Wikipedy:Oerlisside

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedy</sitename>
    <dbname>fywiki</dbname>
    <base>https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Wiki</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Oerlis</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Meidogger</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Meidogger oerlis</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedy</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedy oerlis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ofbyld</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ofbyld oerlis</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki oerlis</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Berjocht</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Berjocht oerlis</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulp oerlis</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategory</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategory oerlis</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Tema</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Tema oerlis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikipedy:Oerlisside</title>
    <ns>4</ns>
    <id>176</id>
    <revision>
      <id>1224023</id>
      <parentid>1223944</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T10:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mysha</username>
        <id>254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Unsichtber? */ nije seksje</comment>
      <origin>1224023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89838" sha1="fypezxml6f3seswplhx7nfa2uwy5o7e" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
&lt;!-- Don't place ynterwiki directly on this page; it interferes with the discussion. Interwiki can be found in [[Berjocht:Oerlisside]]. --&gt;
{{Oerlisside}}

== Koördinaten ==
{{Ping|Drewes}} Dy koordinaten hie ik noch efkens litten, om't ús Geohack net wol. {{Ping|Kneppelfreed}} Mar tank foar it kaartsje. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 12 des 2025, 11.00 (CET)
{{Ping|Drewes|Kneppelfreed|Mysha|Ieneach fan 'e Esk}} Is de reden bekend werom't Geohack net wurket?--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 des 2025, 19.48 (CET)

:@[[Meidogger:Mysha|Mysha]], graach dien, hjer. De koördinaten kinne jo ek oernimmen fan de Nederlânske side. @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], ik begryp net wêrom't Geohack no net wurket. Ik seach it no ek krekt. It wurke foarhinne al. Ik sjoch sa gau it probleem net. Is der immen dy't it wit? [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 12 des 2025, 20.38 (CET)
:{{Ping|Mysha|RomkeHoekstra|Kneppelfreed|Drewes}} Nee, ikke net. Mar ik dy koördinaten en sa, dat giet my al gau boppe de pet. Is it oeral sa of allinnich op dizze side? As it oeral itselde is, hawwe se by Geohack miskien in ''bug'' en losse se it sels op. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 12 des 2025, 20.42 (CET)
::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], it skynt by ús op alle plakken, want ik haw dêr by in stikmannich plakken even neisjoen. By nl wurket er dêrfoaroer wol. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 12 des 2025, 20.47 (CET)
:::{{Ping|Kneppelfreed|RomkeHoekstra}} As it op nl: wol wurket, dan is der faaks by Geohack wat feroare wêrtroch it koördinateberjocht by ús (dat oars is as it koördinateberjocht op nl:, seach ik) net mear goed wurket. Mar hoe't je dat reparearje kinne sûnder dat je alle siden by del moatte dêr't it berjocht op brûkt wurdt, dat soe ik net witte. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 12 des 2025, 20.55 (CET)
:::: {{Ping|Kneppelfreed|RomkeHoekstra}} @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] (Ik wit net krekt wêr't der stiet wat it ferskil is tusken &quot;Ping&quot; en &quot;@&quot;.) Is it allinnich by ús in probleem? Of hawwe oare W: dat probleem en hawwe dy it oplost? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:::::{{Ping|Mysha}} Neffens my is der gjin ferskil en kinne jo beide brûke, mar earlik sein bin ik dêr net wis fan. Ik ha by de Fryske wiki leard om te pingen.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 15 des 2025, 18.45 (CET)

:{{Ping|Drewes|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk}} Om't it probleem noch jimmeroan net oplost is, ha ik oan ChatGPT frege wat it probleem wêze kin. Neffens ChatGPT hat de Frysktalige wikipedy gjin eigen konfiguraasje ynsteld om koördinaten fuort troch te stjoeren nei in kaarttsjinst. It hat te krijen mei in ûntbrekkende of oare ynstelling en net mei in bug. Soks soe oankaarte wurde kinne op Phabricator (it bug-/taaksysteem van Wikimedia). Dat kin sa en ik tink dat ien fan 'e behearders dat it bêste dwaan kinne:

*stap 1 gean nei: https://phabricator.wikimedia.org
*stap 2 Log yn (Wikimedia-account)
*stap 3 Klik op Create Task
*stap 4 Plak de ûndersteande tekst
*stap 5 Foegje de tags ta (dat helpt by de sichtberens) 

Tags: 
MediaWiki
Wikis
Maps
GeoHack
Kartographer
fywiki

'''De folgjende tekst tekst kin yn it berjocht plakt wurde.'''

Title: fywiki: Coordinates link to GeoHack instead of opening a primary map service

Description: On the Frisian Wikipedia (fywiki), clicking on coordinates in articles always redirects to GeoHack (toolforge.org), instead of opening a primary map service (e.g. OpenStreetMap) directly.

This differs from other Wikipedias such as nlwiki, where coordinates open a map directly and GeoHack is only used as a secondary tool.

Example:
Article: Abdij fan Cluny (fywiki)
Coordinates link to:
https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=fy&amp;params=46_40_0_N_4_42_0_E_scale:12500_type:landmark_region:FR

It appears that fywiki does not have a “primary map service” configured for coordinate links, causing the default GeoHack redirect to be used.

Expected behavior: Clicking on coordinates on fywiki should open a primary map service directly (e.g. OpenStreetMap), similar to nlwiki and other Wikipedias.

Possible solution / investigation: Check whether fywiki has a primary map service configured for coordinates (MediaWiki / Kartographer / Wiki configuration).
If missing, align fywiki’s behavior with other Wikipedias by setting a default map service.

Ik hoopje dat hjir wat mei dien wurde kin.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 18 des 2025, 20.37 (CET)
:: Romke, de lêste berjochten oer  AI, is dat y alle gefallen, in tredde fan de antwurden ferkeard is. Om't by [[Abdij fan Cluny]] de koordinaten net funksjonearje, moat ik oannimme dat it antwurd wat jo hân hawwe yn dy tredde sit.
:: De skoalle giet ticht foar it jier; dat ik winskje eltsenien noflike dagen, en yn [[2026]] hoopje ik werom te kommen om te sjen dat it oplost is. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 19 des 2025, 14.00 (CET)
:{{Ping|RomkeHoekstra|Drewes|Kneppelfreed}} Ik haw hjir ris even nei sjoen, mar se wolle by Phabricator myn meidoggersnamme net akseptearje om't der in apostrof yn sit. No kin ik foar dizze webside fansels in oare meidoggersnamme betinke, mar ik haw oer dit ûnderwerp sa'n bytsje doel, dat as ik fragen krij, ik dy net beäntwurdzje kinne soe. Ik brûk dy koördinaten noait en ik begryp earlik sein mar heal wat it probleem is. De keppeling wurket blykber net mear goed, dat is alles wat ik oant no ta begrepen haw. {{Ping|Kneppelfreed}}, jo hawwe hjir okkerjiers de hiele programmatuer fan 'e posysjekaarten ynsteld, dat dit seit jo nei alle gedachten mear as my; is dit ek wat dat jo oppakke kinne? As jo net wolle, sil ik it wol dwaan, mar dan taast ik folslein yn it tsjuster. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 19 des 2025, 12.31 (CET)
::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], ik haw it dêre op it aljemint brocht, dus sil sjen wat dêr fierder út komt. Mar earlik sein giet soks mei ek boppe de pet. Ja, ik haw okkerjiers de posysjekaarten oan 'e praat krigen, mar dat wie mear in kwestje om de juste berjochten yn de wikipedy oan te meitsjen, en dat wiene der noch al wat, om dy posysjekaarten oan it wurk te krijen. Dit is in kwestje foar yn 'e Wikimedia dêr't ik fierders alhiel gjin ferstân fan haw. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 19 des 2025, 20.15 (CET)
:::{{Ping|Kneppelfreed}} O. Ik tocht dat dit oanferwante dingen wiene. Safolle wit ik der dus fan. No, yn elts gefal tankjewol dat jo it oppakt hawwe. We sille sjen wat it opsmyt. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 19 des 2025, 20.48 (CET)
::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed}} Tige tank foar jim krewearjen. Eefkes ôfwachtsje wat der no bart. It soe moai wêze as wy dit wer oan 'e praat krije. Eefkes in fraach: binne der ek kontakten mei wikipedia dat wy harren freegje kinne oer saken dêr't by ús de kennis tekoart komt? Wy binne hjir no ienris in hiel kwetsber klubke.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 19 des 2025, 22.12 (CET)
:::::{{Ping|RomkeHoekstra}} In goeie fraach. Dêr moast ik al even djip oer neitinke. Der hat in stikmannich jierren lyn ris wat west mei de haadside, dy't net mear goed werjûn waard. Doe bin ik by Meta-Wiki te rie gien, en dy hawwe doe holpen. Doe moast ik tydlik de befeiliging fan 'e haadside útsette, wit ik noch wol, sadat sy dêrmei oan it pielen koene. Ik leau dat ik dêrfoar dizze link brûkt haw: https://meta.wikimedia.org/wiki/Ask_a_question/Recent_questions , want dy haw ik teminsten opslein. Mar as jo bliuwende kontakten of in spesjale kontaktpersoan foar ús Wikipedy bedoele, nee, dy hawwe wy net. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 19 des 2025, 23.15 (CET)
::::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik praat fanút in stik ûnkunde en bin gjin behearder en wit ek net hokker tools jimme ta jim beskikking ha, mar is it dan net handich om earne in dielplak te hawwen dêr't jimme dizze kennis meiïnoar diele kinne? It soe spitich wêze dat de boel hjir op 'e kont leit as ien foar in skoft neat dwaan kin of omfalt of gewoan gjin nocht mear oan it wurk hat en elkenien mar omgriemt om't dêrmei de kennis ferdwûn is.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 20 des 2025, 09.17 (CET)
:::::::{{Ping|RomkeHoekstra}} No, safolle ''tools'' mear as jo hawwe wy net. Wat wy dogge, ferskilt eins net safolle fan wat josels ek al dogge, allinnich kinne wy as behearder siden wiskje, skoattelje en ûntskoattelje en meidoggers útslute. Mear is it eins net. Wat jo sizze oer it dielen fan kennis, dêr hawwe jo wol in punt. Mar ik soe sa ien, twa, trije net witte wêr't wy sokke dingen krekt opskriuwe kinne dêr't behearders fan letter it weromfine kinne as se der ferlet fan hawwe. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 01.29 (CET)

Dit wie it antwurd dat ik fan wikimedia weromkrigen ha:
Hi @Kneppelfreed, thanks for taking the time to report this and welcome to Phabricator!

&quot;koördinaten&quot; in the Infobox in https://fy.wikipedia.org/wiki/Abdij_fan_Cluny links to dead http://toolserver.org/~geohack/geohack.php?language=fy&amp;params=46_40_0_N_4_42_0_E_scale:12500_type:landmark_region:FR&amp;pagename=Abdij_fan_Cluny&amp;src=Abdij_fan_Cluny. Toolserver.org was switched off in 2014.

https://fy.wikipedia.org/wiki/Berjocht:Koördinaten_yn_tekst needs updating (several outdated links), and https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Berjocht:Koördinaten&amp;action=edit (after an unneeded redirect) uses https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Berjocht:MapsServer&amp;action=edit which also needs several links to get updated.

User scripts, gadgets, templates, modules, custom CSS are local on-wiki content. Local content is managed independently on each wiki, by each wiki community themselves.
Phabricator is mostly used for MediaWiki, MediaWiki extensions, or server configuration, or by developers and teams to organize what they plan to work on.
If you are looking for help with the local code on a wiki, please see https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech instead.
This needs fixing on the local wiki by editing its local content. Thus I am closing this task here - thanks for your understanding!

{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}}
:Moai, no dan witte wy dat wy dêr net wêze moatte en it sels oplosse moatte. Ik ha fan 'e moarn in hiel skoft mei ChatGPT oan 'e gong west en nei lapen tekst en hinne en wer geskriuw binne wy der tink út (it lestige is dat ChatGPT nochal ris ferkearde folchoarders oanhâldt en somtiden wurden brûkt dy't ik net kin/koe). Mar om koart te kriemen leit neffens ChatGPT de oarsaak fan it probleem by it berjocht, dat streekrjocht nei GeoHack ferwiist. No moat der foar de oplossing earst in systeem- of ynterfaceberjocht oanmakke wurde (dêr ha ik gjin rjochten foar, dus dat sil troch ien fan jimme dien wurde moatte. Sa'n ynterfaceberjocht wurdt as folget oanmakke (mei format MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label):

* stap 1: gean nei: https://fy.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label 
* stap 2: klik op bewurkje boppe oan 'e side.
* stap 3: plak dêr de platte tekst: Toant de koördinaten fan dit plak as klikbere kaartlink mei Kartographer.
* stap 4: opslaan.

