbouden. Om de grûn dêrfoar gaadlik te meitsjen, moast de fean earst ôfbaarnd wurde. Om de grutte oerlêst dy't dat feroarsake, waard dat yn [[1925]] ferbean.&lt;br/&gt;
Yn de njoggentjinde iuw waard turf foar it grutste part ferfongen toch [[stienkoal]] as brânje. Winsten fan bedriuwen, besibbe oan de feanterij, namen dêrtroch ôf. Ek yn dy tiid waard de ferlinge [[Hegefeanske Feart]] groeven, dêr't feanterij yn de súdlike part fan it Boertanger Fean troch tanamen.&lt;br/&gt;
Yn de [[tweintichste iuw]] wie turf net mear it haadprodukt, mar waarden it struisel fan turf, aktive koal en letter ek potgrûn wichtige produkten fan it fean. Yn it oerbliuwende feangebiet waarden gjin wiken mear boud, maar waard it fean oer in smelle spoar ôffierd nei turfstruiselfabriken. Dêrwei waard it fierder ferfierd mei it skip, stoomtrem, trein of frachtauto. Nei't it [[Amsterdamsche Veld]] ôfgroeven waard, wie it dien mei de feanterij op it Nederlânske part. Dat lêste ferfeante gebiet is part fan it natuergebiet de [[Bargerfean]]. Yn it Dútske part fûn yn it begjin fan de [[21e iuw]] noch wol feanterij plak.

{{boarnen|boarnefernijing=
*Van Rottum tot Reest, Natuurgebieden in Groningen en Drenthe. Under redaksje fan Fred Helmig, Walter ten Klooster en Bert Witvoet en ûnder einredaksje fan Henk van den Brink. Utjûn troch Steatsboskbeheer ISBN 909013283X. Sjoch de siden 271 - 283.
}}


[[Kategory:Diel fan Grinslân]]
[[Kategory:Diel fan Drinte]]
[[Kategory:Geografy fan Nedersaksen]]
[[Kategory:Skiednis fan Grinslân]]
[[Kategory:Skiednis fan Drinte]]
[[Kategory:Skiednis fan Nedersaksen]]</text>
      <sha1>r8vdhln795sohh2xah1zqiaawrbj3w7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Ynfoboks Ferkiezing</title>
    <ns>10</ns>
    <id>148885</id>
    <revision>
      <id>1223909</id>
      <parentid>1221099</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T18:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Koälysje</comment>
      <origin>1223909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4719" sha1="gmxsev84tih6lhghjrils993mccy1xr" xml:space="preserve">&lt;onlyinclude&gt;&lt;includeonly&gt;
{{Ynfoboks generyk
| singlecolumn = yes
| bgcolor = #eaeaea
| kop     = {{{namme|}}}
| breed = &lt;div style=&quot;margin: 0.15em 0;&quot;&gt;{{#if:{{{lânlink|}}}|[[Ofbyld:{{{lân}}}|35px|link={{{lânlink}}}]]|[[Ofbyld:{{{lân}}}|35px]]}}&lt;/div&gt;

| kop0 = 
&lt;table style=&quot;width:100%; border-collapse:collapse;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style=&quot;text-align:left; border:none; font-weight:normal; overflow-wrap:anywhere;&quot;&gt;← {{{foarige ferkiezings|}}}&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;text-align:center; border:none; overflow-wrap:anywhere;&quot;&gt;{{{datum|}}}&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;text-align:right; border:none; font-weight:normal; overflow-wrap:anywhere;&quot;&gt;{{{folgjende ferkiezings|}}} →&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;

| head1_1 = {{#if:{{{parlemint|}}}|Parlemint}}
| item1_1 = {{#if:{{{parlemint|}}}|{{{parlemint|}}}}}
| head1_2 = {{#if:{{{tal sitten|}}}|Omfang}}
| item1_2 = {{#if:{{{tal sitten|}}}|{{{tal sitten|}}} leden te ferkiezen}}
| head1_3 = {{#if:{{{mearderheid|}}}|Mearderheid}}
| item1_3 = {{#if:{{{mearderheid|}}}|minimaal {{{mearderheid|}}} sitten}}
| head1_4 = {{#if:{{{oantsjutting|}}}|{{{oantsjutting|}}}}}
| item1_4 = {{#if:{{{oantal|}}}|{{{oantal|}}}}}

| kop2 = Risseltaten
| head2_1 = {{#if:{{{opkomst|}}}|Opkomst}}
| item2_1 = {{#if:{{{opkomst|}}}|{{{opkomst|}}}}}
| head2_2 = {{#if:{{{formaasjewinner|}}}|Winner}}
| item2_2 = {{#if:{{{formaasjewinner|}}}|{{{formaasjewinner|}}}}}
| head2_3 = {{#if:{{{nij kabinet|}}}|Koälysje}}
| item2_3 = {{#if:{{{nij kabinet|}}}|{{{nij kabinet|}}}}}
| head2_4 = {{#if:{{{begjin regearperioade|}}}|Beëdige op}}
| item2_4 = {{#if:{{{begjin regearperioade|}}}|{{{begjin regearperioade|}}}}}
| head2_5 = {{#if:{{{earder kabinet|}}}|Foargonger}}
| item2_5 = {{#if:{{{earder kabinet|}}}|{{{earder kabinet|}}}}}

| kop3 = {{#if:{{{ferkeazen|}}}|Fertsjintwurdigers}}
| head3_1 = {{#if:{{{ferkeazen|}}}|Ferkeazen}}
| item3_1 = {{#if:{{{ferkeazen|}}}|{{{ferkeazen|}}}}}

| otherkop = Ofbylding
| other1 = [[Ofbyld:{{{kaart-ferkiezingsútslaggen}}}|{{Ynfoboks/breedte}}px]]
| links31 = &lt;div style=&quot;text-align:center; font-size:85%&quot;&gt;{{{tekst by kaart|}}}&lt;/div&gt;
| kop99 = Temaside [[File:Portal.svg|20px]] [[Tema:Polityk|Polityk]]

}}
&lt;/includeonly&gt;&lt;/onlyinclude&gt;
{{Dokumintaasje|1=
Dit berjocht is in subberjocht fan (en is dus ôfhinklik fan): [[Berjocht:Ynfoboks generyk]]
== Tapassing ==
Dizze ynfoboks kin sa op de side oernommen wurde:
&lt;pre&gt;
{{Ynfoboks Ferkiezing
| lân                        = ôfbylding fan 'e flagge
| lânlink                    = namme fan it lân (side linkt automatysk)
| foarige ferkiezings        = jier en side fan 'e foarige ferkiezings
| datum                      = datum fan 'e ferkiezings
| folgjende ferkiezings      = jier en side fan 'e folgjende ferkiezings
| parlemint                  = namme en side fan it oanbelangjende parlemint
| tal sitten                 = oantal te ferkiezen fertsjintwurdigers
| mearderheid                = minimale hoemannichte sitten nedich foar in mearderheid
| oantsjutting               = benamming fan ferkeazen bewâldslju of oare ferkeazenen
| oantal                     = it oantal persoanen dat beneamd is
| opkomst                    = totaal oantal stimmers dat in stim útbrocht hat
| formaasjewinner            = namme en side fan 'e grutste partij yn it regear
| nij kabinet                = namme en side fan it nije kabinet
| begjin regearperioade      = datum fan it beëdigjen fan de koälysje
| earder kabinet             = namme en side fan it foarige kabinet
| ferkeazen                  = oersjoch fan ferkeazen kandidaten yn in regio
| kaart-ferkiezingsútslaggen = ôfbylding mei dêrop in kaart fan de útslaggen
| tekst by kaart             = ûnderskrift fan de ôfbylding
}}&lt;/pre&gt;
}}
==Foarbyld==
{{Ynfoboks Ferkiezing
| lân                        = Frisian_flag.svg
| lânlink                    = Fryslân
| foarige ferkiezings        = [[Fryske Steateferkiezings 2019|2019]]
| datum                      = 15 maart 2023
| folgjende ferkiezings      = [[Fryske Steateferkiezings 2027|2027]]
| parlemint                  = [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Frysk Parlemint]]
| tal sitten                 = 43
| mearderheid                = 22
| oantsjutting               = Bewâldslju
| oantal                     = 5 deputearren
| opkomst                    = 65,62%
| formaasjewinner            = [[BoerBoargerBeweging|BBB]]
| nij kabinet                = [[Kolleezje-Brok II|Brok II]]
| begjin regearperioade      = 19 july 2023
| earder kabinet             = [[Kolleezje-Brok I|Brok I]]
| ferkeazen                  =
| kaart-ferkiezingsútslaggen = Statenverkiezingen_Nederland_2023.svg
| tekst by kaart             = Grutste partij de provinsje
}}

[[Kategory:Ynfoboks Polityk|Ferkiezing]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gmxsev84tih6lhghjrils993mccy1xr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helmstedt (Landkreis)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150250</id>
    <revision>
      <id>1223896</id>
      <parentid>1079485</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:59:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geografy */</comment>
      <origin>1223896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3953" sha1="jhql3nv32kby6bh9yzfafzv05z2e22k" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks gebiet (mei flagge)
| namme                       = Landkreis Helmstedt
| ôfbylding                   = [[File:Locator map HE in Germany.svg|300px]]
| flagge                      = [[File:Flagge Landkreis Helmstedt.svg|120px]]
| wapen                       = [[File:DEU Landkreis Helmstedt COA.svg|60px]]
| soarte gebiet               = [[Landkreis|lânkring]]
| ynwennertal                 = 91.518 &lt;small&gt;(2020)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 674,02 km²
| befolkingstichtens          = 136 / km²
| sels yn te foljen 1         = 
| namme sels yn te foljen 1   = 
| sels yn te foljen 2         = 
| namme sels yn te foljen 2   = 
| sels yn te foljen 3         = 
| namme sels yn te foljen 3   = 
| lân                         = [[File:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Dútslân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = bûnslân
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of Lower Saxony.svg|20px]] [[Nedersaksen]]
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| bestjoerlike ienheid 4      = 
| namme bestjoerlike ienheid 4= 
| haadplak                    = Helmstedt
| grutste plak                = 
| sels yn te foljen 4         = tal gemeenten
| namme sels yn te foljen 4   = 23
| sels yn te foljen 5         = kenteken
| namme sels yn te foljen 5   = HE
| sels yn te foljen 6         = ''Kreisschlüssel''
| namme sels yn te foljen 6   = 03 1 54
| sels yn te foljen 7         = 
| namme sels yn te foljen 7   = 
| stifting                    = [[1833]]
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = UTC +2
| koördinaten                 = 52°16′ N 10°53′ E     
| sels yn te foljen 8         = 
| namme sels yn te foljen 8   = 
| sels yn te foljen 9         = 
| namme sels yn te foljen 9   = 
| webside                     = [https://www.helmstedt.de/index.php side lânkring Helmstedt]
}}
De '''Landkreis Helmstedt''' is in lânkring yn it easten fan it [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteat|bûnslân]] [[Nedersaksen]].

Mei in oerflak fan likernôch 670 km² is de lânkring Helmstedt ien fan de lytsten yn Nedersaksen. De lânkring bestiet út de trije stêden Helmstedt, Schöningen en Königslutter am Elm en noch 20 oare gemeenten.

== Geografy ==
De lânkring leit tusken it foarlân fan it [[Harz]]berchtme en it begjin fan de Noard-Dútske Leechflakte.

Oanbuorjende lânkringen binnen fanôf it noardeasten mei de klok mei de lânkringen [[Börde (Landkreis)|Börde]] en [[Harz (Landkreis)|Harz]] (beide yn [[Saksen-Anhalt]]) en de lânkring Wolfenbüttel, oan de kringfrije stêddie  [[Breunswyk|Breunswyk]], oan de lânkring [[Gifhorn (Landkreis)|Gifhorn]] en oan de kringfrije stêd [[Wolfsburg]] (allegear yn Nedersaksen).

== Gemeenten ==
[[File:Municipalities in HE.svg|thumb|300px|left|''Gemeenten yn de lânkring Helmstedt'']]
{|
! align=left width=33%|[[Ienheidsgemeente]]n
! colspan=2 align=center width=67%|[[Samtgemeinde|Samtgemeinden]]
|- valign=top
||
#[[Helmstedt]], haadstêd
#[[Königslutter am Elm]], stêd
#[[Lehre]]
#[[Schöningen]], stêd

||
*'''1. [[Grasleben (Samtgemeinde)|Grasleben]]'''
# [[Grasleben]] &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
# [[Mariental (Nedersaksen)|Mariental]]
# [[Querenhorst]]
# [[Rennau]]
*'''2. [[Heeseberg]]'''
# [[Beierstedt]]
# [[Gevensleben]]
# [[Jerxheim]] &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
# [[Söllingen]]
||
*'''3. [[Nord-Elm]]'''
# [[Frellstedt]]
# [[Räbke]]
# [[Süpplingen]] &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
# [[Süpplingenburg]]
# [[Warberg]]
# [[Wolsdorf]]
*'''4. [[Velpke (Samtgemeinde)|Velpke]]'''
# [[Bahrdorf]]
# [[Danndorf]]
# [[Grafhorst (Dútslân)|Grafhorst]]
# [[Groß Twülpstedt]]
# [[Velpke]] &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
|-
|||colspan=2 align=center|&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; Sit fan it bestjoer fan de Samtgemeinde
|}
== Keppeling om utens ==
{{Commonscat|Landkreis Helmstedt|Lânkring Helmstedt}}
{{Nedersaksen}}

[[Kategory:Distrikt yn Nedersaksen]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1833]]</text>
      <sha1>jhql3nv32kby6bh9yzfafzv05z2e22k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Peine (Landkreis)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150253</id>
    <revision>
      <id>1223895</id>
      <parentid>1168281</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:58:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1223895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3105" sha1="c2sexmwpzbuvz6qy8r8rwmdc5187xln" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks gebiet (mei flagge)
| namme                       = Landkreis Peine
| ôfbylding                   = [[File:Locator map PE in Germany.svg|300px]]
| flagge                      = [[File:Flagge Landkreis Peine.svg|120px]]
| wapen                       = [[File:DEU Landkreis Peine COA.svg|60px]]
| soarte gebiet               = [[Landkreis|lânkring]]
| ynwennertal                 = 135.844 &lt;small&gt;(2020)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 534,97 km²
| befolkingstichtens          = 254 / km²
| sels yn te foljen 1         = 
| namme sels yn te foljen 1   = 
| sels yn te foljen 2         = 
| namme sels yn te foljen 2   = 
| sels yn te foljen 3         = 
| namme sels yn te foljen 3   = 
| lân                         = [[File:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Dútslân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = bûnslân
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of Lower Saxony.svg|20px]] [[Nedersaksen]]
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| bestjoerlike ienheid 4      = 
| namme bestjoerlike ienheid 4= 
| haadplak                    = [[Peine]]
| grutste plak                = 
| sels yn te foljen 4         = tal gemeenten
| namme sels yn te foljen 4   = 7
| sels yn te foljen 5         = kenteken
| namme sels yn te foljen 5   = PE
| sels yn te foljen 6         = ''Kreisschlüssel''
| namme sels yn te foljen 6   = 03 1 57
| sels yn te foljen 7         = 
| namme sels yn te foljen 7   = 
| stifting                    = [[1885]]
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = UTC +2
| koördinaten                 = 52°18′ N 10°16′ E  
| sels yn te foljen 8         = 
| namme sels yn te foljen 8   = 
| sels yn te foljen 9         = 
| namme sels yn te foljen 9   = 
| webside                     = [https://www.landkreis-peine.de/ side lânkring Peine]
}}
De '''Landkreis Peine''' is in [[Landkreis|lânkring]] yn it easten fan it [[Dútslân|Dútske]] [[dielsteat|bûnslân]] [[Nedersaksen]]. It grinzget oan de regio Hannover, de lânkring [[Gifhorn (Landkreis)|Gifhorn]], oan de [[Kreisfreie Stadt|kringfrije stêden]] [[Breunswyk|Breunswyk]] en [[Salzgitter]] en de lânkring [[Hildesheim (Landkreis)|Hildesheim]]. De rivieren de Fuhse, de [[Oker (rivier)|Oker]] en de Erse rinne troch de lânkring.

De lânkring Peine leit yn de [[Noard-Dútske Leechflakte]]. It heechste natuerlike punt fan de lânkring is de Ballenberg, 131 meter boppe seenivo westlik fan it plak Barbecke yn de gemeente Lengede, oan de súdlike grins mei de lânkring Hildeheim en de stêd Salzgitter.
==Gemeenten==
[[File:Municipalities in PE.svg|thumb|300px|left|''Gemeenten fan de lânkring Peine]]
{|
! align=left width=50%|[[Ienheidsgemeente]]n
|- valign=top
||
#[[Edemissen]]
#[[Hohenhameln]]
#[[Ilsede]]
#[[Lengede]]
#[[Peine]] (haadstêd)
#[[Vechelde]]
#[[Wendeburg]]
|}
== Keppeling om utens ==
{{Commonscat|Landkreis Peine|Lânkring Peine}}
{{Nedersaksen}}

[[Kategory:Distrikt yn Nedersaksen]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1885]]</text>
      <sha1>c2sexmwpzbuvz6qy8r8rwmdc5187xln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaspar Schwenckfeld</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162965</id>
    <revision>
      <id>1223923</id>
      <parentid>1104776</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T22:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Redaktor GLAM</username>
        <id>52898</id>
      </contributor>
      <comment>Higher resolution version of image</comment>
      <origin>1223923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1821" sha1="qxksvy9134iya1jd5bneqyy3sbvvv89" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Kaspar Schwenkfeld (12158306).jpg|thumb|Kaspar Schwenckfeld]]
'''Kaspar Schwenckfeld von Ossig''', ek '''Caspar von Schwenckfeld, Kaspar von Schwenckfeld''' (* [[1490]] yn Ossig ûnder [[Lüben]], hartochdom Liegnitz; - [[10 desimber]] [[1561]] yn de [[Frije Keizerstêd]] [[Ulm]]) wie in Dútsk herfoarmer, spiritualistysk [[teolooch]] en religieusk [[skriuwer]].

Hy wie ien fan de earste promotors fan de protestantske [[reformaasje]] yn [[Silezië]]. Schwenckfeld kaam fia [[Thomas Müntzer]] en [[Andreas Karlstadt]] ta de begjinsels fan'e Reformaasje. Hy ûntwikkele lykwols syn eigen prinsipes en krige rûzje mei [[Maarten Luther]] oer de eucharistyske kontroverse (1524). Hy hie syn eigen opfettings oer de sakraminten, ûntwikkele yn nau oparbeidzjen mei syn humanistyske kollega [[Valentin Crautwald]] (1465-1545). Syn folgelingen waarden in nije sekte, dy't yn [[Dútslân]] ferbean waard, mar syn ideeën beynfloedzje it [[anabaptisme]], it [[Piëtisme (tsjerkeskiednis)|piëtisme]] op it Europeeske fêstelân en it [[puritanisme]] yn [[Ingelân]].

In soad fan syn folgelingen waarden yn Europa ferfolge en moasten har bekeare of flechtsje. Dêrom binne der Schwenckfelder tsjerkegemeenten yn lannen as de [[Feriene Steaten]] (dy't doe de trettjin koloanjes fan [[Grut-Brittannië]] wiene).

== Keppelingen om utens ==
* {{en}} [http://www.christianitytoday.com/ch/1989/issue21/2112.html?start=1 ''The Life &amp; Thought of Caspar Schwenckfeld von Ossig'']
* {{en}} [http://www.gameo.org/encyclopedia/contents/S388.html Caspar von Schwenckfeld] yn de ''Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia Online''

{{DEFAULTSORT:Schwenckfeld, Kaspar}}
[[Kategory:Tsjerkeherfoarmer]]
[[Kategory:Dútsk teolooch]]
[[Kategory:Dútsk publisist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1490]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1561]]</text>
      <sha1>qxksvy9134iya1jd5bneqyy3sbvvv89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reidklyster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172196</id>
    <revision>
      <id>1223902</id>
      <parentid>1177179</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:14:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>47226</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Great reed warbler (Acrocephalus arundinaceus).jpg]] → [[File:Common Reed Warbler (Acrocephalus scirpaceus).jpg]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request) · https://www.inaturalist.org/observations/340992463</comment>
      <origin>1223902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11365" sha1="2lv8f28osnar3yiixoai8j4x3tgoqcv" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme= Reidklyster
|Ofbyld= [[Ofbyld:Common Reed Warbler (Acrocephalus scirpaceus).jpg|250px]]
|lûd=[[File:Grote karekiet - SoundCloud - Beeld en Geluid.ogg|250px]]
|Ryk= [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse= [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')
|Famylje= [[reidsjongerfûgels]] (''Acrocephalidae'')
|Skaai= [[reidsjongers]] (Acrocephalus)
|Wittenskiplike namme= Acrocephalus arundinaceus
|Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]],  1758
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: net bedrige
----
|lânkaart=[[Ofbyld:AcrocephalusArundinaceusIUCN.svg|center|250px]]
&lt;small&gt;{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] &lt;br&gt;{{Color box|#00FFFF}} [[trochtrekker]]&lt;br&gt;{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]
}}
De '''reidklyster''' of de '''grutte karrekyt'''&lt;ref&gt;[https://www.birdimage.nl/2017/04/grote-karekiet-great-reedwarbler/ Birdimage, ek yn &quot;Fûgels&quot;, Sake P. Roodbergen, ISBN 90-804220-3-7]&lt;/ref&gt; (''Acrocephalus arundinaceus'') is in [[sjongfûgel]] út de famylje [[reidsjongerfûgels]] (''Acrocephalidae''). It is in [[trekfûgel]] yn [[Europa]] en dielen yn [[Aazje]], dy't yn [[Afrika]] oerwinteret. It is net in bedrige fûgel, mar yn Nederlân is it tal reidklysters yn 'e 20e iuw bot werom rûn, al liket de soarte him de de lêste tiid foarsichtich te herstellen.&lt;ref&gt;[https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/grote-karekieten-in-nederland-in-2022#:~:text=Ten%20opzichte%20van%202021%20is,jongen%20dan%20in%20eerdere%20jaren. Fûgelbeskerming: ''Grote karekieten in Nederland in 2022'', 7 febrewaris 2023]&lt;/ref&gt; 

== Beskriuwing ==
[[Ofbyld:Drosselrohrsänger5ib.jpg|thumb|left|''Sjongende reidklyster''.]]
Fan it skaai is de reidklyster mei 18 oant 20 sm de grutste fan 'e reidsjongerfûgels. Beide geslachten binne allyk. De Reidklyster liket in soad op de koartere lytse [[karrekyt]] (''Acrocephalus scirpaceus''). De snaffel is swierder yn ferlikening mei de oare, mar net folle langer. De boppekant fan it bealchje hat waarmbrune fearren, mei fierder gjin bysûnderheden. De kleur jout in yn 't reid in poerbêste kamûflaazje. Lykas by de oare reidsjongers hat er in tekening op 'e kop, in krêmkleurige eachbraustreek en donkere eachstreek. De poatsjes binne griis. Faak fluitet de fûgel mei de snaffel wiid iepen tusken it reid, mei de fearkes op 'e kop omheech. De fûgel hat in skrille en gnjirrende sang.  

== Iten ==
It iten fan 'e reidklyster bestiet út grutte libellelarven en larven fan wettertoarren, mar ek lytse fiskjes.

== Nêst ==
[[Ofbyld:Acrocephalus arundinaceus nest.jpg|thumb|left|Nêst]]
Ein april begjin maaie komt de reidklyster nei Nederlân. It nêst fan 'e fûgel is keunstich fêstmakke oan it reid op sa'n 50 sm oant 100 sm boppe it wetter. Yn augustus of september giet de reidsjonger wer nei syn oerwinteringsgebiet yn Afrika. 

== Fersprieding ==
Reidklysters komme yn it briedseizoen hast yn hiel Europa foar, mar net op 'e [[Grut-Brittanje|Britske Eilannen]] en [[Skandinaavje]] (útsein dan in pear plakken yn it midden fan [[Sweden]], dêr't de fûgel it goed docht). It biotoop fan 'e fûgel bestiet út reidlân oan 'e iggen fan marren en rivieren. 

De soarte hat twa ûndersoarten:
* ''A. a. arundinaceus'': fan Europa oant it noarden fan [[Iran]] en noardwesten fan [[Araabje]].
* ''A. a. zarudnyi'': fan súdeastlik [[Jeropeesk Ruslân]] en noardlik Iran oant noardwestlik [[Mongoalje]] en noardwestlik [[Sina]].

== Reade list ==
[[Ofbyld:Acrocephalus arundinaceus, Nederlands.jpg|thumb|'260px|''De Reidklyster is yn Nederlân in seldsume fûgel woarn.'']]
Tusken 1975 en 2015 is de Nederlânske populaasje mei 85% ôfnommen. Oant 2017 bleau de ûntwikkeling fan 'e stân negatyf. De oarsaak wurdt socht yn 'e ôfname fan relatyf djip yn it wetter steande reidfjilden. Neffens SOVON wie de ôfname fan 'e reidklyster sûnt 1990 alle jierren mear as 5%. Yn 15 jier tiid wie dêrmei de helte derôf. Dêrom waard de soarte as bedrige op 'e Nederlânske Reade list set. Sûnt 2017 giet it wer wat better mei de fûgel. Tusken 2020 en 2022 skommele it tal briedpearkes tusken de 95 en 155. Foar 2023 waard nei goede briedresultaten it tal pearkes tusken de 100 oant 130 rûsd. By de measte mislearre lechsels wie predaasje fan aaien en jongen troch bygelyks rotten de oarsaak.&lt;ref&gt;[https://www.naturetoday.com/nl/nl/nature-reports/message/?msg=31710 Nature Today, 2 jannewaris 2024]&lt;/ref&gt; 

Yn Fryslân kaam de reidklyster yn 'e jierren 1970 yn it grutste diel fan Súdwest-Fryslân, de [[Alde Feanen]] en eastlik fan [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] foar. De fûgel is tsjintwurdich (2024) hast folslein út Fryslân ferdwûn.&lt;ref&gt;[https://lc.nl/friesland/Grote-karekiet-verdwijnt-uit-Friesland-26947971.html Ljouwerter Krante: ''Grote karekiet verdwijnt uit Friesland'', 19 july 2021]&lt;/ref&gt; 

Maatregels om de fûgel te beskermjen binne it herstellen fan stevige reidseames oan iepen wetter. Dat wurdt bygelyks dien mei it oanbringen fan rasters fan gaas, om sa tefoarren te kommen dat de tsjintwurdich talrike [[skier goes|skiere guozzen]] en oare wetterfûgels de reidseames oanfrette. It hat bliken dien dat dy maatregels fertuten dogge.&lt;ref&gt;[https://www.naturetoday.com/nl/nl/nature-reports/message/?msg=31710 Nature Today: ''Meer grote karekieten in Nederland'', 2 januari 2024]&lt;/ref&gt; Yn Nederlân is de reidklyster noch fral oanwêzich yn it noardlike diel fan 'e [[Rânemar]] en it plassegebiet fan 'e [[Utertske Fecht]].&lt;ref&gt;[https://www.harderwijkercourant.nl/lokaal/dieren/994828/herstel-van-zeer-zeldzame-grote-karekiet-in-2030-naar-verwach Hurderwiker Krante, Herstel van zeer zeldzame grote karekiet: in 2030 naar verwachting weer 100 broedende paartjes in Noordelijke Randmeren, 3 jannewaris 2024]&lt;/ref&gt;    

Ynternasjonaal is de fûgel net in bedrige soarte.

== Keppeling om utens ==
* [https://waarneming.nl/species/49/maps/?start_date=2023-07-08&amp;interval=15552000&amp;end_date=2024-01-04&amp;map_type=grid10k De fersprieding fan 'e reidklyster yn Nederlân op ''Waarneming.nl'']
* [https://observation.org/species/49/maps/?start_date=2023-01-09&amp;interval=86400&amp;end_date=2024-01-04&amp;map_type=grid100k De fersprieding fan 'e reidklyster yn 'e wrâld op ''Waarneming.nl'']
{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Nederlânsktalige Wikipedyside [[:nl:Grote Karekiet]] (ferzje fan 4 jannewaris 2024)
* [https://stats.sovon.nl/stats/soort/12530 Sovon]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Acrocephalus arundinaceus|Reidklyster}}
}}

{{DEFAULTSORT:Reidklister}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Reidsjonger]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]]</text>
      <sha1>2lv8f28osnar3yiixoai8j4x3tgoqcv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paul Wevers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180090</id>
    <revision>
      <id>1223894</id>
      <parentid>1215927</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:57:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1223894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1870" sha1="bjev6ck1s65kvc6h2ml4hm7xo30k3ca" xml:space="preserve">{{Ynfoboks sporter
| namme                = Paul Wevers
| ôfbylding            = 
| ôfbyldingsbreedte    = 
| ôfbyldingtekst       = 
| echte namme          = Paul Wevers
| nasjonaliteit        = {{GERnasj}}
| bertedatum           = [[21 juny]] [[1907]]
| berteplak            = [[Keulen]]
| stjerdatum           = [[4 maart]] [[1941]]
| stjerplak            = [[Breunswyk]]
| etnisiteit           =
| regionale identiteit = 
| grutte               = 
| gewicht              = 
| sport                = [[kanofarren]]
| ûnderdiel            = K2
| trener               = 
| 1etitel              = 
| OS                   = [[Olympyske Simmerspullen 1936|Berlyn 1936]]
| PS                   = 
| ekstra               = 
| debút                = 
| karriêre-ein         = 
| prestaasjes          = {{Goudgrut}} 1x [[Olympyske Spullen]] 1936
| webside              = 
}}
'''Paul Wevers''' ([[Keulen]], [[21 juny]] [[1907]] - [[Breunswyk]], [[4 maart]] [[1941]]) wie in [[Dútsers|Dútsk]] [[Kanofarren|kanoër]]. 

Hy die yn [[Kanofarren op de Olympyske Simmerspullen 1936|1936]] ienris mei oan de [[Olympyske Spullen|Olympyske Simmerpullen]]. Hy waard yn [[Berlyn]] Olympysk kampioen yn de K2 tegearre mei [[Ludwig Landen]]. 

Nei syn sportkarriêre wurke Wevers yn Keulen. Yn'e [[Twadde Wrâldkriich]] tsjinne er mei de rang fan ûnderoffisier as piloat by de ''Kompanie Fallschirmschule 3'' (parasjutiste-oplieding) yn Braunschweig. Paul Wevers kaam op 4 maart 1941, yn 'e âldens fan 33 jier om it libben nei't syn fleantúch delstoarten wie.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* Wikipedy:EN
* Wikipedy:DE
}}

{{DEFAULTSORT:Wevers, Paul}}
[[Kategory:Dútsk kanoër]]
[[Kategory:Dútsk Olympysk kampioen]]
[[Kategory:Dútsk militêr yn de Twadde Wrâldkriich]]
[[Kategory:Dútsk piloat]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1907]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1941]]</text>
      <sha1>bjev6ck1s65kvc6h2ml4hm7xo30k3ca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amerikaanske presidintsferkiezings (2024)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185463</id>
    <revision>
      <id>1223922</id>
      <parentid>1202768</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T21:04:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>skielk faaks mear. Ik wurd hjir gewoan net fleurich fan, fral wat der no geande is</comment>
      <origin>1223922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4426" sha1="2wepl1em1yawxiuzxd0zq84xy5umly4" xml:space="preserve">{{Presidintsferkiezing Feriene Steaten
|datumbalke = [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)|'''&lt;&lt;''' 2020]] &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''[[5 novimber]] [[2024]]'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Amerikaanske presidintsferkiezings (2028)|2028 '''&gt;&gt;''']]
|opkomst = 64,1%
|foto-gadingmakker1 = TrumpPortrait_(3x4a).jpg
|namme1 = '''[[Donald Trump]]'''
|thússteat1 = [[Floarida]]
|partij1 = [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske Partij]]
|fise-presidintskandidaat1 = [[JD Vance]]
|kiesmannen1 = 312
|steaten1 = 31 &lt;small&gt;steaten&lt;/small&gt; + [[Maine|ME distr. 2]]&lt;br&gt; 
|stimmen1 = 77.302.580
|persintaazje1 = 49,8
|foto-gadingmakker2 = Kamala_Harris_Vice_Presidential_Portrait_(cropped).jpg
|namme2 = [[Kamala Harris]]
|thússteat2 = [[Kalifornje]]
|partij2 = [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske Partij]]
|fise-presidintskandidaat2 = [[Tim Waltz]]
|kiesmannen2 = 226
|steaten2 = 19 &lt;small&gt;steaten&lt;/small&gt; + [[Washington, D.C.|DC]] +&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Nebraska|NE distr. 2]]
|stimmen2 = 75.017.613
|persintaazje2 = 48,3
|kaart = ElectoralCollege2024.svg
|tekst by kaart= Utslach nei steat mei it tal [[kiesman (Feriene Steaten)|kiesmannen]] yn it [[Elektoraal Kolleezje]] oanjûn. Der binne 270 kiesmannen nedich om te winnen.
}}
De '''Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2024''' wiene de 60e presidintsferkiezings op tiisdei [[5 novimber]] [[2024]]. De wichtichste gadingmakkers foar it presidintskip fan 'e Feriene Steaten fan Amearika wiene de sittende [[fise-presidint]] [[Kamala Harris]] as kandidaat foar de [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyke Partij]] en de 45e [[presidint]] [[Donald Trump]] as kandidaat foar de [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske Partij]]. De opkomst wie 64,1% en Trump wûn mei 312 [[Electoral College|kiesmannen]] foar de 226 fan Kamala Harris oer. Ek wûn er foar it earst de mearderheid fan de stimmen (''popular vote'') mei 49,8% foar 48,3% foar Harris. Trump wûn alle [[swingsteat]]en. 

De sittende presidint, de demokraat [[Joe Biden]], stelde him ynearsten oan as kandidaat foar werferkiezing. Hy fersloech syn tsjinstanner oan 'e Demokratyske kant, [[Dean Phillips]] fan [[Minnesota]] al frij maklik by de foarferkiezings. Nei in minne presintaasje yn in debat mei syn tsjinstanner Donald Trump yn juny 2024 fersterke de noed oer syn âldens en sûnens dat late ta oproppen yn syn eigen partij om him út 'e race werom te lûken. Ynearsten wegere er, mar op [[21 july]] [[2024]] loek er him werom. Biden stipe syn fise=presidint Kamala Harris, dy't op [[5 augustus]] troch de ôffurdigen ta kandidaat fan de partij keazen waard dy't net oan 'e foarferkiezings meidien hat. Harris keas [[gûverneur]] [[Tim Waltz]] fan Minnesota as har [[running mate]].

Trump, dy't de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)|presidintsferkiezings fan 2020]] fan Biden ferlear, stelde him kandidaat foar in twadde, net efterinoar rinnende termyn. Op [[13 july]] 2024 waard er by in [[Moardoanslach op Donald Trump|moardoanslach]] yn syn ear sketten. Trump waard by de [[Republikeinske Nasjonale Konvinsje]] fan 2024 nominearre as kandidaat  foar de Republikeinske Partij. Trump keas senator [[JD Vance]] fan [[Ohio]] as syn running mate. De kampanje fan Trump stie yn it ramt  foar massale deportaaasje fan yllegale ymmigranten; in isolasjonastyske &quot;Amearika earst&quot;-bûtenlânsk belied mei stipe foar [[Israel]] yn 'e [[Kriich tusken Israel en Hamas|kriich]] mei [[Gazastripe|Gaza]] en ûnferskillich foar de [[Oekraïne]] oer yn syn [[Russysk-Oekraynske Kriich|kriich]] tsjin [[Ruslân]]; anty-transgenderbelied; en ynfiertariven. De kampanje die ek falske en misliedende útspraken, lykas bewearings oer ferkiezingsfraude yn 2020. De politike beweging waard troch guon skiedkundigen en guon eardere bestjoerders ûnder Trump syn earste amtstermyn as [[Autoritarisme (politikology)|autoritêr]] beskôge.

Analisten skreaune de útkomst ta oan 'e ynflaasjepyk fan 2021-2023, in wrâldwide anty-sittende regearingweach, de ympopulariteit fan it regear-Biden en de winst fan Trump by de arbeidersklasse.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Foar boarnen en oare literatuer, sjoch nei [https://en.wikipedia.org/wiki/2024%20United%20States%20presidential%20election ''Notes'', ''References'' en ''Further Reading'' op dizze side].
}}

[[Kategory:Ferkiezings yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Barren yn 2024]]</text>
      <sha1>2wepl1em1yawxiuzxd0zq84xy5umly4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ferhege atol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188834</id>
    <revision>
      <id>1223935</id>
      <parentid>1214445</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T23:58:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Opheft atol]] omneamd ta [[Ferhege atol]]: Better; by &quot;opheft&quot; krij ik dochs it idee fan in bedriuw dat opdoekt is</comment>
      <origin>1214445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2022" sha1="f0lb2l2cxmusryobe36sfcco47znrtb" xml:space="preserve">[[File:Kiritimati_-_Christmas_Island_(14199542658).jpg|right|thumb|250px|[[Kiritimati]] yn eastlik [[Kiribaty]], in opheft atol yn 'e [[Stille Oseaan]].]]
In '''opheft atol''' is in [[atol]] dat troch [[tektonyk|tektoanyske krêften]] heech boppe [[seenivo]] úttild is. It bestiet dêrom net, sa't by atollen gebrûklik is, út in râne fan [[eilannen]] en [[koraalrif]]fen om in sintrale [[lagune]] hinne, mar wurdt ynstee foarme troch ien oaniensletten eilân, dat troch de foarm fan it oarspronklike gewoane atol needsaaklikerwize min ofte mear rûn wêze moat. De hichte fan in opheft atol betsjut dat sa'n eilân, oars as in normaal atol, net (of alteast folle minder) bleatstiet oan 'e effekten fan 'e [[stoarm]]en en hege [[weach|weagen]]. Dêrtroch kinne oare [[grûn]]soarten as [[sân]] ta ûntwikkeling komme en teffens kinne op sa'n eilân makliker [[endemysk]]e [[soarte]]n [[floara]] en [[fauna]] [[evolúsje|evoluëarje]].

Mei útsûnderling fan [[Aldabra]] yn 'e [[Yndyske Oseaan]] en [[Henderson (Pitcairneilannen)|Henderson]] yn 'e eastlike [[Stille Oseaan]] binne de measte [[tropysk]]e ophefte atollen op dramatyske wize feroare (ferrinnewearre) troch [[minsklik]]e aktiviteiten. Dêrby kin men tinke oan 'e yntroduksje fan [[ynvasive eksoat]]en, oan [[fosfaatmynbou]] (wêrby't de [[mineraal|mineralisearre]] [[dong|gûano]] fan ûntelbere [[generaasje]]s [[see]]fûgels ôfgroeven wurdt) en sels oan [[atoombom]]testen. Foarbylden fan ophefte atollen binne: [[Aldabra]] yn 'e [[Seysjellen]], [[Banaba]] en [[Kiritimati]] yn [[Kiribaty]], de [[Daito-eilannen]] yn [[Japan]], [[Henderson (Pitcairneilannen)|Henderson]] yn 'e [[Pitcairneilannen]], [[Makatea]] yn [[Frânsk-Polyneezje]], [[Naurû]] (dat in ûnôfhinklik lân is) en [[Tromelin]] yn 'e [[Frânske Súdlike en Antarktyske Lannen]].

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Raised_coral_atoll ''References'', op dizze side].
}}

[[Kategory:Atol| ]]
[[Kategory:Oseänografy]]</text>
      <sha1>f0lb2l2cxmusryobe36sfcco47znrtb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223937</id>
      <parentid>1223935</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T23:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>opheft --&gt; ferhege</comment>
      <origin>1223937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2049" sha1="17apne7lvcncnu84umtxs7cgc6g8pjc" xml:space="preserve">[[File:Kiritimati_-_Christmas_Island_(14199542658).jpg|right|thumb|250px|[[Kiritimati]] yn eastlik [[Kiribaty]], in ferhege atol yn 'e [[Stille Oseaan]].]]
In '''ferhege atol''' of in '''opheft atol''' is in [[atol]] dat troch [[tektonyk|tektoanyske krêften]] heech boppe [[seenivo]] úttild is. It bestiet dêrom net, sa't by atollen gebrûklik is, út in râne fan [[eilannen]] en [[koraalrif]]fen om in sintrale [[lagune]] hinne, mar wurdt ynstee foarme troch ien oaniensletten eilân, dat troch de foarm fan it oarspronklike gewoane atol needsaaklikerwize min ofte mear rûn wêze moat. De hichte fan in ferhege atol betsjut dat sa'n eilân, oars as in normaal atol, net (of alteast folle minder) bleatstiet oan 'e effekten fan 'e [[stoarm]]en en hege [[weach|weagen]]. Dêrtroch kinne oare [[grûn]]soarten as [[sân]] ta ûntwikkeling komme en teffens kinne op sa'n eilân makliker [[endemysk]]e [[soarte]]n [[floara]] en [[fauna]] [[evolúsje|evoluëarje]].

Mei útsûnderling fan [[Aldabra]] yn 'e [[Yndyske Oseaan]] en [[Henderson (Pitcairneilannen)|Henderson]] yn 'e eastlike [[Stille Oseaan]] binne de measte [[tropysk]]e ferhege atollen op dramatyske wize feroare (ferrinnewearre) troch [[minsklik]]e aktiviteiten. Dêrby kin men tinke oan 'e yntroduksje fan [[ynvasive eksoat]]en, oan [[fosfaatmynbou]] (wêrby't de [[mineraal|mineralisearre]] [[dong|gûano]] fan ûntelbere [[generaasje]]s [[see]]fûgels ôfgroeven wurdt) en sels oan [[atoombom]]testen. Foarbylden fan ferhege atollen binne: [[Aldabra]] yn 'e [[Seysjellen]], [[Banaba]] en [[Kiritimati]] yn [[Kiribaty]], de [[Daito-eilannen]] yn [[Japan]], [[Henderson (Pitcairneilannen)|Henderson]] yn 'e [[Pitcairneilannen]], [[Makatea]] yn [[Frânsk-Polyneezje]], [[Naurû]] (dat in ûnôfhinklik lân is) en [[Tromelin]] yn 'e [[Frânske Súdlike en Antarktyske Lannen]].

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Raised_coral_atoll ''References'', op dizze side].
}}

[[Kategory:Atol| ]]
[[Kategory:Oseänografy]]</text>
      <sha1>17apne7lvcncnu84umtxs7cgc6g8pjc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fryske Steateferkiezings 2023</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189671</id>
    <revision>
      <id>1223913</id>
      <parentid>1223844</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T19:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Dielnimmende partijen */ iepen- en tichtklappe ferbettere</comment>
      <origin>1223913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64325" sha1="6ebniumxbgsnrc7yj9brvatslegg3jr" xml:space="preserve">{{Ynfoboks Ferkiezing
| foarige ferkiezings        = [[Fryske Steateferkiezings 2019|2019]]
| folgjende ferkiezings      = [[Fryske Steateferkiezings 2027|2027]]
| lân                        = Frisian_flag.svg
| lânlink                    = Fryslân
| datum                      = 15 maart 2023
| parlemint                  = [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Frysk Parlemint]]
| tal sitten                 = 43
| mearderheid                = 22
| oantsjutting               = Bewâldslju
| oantal                     = 5 deputearren
| opkomst                    = 65,6% {{opgong}} 6,5%
| formaasjewinner            = [[BoerBoargerBeweging|BBB]]
| nij kabinet                = [[Kolleezje-Brok II|Brok II]]
| earder kabinet             = [[Kolleezje-Brok I|Brok I]]
| begjin regearperioade      = 19 july 2023
| kaart-ferkiezingsútslaggen = Statenverkiezingen_Nederland_2023.svg
| tekst by kaart             = Grutste partij de provinsje
}}
{{Balkendiagram
| width    = 275px
| float    = right
| title    = Sitferdieling 2023
| widthl   = 60px
| left     = Partij
| barwidth = 155px
| middle   = Sitten
| widthr   = 60px
| right    = Ferskil
| caption  = Útslaggen fan lofts nei rjochts, ferlike mei [[Fryske Steateferkiezings 2019|2019]]|
| bars     =
{{Balken Sitferdieling|[[PvdD]]|#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}|1|1|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[SP]]|#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}|1|2|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[GL]]|#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}|3|3|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[PvdA]]|#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}|5|6|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[D66]]|#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}|1|2|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[CU]]|#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}|2|3|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[FNP]]|#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}|4|4|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[CDA]]|#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}|4|8|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[PBF]]|#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}|1|0|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[BBB]]|#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}|14|0|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[VVD]]|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}|3|4|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[JA21]]|#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}|1|0|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[PVV]]|#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}|2|3|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[FvD]]|#{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}|1|6|14}}
}}
De '''Fryske Steateferkiezings 2023''' binne de [[Ferkiezing|ferkiezings]] foar it [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Frysk Parlemint]] dy't op woansdei [[15 maart]] [[2023]] holden waarden. Mei dizze ferkiezings waarden de leden keazen fan de [[Provinsjale Steaten]], de [[folksfertsjintwurdiging]] fan [[Fryslân]] en it heechste bestjoerlik orgaan binnen de [[provinsje]].&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;[https://www.fryslan.frl/fy/provinsjale-steaten Fryslân.frl - Provinsjale Steaten]&lt;/ref&gt;

==Dielnimmende partijen==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |List
! Partij
! Listlûker
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 1
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:CDA_logo.svg|40px]]
| [[Kristen Demokratysk Appèl]]
| [[Friso Douwstra]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 2
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:Forum_voor_Democratie_logo.svg|40px]]
| [[Foarum foar Demokrasy]]
| [[Albert van Dijk]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 3
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:PvdA_logo_(2018–present).svg|40px]]
| [[Partij fan de Arbeid]]
| [[Edou Hamstra]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 4
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:VVD_logo_(2009–2020).svg|40px]]
| [[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy]]
| [[Avine Fokkens-Kelder]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 5
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:FNP_logo.png|40px]]
| [[Fryske Nasjonale Partij]]
| [[Sijbe Knol]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 6
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:GroenLinks_logo_(1994–present).svg|40px]]
| [[GrienLinks]]
| [[Charda Kuipers]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 7
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:ChristenUnie_logo.svg|40px]]
| [[KristenUny]]
| [[Matthijs de Vries]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 8
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:Party_for_Freedom_logo.svg|40px]]
| [[Partij foar de Frijheid]]
| [[Max Aardema]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 9
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:Socialistische_Partij_(nl_2006)_Logo.svg|40px]]
| [[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|Sosjalistyske Partij]]
| [[Hanneke Goede]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 10
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:D66_logo_(2019–present).svg|40px]]
| [[Demokraten 66]]
| [[Danny van der Weijde-Hoogstad]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 11
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:Party_for_the_Animals_logo.svg|40px]]
| [[Partij foar de Bisten]]
| [[Menno Brouwer]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 13
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:JA21_logo.svg|40px]]
| [[JA21|It Júste Antwurd 21]]
| [[Maarten Goudzwaard]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 15
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:Provinciaal_Belang_Fryslân_logo.png|40px]]
| [[Provinsjaal Belang Fryslân]]
| [[Sandra de Jong-Snip]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 17
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:BoerBurgerBeweging_logo.svg|40px]]
| [[BoerBoargerBeweging]]
| [[Abel Kooistra]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-12 mw-customtoggle-14 mw-customtoggle-16&quot;&gt;Partijen sûnder úteinlike fertsjintwurdiging [&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
|- id=&quot;mw-customcollapsible-12&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|50+|ljocht|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 12
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:50PLUS_(nl)_Logo.svg|40px]]
| [[50PLUS]]
| [[Herman Nota]]
|- id=&quot;mw-customcollapsible-14&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|BVNL|ljocht|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 14
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:BVNL_logo_(2023–present).svg|40px]]
| [[Belang fan Nederlân]]
| [[Johan Talsma]]
|- id=&quot;mw-customcollapsible-16&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|AWP|ljocht|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 16
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:AWP_logo_2022.png|40px]]
| [[Algemiene Wetterskipspartij]]
| [[Frans de Graaf]]
|}
== Oanrin ==
De oanrin nei dizze ferkiezings waard sterk kleure troch it [[Stikstofkrisis yn Nederlân|stikstofdossier]]. De plannen fan it kabinet om de útstjit drastysk te ferminderjen rekke de agraryske mienskip djip, en yn in provinsje dêr’t boeren in grutte rol spylje, waard dat fuortendaliks field. De [[Boereprotesten yn Nederlân (2019-no)|boereprotesten]] fan de jierren dêrfoar hiene in duorsum spoar lutsen, mei in groeiend gefoel ûnder in part fan de befolking dat de polityk te fier fan it plattelân ôf stie. Dat gefoel waard in wichtige motor yn de politike ferskowingen dy’t yn de oanrin nei de ferkiezings sichtber waarden.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1197285/friezen-yn-mearderheid-tsjin-lanlike-stikstofbelied Friezen yn mearderheid tsjin lanlike stikstofbelied - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt;

[[Foarum foar Demokrasy]], dat yn 2019 noch in grutte lanlike oerwinning helle hie, rekke yn en nei de [[Koroanafiruspandemy|koronajierren]] yntern fersnipele. Skandalen, ôfskiedingen en ideologyske ferskowingen soargen foar in delgong yn stipe, ek yn Fryslân. It útienfallen fan de partij makke romte foar nije bewegingen om dy kiezers op te fangen, en in grut part fan dy romte waard ynnommen troch de [[BoerBoargerBeweging]]. De BBB koe him profilearje as de stim fan boeren en plattelânsbewenners dy’t har net heard fielden troch de tradisjonele partijen. De partij groeide yn de peilingen moanne nei moanne, en waard yn Fryslân al gau sjoen as de nije rjochtse belofte dy’t de ûnfrede oer it stikstofbelied en it wantrouwen yn de oerheid in politike foarm joech.

Tagelyk bleaunen oare tema's op de aginda stean, lykas de takomst fan it Fryske [[lânskip]], de fraach hoe't sinne- en wynenerzjy in plak krije moasten, de posysje fan it [[Frysk]] yn [[Underwiis|ûnderwiis]] en oerheid, wentebou, kultuerjilden en de ekonomyske útdagings fan in fergriizgjende provinsje. Mar yn de praktyk waarden dy ûnderwerpen faak oerskaad troch de gruttere lanlike diskusjes dy't de ferkiezings dominearren. De kampanje waard dêrom in mjuks fan regionale belangen en lanlike ûnfrede, mei BBB as opkommende krêft.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

Op lofts wie der diskusje oer mooglike gearwurking tusken [[GrienLinks]] en [[Partij fan de Arbeid]]. Lanlik waard praat oer fierdere ôfstimming tusken beide partijen, mei it each op de fersnipeling. Yn Fryslân wie der in soad twifel oer sa’n gearwurking: binnen beide partijen waarden sawol strategyske foardielen as neidielen beneamd. Uteinlik keazen de partijen foar aparte listen, mar de diskusje oer gearwurking gong ek nei de ferkiezings ta troch.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1195026/lutz-jacobi-tsjin-fuzje-pvda-en-grienlinks-it-is-top-down-dat-steurt-my-freeslik Lutz Jacobi tsjin fúzje PvdA en GrienLinks: &quot;It is top-down, dat steurt my freeslik&quot; - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt;

==Utslach==
{{Sitferdieling
| byskrift = sitten
| lân = NL
| float = right
| kolommen = ja
|PvdD|SP|GL|PvdA|D66|CU|FNP|CDA|PBF|BBB|VVD|JA21|PVV|FVD
| PvdD = 1
| SP = 1
| GL = 3
| PvdA = 5
| D66 = 1
| CU   = 2
| FNP = 4
| CDA   = 4
| PBF = 1
| BBB = 14
| VVD = 3
| JA21 = 1
| PVV = 2
| FVD = 1
}}
Op 23 maart 2023 waard yn in iepenbiere sitting fan it sintraal stimburo yn Ljouwert de definitive útslach fêststeld.&lt;ref&gt;[https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/adviezen-en-publicaties/proces-verbalen/2023/3/27/proces-verbaal-uitslag-verkiezing-provinciale-staten-fryslan-2023 Proces-verbaal uitslag verkiezing Provinciale Staten Fryslân 2023]&lt;/ref&gt; De [[BoerBoargerBeweging|BBB]] waard mei 94.458 stimmen (goed foar 27,86 prosint fan de jildige stimmen) de grutste partij. Dêrmei kaam de partij út it neat yn de Steaten mei 14 sitten. De [[PvdA]] einige as twadde mei 36.023 stimmen en fiif sitten. It [[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]] en de [[Fryske Nasjonale Partij|FNP]] folgen mei respektivelik mei elk fjouwer sitten. De [[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]] en [[GL]] behellen elk trije sitten. [[KristenUny|CU]] en [[Partij foar de Frijheid|PVV]] krigen beide twa sitten. [[Foarum foar Demokrasy|FVD]], [[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]], [[Partij foar de Dieren|PvdD]], [[D66]], [[JA21]] en [[Provinsjaal Belang Fryslân|PBF]] hellen elk ien sit. [[BVNL]], [[50PLUS|50+]] en [[Algemiene Wetterskipspartij|AWP]] bleaunen ûnder de [[kiesdrompel]] en behellen gjin sit.

Yn ferliking mei de foarige ferkiezings liet benammen BBB in sterke groei sjen, wylst FVD dúdlikerwize fiif sitten ferlear. Ek it CDA helle fjouwer minder sitten as by de foarige ferkiezings.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+Ferkiezingsútslach Fryske Steateferkiezings 2023
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Partij
! Stimmen
!  %
!+/-
! style=&quot;color: lightgray&quot; | [[Evenredich oanpart|E.O.]]
! style=&quot;color: lightgray&quot; | [[D'hondt-metoade|D.H.]]
! Sitten
! +/-
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | BBB
| 94.458
| 27,9%
| align=&quot;right&quot; |{{opgong}} 27,9%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 12,38
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 14,00&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
| 14
| {{opgong}} 14
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |PvdA
| 36.023
| 10,6%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 2,8%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 4,72
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 5,34
| 5
| {{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |CDA
| 29.669
| 8,7% 
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 7,9%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 3,89
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 4,40
| 4
| {{delgong}} 4
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |FNP
| 27.298
| 8,1%
| align=&quot;right&quot; |{{opgong}} 0,1%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 3,58
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 4,05
| 4
| {{stagnaasje}}
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | VVD
| 22.843
| 6,7%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 2,7%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 2,99
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 3,39
| 3
| {{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |GL
| 22.181
| 6,5%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 1,1%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 2,91
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 3,29
| 3
| {{stagnaasje}}
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |CU
| 17.883 
| 5,3%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 1,3%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 2,34
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 2,65
| 2
| {{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |PVV
| 15.102
| 4,5%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 1,3%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,98
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 2,24
| 2
| {{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | FVD
| 12.366
| 3,6%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 9,8%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,62
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,83
| 1
| {{delgong}} 5
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | SP
| 11.724
| 3,5%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 1,7%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,54
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,74
| 1
| {{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | PvdD
| 11.402
| 3,4%
| align=&quot;right&quot; |{{opgong}} 0,1%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,49
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,69
| 1
| {{stagnaasje}}
|-
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | D66
| 11.237
| 3,3%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 0,8%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,47
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,67
| 1
| {{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | JA21
| 9.096
| 2,7%
| align=&quot;right&quot; |{{opgong}} 2,7%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,19
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,35
| 1
| {{opgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | PBF
| 6.891
| 2,0%
| align=&quot;right&quot; |{{opgong}} 0,2%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 0,90
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,02
| 1
| {{opgong}} 1
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Effektive stimmen
!328.173
!96,8%
!-
! style=&quot;color: lightgray&quot; | 43
! style=&quot;color: lightgray&quot; | 48,64
!43
!0
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BVNL&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BVNL|ljocht|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | BVNL
| 6.033
| 1,8%
| align=&quot;right&quot; |{{opgong}} 1,8%
|
|
|
|
|- id=&quot;mw-customcollapsible-50+&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|50+|ljocht|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | 50+
| 2.903
| 0,9%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 1,7%
|
|
|
| {{delgong}} 1
|- id=&quot;mw-customcollapsible-AWP&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|AWP|ljocht|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | AWP 
| 1.971 
| 0,6%
| align=&quot;right&quot; |{{opgong}} 0,6%
|
|
|
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Fergriemde stimmen
!10.907
!3,2%
! colspan=&quot;5&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-BVNL mw-customtoggle-50+ mw-customtoggle-AWP&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jildige stimmen
!339.080
!100%
! colspan=&quot;5&quot; |
|}

=== Metoade ===
De 43 sitten yn de Provinsjale Steaten fan Fryslân waarden ferdield mei de [[D'Hondt-metoade]]. Dizze metoade hie in fiktive parlemintsgrutte fan 48,64 sitten nedich om de 43 hiele sitten te ferdielen. Troch dizze ferdielmetoade krige de BoerBurgerBeweging 14 sitten tawezen. Dat binne der twa mear as je mei in strikt [[evenredich oanpart|evenredige oanpart]] fan 12,38 sitten ferwachtsje soe. Dit gong ten koste fan Foarum foar Demokrasy (1,62 sitten) en de Sosjalistyske Partij (1,54 sitten) dy't beide ien sit krigen ynstee fan twa.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+Oare saken
! colspan=&quot;2&quot; |Kiesgerjochtigden
!519.118
!100%
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Net-stimmers|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |Net opkaam
|178.464
|34,4%
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Opkomst
!340.654
!65,6%
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |Ûnjildich
|730
|0,14%
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Blanko|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |Blanko
|844
|0,16%
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jildige stimmen
!339.080
!65,3%
|-
| colspan=&quot;2&quot; |'''Kiesdieler'''
|7.885,58&lt;ref&gt;De kiesdieler wurdt bepaald troch it oantal jildige stimmen te dielen troch it totale oantal fan 43 sitten.&lt;/ref&gt;
|1,5%
|-
| colspan=&quot;2&quot; |'''Kiesdrompel'''
|6.747,00&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;De kiesdrompel folget de 43e sit neffens de D'Hondt-metoade dy't útkomt op de 14e sit fan de BBB. De kiesdrompel wurdt dus fêststeld op 94.458 / 14 = 6.747.&lt;/ref&gt;
|1,3%
|-
| colspan=&quot;2&quot; |'''Foarkarsdrompel'''
|1.971,40&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;De foarkarsdrompel wurdt bepaald troch 25% fan de kiesdieler te nimmen.&lt;/ref&gt;
|0,38%
|}

== Utslach de gemeente ==
De útslach lit sjen dat de BBB yn alle gemeenten de grutste partij waard. Benammen yn de Stellingwerven wie de stipe grut, mei sa'n 41% fan de effektive stimmen. Ek yn De Fryske Marren, Noardeast-Fryslân, Opsterlân, Dantumadiel, Achtkarspelen en op de Waadeilannen kaam de partij boppe de 30%. Allinnich yn Ljouwert bleau BBB mei 18% dúdlik ûnder it provinsjaal gemiddelde.

Yn de stêd Ljouwert wie it byld sawisa mear ferspraat. Dêr hellen PvdA en GrienLinks relatyf hege persintaazjes fan respektivelik 16 en 12 persint. Ek SP, D66 en PvdD diene it dêr relatyf goed yn ferliking mei oare gemeenten. Ek op de Waadeilannen helle de PvdA mei 18% in relatyf hege skoare. De FNP liet benammen yn Noardeast-Fryslân, Tytsjerksteradiel en Waadhoeke in sterke posysje sjen, mei oandielen fan boppe de 10%. It CDA behelle benammen yn de [[Fryske Wâlden|Wâlden]] rûn de 11%, ûnder mear yn Achtkarspelen, Dantumadiel en Noardeast-Fryslân.

Opfallend wie fierder it relatyf hege oandiel fan de KristenUny yn Dantumadiel, Achtkarspelen en Smellingerlân, dêr’t de partij minstens 10% fan de stimmen krige. De PVV helle yn guon gemeenten, lykas Achtkarspelen, Dantumadiel en Harns, boppe de 6 persint. Op It Hearrenfean hellen benammen de liberale partijen VVD en D66 in heger oandiel as yn in soad oare gemeenten en de VVD skoarde ek op de Waadeilannen en yn Harns heech.