It berjocht is no beskikber foar alle berjochten of funksjes dy't it Koordinaten-yn-tekst-label brûke. As dat dien is sjoch ik as it berjocht:koördinaten yn tekst oanpast wurde moat (dêr ha'k leau ik wol rjochten foar).--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 des 2025, 12.52 (CET)

:{{Ping|RomkeHoekstra}} &quot;No witte wy [... dat wy] it sels oplosse moatte&quot;, skriuwe jo. Uh, dat is net wat der yn 'e reäksje fan Phabricator stiet. Sy sizze: as jimme help nedich binne om dit probleem op te lossen, dan moatte jim net by ús wêze, mar by https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech. 
:As jo miene dat jo it sels oplosse kinne, is my dat bêst, mar ik fyn dat jo tefolle fertrouwe op ChatGPT. Sels haw ik earlik sein nul fertrouwen yn sa'n a.i.-programma. &quot;Hallusinearje&quot; is net foar neat ta it wurd fan it jier keazen. As ik nei https://fy.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label gean en dêr jo tekst opslaan wol, krij ik de folgjende tekst yn byld: &quot;''Warskôging: Jo bewurkje in side dy't brûkt wurdt yn de tagongstekst foar it wikiprogramma. Feroarings op dizze side feroarje it oansjen fan de tagong foar oare meidoggers.''&quot; Sels haw ik gjin idee wat der barre kin as ik hjirmei ompiel. As de hiele Wikipedy it straks net mear docht, binne wy fierder fan hûs, fansels. Hoe wis binne jo fan jo saak? [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 15.05 (CET)
::Ik ha út it andert begrepen dat dit op de lokale wiki korrizjearre wurde moat troch de lokale ynhâld oan te passen en dat wy dus sels oan 'e slach moatte. Mar dan begryp ik dat dus ferkeard.&lt;br&gt;
::Ik wit dat ChatGPT fouten makket en it dus net sa dat ik blyn op dingen yngean (foar de aardichheid moasten jo de hiele diskusje mei ChatGPT ris trochlêze), mar it is ek grutte ûnsin dat ChatGPT neat kin. Wat skriuwt ChatGPT as ik dy warskôging fan jo foarlis: Deze waarschuwing verschijnt altijd bij interfaceberichten. Het is bedoeld om te zeggen: “Denk even na voordat je opslaat.” In jullie geval is de wijziging: één korte zin, zonder code, zonder sjablonen. Dat is zo veilig als het maar kan. Deze waarschuwing is geen signaal dat je “op gevaarlijk terrein” zit — het is MediaWiki dat netjes zegt: “dit is belangrijk”.&lt;br&gt;
::Wat ChatGPT skriuwt as ik de benaudens foar AI-hallusinaasje ferwurdzje: &quot;ik begryp de soarch oer AI-hallusinaasje hiel goed. Yn dit gefal giet it lykwols net om nije logika, mar om it ferienfâldigjen fan in interfaceberjocht nei platte tekst, wat neffens MediaWiki-praktyk is. De wiziging is lyts, direkt werom te draaien en feroaret gjin artikelynhâld.&lt;br&gt;
::Mar goed, jo binne behearder, ik net. As jo nul fertrouwen ha yn ChatGPT, dan soe ik dit mar gewurde litte. Ik wol nimmen wat oplizze. Ik besykje allinnich mei te tinken om't it in probleem is dat wol om in oplossing freget.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 des 2025, 16.08 (CET)
:::{{Ping|RomkeHoekstra|Drewes|Kneppelfreed}} No ja, Romke, ik sil jo fertelle hoe't ik ta myn miening oer A.I. kommen bin. Google jout op 't heden boppe oan 'e side ek in A.I.-berjocht as jo wat freegje. Ik woe fan 'e wike witte wêr't de namme ''Ptilinopus huttoni'' wei kaam, de wittenskiplike namme fan 'e Rapajufferdo. ''Huttoni'' is dúdlik ôflaat fan 'e Ingelske efternamme Hutton, mar wa wie dy man (want by in frou komt der net ''-i'', mar ''-ae'' efter). Dus ik freegje dat oan Google. Dat A.I.-berjocht seit fan: o, dat is William Hutton, in bekende Nijseelânske samler fan spesimina, mei jierren fan berte en ferstjerren derby. No naam ik al neat oan fan A.I. sûnder dat ik it earnewêr oars befêstigje koe, dat ik sykje nei in William Hutton mei de opjûne jiertallen. Nearne wat te finen. Ik trochsykje en nei in hiel soad gedoch fûn ik út dat de do ferneamd wie nei de Britsk-Nijseelânske biolooch Frederick Wollaston Hutton. Der hat, ynsafier't ik útsykje kin, nea in William Hutton mei dat berop en dy jiertallen bestien. Dêr bin ik earlik sein wol wat fan skrokken. Dat sadwaande. (En dat gong ek net om nije logika, mar om âlde kennis.)
:::Wat it probleem mei de koördinaten oangiet, ik leau dat ik wat yrritaasje by jo opmerk oer myn opstelling (altyd moeilik te sizzen op basis fan skreaune tekst). Ik hoopje dat jo wol foar it ferstân hawwe dat ik jo ynset yn dizze saak tige wurdearje, mar ik hoopje ek dat jo der begrip foar opbringe kinne dat ik huverich bin om om te prutsjen mei programmatuer dêr't ik hielendal gjin ferstân fan haw. Dat ien regel platte tekst it ferskil net meitsje sil, dat wol ik wol oannimme, mar dat makket it ferskil ek net om it probleem mei de koördinaten op te lossen. Jo binne fan doel (of ik moat jo ferkeard begripe) om dêrnei oan 'e programmatuer te sleuteljen. As jo dêr ferstân fan hawwe, bêst genôch. As jo dat poer en allinnich dogge op basis fan 'e oanwizings fan ChatGPT, dan fiel ik my dêr earlik sein net sa noflik by. Ik soe earlik sein wat dit oangiet wol wat ynbring fan 'e oare behearders hawwe wolle. Wat fine {{Ping|Drewes}} en {{Ping|Kneppelfreed}} hjirfan? [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 16.40 (CET)
::::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Drewes|Kneppelfreed}} No wurket it [Berjocht:Koördinaten yn tekst] sawiesa net. It is de trouwens de fraach of der überhaupt sleutele wurde moat nei it opslaan fan in interfaceberjocht (interface = tagongstekst). Mar dat leart ús it úttesten. Wat ik yn it Berjocht:Koördinaten yn tekst dêrnei ferfange soe, kin ek wersteld wurde, dat liket my net folle oars as mei oare berjochten.
::::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk}} Wat it gebrûk fan A.I. oanbelanget: A.I. hellet syn ynformaasje fan ynternet en ek ynternet is net altiten korrekt. Sjoch nei wat jo hjoed oer BirdLife by it seerotsje skreaunen en ik hie lykas jo dêr ek myn twifel oer. By fragen oan ChatGPT kinne jo nei boarnen freegje, dy jout er dan by it jaan fan in antwurd en dan kinne jo de ynformaasje fuort by de boarne kontrolearje. Jo fregen oan Google A.I. wêr't de namme ''huttoni'' yn ''Ptilinopus huttoni'' wei kaam. Ik ha gjin ûnderfining mei Google A.I., mar ik ha foar de aardichheid jo fraach suverkrekt oan ChatGPT frege en krige fuort as andert: &quot;huttoni ferwiist nei Frederick Wollaston Hutton (1836–1905), in Britsk-Nijseelânske natuerûndersiker en geolooch&quot; mei ferwizing nei it Ingelsktalige wikipedylemma (Frederick Hutton (scientist).) ChatGPT makket bêst wol fouten (minsken meitsje dy trouwens ek), mar wat ik yntusken wol wit is wat spesifiker de fraach, namste better de antwurden binne. Ik soe jo oanriede dochs ris ChatGPT te brûken (en altiten om boarnen te freegjen).--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 des 2025, 22.46 (CET)
:::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Tankjewol foar de tip. Ik sil der ris oer neitinke. Wat de rest oangiet, as jo tinke dat it miskien mei it opslaan fan dy regel platte tekst klear is, dan wol ik dat wol foar jo dwaan. (Dus dat doch no daliks even.) Mar as der mear gebeure moat, wol ik graach dat jo dêr even mei wachtsje oant Drewes en Kneppelfreed ek har sechje oer dit ûnderwerp dwaan kinnen hawwe. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 23.09 (CET)
::::::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ik wol alderearst Romke tige betankje foar jo ynset om dit euveltsje te ferhelpen. Sa't it liket, skynt it allinnich op ús wikipedy net te wurkjen. Ik sjoch by in soad oare wikys wurket it wol. It soe tige moai wêze dat we it hjir ek wer oan it wurk krije kinne. As Romke hjir oan sleutelje wol, dan fyn ik dat poerbêst. Iksels bin in bytsje noedlik om dêr mei om te pielen. As jo, Romke, dat net oan doare, kinne we altyd freegje op dy link dy't Phabricator stjoerd hat: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech]. It liket dat it berjocht feroare wurde moat. By nl brûke se de âlde [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Co%C3%B6rdinaten sjabloan koördinaten], dy't praktysk itselde wie as ús [[Berjocht:Koördinaten]]. Wêr't ik bang foar bin, as we it berjocht koördinaten feroarje, we alle siden by del moatte om dy ek te feroarjen. 
::::::En wat ChatGPT oanbelanget, dêr haw ik noch net mei wurke, wol mei Google AI, en ik haw dêr mingde gefoelens oer. It sil yn protte gefallen wol goed wêze, mar it kin it somtiden ek ferkeard ha. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 des 2025, 03.21 (CET)
:::::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ieneach hat no in interfaceberjocht oanmakke en der is fierder neat raars bart, lykas ChatGPT al oanjoech. It feroaret lykwols noch neat oan 'e wurking fan 'e koördinaten om't it âlde berjocht noch hieltiten de Geohack-keppeling makket. Der moatte no twa dingen dien wurde: 1. Om't der in lus ûntstiet mei't de namme fan it berjocht en de namme fan it interfaceberjocht meiïnoar botse, moat der A. in nij berjocht oanmakke wurde ûnder de namme Berjocht:Koördinaten yn tekst/Kartographer. B. Yn it âlde berjocht moat in trochferwizing komme. Dat is alles. Wurket it net, dan kin neffens ChatGPT alles weromdraaid wurde: klikke op skiednis, kies de eardere ferzje en weromsette. Eefkes foar jim ynformaasje: ik ha mei ChatGPT sels in pear saken thús oplosse kind, û.o. it werstellen fan it lint yn Word (dat út it byld ferdwûn wie), mei help fan A.I. in skealike pop-up fan 'e computer ferwidere en in skermprobleem mei de mobyl oplost. It foardiel fan ChatGPT is dat er by problemen alles yn stappen trochjout. Ik wachtsje jim reäksje ôf. It soe moai wêze as [[Meidogger:Drewes]] as behearder ek eefkes reägearret? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 des 2025, 09.05 (CET)
::::::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Miskien bin ik wol wat te foarsichtich mei sok spul. Dus, no ja, okee, prebearje it mar ris. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 des 2025, 15.00 (CET)
::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|RomkeHoekstra}}  Meidoggers. Ik folgje alles wier wol, mar kin hjir gjin sinnich wurd oer sizze. Interfaceberjocht, ChatGPT of Geohack-keppeling, it seit my neat. Sorry. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 des 2025, 16.07 (CET)
:::{{Ping|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk|Drewes}} Ik haw besocht oft in lokale oanpassing mooglik wie en hie hope dat it hjirmei oplost wie, mar it docht bliken dat de koördinaten djipper yn 'e infoboksstruktuer sitte as ferwachte. Dat soe betsjutte dat der ek yn 'e ynfoboksen sleutele wurde moat en dat giet ek my te fier. Dêrom haw ik de feroaring fan it berjocht Berjocht:Koördinaten yn tekst werom set nei de âlde sitewaasje. It nije Berjocht:Koördinaten yn tekst/Kartographer kin ferwidere wurde lykas ek it interfaceberjocht. Dêrmei binne wy wer by de âlde sitewaasje. ChatGPT advisearret ús op 'e nij Phabricator te mailen om't it in struktureel patroanprobleem is dat dêr thús heart en joech my foar de mail de folgjende tekst.   
:::---- 
:::On fy.wikipedia.org we investigated replacing legacy GeoHack-based coordinate links with Kartographer (maplink).
:::While this initially appears to be a local template change, we found that there is no safe local-only migration path due to how coordinate templates are used.
:::Current situation:
:::* A single coordinate template is used both:
:::  - inline in article text, and
:::  - inside multiple infobox templates.
:::* The template currently outputs a plain external GeoHack link, which works in both contexts.
:::Problem encountered:
:::* Replacing the GeoHack link with Kartographer maplink causes:
:::  - template loop errors when maplink looks up interface messages, or
:::  - literal parameter output (e.g. {{{3}}}) in infoboxes, because infoboxes expect plain wikitext, not a rendering tag.
:::* Splitting logic into subtemplates avoids loops, but still breaks infobox rendering.
:::* Fixing this would require modifying infobox templates, which makes the change non-local and affects many pages.
:::Conclusion:
:::This suggests a structural limitation: when a coordinate template is embedded in infoboxes, switching from GeoHack (plain link) to Kartographer (rendered maplink) cannot be done safely by editing the coordinate template alone.
:::We reverted all local changes after testing.
:::Question:
:::Is there a recommended migration pattern for wikis where coordinate templates are used both inline and inside infoboxes?
:::Or is GeoHack currently the only viable option in such cases?
:::----
:::Dizze tags kinne tafoege wurde:
:::Kartographer
:::Templates
:::Wikimedia-Site-Requests 
:::&lt;br&gt; [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 des 2025, 17.47 (CET)
::::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ja sa't ik al sei, wie ik al bang  dat der folle mear by komt te sjen. Ik haw ek even besocht en feroarje it [[Berjocht:Koördinaten]], mar dat fern**kt alle koördinaten op 'e siden en dêr moat nei alle gedachten folle mear berjochten by oanmakke wurde, tink ik. We kinne wer besykje it by Phabricator op it aljemint te bringen, en sjen wat er ditkear weromstjoerd. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 des 2025, 20.57 (CET)
::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Wat in ellinde, sis. En dat krekt mei de krystdagen... Romke, jo skriuwe hjirboppe dat it ynterfaceberjocht ferwidere wurde kin. Bedoele jo dêrmei dat ik https://fy.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label wiskje moat? [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 des 2025, 21.17 (CET)

{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Kneppelfreed}} Ieneach, jo meie dat interfaceberjocht ek eefkes stean litte, it kin fierder dochs gjin kwea en it kin altiten noch fuort. It Berjocht:Koördinaten yn tekst/Kartographer kin fuort en as it nedich is en Phabricator kin neat foar ús betsjutte, dan kinne wy it sa wer oanmeitsje. It âlde Berjocht:Koördinaten yn tekst moat fansels yn alle gefallen stean bliuwe. No earst sjen as Phabricator it foar ús oplosse kin. Sanet, dan kinne jimme in ienmalige ynfoboksfiks oerwege. Yn dat gefal moatte de fjilden fan 'e koördinaten yn 'e ynfoboksen oanpast wurde:

Hjoeddeiske sitewaasje bygelyks:
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{{Ynfoboks abdij
 | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|…}}
}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

De ynfoboks befettet yntern:
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
| koördinaten = {{{koördinaten|}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

wy feroarje allinnich de ynfobox sels, bygelyks nei:
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
| koördinaten = {{{koördinaten|{{Koördinaten yn tekst|{{{lat|}}}|{{{lon|}}}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

Wy ha alletrije ûnderfining mei ynfoboksen en witte dat wy de ynfoboks werom sette kinne as de feroaring gjin resultaat hat. As it al slagget dan hoege wy fansels net de artikels oan te passen en dan is de ynfoboks sa oanpast dat dy in Kartographer-kaartlink toane kin, wylst dy foar dy tiid allinnich mei in platte GeoHack-link omgean koe. 