Oer it generaal is der in ferskil te sjen tusken de mear ferstedske gemeenten en it plattelân. Yn Ljouwert, Smellingerlân ([[Drachten]]), It Hearrenfean en Harns bleau it stimpersintaazje fan BBB efter by dat yn in protte plattelânsgemeenten, wylst oare partijen dêr relatyf sterker foar it ljocht kamen.
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+Ferdieling fan effektive stimmen (%) de gemeente (op folchoarder fan lofts nei rjochts)
! colspan=&quot;2&quot; |
{| width=&quot;100%&quot;
| width=&quot;15&quot; |
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}|[[Partij foar de Dieren|PvdD]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}|[[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}|[[GrienLinks|GL]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}|[[Partij fan de Arbeid|PvdA]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}|[[Demokraten 66|D66]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}|[[KristenUny|CU]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}|[[Fryske Nasjonale Partij|FNP]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}|[[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}|[[Provinsjaal Belang Fryslân|PBF]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}|[[BoerBoargerBeweging|BBB]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}|[[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}|[[JA21]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}|[[Partij foar de Frijheid|PVV]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}|[[Foarum foar Demokrasy|FVD]]}}
|}
|-
| style=&quot;width:195px; text-align:left;&quot; |[[Ofbyld:Leeuwarden_vlag_2014.svg|border|20px]] [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:5.42%%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.71%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:12.06%;&quot; |'''12'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:15.91%;&quot; |'''16'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:5.05%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.16%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:6.85%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.27%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.66%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:18.02%;&quot; |'''18'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.68%;&quot; |'''8'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.22%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.40%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.61%;&quot; |'''4'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Smallingerland_flag.svg|border|20px]] [[Smellingerlân]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.01%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.65%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.70%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:11.07%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.64%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:10.07%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:5.94%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.89%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:3.18%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:22.67%;&quot; |'''23'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.82%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.35%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:5.39%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.62%;&quot; |'''5'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Tytsjerksteradiel_flag.svg|border|20px]] [[Tytsjerksteradiel]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.95%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.33%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.18%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:9.98%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.89%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:6.52%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:11.81%;&quot; |'''12'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.27%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.44%;&quot; |'''1'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:27.72%;&quot; |'''28'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:5.71%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.67%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.36%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.15%;&quot; |'''3'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Heerenveen_flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.66%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.14%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:7.35%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:13.60%;&quot; |'''14'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:4.66%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.05%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:7.45%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.10%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.79%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:25.52%;&quot; |'''26'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:9.24%;&quot; |'''9'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.64%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.05%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.74%;&quot; |'''4'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Waadhoeke_vlag.svg|border|20px]] [[De Waadhoeke|Waadhoeke]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.02%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.61%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.45%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:10.03%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.44%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.18%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:11.30%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.87%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.62%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:31.23%;&quot; |'''31'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.14%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.59%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.04%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.49%;&quot; |'''3'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Súdwest-Fryslân_Gemeentevlag.svg|border|20px]] [[Súdwest-Fryslân]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.15%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.34%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.70%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:10.61%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.69%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.87%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:9.44%;&quot; |'''9'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:10.51%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.98%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:29.84%;&quot; |'''30'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.59%;&quot; |'''8'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.81%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:3.92%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.54%;&quot; |'''4'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_Harns.png|border|20px]] [[Harns (gemeente)|Harns]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:4.53%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.18%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.51%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:13.72%;&quot; |'''14'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.26%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.72%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:3.92%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.48%;&quot; |'''9'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.76%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:24.61%;&quot; |'''25'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:8.81%;&quot; |'''9'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.77%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:6.36%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.38%;&quot; |'''4'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flag of Opsterland.svg|border|20px]] [[Opsterlân]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.92%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.06%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.36%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:9.84%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.75%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:7.02%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:10.41%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:6.75%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.90%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:32.56%;&quot; |'''33'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.04%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:1.98%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:3.94%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.45%;&quot; |'''3'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_Dantumadiel.png|border|20px]] [[Dantumadiel]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.87%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.90%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:3.43%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:6.86%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:1.63%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:11.55%;&quot; |'''12'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:9.19%;&quot; |'''9'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.46%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.21%;&quot; |'''1'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:33.47%;&quot; |'''33'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:3.33%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.51%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:6.33%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.27%;&quot; |'''4'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_Noardeast-Fryslân.svg|border|20px]] [[Noardeast-Fryslân]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.85%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.55%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:4.13%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:6.09%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:1.73%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:7.76%;&quot; |'''8'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:12.26%;&quot; |'''12'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.10%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.27%;&quot; |'''1'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:34.66%;&quot; |'''35'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:4.52%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.65%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.68%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.76%;&quot; |'''4'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_Skylge.png|border|20px]][[Ofbyld:Flag_of_Ameland.svg|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Flylân.PNG|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Skiermûntseach.png|border|20px]] [[Waadeilannen]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:4.04%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.62%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.22%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:17.53%;&quot; |'''18'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.99%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.77%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:2.24%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:6.82%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:4.34%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:31.65%;&quot; |'''32'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:11.28%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.29%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:3.09%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:2.14%;&quot; |'''2'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flag of Achtkarspelen.svg|border|20px]] [[Achtkarspelen]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.56%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.16%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:3.29%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:6.89%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:1.42%;&quot; |'''1'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:10.21%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:10.13%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.28%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.42%;&quot; |'''1'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:31.91%;&quot; |'''32'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:3.88%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.03%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:7.70%;&quot; |'''8'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:6.12%;&quot; |'''6'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_De_Fryske_Marren.png|border|20px]] [[De Fryske Marren]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.52%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.39%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:4.95%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:8.31%;&quot; |'''8'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.92%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.62%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:10.16%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.57%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.77%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:35.21%;&quot; |'''35'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.84%;&quot; |'''8'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.14%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.14%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.46%;&quot; |'''3'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Ooststellingwerf_flag.svg|border|20px]] [[Eaststellingwerf]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:4.12%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.54%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.33%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:9.30%;&quot; |'''9'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.67%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.58;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:3.44%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:6.09%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.78%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:40.74%;&quot; |'''41'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.14%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.18%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.55%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.54%;&quot; |'''4'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Weststellingwerf_flag.svg|border|20px]] [[Weststellingwerf]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.67%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.46%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.82%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:8.77%;&quot; |'''9'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.80%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.70%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:2.24%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.11%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.48%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:40.60%;&quot; |'''41'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.91%;&quot; |'''8'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.41%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:5.37%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.65%;&quot; |'''4'''
|}
|-
! [[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
!
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.47%;&quot; |3
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.57%;&quot; |4
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.76%;&quot; |7
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:10.98%;&quot; |11
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.42%;&quot; |3
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:5.45%;&quot; |5
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:8.32%;&quot; |8
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.04%;&quot; |9
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.10%;&quot; |2
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:28.78%;&quot; |29
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.96%;&quot; |7
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.77%;&quot; |3
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.60%;&quot; |5
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.77%;&quot; |4
|}
|}

== Formaasje ==
{{Sitferdieling
| byskrift = sitten
| lân = NL
| float = right
| kolommen = ja
|Lofts|CU|FNP|CDA|BBB|Rjochts
| Lofts = 11
| FNP = 4
| CU   = 2
| CDA   = 4
| BBB = 14
| Rjochts = 8
}}
De ferkenner wie [[Chris Stoffer]] fan de SGP dy't op 22 maart begûn.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1200320/alle-steatefraksjes-akkoart-mei-foardracht-chris-stoffer-as-ferkenner Omrop Fryslân - Alle Steatefraksjes akkoart mei foardracht Chris Stoffer as ferkenner]&lt;/ref&gt; De partijleaze [[boargemaster]] fan [[Achtkarspelen|Achterkarspelen]] [[Oebele Brouwer]] waard dêrnei op 5 april foardroegen as formateur.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1201145/oebele-brouwer-formateur-foar-nije-provinsjale-koalysje Omrop Fryslân - Oebele Brouwer formateur foar nije provinsjale koälysje]&lt;/ref&gt; De formaasje fan in nij kolleezje fan Deputearre Steaten ferrûn dêrnei net sûnder swierrichheden. Yn earste ynstânsje waard de [[Partij fan de Arbeid]] by de ûnderhannelings behelle, mar dy partij luts har op 20 juni werom út de beëage koälysje.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1211811/formaasje-nije-provinsjebestoer-rint-fest-pvda-stapt-ut-underhannelings Omrop Fryslân - Formaasje nije provinsjebestoer rint fêst; PvdA stapt út ûnderhannelings]&lt;/ref&gt; De reden hjirfoar wiene de soargen oer foarnommen besunigings op natoer en kultuer.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1212079/pvda-gewest-fryslan-stipet-beslut-hamstra-om-ut-koalysje-te-stappen Omrop Fryslân - PvdA-gewest Fryslân stipet beslút Hamstra om út koälysje te stappen]
&lt;/ref&gt; Op 23 juni waard oanjûn dat de PvdA ferfongen waard troch de FNP.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1212033/fnp-ferfangt-pvda-by-koalysje-underhannelingen-vvd-bot-teloarsteld Omrop Fryslân - FNP ferfangt PvdA by koälysje-ûnderhannelingen, VVD bot teloarsteld]&lt;/ref&gt;

Op 13 july wiene de fiif beëage deputearren bekend.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1214199/fryslan-hat-it-jongste-kolleezje-fan-deputearre-steaten-fan-nederlan-dit-binne-se Fryslân hat it jongste kolleezje fan Deputearre Steaten fan Nederlân: dit binne se - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt; Nei in formaasje fan rom fjouwer moannen waard der in nij [[Kolleezje fan Deputearre Steaten]] foarme besteande út de [[BoerBoargerBeweging|BoerBurgerBeweging]], it [[CDA]], de [[Fryske Nasjonale Partij]] en de [[KristenUny]]. Dizze sintrum-rjochtse koälysje hie meïnoar in mearderheid fan 24 fan de 43 sitten yn de Fryske Steaten. It koalysje-akkoart mei de titel 'Oparbeidzje foar Fryslân' waard op 19 july 2023 presintearre.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1214539/romme-mearderheid-foar-de-fiif-deputearren-mar-ek-grutte-soargen-oer-provinsjale-finansjes Omrop Fryslân - Romme mearderheid foar de fiif deputearren, mar ek grutte soargen oer provinsjale finânsjes]
&lt;/ref&gt;

== Keazen leden en deputearren ==
De kiesdrompel foar kandidaten waard mei 25% fan de kiesdieler fêststeld op 1.972 stimmen.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Hjirtroch waarden 24 kandidaten mei foarkarsstimmen selektearre en 19 fia de listfolchoarder. Femke Wiersma fan de BBB stie as listtriuwer op in 28e plak, maar waard streekrjocht ferkeazen troch stipe fan 8.206 stimmers. Dochs naam se har sit net yn om't se inkeld kandidaat-deputearre wie.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1200401/definitive-utslach-steateferkiezingen-bekend-dit-binne-de-43-steateleden Definitive útslach Steateferkiezingen bekend: dit binne de 43 Steateleden - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt; Frederique Kosse behelle 2.426 foarkarsstimmen, mar kaam net yn ’e Steaten om't de [[Partij foar de Bisten]] net genôch stimmen helle hie foar in twadde sit. 

De earste 43 leden fan de Fryske Steaten waarden op [[29 maart]] [[2023]] ynstallearre.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1200722/fryske-steateleden-ynstallearre-harkje-nei-inoar-en-meitsje-ferbining Omrop Fryslân - Fryske Steateleden ynstallearre: &quot;Harkje nei-inoar en meitsje ferbining&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Op [[19 july]] [[2023]] waarden de fiif deputearren presintearre.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|+Oersjoch fan de keazen leden (oant 27 septimber 2023)
! colspan=&quot;3&quot; |Fraksje (#)
!Namme
!Wenplak
!Gemeente
!Stimmen
!Seleksje
!M/F
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}&quot; |
|CDA
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Friso|Douwstra}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|18.005
|Deputearre
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
|FNP
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Sijbe|Knol}}
|Sint Anne
|Waadhoeke
|11.623
|Deputearre
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}&quot; |
|CU
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Matthijs de|Vries}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|10.615
|Deputearre
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |28
|{{SortNamme|Femke|Wiersma}}
|Holwert
|Noardeast-Fryslân
|8.206
|Deputearre
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |N
|{{SortNamme|Eke|Folkerts}}
|Aldebiltsyl
|Waadhoeke
|0
|Deputearre
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Abel|Kooistra}}
|Wergea
|Ljouwert
|54.276
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}&quot; |
|PvdA
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Edou|Hamstra}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|21.347
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}&quot; |
|GL
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Charda|Kuipers}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|13.820
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}&quot; |
|PVV
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Max|Aardema}}
|Drachten
|Smellingerlân
|11.960
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}&quot; |
|SP
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Hanneke|Goede}}
|Snits
|Súdwest-Fryslân
|8.081
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}&quot; |
|FVD
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Albert van|Dijk}}
|Stroobos
|Achtkarspelen
|6.980
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |3
|{{SortNamme|Dieuwke|Bakker}}
|Menaam
|Waadhoeke
|6.499
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}&quot; |
|JA21
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Maarten|Goudzwaard}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|6.182
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}&quot; |
|D66
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Danny van der|Weijde-Hoogstad}}
|Lippenhuzen
|Opsterlân
|5.555
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}&quot; |
|PvdD
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Menno|Brouwer}}
|Burgum
|Tytsjerksteradiel
|5.147
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
|FNP
| align=&quot;right&quot; |2
|{{SortNamme|Dinie|Visser}}
|Snits
|Súdwest-Fryslân
|4.767
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |2
|{{SortNamme|Auke|Talsma}}
|Dronryp
|Waadhoeke
|4.209
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}&quot; |
|PBF
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Sandra de|Jong-Snip}}
|Drachten
|Smellingerlân
|4.123
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}&quot; |
|PvdA
| align=&quot;right&quot; |2
|{{SortNamme|Christa|Oosterbaan}}
|West-Skylge
|Skylge
|3.254
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}&quot; |
|CDA
| align=&quot;right&quot; |3
|{{SortNamme|Karin van der|Velde-Ronda}}
|Nyegea
|Smellingerlân
|2.914
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |4
|{{SortNamme|Harm|Wiegersma}}
|Rinsumageast
|Dantumadiel
|2.577
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |6
|{{SortNamme|Froukje de|Jong-Krap}}
|Sint Anne
|Waadhoeke
|2.132
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |7
|{{SortNamme|Freerk|Abma}}
|De Gordyk
|Opsterlân
|2.067
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}&quot; |
|GL
| align=&quot;right&quot; |3
|{{SortNamme|Elsa van der|Hoek}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|1.726
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}&quot; |
|VVD
| align=&quot;right&quot; |2
|{{SortNamme|Eric ter|Keurs}}
|Drachten
|Smellingerlân
|1.319
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |14
|{{SortNamme|Oene|Marinus}}
|Bakkefean
|Opsterlân
|1.236
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |12
|{{SortNamme|Cor|Keuning}}
|It Hearrenfean
|It Hearrenfean
|1.132
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
|FNP
| align=&quot;right&quot; |4
|{{SortNamme|Sita|Land-Dotinga}}
|Surhuzum
|Achtkarspelen
|1.050
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |5
|{{SortNamme|Robert|Lenes}}
|Rottum
|De Fryske Marren
|1.041
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |8
|{{SortNamme|Natalie|Nauta}}
|Tersoal
|Súdwest-Fryslân
|1.006
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}&quot; |
|CDA
| align=&quot;right&quot; |2
|{{SortNamme|Aebe|Aalberts}}
|Damwâld
|Dantumadiel
|894
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}&quot; |
|GL
| align=&quot;right&quot; |2
|{{SortNamme|Jochem|Knol}}
|Beetstersweach
|Opsterlân
|794
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |9
|{{SortNamme|Ursela|Lolkema}}
|Ousternijegea
|De Fryske Marren
|782
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}&quot; |
|PvdA
| align=&quot;right&quot; |3
|{{SortNamme|Klaas|Zwart}}
|Snakkerbuorren
|Ljouwert
|774
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}&quot; |
|PvdA
| align=&quot;right&quot; |4
|{{SortNamme|Jaap|Stalenburg}}
|It Hearrenfean
|It Hearrenfean
|767
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |10
|{{SortNamme|Carin|Stam}}
|Aldehaske
|De Fryske Marren
|749
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}&quot; |
|PVV
| align=&quot;right&quot; |2
|{{SortNamme|Harrie|Graansma}}
|Boelensloane
|Achtkarspelen
|643
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}&quot; |
|VVD
| align=&quot;right&quot; |3
|{{SortNamme|Martijn|Brands}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|578
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}&quot; |
|CDA
| align=&quot;right&quot; |4
|{{SortNamme|Martin|Kruis}}
|Snits
|Súdwest-Fryslân
|546
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}&quot; |
|PvdA
| align=&quot;right&quot; |5
|{{SortNamme|Daan|Olivier}}
|It Hearrenfean
|It Hearrenfean
|420
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |11
|{{SortNamme|Jan|Porsius}}
|Haskerdiken
|It Hearrenfean
|399
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |13
|{{SortNamme|Debora|Helfferich-Zijlstra}}
|Jelsum
|Ljouwert
|354
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}&quot; |
|CDA
| align=&quot;right&quot; |5
|{{SortNamme|Attje|Meekma}}
|Sibrandahûs
|Dantumadiel
|1.168
|Ferfanger (D)&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;[https://defryskemarren.nieuws.nl/nieuws/provinciale-staten-in-fryslan-weer-compleet Provinsjale Steaten yn Fryslân wer kompleet - De Fryske Marren Nijs]&lt;/ref&gt;
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}&quot; |
|VVD
| align=&quot;right&quot; |4
|{{SortNamme|Gerda|Bos-Jonkman}}
|De Falom
|Dantumadiel
|589
|Ferfanger (W)&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[https://www.jouregio.nl/2023/07/22/gedeputeerden-benoemd-statenleden-beedigd/ Gedeputeerden benoemd, Statenleden beëdigd – Jouregio]&lt;/ref&gt;
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
|FNP
| align=&quot;right&quot; |5
|{{SortNamme|Gerben van der|Mei}}
|Tsjummearum
|Waadhoeke
|260
|Ferfanger (W)&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://www.fnp.frl/blog/nijs/steatelid-fedde-breeuwsma-makket-plak-foar-gerben-van-der-mei/ Steatelid Fedde Breeuwsma makket plak foar Gerben van der Mei - FNP]&lt;/ref&gt;
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}&quot; |
|CU
| align=&quot;right&quot; |4
|{{SortNamme|Petra|Ellens}}
|Aldlemmer
|Weststellingwerf
|235
|Ferfanger (W/D)&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1216109/kommisjelid-ellens-ferfangt-skorste-margreet-jonker-yn-steatefraksje-christenunie Kommisjelid Ellens ferfangt skorste Margreet Jonker yn Steatefraksje ChristenUnie - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt;
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
|FNP
| align=&quot;right&quot; |6
|{{SortNamme|Tjitte|Hemstra}}
|Wytgaard
|Ljouwert
|168
|Ferfanger (D)&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}&quot; |
|CU
| align=&quot;right&quot; |5
|{{SortNamme|Douwe van|Oosten}}
|Bûtenpost
|Achtkarspelen
|156
|Ferfanger (W)&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}&quot; |
|VVD
| align=&quot;right&quot; |1
|&lt;s&gt;{{SortNamme|Avine|Fokkens-Kelder}}&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Ljouwert&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Ljouwert&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;15.882&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Weromlutsen&lt;/s&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1213511/avine-fokkens-foardroegen-as-nije-boargemaster-fan-gemeente-hearrenfean Avine Fokkens foardroegen as nije boargemaster fan gemeente Hearrenfean - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt;
|&lt;s&gt;♀️&lt;/s&gt;
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}&quot; |
|CU
| align=&quot;right&quot; |2
|&lt;s&gt;{{SortNamme|Margreet|Jonker}}&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Westergeast&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Noardeast-Fryslân&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;2.024&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Weromlutsen&lt;/s&gt;&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1216008/partijbestjoer-christenunie-skorst-steatelid-margreet-jonker-fanwege-klacht Partijbestjoer ChristenUnie skorst Steatelid Margreet Jonker fanwege klacht - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt;
|&lt;s&gt;♀️&lt;/s&gt;
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}&quot; |
|CU
| align=&quot;right&quot; |3
|&lt;s&gt;{{SortNamme|Jantsje van der|Veen-Zeilstra}}&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Eastermar&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Tytsjerksteradiel&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;949&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Weromlutsen&lt;/s&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1225107/folsleine-steatefraksje-christenunie-fryslan-wurdt-tydlik-ferfongen Folsleine steatefraksje ChristenUnie Fryslân wurdt tydlik ferfongen - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt;
|&lt;s&gt;♀️&lt;/s&gt;
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
|FNP
| align=&quot;right&quot; |3
|&lt;s&gt;{{SortNamme|Fedde|Breeuwsma}}&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Dokkum&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Noardeast-Fryslân&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;649&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Weromlutsen&lt;/s&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|&lt;s&gt;♂️&lt;/s&gt;
|-
! colspan=&quot;3&quot; |[[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
!Man-frouferhâlding
! colspan=&quot;4&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#F765BF; width:{{#expr:100*20/48}}%;&quot; |♀️ 20 (42%)
| style=&quot;background:#56A3F4; width:{{#expr:100*28/48}}%;&quot; |♂️ 28 (58%)
|}
!48
|}

=== Ferfangers ===
FNP'er Fedde Breeuwsma luts him op 17 april werom om plak te meitsjen foar Gerben van der Mei.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Op 29 juny waard [[Avine Fokkens|Avine Fokkens-Kelder]] fan de VVD foardroegen as boargemaster fan It Hearrenfean.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Sy waard op 22 july ferfongen troch Gerda Bos-Jonkman. Jantsje van der Veen-Zeilstra luts har fanwege sûnens werom en waard ferfongen troch Douwe van Oosten.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

Deputearre Sijbe Knol waard ferfongen troch Tjitte Hemstra en deputearre Matthijs de Vries troch Jantsje van der Veen-Zeilstra.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Deputearre Friso Douwstra waard ferfongen troch Attje Meekma.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; De lêste ferfangers fan de deputearren binne op [[27 septimber]] [[2023]] beëdige.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; It oantal ferkeazen froulju kaam op dat momint op 20 (42%) en it oantal manlju op 28 (58%).

== Regionale ferdieling ==
Op basis fan komôf fan de steateleden en deputearren binne de gemeenten Dantumadiel, Achtkarspelen, Opsterlân, Waadhoeke (ynklusyf Harns) en Ljouwert relatyf sterk fertsjintwurdige yn de Provinsjale Staten. Ut dizze gebieten komme, yn ferhâlding ta it ynwennertal, mear leden fan it provinsjaal bestjoer as evenredich sjoen ferwachte wurde mei.

De Waadeilannen, It Hearrenfean en Smellingerlân komme sawat oerien mei in evenredige fertsjintwurdiging.

De Fryske Marren, Súdwest-Fryslân, Tytsjerksteradiel, Noardeast-Fryslân, en de Stellingwerven binne relatyf minder fertsjintwurdige. Ut dizze gemeenten komme, yn ferhâlding ta it ynwennertal, minder leden fan it provinsjaal bestjoer as evenredich sjoen ferwachte wurde mei.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+Ferdieling fan sitten en deputearren de regio&lt;ref&gt;[https://data.overheid.nl/dataset/be8b7869-4a12-4446-abab-5cd0a436dc4f Overheid.nl - Dataset Verkiezingsuitslagen Provinciale Staten 2023]&lt;/ref&gt;
!Gemeente(n)
!Stimmen
![[Evenredich oanpart|E.O.]]
!Sitten
!Deputearren
!Totaal
!+/-
!% E.O.
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_Dantumadiel.png|border|20px]] [[Dantumadiel]]
|10.309
|1,46
|4
|
|4
| {{Opgong}} 3
|274%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flag of Achtkarspelen.svg|border|20px]] [[Achtkarspelen]]
|14.629
|2,07
|4
|
|4
| {{Opgong}} 2
|193%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flag of Opsterland.svg|border|20px]] [[Opsterlân]]
|16.554
|2,34
|4
|
|4
| {{Opgong}} 2
|171%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Waadhoeke_vlag.svg|border|20px]] [[De Waadhoeke|Waadhoeke]] + [[Ofbyld:Flagge_fan_Harns.png|border|20px]] [[Harns (gemeente)|Harns]]
|32.109
|4,55
|4
|2
|6
| {{Opgong}} 1
|132%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Leeuwarden_vlag_2014.svg|border|20px]] [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]]
|59.326
|8,40
|9
|2
|11
| {{Opgong}} 3
|131%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_Skylge.png|border|20px]][[Ofbyld:Flag_of_Ameland.svg|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Flylân.PNG|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Skiermûntseach.png|border|20px]] [[Waadeilannen]]
|6.117
|0,87
|1
|
|1
|{{Stagnaasje}}
|115%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Heerenveen_flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]]
|26.210
|3,71
|4
|
|4
|{{Stagnaasje}}
|108%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Smallingerland_flag.svg|border|20px]] [[Smellingerlân]]
|27.625
|3,91
|4
|
|4
|{{Stagnaasje}}
|102%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_De_Fryske_Marren.png|border|20px]] [[De Fryske Marren]]
|28.658
|4,06
|3
|
|3
| {{Delgong}} 1
|74%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Súdwest-Fryslân_Gemeentevlag.svg|border|20px]] [[Súdwest-Fryslân]]
|47.241
|6,69
|4
|
|4
| {{Delgong}} 3
|60%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Tytsjerksteradiel_flag.svg|border|20px]] [[Tytsjerksteradiel]]
|17.829
|2,52
|1
|
|1
| {{Delgong}} 2
|40%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_Noardeast-Fryslân.svg|border|20px]] [[Noardeast-Fryslân]]
|24.259
|3,43
|
|1
|1
| {{Delgong}} 2
|29%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Weststellingwerf_flag.svg|border|20px]][[Ofbyld:Ooststellingwerf_flag.svg|border|20px]] [[Stellingwerven]]
|28.214
|3,99
|1
|
|1
| {{Delgong}} 3
|25%
|-
![[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
!339.080
!48
!43
!5
!48
!0
!100%
|}
== Boarnen ==
&lt;references /&gt;

== Navigaasje ==
{{Navigaasje Fryske Ferkiezings}}
[[Kategory:Barren yn 2023]]
[[Kategory:Ferkiezings yn Fryslân]]
[[Kategory:Steaten fan Fryslân]]</text>
      <sha1>6ebniumxbgsnrc7yj9brvatslegg3jr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Ynfoboks plak yn Ruslân</title>
    <ns>10</ns>
    <id>190808</id>
    <revision>
      <id>1223918</id>
      <parentid>1223512</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T20:43:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1223918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3609" sha1="0bk8wkmzpytk0irdvr3b517e1slsg46" xml:space="preserve">{{Ynfoboks generyk
| bgcolor  = #E6EEF5
| kop      = {{{namme|}}}
| soort    = [[File:Flag of Russia.svg|25px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp; Plak yn Ruslân
| image    = {{{ôfbylding|}}}
| caption  = {{{ôfbyldingstekst|}}}
| imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}}

&lt;!-- EMblemen --&gt;
| kop1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|Symboalen}}
| breed1 =
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
{{#if:{{{flagge|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{flagge}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
{{#if:{{{wapen|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{wapen}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
&lt;/div&gt;

&lt;!-- BESTJOER --&gt;
| kop2     = Bestjoer
| head2_1  = Lân                 | item2_1 = {{{lân|Ruslân}}}
| head2_2  = Federaal distrikt   | item2_2 = {{{federaal distrikt|}}}
| head2_3  = Oblast              | item2_3 = {{{oblast|}}}
| head2_4  = Kraj                | item2_4 = {{{kraj|}}}
| head2_5  = Republyk            | item2_5 = {{{republyk|}}}
| head2_6  = Rajon               | item2_6 = {{{rajon|}}}
| head2_7  = Boargemaster        | item2_7 = {{{boargemaster|}}}
| head2_8  = Stedsyndieling      | item2_8 = {{{stedsyndieling|}}}

&lt;!-- SIFERS --&gt;
| kop3     = Sifers
| head3_1  = Ynwennertal       | item3_1 = {{{ynwennertal|}}}
| head3_2  = Oerflak           | item3_2 = {{{oerflak|}}}
| head3_3  = Befolkingsticht.  | item3_3 = {{{befolkingstichtens|}}}
| head3_4  = Stêdekloft        | item3_4 = {{{stêdekloft|}}}
| head3_5  = Hichte            | item3_5 = {{{hichte|}}}

&lt;!-- OAR --&gt;
| kop4     = Oar
| head4_1  = Stifting        | item4_1 = {{{stifting|}}}
| head4_2  = Ferkearsieren   | item4_2 = {{{ferkearsieren|}}}
| head4_3  = Postkoade       | item4_3 = {{{postkoade|}}}
| head4_4  = Netnûmer        | item4_4 = {{{netnûmer|}}}
| head4_5  = Tiidsône        | item4_5 = {{{tiidsône|}}}
| head4_6  = Simmertiid      | item4_6 = {{{simmertiid|}}}
| head4_7  = Koördinaten     | item4_7 = {{{koördinaten|}}}

&lt;!-- FOTO'S --&gt;
| image0   = {{{ôfbylding2|}}}
| caption0 = {{{ôfbyldingstekst2|}}}
| image1   = {{{ôfbylding3|}}}
| caption1 = {{{ôfbyldingstekst3|}}}

&lt;!-- WEBSIDE --&gt;
| otherkop = {{#if:{{{webside|}}}|Offisjele webside}}
| other1   = {{#if:{{{webside|}}}|{{{webside}}}}}

&lt;!-- KAART --&gt;
| otherkop2= {{#if:{{{mapname|}}}|Kaart}}
| other4   = {{#if:{{{mapname|}}}|
  {{Posysjekaart|{{{mapname}}}
  |lat_deg={{{lat_deg|}}}
  |lat_min={{{lat_min|0}}}
  |lat_sec={{{lat_sec|0}}}
  |lat_dir={{{lat_dir|N}}}
  |lon_deg={{{lon_deg|}}}
  |lon_min={{{lon_min|0}}}
  |lon_sec={{{lon_sec|0}}}
  |lon_dir={{{lon_dir|E}}}
  |width={{#if:{{{mapwidth|}}}|{{{mapwidth}}}|260}}
  |float=center
  |mark={{{mark|Blue pog.svg}}}
  |marksize={{{marksize|8}}}
  |caption={{{tekst by posysjekaart|}}}
  }}}}
| kop99 = {{#if:{{{ôfbylding99|}}}|Ek ôfbylding}}
| image99 = {{{ôfbylding99|}}}
| caption99 = {{{ôfbyldingstekst99|}}}
| imagewidth99 = {{{ôfbyldingsbreedte99|}}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Sjablooninfo|1=
== Tapasse ==
Brûk de ynfoboks sa:
&lt;pre&gt;
{{Ynfoboks plak yn Ruslân
| namme = Odintsovo
| ôfbylding = Odintsovo city.jpg
| ôfbyldingstekst = Sintrum fan Odintsovo
| flagge = Flag of Odintsovo.svg
| wapen  = Coat of arms of Odintsovo.svg
| federaal distrikt = Sintraal Federaal Distrikt
| oblast = Moskou Oblast
| rajon = Odintsovski rajon
| boargemaster = Andrei Ivanov
| ynwennertal = 180.000
| oerflak = 19 km²
| hichte = 180 m
| postkoade = 143000
| netnûmer = +7 495
| webside = https://odin.ru
| mapname = Ruslân
| lat_deg = 55
| lat_min = 40
| lon_deg = 37
| lon_min = 17
| tekst by posysjekaart = Lokaasje yn Ruslân
}}
&lt;/pre&gt;
}}
[[Kategory:Ynfoboks Ruslân]]
&lt;/noinclude&gt;
&lt;/pre&gt;</text>
      <sha1>0bk8wkmzpytk0irdvr3b517e1slsg46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karolinen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190843</id>
    <revision>
      <id>1223925</id>
      <parentid>1223588</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T23:50:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Karoline-eilannen]] omneamd ta [[Karolinen]] fan de trochferwizing: sjoch oerlis</comment>
      <origin>1223588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4543" sha1="ktxz3vvy8eaal1ddz3lnjxr5bknnbzm" xml:space="preserve">{{Ynfoboks eilân
| namme        = Karoline-eilannen
| ôfbylding    = Caroline Islands-map.gif
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst =  
| Flagge       =
| Lokaasje     = [[Stille Oseaan]]
| Eilannegroep = [[Mikroneezje (regio)|Mikroneezje]]
| Lân          = [[Ofbyld:Flag of the Federated States of Micronesia.svg|border|20px]] [[Mikroneezje (lân)|Federale Steaten fan Mikroneezje]]
[[Ofbyld:Flag of Palau.svg|border|20px]] [[Palau]]
| Koördinaten  = {{Koördinaten yn tekst|6_03_N_147_05_E_type:isle|6° 3' NB, 147° 5' EL}}
| Haadstêd     = [[Palikir]] (FSM) / [[Ngerulmud]] (Palau)
| Belangrike plakken = [[Weno]], [[Kolonia]], [[Koror]]
| Ynwennertal  = ± 125.000
| Maks. lingte =
| Maks. breedte =
| Oerflak       = 1.194 km²
| Heechste punt = 791 m ([[Mount Nanlaud]])
| Gebrûk        =
| ôfbylding2    = LocationCarolineIslands.png
| ôfbyldingstekst2 = Lokaasje Karoline-eilannen.
| ôfbylding3 =
| ôfbyldingstekst3 =
| webside =
| mapname = 
| mapwidth =
| lat_deg =
| lat_min =
| lat_sec =
| lat_dir =
| lon_deg =
| lon_min =
| lon_sec =
| lon_dir =
| tekst by posysjekaart =
}}
De '''Karoline-eilannen''' (Ingelsk: ''Caroline Islands'') binne in grutte eilannegroep yn 'e westlike [[Stille Oseaan]], dy't part útmeitsje fan 'e regio [[Mikroneezje (regio)|Mikroneezje]]. De arsjipel is ferdield tusken twa ûnôfhinklike lannen: de [[Mikroneezje (lân)|Federale Steaten fan Mikroneezje]] yn it easten en it sintrum, en [[Palau]] yn it uterste westen. De eilannen binne ferneamd nei de [[Spanje|Spaanske]] kening [[Karel II fan Spanje]].

== Skiednis ==
De earste bewenners fan 'e Karoline-eilannen kamen tûzenen jierren lyn út Súdeast-Aazje wei. De earste Europeanen dy't de eilannen sjoen hawwe, wiene de Spanjerts yn 'e iere 16e iuw. De Spanjert [[Francisco Lazcano]] joech de arsjipel yn 1686 de namme ''Las Carolinas''.

[[Ofbyld:Spanish Wall, Kolonia.jpg|thumb|left|Spaanske resten yn Kolonia.]]
Nei't Spanje de [[Spaansk-Amerikaanske Oarloch]] ferlern hie ferkocht it lân de eilannen yn 1899 oan [[Dútslân]]. De Karoline-eilannen waarden doe ûnderdiel fan it protektoraat [[Dútsk Nij-Guineä]]. De Dútsers besochten de kopra-produksje (drûge kokos) te stimulearjen, mar harren bewâld duorre net lang. Oan it begjin fan 'e [[Earste Wrâldkriich]] yn 1914 besette [[Japan]] de eilannen. Nei de oarloch krigen de Japanners in mandaat fan it [[Folkebûn]] om de eilannen te bestjoeren. Sy fêstigen grutte koloniale mienskippen en bouden militêre bases op strategyske plakken lykas [[Chuuk-atoll|Chuuk]] (Truk Lagoon).