Hawar, no earst mar wer eefkes Phabricator ôfwachtsje. Noflike jûn mannen!
--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 des 2025, 22.52 (CET)

:@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], ik ha it wer nei Phabricator stjoerd. Ris sjen wat hy no seit. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 des 2025, 08.34 (CET)

@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], dit is wat ik weromkrigen ha fan Phabricator:

Hi,
user scripts, gadgets, templates, modules, custom CSS are local on-wiki content. Local content is managed independently on each wiki, by each wiki community themselves.
Phabricator is mostly used for MediaWiki, MediaWiki extensions, or server configuration, or by developers and teams to organize what they plan to work on. Phabricator is not a support forum. If you are looking for help with the local code on a wiki, please see https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech instead.
This needs fixing on the local wiki by editing its local content. Thus I am closing this task here - thanks for your understanding.

Dus dêr kinne we neat mei. Hy jout dy iene link wer. We soene dêr ris freegje kinne..... --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 des 2025, 20.00 (CET)

@[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Kneppelfreed, jo soene dizze tekst brûke kinne foar de mail:

&lt;blockquote&gt;
Hello,

We would like to ask for technical advice regarding coordinate templates on a smaller Wikipedia (fy.wikipedia.org).

Current situation:
On our wiki, a single coordinate template is used both:
- inline in article text, and
- inside multiple infobox templates.

This template currently outputs a plain external GeoHack link, which works in both contexts.

Problem:
We investigated replacing the GeoHack link with Kartographer (maplink). While this initially looks like a local template change, we ran into structural issues:

- Using maplink inside the existing coordinate template leads to template loop errors or broken output.
- Splitting logic into subtemplates avoids loops, but then breaks infobox rendering (infoboxes expect plain wikitext, not a rendered maplink tag).
- Fixing this appears to require modifying infobox templates as well, which makes the change non-local and affects many pages.

We reverted all changes after testing.

Question:
Is there a recommended or established pattern for migrating legacy GeoHack-based coordinate templates to Kartographer on wikis where those templates are also used inside infoboxes?

Or is GeoHack currently still the only viable solution in such mixed-use cases?

Any pointers, examples from other wikis, or general guidance would be very welcome.

Thank you in advance.
&lt;/blockquote&gt;

--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 23 des 2025, 21.52 (CET)

:@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], dien! [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 24 des 2025, 07.43 (CET)

@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], dit is it andert dat ik weromkrigen haw fan https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech oangeande de koördinaten.

Okay, so there are two problems:

:::* GeoHack doesn’t show a map. What GeoHack shows is defined at [[Berjocht:GeoTemplate]], you can copy parts of its Dutch or English (or whichever) counterpart to fix this.
:::* You couldn’t replace the GeoHack link with a Kartographer one. This replacement is probably worth it even if you manage to (or could manage to) add the map to GeoHack, as showing the map without loading a new page is more user-friendly in my opinion. The problem with Kartographer is that it uses a completely different coordinate structure. Currently [[:fy:Berjocht:Koördinaten yn tekst]] gets a parameter with the value &lt;code&gt;53_03_03_N_5_34_32_E_type:city_zoom:15_region:NL&lt;/code&gt;, but Kartographer expects three parameters: &lt;code&gt;latitude=53.050833&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;longitude=5.575556&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;zoom=15&lt;/code&gt; (the latter is optional, &lt;code&gt;type:city&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;region:NL&lt;/code&gt; have no Kartographer equivalents), e.g. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;maplink latitude=&quot;53.050833&quot; longitude=&quot;5.575556&quot; zoom=&quot;15&quot; /&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (&lt;maplink latitude=&quot;53.050833&quot; longitude=&quot;5.575556&quot; zoom=&quot;15&quot; /&gt;). While it’s probably possible to code the conversion between the two formats in wikitext (with the help of [[:fy:Module:String]]), the result would likely be unreadable wikitext. So you have two options: either convert all calls using a bot, or have a Lua module do the conversion. The Lua solution means less edits in the short term, but I find the current parameter value quite hard to read, so I think a bot conversion would result in a better editor experience in the long term. 

It earste probleem is dus in kwestje fan [[Berjocht:GeoTemplate]] te fiksen. It twadde probleem liket in stik mear yngewikkeld. --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 30 des 2025, 01.27 (CET)

: Dus opsje a is alles omsette mei in bot en opsje b is in konversy yn in Lua-module. Hy advisearret opsje a mar beide opsjes geane fier boppe myn kennis. Wat no? --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 30 des 2025, 10.00 (CET)
::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], hy sei dêr binne twa problemen. Us [[Berjocht:GeoTemplate]] is tink ik út de tiid, want dêr stiet gjin kaart op. We kinne dy side miskien ferhelpe om de fariant fan nl of en of de oer te nimmen. Ik tink dat it probleem dan ek noch net ferholpen is, want [[Berjocht:Koördinaten]] en [[Berjocht:Koördinaten yn tekst]] sille nei alle gedachten ek oanpast wurde moatte, want yn in soad oare wikys wiene dy jierrenlyn al oanpast neffens nije systemen sa't ik begrepen ha. Dy fan ús is nea oanpast. It simpelste is dy ek fan bgl nl of en of de oer te nimmen.
::It twade probleem is grutter, want as je Kartographer brûke wolle, moatte oare koördinatestruktueren, sa't er hjirboppe neamt, brûkt wurde en dêr binne twa opsjes foar: a: mei in bot of b: mei in Lua-module.
::Wat te dwaan no: ik soe it net witte. It giet my allegear te fier boppe de pet. We kinne besykje it earste probleem op te lossen en sjen oft dat wat helpt. Ik ha earder besocht mei dy Lua-rommel te pielen, mar rekke alhiel fêst. Ik ha lêsten besocht om [[Berjocht:Ofbyld multy]] te meitsjen, dêr't je meardere ôfbylldings sa as yn bygelyks ynfoboksen sette kin, mar doe rûn ik tsjin in betonnen muorre oan, want dêr rûn ik tsjin dy Lua-modulen oan en besocht guon fan dy berjocten oan te meitsjen, mar rûn ahiel fêst. Ik tocht nei it foarinoar krijen fan 'e posysjekaarten, dat ik soks hooplik ek oan 'e praat krije koe, mar dat slagge my dus net. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 30 des 2025, 20.32 (CET)
:::{{Ping|RomkeHoekstra|Kneppelfreed}} Tsja, mannen, ik kin hjir ek net folle oan tafoegje. Ik haw de reäksje fannacht trije kear lêzen en ik koe it noch net neikomme. Ik hie sels noch nea fan Lua heard, en wit net wat dat is. Bots hawwe wy ek net. Wat ik wol sjoch is dat GeoHack DMS-koördinaten (degrees, minutes, seconds) brûkt, wylst Kartographer desimale koördinaten brûkt. As we Kartographer brûke wolle soene, betsjut dat dat al dy DMS-koördinaten omrekkene wurde moatte. Wat my oangiet is dat in brêge te fier. Dus we bliuwe by GeoHack. Dan is der noch ien mooglikheid: gewoan hânmjittich side foar side de boel oanpasse. It giet om sa'n 4.500 haw ik lêsten opsocht. As we 50 deis dwaan kinne komt dat út op in fearnsjier. Dat is net leuk, mar it soe te dwaan wêze as we allegearre mei-inoar de hannen út 'e mouwen stekke. Mar dan moat der earst fansels wol in funksjonearjende keppeling yninoar knutsele wurde om 'e âlde mei te ferfangen. Dat is wêr't it by my stûket, want dat kin ik sels net dwaan. Of oars kinne we der ek foar kieze om 'e âlde keppeling net te ferfangen mar gewoan fuort te heljen. We hawwe ommers yn hast alle geografyske artikels ek al in posysjekaart. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 30 des 2025, 21.18 (CET)
:::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Kneppelfreed}} Hoe dan ek, it wurket no net dus gjin ien hat wat oan dy koördinaten en it jout allinnich mar argewaasje as jo der op drukke en der komt neat. It giet hoe dan ek my ek fier boppe de macht, dus it soe al fan Kneppelfreed komme moatte en oars is it net oars. Faaks is dan de koartste klap om de koördinaten út de ynfoboksen te ferwiderjen. Mar dat lit ik oan jimme oer, ik help wol mei as se side foar side omset wurde moatte (mar dan sil der ek in plan komme moatte hoe't wy dat oanpakke, oars iepenje wy allegear siden dêr't earder al ien oan 'e gong west hat.  

Kinne jo hjir wat mei [[Meidogger:Kneppelfreed]]? Dit ha'k fan ChatGPT, faaks helpt it jo wat.
&lt;blockquote&gt;
'''Stappenplan: starten met een Lua-oplossing (veilig en omkeerbaar)'''

''Doel:
Kartographer gebruiken zonder artikelen of infoboxen aan te passen, en met mogelijkheid tot volledige terugdraai.''

----
'''Stap 1 — Niets wijzigen aan artikelen of infoboxen'''

* Geen enkele artikelpagina aanpassen
* Geen infobox-sjablonen aanpassen
* Alles moet blijven werken met de huidige GeoHack-parameterstring
* Als dit niet haalbaar blijkt → stoppen.
----
'''Stap 2 — Maak één nieuw Lua-module aan (losstaand)'''

Maak een nieuwe module aan, bijvoorbeeld:

&lt;small&gt;Module:Koördinaten&lt;/small&gt;

Deze module doet uitsluitend het volgende:

* input: de bestaande GeoHack-string

&lt;small&gt;53_03_03_N_5_34_32_E_type:city_zoom:15_region:NL&lt;/small&gt;

* output:
** latitude (decimaal)
** longitude (decimaal)
** zoom (optioneel)

'''Belangrijk:'''
*De module rendert géén kaart
*Geen maplink, geen HTML
*Alleen parsing en omrekening
----
'''Stap 3 — Houd de Lua-code minimaal en leesbaar'''

*Gebruik standaard Lua-functies
*Eventueel : &lt;small&gt;Module:String&lt;/small&gt; voor splitsen
*Geen “slimme” trucjes

Commentaar toevoegen bij elke stap (voor onderhoud)

Als de code onleesbaar wordt → heroverwegen.
----
'''Stap 4 — Pas alleen het bestaande sjabloon minimaal aan'''

In &lt;small&gt;Berjocht:Koördinaten yn tekst:&lt;/small&gt;

*Voeg een '''veilige keuze''' toe:
**Als Lua-module geldige coördinaten teruggeeft → gebruik Kartographer
**Anders → toon exact de oude GeoHack-link

Dus altijd een '''fallback'''.

Geen recursie, geen extra sjablonen.
----
'''Stap 5 — Test uitsluitend via voorvertoning'''

*Test op 1 artikel met inline coördinaten
*Test op 1 artikel met infobox
*Alleen voorvertoning gebruiken
*Pas opslaan als:
**geen foutmeldingen
**geen lege waarden
**geen template-lussen
----
'''Stap 6 — Terugdraaien moet triviaal zijn'''

Zorg dat alles terug te draaien is door:

*het sjabloon terug te zetten
*of de module te verwijderen

Geen sporen in artikelen.
----
'''Stopcriteria (heel belangrijk)'''

Direct stoppen als:

*infoboxen {{{3}}} of lege waarden tonen
*template-lus ontstaat
*meerdere sjablonen tegelijk aangepast moeten worden
*extra interfaceberichten nodig lijken

Dan is Lua hier geen goede oplossing.
----
'''Samenvattend'''

*Lua is hier een tussenlaag, geen einddoel
*Veiligheid en leesbaarheid gaan vóór functionaliteit
*Geen bot, geen massabewerkingen
*Bij twijfel: niets doen en GeoHack behouden

----
'''Hjirûnder stiet in minimaal Lua-skelet (raamwurk) dat allinnich de besteande GeoHack-string parsed en omrekkenet. It rendert neat en feroaret neat oan artikels. As dit al net stabyl wurket, moatte wy hjir stopje.'''

It is in minimaal en feilich Lua-skelet en hoe't it brûkt wurdt, sa opset dat:

*er niets aan artikelen of infoboxen verandert
*alles terug te draaien is
*het vooral begrijpelijk blijft voor een volgende beheerder

----
'''Lua-skelet (minimaal en veilig)''' 

Nieuwe pagina aanmaken:

&lt;nowiki&gt;&lt;/pre&gt;Module:Koördinaten&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

Inhoud (voorbeeld, nog zonder Kartographer):

&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
-- Module:Koördinaten
-- Doel: omrekken fan GeoHack-koördinaten nei desimale latitude/longitude
-- LET OP: dizze module rendert GEEN kaart

local p = {}

local function dmsToDecimal(deg, min, sec, hemi)
    local val = deg + (min / 60) + (sec / 3600)
    if hemi == 'S' or hemi == 'W' then
        val = -val
    end
    return val
end

function p.parse(frame)
    local input = frame.args[1]
    if not input or input == '' then
        return nil
    end

    local parts = mw.text.split(input, '_')
    if #parts &lt; 8 then
        return nil
    end

    local lat = dmsToDecimal(
        tonumber(parts[1]),
        tonumber(parts[2]),
        tonumber(parts[3]),
        parts[4]
    )

    local lon = dmsToDecimal(
        tonumber(parts[5]),
        tonumber(parts[6]),
        tonumber(parts[7]),
        parts[8]
    )

    return string.format(
        'latitude=%.6f|longitude=%.6f',
        lat,
        lon
    )
end

return p
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;


'''Belangrijk''':

*Dit doet nog niets zichtbaar
*Geen &lt;maplink&gt;
*Geen HTML
*Alleen rekenen

----

'''Hoe dit later in het sjabloon gebruikt kan worden (concept)'''

In &lt;small&gt;Berjocht:Koördinaten yn tekst&lt;/small&gt;(alleen conceptueel):

&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:Koördinaten|parse|{{{1}}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

👉 In deze fase alleen testen in voorvertoning, niet opslaan.