[[Ofbyld:Tanks on Pohnpei Island.jpg|thumb|left|Japanske tanks op Pohnpei.]]
Yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] waarden de eilannen troffen troch swiere Alliearde bombardeminten, benammen by [[Operaasje Hailstone]] yn 1944. Nei de Japanske oerjefte yn 1945 kamen de Karoline-eilannen ûnder behear fan 'e [[Feriene Steaten]] as ûnderdiel fan it [[Trustgebiet fan de Pasifyske Eilannen|Trustgebiet fan 'e Pasifyske Eilannen]]. Lang om let waarden de eilannen yn 'e jierren 1980 (Federale Steaten fan Mikroneezje) en 1990 (Palau) ûnôfhinklik. 

== Geografy ==
De arsjipel bestiet út likernôch 963 lytse eilannen en atollen ferspraat oer in see-oerflak fan miljoenen fjouwerkante kilometers. Geologysk sjoen binne der twa soarten eilannen:

* Hege eilannen: Fulkanyske eilannen lykas [[Pohnpei]], [[Kosrae]] en [[Palau]], mei bergen en tichte tropyske reinwâlden.
* Lege eilannen: Koraalatollen dy't mar in pear meter boppe de seespegel útstekke, lykas [[Ulithi]] en [[Woleai]].

De heechste berch fan 'e arsjipel is [[Mount Nanlaud]] op Pohnpei mei in hichte fan 791 meter. It klimaat is tropysk en fochtich mei in soad rein yn it hiele jier troch.

== Befolking ==
De ynwenners fan 'e Karoline-eilannen binne [[Mikroneezje (regio)|Mikroneezjers]]. Der binne ferskate etnyske groepen, elk mei har eigen kultuer. It [[Ingelsk]] is de offisjele taal, mar der binne ferskillende lânseigen talen.

De mearderheid fan 'e befolking is tsjintwurdich [[kristendom|kristlik]] ([[Roomsk-Katolike Tsjerke|roomsk-katolyk]] of [[Protestantisme|protestantsk]]).

== Ekonomy ==
De ekonomy is foar in grut part ôfhinklik fan finansjele stipe fan de Feriene Steaten (troch de ''Compact of Free Association''). Dêrneist binne fiskerij, lânbou (foar eigen gebrûk) en toerisme (benammen dûksport yn Palau en Chuuk) wichtige boarnen fan ynkommen.
{{CommonsBalke|Caroline Islands}}

[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Geografy fan Mikroneezje (lân)]]
[[Kategory:Geografy fan Palau]]</text>
      <sha1>ktxz3vvy8eaal1ddz3lnjxr5bknnbzm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223929</id>
      <parentid>1223925</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T23:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Karoline-eilannen --&gt; Karolinen</comment>
      <origin>1223929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4494" sha1="1qcahf9hw6nmgud238oqsp6faju0vr4" xml:space="preserve">{{Ynfoboks eilân
| namme        = Karolinen
| ôfbylding    = Caroline Islands-map.gif
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst =  
| Flagge       =
| Lokaasje     = [[Stille Oseaan]]
| Eilannegroep = [[Mikroneezje (regio)|Mikroneezje]]
| Lân          = [[Ofbyld:Flag of the Federated States of Micronesia.svg|border|20px]] [[Mikroneezje (lân)|Federale Steaten fan Mikroneezje]]
[[Ofbyld:Flag of Palau.svg|border|20px]] [[Palau]]
| Koördinaten  = {{Koördinaten yn tekst|6_03_N_147_05_E_type:isle|6° 3' NB, 147° 5' EL}}
| Haadstêd     = [[Palikir]] (FSM) / [[Ngerulmud]] (Palau)
| Belangrike plakken = [[Weno]], [[Kolonia]], [[Koror]]
| Ynwennertal  = ± 125.000
| Maks. lingte =
| Maks. breedte =
| Oerflak       = 1.194 km²
| Heechste punt = 791 m ([[Mount Nanlaud]])
| Gebrûk        =
| ôfbylding2    = LocationCarolineIslands.png
| ôfbyldingstekst2 = Lokaasje fan de Karolinen.
| ôfbylding3 =
| ôfbyldingstekst3 =
| webside =
| mapname = 
| mapwidth =
| lat_deg =
| lat_min =
| lat_sec =
| lat_dir =
| lon_deg =
| lon_min =
| lon_sec =
| lon_dir =
| tekst by posysjekaart =
}}
De '''Karolinen''' (Ingelsk: ''Caroline Islands'') binne in grutte eilannegroep yn 'e westlike [[Stille Oseaan]], dy't part útmeitsje fan 'e regio [[Mikroneezje (regio)|Mikroneezje]]. De arsjipel is ferdield tusken twa ûnôfhinklike lannen: de [[Mikroneezje (lân)|Federale Steaten fan Mikroneezje]] yn it easten en it sintrum, en [[Palau]] yn it uterste westen. De eilannen binne ferneamd nei de [[Spanje|Spaanske]] kening [[Karel II fan Spanje]].

== Skiednis ==
De earste bewenners fan 'e Karolinen kamen tûzenen jierren lyn út Súdeast-Aazje wei. De earste Europeanen dy't de eilannen sjoen hawwe, wiene de Spanjerts yn 'e iere 16e iuw. De Spanjert [[Francisco Lazcano]] joech de arsjipel yn 1686 de namme ''Las Carolinas''.

[[Ofbyld:Spanish Wall, Kolonia.jpg|thumb|left|Spaanske resten yn Kolonia.]]
Nei't Spanje de [[Spaansk-Amerikaanske Oarloch]] ferlern hie ferkocht it lân de eilannen yn 1899 oan [[Dútslân]]. De Karolinen waarden doe ûnderdiel fan it protektoraat [[Dútsk Nij-Guineä]]. De Dútsers besochten de kopra-produksje (drûge kokos) te stimulearjen, mar harren bewâld duorre net lang. Oan it begjin fan 'e [[Earste Wrâldkriich]] yn 1914 besette [[Japan]] de eilannen. Nei de oarloch krigen de Japanners in mandaat fan it [[Folkebûn]] om de eilannen te bestjoeren. Sy fêstigen grutte koloniale mienskippen en bouden militêre bases op strategyske plakken lykas [[Chuuk-atoll|Chuuk]] (Truk Lagoon).

[[Ofbyld:Tanks on Pohnpei Island.jpg|thumb|left|Japanske tanks op Pohnpei.]]
Yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] waarden de eilannen troffen troch swiere Alliearde bombardeminten, benammen by [[Operaasje Hailstone]] yn 1944. Nei de Japanske oerjefte yn 1945 kamen de Karolinen ûnder behear fan 'e [[Feriene Steaten]] as ûnderdiel fan it [[Trustgebiet fan de Pasifyske Eilannen|Trustgebiet fan 'e Pasifyske Eilannen]]. Lang om let waarden de eilannen yn 'e jierren 1980 (Federale Steaten fan Mikroneezje) en 1990 (Palau) ûnôfhinklik. 

== Geografy ==
De arsjipel bestiet út likernôch 963 lytse eilannen en atollen ferspraat oer in see-oerflak fan miljoenen fjouwerkante kilometers. Geologysk sjoen binne der twa soarten eilannen:

* Hege eilannen: Fulkanyske eilannen lykas [[Pohnpei]], [[Kosrae]] en [[Palau]], mei bergen en tichte tropyske reinwâlden.
* Lege eilannen: Koraalatollen dy't mar in pear meter boppe de seespegel útstekke, lykas [[Ulithi]] en [[Woleai]].

De heechste berch fan 'e arsjipel is [[Mount Nanlaud]] op Pohnpei mei in hichte fan 791 meter. It klimaat is tropysk en fochtich mei in soad rein yn it hiele jier troch.

== Befolking ==
De ynwenners fan 'e Karolinen binne [[Mikroneezje (regio)|Mikroneezjers]]. Der binne ferskate etnyske groepen, elk mei har eigen kultuer. It [[Ingelsk]] is de offisjele taal, mar der binne ferskillende lânseigen talen.

De mearderheid fan 'e befolking is tsjintwurdich [[kristendom|kristlik]] ([[Roomsk-Katolike Tsjerke|roomsk-katolyk]] of [[Protestantisme|protestantsk]]).

== Ekonomy ==
De ekonomy is foar in grut part ôfhinklik fan finansjele stipe fan de Feriene Steaten (troch de ''Compact of Free Association''). Dêrneist binne fiskerij, lânbou (foar eigen gebrûk) en toerisme (benammen dûksport yn Palau en Chuuk) wichtige boarnen fan ynkommen.
{{CommonsBalke|Caroline Islands}}

[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Geografy fan Mikroneezje (lân)]]
[[Kategory:Geografy fan Palau]]</text>
      <sha1>1qcahf9hw6nmgud238oqsp6faju0vr4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karel de Ienfâldige</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190856</id>
    <revision>
      <id>1223949</id>
      <parentid>1223653</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T07:15:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <origin>1223949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7029" sha1="0kqa6oprgeddjhj73i88lu1leln5a3x" xml:space="preserve">{{Dyn|
| ofbyld = [[Ofbyld:Georges_Rouget_(1783-1869)_-_Charles_III,_dit_le_simple,_roi_de_France_en_896_(879-929).jpg|180px]]
| namme = Karel de Ienfâldige
| libben = Libben
| berne = [[17 septimber]] [[879]]
| ferstoarn = [[7 oktober]] [[929]]
| heit = [[Loadewyk de Stammerder]]
| mem = Adelheid fan Parys
| houlik1 = houlik
| datum1 = ?
| partner1 = Frederune
| bern1 =  
| houlik2 = houlik
| datum2 = ?
| partner2 = Hedwig fan Wesseks
| bern2 =  
| funksje1 = Kening fan [[West-Frânsje]]
| perioade1 = [[898]] - [[922]]
| foargonger1 = [[Odo I fan Frankryk|Odo I]]
| opfolger1 = [[Robert I fan Frankryk|Robert I]]
| funksje2 = Kening fan [[Loataringen]]
| perioade2 = [[911]] - [[923]]
| foargonger2 = Gebhard fan Franken
| opfolger2 = Everhard III fan Franken
| ofbyld2 = [[Ofbyld:Denier_sous_Charles_III_le_Simple.jpg|80px]]
| dynasty = [[Karolingen]]
}}
[[Ofbyld:Denier sous Charles III le Simple.jpg|thumb|Denier fan Karel de Ienfâldige]]
'''Karel III de Ienfâldige''' ([[Latyn]]: ''Carolus Simplex'', [[17 septimber]] [[879]] - [[Péronne]], [[7 oktober]] [[929]]) wie de kening fan [[West-Frânsje]] fan [[898]] oant [[922]] en de kening fan [[Loataringen]] fan [[911]] oant [[923]]. Hy wie lid fan de dynasty fan de [[Karolingen]].

== Jonkheid ==
Karel wie de tredde en de postume soan fan kening [[Loadewyk de Stammerder]] fan [[West-Frânsje]], en syn twadde frou Adelheid fan Parys. As bern waard Karel behindere op 'e troan te kommen doe't syn healbroer, kening [[Karloman II fan Frankryk|Karloman II]], yn [[884]] ferstoar. Ynstee fregen de Frankyske eallju syn neef, keizer [[Karel de Grouwe]], en nim de kroan op him. Ek dêrnei waard er behindere de opfolger te wurden fan de net populêre Karel de Grouwe, dy't yn novimber [[887]] ôfset waard en yn jannewaris [[888]] ferstoar. De adel keas lykwols foar [[Odo I fan Frankryk|Odo]], de held fan it [[Belis fan Parys (885-886)]], ta nije kening. De jonge Karel waard ûnder beskerming pleatst fan Ranulf II, de hartoch fan Akwitaanje, dy't mooglik besocht hat de troan foar him op te easkjen om lang om let sels de keninklike titel te brûken oant er frede mei Odo sleat.

== Kening fan West-Frânsje == 
Yn [[893]] waard Karel yn 'e âldens fan 14 jier, kroane yn 'e [[katedraal fan Reims]], troch in nust eallju dy't harren tsjin Odo fersette. Net earder nei de dea fan Odo yn [[898]] waard er kening fan West-Frânsje. 

Yn [[911]] belegere [[Wytsings]] ûnder lieding fan [[Rollo]] [[Parys]] en [[Chartres]]. Nei in oerwinning by Chartres op 26 augustus, besleat Karel te ûnderhanneljen mei Rollo, dat ta it Ferdrach fan Saint-Clair-sur-Epte late, dêr't it [[Hartochdom Normandje]] by stifte waard. Yn ruil foar de trou fan de Wytsings krigen se al it grûn tusken de rivier de Epte en de see tawiisd, lykas it [[Hartochdom Bretanje]], dat op dat stuit in ûnôfhinklik lân wie dat West-Frânsje om 'e nocht besocht hat te oermasterjen. Rollo stimde dêr ek mei ta en lit him dope en boaskje karel syn dochter Gisela.

== Kening fan Loataringen ==
Yn [[911]] stoar de lêste [[Karolingen|Karolingyske]] kening fan [[East-Frânsje]], [[Loadewyk it Bern]], en de eallju fan [[Loataringen]], dy't him trou bleaun wiene, rôpen hja ûnder lieding fan [[Reinier fan Loataringen|Reinier]], hartoch fan Loataringen, Karel út ta har nije kening, dêr't se har fan East-Frânsje mei ôfskaten, dat de net-Karolingyske [[Koenraad I fan Franken|Koenraad I]] ta nije kening keazen hiene. Karel hat jierrenlang besocht de stipe fan Loataringen te krijen, bygelyks troch yn april [[907]] te boaskjen mei de Loataringske Frederuna. Karel ferdigene Loataringen tsjin twa oanfallen fan Koenraad I. Yn [[925]] waard Loataringen fannijs ferovere troch de Eastfranken.

== Opstân fan de fazallen ==
[[Ofbyld:Carolingian empire 915.svg|thumb|It gebiet dêr't Karel de Ienfâldige oer hearske (read)]]
Keninginne Frederuna ferstoar op [[10 febrewaris]] [[917]] en liet seis dochters, mar gjin soannen nei, dêr't der ûnwissigens troch ûntstie oer de troanopfolging. Op [[7 oktober]] [[919]] boaske Karel Hedwig fan Wesseks, de dochter fan [[Eduard de Aldere]], [[kening fan Ingelân]], dy't him in soan joech, de takomstige kening [[Loadewyk IV fan Frankryk|Loadewyk IV]].

Yn dy snuorje joech Karel de bûtenwenstige foarkar oan Haganon, in legere ealman (''mediocris'') en in famyljelid fan Karel syn earste frou Frederuna, en dêr jage er de aristokrasy him yn it harnas. Hy skonk Haganon kleasters dy't al yn it besit fan oare eallju wiene. Yn Loataringen makke er de nije hartoch [[Gilbert fan Loataringen|Gilbert]] him ta fijân, dy't yn 919 de kant fan kening [[Hindrik de Fûgelder]] fan East-Frânsje keas. 

De eallju, dy't skjin harren nocht fan it belied, en benammen syn befoardieljen fan greve Hagano, hiene, namen Karel yn [[920]] finzen. Nei ûnderhannelings troch aartsbiskop Heriveüs fan Reims waard de kening wer frijlitten.

Yn 922 kamen de Frankyske eallju fannijs yn opstân ûnder lieding fan [[Robert I fan Frankryk|Robert fan Neustrje]]. Robert, de broer fan Odo, waard troch de opstannelingen ta tsjinkening keazen en kroand, wylst Karel nei Loataringen ta flechtsje moast, dêr't er in leger byinoar sammele. It skinken fan guod op [[15 juny]] 922 by [[Egmond]] oan de Fryske greve [[Durk I]] moat yn dat ljocht sjoen wurde. Op [[2 july]] [[922]] ferlear Karel syn meast trouwe meistanner, aartsbiskop Heriveüs fan Reims. Karel kearde yn [[923]] werom mei in Normandysk leger, mar waard op 15 juny ferslein yn de [[Slach by Soissons (923)|Slach by Soissons]] troch Robert dy't yn de striid omkaam. Karel waard finzennommen en opsletten yn in kastiel yn [[Péronne]]. Karel syn frou Hedwig flechte mei har soan nei Ingelân. Robert syn skoansoan [[Rudolf fan Frankryk|Rudolf fan Boergonje]] waard dêrnei keazen om him as kening op te folgjen.

Karel ferstoar yn 'e finzennis op [[7 oktober]] [[929]] en waard begroeven yn de abdij fan Saint-Fursy. Syn soan, mei Hedwig fan Wesseks, soe letter, yn [[936]] kroand wurde as kening Loadewyk IV fan West-Frânsje.

== Houlik en bern ==
Karel boaske yn maaie 907 mei Frederuna, dochter fan [[Diderik fan Ringelheim]]. Mei har hie er seis dochters:

* Ermentrude 
* Frederuna
* Adelheid
* Gisela, froeu fan [[Rollo]]
* Rotrude
* Hildegarde 

Karel boaske foar de twadde kear yn 919 mei Hedwig fan Wesseks. Hja hiene mei-inoar ien soan:

* [[Loadewyk IV of Frankryk]] (10 septimber 920 – 10 septimber 954), de letter kening fan West-Frânsje

Karel hei ek ferskate bern út bûtenechtlike relaasjes:

* Arnulf
* Drogo
* Roriko  († 976), biskop fan [[Laon]]
* Alpais, boaske Erlebold, greve fan Lommegau.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Foar boarnen, sjoch nei [https://en.wikipedia.org/wiki/Charles%20the%20Simple ''References'' en ''Notes'' op dizze side].
}}

[[Kategory:Kening fan de Franken]]
[[Kategory:Kening fan Akwitaanje]]
[[Kategory:Kening fan Frankryk]]
[[Kategory:Karolingen]]
[[Kategory:Skiednis fan Frankryk]]
[[Kategory:Persoan berne yn 879]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 929]]</text>
      <sha1>0kqa6oprgeddjhj73i88lu1leln5a3x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223951</id>
      <parentid>1223949</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T07:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>red</comment>
      <origin>1223951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7034" sha1="b4so7f8a9zc1aqga2nu8qm1x4uyu33u" xml:space="preserve">{{Dyn|
| ofbyld = [[Ofbyld:Georges_Rouget_(1783-1869)_-_Charles_III,_dit_le_simple,_roi_de_France_en_896_(879-929).jpg|180px]]
| namme = Karel de Ienfâldige
| libben = Libben
| berne = [[17 septimber]] [[879]]
| ferstoarn = [[7 oktober]] [[929]]
| heit = [[Loadewyk de Stammerder]]
| mem = Adelheid fan Parys
| houlik1 = houlik
| datum1 = 907
| partner1 = Frederune
| bern1 =  
| houlik2 = houlik
| datum2 = 919
| partner2 = Hedwig fan Wesseks
| bern2 =  
| funksje1 = Kening fan [[West-Frânsje]]
| perioade1 = [[898]] - [[922]]
| foargonger1 = [[Odo I fan Frankryk|Odo I]]
| opfolger1 = [[Robert I fan Frankryk|Robert I]]
| funksje2 = Kening fan [[Loataringen]]
| perioade2 = [[911]] - [[923]]
| foargonger2 = [[Loadewyk it Bern]]
| opfolger2 = [[Hindrik de Fûgelder]]
| ofbyld2 = [[Ofbyld:Denier_sous_Charles_III_le_Simple.jpg|80px]]
| dynasty = [[Karolingen]]
}}
[[Ofbyld:Denier sous Charles III le Simple.jpg|thumb|Denier fan Karel de Ienfâldige]]
'''Karel III de Ienfâldige''' ([[Latyn]]: ''Carolus Simplex'', [[17 septimber]] [[879]] - [[Péronne]], [[7 oktober]] [[929]]) wie de kening fan [[West-Frânsje]] fan [[898]] oant [[922]] en de kening fan [[Loataringen]] fan [[911]] oant [[923]]. Hy wie lid fan de dynasty fan de [[Karolingen]].

== Jonkheid ==
Karel wie de tredde en de postume soan fan kening [[Loadewyk de Stammerder]] fan [[West-Frânsje]], en syn twadde frou Adelheid fan Parys. As bern waard Karel behindere op 'e troan te kommen doe't syn healbroer, kening [[Karloman II fan Frankryk|Karloman II]], yn [[884]] ferstoar. Ynstee fregen de Frankyske eallju syn neef, keizer [[Karel de Grouwe]], en nim de kroan op him. Ek dêrnei waard er behindere de opfolger te wurden fan de net populêre Karel de Grouwe, dy't yn novimber [[887]] ôfset waard en yn jannewaris [[888]] ferstoar. De adel keas lykwols foar [[Odo I fan Frankryk|Odo]], de held fan it [[Belis fan Parys (885-886)]], ta nije kening. De jonge Karel waard ûnder beskerming pleatst fan Ranulf II, de hartoch fan Akwitaanje, dy't mooglik besocht hat de troan foar him op te easkjen om lang om let sels de keninklike titel te brûken oant er frede mei Odo sleat.

== Kening fan West-Frânsje == 
Yn [[893]] waard Karel yn 'e âldens fan 14 jier, kroane yn 'e [[katedraal fan Reims]], troch in nust eallju dy't harren tsjin Odo fersette. Net earder nei de dea fan Odo yn [[898]] waard er kening fan West-Frânsje. 

Yn [[911]] belegere [[Wytsings]] ûnder lieding fan [[Rollo]] [[Parys]] en [[Chartres]]. Nei in oerwinning by Chartres op 26 augustus, besleat Karel te ûnderhanneljen mei Rollo, dat ta it Ferdrach fan Saint-Clair-sur-Epte late, dêr't it [[Hartochdom Normandje]] by stifte waard. Yn ruil foar de trou fan de Wytsings krigen se al it grûn tusken de rivier de Epte en de see tawiisd, lykas it [[Hartochdom Bretanje]], dat op dat stuit in ûnôfhinklik lân wie dat West-Frânsje om 'e nocht besocht hat te oermasterjen. Rollo stimde dêr ek mei ta en lit him dope en boaskje karel syn dochter Gisela.

== Kening fan Loataringen ==
Yn [[911]] stoar de lêste [[Karolingen|Karolingyske]] kening fan [[East-Frânsje]], [[Loadewyk it Bern]], en de eallju fan [[Loataringen]], dy't him trou bleaun wiene, rôpen hja ûnder lieding fan [[Reinier fan Loataringen|Reinier]], hartoch fan Loataringen, Karel út ta har nije kening, dêr't se har fan East-Frânsje mei ôfskaten, dat de net-Karolingyske [[Koenraad I fan Franken|Koenraad I]] ta nije kening keazen hiene. Karel hat jierrenlang besocht de stipe fan Loataringen te krijen, bygelyks troch yn april [[907]] te boaskjen mei de Loataringske Frederuna. Karel ferdigene Loataringen tsjin twa oanfallen fan Koenraad I. Yn [[925]] waard Loataringen fannijs ferovere troch de Eastfranken.

== Opstân fan de fazallen ==
[[Ofbyld:Carolingian empire 915.svg|thumb|It gebiet dêr't Karel de Ienfâldige oer hearske (read)]]
Keninginne Frederuna ferstoar op [[10 febrewaris]] [[917]] en liet seis dochters, mar gjin soannen nei, dêr't der ûnwissigens troch ûntstie oer de troanopfolging. Op [[7 oktober]] [[919]] boaske Karel Hedwig fan Wesseks, de dochter fan [[Eduard de Aldere]], [[kening fan Ingelân]], dy't him in soan joech, de takomstige kening [[Loadewyk IV fan Frankryk|Loadewyk IV]].

Yn dy snuorje joech Karel de bûtenwenstige foarkar oan Haganon, in legere ealman (''mediocris'') en in famyljelid fan Karel syn earste frou Frederuna, en dêr jage er de aristokrasy him yn it harnas. Hy skonk Haganon kleasters dy't al yn it besit fan oare eallju wiene. Yn Loataringen makke er de nije hartoch [[Gilbert fan Loataringen|Gilbert]] him ta fijân, dy't yn 919 de kant fan kening [[Hindrik de Fûgelder]] fan East-Frânsje keas. 

De eallju, dy't skjin harren nocht fan it belied, en benammen syn befoardieljen fan greve Hagano, hiene, namen Karel yn [[920]] finzen. Nei ûnderhannelings troch aartsbiskop Heriveüs fan Reims waard de kening wer frijlitten.

Yn 922 kamen de Frankyske eallju fannijs yn opstân ûnder lieding fan [[Robert I fan Frankryk|Robert fan Neustrje]]. Robert, de broer fan Odo, waard troch de opstannelingen ta tsjinkening keazen en kroand, wylst Karel nei Loataringen ta flechtsje moast, dêr't er in leger byinoar sammele. It skinken fan guod op [[15 juny]] 922 by [[Egmond]] oan de Fryske greve [[Durk I]] moat yn dat ljocht sjoen wurde. Op [[2 july]] [[922]] ferlear Karel syn meast trouwe meistanner, aartsbiskop Heriveüs fan Reims. Karel kearde yn [[923]] werom mei in Normandysk leger, mar waard op 15 juny ferslein yn de [[Slach by Soissons (923)|Slach by Soissons]] troch Robert dy't yn de striid omkaam. Karel waard finzennommen en opsletten yn in kastiel yn [[Péronne]]. Karel syn frou Hedwig flechte mei har soan nei Ingelân. Robert syn skoansoan [[Rudolf fan Frankryk|Rudolf fan Boergonje]] waard dêrnei keazen om him as kening op te folgjen.

Karel ferstoar yn 'e finzennis op [[7 oktober]] [[929]] en waard begroeven yn de abdij fan Saint-Fursy. Syn soan, mei Hedwig fan Wesseks, soe letter, yn [[936]] kroand wurde as kening Loadewyk IV fan West-Frânsje.

== Houlik en bern ==
Karel boaske yn maaie 907 mei Frederuna, dochter fan [[Diderik fan Ringelheim]]. Mei har hie er seis dochters:

* Ermentrude 
* Frederuna
* Adelheid
* Gisela, froeu fan [[Rollo]]
* Rotrude
* Hildegarde 

Karel boaske foar de twadde kear yn 919 mei Hedwig fan Wesseks. Hja hiene mei-inoar ien soan:

* [[Loadewyk IV of Frankryk]] (10 septimber 920 – 10 septimber 954), de letter kening fan West-Frânsje

Karel hei ek ferskate bern út bûtenechtlike relaasjes:

* Arnulf
* Drogo
* Roriko  († 976), biskop fan [[Laon]]
* Alpais, boaske Erlebold, greve fan Lommegau.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Foar boarnen, sjoch nei [https://en.wikipedia.org/wiki/Charles%20the%20Simple ''References'' en ''Notes'' op dizze side].
}}

[[Kategory:Kening fan de Franken]]
[[Kategory:Kening fan Akwitaanje]]
[[Kategory:Kening fan Frankryk]]
[[Kategory:Karolingen]]
[[Kategory:Skiednis fan Frankryk]]
[[Kategory:Persoan berne yn 879]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 929]]</text>
      <sha1>b4so7f8a9zc1aqga2nu8qm1x4uyu33u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Karolinen</title>
    <ns>1</ns>
    <id>190869</id>
    <revision>
      <id>1223924</id>
      <parentid>1223782</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T23:50:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* (-eilannen) */ Antwurd</comment>
      <origin>1223924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1217" sha1="i1dk1do348fx0csdn370bmpxryqag29" xml:space="preserve">==(-eilannen)==
{{Ping|RomkeHoekstra}} Goeie. Hawwe jo der beswier tsjin as ik dizze side omneam nei &quot;Karolinen&quot;? Want &quot;Karoline-eilannen&quot; liket my in letterlike oersetting fan it Ingelske ''Caroline Islands''. Ik haw der ris in pear atlassen op neislein, mar yn it Nederlânsk wurdt konsekwint fan ''Carolinen'' sprutsen, ferlykber mei ''Marianen'' foar wat yn it Ingelsk de ''Mariana Islands'' hjitte. It liket my de baas dat we yn it Frysk, alteast yn dit gefal, it Nederlânsk mar folgje. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 30 mrt 2026, 22.07 (CEST)
:{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk}} Nee hear, it makket my neat út. Ik seach dat op guon oare siden ek Karoline-eilannen skreaun waard, lykas by de [[Noardlike Marianen]], [[atol]] en [[skiednis fan de Noardlike Marianen]], dat sadwaande. De tekst moat dan wol eefkes oanpast wurde.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 30 mrt 2026, 22.23 (CEST)
::{{Ping|RomkeHoekstra}} Prima. Dan doch ik dat even. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 1 apr 2026, 01.50 (CEST)</text>
      <sha1>i1dk1do348fx0csdn370bmpxryqag29</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223927</id>
      <parentid>1223924</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T23:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Oerlis:Karoline-eilannen]] omneamd ta [[Oerlis:Karolinen]]: sjoch oerlis</comment>
      <origin>1223924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1217" sha1="i1dk1do348fx0csdn370bmpxryqag29" xml:space="preserve">==(-eilannen)==
{{Ping|RomkeHoekstra}} Goeie. Hawwe jo der beswier tsjin as ik dizze side omneam nei &quot;Karolinen&quot;? Want &quot;Karoline-eilannen&quot; liket my in letterlike oersetting fan it Ingelske ''Caroline Islands''. Ik haw der ris in pear atlassen op neislein, mar yn it Nederlânsk wurdt konsekwint fan ''Carolinen'' sprutsen, ferlykber mei ''Marianen'' foar wat yn it Ingelsk de ''Mariana Islands'' hjitte. It liket my de baas dat we yn it Frysk, alteast yn dit gefal, it Nederlânsk mar folgje. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 30 mrt 2026, 22.07 (CEST)
:{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk}} Nee hear, it makket my neat út. Ik seach dat op guon oare siden ek Karoline-eilannen skreaun waard, lykas by de [[Noardlike Marianen]], [[atol]] en [[skiednis fan de Noardlike Marianen]], dat sadwaande. De tekst moat dan wol eefkes oanpast wurde.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 30 mrt 2026, 22.23 (CEST)
::{{Ping|RomkeHoekstra}} Prima. Dan doch ik dat even. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 1 apr 2026, 01.50 (CEST)</text>
      <sha1>i1dk1do348fx0csdn370bmpxryqag29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sint-Dionisiustsjerke (Tilburch)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190873</id>
    <revision>
      <id>1223940</id>
      <parentid>1223813</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T00:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppeling om utens */ kt</comment>
      <origin>1223940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5030" sha1="87d889kqomkbc2djnnhjetiy10zgmqb" xml:space="preserve">{{Ynfoboks tsjerkegebou
| namme                       = Sint-Dionysiustsjerke
| ôfbylding                   = 2025 Heikese tsjerke, Tilburch.jpg
| ôfbyldingsbreedte           =
| ôfbyldingstekst             = De Heikeske tsjerke út it suden wei sjoen.
| lân =
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:North Brabant-Flag.svg|border|20px]] [[Noard-Brabân]]
| plak                        = [[Ofbyld:Flag of Tilburg.svg|20px]] [[Tilburch]]
| adres                       = Stadhuisstraat 6
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|51_33_14.4_N_5_5_4.2_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|51°33'N 5°5'E}}
| tsjerkegenoatskip           = [[Roomsk-Katolike Tsjerke]]
| bisdom                      = [[Bisdom De Bosk]]
| patroanhillige              = [[Dionysius fan Parys]]
| status                      =
| arsjitekt                   = Cornelis van Hoof
| yngenieur                   =
| boujier                     = 15e iuw (toer), 1827 (skip), 1895 (front)
| sloopjier =
| boustyl                     = &lt;small&gt;[[neogotyk]]/[[wettersteatstsjerke|wettersteatsstyl]]&lt;/small&gt;
| hichte                      =
| monumintale status          = [[Ofbyld:Monumentenbordje 2014.svg|12px]] [[ryksmonumint]]
| monumintnûmer               = [https://rijksmonumenten.nl/monument/34389/sint-dionysiuskerk-of-heikese-kerk/tilburg/#google_vignette 34389]
| webside                     = [https://parochiedegoedeherder.nl/over-ons/locaties/st-dionysius-heike/ parochiedegoedeherder.nl]
| mapname                     = Tilburch (gemeente)
| mapwidth =
| lat_deg = 51
| lat_min = 33
| lat_sec = 14.4
| lat_dir = N
| lon_deg = 5
| lon_min = 5
| lon_sec = 4.2
| lon_dir = E
| tekst by posysjekaart =
}}
De '''Sint-Dionysiustsjerke''' (almeast de '''Heikeske tsjerke''' neamd) is de âldste [[Roomsk-Katolike Tsjerke|katolike]] tsjerke yn 'e binnenstêd fan 'e [[Noard-Brabân]]ske stêd [[Tilburch]]. De namme ferwiist nei &quot;it Heike&quot;, de histoaryske parochy dêr't de tsjerke it middelpunt fan foarme. De tsjerke makket hjoed-de-dei diel út fan 'e Parochy fan 'e Goede Hoeder.

== Skiednis ==
Al yn 1232 wurdt der melding makke fan in tsjerke op it plak. De hjoeddeiske toer hat noch dielen dy't werom geane nei de 15e iuw, mar de tsjerke waard yn 1559 troch brân ferneatige. Alhoewol't de [[reformaasje]] yn Tilburch net slagge en it plak katolyk bleau, waard de tsjerke oerdroegen oan 'e [[Protestantisme|protestanten]]. De protestanten ferwideren yn 1648 de katolike ynrjochting. In doopfont út 1590 stiet hjoed-de-dei yn 'e [[Goirkeske tsjerke]] en twa 15e-iuwske [[Gotyk|goatyske]] kandlers wurde bewarre yn it Museum foar Relieuze Keunst yn [[Uden]]

Yn 1823 krigen de katoliken harren tsjerke werom. Om't de âlde tsjerke te lyts en brekfallich wie, waard der yn 1827 in nije [[Skip (tsjerke)|trijeskippige]] tsjerke boud yn 'e  saneamde [[Wettersteatstsjerke|wettersteatsstyl]]. De tsjerke waard mei twa kapellen oan 'e westlike kant fergrutte. Yn 'e jierren 1894-1895 folge ûnder lieding fan de arsjitekt Cornelis fan Hoof noch in grutte ferbouwing. Doe waard de âlde toer ommantele yn [[Neogotyk|neogoatyske]] styl en krige de tsjerke de hjoeddeiske foargevel.

== Ynterieur ==
[[Ofbyld:Interieur - Tilburg - 20209180 - RCE.jpg|thumb|left|Ynterieur.]]
It ynterieur is in mjuks fan stilen. De tsjerke hat in houten [[ferwulft]] fan stúkwurk en ioanyske pylders dy't karakteristyk binne foar de wettersteatsstyl. It [[heechalter]] datearret út likernôch 1700 en is ôfkomstich út de eardere abdij fan Hemiksem. Oan wjerskanten fan it haalalter waarden yn 1840 twa poartsjes tafoege, dêr't 19e-iuwske relykskrinen op steane mei [[Relikwy|reliken]] fan 'e hillige [[Kosmas en Damianus|Damianus]] en [[Laurentius fan Rome|Sint-Laurentius]] (rjochts). Wichtige keunstwurken binne ek de neobarokke [[preekstoel]] en [[kommunybank]] en de [[krúswei]]staasjes út 1890-1898 . 

== Oargels ==
It hjoeddeiske haadoargel fan 'e tsjerke waard yn 1956 boud troch de bruorren Vermeulen út Weert, wêrby't 17 registers bewarre bleaun binne fan in ynstrumint fan 'e bruorren Franssen út 1918. Yn 1978 waard de disposysje nochris feroare. De oargelkas datearret fan it Van Peteghem-orgel úit 1776. 

== Keppeling om utens ==
* [https://www.brabantorgel.nl/tilburg-heikese-kerk/ Disposysje oargel.]
* [https://www.openmonumentendag.nl/monument/heikese-kerk/ De tsjerke op Iepen Monumintedei.]
{{boarnen|boarnefernijing=
*[https://reliwiki.nl/index.php/Tilburg,_Stadhuisstraat_6_-_Dionysius_(Heikese_Kerk) De Heikeske tsjerke op Reliwiki.]
*[https://rijksmonumenten.nl/monument/34389/sint-dionysiuskerk-of-heikese-kerk/tilburg/ Ryksmonuminteregister, oproppen 24 febrewaris 2024.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Heikese kerk|Heikeske tsjerke, Tilburch}}
}}
{{DEFAULTSORT:Dionysiustsjerke, Tilburch}}
[[Kategory:Bouwurk yn Tilburch]]
[[Kategory:Tsjerkegebou yn Noard-Brabân]]
[[Kategory:Ryksmonumint yn Noard-Brabân]]
[[Kategory:Bouwurk út de 15e iuw]]
[[Kategory:Bouwurk út 1827]]</text>
      <sha1>87d889kqomkbc2djnnhjetiy10zgmqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Readfoarhollekanarje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190875</id>
    <revision>
      <id>1223941</id>
      <parentid>1223814</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T00:03:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Status */ kt</comment>
      <origin>1223941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4441" sha1="55ugvoun0kxyq4nyu9w1qm90iqsryu6" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme     = Readfoarhollekanarje
|Ofbyld    = [[Ofbyld:Fire-fronted Serin (Serinus pusillus) (51336410302).jpg|250px]]
|lûd       =
|Ryk       = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme    = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse    = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift     = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')
|Famylje   = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'')
|Skaai     = [[kanarjes]] (''Serinus'')
|Wittenskiplike namme= Serinus pusillus
|Beskriuwer, jier= ([[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1811)
|IUCN-status= net bedrige
|lânkaart  =
}}
De '''readfoarhollekanarje''' (''Serinus pusillus'') is in lytse [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[finkfûgels]] (''Fringillidae''). De fûgel is nau besibbe oan 'e bekende [[kanarje]] (''Serinus canaria''), mar ûnderskiedt him troch syn opfallende tekening en syn foarkar foar it heechberchtme.

== Ferskining ==
De readfoarhollekanarje wurdt 11 oant 12 sm en in folwoeksen fûgel hat in swarte kop mei op 'e foarholle in opfallend opljochtsjend readoranje plak. It lichem is fierders donker en swier streke. De snaffel is koart, tsjok en donkergriis. De ferskillen tusken mantsjes en wyfkes binne beheind. It wyfke hat in lytser en bleker plak op 'e foarholle, it swart is minder yntins en de streken binne finer. Dêrnjonken sjongt it wyfke net lykas it mantsje. 

[[Ofbyld:Fire-fronted Serin (Serinus pusillus) (37497257056).jpg|thumb|left|Juvenyl.]]
Jonge fûgels hawwe noch gjin swarte kop en read plak; hja binne earst mear brúnstreke oant se nei de earste ferfearring harren folwoeksen kleed krije.

== Fersprieding en systematyk ==
De soarte komt yn in breed gebiet yn Súdwest- en Sintraal-Aazje foar fan [[Turkije]] en de [[Kaukasus]], [[Iran]], [[Afghanistan]], de [[Himalaya]] oant it meast westlike diel fan [[Sina]]. It binne fûgels fan it heechberchtme en se briede op hichten tusken de 2.000 en 4.000 meter, flakby de beamgrins. Winterdeis lûke se nei legere dielen lykas dellingen op syk nei iten.

Neffens genetyske stúdzjes is de readfoarhollekanarje it meast besibbe oan 'e ''[[Serinus syriacus]]''. De fûgel wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] behannele, wat betsjut dat der gjin ferdieling yn [[ûndersoarte]]n is.

== Hâlden en dragen ==
It binne tige sosjale fûgels dy't bûten de briedtiid faak yn grutte groepen te sjen binne. Harren dieet bestiet foar it grutste part út lyts sied fan krûden en beammen (lykas de bjirk en de els).

It nêst is komfoarmich, makke fan gers en moas, beklaaid mei hier en fearkes, faak goed ferstoppe yn in tichte strûk of tusken rotsen. It wyfke leit meastentiids 3 oant 5 lytse aaikes. In opmerklik skaaimerk is dat it mantsje somtiden al oan in nij nêst begjint wylst it wyfke de earste jongen noch fersoarget, om sa optimaal gebrûk te meitsjen fan it koarte briedseizoen yn 'e bergen.

== Status ==
De readfoarhollekanarje hat in hiel grut ferspriedingsgebiet en de populaasje is grut. Dêrom wurdt de soarte troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre.
{{Boarnen|boarnefernijing=
*[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-fronted-serin-serinus-pusillus BirdLife International, oproppen 30 maart 2026.]
*[https://birdsoftheworld.org/bow/species/fifser1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 maart 2026.]
*[https://ebird.org/species/fifser1 eBird, oproppen 30 maart 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Serinus pusillus|Readfoarhollekanarje}}
}}
{{DEFAULTSORT:readfoarhollekanarje}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Kanarje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]]</text>
      <sha1>55ugvoun0kxyq4nyu9w1qm90iqsryu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Swartkopkanarje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190885</id>
    <revision>
      <id>1223871</id>
      <timestamp>2026-03-31T13:52:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Wurk}} {{Bistesoarte |Namme     = Swartkopkanarje |Ofbyld    = [[Ofbyld:Serinus alario -near Rooifontein, Northern Cape, South Africa -male-8.jpg|250px]] |lûd       = |Ryk       = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme    = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse    = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift     = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje   = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'') |Skaai     = [[kanarjes]] (''Serinus'') |Wittenskiplike namme= Serinus alario |Beskriu...&quot;</comment>
      <origin>1223871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3704" sha1="kzamyp6iqwusryw4dr7z1bye9n8sp8t" xml:space="preserve">{{Wurk}}
{{Bistesoarte
|Namme     = Swartkopkanarje
|Ofbyld    = [[Ofbyld:Serinus alario -near Rooifontein, Northern Cape, South Africa -male-8.jpg|250px]]
|lûd       =
|Ryk       = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme    = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse    = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift     = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')
|Famylje   = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'')
|Skaai     = [[kanarjes]] (''Serinus'')
|Wittenskiplike namme= Serinus alario
|Beskriuwer, jier= ([[Linnaeus]], 1758)
|IUCN-status= net bedrige
|lânkaart   =
}}
De '''swartkopkanarje''' (''Serinus alario'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[finkfûgels]] (''Fringillidae''). De soarte komt foar yn 'e drûge dielen fan súdlik Afrika.

== Ferskining ==
De swartkopkanarje is likernôch 12 oant 13 sm lang. It mantsje hat in folslein swarte kop, kiel en boarst, in helderwite nekke en ûnderkant en in kastanjebrune rêch en wjukken. De snaffel en de poaten binne donkergriis oant swartich.

It wyfke hat gjin swarte kop, mar is griisbrún op 'e kop en de rêch mei streken. De karakteristike kastanjebrune kleur op e wjukken is by har ek folle doffer.

De sang is in sêft, fluch en melodieus kwetterjen mei in soad trillers, wêrby't se soms lûden fan oare fûgels neidwaan.

== Fersprieding ==
De swartkopkanarje komt foar yn it suden fan [[Afrika]], benammen yn [[Súd-Afrika]], [[Namybje]] en it súdlikste puntsje fan [[Botswana]].
Neffens gegevens fan [[BirdLife International]] libbet de soarte fan de seespegel (0 m) oant likernôch 1.900 meter (soms oant 2.200 m yn 'e Drakensbergen). Hja hawwe in foarkar foar drûge gebieten, lykas de Karoo, strûken, tunen en lânbougrûn.

Der binne twa ûndersoarten:
*''Serinus alario alario'' - westlik en sintraal Súd-Afrika en Lesoto
*''Serinus alario leucolaemus'' - súdlik Namybje en noardwestlik en west-sintraal Súd-Afrika

It mantsje fan 'e nominaatfoarm hat in folslein swarte kop, kiel en boppekant fan it boarst sûnder wite ûnderbrekkings yn it gesicht. It mantsje fan 'e ''leucolaemus'' hat in wite wynbraustreek boppe it each, in swarte streek troch it each, in wite streek ûnder it each en in wite kiel mei in swarte snorstreek. Tusken de wyfkes binne hast gjin ferskillen te sjen.

Earder waard de soarte yn it skaai ''Alario'' set, mar genetyske stúzdjes ha útwiisd dat de soarte besibbe is oan ''Serinus''. De ûndersoarte ''leucolaemus'' waard earder as in apart soarte behannele.

== Hâlden en dragen ==
It binne fûgels dy't yn groepen ûnregelmjittich migrearje op syk nei iten en wetter. It iten bestiet út sied fan gers en krûden dy't se op de grûn fine.
It lytse nêst is komfoarmich en makke fan gers en fearkes, dat goed ferstoppe boud wurdt yn in lege strûk. It wyfke leit meastentiids 2 oant 5 blau-wite aaikes mei brune plakjes.
== Status ==
De swartkopkanarje wurdt troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. Neffens [[BirdLife International]] is it ferspriedingsgebiet grut en wurdt de populaasjetrend as stabyl beskôge.
{{Boarnen|boarnefernijing=
*[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-headed-canary-serinus-alario BirdLife International, oproppen 31 maart 2026.]
*[https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkhcan2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 31 maart 2026.]
*[https://ebird.org/species/bkhcan2/ZA-NL eBird, oproppen 31 maart 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Serinus alario|Swartkopkanarje}}
}}
{{DEFAULTSORT:swartkopkanarje}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Kanarje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]</text>
      <sha1>kzamyp6iqwusryw4dr7z1bye9n8sp8t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223888</id>
      <parentid>1223871</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:37:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1223888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3873" sha1="buzde8tgnk4jdvztmdb90vyqyzualsl" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme     = Swartkopkanarje
|Ofbyld    = [[Ofbyld:Serinus alario -near Rooifontein, Northern Cape, South Africa -male-8.jpg|250px]]
|lûd       =
|Ryk       = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme    = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse    = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift     = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')
|Famylje   = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'')
|Skaai     = [[kanarjes]] (''Serinus'')
|Wittenskiplike namme= Serinus alario
|Beskriuwer, jier= ([[Linnaeus]], 1758)
|IUCN-status= net bedrige
|lânkaart   =
}}
De '''swartkopkanarje''' (''Serinus alario'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[finkfûgels]] (''Fringillidae''). De soarte komt foar yn 'e drûge dielen fan súdlik Afrika.

== Ferskining ==
De swartkopkanarje is likernôch 12 oant 13 sm lang. It mantsje fan 'e nomimaatfoarm hat in folslein swarte kop, kiel en boarst, in helderwite nekke en ûnderkant en in kastanjebrune rêch en wjukken. De snaffel is ljochtbrún oant hoarnkleurich en de poaten binne donkerbrún.

It wyfke hat gjin swarte kop, mar is griisbrún op 'e kop en de rêch mei streken. De karakteristike kastanjebrune kleur op e wjukken is by har ek folle doffer.

De sang is in sêft, fluch en melodieus kwetterjen mei in soad trillers, wêrby't se soms lûden fan oare fûgels neidwaan.

== Fersprieding ==
De swartkopkanarje komt foar yn it suden fan [[Afrika]], benammen yn [[Súd-Afrika]], [[Namybje]] en it súdlikste puntsje fan [[Botswana]].
Neffens gegevens fan [[BirdLife International]] libbet de soarte fan de seespegel (0 m) oant likernôch 1.900 meter (soms oant 2.200 m yn 'e Drakensbergen). Hja hawwe in foarkar foar drûge gebieten, lykas de Karoo, strûken, tunen en lânbougrûn.

Der binne twa ûndersoarten:
*''Serinus alario alario'' - westlik en sintraal Súd-Afrika en Lesoto
*''Serinus alario leucolaemus'' - súdlik Namybje en noardwestlik en west-sintraal Súd-Afrika

It mantsje fan 'e nominaatfoarm hat in folslein swarte kop, kiel en boppekant fan it boarst sûnder wite ûnderbrekkings yn it gesicht, mar it mantsje fan 'e ''leucolaemus'' hat in wite wynbraustreek boppe it each, in swarte streek troch it each, in wite streek ûnder it each en in wite kiel mei in swarte snorstreek. Tusken de wyfkes binne hast gjin ferskillen te sjen en binne yn it fjild hast net útinoar te hâlden.

Earder waard de soarte yn it skaai ''Alario'' set, mar genetyske stúdzjes ha útwiisd dat de soarte besibbe is oan ''Serinus''. De ûndersoarte ''leucolaemus'' waard earder ek as in apart soarte behannele.

== Hâlden en dragen ==
It binne fûgels dy't yn groepen ûnregelmjittich migrearje op syk nei iten en wetter. It iten bestiet út sied fan gers en krûden dy't se op de grûn fine.
It lytse nêst is komfoarmich en makke fan gers en fearkes, dat goed ferstoppe sit yn in lege strûk. It wyfke leit meastentiids 2 oant 5 blau-wite aaikes mei brune plakjes. Bûten de briedtiid kinne de fûgels yn gruttere kloften oant 200 fûgels foarkomme.  
== Status ==
De swartkopkanarje wurdt troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. Neffens [[BirdLife International]] is it ferspriedingsgebiet grut en wurdt de populaasjetrend as stabyl beskôge.
{{Boarnen|boarnefernijing=
*[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-headed-canary-serinus-alario BirdLife International, oproppen 31 maart 2026.]
*[https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkhcan2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 31 maart 2026.]
*[https://ebird.org/species/bkhcan2/ZA-NL eBird, oproppen 31 maart 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Serinus alario|Swartkopkanarje}}
}}
{{DEFAULTSORT:swartkopkanarje}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Kanarje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]</text>
      <sha1>buzde8tgnk4jdvztmdb90vyqyzualsl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223889</id>
      <parentid>1223888</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1223889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3873" sha1="07d9n44fmm95sjkdsy77n06abmnfx4h" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme     = Swartkopkanarje
|Ofbyld    = [[Ofbyld:Serinus alario -near Rooifontein, Northern Cape, South Africa -male-8.jpg|250px]]
|lûd       =
|Ryk       = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme    = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse    = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift     = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')
|Famylje   = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'')
|Skaai     = [[kanarjes]] (''Serinus'')
|Wittenskiplike namme= Serinus alario
|Beskriuwer, jier= ([[Linnaeus]], 1758)
|IUCN-status= net bedrige
|lânkaart   =
}}
De '''swartkopkanarje''' (''Serinus alario'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[finkfûgels]] (''Fringillidae''). De soarte komt foar yn 'e drûge dielen fan súdlik Afrika.

== Ferskining ==
De swartkopkanarje is likernôch 12 oant 13 sm lang. It mantsje fan 'e nomimaatfoarm hat in folslein swarte kop, kiel en boarst, in helderwite nekke en ûnderkant en in kastanjebrune rêch en wjukken. De snaffel is ljochtbrún oant hoarnkleurich en de poaten binne donkerbrún.

It wyfke hat gjin swarte kop, mar is griisbrún op 'e kop en de rêch mei streken. De karakteristike kastanjebrune kleur op e wjukken is by har ek folle doffer.

De sang is in sêft, fluch en melodieus kwetterjen mei in soad trillers, wêrby't se soms lûden fan oare fûgels neidogge.

== Fersprieding ==
De swartkopkanarje komt foar yn it suden fan [[Afrika]], benammen yn [[Súd-Afrika]], [[Namybje]] en it súdlikste puntsje fan [[Botswana]].
Neffens gegevens fan [[BirdLife International]] libbet de soarte fan de seespegel (0 m) oant likernôch 1.900 meter (soms oant 2.200 m yn 'e Drakensbergen). Hja hawwe in foarkar foar drûge gebieten, lykas de Karoo, strûken, tunen en lânbougrûn.

Der binne twa ûndersoarten:
*''Serinus alario alario'' - westlik en sintraal Súd-Afrika en Lesoto
*''Serinus alario leucolaemus'' - súdlik Namybje en noardwestlik en west-sintraal Súd-Afrika

It mantsje fan 'e nominaatfoarm hat in folslein swarte kop, kiel en boppekant fan it boarst sûnder wite ûnderbrekkings yn it gesicht, mar it mantsje fan 'e ''leucolaemus'' hat in wite wynbraustreek boppe it each, in swarte streek troch it each, in wite streek ûnder it each en in wite kiel mei in swarte snorstreek. Tusken de wyfkes binne hast gjin ferskillen te sjen en binne yn it fjild hast net útinoar te hâlden.

Earder waard de soarte yn it skaai ''Alario'' set, mar genetyske stúdzjes ha útwiisd dat de soarte besibbe is oan ''Serinus''. De ûndersoarte ''leucolaemus'' waard earder ek as in apart soarte behannele.

== Hâlden en dragen ==
It binne fûgels dy't yn groepen ûnregelmjittich migrearje op syk nei iten en wetter. It iten bestiet út sied fan gers en krûden dy't se op de grûn fine.
It lytse nêst is komfoarmich en makke fan gers en fearkes, dat goed ferstoppe sit yn in lege strûk. It wyfke leit meastentiids 2 oant 5 blau-wite aaikes mei brune plakjes. Bûten de briedtiid kinne de fûgels yn gruttere kloften oant 200 fûgels foarkomme.  
== Status ==
De swartkopkanarje wurdt troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. Neffens [[BirdLife International]] is it ferspriedingsgebiet grut en wurdt de populaasjetrend as stabyl beskôge.
{{Boarnen|boarnefernijing=
*[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-headed-canary-serinus-alario BirdLife International, oproppen 31 maart 2026.]
*[https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkhcan2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 31 maart 2026.]
*[https://ebird.org/species/bkhcan2/ZA-NL eBird, oproppen 31 maart 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Serinus alario|Swartkopkanarje}}
}}
{{DEFAULTSORT:swartkopkanarje}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Kanarje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]</text>
      <sha1>07d9n44fmm95sjkdsy77n06abmnfx4h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Serinus alario</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190886</id>
    <redirect title="Swartkopkanarje" />
    <revision>
      <id>1223872</id>
      <timestamp>2026-03-31T13:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Swartkopkanarje]]</comment>
      <origin>1223872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="pbn5ycma1t86k87p3myacs7exczkj12" xml:space="preserve">#REDIRECT [[swartkopkanarje]]</text>
      <sha1>pbn5ycma1t86k87p3myacs7exczkj12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Band oprjochte yn 2025</title>
    <ns>14</ns>
    <id>190887</id>
    <revision>
      <id>1223884</id>
      <timestamp>2026-03-31T14:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Kategory:Band nei jier fan oprjochting|2025]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 2025]]&quot;</comment>
      <origin>1223884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="js9cunocyqszb3594ngzu8uydj5i4sy" xml:space="preserve">[[Kategory:Band nei jier fan oprjochting|2025]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 2025]]</text>
      <sha1>js9cunocyqszb3594ngzu8uydj5i4sy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>August Schwartz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190888</id>
    <revision>
      <id>1223885</id>
      <timestamp>2026-03-31T15:47:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Ofbyld:August Schwartz Oldenburg Portrait.jpg|thumb|upright|Portret fan August Schwartz]] '''August Schwartz''' ([[Dortmund]], [[29 maaie]] [[1837]] &lt;ref name=&quot;AltOldenburg&quot;&gt;[https://www.alt-oldenburg.de/straen-a-k/innerer-damm/august-schwartz/index.html ''Ansichtskartenerfinder A. Schwartz''], rieplachte 25 april 2019.&lt;/ref&gt; - [[Aldenburch]] [[23 maaie]] [[1904]])   &lt;ref name=&quot;AltOldenburg&quot;/&gt;  wie in [[Drukkerij|printer]] en [[Boekhannel|boekferkeaper]]. Hy wurdt beskôg...&quot;</comment>
      <origin>1223885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2255" sha1="qzosi4yy9i6hamwjmsculqhvqtsxqvo" xml:space="preserve">[[Ofbyld:August Schwartz Oldenburg Portrait.jpg|thumb|upright|Portret fan August Schwartz]]
'''August Schwartz''' ([[Dortmund]], [[29 maaie]] [[1837]] &lt;ref name=&quot;AltOldenburg&quot;&gt;[https://www.alt-oldenburg.de/straen-a-k/innerer-damm/august-schwartz/index.html ''Ansichtskartenerfinder A. Schwartz''], rieplachte 25 april 2019.&lt;/ref&gt; - [[Aldenburch]] [[23 maaie]] [[1904]])   &lt;ref name=&quot;AltOldenburg&quot;/&gt;  wie in [[Drukkerij|printer]] en [[Boekhannel|boekferkeaper]]. Hy wurdt beskôge as de &quot;útfiner&quot; fan 'e [[ansichtkaart]]. Hy wie de earste Dútser dy't in yllustrearre ansichtkaart printe en ferstjoerde. Yn dy tiid wiene der al foargongers, mar dy wurde net beskôge as ansichtkaarten.

== Utfiner fan 'e ansichtkaart ==
[[Ofbyld:August Schwartz Oldenburg Collage.jpg|thumb|upright|De earste Dútske yllustrearre printsjekaart fan 16 july 1870]]
Schwartz stjoerde op 16 july 1870 in printe [[ansichtkaart]] nei syn skoanâlden yn [[Magdeburg (stêd)|Magdeburg]], goed twa wiken nei de ynfiering fan ansichtkaarten yn 'e Noard-Dútske Konfederaasje. De kaart hie in lyts artilleryplaatsje dat letter op 'e adreskant yn 'e linker boppeste hoeke printe wie. &lt;ref&gt;H. Wolf: ''Farbige Postkartengrüsse aus dem Bayerischen und Oberpfälzer Wald'', Morsak Verlag, Grafenau 1985, ISBN 3-87553-230-9, s. 19–20.&lt;/ref&gt; Hy keas de ôfbylding fanwegen de mobilisaasje dy't doe oan 'e gong wie foar de [[Frânsk-Prusyske Oarloch]], en de tekst ferwiist dêr ek nei. Fanwegen it seldsume rjochthoekige poststimpel dat brûkt wurdt om de [[postsegel]] te annulearjen, wurdt oannommen dat de kaart gjin ferfalsking is. &lt;ref&gt;A. Linke: ''Echtheit der legendären Schwartz/Oldenburg-Karte mit dem Kanonier darf als geklärt angesehen werden.'' In: ''Ansichtskarten-Sammlerbrief'', Nr. 171 von 2009, s. 10.&lt;/ref&gt; &lt;br&gt;
Yn 'e hjerst fan 1875 brocht er ek in lytse oplage fan 25 ansichtkaarten út, wêrtroch't er ien fan 'e earste kommersjele útjouwers fan ansichtkaarten ea wie.
{{clear}}
== Keppeling om utens ==
{{commonscat|August Schwartz (printer)|August Schwartz}}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Schwartz, August}}
[[Kategory:Dútsk keapman]]
[[Kategory:Dútsk drukker]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1837]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1904]]</text>
      <sha1>qzosi4yy9i6hamwjmsculqhvqtsxqvo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223891</id>
      <parentid>1223885</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:48:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>better, tink</comment>
      <origin>1223891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2256" sha1="iantuv9bxfy4uod8pq5aovixyhyv8rx" xml:space="preserve">[[Ofbyld:August Schwartz Oldenburg Portrait.jpg|thumb|upright|Portret fan August Schwartz]]
'''August Schwartz''' ([[Dortmund]], [[29 maaie]] [[1837]] &lt;ref name=&quot;AltOldenburg&quot;&gt;[https://www.alt-oldenburg.de/straen-a-k/innerer-damm/august-schwartz/index.html ''Ansichtskartenerfinder A. Schwartz''], rieplachte 25 april 2019.&lt;/ref&gt; - [[Aldenburch]] [[23 maaie]] [[1904]])   &lt;ref name=&quot;AltOldenburg&quot;/&gt;  wie in [[Drukkerij|printer]] en [[Boekhannel|boekferkeaper]]. Hy wurdt beskôge as de &quot;útfiner&quot; fan 'e [[ansichtkaart]]. Hy wie de earste Dútser dy't in yllustrearre ansichtkaart printe en ferstjoerde. Yn dy tiid wiene der al foargongers, mar dy wurde net beskôge as ansichtkaarten.