----
'''Waarom dit skelet veilig is'''

*Geen recursie
*Geen template-lus mogelijk
*Geen wijziging aan artikelen
*Geen afhankelijkheid van infoboxen

Eén module = één edit om terug te draaien

----
'''Wat nog NIET moet gebeuren'''

❌ Nog geen &lt;maplink&gt;&lt;br&gt;
❌ Nog geen vervanging van GeoHack&lt;br&gt;
❌ Nog geen bot&lt;br&gt;
❌ Nog geen interfaceberichten aanpassen&lt;br&gt;

Eerst alleen vaststellen:

Kinne wy betrouber latitude/longitude út de besteande string helje?

Als dit niet stabiel werkt → direct stoppen.

----
{{Ping|RomkeHoekstra}}, {{Ping|Ieneach fan 'e Esk}}, sorry, mar dit giet my allegear boppe de pet. Ik ha by https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech frege as se dêr mei helpe wolle, of immen witte dy't ús helpe wol. It moat as it heal kin al even fikst wurde, want dat soe ek moai wêze foar takomstige meidoggers. As ik nei in wike neat fan harren hear, dan sil ik sels noch even besykje dêr mei om te pielen en as dat net my net slagget, dan moatte we mar in plan meitsje alle siden hânmjittich om te setten. Ik soe it leafste de koördinaten wol op 'e siden hâlde wolle.
:{{Ping|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk}} De bêste winsken foar it nije jier! Geweldich Kneppelfreed dat jo dit fierder noch oppakke wolle. As it net slagget, soe'k der mar net te lang mear mei omgrieme. Dan kin de tiid miskien better stutsen wurde yn it omsetten en dan moat er lykas Ieneach skreau noch wol in funksjonearjend einformaat komme. Ik ha der fierder gjin doel oer, it iennige wat ik bydrage kin is wat ChatGPT hjir oer seit. Ik wit dat jimme dêr noch net sa'n soad betrouwen yn ha, mar wy wite ek net alles en meiïnoar ynklusyf ChatGPT witte wy yn alle gefallen mear. 
----
Stappenplan bij handmatige omzetting van alle artikelen – zo pak je het veilig aan:&lt;br&gt;
1️⃣ '''Leg eerst het nieuwe eindformaat vast (zonder uitzonderingen)'''

Nog vóór het eerste artikel:

*exact één manier afspreken om coördinaten te noteren
*vastleggen:
**welke parameters verplicht zijn
**welke optioneel zijn (bijv. zoom)
**hoe het er in infoboxen uitziet

Bijvoorbeeld (alleen illustratief):
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{{Koördinaten yn tekst
 | latitude = 53.050833
 | longitude = 5.575556
 | zoom = 15
}}
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
----
2️⃣ '''Maak een korte handleiding voor bewerkers'''

Eén simpele pagina is genoeg:

oude vorm → nieuwe vorm

*1 of 2 voorbeelden
*hoe je graden/minuten/seconden omzet naar decimalen
*waar je fouten meldt

Dit voorkomt goedbedoelde, maar verschillende oplossingen.
----
3️⃣ Begin met 3–5 testartikelen

Niet meteen los.

*kies artikelen:
**1 met infobox
**1 zonder infobox

*controleer:
**kaart klopt
**mobiele weergave
**geen foutmeldingen

Pas als dit goed voelt → doorgaan.
----
'''4️⃣ Werk in kleine batches'''

Bijvoorbeeld:

*5–10 artikelen per keer
*tussendoor kijken of alles nog goed gaat
*niet alles in één week willen doen
*Dat houdt het overzichtelijk.
----
5️⃣ '''Verwijder oude GeoHack-specifieke rommel'''

Bij elke omzetting:

*haal type:city, region:NL etc. weg
*zet ze niet om naar iets vaags
*liever minder, maar correct
----
6️⃣ '''Noteer wat al gedaan is'''

Bijvoorbeeld:

*een categorie “Koördinaten omset nei Kartographer”
*of een projectpagina met afgevinkte artikelen
*Zodat niemand dubbel werk doet.
----
7️⃣ '''Accepteer dat het niet perfect hoeft'''

Dit is belangrijk:

*een kaart die 20 meter verschoven is → oké
*een ontbrekende zoom → oké
*later verbeteren kan altijd
----
'''Eerlijk slotwoord'''

Na alles wat jullie geprobeerd hebben, is dit:

*de meest begrijpelijke
*de meest controleerbare
*en de minst stressvolle route

En misschien wel de enige die echt past bij een kleine, zorgvuldige wiki.

Als je wilt, help ik graag met:

*een concreet Fries voorbeeldartikel
*een korte omzettingshandleiding
*of een checklist voor elke bewerking
&lt;/blockquote&gt;

== Uitnodiging ==

--------------

{| style=&quot;width:100%; text-align:center; background-color:WhiteSmoke&quot;
|- 
| &lt;h3&gt;&lt;span style=&quot;color: #000;&quot;&gt;Kom jij ook naar de extra feestelijke nieuwjaarsborrel?&lt;/span&gt;&lt;/h3&gt;
&lt;span style=&quot;color: #000;&quot;&gt;Wikipedia bestaat 25 jaar! De borrel is op 17 januari in Den Bosch. &lt;br&gt;&lt;br&gt;'''[[wmnl:Nieuwjaarsbijeenkomst 2026|Schrijf je uiterlijk 10 januari in]]!'''
&lt;br&gt;&lt;br&gt;De borrel wordt georganiseerd door Wikimedia Nederland voor alle Wikimedianen.
&lt;br&gt;Eventuele partners zijn ook welkom.&lt;/span&gt;
| [[File:Mascot celebratory floating balloons.jpg]]
|}
--------------

Ik hoop dat er Friese Wikipedianen zijn die de reis naar Den Bosch kunnen maken. In elk geval zijn jullie ook van harte welkom. [[Meidogger:Ellywa|Ellywa]] ([[Meidogger oerlis:Ellywa|oerlis]]) 7 jan 2026, 21.40 (CET)

== In goed begjin? ==

Eltsenien dy't ik noch net troffen haw: Folle Lok en Seine.
As immen neat om hannen hat, kin er dan ris op [[Meidogger:Mysha/Kladblok]] sjen hoe't de plaatsjes goed komme? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 15 jan 2026, 10.03 (CET)

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 jan 2026, 20.45 (CET)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;
: Grif hawwe hja it idee dat it foar eltsenien dúdlik wêze sil, mar ik soe sizze dat it de tante-test (muoike-metoade(?)) net folbringen kin. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])

== Amateurfuotbalklubs yn Fryslân ==

@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]], is der immen dy't de amateurfuotbalklubs yn Fryslân by de tiid bringe/ferbetterje wol? Guon klubs hawwe noch gjin side en in guon klubs binne fusearre. Ek soe it moai wêze as der in navigaasjebalkje komt fan de klubs út Fryslân of sokssawat. Ik yn alle gefallen haw der gjin nocht oan, it seit my net sa folle, mar as in Fryske wikipedy soe it baas wêze en haw soks teminsten by de tiid. Ik haw de lêste tiden dwaande west mei in soad siden en oare dingen oan it ophelpen en dêr haw ik stadichoan in bytsje myn nocht fan, want it begjint wat putsjewurk te wurden. Ik wol meikoarten ris oer dingen skriuwe dêr't ik niget oan haw. Alfêst tige tanke. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 18 jan 2026, 04.45 (CET)
:@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]] Ha we in list om hokker Klubs it giet? [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 18 jan 2026, 11.13 (CET)
::{{Ping|Kneppelfreed|FreyaSport|Ieneach fan 'e Esk|Mysha|Drewes}}  Gjin idee, ik ha ek al eefkes sjoen mar koe allinnich de Fryske list fine, dy't neffens Kneffelfreed al datearre is. Ik bin earlik sein net sa thús yn 'e sport.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 18 jan 2026, 14.38 (CET)
::::{{Ping|Kneppelfreed|FreyaSport|Ieneach fan 'e Esk|Mysha}} Ik bin ek net thús yn 'e sport en fiel der gjin sprút foar. En sjoch ek ris nei dy oare siden dy't dy't by de tiid brocht wurde moatte. Totaal in krappe 125 op dit stuit. Wy hawwe ienfâldich te min meidoggers om alles by te hâlden. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 18 jan 2026, 16.26 (CET)
:::::{{Ping|Kneppelfreed|FreyaSport|Drewes|RomkeHoekstra|Mysha}} Ik bin net fan 'e sport en alhielendal fan it fuotbal. Ik haw yn it ferline wolris in keatsferiening of sa beskreaun, mar dat wie ynsidinteel. It lokket my net oan om hjir struktureel mei oan 'e gong. Wat kin ik sizze? Dit is myn ûnderwerp net. Drewes hat gelyk: we kinne net alles byhâlde. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 19 jan 2026, 01.46 (CET)

@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]], der is dêr fierder gjin list fan dy't by de tiid brocht wurde moatte. It bêste is om se allegear eefkes bylâns te rinnen. Soks binne we ek mei de siden oer doarpen ensfh oan 'e gong. Guon dêrfan wiene sa'n 20 jier net bywurke.&lt;br&gt;
Sa besteane bygelyks [[Bolswardia]] en [[CAB]] net mear en binne se fusearre ta SC Bolsward. De bêste manear soe wêze om dan even nei de Nederlânske ferzje te sjen. Ja Drewes hat wier gelyk dat we net alles byhâlde kinne, mar as it heal kin, soe it moai wêze dat siden, dy't mei Fryslân te krijen hawwe, in bytsje byholden wurde. Ik soe tinke dat sokke siden wol reedlik populêr by de lêzer wêze soene. Mar hawar as it net ien oanlokket om dêr mei oan 'e gong te gean, dat ik wol jimme ek gjin wurk opkringe, it moat wol moai bliuwe fansels. --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 19 jan 2026, 20.49 (CET)
:::::{{Ping|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|RomkeHoekstra|Mysha}} Dan moatte we earst mar ris in list sjen te meitsjen, fan wat we ha en wat der efterhelle is. Ik bin al fan de sport mar fan it fuotbal bin ik mear fan de grutte toernoaien en de gruttere klubs. [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 19 jan 2026, 09.42 (CET)
::::::{{Ping|FreyaSport}} Jo kinne [[:Kategory:Fryske_fuotbalklup]] as ynvintarisaasjelist brûke. Dat binne alle Fryske fuotbalklubs dêr't wy siden oer hawwe. Dan hoege jo net alle doarpen bylâns om te sjen oft der in artikel oer de pleatslike klub bestiet. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 20 jan 2026, 01.58 (CET)
:::::::{{Ping|FreyaSport|Kneppelfreed|Mysha|Ieneach fan 'e Esk|Drewes}} Moai dat jo dat oppakke wolle Freya. Eefkes in pear opmerkingen foar ús allegear: (1) miskien is it wol goed om der tenei by in bewurking wat konsekwinter om te tinken of der in fermoeden is dat it artikel by de tiid brocht wurde moat en sa ja, dan fuort eefkes dat berjocht ta te foegjen. Ferâldere artikels binne gjin reklame foar de Fryske wikipedy en ik kin my foarstelle dat soks argewaasje jout by in lêzer dêrfan, dus ek hiel moai dat Kneppelfreed dit eefkes oan 'e oarder stselde. Ik bin op it stuit wat mei Frankryk oan 'e gong en dêr kaam ik ek slim ferâldere artikels tsjin fan (grutte) plakken en sa ek mei de regio's dêre, wylst der wol lytse bewurkinkjes dien wurde. Somtiden is it ien yn eachopslach te sjen dat de ynformaasje yn in ynfoboks al aardich datearre is. (2) Sa'n berocht tafoegje is in ding, mar it moat ek dúdlik wêze wêrom&quot;t in berjocht tafoege wurdt. Sa is it handich om - yn guon gefallen - op 'e oerlisside (as it hiel erch nedich is) of teminsten yn 'e gearfetting in regeltsje efter te litten wat der krekt by de tiid brocht wurde moat. Dat hoecht net as dat yn ien eachopslach lykas by doarpen of stêden wol te sjen is, mar by [[Kim Kardashian]] bygelyks stiet noch in berjocht dat it artikel by de tiid brocht wurde moat, wylst dêr nei it oanbringen fan it berjocht noch wol oan wurke is. In regeltsje yn 'e gearfetting lykas &quot;by de tiid bringe&quot; of &quot;update nedich&quot; seit foar in oar net altiten alles. In update yn it artikel fan bygelyks wat? As in klub fusearre is of as der mei in persoan wat feroare is, dan is it handich om dat tagelyk mei de tafoeging fan it berjocht fuort op 'e oerlisside of yn 'e gearfetting del te setten. Sadat de persoan dy't it oppakt fuort ek wit wat der barre moat.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 20 jan 2026, 08.45 (CET)
:::::::: Ut dy beskriuwing lês ik dat wy in berjocht {{moatbywurke}} hawwe. Krekt hokfoar berjocht is dat? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
{{Ping|Mysha}} Mysha, dat is it berjocht: {{By de tiid}}.
:::::::: {{Ping|RomkeHoekstra|Kneppelfreed|Mysha|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|Welberry|Wutsje}} Ik ha sakrekt in begjintsje makke, nei efkes neitinken ha ik besletten it wat gestrukturearder ([[Wikipedy:Wikiprojekt/Fryske amateur fuobalklups]]) oan te pakken as wat ik mei de [[PC]] en de grutte Omgongen fan it hurdfytsen dien ha. Ek om't ek ik net alhiel thús bin yn it fuotbal. Ik gean earst de kommende wiken efkes goed de brot troch en dan moat it mar ris los en hooplik komt der wat help fan bûten. [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 20 jan 2026, 13.25 (CET)

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Meidogger:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meidogger oerlis:MediaWiki message delivery|oerlis]]) 18 jan 2026, 14.21 (CET)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

19 jan 2026, 22.01 (CET)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Oranjestêden ==

Wy sizze no op de haadside dat [[Oranjestêd]] de haadstêd is fan [[Arûba]] en fan [[Sint Eustaasjes]]. Dan moat dy keppeling, op de haadside, fansels al nei [[Oranjestêd]]; oars komt de lêzer by mar ien stêd út. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 9 feb 2026, 14.15 (CET)
: Ik haw [[Berjocht:Wisten jo dat/wike 7]] oanpast dat dy keppelet nei [[Oranjestêd]], mar ik wit net at it berjocht om it berjocht om it bejocht dan ek oanpast wurdt. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:: It is goedkaam. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])

== Reference Previews – experiment ==

Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this.

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Problem ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the &lt;sup&gt;a b&lt;/sup&gt; (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Assumption ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Idea ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision.

When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the &quot;x&quot; or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list.

&lt;gallery heights=&quot;275&quot; widths=&quot;250&quot;&gt;
File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version
File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker'''
&lt;/gallery&gt;

When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list.

&lt;gallery heights=&quot;275&quot; widths=&quot;250&quot;&gt;
File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker'''
File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview'''
File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview'''
&lt;/gallery&gt;

By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapse&quot;&gt; 
=== Experiment ===
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot;&gt;
We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews.

We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[Meidogger:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Meidogger oerlis:Johannes Richter (WMDE)|oerlis]]) 20 feb 2026, 13.26 (CET)
:As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&amp;diff=prev&amp;oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). --[[Meidogger:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Meidogger oerlis:Johannes Richter (WMDE)|oerlis]]) 9 mrt 2026, 14.31 (CET)

:: Skriuwer wol graach in ekspiriment dwaan; ik haw gjin idee wêrom dat net op En: dien wurdt: It ekspiriment is beheind, dat de beheining op En: koe ienfâldich op mar 1% setten wurde. Mar it nuvere is dat der sein wurdt dat it barre sil; der wurdt net om tastimming frege, mar sûnder fregen wurdt dit oplein. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:: Author would like to do an experiment; I have no idea why it isn't done at En:: The experiment is limited, so the restriction on En: could simply be set to only 1%. But the strange thing is that it is SAID to be happening; permission is not asked, this is imposed without asking. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])

== Save the Date: zaterdag 20 juni 2026 Verjaardagsfeest Wikipedia 25 jaar! ==

Op 19 juni bestaat de Nederlandstalige Wikipedia precies 25 jaar en dat willen we vieren! 

Daarom nodigen we je van harte uit voor het verjaardagsfeest op zaterdag 20 juni van 12:00 tot 17:00 uur bij restaurant LE:EN in Utrecht. 

Inschrijving is geopend! Op [[wmnl:Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar!|deze pagina]] vind je meer informatie alsmede het inschrijfformulier.

We hopen dat je erbij kunt zijn en kijken ernaar uit je te mogen verwelkomen. Tot dan!

Met vriendelijke groet,

Team Wikimedia Nederland [[Meidogger:JansenKirsten|JansenKirsten]] ([[Meidogger oerlis:JansenKirsten|oerlis]]) 12 mrt 2026, 11.36 (CET)

: It is moai dat der romte foar in feestke is foar Nl:. Fansels is Fy: jonger: Wolle wy eat dwaan foar [[2 septimber]] [[2027]]? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])

== Kaarte? ==

Is it [[Klaverjasse (kaartspul)]] of [[Klaverjassen (kaartspul)]]? Wat wy ek skriuwe, der binne hoe ek lju dy't it der net mei iens binne. Dat, kinne jim der eat oer sizze dêr't wy by bliuwe kinne? Perslot: der binne noch mear spultsjes om te beskriuwen. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 13 mrt 2026, 13.45 (CET)

: [[Meidogger oerlis:Top8]] skreau op dy oerlisside in antwurd dat ik frege hie hjir te skriuwen:
:Ik soe oanslute wolle by wat Popkema yn syn grammatika seit, mei de oanfolling dat in ynfinityf brûkt as haadwurd gjin -n krijt as er sûnder fierdere determinearders foarkomt: 'Fytse is in sûne aktiviteit mar smoke wurde je net better fan.' Datselde jildt dus ek foar ynfinitiven dy't brûkt wurde as kopkes. 
:As der in bywurd by de ynfinityf komt bliuwt dy sûnder -n: 
:'Hurd wurkje is goed foar dy.' 
:Of: 'Altyd mar hurd wurkje is net goed foar dy.'
:Sagau't der in lidwurd of in oar bepalend wurd foar de ynfinityf komt, komt der wol in -n achter. 
:'Syn fytsen is ta in obsesje wurden.'
:'Dat altyd mar hurde wurkjen is net geod foar dy.' 
:Yn myn optyk is dat de gongbere Fryske noarm. 
:Troch de tanimmende druk fan it Hollânsk op it Fryske systeem sjogge je hieltiid faker in -n achter in ynfinityf, ek as it net hoecht/heart. Dêr woe ik net yn meigean.
:Om de regels krekt op papier te krijen (ik haw grif net alle gefallen goed útbonke) soene je in trochkrûpte grammatikus freegje moatte. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 13 mrt 2026, 17.07 (CET)

::{{Ping|Mysha}} Mar it is net in frije kar, Mysha, of in kwestje fan smaak: dit is grammatika. &quot;Klaverjasse&quot; is yn dit gefal simpelwei fout. &quot;Klaverjasse&quot; is in tiidwurd (''werkwoord''). As in wurd dat fan oarsprong in tiidwurd is, brûkt wurdt as in haadwurd (''zelfstandig naamwoord''), dan kriget it yn it Frysk in -n oan 'e ein. Dus: &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;''wy klaverjasse,''&lt;/span&gt; mar &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;''Ik hâld net fan klaverjasse'''n'''.''&lt;/span&gt; 
::Tiidwurden en haadwurdlik brûkte tiidwurden komme yn it Nederlânsk ek foar. Soks wurdt yn it Frysk allinnich mar fout dien (neffens my) om't it Nederlânsk by tiidwurden altyd al in -n oan 'e ein hat, dus yn dy taal sjogge (en hearre) je it ferskil net. 
::Hoe kinne je beide foarmen no útinoar hâlde as je dêr net genôch taalgefoel foar hawwe of as je gjin ''native speaker'' binne? Hiel simpel: as je der in lidwurd (&quot;it&quot;) foar sette kinne, moat der in -n oan 'e ein. By &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;''Wy klaverjasse altyd tiisdeitejûns''&lt;/span&gt; kin der gjin lidwurd foar. By &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;''Wy binne tiisdeitejûns altyd oan it klaverjasse'''n'''''&lt;/span&gt; stiet it lidwurd der al yn en is it dúdlik dat it net &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;''Wy binne tiisdeitejûns altyd oan it &lt;span style=&quot;text-decoration: line-through;&quot;&gt;klaverjasse&lt;/span&gt;''&lt;/span&gt; wêze kin. By &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;''Ik hâld net fan klaverjasse'''n'''''&lt;/span&gt; stiet der gjin lidwurd foar, mar kin it ynfoege wurde: &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;''Ik hâld net fan '''it''' klaverjassen.''&lt;/span&gt; Yn titels giet it altyd om haadwurdlik brûkt tiidwurd, omdat bgl. &quot;klaverjassen&quot; gjin sin is en dat wurd dus gjin tiidwurdsfunksje hawwe kin. Boppedat: wêr giet dat artikel oer? Oer '''it''' klaverjassen. 
::Ik hoopje dat ik it sa dúdlik útlein haw. Sa net, skromje dan net om my der nochris nei te freegjen. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 14 mrt 2026, 20.06 (CET)


::: {{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk}}{{Ping|Top8}}Sjoch: At hjimme beide skriuwe, dan is te sjen dat ik net freegje om't ìk dat aardich fyn, mar om't wy dúdlik hawwe moatte hoe it weze moat. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])

:@Mysha Ik snap dy wol, in net-memmetaalprater freget om hâldfêst. Mar soms binne de regels net simpel en sels mei dizige grinzen.
:@Ieneach fan 'e Esk Tank foar dyn útlis mar nei myn betinken makkest de saak te simpel (om didaktyske redenen miskien?). De sinnen dy't ik neamde: 'Hurd wurkje is goed foar dy.' of: 'Altyd mar hurd wurkje is net goed foar dy.' binne perfekt grammatikaal, mar it giet wol om in ynfinityf brûkt as haadwurd dy't gjin -n kriget. Neffens dyn argumint kin dat net. Sjoch ek Popkema syn 'Grammatica Fries', Utert 2006, s. 194. Dêr stiet hiel dúdlik dat yn de gefallen dat de ynfinityf 'zonder bepaaldwoord' stiet der gjin -n by hoecht. En foar kopkes dy't besteane út in ynfinityf sûnder bepaaldwurd jildt dus itselde. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 16 mrt 2026, 11.42 (CET)

::{{Ping|Mysha|Tulp8}} Tulp8, ik ha mei ferheardens jo stikje lêzen. Ik fyn &quot;wurkjen&quot; net sa'n goed foarbyld om't hjir yn myn omkriten troch frijwol eltsenien it hollanisme &quot;werken&quot; brûkt wurdt, en dat fertroebelet myn taalgefoel foar &quot;wurkjen&quot; wat. Mar as we &quot;wurkjen&quot; ferfange troch &quot;fytsen&quot;, dan soe ik altyd sizze: &quot;Hurd fytse'''n''' is goed foar dy&quot; en noait &quot;Hurd fytse is goed foar dy&quot;. Dat lêste doocht foar myn taalgefoel net. Ek: &quot;Fytse'''n''' is in sûne aktiviteit mar smoke'''n''' wurde je net better fan.&quot; Ik wit net wat ik der fierders fan sizze kin, mar dat is neffens mý hoe't it heart. Sa't jo jo beroppe op Popkema, berop ik my op it boekje ''Tiidwurden'', in útjefte fan 'e Afûk, wêryn't op side 22 yn 'e paragraaf ''Nammefoarm + -n'' stiet: &quot;By it brûken fan in tiidwurd as haadwurd kriget de nammefoarm ek in -n, bygelyks: It rinne'''n''' falt him swier; Prate'''n''' hâld ik net fan. Yn jo/Popkema's optyk soe dat twadde foarbyld &quot;Prate hâldt ik net fan&quot; wêze moatte, mar neffens de Afûk is dat net sa. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 17 mrt 2026, 01.15 (CET)
:::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk}}, der ferskynde in reade melding op myn skerm, mooglik wiene jo wat fan'e kaart en is hjirboppe in betizing mei de brûker {{Ping|Top8}}? [[Meidogger:Tulp8|Tulp8]] ([[Meidogger oerlis:Tulp8|oerlis]]) 20 mrt 2026, 17.32 (CET)
::::{{Ping|Tulp8}} Oeps. Sa siet it presys. Nim my net kwea-ôf. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 mrt 2026, 15.44 (CET)
:::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]Dat boekje ''Tiidwurden'' fan de Afûk haw ik ek. It jout yn par 2.4. in ferienfâldige werjefte fan it systeem want it gefal dat in ynfinityf brûkt wurdt as haadwurd sûnder determinearder stiet der net yn. Oars, it foarbyldsintsje 'Praten hâld ik net fan' dat jo jouwe stiet net yn it boekje fan de Afûk. Boppedat is dat sintsje net in korrekt foarbyld omdat it ferhâldingswurd 'fan' strâne is. Dat heart eins by 'praten'.
:::::In better foarbyld is 'Prate is goed foar har'. Dêr heart nei myn taalgefoel gjin n achter. Mar ja, as it op yndividueel taalgefoel oankomt, dan is it jowes tsjinoer mines. Noch in foarbyld: Ik fyn 'Hurd fytse is goed foar de lea' (en ek 'Hurdfytse is in moaie sport':-)) grammatikaal korrekte sinnen. Sa't ik earder sei, miskien soene wy hjir in trochkrûpte grammatikus rieplachtsje kinne. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 26 mrt 2026, 00.16 (CET)
::::::{{Ping|Top8}} Jo hawwe blykber in totaal oare útjefte fan ''Tiidwurden'', want yn myn ferzje giet it fan paragraaf 2.2.3. nei 3, dus 2.4 bestiet net. Ik kin foaryn gjin druk fine, mar ik tink dat ik de oarspronklike útjefte út 1989 haw. By my giet ik yn dizze saak om par. 4.5.2. op side 22, dêr't trije foarbylden jûn wurde:
::::::*It rinnen falt him swier.
::::::*It sliepen wol net mear.
::::::*Praten hâld ik net fan.
::::::Dat foarbyldsintsje stiet der dus wol deeglik yn. (It middelste foarbyld hie ik hjirboppe weilitten om't dat op itselde delkomt as foarbyld nû. 1.) As dat is wat jo bedoele mei &quot;haadwurd sûnder determinearder&quot; (en sa haw ik it al begrepen), dan wurdt ek dy foarm yn it boekje beskreaun. Dat en wêr't &quot;fan&quot; yn dy sin stiet, hat neffens my gjin inkele ynfloed op 'e fraach oft it haadwurdlik brûkte tiidwurd in wurdeinige -n kriget of net. Mar om jo foarbyld te nimmen: dat heart dus neffens my (en neffens de Afûk) &quot;Praten is goed foar har&quot; te wêzen. Dêr komme we dan, sa't jo hjirboppe al fêststelden, net fierder mei.
::::::Mar jo skriuwe hjirboppe: &quot;''Troch de tanimmende druk fan it Hollânsk op it Fryske systeem sjogge je hieltiid faker in -n achter in ynfinityf, ek as it net hoecht/heart.''&quot; Dêr woe ik noch al even tsjinyn gean. Neffens my is it krekt oarsom: sa't it my út myn jeugd bystiet, waard doe altyd &quot;Praten is goed foar dy&quot; sein, mei in -n, wylst de foarm &quot;Prate is goed foar dy&quot;, sûnder -n, der letter geandewei ynslûpt is ûnder druk fan it Nederlânsk. Alteast, sa haw ik dat belibbe. Want it Nederlânsk makket gjin ûnderskie tusken skriuwwize en útspraak fan tiidwurden en haadwurdlik brûkte tiidwurden. Friezen ferlieze dêrtroch it besef dat dat ûnderskie bestiet en begjinne nei Nederlânsk foarbyld haadwurdlik brûkte tiidwurden út te sprekken en te skriuwen as gewoane tiidwurden. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 26 mrt 2026, 02.24 (CET)

== Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] ==

Appologies for posting in English. Also, I could not locate a dedicated page for bot request in {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}, so I am posting here. Please direct me to the correct page if one exists. Thank you.