== Utfiner fan 'e ansichtkaart ==
[[Ofbyld:August Schwartz Oldenburg Collage.jpg|thumb|upright|De earste Dútske yllustrearre printsjekaart fan 16 july 1870]]
Schwartz stjoerde op 16 july 1870 in printe [[ansichtkaart]] nei syn skoanâlden yn [[Magdeburg (stêd)|Magdeburg]], goed twa wiken nei de ynfiering fan ansichtkaarten yn 'e Noard-Dútske Konfederaasje. De kaart hie in lyts artilleryplaatsje dat letter op 'e adreskant yn 'e linker boppeste hoeke printe wie. &lt;ref&gt;H. Wolf: ''Farbige Postkartengrüsse aus dem Bayerischen und Oberpfälzer Wald'', Morsak Verlag, Grafenau 1985, ISBN 3-87553-230-9, s. 19–20.&lt;/ref&gt; Hy keas de ôfbylding fanwegen de mobilisaasje dy't doe oan 'e gong wie foar de [[Frânsk-Prusyske Oarloch]], en de tekst ferwiist dêr ek nei. Fanwegen it seldsume rjochthoekige poststimpel dat brûkt wurdt om de [[postsegel]] te devaluearjen, wurdt oannommen dat de kaart gjin ferfalsking is. &lt;ref&gt;A. Linke: ''Echtheit der legendären Schwartz/Oldenburg-Karte mit dem Kanonier darf als geklärt angesehen werden.'' In: ''Ansichtskarten-Sammlerbrief'', Nr. 171 von 2009, s. 10.&lt;/ref&gt; &lt;br&gt;
Yn 'e hjerst fan 1875 brocht er ek in lytse oplage fan 25 ansichtkaarten út, wêrtroch't er ien fan 'e earste kommersjele útjouwers fan ansichtkaarten ea wie.
{{clear}}
== Keppeling om utens ==
{{commonscat|August Schwartz (printer)|August Schwartz}}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Schwartz, August}}
[[Kategory:Dútsk keapman]]
[[Kategory:Dútsk drukker]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1837]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1904]]</text>
      <sha1>iantuv9bxfy4uod8pq5aovixyhyv8rx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Ynfoboks provinsje Súd-Afrika</title>
    <ns>10</ns>
    <id>190889</id>
    <revision>
      <id>1223890</id>
      <timestamp>2026-03-31T16:47:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks generyk | bgcolor  = #DCE6F2 | kop      = &lt;span style=&quot;vertical-align:middle;&quot;&gt;[[File:Flag of South Africa.svg|20px]]&lt;/span&gt; provinsje yn Súd-Afrika | image    = {{{ôfbylding|}}} | caption  = {{{ôfbyldingstekst|}}} | imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}}  &lt;!-- SYMBOALEN --&gt; | kop1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|Symboalen}} | breed1 = &lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;   {{#if:{{{flagge|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;File:{{{flagge}}...&quot;</comment>
      <origin>1223890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2798" sha1="rflact0sw370y9nvk4ngd06hitttc7t" xml:space="preserve">{{Ynfoboks generyk
| bgcolor  = #DCE6F2
| kop      = &lt;span style=&quot;vertical-align:middle;&quot;&gt;[[File:Flag of South Africa.svg|20px]]&lt;/span&gt; provinsje yn Súd-Afrika
| image    = {{{ôfbylding|}}}
| caption  = {{{ôfbyldingstekst|}}}
| imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}}

&lt;!-- SYMBOALEN --&gt;
| kop1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|Symboalen}}
| breed1 =
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
  {{#if:{{{flagge|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{flagge}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
  {{#if:{{{wapen|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{wapen}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
&lt;/div&gt;

&lt;!-- ALGEMIEN --&gt;
| kop2     = Algemien
| head2_1  = Lân                | item2_1 = {{{lân|Súd-Afrika}}}
| head2_2  = Haadstêd           | item2_2 = {{{haadstêd|}}}
| head2_3  = Grutste stêd       | item2_3 = {{{grutste stêd|}}}
| head2_4  = Offisjele talen    | item2_4 = {{{talen|}}}

&lt;!-- BESTJOER --&gt;
| kop3     = Bestjoer
| head3_1  = Premier            | item3_1 = {{{premier|}}}
| head3_2  = Wetjouwend orgaan  | item3_2 = {{{parlemint|}}}

&lt;!-- SIFERS --&gt;
| kop4     = Sifers
| head4_1  = Ynwennertal        | item4_1 = {{{ynwennertal|}}}
| head4_2  = Oerflak            | item4_2 = {{{oerflak|}}}
| head4_3  = Befolkingsticht.   | item4_3 = {{{befolkingstichtens|}}}

&lt;!-- OAR --&gt;
| kop5     = Oar
| head5_1  = Oprjochte          | item5_1 = {{{oprjochte|}}}
| head5_2  = Tiidsône           | item5_2 = {{{tiidsône|}}}
| head5_3  = Webside            | item5_3 = {{{webside|}}}

&lt;!-- KAART --&gt;
| otherkop = {{#if:{{{mapname|}}}|Kaart}}
| other1   = {{#if:{{{mapname|}}}|
  {{Posysjekaart|{{{mapname}}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}
  |lat_min={{{lat_min|}}}
  |lat_sec={{{lat_sec|0}}}
  |lat_dir={{{lat_dir|S}}}
  |lon_deg={{{lon_deg}}}
  |lon_min={{{lon_min|}}}
  |lon_sec={{{lon_sec|0}}}
  |lon_dir={{{lon_dir|E}}}
  |width={{#if:{{{mapwidth|}}}|{{{mapwidth}}}|260}}
  |float=center
  |mark={{{mark|Blue pog.svg}}}
  |marksize={{{marksize|8}}}
  |caption={{{tekst by posysjekaart|}}}
  }}}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Sjablooninfo|1=
== Tapasse ==
Brûk de ynfoboks sa:
&lt;pre&gt;
{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme       = West-Kaap
| ôfbylding   = .jpg
| ôfbyldingstekst = Kaapstêd, de haadstêd fan de West-Kaap
| flagge      = .svg
| wapen       = .svg
| haadstêd    = Kaapstêd
| grutste stêd = Kaapstêd
| talen       = Afrikaansk, Ingelsk, Xhosa
| premier     = 
| parlemint   = Provinsjaal parlemint fan de West-Kaap
| ynwennertal = 
| oerflak     = km²
| befolkingstichtens = ynw./km²
| oprjochte   = 
| tiidsône    = SAST (UTC+2)
| webside     = 
| mapname     = Súd-Afrika
| lat_deg     = 
| lat_min     = 
| lon_deg     = 
| lon_min     = 
| tekst by posysjekaart = Lokaasje yn Súd-Afrika
}}
&lt;/pre&gt;
}}
[[Kategory:Ynfoboks Geografy|Súd-Afrika]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rflact0sw370y9nvk4ngd06hitttc7t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223903</id>
      <parentid>1223890</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:55:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1223903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2957" sha1="ai6m40hsri79ggsp5ctj4x3tm0fkqrk" xml:space="preserve">{{Ynfoboks generyk
| bgcolor  = #DCE6F2
| kop      = &lt;span style=&quot;vertical-align:middle;&quot;&gt;[[File:Flag of South Africa.svg|20px]]&lt;/span&gt; Provinsje yn Súd-Afrika
| image    = {{{ôfbylding|}}}
| caption  = {{{ôfbyldingstekst|}}}
| imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}}

&lt;!-- SYMBOALEN --&gt;
| kop1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|Symboalen}}
| breed1 =
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
  {{#if:{{{flagge|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{flagge}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
  {{#if:{{{wapen|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{wapen}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
&lt;/div&gt;

&lt;!-- ALGEMIEN --&gt;
| kop2     = Algemien
| head2_1  = Lân                | item2_1 = {{{lân|Súd-Afrika}}}
| head2_2  = Haadstêd           | item2_2 = {{{haadstêd|}}}
| head2_3  = Grutste stêd       | item2_3 = {{{grutste stêd|}}}
| head2_4  = Offisjele talen    | item2_4 = {{{talen|}}}

&lt;!-- BESTJOER --&gt;
| kop3     = Bestjoer
| head3_1  = Premier            | item3_1 = {{{premier|}}}
| head3_2  = Wetjouwend orgaan  | item3_2 = {{{parlemint|}}}

&lt;!-- SIFERS --&gt;
| kop4     = Sifers
| head4_1  = Ynwennertal        | item4_1 = {{{ynwennertal|}}}
| head4_2  = Oerflak            | item4_2 = {{{oerflak|}}}
| head4_3  = Befolkingsticht.   | item4_3 = {{{befolkingstichtens|}}}

&lt;!-- OAR --&gt;
| kop5     = Oar
| head5_1  = Oprjochte          | item5_1 = {{{oprjochte|}}}
| head5_2  = Tiidsône           | item5_2 = {{{tiidsône|}}}
| head5_3  = Webside            | item5_3 = {{{webside|}}}

&lt;!-- KAART --&gt;
| otherkop = {{#if:{{{mapname|}}}|Kaart}}
| other1   = {{#if:{{{mapname|}}}|
  {{Posysjekaart|{{{mapname}}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}
  |lat_min={{{lat_min|}}}
  |lat_sec={{{lat_sec|0}}}
  |lat_dir={{{lat_dir|S}}}
  |lon_deg={{{lon_deg}}}
  |lon_min={{{lon_min|}}}
  |lon_sec={{{lon_sec|0}}}
  |lon_dir={{{lon_dir|E}}}
  |width={{#if:{{{mapwidth|}}}|{{{mapwidth}}}|260}}
  |float=center
  |mark={{{mark|Blue pog.svg}}}
  |marksize={{{marksize|8}}}
  |caption={{{tekst by posysjekaart|}}}
  }}}}
| kop99 = {{#if:{{{ôfbylding99|}}}|Kaart}}
| image99 ={{{ôfbylding99|}}}
| caption99 ={{{ôfbyldingstekst99|}}}
| imagewidth99 ={{{ôfbyldingsbreedte99|}}}
}}

&lt;noinclude&gt;
{{Sjablooninfo|1=
== Tapasse ==
Brûk de ynfoboks sa:
&lt;pre&gt;
{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme       = West-Kaap
| ôfbylding   = .jpg
| ôfbyldingstekst = Kaapstêd, de haadstêd fan de West-Kaap
| flagge      = .svg
| wapen       = .svg
| haadstêd    = Kaapstêd
| grutste stêd = Kaapstêd
| talen       = Afrikaansk, Ingelsk, Xhosa
| premier     = 
| parlemint   = Provinsjaal parlemint fan de West-Kaap
| ynwennertal = 
| oerflak     = km²
| befolkingstichtens = ynw./km²
| oprjochte   = 
| tiidsône    = SAST (UTC+2)
| webside     = 
| mapname     = Súd-Afrika
| lat_deg     = 
| lat_min     = 
| lon_deg     = 
| lon_min     = 
| tekst by posysjekaart = Lokaasje yn Súd-Afrika
}}
&lt;/pre&gt;
}}
[[Kategory:Ynfoboks Geografy|Súd-Afrika]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ai6m40hsri79ggsp5ctj4x3tm0fkqrk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223904</id>
      <parentid>1223903</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T18:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1223904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2989" sha1="3tbnwmnmpi9lmj32xjiw8rvi282gphj" xml:space="preserve">{{Ynfoboks generyk
| bgcolor  = #DCE6F2
| kop      = &lt;span style=&quot;vertical-align:middle;&quot;&gt;[[File:Flag of South Africa.svg|20px]]&lt;/span&gt; Provinsje yn Súd-Afrika
| image    = {{{ôfbylding|}}}
| caption  = {{{ôfbyldingstekst|}}}
| imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}}

&lt;!-- SYMBOALEN --&gt;
| kop1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|Symboalen}}
| breed1 =
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
  {{#if:{{{flagge|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{flagge}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
  {{#if:{{{wapen|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{wapen}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
&lt;/div&gt;

&lt;!-- ALGEMIEN --&gt;
| kop2     = Algemien
| head2_1  = Lân                | item2_1 = {{{lân|Súd-Afrika}}}
| head2_2  = Haadstêd           | item2_2 = {{{haadstêd|}}}
| head2_3  = Grutste stêd       | item2_3 = {{{grutste stêd|}}}
| head2_4  = Offisjele talen    | item2_4 = {{{talen|}}}

&lt;!-- BESTJOER --&gt;
| kop3     = Bestjoer
| head3_1  = Premier            | item3_1 = {{{premier|}}}
| head3_2  = Wetjouwend orgaan  | item3_2 = {{{parlemint|}}}

&lt;!-- SIFERS --&gt;
| kop4     = Sifers
| head4_1  = Ynwennertal        | item4_1 = {{{ynwennertal|}}}
| head4_2  = Oerflak            | item4_2 = {{{oerflak|}}}
| head4_3  = Befolkingsticht.   | item4_3 = {{{befolkingstichtens|}}}

&lt;!-- OAR --&gt;
| kop5     = Oar
| head5_1  = Oprjochte          | item5_1 = {{{oprjochte|}}}
| head5_2  = Tiidsône           | item5_2 = {{{tiidsône|}}}
| head5_3  = Webside            | item5_3 = {{{webside|}}}

&lt;!-- KAART --&gt;
| otherkop = {{#if:{{{mapname|}}}|Kaart}}
| other1   = {{#if:{{{mapname|}}}|
  {{Posysjekaart|{{{mapname}}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}
  |lat_min={{{lat_min|}}}
  |lat_sec={{{lat_sec|0}}}
  |lat_dir={{{lat_dir|S}}}
  |lon_deg={{{lon_deg}}}
  |lon_min={{{lon_min|}}}
  |lon_sec={{{lon_sec|0}}}
  |lon_dir={{{lon_dir|E}}}
  |width={{#if:{{{mapwidth|}}}|{{{mapwidth}}}|260}}
  |float=center
  |mark={{{mark|Blue pog.svg}}}
  |marksize={{{marksize|8}}}
  |caption={{{tekst by posysjekaart|}}}
  }}}}
| kop99 = {{#if:{{{ôfbylding99|}}}|Kaart}}
| image99 ={{{ôfbylding99|}}}
| caption99 ={{{ôfbyldingstekst99|}}}
| imagewidth99 ={{{ôfbyldingsbreedte99|}}}
}}

&lt;noinclude&gt;
{{Sjablooninfo|1=
== Tapasse ==
Brûk de ynfoboks sa:
&lt;pre&gt;
{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme       = West-Kaap
| ôfbylding   = .jpg
| ôfbyldingstekst = Kaapstêd, de haadstêd fan de West-Kaap
| flagge      = .svg
| wapen       = .svg
| haadstêd    = Kaapstêd
| grutste stêd = Kaapstêd
| folken      =
| religy      =
| talen       = Afrikaansk, Ingelsk, Xhosa
| premier     = 
| parlemint   = Provinsjaal parlemint fan de West-Kaap
| ynwennertal = 
| oerflak     = km²
| befolkingstichtens = ynw./km²
| oprjochte   = 
| tiidsône    = SAST (UTC+2)
| webside     = 
| mapname     = Súd-Afrika
| lat_deg     = 
| lat_min     = 
| lon_deg     = 
| lon_min     = 
| tekst by posysjekaart = Lokaasje yn Súd-Afrika
}}
&lt;/pre&gt;
}}
[[Kategory:Ynfoboks Geografy|Súd-Afrika]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3tbnwmnmpi9lmj32xjiw8rvi282gphj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223905</id>
      <parentid>1223904</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T18:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1223905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3105" sha1="mazzyq1omd5x1red1ptzvbmdt1diwls" xml:space="preserve">{{Ynfoboks generyk
| bgcolor  = #DCE6F2
| kop      = &lt;span style=&quot;vertical-align:middle;&quot;&gt;[[File:Flag of South Africa.svg|20px]]&lt;/span&gt; provinsje yn Súd-Afrika
| image    = {{{ôfbylding|}}}
| caption  = {{{ôfbyldingstekst|}}}
| imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}}

&lt;!-- SYMBOALEN --&gt;
| kop1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|Symboalen}}
| breed1 =
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
  {{#if:{{{flagge|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{flagge}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
  {{#if:{{{wapen|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{wapen}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
&lt;/div&gt;

&lt;!-- ALGEMIEN --&gt;
| kop2     = Algemien
| head2_1  = Lân                | item2_1 = {{{lân|Súd-Afrika}}}
| head2_2  = Haadstêd           | item2_2 = {{{haadstêd|}}}
| head2_3  = Grutste stêd       | item2_3 = {{{grutste stêd|}}}
| head2_4  = Offisjele talen    | item2_4 = {{{talen|}}}

&lt;!-- BESTJOER --&gt;
| kop3     = Bestjoer
| head3_1  = Premier            | item3_1 = {{{premier|}}}
| head3_2  = Parlemint          | item3_2 = {{{parlemint|}}}

&lt;!-- SIFERS --&gt;
| kop4     = Sifers
| head4_1  = Ynwennertal        | item4_1 = {{{ynwennertal|}}}
| head4_2  = Oerflak            | item4_2 = {{{oerflak|}}}
| head4_3  = Befolkingsticht.   | item4_3 = {{{befolkingstichtens|}}}
| head4_4  = Folken             | item4_4 = {{{folken|}}}
| head4_5  = Religy             | item4_5 = {{{religy|}}}

&lt;!-- OAR --&gt;
| kop5     = Oar
| head5_1  = Oprjochte          | item5_1 = {{{oprjochte|}}}
| head5_2  = Tiidsône           | item5_2 = {{{tiidsône|}}}
| head5_3  = Webside            | item5_3 = {{{webside|}}}

&lt;!-- KAART --&gt;
| otherkop = {{#if:{{{mapname|}}}|Kaart}}
| other1   = {{#if:{{{mapname|}}}|
  {{Posysjekaart|{{{mapname}}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}
  |lat_min={{{lat_min|}}}
  |lat_sec={{{lat_sec|0}}}
  |lat_dir={{{lat_dir|S}}}
  |lon_deg={{{lon_deg}}}
  |lon_min={{{lon_min|}}}
  |lon_sec={{{lon_sec|0}}}
  |lon_dir={{{lon_dir|E}}}
  |width={{#if:{{{mapwidth|}}}|{{{mapwidth}}}|260}}
  |float=center
  |mark={{{mark|Blue pog.svg}}}
  |marksize={{{marksize|8}}}
  |caption={{{tekst by posysjekaart|}}}
  }}}}
| kop99 = {{#if:{{{ôfbylding99|}}}|Kaart}}
| image99 ={{{ôfbylding99|}}}
| caption99 ={{{ôfbyldingstekst99|}}}
| imagewidth99 ={{{ôfbyldingsbreedte99|}}}
}}

&lt;noinclude&gt;
{{Sjablooninfo|1=
== Tapasse ==
Brûk de ynfoboks sa:
&lt;pre&gt;
{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme       = West-Kaap
| ôfbylding   = .jpg
| ôfbyldingstekst = Kaapstêd, de haadstêd fan de West-Kaap
| flagge      = .svg
| wapen       = .svg
| haadstêd    = Kaapstêd
| grutste stêd = Kaapstêd
| folken      =
| religy      =
| talen       = Afrikaansk, Ingelsk, Xhosa
| premier     = 
| parlemint   = Provinsjaal parlemint fan de West-Kaap
| ynwennertal = 
| oerflak     = km²
| befolkingstichtens = ynw./km²
| oprjochte   = 
| tiidsône    = SAST (UTC+2)
| webside     = 
| mapname     = Súd-Afrika
| lat_deg     = 
| lat_min     = 
| lon_deg     = 
| lon_min     = 
| tekst by posysjekaart = Lokaasje yn Súd-Afrika
}}
&lt;/pre&gt;
}}
[[Kategory:Ynfoboks Geografy|Súd-Afrika]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mazzyq1omd5x1red1ptzvbmdt1diwls</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223906</id>
      <parentid>1223905</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T18:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1223906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2989" sha1="3tbnwmnmpi9lmj32xjiw8rvi282gphj" xml:space="preserve">{{Ynfoboks generyk
| bgcolor  = #DCE6F2
| kop      = &lt;span style=&quot;vertical-align:middle;&quot;&gt;[[File:Flag of South Africa.svg|20px]]&lt;/span&gt; Provinsje yn Súd-Afrika
| image    = {{{ôfbylding|}}}
| caption  = {{{ôfbyldingstekst|}}}
| imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}}

&lt;!-- SYMBOALEN --&gt;
| kop1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|Symboalen}}
| breed1 =
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
  {{#if:{{{flagge|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{flagge}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
  {{#if:{{{wapen|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{wapen}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
&lt;/div&gt;

&lt;!-- ALGEMIEN --&gt;
| kop2     = Algemien
| head2_1  = Lân                | item2_1 = {{{lân|Súd-Afrika}}}
| head2_2  = Haadstêd           | item2_2 = {{{haadstêd|}}}
| head2_3  = Grutste stêd       | item2_3 = {{{grutste stêd|}}}
| head2_4  = Offisjele talen    | item2_4 = {{{talen|}}}

&lt;!-- BESTJOER --&gt;
| kop3     = Bestjoer
| head3_1  = Premier            | item3_1 = {{{premier|}}}
| head3_2  = Wetjouwend orgaan  | item3_2 = {{{parlemint|}}}

&lt;!-- SIFERS --&gt;
| kop4     = Sifers
| head4_1  = Ynwennertal        | item4_1 = {{{ynwennertal|}}}
| head4_2  = Oerflak            | item4_2 = {{{oerflak|}}}
| head4_3  = Befolkingsticht.   | item4_3 = {{{befolkingstichtens|}}}

&lt;!-- OAR --&gt;
| kop5     = Oar
| head5_1  = Oprjochte          | item5_1 = {{{oprjochte|}}}
| head5_2  = Tiidsône           | item5_2 = {{{tiidsône|}}}
| head5_3  = Webside            | item5_3 = {{{webside|}}}

&lt;!-- KAART --&gt;
| otherkop = {{#if:{{{mapname|}}}|Kaart}}
| other1   = {{#if:{{{mapname|}}}|
  {{Posysjekaart|{{{mapname}}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}
  |lat_min={{{lat_min|}}}
  |lat_sec={{{lat_sec|0}}}
  |lat_dir={{{lat_dir|S}}}
  |lon_deg={{{lon_deg}}}
  |lon_min={{{lon_min|}}}
  |lon_sec={{{lon_sec|0}}}
  |lon_dir={{{lon_dir|E}}}
  |width={{#if:{{{mapwidth|}}}|{{{mapwidth}}}|260}}
  |float=center
  |mark={{{mark|Blue pog.svg}}}
  |marksize={{{marksize|8}}}
  |caption={{{tekst by posysjekaart|}}}
  }}}}
| kop99 = {{#if:{{{ôfbylding99|}}}|Kaart}}
| image99 ={{{ôfbylding99|}}}
| caption99 ={{{ôfbyldingstekst99|}}}
| imagewidth99 ={{{ôfbyldingsbreedte99|}}}
}}

&lt;noinclude&gt;
{{Sjablooninfo|1=
== Tapasse ==
Brûk de ynfoboks sa:
&lt;pre&gt;
{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme       = West-Kaap
| ôfbylding   = .jpg
| ôfbyldingstekst = Kaapstêd, de haadstêd fan de West-Kaap
| flagge      = .svg
| wapen       = .svg
| haadstêd    = Kaapstêd
| grutste stêd = Kaapstêd
| folken      =
| religy      =
| talen       = Afrikaansk, Ingelsk, Xhosa
| premier     = 
| parlemint   = Provinsjaal parlemint fan de West-Kaap
| ynwennertal = 
| oerflak     = km²
| befolkingstichtens = ynw./km²
| oprjochte   = 
| tiidsône    = SAST (UTC+2)
| webside     = 
| mapname     = Súd-Afrika
| lat_deg     = 
| lat_min     = 
| lon_deg     = 
| lon_min     = 
| tekst by posysjekaart = Lokaasje yn Súd-Afrika
}}
&lt;/pre&gt;
}}
[[Kategory:Ynfoboks Geografy|Súd-Afrika]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3tbnwmnmpi9lmj32xjiw8rvi282gphj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223907</id>
      <parentid>1223906</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T18:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1223907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3251" sha1="aarc7sgl9tgkqd1qola3isj514lh2vc" xml:space="preserve">{{Ynfoboks generyk 
| bgcolor  = #DCE6F2
| kop      = {{{namme|}}}
| image    = {{{ôfbylding|}}}
| caption  = {{{ôfbyldingstekst|}}}
| imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}}

&lt;!-- EMblemen --&gt;
| kop1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|Symboalen}}
| breed1 =
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
{{#if:{{{flagge|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{flagge}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
{{#if:{{{wapen|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{wapen}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
&lt;/div&gt;

&lt;!-- ALGEMIEN --&gt;
| kop2     = Algemien
| head2_1  = Lân             | item2_1 = Súd-Afrika
| head2_2  = Haadstêd        | item2_2 = {{{haadstêd|}}}
| head2_3  = Grutste stêd    | item2_3 = {{{grutste stêd|}}}

&lt;!-- BESTJOER --&gt;
| kop3     = Bestjoer
| head3_1  = Premier         | item3_1 = {{{premier|}}}
| head3_2  = Wetjaand orgaan | item3_2 = {{{wetjaand orgaan|}}}

&lt;!-- BEFOLKING --&gt;
| kop4     = Befolking
| head4_1  = Ynwennertal        | item4_1 = {{{ynwennertal|}}}
| head4_2  = Befolkingsticht.   | item4_2 = {{{befolkingstichtens|}}}
| head4_3  = Folken             | item4_3 = {{{folken|}}}
| head4_4  = Religy             | item4_4 = {{{religy|}}}
| head4_5  = Talen              | item4_5 = {{{talen|}}}

&lt;!-- GEOGRAFY --&gt;
| kop5     = Geografy
| head5_1  = Oerflak        | item5_1 = {{{oerflak|}}}
| head5_2  = Hichte         | item5_2 = {{{hichte|}}}

&lt;!-- OAR --&gt;
| kop6     = Oar
| head6_1  = Stifting       | item6_1 = {{{stifting|}}}
| head6_2  = Postkoade      | item6_2 = {{{postkoade|}}}
| head6_3  = Netnûmer       | item6_3 = {{{netnûmer|}}}
| head6_4  = Tiidsône       | item6_4 = {{{tiidsône|}}}

&lt;!-- WEBSITE --&gt;
| otherkop = {{#if:{{{webside|}}}|Offisjele webside}}
| other1   = {{#if:{{{webside|}}}|{{{webside}}}}}

&lt;!-- KAART --&gt;
| otherkop2= {{#if:{{{mapname|}}}|Kaart}}
| other4   = {{#if:{{{mapname|}}}|
  {{Posysjekaart|{{{mapname}}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}
  |lat_min={{{lat_min}}}
  |lat_sec={{{lat_sec|0}}}
  |lat_dir={{{lat_dir|S}}}
  |lon_deg={{{lon_deg}}}
  |lon_min={{{lon_min|}}}
  |lon_sec={{{lon_sec|0}}}
  |lon_dir={{{lon_dir|E}}}
  |width={{#if:{{{mapwidth|}}}|{{{mapwidth}}}|260}}
  |float=center
  |mark={{{mark|Blue pog.svg}}}
  |marksize={{{marksize|8}}}
  |caption={{{tekst by posysjekaart|}}}
  }}}}
| kop99 = {{#if:{{{ôfbylding99|}}}|Kaart}}
| image99 ={{{ôfbylding99|}}}
| caption99 ={{{ôfbyldingstekst99|}}}
| imagewidth99 ={{{ôfbyldingsbreedte99|}}}
}}

&lt;noinclude&gt;
{{Sjablooninfo|1=
== Tapasse ==
Brûk de ynfoboks sa:
&lt;pre&gt;
{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme       = West-Kaap
| ôfbylding   = .jpg
| ôfbyldingstekst = Kaapstêd, de haadstêd fan de West-Kaap
| flagge      = .svg
| wapen       = .svg
| haadstêd    = Kaapstêd
| grutste stêd = Kaapstêd
| folken      =
| religy      =
| talen       = Afrikaansk, Ingelsk, Xhosa
| premier     = 
| parlemint   = Provinsjaal parlemint fan de West-Kaap
| ynwennertal = 
| oerflak     = km²
| befolkingstichtens = ynw./km²
| oprjochte   = 
| tiidsône    = UTC+2 (SAST)
| webside     = 
| mapname     = Súd-Afrika
| lat_deg     = 
| lat_min     = 
| lon_deg     = 
| lon_min     = 
| tekst by posysjekaart = Lokaasje yn Súd-Afrika
}}
&lt;/pre&gt;
}}
[[Kategory:Ynfoboks Geografy|Súd-Afrika]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aarc7sgl9tgkqd1qola3isj514lh2vc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223908</id>
      <parentid>1223907</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T18:54:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1223908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3287" sha1="5r65a7h9xvv6c4zprc9450871n9xg7j" xml:space="preserve">{{Ynfoboks generyk 
| bgcolor  = #DCE6F2
| kop      = {{{namme|}}}
| image    = {{{ôfbylding|}}}
| caption  = {{{ôfbyldingstekst|}}}
| imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}}

&lt;!-- EMblemen --&gt;
| kop1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|Symboalen}}
| breed1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
{{#if:{{{flagge|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{flagge}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
{{#if:{{{wapen|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{wapen}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
&lt;/div&gt;
}}

&lt;!-- ALGEMIEN --&gt;
| kop2     = Algemien
| head2_1  = Lân             | item2_1 = Súd-Afrika
| head2_2  = Haadstêd        | item2_2 = {{{haadstêd|}}}
| head2_3  = Grutste stêd    | item2_3 = {{{grutste stêd|}}}

&lt;!-- BESTJOER --&gt;
| kop3     = Bestjoer
| head3_1  = Premier         | item3_1 = {{{premier|}}}
| head3_2  = Wetjaand orgaan | item3_2 = {{{wetjaand orgaan|}}}

&lt;!-- BEFOLKING --&gt;
| kop4     = Befolking
| head4_1  = Ynwennertal        | item4_1 = {{{ynwennertal|}}}
| head4_2  = Befolkingsticht.   | item4_2 = {{{befolkingstichtens|}}}
| head4_3  = Folken             | item4_3 = {{{folken|}}}
| head4_4  = Religy             | item4_4 = {{{religy|}}}
| head4_5  = Talen              | item4_5 = {{{talen|}}}

&lt;!-- GEOGRAFY --&gt;
| kop5     = Geografy
| head5_1  = Oerflak        | item5_1 = {{{oerflak|}}}
| head5_2  = Hichte         | item5_2 = {{{hichte|}}}

&lt;!-- OAR --&gt;
| kop6     = Oar
| head6_1  = Stifting       | item6_1 = {{{stifting|}}}
| head6_2  = Postkoade      | item6_2 = {{{postkoade|}}}
| head6_3  = Netnûmer       | item6_3 = {{{netnûmer|}}}
| head6_4  = Tiidsône       | item6_4 = {{{tiidsône|}}}

&lt;!-- WEBSITE --&gt;
| otherkop = {{#if:{{{webside|}}}|Offisjele webside}}
| other1   = {{#if:{{{webside|}}}|{{{webside}}}}}

&lt;!-- KAART --&gt;
| otherkop2= {{#if:{{{mapname|}}}|Kaart}}
| other4   = {{#if:{{{mapname|}}}|
  {{Posysjekaart|{{{mapname}}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}
  |lat_min={{{lat_min}}}
  |lat_sec={{{lat_sec|0}}}
  |lat_dir={{{lat_dir|S}}}
  |lon_deg={{{lon_deg}}}
  |lon_min={{{lon_min|}}}
  |lon_sec={{{lon_sec|0}}}
  |lon_dir={{{lon_dir|E}}}
  |width={{#if:{{{mapwidth|}}}|{{{mapwidth}}}|260}}
  |float=center
  |mark={{{mark|Blue pog.svg}}}
  |marksize={{{marksize|8}}}
  |caption={{{tekst by posysjekaart|}}}
  }}}}
| kop99 = {{#if:{{{ôfbylding99|}}}|Kaart}}
| image99 ={{{ôfbylding99|}}}
| caption99 ={{{ôfbyldingstekst99|}}}
| imagewidth99 ={{{ôfbyldingsbreedte99|}}}
}}

&lt;noinclude&gt;
{{Sjablooninfo|1=
== Tapasse ==
Brûk de ynfoboks sa:
&lt;pre&gt;
{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme       = West-Kaap
| ôfbylding   = .jpg
| ôfbyldingstekst = Kaapstêd, de haadstêd fan de West-Kaap
| flagge      = .svg
| wapen       = .svg
| haadstêd    = Kaapstêd
| grutste stêd = Kaapstêd
| folken      =
| religy      =
| talen       = Afrikaansk, Ingelsk, Xhosa
| premier     = 
| parlemint   = Provinsjaal parlemint fan de West-Kaap
| ynwennertal = 
| oerflak     = km²
| befolkingstichtens = ynw./km²
| oprjochte   = 
| tiidsône    = UTC+2 (SAST)
| webside     = 
| mapname     = Súd-Afrika
| lat_deg     = 
| lat_min     = 
| lon_deg     = 
| lon_min     = 
| tekst by posysjekaart = Lokaasje yn Súd-Afrika
}}
&lt;/pre&gt;
}}
[[Kategory:Ynfoboks Geografy|Súd-Afrika]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5r65a7h9xvv6c4zprc9450871n9xg7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223912</id>
      <parentid>1223908</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T19:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1223912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3382" sha1="p9txm1up6o1lwvhshqhl6qu2lc6qm14" xml:space="preserve">{{Ynfoboks generyk 
| bgcolor  = #DCE6F2
| kop      = &lt;span style=&quot;vertical-align:middle;&quot;&gt;[[File:Flag of South Africa.svg|20px]]&lt;/span&gt; Provinsje yn Súd-Afrika
| image    = {{{ôfbylding|}}}
| caption  = {{{ôfbyldingstekst|}}}
| imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}}

&lt;!-- EMblemen --&gt;
| kop1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|Symboalen}}
| breed1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
{{#if:{{{flagge|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{flagge}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
{{#if:{{{wapen|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{wapen}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
&lt;/div&gt;
}}

&lt;!-- ALGEMIEN --&gt;
| kop2     = Algemien
| head2_1  = Lân             | item2_1 = Súd-Afrika
| head2_2  = Haadstêd        | item2_2 = {{{haadstêd|}}}
| head2_3  = Grutste stêd    | item2_3 = {{{grutste stêd|}}}

&lt;!-- BESTJOER --&gt;
| kop3     = Bestjoer
| head3_1  = Premier         | item3_1 = {{{premier|}}}
| head3_2  = Wetjaand orgaan | item3_2 = {{{wetjaand orgaan|}}}

&lt;!-- BEFOLKING --&gt;
| kop4     = Befolking
| head4_1  = Ynwennertal        | item4_1 = {{{ynwennertal|}}}
| head4_2  = Befolkingsticht.   | item4_2 = {{{befolkingstichtens|}}}
| head4_3  = Folken             | item4_3 = {{{folken|}}}
| head4_4  = Religy             | item4_4 = {{{religy|}}}
| head4_5  = Talen              | item4_5 = {{{talen|}}}

&lt;!-- GEOGRAFY --&gt;
| kop5     = Geografy
| head5_1  = Oerflak        | item5_1 = {{{oerflak|}}}
| head5_2  = Hichte         | item5_2 = {{{hichte|}}}

&lt;!-- OAR --&gt;
| kop6     = Oar
| head6_1  = Stifting       | item6_1 = {{{stifting|}}}
| head6_2  = Postkoade      | item6_2 = {{{postkoade|}}}
| head6_3  = Netnûmer       | item6_3 = {{{netnûmer|}}}
| head6_4  = Tiidsône       | item6_4 = {{{tiidsône|}}}

&lt;!-- WEBSITE --&gt;
| otherkop = {{#if:{{{webside|}}}|Offisjele webside}}
| other1   = {{#if:{{{webside|}}}|{{{webside}}}}}

&lt;!-- KAART --&gt;
| otherkop2= {{#if:{{{mapname|}}}|Kaart}}
| other4   = {{#if:{{{mapname|}}}|
  {{Posysjekaart|{{{mapname}}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}
  |lat_min={{{lat_min}}}
  |lat_sec={{{lat_sec|0}}}
  |lat_dir={{{lat_dir|S}}}
  |lon_deg={{{lon_deg}}}
  |lon_min={{{lon_min|}}}
  |lon_sec={{{lon_sec|0}}}
  |lon_dir={{{lon_dir|E}}}
  |width={{#if:{{{mapwidth|}}}|{{{mapwidth}}}|260}}
  |float=center
  |mark={{{mark|Blue pog.svg}}}
  |marksize={{{marksize|8}}}
  |caption={{{tekst by posysjekaart|}}}
  }}}}
| kop99 = {{#if:{{{ôfbylding99|}}}|Kaart}}
| image99 ={{{ôfbylding99|}}}
| caption99 ={{{ôfbyldingstekst99|}}}
| imagewidth99 ={{{ôfbyldingsbreedte99|}}}
}}

&lt;noinclude&gt;
{{Sjablooninfo|1=
== Tapasse ==
Brûk de ynfoboks sa:
&lt;pre&gt;
{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme       = West-Kaap
| ôfbylding   = .jpg
| ôfbyldingstekst = Kaapstêd, de haadstêd fan de West-Kaap
| flagge      = .svg
| wapen       = .svg
| haadstêd    = Kaapstêd
| grutste stêd = Kaapstêd
| folken      =
| religy      =
| talen       = Afrikaansk, Ingelsk, Xhosa
| premier     = 
| parlemint   = Provinsjaal parlemint fan de West-Kaap
| ynwennertal = 
| oerflak     = km²
| befolkingstichtens = ynw./km²
| oprjochte   = 
| tiidsône    = UTC+2 (SAST)
| webside     = 
| mapname     = Súd-Afrika
| lat_deg     = 
| lat_min     = 
| lon_deg     = 
| lon_min     = 
| tekst by posysjekaart = Lokaasje yn Súd-Afrika
}}
&lt;/pre&gt;
}}
[[Kategory:Ynfoboks Geografy|Súd-Afrika]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p9txm1up6o1lwvhshqhl6qu2lc6qm14</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>East-Kaap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190890</id>
    <revision>
      <id>1223910</id>
      <timestamp>2026-03-31T19:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika | namme           = East-Kaap&lt;br&gt;&lt;small&gt;Mpuma Koloni&lt;br&gt;Oos-Kaap&lt;/small&gt; | ôfbylding       = Eastern Cape in South Africa.svg | ôfbyldingstekst =   | flagge          =  | wapen           =  | haadstêd        = [[Bhisho]] | grutste stêd    = [[Gqeberha]] | folken          = Xhosa 86,3%&lt;br&gt;Kleurlingen 8,3%&lt;br&gt;Blanken 4,7% | talen           = Xhosa 81,8%&lt;br&gt;Afrikaansk 9,6%&lt;br&gt;Ingelsk 4,8%&lt;br&gt;Sotho 2,4% | religy          = Kristendom 89,1%&lt;b...&quot;</comment>
      <origin>1223910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6182" sha1="oj57kpozsce5ua9s8vl8nkw2daoas90" xml:space="preserve">{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme           = East-Kaap&lt;br&gt;&lt;small&gt;Mpuma Koloni&lt;br&gt;Oos-Kaap&lt;/small&gt;
| ôfbylding       = Eastern Cape in South Africa.svg
| ôfbyldingstekst =  
| flagge          = 
| wapen           = 
| haadstêd        = [[Bhisho]]
| grutste stêd    = [[Gqeberha]]
| folken          = Xhosa 86,3%&lt;br&gt;Kleurlingen 8,3%&lt;br&gt;Blanken 4,7%
| talen           = Xhosa 81,8%&lt;br&gt;Afrikaansk 9,6%&lt;br&gt;Ingelsk 4,8%&lt;br&gt;Sotho 2,4%
| religy          = Kristendom 89,1%&lt;br&gt;Tradisjoneel 5,5%&lt;br&gt;Gjin 4,6%
| premier         = 
| parlemint       = 
| ynwennertal     = 7.235.784 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;
| oerflak         = 168.966 km²
| befolkingstichtens = 42,8 ynw./km²
| oprjochte       = 27 april 1994
| tiidsône        = UTC+2 (SAST)
| webside         = [http://www.ecprov.gov.za/ http://www.ecprov.gov.za/]
| ôfbylding99          = Prince Alfred's Guard Memorial Port Elizabeth-002.jpg
| ôfbyldingstekst99    = Prince Alfred's Guard Memorial, Port Elizabeth
| ôfbyldingsbreedte99  = 
}}
De '''East-Kaap''' is in provinsje yn it suden fan [[Súd-Afrika]] dy't bekend stiet om de rûge kustline. It lânskip fariearret fan 'e drûge flakten fan 'e [[Karoo]] oant de griene piken fan 'e [[Drakensbergen]]. East-Kaap is rûchwei fjouwer kear sa grut as Nederlân. 