* '''Bot name''': [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]]
* '''Bot operator''': [[commons:User:SchlurcherBot]]
* '''Bot task''': Automatically convert links from &lt;code&gt;http://&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;https://&lt;/code&gt; (secure protocol migration)
* '''Technical details''': Please see [[metawiki:User:SchlurcherBot|meta:User:SchlurcherBot]] for full details, including the expected number of affected URLs on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}.
* '''Bot flags on other projects:''': [[metawiki:Steward_requests/Bot_status/2025-12#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Global bot status granted]]. Also flagged on [[:en:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/SchlurcherBot|English Wikipedia]], [[:en:de:Wikipedia:Bots/Anträge_auf_Botflag/Archiv/2025#2025-02-14_–_SchlurcherBot|German Wikipedia]], [[:en:fr:Wikipédia:Bot/Statut/Archive_12#(Traité)_SchlurcherBot|French Wikipedia]], [[:en:it:Wikipedia:Bot/Autorizzazioni/Archivio/2025#SchlurcherBot|Italian Wikipedia]], [[:en:pl:Wikipedia:Boty/Zgłoszenia/2025#Wikipedysta:SchlurcherBot|Polish Wikipedia]], [[:en:pt:Wikipédia:Robôs/Pedidos_de_aprovação/Arquivo/2025#SchlurcherBot|Portuguese Wikipedia]], and [[commons:Commons:Bots/Requests/SchlurcherBot2|Commons]]. For a full list, see: [[metawiki:Special:CentralAuth/SchlurcherBot|sulutil:SchlurcherBot]]
* '''Comment''': The bot is globally approved and active on the top 10 Wikipedia projects. As this wiki has opted out of the global bot policy, I am requesting permission to perform these link updates on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}} as well. Please let me know if a local bot flag can be granted or if you have any questions. Thank you. [[Meidogger:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Meidogger oerlis:Schlurcher|oerlis]]) 21 mrt 2026, 16.43 (CET)

:{{Ping|Drewes|Kneppelfreed}} Goeie. Dit liket my wol okee. Sille wy dit mar takenne? [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 22 mrt 2026, 17.39 (CET)
::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], ja dat liket my ek wol goed ta. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 mrt 2026, 21.07 (CET)
:::Ik ha ek gjin beswier. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 23 mrt 2026, 11.24 (CET)
:::: [[File:Symbol neutral vote.svg|18px]] [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) - Ik wit it net: ik gean der fanút dat at immen keazen hat foar &quot;http:&quot;, dat dêr dan in grûn foar is. Mar at der sein wurdt dat der al ferskate tapassings foar binne, dan nim ik oan dat sokke problemen al fûn binne. (Wie der berjocht dêr't ik dat &quot;neutraal&quot; mei dwaan koe?) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:::: {{Neutraal}} [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
::::: Ik leau net dat dêr al in berjocht foar bestiet, mar fiel jo frij om it oan te meitsjen. Wat dizze diskusje fierders oangiet: foarstel is oannommen. Ik sil ris sjen oft ik &quot;bot flag&quot; aktivearre krij. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 26 mrt 2026, 02.00 (CET)
:::::{{Ping|Schlurcher}} Hello. We (the aministrators of this Wikipedia) talked it over and decided to grant your request. I believe I have taken care of it, but I've never done this before (we don't get many bot flag requests, in fact almost none). So if there is a problem, please let me know. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 26 mrt 2026, 02.34 (CET)
::::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Thanks for confirming, everything looks fine. --[[Meidogger:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Meidogger oerlis:Schlurcher|oerlis]]) 26 mrt 2026, 22.48 (CET)

Ik tocht al; grif hawwe wy dêr wat foar: It wie: &quot;foar&quot; {{foar}}; &quot;tsjin&quot; {{tsjin}} ; en &quot;neutraal&quot; {{neutraal}}. (No opnaam yn de list fan berjochten.) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:Moat dat &quot;Neutraal&quot; net &quot;Unthâlding&quot; wurde? [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 28 mrt 2026, 21.02 (CET)

:: Dit is hoe't @[[Meidogger:J'88|J'88]] it makke hat, 15 jier lyn. Fansels kin it ek {{Unthâlde}} wêze, mar dan komme wy wer by de stavering fan it tiidwurd. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:[[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 30 mrt 2026, 12.11 (CEST)

== Beursaanvraag Wikimania 2026 geopend ==

Van 21 - 25 juli vindt [[wikimania:2026:Wikimania|Wikimania]] in Parijs plaats, de jaarlijkse wereldwijde conferentie voor iedereen die betrokken is bij een of meerdere Wikimedia-projecten. 

Wikimedia Nederland stelt een beperkt aantal beurzen beschikbaar voor reis- en verblijfskosten voor het hoofdprogramma van 23–25 juli. Je kunt tot uiterlijk zondag 12 april een beurs aanvragen. 

[[wmnl:Wikimania_2026|Meer informatie over de beursaanvraag vind je op de verenigingswiki]]. [[Meidogger:JansenKirsten|JansenKirsten]] ([[Meidogger oerlis:JansenKirsten|oerlis]]) 23 mrt 2026, 15.06 (CET)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Unsichtber? ==

Is der immen dy sjen kin dat ik dizze bewurking makke haw [[Oerlis:1918]]? Ik kin it sjen at ik der sels hinne gean, en ik sjoch it ek yn myn Bydragen, mar by myn Folchlist stiet it der net by, en by Koartlyn feroare ek net. Immen in idee? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 2 apr 2026, 12.40 (CEST)</text>
      <sha1>fypezxml6f3seswplhx7nfa2uwy5o7e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kollumer Oproer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4233</id>
    <revision>
      <id>1223959</id>
      <parentid>1223887</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:17:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>opmaak oars</comment>
      <origin>1223959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4554" sha1="ldrjlb3ftau7glw2ei47apra69jiy2j" xml:space="preserve">It '''Kollumer Oproer''' wie in opstân tsjin it [[Patriotten|patriottysk]] bewâld yn [[Kollum]] op [[3 febrewaris|3]] en [[4 febrewaris]] [[1797]].

== Tefoaren ==
De ynfiering fan de [[boargerbewapening]] yn Fryslân rôp ûnder oaren yn [[Kollumerlân]] ferset op. Sa wienen der in protte minsken dy't harren namme net opjaan woenen. De direkte oanlieding ta it opskuor wie lykwols de arrestaasje yn de nacht fan 2 op 3 febrewaris fan in drinkebroer, [[Abele Reitses]] fan [[Boerum]] dy't yn in herberch lûd ferkundige hie dat alles stikken better wie doe't de [[Willem V fan Oranje-Nassau|prins]] der noch wie en [[Fryslân]] noch in autonoom gewest wie. Yntusken naam de ûnrêst ek ta yn plakken bûten Kollumerlân. Dy drokte wie it meast te fernimmen yn [[De Westerein]]. 

== 3 febrewaris ==
De deis dêrop kamen in protte minsken, fral út it westen fan [[Kollumerlân]] nei Kollum. Under oanfiering fan [[Salomon Levy]] fan de [[Kollumersweach|Sweach]] en [[Jan Binnes]] fan [[Aldwâld]] twongen se de sekretaris te soargjen dat Reitses frijlitten waard. Lykwols waard it bewâld yn Ljouwert warskôge, dat der waarden fersterkings nei Kollum ta stjoerd dy't ûnder oaren Jan Binnes yn de tsjerke finzen setten.

Yn De Westerein wiene der rellen yn 'e herberch fan [[Keimpe Heines]] en syn frou [[Tjitske Pieters]]. Hja hawwe dêr letter hege boetes foar krigen.

== 4 febrewaris ==
De oare deis kamen de oanhingers fan Jan Binnes werom nei Kollum, no ek mei lju út [[Boerum]] en út de [[Dongeradiel]]en en ferdreaunen de troepen fan de [[patriotten]] út Kollum. Dêrby soe Levy drige hawwe de bekende patriot [[Abel Keuning]] &quot;oan repen te snijen&quot; as er him seach. Yndie waard Keuning letter dy dei by Dokkum molestearre. Yntusken waard der in detasjemint ruterij nei Kollum stjoerd, dy't de rêst yn de flekke werombrocht.

== Ofrin ==
De dagen dêrnei waarden yn hiel it noarden en noardeasten fan Fryslân rebellen oanholden. Oan 168 finzenen waarden straffen oplein. Begjin 1797 waard Jan Binnes foar syn oandiel yn it trelit yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] ta de deastraf feroardiele. Salomon Levy dûkte ûnder, mar waard in jier letter ek oppakt. Levy hat altyd ûntkend dat hy de lieder fan it oproer wie en sei dat er sels twongen wie om mei te dwaan. De tsjûgen bestimpele er as ûnbetrouber en leageneftich. Lykwols waard ek Levy foar syn oanpart yn it oproer ta de dea wiisd. Op [[17 maart]] [[1798]] kaam er yn Ljouwert oan syn ein.

As gefolch fan de rebûlje ferlearen [[Abraham Staal]] en [[Gerrit Paape]] harren posysje as rjochter oan it [[Hof fan Fryslân]].

== Iepenloftspul ==
Yn 1936 skreau [[J.P. Wiersma]] it iepenloftspul &quot;Skaed en Ljocht&quot; oer it Kollumer oproer, in bewurking fan &quot;It Jubeljier&quot; fan [[Simke Kloosterman]].
Yn 2019 waard it iepenloftspul [[Salomon - It Kollumer oproer]] yn Kollum opfierd.

&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Friesche Courant, 3, no 18, 11 februari 1797.png|[[Friesche Courant]], 3, nû 18, 11 febrewaris 1797
Ofbyld:Friesche Courant, 3, no 18, 11 februari 1797 v2.png|Friesche Courant, 3, nû 18, 11 febrewaris 1797
Ofbyld:Friesche Courant, 3, no 17, 9 februari 1797.png|Friesche Courant, 3, nû 17, 9 febrewaris 1797
Ofbyld:Decreet Provinciaal bestuur 11 februari 1797.png|Dekreet Provinsjaal bestjoer 11 febrewaris 1797
Ofbyld:Friesche Courant, 3, no 16, 7 februari 1797.png|Friesche Courant, 3, nû 16, 7 febrewaris 1797
&lt;/gallery&gt;

== Literatuer ==
* {{Aut|Kuiper J.}}, Een revolutie ontrafeld; politiek in Friesland 1795 - 1798'. Utjouwerij Van Wijnen, Frjentsjer 2002
* {{Aut|Van der Veen B. K.}}, Kollumer Oproer van 1797 - Skipper Publishing, 1994
* {{aut|[[Jacques Kuiper]]}}, ‘Het Kollumer Oproer’, yn: Fryslân 3 (1997) 13-16.
Oer it krekte wenplak (en pleats) fan Jan Binnes:
* {{aut|[[Oebele Vries]]}}, ‘'Wêr wenne Jan Binnes, de oproerkraaier út Aldwâld?', Nieuwsblad van Noord-Oost Friesland, 5-2-1997.
Oer it ‘Tweede Kollumer oproer’ (fan 3 maaie 1943) sjoch:
* {{aut|Oebele Vries}}, ''Boer Gerben Feitsma. Portret van een Friese NSB-burgemeester'' (De Gordyk 2008) 140-145.

== Keppeling om utens ==
* [http://www.oudheidkamerkollum.nl/kollumer-oproer.php Kollumer Oproer by ''oudheidkamer Mr. Andreae'']
* [http://sneuperdokkum.blogspot.nl/2009/08/johann-christian-sperling-en-het.html Wat hat de rol fan Johannes Sperling by it oproer west?]
* [https://hvnf.nl/index/kollnamen.html Nammelist lju dy't by it Oproer belutsen wiene]

[[Kategory:Skiednis fan Fryslân]]
[[Kategory:Kollum]]
[[Kategory:Patriottetiid]]
[[Kategory:Opstân]]
[[Kategory:Barren yn 1797]]</text>
      <sha1>ldrjlb3ftau7glw2ei47apra69jiy2j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oranje Frijsteat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8342</id>
    <revision>
      <id>1224005</id>
      <parentid>1218318</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T23:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Oare &quot;Frijsteaten&quot; */ kt</comment>
      <origin>1224005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3079" sha1="iv3eaiuyprclkacfy2d0igpk7nxr1q8" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Flag of the Orange Free State.svg|thumb|right|200px|Flagge fan Oranje Frijsteat]]
[[Ofbyld:Orange Free State map.png|thumb|right|200px|Lizzing fan Oranje Frijsteat yn Súd-Afrika]]
De '''Oranje Frijsteat''' (''Oranje Vrystaat'' yn it [[Afrikaansk]]) wie de histoaryske foargonger fan de hjoeddeiske [[provinsje]] fan [[Súd-Afrika]]: [[Frijsteat (provinsje)|Frijsteat]]. De Frijsteat, it gebiet tusken de [[Oranjerivier]] en de [[Faal]], waard oprjochte troch de boeren, nei harren [[foartrekkers|foartrek]], en anneksearre troch it [[Feriene Keninkryk]] yn [[1848]]. De Britten erkenden de ûnôfhinklikheid fan de Oranje Frijsteat op [[17 febrewaris]] [[1854]], en it lân waard ûnôfhinklik op [[23 febrewaris]] [[1854]], mei de ûndertekening fan it [[Kontrakt fan Bloemfontein]]. De frijsteat wie neamd nei de rivier Oranje (dy't op syn beurt wer ferneamd wie nei it [[Keningshûs fan Nederlân]], de [[Oranje-Nassau]]s (1854-1904). De haadstêd fan de frijsteat wie [[Bloemfontein]].

Hoewol't de Oranje Frijsteat in polityk en ekonomysk sterke republyk waard, wie it ferwikkele yn in lang duorjend konflikt mei de Britten, de [[Boere-oarloch]]. Bûnsgenoat yn dizze oarloch wie de bruorre-republyk [[Transfaal|Transvaal]] ([[Súd-Afrikaanske Republyk]]). Dizze oarloch duorre mar troch, oant it gebiet anneksearre waard troch de Britten as de [[Oranjerivierkoloanje]]. De koloanje waard yn [[1910]], ûnder presidint Steyn by de [[Uny fan Súd-Afrika]] foege.

== Presidinten ==
De [[presidint]]en fan de Oranje-Frystaat wiene:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Termyn
! Presidint
! Oantekenings
|-
| [[1854]]-[[1855]]
| [[Josias Hoffman|Josias P. Hoffman]]
| 1ste presidint
|-
| [[1855]]-[[1859]]
| [[Jacobus Nicolaas Boshoff]]
| 2de presidint
|-
| [[1859]]-[[1863]]
| [[Marthinus Wessel Pretorius]]
| 3de presidint, teffens presidint fan de [[Súd-Afrikaanske Republyk]] yn it tiidrek [[1857]]–[[1863]] en [[1864]]–[[1871]].
|-
| [[1864]]-[[1888]]
| [[Jan Brand|Johannes Henricus Brand]]
| 4de presidint
|-
| [[1889]]-[[1895]]
| [[Francis William Reitz]]
| 5de presidint
|-
| [[1896]]-[[1902]]
| [[Marthinus Theunis Steyn]]
| 6de en lêste presidint
|-
| [[29 maaie]] oant [[31 maaie]] [[1902]]
| [[Christiaan de Wet|Christiaan Rudolph de Wet]]
| tydlik presidint, ûndertekener fan it ''[[Verdrag van Vereeniging]]''.
|}
[[Ofbyld:Oranjevrijstaat-postzegel.jpg|thumb|right|150px|''Postsegel fan 1 penny.'']]
==Postsegels==
De republyk begûn [[postsegels]] út te jaan yn [[1868]], en bleau dit dwaan oant [[1897]]. It ienige ûntwerp dat brûkt waard bestie út in oranje beam, mei de ynskripsje ''Oranje Vrij Staat'' lâns de siden.

== Oare &quot;Frijsteaten&quot; ==
'''Oranje Frijsteat''' wie teffens de beneaming fan in yn [[1970]] oprjochte, maatskippijkrityske beweging. Sjoch ek: [[Kabouterbeweging]].

[[Kategory:Oranje Frijsteat (lân)| ]]
[[Kategory:Histoarysk lân yn Afrika]]
[[Kategory:Skiednis fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1854]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 1902]]
[[Kategory:Republyk]]
[[Kategory:Frijsteat]]</text>
      <sha1>iv3eaiuyprclkacfy2d0igpk7nxr1q8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ferdrach fan Ferdun</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12158</id>
    <revision>
      <id>1223997</id>
      <parentid>932117</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T20:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>nijere kaart</comment>
      <origin>1223997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5082" sha1="ru6rotzpk96o6z2s9dxm8pni890rc3w" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Vertrag_von_Verdun_en.svg|thumb|400 px|right]]
It '''Ferdrach fan Ferdun''' yn [[843]] regele it ferpartsjen fan it [[Frankyske ryk]], ek wol it ryk fan de [[Karolingen]] neamd, nei de dea fan [[Loadewyk de Fromme]] († [[840]]) ûnder syn trije soannen, [[Lotarius I]], [[Loadewyk de Dútser]] en [[Karel de Keale]]. Dizze ryksferparting en it derút folgjende fierdere ferdielen fan it Frankyske ryk foarmet de grûnslach fan de iuwenlange polarisaasjestriid yn [[Jeropa]] dêr't pas yn ús tiid in ein oan komd is. 

== Betsjutting ==
It Ferdrach fan Ferdun late ta it ferparten fan [[West-Jeropa]] yn trije grutte parten. Ut it westlike part ûntstie [[Frankryk]], út it eastlike part [[Dútslân]] en út it midden, [[Nederlân]], [[Belgje]], [[Lúksemboarch (lân)|Lúksemboarch]], [[Switserlân]] en [[Itaalje]]. Lang om let hat it ferdrach de fûneminten lein foar it moderne Jeropa.

==Eftergrûn==
Nei't keizer [[Karel de Grutte]] yn [[814]] ferstoar naam syn soan Loadewyk de Fromme it ryk oer. Under syn regear ferdielde er syn ryk tusken al syn soannen, sa't dy as [[ûnderkening]] ûnder harren heit oer harren eigen keninkriken hearskje koene. Lotarius I, de âldste soan, krige de keizerstitel. Mar nei ferskate feroarings yn de ferdieling en de rebûljes fan de oare soannen, waard syn macht net al te grut. Doe't Loadewyk de Fromme yn [[840]] ferstoar, easke Lotarius it opperhearskippij fan it gânse keizerryk op. Hy stipe syn omkesizzer, [[Pepyn II fan Akwitaanje]], dy't [[Akwitaanje]], in hartochdom yn it westen fan it Frankyske Ryk, hawwe woe. Lotarius syn broer [[Loadewyk de Dútser]] en syn healbroer [[Karel de Keale]] wegeren it opperhearskippij fan Lotarius te erkennen en ferklearren him de kriich. Nei in bloedige boargerkriich fersloegen hja Lotarius yn de [[Slach by Fontenoy]] yn [[841]] en hja ûnderhannelen oer in frede yn [[842]] en mei de [[Eed fan Straasburch]] en kamen hja ta in oerienkomst.

== Ferdieling ==
It Frankyske Ryk waard yn trije parten ferdield:

* [[Karel de Keale]] krige [[West-Frânsje]], it lettere [[Frânske keninkryk]].
* [[Lotarius I]] krige [[Midden-Frânsje]], mei dêrûnder [[Lotaringen]] mei de lettere [[Nederlannen]].
* [[Loadewyk de Dútser]] krige [[East-Frânsje]], it lettere [[Dútske ryk]].

De ryksgrins rûn benammen lâns [[rivier]]en. Sa foarmen de [[Skelde]], de [[Maas]] en de [[Saône]] en de [[Rhône]] de grins tusken Lotaringen en it Frânske Keninkryk. De [[Ryn]] foarme de grins tusken Lotaringen en it Dútske ryk.&lt;br/&gt;
Yn [[855]] waard, nei it ferstjerren fan Lotarius, syn ryk ferdield ûnder syn trije soannen: [[Loadewyk II fan Itaalje|Loadewyk II]] waard [[kening fan Itaalje]] en de keizerstitel, [[Karel fan Provence]] krige it [[Keninkryk Boergonje]] en [[Provence]] en [[Lotarius II]] krige al it lân benoarden de [[Jura]], dat nei him neamd waard: [[Loataringen]] (''Regnum Lotharii'').

==Neilittenskip==
De ferdieling wie in spegeling fan it âlde Frankyske gebrûk en ferdiel it keninkryk tusken de kening syn soannen, yn plak fan dat de âldste soan it erfgenamt fan de kroan is. Dy praktyk waard letter yn de Westfrankyske en Eastfrankyske keninkriken wol wer oannaam.&lt;br/&gt;
It [[Midfrankyske Ryk]] wie in lang ryk en hie swakke grinzen en kaam in minne ynterne ferbining tekoart trochdat de [[Alpen]] it Ryk yn twaen sniene. Boppedat wie it gjin [[Etnysk|etnyske]] en [[Skiedkunde|skiedkundige]] ienheid sa as it gefal wie by it West- en Eastfrankyske Ryk. It wie net maklik om it gânse [[Karolingyske Ryk]] wer te ferienigjen. Dat barde lykwols foar in koart skoftke ûnder keizer [[Karel de Grouwe]].&lt;br/&gt;
Mei it [[Ferdrach fan Prüm]] yn [[855]], doe't nei it ferstjerren fan Lotarius it Middenryk ferdield waard, ûntstie yn it noarden it swakke keninkryk [[Loataringen]] dat betwiste waard troch de machtigere steaten dy't fuortkamen út West- en East-Frânsje. Ek de Friezen, dy't ûnder dat keninkryk kamen stribben nei selsbestjoer. De steaten yn it noarden fan Loataringen, dy't der út fuortkamen waarden selsstannige steaten, wylst in tredde part yn it suden, [[Elsas-Loataringen]], hinne en wer foel tusken Frankryk en Dútslân. Yn [[1766]] kaam it ta Frankryk en yn [[1871]] kaam it nei de oerwinning fan [[Prusen]] en syn bûnsgenoaten yn de [[Frânsk-Dútske Kriich]] wer ta it [[Dútske Keizerryk]]. Yn it [[Ferdrach fan Versailles]] yn [[1919]] nei de [[Earste Wrâldkriich]] kaam it wer ta Frankryk en Dútslân anneksearre it wer yn [[1940]]. Ta einbeslút waard nei de [[Twadde Wrâldkriich]] yn [[1945]] fêststeld dat it in Frânsk gebiet wie en dat is hjoed-de-dei noch hieltyd sa, sa'n goed tûsen jier nei it Ferdrach fan Ferdun. It ynstoarten fan it Midfrankyske Ryk droech ek by oan it fersnipperjen op it Italjaanske skiereilân oant yn de [[njoggentjinde iuw]].

==Sjoch ek==
*[[Slach by Fontenoy]] ([[841]])
*[[Eed fan Straasburch]] ([[842]])
*[[Ferdrach fan Prüm]] ([[855]])
*[[Ferdrach fan Meerssen]] ([[870]])
*[[Ferdrach fan Ribemont]] ([[880]])

[[Kategory:Ferdrach mei it Frankyske Ryk]]
[[Kategory:Ferdrach út 843|Ferdun]]</text>
      <sha1>ru6rotzpk96o6z2s9dxm8pni890rc3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Theo Hiddema</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19680</id>
    <revision>
      <id>1223985</id>
      <parentid>1079841</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1223985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4447" sha1="khts0zgul4zdbde62fvg29t30ft2j1u" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Theo Hiddema (2018).jpg|thumb|Theo Hiddema]]
'''Theo Upt Hiddema''' ([[Medwert]]-[[Holwert]], [[1 april]] [[1944]]) is in Nederlânske [[abbekaat]] en [[politikus]] fan Frysk komôf.

== Libben en wurk ==
Hiddema waard opbrocht op in [[pleats]] yn Medwert. Sawol syn 25 jier âldere broer as syn heit wiene lid fan de [[Nasjonaal-Sosjalistyske Beweging|NSB]]. Doe't er alve jier wie waard er út hûs set troch syn âlden en waard er opnaam yn in pleechgesin yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] en siet er syn fierdere jonkheid foar it meastepart op ynternaten. Yn syn jonge jierren waard Hiddema polityk links mei't dat doe yn de moade wie.

===Abbekaat===
Hiddema studearre [[rjochten]] oan de [[Universiteit Grins]], mei in spesjalisaasje yn it [[strafrjocht]]. Hy wie lid fan it [[Grinzer Studinte Korps]] ''Vindicat''. Nei in staazje by [[Max Moszkowicz]] begûn er yn [[1981]] syn eigen praktyk, wilens mei filialen yn [[Amsterdam]] en [[Maastricht]].

Hiddema krige nasjonale bekendheid troch inkelde bekende strafsaken, ûnder oare de pensjoenssaak fan [[Florrie Rost van Tonningen-Heubel]] en de strafsaak tsjin de [[Binde fan Venlo]]. Doe't [[Haitske van de Linde]] ferfolge waard, omdat se [[Michiel Smit]] &quot;de grutste neonazy fan Nederlân&quot; neamd hie, ferdigene hy har mei súkses.

Hy is in bekend figuer yn de media, net allinnich fanwegen syn wurk, mar ek troch syn ûngewosken mieningen. Dy bringe him bytiden yn de problemen: yn [[1998]] waard hy beskrobbe doe't er in sjoernaliste beledige hie.

===Politikus===
Hiddema kaam iepentlik út foar syn sympaty foar de [[Partij foar de Frijheid|PVV]]. Yn 2016 sleat er him lykwols oan by in oare partij; it [[Foarum foar Demokrasy]]. Op 28 desimber fan dat jier stelde Hiddema him beskikber as kandidaat by de [[Twadde Keamerferkiezingen 2017]]. Hy kaam op it twadde plak fan de kandidatelist te stean, direkt ûnder listlûker [[Thierry Baudet]]. Mei't it FfD twa sitten yn 'e [[Twadde Keamer]] wist te bemachtigjen, waard Hiddema yn [[maart]] [[2017]] [[folksfertsjintwurdiger]]. Op 27 maaie 2019 brochten tsien fan de alve Steateleden fan Súd-Hollân harren stim út op listtriuwer Hiddema foar de Earste Keamerferkiezingen 2019.