== Skiednis ==
De skiednis fan 'e provinsje is nau ferbûn mei de [[Xhosa]]-kultuer en de koloniale striid. Yn 1488 kamen de [[Portegal|Portugezen]] hjir as earste Europeanen oan lân, folge troch de [[Grut-Brittanje|Britten]] yn 1820. It gebiet wie it toaniel fan 'e saneamde [[grinskrigen]] tusken de Xhosa, de Britske kolonisten en de [[Afrikaners]]. Under it [[apartheidsrezjym]] bestie in grut part fan 'e provinsje út de thúslannen [[Transkei]] en [[Ciskei]]. Yn 1994 waarden dizze gebieden mei it eastlike part fan 'e âlde Kaapprovinsje gearfoege ta de hjoeddeiske provinsje East-Kaap. 

== Bestjoer ==
It bestjoerlik sintrum fan 'e provinsje is de haadstêd Bhisho. It provinsjaal bestjoer stiet ûnder lieding fan in premier en in Utfierende Ried (kabinet), wylst de wetjaande macht by it Provinsjaal Parlemint fan de East-Kaap leit. 
[[Ofbyld:Map of the Eastern Cape with municipalities named and districts shaded (2021).svg|thumb|left|Kaart mei distrikten en gemeenten.]]
Op lokaal nivo is de provinsje opdield yn ferskate bestjoerslagen:&lt;ref&gt;[https://southafrica-info.com/land/local-government-municipalities-eastern-cape-province/ South Africa Gateway: Infographic: Local government in the Eastern Cape.]&lt;/ref&gt;
* 2 metropoalgemeenten (grutte stêdsgebieten dy't selsstannich bestjoerd wurde): Nelson Mandela Bay (Gqeberha/Port Elizabeth en omkriten) en Buffalo City (East-Londen en omkriten).
* 6 distriktsgemeenten. Distriktsgemeenten bestjoere de gruttere, meastentiids lannelike regio's en koördinearje it belied foar ferskate lytse gemeenten.
* 31 lokale gemeenten Distrikten binne fierder ûnderferdield yn totaal 31 lokale gemeenten, dy't de direkte tsjinstferliening oan 'e boargers regelje.

== Lânskip ==
[[Ofbyld:Coffee Bay.jpg|thumb|left|Coffee Bay]]
It lânskip fan 'e East-Kaap bestiet út in rûge kustline fan 'e Wylde Kust oant de sniebedekte piken fan 'e Drakensbergen. De provinsje hat ferskillende natuerparken, lykas it ferneamde [[Nasjonaal Park Addo Elephant]], dêr't de &quot;Big Seven&quot; ([[oaljefant]], [[Rhinocerotidae|noashoarn]], [[liuw]], [[buffel]], [[loaihoars]], [[súdkaper]] en [[wite haai]]) foarkomme. It binnenlân bestiet foar in grut part út de drûge Karoo. 

== Befolking en talen ==
De grutte mearderheid fan 'e befolking (mear as 85%) is fan Afrikaanske ôfkomst, benammen Xhosa. De provinsje is de iennichste yn Súd-Afrika dêr't Xhosa de absolute mearderheidstaal is. Dêrnjonken wurdt Afrikaansk, Ingelsk en Sotho praat. De befolkingstichtens is relatyf leech, om't grutte dielen fan 'e provinsje lannelik binne. 

=== Religy ===
[[Ofbyld:9 2 033 0042-Dutch Reformed Church-Graaff-Reinet-s.jpg|thumb|left|[[Groot Kerk (Graaff-Reinet)|Grutte Tsjerke fan Graaff-Reinet.]]
It [[kristendom]] hat mei likernôch 85-90% de grutste oanhing. In soad minsken binne lid fan de tradisjonele tsjerken lykas de Methodistentsjerke, de Anglikaanske Tsjerke of de Nederdútsk Grifformearde Tsjerke (NGK). Dêrnjonken ha de saneamde African Independent Churches in soad leden. De [[islam]], it [[hindoeïsme]] en [[joadedom]] ha in lytse oanhing fan minder as 1%.

== Grutste plakken ==
In soad plakken hawwe resint in nije offisjele namme krigen (lykas [[Gqeberha]] en [[Makhanda]]). Yn 'e tabel steane de nammen dy't hjoed-de-dei offisjeel fêstlein binne. De Afrikaanske nammen wurde yn it deistich libben troch de Afrikaansktalige befolking noch hieltiten in soad brûkt.

De wichtichste stêden binne: 

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Offisjele namme !! Afrikaanske namme !! Ynwenners (x 1000) !! Bysûnderheden
|-
| '''Gqeberha''' || Port Elizabeth (Die Baai) || 312.000 || Grutste stêd; foarhinne Port Elizabeth; yndustrieel sintrum.
|-
| '''East-Londen''' || Oos-Londen || 267.000 || Wichtige havenstêd oan 'e mûning fan 'e Buffalo-rivier.
|-
| '''Mthatha''' || Umtata || 96.000 || Eardere haadstêd fan it thúslân Transkei.
|-
| '''Uitenhage''' (Kariega) || Uitenhage || 103.000 || Bekend om de grutte autofabryk fan Volkswagen.
|-
| '''Makhanda''' || Grahamstad || 67.000 || Foarhinne Grahamstown; bekend om de Rhodes Universiteit.
|-
| '''Bhisho''' || Bisho || 11.000 || Haadstêd fan 'e provinsje; eardere haadstêd fan it thúslân Ciskei.
|-
| '''Queenstown''' (Komani) || Queenstown || 78.000 || Kommersjeel sintrum fan 'e lânbouregio yn it binnenlân.
|-
| '''Graaff-Reinet''' || Graaff-Reinet || 36.000 || Ien fan 'e âldste plakken fan Súd-Afrika.
|-
| '''King William's Town''' (Qonce) || Koning Willemstad || 34.000 || Belangryk histoarysk en bestjoerlik sintrum tichtby de haadstêd.
|-
| '''Cradock''' (Nxuba) || Cradock || 37.000 || Wichtich lânbouplak yn 'e delling fan 'e [[Grutte Fiskrivier]].
|}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Eastern Cape|East Kaap}}
}}
{{Provinsjes fan Súd-Afrika}}
[[Kategory:East-Kaap| ]]
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>oj57kpozsce5ua9s8vl8nkw2daoas90</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223920</id>
      <parentid>1223910</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T20:53:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>]] en ik haw it plaatsje oan 'e rjochterkant set</comment>
      <origin>1223920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6185" sha1="rj7fqbrbyqaubq795mc8b48te00apkd" xml:space="preserve">{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme           = East-Kaap&lt;br&gt;&lt;small&gt;Mpuma Koloni&lt;br&gt;Oos-Kaap&lt;/small&gt;
| ôfbylding       = Eastern Cape in South Africa.svg
| ôfbyldingstekst =  
| flagge          = 
| wapen           = 
| haadstêd        = [[Bhisho]]
| grutste stêd    = [[Gqeberha]]
| folken          = Xhosa 86,3%&lt;br&gt;Kleurlingen 8,3%&lt;br&gt;Blanken 4,7%
| talen           = Xhosa 81,8%&lt;br&gt;Afrikaansk 9,6%&lt;br&gt;Ingelsk 4,8%&lt;br&gt;Sotho 2,4%
| religy          = Kristendom 89,1%&lt;br&gt;Tradisjoneel 5,5%&lt;br&gt;Gjin 4,6%
| premier         = 
| parlemint       = 
| ynwennertal     = 7.235.784 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;
| oerflak         = 168.966 km²
| befolkingstichtens = 42,8 ynw./km²
| oprjochte       = 27 april 1994
| tiidsône        = UTC+2 (SAST)
| webside         = [http://www.ecprov.gov.za/ http://www.ecprov.gov.za/]
| ôfbylding99          = Prince Alfred's Guard Memorial Port Elizabeth-002.jpg
| ôfbyldingstekst99    = Prince Alfred's Guard Memorial, Port Elizabeth
| ôfbyldingsbreedte99  = 
}}
De '''East-Kaap''' is in provinsje yn it suden fan [[Súd-Afrika]] dy't bekend stiet om de rûge kustline. It lânskip fariearret fan 'e drûge flakten fan 'e [[Karoo]] oant de griene piken fan 'e [[Drakensbergen]]. East-Kaap is rûchwei fjouwer kear sa grut as Nederlân. 

== Skiednis ==
De skiednis fan 'e provinsje is nau ferbûn mei de [[Xhosa]]-kultuer en de koloniale striid. Yn 1488 kamen de [[Portegal|Portugezen]] hjir as earste Europeanen oan lân, folge troch de [[Grut-Brittanje|Britten]] yn 1820. It gebiet wie it toaniel fan 'e saneamde [[grinskrigen]] tusken de Xhosa, de Britske kolonisten en de [[Afrikaners]]. Under it [[apartheidsrezjym]] bestie in grut part fan 'e provinsje út de thúslannen [[Transkei]] en [[Ciskei]]. Yn 1994 waarden dizze gebieden mei it eastlike part fan 'e âlde Kaapprovinsje gearfoege ta de hjoeddeiske provinsje East-Kaap. 

== Bestjoer ==
It bestjoerlik sintrum fan 'e provinsje is de haadstêd Bhisho. It provinsjaal bestjoer stiet ûnder lieding fan in premier en in Utfierende Ried (kabinet), wylst de wetjaande macht by it Provinsjaal Parlemint fan de East-Kaap leit. 
[[Ofbyld:Map of the Eastern Cape with municipalities named and districts shaded (2021).svg|thumb|left|Kaart mei distrikten en gemeenten.]]
Op lokaal nivo is de provinsje opdield yn ferskate bestjoerslagen:&lt;ref&gt;[https://southafrica-info.com/land/local-government-municipalities-eastern-cape-province/ South Africa Gateway: Infographic: Local government in the Eastern Cape.]&lt;/ref&gt;
* 2 metropoalgemeenten (grutte stêdsgebieten dy't selsstannich bestjoerd wurde): Nelson Mandela Bay (Gqeberha/Port Elizabeth en omkriten) en Buffalo City (East-Londen en omkriten).
* 6 distriktsgemeenten. Distriktsgemeenten bestjoere de gruttere, meastentiids lannelike regio's en koördinearje it belied foar ferskate lytse gemeenten.
* 31 lokale gemeenten Distrikten binne fierder ûnderferdield yn totaal 31 lokale gemeenten, dy't de direkte tsjinstferliening oan 'e boargers regelje.

== Lânskip ==
[[Ofbyld:Coffee Bay.jpg|thumb|left|Coffee Bay]]
It lânskip fan 'e East-Kaap bestiet út in rûge kustline fan 'e Wylde Kust oant de sniebedekte piken fan 'e Drakensbergen. De provinsje hat ferskillende natuerparken, lykas it ferneamde [[Nasjonaal Park Addo Elephant]], dêr't de &quot;Big Seven&quot; ([[oaljefant]], [[Rhinocerotidae|noashoarn]], [[liuw]], [[buffel]], [[loaihoars]], [[súdkaper]] en [[wite haai]]) foarkomme. It binnenlân bestiet foar in grut part út de drûge Karoo. 

== Befolking en talen ==
De grutte mearderheid fan 'e befolking (mear as 85%) is fan Afrikaanske ôfkomst, benammen Xhosa. De provinsje is de iennichste yn Súd-Afrika dêr't Xhosa de absolute mearderheidstaal is. Dêrnjonken wurdt Afrikaansk, Ingelsk en Sotho praat. De befolkingstichtens is relatyf leech, om't grutte dielen fan 'e provinsje lannelik binne. 

=== Religy ===
[[Ofbyld:9 2 033 0042-Dutch Reformed Church-Graaff-Reinet-s.jpg|thumb|right|[[Groot Kerk (Graaff-Reinet)|Grutte Tsjerke fan Graaff-Reinet.]]]]
It [[kristendom]] hat mei likernôch 85-90% de grutste oanhing. In soad minsken binne lid fan de tradisjonele tsjerken lykas de Methodistentsjerke, de Anglikaanske Tsjerke of de Nederdútsk Grifformearde Tsjerke (NGK). Dêrnjonken ha de saneamde African Independent Churches in soad leden. De [[islam]], it [[hindoeïsme]] en [[joadedom]] ha in lytse oanhing fan minder as 1%.

== Grutste plakken ==
In soad plakken hawwe resint in nije offisjele namme krigen (lykas [[Gqeberha]] en [[Makhanda]]). Yn 'e tabel steane de nammen dy't hjoed-de-dei offisjeel fêstlein binne. De Afrikaanske nammen wurde yn it deistich libben troch de Afrikaansktalige befolking noch hieltiten in soad brûkt.

De wichtichste stêden binne: 

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Offisjele namme !! Afrikaanske namme !! Ynwenners (x 1000) !! Bysûnderheden
|-
| '''Gqeberha''' || Port Elizabeth (Die Baai) || 312.000 || Grutste stêd; foarhinne Port Elizabeth; yndustrieel sintrum.
|-
| '''East-Londen''' || Oos-Londen || 267.000 || Wichtige havenstêd oan 'e mûning fan 'e Buffalo-rivier.
|-
| '''Mthatha''' || Umtata || 96.000 || Eardere haadstêd fan it thúslân Transkei.
|-
| '''Uitenhage''' (Kariega) || Uitenhage || 103.000 || Bekend om de grutte autofabryk fan Volkswagen.
|-
| '''Makhanda''' || Grahamstad || 67.000 || Foarhinne Grahamstown; bekend om de Rhodes Universiteit.
|-
| '''Bhisho''' || Bisho || 11.000 || Haadstêd fan 'e provinsje; eardere haadstêd fan it thúslân Ciskei.
|-
| '''Queenstown''' (Komani) || Queenstown || 78.000 || Kommersjeel sintrum fan 'e lânbouregio yn it binnenlân.
|-
| '''Graaff-Reinet''' || Graaff-Reinet || 36.000 || Ien fan 'e âldste plakken fan Súd-Afrika.
|-
| '''King William's Town''' (Qonce) || Koning Willemstad || 34.000 || Belangryk histoarysk en bestjoerlik sintrum tichtby de haadstêd.
|-
| '''Cradock''' (Nxuba) || Cradock || 37.000 || Wichtich lânbouplak yn 'e delling fan 'e [[Grutte Fiskrivier]].
|}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Eastern Cape|East Kaap}}
}}
{{Provinsjes fan Súd-Afrika}}
[[Kategory:East-Kaap| ]]
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>rj7fqbrbyqaubq795mc8b48te00apkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:East-Kaap</title>
    <ns>14</ns>
    <id>190891</id>
    <revision>
      <id>1223911</id>
      <timestamp>2026-03-31T19:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|Eastern Cape}} [[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]&quot;</comment>
      <origin>1223911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="nzh9b63bqw9nknnmll4shf24gijpwwu" xml:space="preserve">{{Commonscat|Eastern Cape}}
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>nzh9b63bqw9nknnmll4shf24gijpwwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kieskring Fryslân</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190892</id>
    <revision>
      <id>1223914</id>
      <timestamp>2026-03-31T19:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <comment>Earste ferzje, ik gjin yn de lêsmodus fierder skriuwen...</comment>
      <origin>1223914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="857" sha1="ayjjcn46zk9mpoag087oivumdzggobd" xml:space="preserve">'''Kieskring Fryslân''' (offisjeel: kieskring 2 of kieskring Ljouwert) is ien fan de Nederlânske kieskringen foar de ferkiezings fan de Twadde Keamer. De kieskring beslacht de hiele provinsje Fryslân en hat syn haadstimburo yn Ljouwert.

==Wurking==
Yn tsjinstelling ta de measte lannen, hat in kieskring yn it Nederlânske stelsel meastentiids gjin eigen fertsjintwurdiging yn de Twadde Keamer. Partijen kinne yn eltse regio in unike list yntsjinje, mar kieze der trochstrings foar om oeral deselde lanlike list te brûken. Kieskringen spylje sa benammen in rol by it ynleverjen fan stipeferklearrings en by it tellen fan de stimmen. It haadstimburo yn Ljouwert stelt de totale útslach foar Fryslân fêst en jout dy troch oan de Kiesried. De útslach fan eltse kieskring wurdt lanlik opteld wêrnei de sitten evenredich oer de partijen ferdield wurde.</text>
      <sha1>ayjjcn46zk9mpoag087oivumdzggobd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223916</id>
      <parentid>1223914</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T20:29:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <comment>Twadde ferzje</comment>
      <origin>1223916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5024" sha1="7flq9pbgy7y3h7cruzg4ldw1ueujec1" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Electoral districts Netherlands map.svg|thumb|Kieskring Fryslân stiet ek wol bekend as kieskring nûmer 2 fan Nederlân.]]
'''Kieskring Fryslân''' (offisjeel: '''Kieskring 2''' of '''Kieskring Ljouwert''') is ien fan de [[Nederlân|Nederlânske]] [[Kiesdistrikt|kiesdistrikten]] foar de [[Ferkiezing|ferkiezings]] fan de [[Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal|Twadde Keamer]]. It bestiet sûnt 1917 en waard foar it earst brûkt by de ferkiezings fan 1918. De kieskring beslacht de hiele [[provinsje]] [[Fryslân]] en hat syn haadstimburo yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.kiesraad.nl/documenten/2016/5/kieskringen/kieskringen-en-hoofdstembureaus-tweede-kamerverkiezingen-en-europees-parlementsverkiezingen Kieskringen Tweede Kamerverkiezing en Europees Parlementsverkiezing | Kiesraad.nl]&lt;/ref&gt;

==Wurking==
Yn tsjinstelling ta de measte lannen, kin in kieskring yn it Nederlânske kiesstelsel meastentiids net op eigen fertsjintwurdiging yn de Twadde Keamer rekkenje. Partijen kinne yn eltse regio in unike list yntsjinje, mar kieze der trochstrings foar om oeral deselde lanlike list te brûken. Kieskringen spylje sa benammen in rol by it ynleverjen fan stipeferklearrings en by it tellen fan de stimmen. It haadstimburo yn Ljouwert stelt de totale útslach foar Fryslân fêst en jout dy troch oan de Kiesried. De útslach fan eltse kieskring wurdt lanlik opteld wêrnei de sitten evenredich oer de partijen ferdield wurde.&lt;ref&gt;[https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/tweede-kamer/kandidaatstelling/kieskringen Kieskringen | Kiesraad.nl]&lt;/ref&gt;

== Bekende ferkeazen Friezen yn de Twadde Keamer ==
[[Ofbyld:Fedde Schurer, mei de piip omheech, achter de typmasjine, 1963 ca. signatuur Schurer, Fedde-mo-F-0048.jpg|thumb|Fedde Schurer (hjir yn 1963) wenne op It Hearrenfean yn syn tiid as Keamerlid.]]
Der binne ferskate bekende Twadde Keamerleden dy't Fryslân troch de jierren hinne fertsjintwurdige hawwe:

* [[Fedde Schurer]] ([[Drachten]]) - lid fan de Twadde Keamer (1956-1963) foar de [[PvdA]]; ek bekend as skriuwer en taalstrider.
* [[Anne Vondeling]] ([[Appelskea]]) - PvdA-politikus yn de jierren '40 oant en mei '60; lettere foarsitter fan de Twadde Keamer yn de jierren '70.
* [[Jelle Zijlstra]] ([[Easterbierrum]]) - lid fan de Twadde Keamer (1948-1952); letter [[minister]] en [[minister-presidint]] (1966–1967).
* [[Joop Atsma]] ([[Surhústerfean]]) - lid fan de Twadde Keamer tusken 1998 en 2017 foar it [[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]]; letter steatssekretaris.
* [[Lutz Jacobi]] ([[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]]) - lid fan de Twadde Keamer (2006-2017) foar de PvdA.
* [[Habtamu de Hoop]] ([[Wommels]]) - Twadde Keamerlid fanôf 2021 foar [[GL-PvdA]].
* [[Aant Jelle Soepboer]] ([[Nijewier]]) - Twadde Keamerlid tusken 2023 en 2025 foar [[Nij Sosjaal Kontrakt|NSC]].

Dizze politisy waarden net keazen fia in regionale sit, mar fia lanlike listferkiezings. Ek al wennen se net altyd yn Fryslân; hja waarden en wurde lykwols faak sjoen as fertsjintwurdigers fan Fryske belangen binnen de lanlike polityk.

== Skiednis binnen de Nederlânske steatsynrjochting ==

==== Iere ûntwikkeling (1814–1848) ====
Nei de oprjochting fan it [[Keninkryk fan de Nederlannen]] yn 1815 waard de Twadde Keamer yndirekt keazen. Lansdielen fungearren as kiesdistrikten, en de leden waarden fia in trapt systeem keazen troch de [[Provinsjale Steaten]]. Fryslân hie yn dizze perioade gjin eigen kieskring yn moderne sin, mar makke diel út fan dit provinsjale systeem.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.parlement.com/historische-ontwikkeling-kiesstelsels-en-kiesrecht Historische ontwikkeling kiesstelsels en kiesrecht | Parlement.com]&lt;/ref&gt;

==== Mearderheidsstelsel (1848–1917) ====
Nei de grûnwetwiziging fan 1848 waard in distriktestelsel ynfierd. It lân waard sa folle mooglik opdield yn gelikense kiesdistrikten, dêr’t yn elk distrikt ien Twadde Keamerlid keazen waarden mei in absolute mearderheid. Ek yn Fryslân bestiene ferskate distrikten, faak rjochte op stêden en regio’s. De fertsjintwurdiging wie streekrjocht keppele oan it distrikt, wat in sterke regionale bân joech, mar ek late ta skeve fertsjintwurdiging op groepsnivo.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

==== Oergong nei evenredige fertsjintwurdiging (1917–1918) ====
Mei de grûnwetwiziging fan 1917 waard it mearderheidsstelsel ôfskafd. Sûnt de ferkiezingen fan 1918 jildt yn Nederlân it systeem fan evenredige fertsjintwurdiging. Dêrmei ferlearen de âlde distrikten harren direkte politike funksje. De hjoeddeiske kieskringen, lykas Ljouwert, ûntstiene letter as bestjoerlike ienheden foar de ferkiezingsproseduere.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

==== Moderne perioade ====
Yn de 20e en 21e iuw waard it systeem fan kieskringen behâlden foar organisatoryske doelen. De Kieskring Ljouwert beslacht struktureel de hiele provinsje Fryslân en hat gjin feroaringen yn grinzen kend. Kieskring Fryslân wurdt ek by Jeropeeske ferkiezings brûkt.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Ferwizings ==
&lt;references /&gt;
[[Kategory:Kiesstelsel]]</text>
      <sha1>7flq9pbgy7y3h7cruzg4ldw1ueujec1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223917</id>
      <parentid>1223916</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T20:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Bekende ferkeazen Friezen yn de Twadde Keamer */ ketlik</comment>
      <origin>1223917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4994" sha1="762s0t9enir87wcx2yfhtytr9iyypog" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Electoral districts Netherlands map.svg|thumb|Kieskring Fryslân stiet ek wol bekend as kieskring nûmer 2 fan Nederlân.]]
'''Kieskring Fryslân''' (offisjeel: '''Kieskring 2''' of '''Kieskring Ljouwert''') is ien fan de [[Nederlân|Nederlânske]] [[Kiesdistrikt|kiesdistrikten]] foar de [[Ferkiezing|ferkiezings]] fan de [[Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal|Twadde Keamer]]. It bestiet sûnt 1917 en waard foar it earst brûkt by de ferkiezings fan 1918. De kieskring beslacht de hiele [[provinsje]] [[Fryslân]] en hat syn haadstimburo yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.kiesraad.nl/documenten/2016/5/kieskringen/kieskringen-en-hoofdstembureaus-tweede-kamerverkiezingen-en-europees-parlementsverkiezingen Kieskringen Tweede Kamerverkiezing en Europees Parlementsverkiezing | Kiesraad.nl]&lt;/ref&gt;

==Wurking==
Yn tsjinstelling ta de measte lannen, kin in kieskring yn it Nederlânske kiesstelsel meastentiids net op eigen fertsjintwurdiging yn de Twadde Keamer rekkenje. Partijen kinne yn eltse regio in unike list yntsjinje, mar kieze der trochstrings foar om oeral deselde lanlike list te brûken. Kieskringen spylje sa benammen in rol by it ynleverjen fan stipeferklearrings en by it tellen fan de stimmen. It haadstimburo yn Ljouwert stelt de totale útslach foar Fryslân fêst en jout dy troch oan de Kiesried. De útslach fan eltse kieskring wurdt lanlik opteld wêrnei de sitten evenredich oer de partijen ferdield wurde.&lt;ref&gt;[https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/tweede-kamer/kandidaatstelling/kieskringen Kieskringen | Kiesraad.nl]&lt;/ref&gt;

== Bekende ferkeazen Friezen yn de Twadde Keamer ==
[[Ofbyld:Fedde Schurer, mei de piip omheech, achter de typmasjine, 1963 ca. signatuur Schurer, Fedde-mo-F-0048.jpg|thumb|Fedde Schurer (hjir yn 1963) wenne op It Hearrenfean yn syn tiid as Keamerlid.]]
Der binne ferskate bekende Twadde Keamerleden dy't Fryslân troch de jierren hinne fertsjintwurdige hawwe:

* [[Fedde Schurer]] ([[Drachten]]) - lid fan de Twadde Keamer (1956-1963) foar de [[PvdA]]; ek bekend as skriuwer en taalstrider.
* [[Anne Vondeling]] ([[Appelskea]]) - PvdA-politikus yn de jierren '40 oant en mei '60; lettere foarsitter fan de Twadde Keamer yn de jierren '70.
* [[Jelle Zijlstra]] ([[Easterbierrum]]) - lid fan de Twadde Keamer (1948-1952); letter [[minister]] en [[minister-presidint]] (1966–1967).
* [[Joop Atsma]] ([[Surhústerfean]]) - lid fan de Twadde Keamer tusken 1998 en 2017 foar it [[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]]; letter steatssekretaris.
* [[Lutz Jacobi]] ([[Ketlik]]) - lid fan de Twadde Keamer (2006-2017) foar de PvdA.
* [[Habtamu de Hoop]] ([[Wommels]]) - Twadde Keamerlid fanôf 2021 foar [[GL-PvdA]].
* [[Aant Jelle Soepboer]] ([[Nijewier]]) - Twadde Keamerlid tusken 2023 en 2025 foar [[Nij Sosjaal Kontrakt|NSC]].

Dizze politisy waarden net keazen fia in regionale sit, mar fia lanlike listferkiezings. Ek al wennen se net altyd yn Fryslân; hja waarden en wurde lykwols faak sjoen as fertsjintwurdigers fan Fryske belangen binnen de lanlike polityk.

== Skiednis binnen de Nederlânske steatsynrjochting ==

==== Iere ûntwikkeling (1814–1848) ====
Nei de oprjochting fan it [[Keninkryk fan de Nederlannen]] yn 1815 waard de Twadde Keamer yndirekt keazen. Lansdielen fungearren as kiesdistrikten, en de leden waarden fia in trapt systeem keazen troch de [[Provinsjale Steaten]]. Fryslân hie yn dizze perioade gjin eigen kieskring yn moderne sin, mar makke diel út fan dit provinsjale systeem.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.parlement.com/historische-ontwikkeling-kiesstelsels-en-kiesrecht Historische ontwikkeling kiesstelsels en kiesrecht | Parlement.com]&lt;/ref&gt;

==== Mearderheidsstelsel (1848–1917) ====
Nei de grûnwetwiziging fan 1848 waard in distriktestelsel ynfierd. It lân waard sa folle mooglik opdield yn gelikense kiesdistrikten, dêr’t yn elk distrikt ien Twadde Keamerlid keazen waarden mei in absolute mearderheid. Ek yn Fryslân bestiene ferskate distrikten, faak rjochte op stêden en regio’s. De fertsjintwurdiging wie streekrjocht keppele oan it distrikt, wat in sterke regionale bân joech, mar ek late ta skeve fertsjintwurdiging op groepsnivo.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

==== Oergong nei evenredige fertsjintwurdiging (1917–1918) ====
Mei de grûnwetwiziging fan 1917 waard it mearderheidsstelsel ôfskafd. Sûnt de ferkiezingen fan 1918 jildt yn Nederlân it systeem fan evenredige fertsjintwurdiging. Dêrmei ferlearen de âlde distrikten harren direkte politike funksje. De hjoeddeiske kieskringen, lykas Ljouwert, ûntstiene letter as bestjoerlike ienheden foar de ferkiezingsproseduere.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

==== Moderne perioade ====
Yn de 20e en 21e iuw waard it systeem fan kieskringen behâlden foar organisatoryske doelen. De Kieskring Ljouwert beslacht struktureel de hiele provinsje Fryslân en hat gjin feroaringen yn grinzen kend. Kieskring Fryslân wurdt ek by Jeropeeske ferkiezings brûkt.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Ferwizings ==
&lt;references /&gt;
[[Kategory:Kiesstelsel]]</text>
      <sha1>762s0t9enir87wcx2yfhtytr9iyypog</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223943</id>
      <parentid>1223917</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T00:08:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ferwizings */ kt</comment>
      <origin>1223943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5003" sha1="c9362f6hru5d7vde6ajxzhcliovzwnu" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Electoral districts Netherlands map.svg|thumb|Kieskring Fryslân stiet ek wol bekend as kieskring nûmer 2 fan Nederlân.]]
'''Kieskring Fryslân''' (offisjeel: '''Kieskring 2''' of '''Kieskring Ljouwert''') is ien fan de [[Nederlân|Nederlânske]] [[Kiesdistrikt|kiesdistrikten]] foar de [[Ferkiezing|ferkiezings]] fan de [[Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal|Twadde Keamer]]. It bestiet sûnt 1917 en waard foar it earst brûkt by de ferkiezings fan 1918. De kieskring beslacht de hiele [[provinsje]] [[Fryslân]] en hat syn haadstimburo yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.kiesraad.nl/documenten/2016/5/kieskringen/kieskringen-en-hoofdstembureaus-tweede-kamerverkiezingen-en-europees-parlementsverkiezingen Kieskringen Tweede Kamerverkiezing en Europees Parlementsverkiezing | Kiesraad.nl]&lt;/ref&gt;

==Wurking==
Yn tsjinstelling ta de measte lannen, kin in kieskring yn it Nederlânske kiesstelsel meastentiids net op eigen fertsjintwurdiging yn de Twadde Keamer rekkenje. Partijen kinne yn eltse regio in unike list yntsjinje, mar kieze der trochstrings foar om oeral deselde lanlike list te brûken. Kieskringen spylje sa benammen in rol by it ynleverjen fan stipeferklearrings en by it tellen fan de stimmen. It haadstimburo yn Ljouwert stelt de totale útslach foar Fryslân fêst en jout dy troch oan de Kiesried. De útslach fan eltse kieskring wurdt lanlik opteld wêrnei de sitten evenredich oer de partijen ferdield wurde.&lt;ref&gt;[https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/tweede-kamer/kandidaatstelling/kieskringen Kieskringen | Kiesraad.nl]&lt;/ref&gt;

== Bekende ferkeazen Friezen yn de Twadde Keamer ==
[[Ofbyld:Fedde Schurer, mei de piip omheech, achter de typmasjine, 1963 ca. signatuur Schurer, Fedde-mo-F-0048.jpg|thumb|Fedde Schurer (hjir yn 1963) wenne op It Hearrenfean yn syn tiid as Keamerlid.]]
Der binne ferskate bekende Twadde Keamerleden dy't Fryslân troch de jierren hinne fertsjintwurdige hawwe:

* [[Fedde Schurer]] ([[Drachten]]) - lid fan de Twadde Keamer (1956-1963) foar de [[PvdA]]; ek bekend as skriuwer en taalstrider.
* [[Anne Vondeling]] ([[Appelskea]]) - PvdA-politikus yn de jierren '40 oant en mei '60; lettere foarsitter fan de Twadde Keamer yn de jierren '70.
* [[Jelle Zijlstra]] ([[Easterbierrum]]) - lid fan de Twadde Keamer (1948-1952); letter [[minister]] en [[minister-presidint]] (1966–1967).
* [[Joop Atsma]] ([[Surhústerfean]]) - lid fan de Twadde Keamer tusken 1998 en 2017 foar it [[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]]; letter steatssekretaris.
* [[Lutz Jacobi]] ([[Ketlik]]) - lid fan de Twadde Keamer (2006-2017) foar de PvdA.
* [[Habtamu de Hoop]] ([[Wommels]]) - Twadde Keamerlid fanôf 2021 foar [[GL-PvdA]].
* [[Aant Jelle Soepboer]] ([[Nijewier]]) - Twadde Keamerlid tusken 2023 en 2025 foar [[Nij Sosjaal Kontrakt|NSC]].

Dizze politisy waarden net keazen fia in regionale sit, mar fia lanlike listferkiezings. Ek al wennen se net altyd yn Fryslân; hja waarden en wurde lykwols faak sjoen as fertsjintwurdigers fan Fryske belangen binnen de lanlike polityk.

== Skiednis binnen de Nederlânske steatsynrjochting ==

==== Iere ûntwikkeling (1814–1848) ====
Nei de oprjochting fan it [[Keninkryk fan de Nederlannen]] yn 1815 waard de Twadde Keamer yndirekt keazen. Lansdielen fungearren as kiesdistrikten, en de leden waarden fia in trapt systeem keazen troch de [[Provinsjale Steaten]]. Fryslân hie yn dizze perioade gjin eigen kieskring yn moderne sin, mar makke diel út fan dit provinsjale systeem.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.parlement.com/historische-ontwikkeling-kiesstelsels-en-kiesrecht Historische ontwikkeling kiesstelsels en kiesrecht | Parlement.com]&lt;/ref&gt;

==== Mearderheidsstelsel (1848–1917) ====
Nei de grûnwetwiziging fan 1848 waard in distriktestelsel ynfierd. It lân waard sa folle mooglik opdield yn gelikense kiesdistrikten, dêr’t yn elk distrikt ien Twadde Keamerlid keazen waarden mei in absolute mearderheid. Ek yn Fryslân bestiene ferskate distrikten, faak rjochte op stêden en regio’s. De fertsjintwurdiging wie streekrjocht keppele oan it distrikt, wat in sterke regionale bân joech, mar ek late ta skeve fertsjintwurdiging op groepsnivo.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

==== Oergong nei evenredige fertsjintwurdiging (1917–1918) ====
Mei de grûnwetwiziging fan 1917 waard it mearderheidsstelsel ôfskafd. Sûnt de ferkiezingen fan 1918 jildt yn Nederlân it systeem fan evenredige fertsjintwurdiging. Dêrmei ferlearen de âlde distrikten harren direkte politike funksje. De hjoeddeiske kieskringen, lykas Ljouwert, ûntstiene letter as bestjoerlike ienheden foar de ferkiezingsproseduere.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

==== Moderne perioade ====
Yn de 20e en 21e iuw waard it systeem fan kieskringen behâlden foar organisatoryske doelen. De Kieskring Ljouwert beslacht struktureel de hiele provinsje Fryslân en hat gjin feroaringen yn grinzen kend. Kieskring Fryslân wurdt ek by Jeropeeske ferkiezings brûkt.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Ferwizings ==
&lt;references /&gt;

[[Kategory:Polityk yn Fryslân]]</text>
      <sha1>c9362f6hru5d7vde6ajxzhcliovzwnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gqeberha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190893</id>
    <redirect title="Port Elizabeth" />
    <revision>
      <id>1223919</id>
      <timestamp>2026-03-31T20:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Port Elizabeth]]</comment>
      <origin>1223919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="mkd4dn56asvcojsh772ltkn9fcz004i" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Port Elizabeth]]</text>
      <sha1>mkd4dn56asvcojsh772ltkn9fcz004i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Machatsjkala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190894</id>
    <revision>
      <id>1223921</id>
      <timestamp>2026-03-31T20:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Wurk}} {{Ynfoboks plak yn Ruslân | namme         = Machatsjkala&lt;br&gt;&lt;small&gt;Махачкала&lt;/small&gt; | ôfbylding     = Ночная Махачкала.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst =  | wapen         = Coat of Arms of Makhachkala.svg      | flagge        = Flag of Makhachkala (Dagestan).svg | lân           = [[File:Flag of Russia.svg|border|20px]] [[Ruslân]] | republyk      = [[Ofbyld:Flag of Dagestan.svg|20px]] [[Dagestan]] | boargemaster...&quot;</comment>
      <origin>1223921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4709" sha1="m63o2mg17w6jwlypjdyy3hemj5n0ilj" xml:space="preserve">{{Wurk}}
{{Ynfoboks plak yn Ruslân
| namme         = Machatsjkala&lt;br&gt;&lt;small&gt;Махачкала&lt;/small&gt;
| ôfbylding     = Ночная Махачкала.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = 
| wapen         = Coat of Arms of Makhachkala.svg     
| flagge        = Flag of Makhachkala (Dagestan).svg
| lân           = [[File:Flag of Russia.svg|border|20px]] [[Ruslân]]
| republyk      = [[Ofbyld:Flag of Dagestan.svg|20px]] [[Dagestan]]
| boargemaster       = 
| stedsyndieling     = 3 distrikten
| gemeente-yndieling =
| ynwennertal        = 625.322 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
| oerflak            = 592,72 km²
| befolkingstichtens = 1.335,79 ynw./km²
| stêdekloft         = 1.000.000+
| hichte             = 10 m ûnder seenivo
| stifting           = 1844
| ferkearsieren      = R215, R217 (Kaukasus-wei)
| postkoade          = 367000–367032
| netnûmer           = +7 8722
| tiidsône           = [[UTC]] +3
| simmertiid         =
| koördinaten        = {{Koördinaten yn tekst|42_59_00_N_47_30_00_E_scale:12500_type:landmark_region:RU|42°58' N 47°30' E}}
| webside            = [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0 mkala.ru]
| ôfbylding2         =
| ôfbyldingstekst2   =
| ôfbylding3         =
| ôfbyldingstekst3   =
| mapname = Jeropeesk Ruslân
| mapwidth =
| lat_deg = 42
| lat_min = 58
| lat_sec = 00
| lat_dir = N
| lon_deg = 47
| lon_min = 30
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
| tekst by posysjekaart =
| ôfbylding99 =
| ôfbyldingstekst99 =
| ôfbyldingsbreedte99 =
}}
'''Machatsjkala''' ([[Russysk]]: Махачкала) is de haadstêd fan 'e [[Ruslân|Russyske]] republyk [[Dagestan]]. De stêd leit oan 'e westkust fan 'e [[Kaspyske See]] en oan 'e foet fan 'e [[Kaukasus]]. It is ien fan 'e fluchst groeiende stêden fan Ruslân en it wichtichste ekonomyske en kulturele sintrum fan 'e regio.

== Skiednis ==
De stêd waard yn 1844 stifte as de nei [[Peter de Grutte]] ferneamde Russyske fêsting Petrovskoje, dy't it gebiet yn 1722 besocht hie. Yn 1857 krige de delsetting [[stedsrjochten]] en waard de namme feroare yn Petrovsk-Port. Troch de oanlis fan 'e haven en it spoar ferbûn de stêd de Kaukasus mei de rest fan it ryk, wat soarge foar in rappe groei fan 'e hannel.

Nei de [[Russyske Revolúsje]] waard de stêd yn 1921 de haadstêd fan de Dagestaanske Autonome Sosjalistyske Sovjetrepublyk. De namme waard doe feroare yn Machatsjkala, ta eare fan de Dagestaanske revolúsjonêr Magomed-Ali Dachadajev (bynamme 'Machatsj').

Yn 1970 waard de stêd troffen troch in swiere [[ierdskodding]] en in soad minsken waarden twongen om de stêd wer op te bouwen. Troch út útinoar fallen fan 'e Sovjet-Uny yn 1991 hie de stêd te meitsjen mei konflikten yn 'e noardlike Kaukasus. Nettsjinsteande dy ûnrest hat de stêd in massive befolkingsgroei trochmakke, foaral trochdat in soad minsken fan it plattelân nei de stêd ferfearen.

== Stêdsyndieling == 
Machatsjkala bestiet út trije distrikten (''rajony''):

*Leninski-rajon
*Sovjetski-rajon
*Kirovski-rajon

== Ekonomy ==
Machatsjkala is in wichtige havenstêd oan 'e [[Kaspyske See]]. De ekonomyske bestiet út oaljeraffinaazje, metaalferwurking en tekstylyndustry. De haven wurdt brûkt foar fearboaten tusken Ruslân, [[Iran]], [[Turkmenistan]] en [[Kazachstan]].

== Befolking == 
De befolking fan Makhatsjkala is tige ferskaat en bestiet út mear as 60 ferskillende etnyske groepen. De grutste groepen binne de Avaren, Darginen, Kûmukken, Lezgjinnen en Laken. De dominante religy is de [[islam]] ([[sûnnisme]]).

=== Befolkingsûntwikkeling ===
{|class=&quot;wikitable&quot; width=450
|-
!align=left |Jier || 1897 || 1926 || 1939 || 1959 || 1970 || 1979 || 1989 || 2002
|- align=center
! align=left |Ynwenners
| 10.000 || 33.552 || 86.836 || 119.334 || 185.863 || 251.371 || 317.475|| 462.412
|-
|-class=&quot;hintergrundfarbe8&quot;
!align=left |Jier || 2010 || 2015 || 2020 || 2025 
|- align=center
! align=left |Ynwenners
| 572.076 || 583.233 || 603.518 || 625.322 
|}

== Sport ==
De ferneamdste fuotbalklup fan 'e stêd is Anzji Machatsjkala. Yn 2011 kocht de miljardêr Suleyman Kerimov wrâldstjerren lykas [[Samuel Eto'o]] en [[Roberto Carlos (fuotballer)|Roberto Carlos]] en wie de Nederlânske trainer [[Guus Hiddink]] sûnt 2012 dêr trainer en fise-foarsitter. Nei dy gouden jierren rekke de klup lykwols yn 'e finansjele swierrichheden. It Stadion Dinamo leit yn it sintrum fan 'e stêd en is it histoaryske hert fan 'e sport yn Machatsjkala.

De regio stiet bekend om it leverjen fan olympysk kampioenen yn it frije-styl [[wrakseljen]].

{{CommonsBalke|Machachkala}}

[[Kategory:Plak yn Jeropeesk Ruslân]]
[[Kategory:Dagestan]]
[[Kategory:Plak stifte yn 1844]]</text>
      <sha1>m63o2mg17w6jwlypjdyy3hemj5n0ilj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223947</id>
      <parentid>1223921</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T06:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>wurk ferwidere.</comment>
      <origin>1223947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4700" sha1="1bskeelzu10t6oqgaii574hwuah3b7e" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak yn Ruslân
| namme         = Machatsjkala&lt;br&gt;&lt;small&gt;Махачкала&lt;/small&gt;
| ôfbylding     = Ночная Махачкала.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = 
| wapen         = Coat of Arms of Makhachkala.svg     
| flagge        = Flag of Makhachkala (Dagestan).svg
| lân           = [[File:Flag of Russia.svg|border|20px]] [[Ruslân]]
| republyk      = [[Ofbyld:Flag of Dagestan.svg|20px]] [[Dagestan]]
| boargemaster       = 
| stedsyndieling     = 3 distrikten
| gemeente-yndieling =
| ynwennertal        = 625.322 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
| oerflak            = 592,72 km²
| befolkingstichtens = 1.335,79 ynw./km²
| stêdekloft         = 1.000.000+
| hichte             = 10 m ûnder seenivo
| stifting           = 1844
| ferkearsieren      = R215, R217 (Kaukasus-wei)
| postkoade          = 367000–367032
| netnûmer           = +7 8722
| tiidsône           = [[UTC]] +3
| simmertiid         =
| koördinaten        = {{Koördinaten yn tekst|42_59_00_N_47_30_00_E_scale:12500_type:landmark_region:RU|42°58' N 47°30' E}}
| webside            = [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0 mkala.ru]
| ôfbylding2         =
| ôfbyldingstekst2   =
| ôfbylding3         =
| ôfbyldingstekst3   =
| mapname = Jeropeesk Ruslân
| mapwidth =
| lat_deg = 42
| lat_min = 58
| lat_sec = 00
| lat_dir = N
| lon_deg = 47
| lon_min = 30
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
| tekst by posysjekaart =
| ôfbylding99 =
| ôfbyldingstekst99 =
| ôfbyldingsbreedte99 =
}}
'''Machatsjkala''' ([[Russysk]]: Махачкала) is de haadstêd fan 'e [[Ruslân|Russyske]] republyk [[Dagestan]]. De stêd leit oan 'e westkust fan 'e [[Kaspyske See]] en oan 'e foet fan 'e [[Kaukasus]]. It is ien fan 'e fluchst groeiende stêden fan Ruslân en it wichtichste ekonomyske en kulturele sintrum fan 'e regio.

== Skiednis ==
De stêd waard yn 1844 stifte as de nei [[Peter de Grutte]] ferneamde Russyske fêsting Petrovskoje, dy't it gebiet yn 1722 besocht hie. Yn 1857 krige de delsetting [[stedsrjochten]] en waard de namme feroare yn Petrovsk-Port. Troch de oanlis fan 'e haven en it spoar ferbûn de stêd de Kaukasus mei de rest fan it ryk, wat soarge foar in rappe groei fan 'e hannel.

Nei de [[Russyske Revolúsje]] waard de stêd yn 1921 de haadstêd fan de Dagestaanske Autonome Sosjalistyske Sovjetrepublyk. De namme waard doe feroare yn Machatsjkala, ta eare fan de Dagestaanske revolúsjonêr Magomed-Ali Dachadajev (bynamme 'Machatsj').

Yn 1970 waard de stêd troffen troch in swiere [[ierdskodding]] en in soad minsken waarden twongen om de stêd wer op te bouwen. Troch út útinoar fallen fan 'e Sovjet-Uny yn 1991 hie de stêd te meitsjen mei konflikten yn 'e noardlike Kaukasus. Nettsjinsteande dy ûnrest hat de stêd in massive befolkingsgroei trochmakke, foaral trochdat in soad minsken fan it plattelân nei de stêd ferfearen.

== Stêdsyndieling == 
Machatsjkala bestiet út trije distrikten (''rajony''):

*Leninski-rajon
*Sovjetski-rajon
*Kirovski-rajon

== Ekonomy ==
Machatsjkala is in wichtige havenstêd oan 'e [[Kaspyske See]]. De ekonomyske bestiet út oaljeraffinaazje, metaalferwurking en tekstylyndustry. De haven wurdt brûkt foar fearboaten tusken Ruslân, [[Iran]], [[Turkmenistan]] en [[Kazachstan]].

== Befolking == 
De befolking fan Makhatsjkala is tige ferskaat en bestiet út mear as 60 ferskillende etnyske groepen. De grutste groepen binne de Avaren, Darginen, Kûmukken, Lezgjinnen en Laken. De dominante religy is de [[islam]] ([[sûnnisme]]).

=== Befolkingsûntwikkeling ===
{|class=&quot;wikitable&quot; width=450
|-
!align=left |Jier || 1897 || 1926 || 1939 || 1959 || 1970 || 1979 || 1989 || 2002
|- align=center
! align=left |Ynwenners
| 10.000 || 33.552 || 86.836 || 119.334 || 185.863 || 251.371 || 317.475|| 462.412
|-
|-class=&quot;hintergrundfarbe8&quot;
!align=left |Jier || 2010 || 2015 || 2020 || 2025 
|- align=center
! align=left |Ynwenners
| 572.076 || 583.233 || 603.518 || 625.322 
|}

== Sport ==
De ferneamdste fuotbalklup fan 'e stêd is Anzji Machatsjkala. Yn 2011 kocht de miljardêr Suleyman Kerimov wrâldstjerren lykas [[Samuel Eto'o]] en [[Roberto Carlos (fuotballer)|Roberto Carlos]] en wie de Nederlânske trainer [[Guus Hiddink]] sûnt 2012 dêr trainer en fise-foarsitter. Nei dy gouden jierren rekke de klup lykwols yn 'e finansjele swierrichheden. It Stadion Dinamo leit yn it sintrum fan 'e stêd en is it histoaryske hert fan 'e sport yn Machatsjkala.

De regio stiet bekend om it leverjen fan olympysk kampioenen yn it frije-styl [[wrakseljen]].

{{CommonsBalke|Machachkala}}

[[Kategory:Plak yn Jeropeesk Ruslân]]
[[Kategory:Dagestan]]
[[Kategory:Plak stifte yn 1844]]</text>
      <sha1>1bskeelzu10t6oqgaii574hwuah3b7e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karoline-eilannen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190895</id>
    <redirect title="Karolinen" />
    <revision>
      <id>1223926</id>
      <timestamp>2026-03-31T23:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Karoline-eilannen]] omneamd ta [[Karolinen]] fan de trochferwizing: sjoch oerlis</comment>
      <origin>1223926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="80rnbxy8342lki6musjxzszw5b778bj" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Karolinen]]</text>
      <sha1>80rnbxy8342lki6musjxzszw5b778bj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Karoline-eilannen</title>
    <ns>1</ns>
    <id>190896</id>
    <redirect title="Oerlis:Karolinen" />
    <revision>
      <id>1223928</id>
      <timestamp>2026-03-31T23:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Oerlis:Karoline-eilannen]] omneamd ta [[Oerlis:Karolinen]]: sjoch oerlis</comment>
      <origin>1223928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="jqlpne1q7pjcatoicovai1a4749ww1e" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Oerlis:Karolinen]]</text>
      <sha1>jqlpne1q7pjcatoicovai1a4749ww1e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opheft atol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190897</id>
    <redirect title="Ferhege atol" />
    <revision>
      <id>1223936</id>
      <timestamp>2026-03-31T23:58:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Opheft atol]] omneamd ta [[Ferhege atol]]: Better; by &quot;opheft&quot; krij ik dochs it idee fan in bedriuw dat opdoekt is</comment>
      <origin>1223936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="0q8ceyusrk4ghlklkswdeofjd3plkcj" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ferhege atol]]</text>
      <sha1>0q8ceyusrk4ghlklkswdeofjd3plkcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Griisnekkanarje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190898</id>
    <redirect title="Griisnekkekanarje" />
    <revision>
      <id>1223942</id>
      <timestamp>2026-04-01T00:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Griisnekkekanarje]]</comment>
      <origin>1223942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="nt7478xcyijhir2zcbrxrukc0f6arwq" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Griisnekkekanarje]]</text>
      <sha1>nt7478xcyijhir2zcbrxrukc0f6arwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Dagestan</title>
    <ns>14</ns>
    <id>190899</id>
    <revision>
      <id>1223946</id>
      <timestamp>2026-04-01T06:37:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Oprjochtingsdatum oanholden fan 'e Dagestaanske Autonome Sosjalistyske Sovjetrepublyk (1991 wie in nammeferoaring)</comment>
      <origin>1223946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143" sha1="omfn3hi65fcxjps1z3jo5juw0nykvat" xml:space="preserve">{{Commonscat|Dagestan}}
{{DEFAULTSORT:Dagestan}}
[[Kategory:Republyk fan Ruslân|Dagestan]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1921]]</text>
      <sha1>omfn3hi65fcxjps1z3jo5juw0nykvat</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frijsteat (provinsje)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190900</id>
    <revision>
      <id>1223950</id>
      <timestamp>2026-04-01T07:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika | namme             = Frijsteat&lt;br&gt;&lt;small&gt;Free State&lt;br&gt;Vrystaat&lt;/small&gt; | ôfbylding         = Free State in South Africa.svg | ôfbyldingstekst   = | flagge            = | wapen             = FS prov coa.jpg | haadstêd          = [[Bloemfontein]] | grutste stêd      = [[Bloemfontein]] | folken            = [[Negroïde ras|Swarten]] 88,9%&lt;br&gt;[[Jeropide ras|Blanken]] 8,0%&lt;br&gt;[[Kleurling]]en 2,6%&lt;br&gt; | talen             = Sotho 72,3%&lt;br&gt;A...&quot;</comment>
      <origin>1223950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5752" sha1="pc1pqeyf8bsftxp1azo3bubp557xygg" xml:space="preserve">{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme             = Frijsteat&lt;br&gt;&lt;small&gt;Free State&lt;br&gt;Vrystaat&lt;/small&gt;
| ôfbylding         = Free State in South Africa.svg
| ôfbyldingstekst   =
| flagge            =
| wapen             = FS prov coa.jpg
| haadstêd          = [[Bloemfontein]]
| grutste stêd      = [[Bloemfontein]]
| folken            = [[Negroïde ras|Swarten]] 88,9%&lt;br&gt;[[Jeropide ras|Blanken]] 8,0%&lt;br&gt;[[Kleurling]]en 2,6%&lt;br&gt;
| talen             = Sotho 72,3%&lt;br&gt;[[Afrikaansk]] 10,3%&lt;br&gt;Sûlû 5,8%&lt;br&gt;Tswana 5,3%
| religy            = Kristendom 86,1%&lt;br&gt;Gjin 10,2%&lt;br&gt;Tradisjoneel 1,5%
| premier           =
| parlemint         =
| ynwennertal       = 2.961.864 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://census.statssa.gov.za/assets/documents/2022/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf Statistics South Afrika, 2022]&lt;/ref&gt;
| oerflak           = 129.825 km²
| befolkingstichtens = 22,8 ynw./km²
| oprjochte         = 27 april 1994
| tiidsône          = UTC+2 (SAST)
| webside           = [https://www.fsonline.fs.gov.za/ www.freestateonline]
}}
De '''Frijsteat''' ([[Ingelsk]]: ''Free State''; [[Afrikaansk]]: ''Vrystaat''; [[Sotho]]: ''Freistata'') is in provinsje yn it hert fan [[Súd-Afrika]]. De provinsje leit op 'e hege binnenlânske flakte en wurdt ek wol de &quot;nôtskuorre&quot; fan it lân neamd fanwegen de grutskalige lânbou. De Frijsteat is rûchwei trije kear sa grut as [[Nederlân]].

== Skiednis ==
De skiednis fan 'e provinsje is nau ferbûn mei de trek fan 'e [[Afrikaners|Boeren]] út de [[Kaapprovinsje]] wei yn 'e 19e iuw. Yn 1854 waard de ûnôfhinklike Boererepublyk fan 'e [[Oranje-Frijsteat]] stifte. Nei de [[Twadde Boerekriich]] (1899-1902) kaam it gebiet ûnder [[Grut-Brittanje|Britsk]] bestjoer as de [[Oranjerivierkoloanje]], en yn 1910 waard it as de provinsje Oranje-Frijsteat diel fan 'e Uny fan Súd-Afrika. By de earste demokratyske ferkiezings yn 1994 waard de namme offisjeel feroare yn Frijsteat, en waarden de grinzen fan 'e eardere [[Thúslân|thúslannen]] lykas [[QwaQwa]] yn 'e provinsje opnommen.

== Bestjoer ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-top: 0;&quot;
|-
! Kaart fan de gemeenten
! Bestjoerlike yndieling
|-
| style=&quot;vertical-align:top; padding:10px;&quot; | [[Ofbyld:Map of the Free State with municipalities named and districts shaded (2016).svg|300px|border|none]]
| style=&quot;vertical-align:top; padding:15px; width: 350px;&quot; |
De provinsje Frijsteat is opdield yn ferskate bestjoerslagen:

'''Metropoalgemeente:'''
* [[Mangaung Metropoalgemeente|Mangaung]] (mei ûnder oaren de haadstêd [[Bloemfontein]])

'''Distriktsgemeenten:'''
* '''[[Fezile Dabi (distrikt)|Fezile Dabi]]'''
* '''[[Lejweleputswa (distrikt)|Lejweleputswa]]'''
* '''[[Thabo Mofutsanyana (distrikt)|Thabo Mofutsanyana]]'''
* '''[[Xhariep (distrikt)|Xhariep]]'''

De provinsje hat yn totaal 18 lokale gemeenten dy't ûnder de distrikten falle.
|}

== Lânskip ==
[[Ofbyld:Golden Gate Highlands National Park, South Africa - panoramio (1).jpg|thumb|left|Nasjonaal Park Golden Gate Highlands.]]
It lânskip fan 'e Frijsteat wurdt karakterisearre troch wide, iepen flakten en gloaiende greiden. Yn it easten, op 'e grins mei [[Lesoto]], feroaret it lânskip yn 'e rûge en kleurrike sânstiennen [[Malutibergen]]. It [[Nasjonaal Park Golden Gate Highlands]] is ferneamd om syn okerkleurige rotsen. De [[Vaalrivier]] yn it noarden en de [[Oranjerivier]] yn it suden foarmje de natuerlike grinzen fan 'e provinsje.

== Befolking en talen ==
[[Ofbyld:Bloemfontein01.jpg|thumb|260px|Bloemfontein]]
De Frijsteat hat in relatyf homogene befolking yn ferliking mei oare provinsjes. De grutte mearderheid heart ta it [[Sotho]]-folk. Dêrtroch is Sotho de meast sprutsen memmetaal (mear as 60%). It Afrikaansk is de twadde taal fan 'e provinsje en wurdt sawol troch de blanke as de kleurlingemienskip sprutsen. De befolkingstichtens is leech, itjinge past by it agraryske karakter fan it gebiet.

=== Religy ===
Lykas yn 'e rest fan Súd-Afrika is it [[kristendom]] de dominante religy. In grut part fan de befolking is lid fan de [[Protestantisme|protestantske]] tsjerken, wêrûnder de Nederdútsk Grifformearde Tsjerke (NGK) en ferskate pinkstergemeenten. Ek de tradisjonele Afrikaanske tsjerken (Zion Christian Church) hawwe in grutte oanhing ûnder de swarte befolking.

== Grutste plakken ==
De Frijsteat hat in oantal wichtige stêden dy't faak ûntstien binne as lânbousintra of troch de fynst fan goud en oare mineralen.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Offisjele namme !!  Ynwenners (x 1000) !! Bysûnderheden
|-
| '''Bloemfontein''' || 556.000 || Haadstêd; &quot;Stêd fan de Roazen&quot;; de juridyske haadstêd fan Súd-Afrika. Bloemfontein falt ûnder de metropoalgemeente Mangaung. 
|-
| '''Welkom''' || 211.000 || Belangryk sintrum foar de goudmynbou.
|-
| '''Sasolburg'''  || 113.000 || Bekend om de gemyske yndustry (Sasol) en brânstofproduksje.
|-
| '''Kroonstad'''  || 103.000 || Belangryk spoarknooppunt en agrarysk sintrum.
|-
| '''Botshabelo''' || 181.000 || Grutte wenkearn tichtby Bloemfontein, ûntstien yn 'e apartheidsperioade.
|-
| '''Bethlehem''' || 76.000 || Wichtichste stêd yn it easten; poarte nei de Malutibergen.
|-
| '''Parys'''  || 48.000 || Toeristysk plak oan 'e [[Vaalrivier]] en de [[Vredefortkrater]].
|-
| '''Harrismith''' || 52.000 || Wichtich ferkearsknooppunt op de N3 en poarte nei de [[Drakensbergen]].
|-
| '''Phuthaditjhaba'''  || 54.000 || Eardere haadstêd fan it thúslân [[QwaQwa]].
|-
| '''Senekal'''  || 25.000 || Wichtich lânbousintrum foar de nôtproduksje.
|}

{{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}}
{{Commonscat|Free State|Frijsteat}}
}}
{{Provinsjes fan Súd-Afrika}}
[[Kategory:Frijsteat| ]]
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>pc1pqeyf8bsftxp1azo3bubp557xygg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Frijsteat</title>
    <ns>14</ns>
    <id>190901</id>
    <revision>
      <id>1223952</id>
      <timestamp>2026-04-01T07:56:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|Free State|Frijsteat}} [[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]&quot;</comment>
      <origin>1223952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126" sha1="2oino5fnyicha73zl6eetm7bgsn9a0g" xml:space="preserve">{{Commonscat|Free State|Frijsteat}}
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>2oino5fnyicha73zl6eetm7bgsn9a0g</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>