Op 24 novimber 2020 gie Hiddema fuortendaliks út de Twadde Keamer wei. As reden neamde er himsels &quot;politiek arbeidsongeschikt&quot;. Syn ôftreden kaam middenmank it fuortgean fan tal fan oare FvD-leden nei oanlieding fan krityk binnen de partij dat der te min optreden wurde soe tsjin ûnderstelde anty-Joadske stimmingen binnen de FvD-jongereinorganisaasje. Flak foar de kryst 2020 makke Hiddema buorkundich listtriuwer foar FvD wurde te wollen by de Twadde Keamerferkiezingen fan maart 2021. Oanfang jannewaris 2021 sei Hiddema dochs net as listtriuwer fungearje te wollen. Op 8 april 2021 makke Hiddema bekend as Earste Keamerlid werom te kommen yn de polityk. Fan 13 april dat jier ôf nimt er as senator de sit yn fan [[Nicki Pouw-Verweij]]. Op 30 maart 2022 ferliet Hiddema it FVD om't de Twadde Keamerfraksje fan dy partij net oanwêzich wêze woe by in speech per fideo fan de Oekraynske presidint [[Volodymyr Zelensky]] yn de Twadde Keamer. Sûnt 31 maart sit er tegearre mei Paul Frentrop (fraksjefoarsitter) yn de fraksje-Frentrop.

===Priveelibben===
Hiddema wie oant 2016 troud mei Gerrie Hiddema dy't yn dat jier ferstoar . Dat hat in grutte impact op him hân, wêrtroch't er gjin ambysje mear hie foar syn advokatepraktyk.

== Biografy ==
Yn 2014 publisearre sjoernalist [[Stan de Jong]] in autorisearre [[biografy]] oer Hiddema. Yn it boek ferhellet Hiddema oer it NSB-ferline fan syn famylje, de jierren dat er wurksum wie op it kantoar fan Moszkowicz yn Maastricht en syn spul mei him, syn bewûndering foar de politisy [[Pim Fortuyn]] en [[Geert Wilders]] en in stikmannich geruchtmakende strafsaken dêr't er yn pleite, ûnder mear tsjin de Binde fan Venlo en de saak dy't bekend waard as de Limburgske [[IRT-affêre]]. 

==Keppeling om utens==
* [http://www.mrhiddema.nl Webstek mr. Hiddema]

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Foar boarnen, noaten en referinsjes sjoch [[:nl:Theo Hiddema]]
}}

{{DEFAULTSORT:Hiddema, Theo}}
[[Kategory:Frysk abbekaat]]
[[Kategory:Frysk politikus]]
[[Kategory:Nederlânsk abbekaat]]
[[Kategory:Nederlânsk politikus]]
[[Kategory:Twadde Keamerlid]]
[[Kategory:FvD-politikus]]
[[Kategory:Nederlânsk persoan fan Frysk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn Holwert]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1944]]</text>
      <sha1>khts0zgul4zdbde62fvg29t30ft2j1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diet Huber</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20710</id>
    <revision>
      <id>1224003</id>
      <parentid>1026518</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T22:13:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vysotsky</username>
        <id>12896</id>
      </contributor>
      <comment>+ ofbyld</comment>
      <origin>1224003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3609" sha1="7aag90emuackhxlx4sw83t9al4iglqz" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Portret fan Diet (Berendina) Huber, 1988 ca. signatuur Huber, Berendina F-0012.jpg|thumb|Diet Huber (1988)]]
'''Diet Huber ''' oftewol ''Berendina Barkey-Huber'' ([[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[9 april]] [[1924]] - [[Amsterdam]], [[7 oktober]] [[2008]]) wie in Frysk [[skriuwster]] en [[yllustratrise]] fan [[berneboek]]en.
Se hat in grut tal berneboeken yn it [[Frysk]] en [[Hollânsk]] makke, mar se waard benammen bekend as de ‘Mem fan Tutte', it bekendste berneferske út [[1953]]. 

==Libben==
Yn [[1946]] gie se nei Amsterdamse keunstnijverheidskoalle, de foarrinner fan de [[Rietveld Akademy]]. Dêr siet se fjouwer jier lang yn ’e yllustraasjeklasse. Nei ôfrin reizge se foar in jier nei [[Stockholm]] ta dêr’t se wurke as ''freelancer''. Se makke dęr yllustraasjes foar boeken en [[tydskrift]]en, mar stjoerde ek ferhalen op. Yn [[1952]] frege [[Friesche Koerier]]-haadredakteur [[Fedde Schurer]] har foar de bernerubryk ''De Kleine Koerier''. It waard de oanset ta har twatalich skriuwerskip. 
Diet Huber skreau foar de [[Friese Koerier]] fan 1952 oant 1961. Op fersyk fan [[Wim Hora Adema]] hat se - as opfolchster fan [[Annie M.G. Schmidt]] – njoggen jier berneferskes skreaun foar Het Parool.
Yn 1954 skreaune [[Tiny Mulder]] en Huber mei [[Jant Visser-Bakker]] It boek foar de Fryske bern. In boek mei gedichten, riedselrymkes, lietsjes en ferhalen mei yllustraasjes fan Huber. 

Musikus [[Hindrik van der Meer]] skreau yn de santiger jierren muzyk op ferskillende gedichten fan de wurdkeunstneresse.

== Wurk ==
=== Berneboeken ===
*[[1955]] - ''Tutte mei de Linten'' : ferskes (út de ‘[[Friese Koerier]]’) (12e printinge yn 2012)
*[[1957]] - ''De Mâlbroekmich'' (3e printinge 1982)
*[[1959]] - ''De uil met de zeven zuurtjes''
*[[1963]] - ''De snars, de fluit, de sikkepit''
*[[1973]] - ''Tutte mei de linten''
*[[1976]] - ''De Teltsjebeam'' (2e printinge 1979)
*[[1979]] - ''De Veter-eter''
*[[1979]] - ''Fryske poesyalbumferskes''
*[[1980]] - ''It abee fan Boukje''
*[[1980]] - ''Poesiealbumversjes''
*[[1981]] - ''Elleke is boos''
*[[1981]] - ''Letje Annabetje Bot''
*[[1986]] - ''Rinske en de stoomtram''
*[[1989]] - ''Daar moet je nou een beest voor zijn''
*[[1993]] - ''Blinder de boekeflie''
*[[1993]] - ''Meisjes trouwen toch (zei tante Dirkje)''
*[[1994]] - ''Ald wyfke hie in mûtske makke? Old grannie make a little hat''
*[[1996]] - ''It telboekje fan Boukje'' 
*[[1999]] - ''De Koeterwalen''
*[[2000]] - ''Zeven zeven''
*[[2001]] - ''De magogel''
*[[2002]] - ''De sprookjesprins''

=== Ferhalebondels ===
*[[1988]] - ''Nûmer alve''- koartswillige autobiografyske ferhalen

== Prizen ==
* [[1957]] - ''De Mâlbroekmich'' : nominaasje bêstfersoarge Nederlânske boek
*[[1959]] - ''De uil met de zeven zuurtjes'', nominaasje Gouden griffel
*[[1980]] - Bekroaning fan ''It abee fan Boukje'' yn it ramt fan de ''Premio Europea di Padua''

== Keppeling om utens ==
*[http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:bj1_CEthUnwJ:www.frieschdagblad.nl/index.asp?artID%3D41426+Diet+Huber&amp;hl=nl&amp;ct=clnk&amp;cd=6 Artikel oer Diet Huber yn it Frysk Deiblêd]
*[http://www.tresoar.nl/mmtresoar/main/content_pagina_volledig_teaser_rechts.jsp?lang=nl&amp;pagina=skr_huber_d&amp;stylesheet=frieseschrijvers.css Diet Huber op [[Tresoar]]]

{{DEFAULTSORT:Huber, Diet}}
[[Kategory:Frysk berneboekeskriuwer]]
[[Kategory:Frysk yllustrator]]
[[Kategory:Frysk koarte-ferhaleskriuwer]]
[[Kategory:Skriuwer yn it Frysk]]
[[Kategory:Frysk persoan fan Switserdútsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn Ljouwert]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1924]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2008]]</text>
      <sha1>7aag90emuackhxlx4sw83t9al4iglqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bombarje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22345</id>
    <revision>
      <id>1223958</id>
      <parentid>1223945</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>- wytromte</comment>
      <origin>1223958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2284" sha1="6zrdg8ekrnvxvjfm05xgav0jd7jvh8o" xml:space="preserve">{{Ynfoboks band
| band_namme    = Bombarje
| ôfbylding     =
| ûnderskrift   =  ''Byld fan Bombarje''
| nasjonaliteit = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]sk
| sjongtaal     = [[Frysk]]
| sjenre        = Wille punk
| bestean       = [[1990]] – [[1997]]; [[2001]] - [[2004]]; [[2012]]; [[2026]] -no
| record label  = 
| manager       = 
| prizen        = 
| webside       = 
| hjoeddeistige_leden = 
| âld_leden     = Anneke van der Ploeg, Bauke Bakker
| funksje1      = sjonger, gitarist
| lid1          = [[Durk Dikland]]
| funksje2      = drummer
| lid2          = [[Germ Dikland]]
| funksje3      = sjonger, gitarist
| lid3          = [[Willem Dikland]]
| funksje4      = sjonger
| lid4          = [[Jan Hendrik Feenstra]]
| âldfunksje1   = basgitaar
| lid5          = [[Sjerp Stefan Jansen]]
}}

'''Bombarje''' is in [[Frysk|Frysktalige]] punk- en rockband. De band sette útein yn [[1990]], mar yn [[1997]] waard besletten om der mei op te hâlden. Yn [[2001]] kaam Bombarje noch efkes werom mei in optrêden op it [[Lytske Aaipop]]. Sûnt 2025 spilet Bombarje wer.

De band is ûnder oare ferneamd fan twa ferskes foar de Fryske ferzje fan de Kameleon-film ([[Kameleon Sjocht Yn It Waar]]), wêrûnder it iepeningsnûmer ''Pyt''.

==Gearstalling==
*[[Durk Dikland]] - sjonger, gitarist
*Germ Dikland - drummer
*Willem Dikland - gitarist
*Bauke Bakker - sjonger, gitarist
*Jan Hendrik Feenstra - sjonger
*Sjerp Stefan Jansen - basgitarist

== Diskografy ==
Tape
* Spartamet ([[1992]])

Kompaktskiif
*[https://www.muziekweb.nl/Link/JK235668/Better-as-seks Better as seks] ([[1995]]) 
*[https://www.muziekweb.nl/Link/JK228822/Bombarje-sjongt-cd-single Bombarje sjongt] ([[2001]])

== Keppeling om utens ==
* [https://omroepzilt.nl/nieuws/algemeen/cultuur/springbreak-menaam-brengt-oud-fenomeen-terug-in-stikje-nostalgy-slacht-oan/ Springbreak Menaam brengt oud fenomeen terug: “In stikje nostalgy slacht oan 4 april 2025”]
* [https://hetbolwerk.nl/voorstelling/folle-lok-en-rock-met-de-hunekop-jitiizer-bombarje/ Folle Lok en Rock Met De Hûnekop + Jitiizer + Bombarje 4 jannewaris 2026]

[[Kategory:Fryske punkband]]
[[Kategory:Fryske rockband]]
[[Kategory:Band oprjochte yn 1990]]
[[Kategory:Band opheft yn 1997]]
[[Kategory:Band oprjochte yn 2025]]</text>
      <sha1>6zrdg8ekrnvxvjfm05xgav0jd7jvh8o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224027</id>
      <parentid>1223958</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T11:02:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lad80ies</username>
        <id>51443</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1224027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2298" sha1="syflt07tor8r4ukqeramao1553yxdy1" xml:space="preserve">{{Ynfoboks band
| band_namme    = Bombarje
| ôfbylding     =
| ûnderskrift   =  ''Byld fan Bombarje''
| nasjonaliteit = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]sk
| sjongtaal     = [[Frysk]]
| sjenre        = Wille punk
| bestean       = [[1990]] – [[1997]]; [[2001]] - [[2004]]; [[2012]]; [[2026]] -no
| record label  = 
| manager       = 
| prizen        = 
| webside       = 
| hjoeddeistige_leden = 
| âld_leden     = Anneke van der Ploeg, Bauke Jan Bakker, Stefan Jansen, Jan Rekker.
| funksje1      = gitarist
| lid1          = [[Durk Dikland]]
| funksje2      = drummer
| lid2          = [[Germ Dikland]]
| funksje3      = basgitarist
| lid3          = [[Willem Dikland]]
| funksje4      = sjonger
| lid4          = [[Jan Hendrik Feenstra]]
| âldfunksje1   = gitaar
| lid5          = [[Bauke van der Leij ]]
}}

'''Bombarje''' is in [[Frysk|Frysktalige]] punk- en rockband. De band sette útein yn [[1990]], mar yn [[1997]] waard besletten om der mei op te hâlden. Yn [[2001]] kaam Bombarje noch efkes werom mei in optrêden op it [[Lytske Aaipop]]. Sûnt 2025 spilet Bombarje wer.

De band is ûnder oare ferneamd fan twa ferskes foar de Fryske ferzje fan de Kameleon-film ([[Kameleon Sjocht Yn It Waar]]), wêrûnder it iepeningsnûmer ''Pyt''.

==Gearstalling==
*[[Durk Dikland]] - sjonger, gitarist
*Germ Dikland - drummer
*Willem Dikland - gitarist
*Bauke Bakker - sjonger, gitarist
*Jan Hendrik Feenstra - sjonger
*Sjerp Stefan Jansen - basgitarist

== Diskografy ==
Tape
* Spartamet ([[1992]])

Kompaktskiif
*[https://www.muziekweb.nl/Link/JK235668/Better-as-seks Better as seks] ([[1995]]) 
*[https://www.muziekweb.nl/Link/JK228822/Bombarje-sjongt-cd-single Bombarje sjongt] ([[2001]])

== Keppeling om utens ==
* [https://omroepzilt.nl/nieuws/algemeen/cultuur/springbreak-menaam-brengt-oud-fenomeen-terug-in-stikje-nostalgy-slacht-oan/ Springbreak Menaam brengt oud fenomeen terug: “In stikje nostalgy slacht oan 4 april 2025”]
* [https://hetbolwerk.nl/voorstelling/folle-lok-en-rock-met-de-hunekop-jitiizer-bombarje/ Folle Lok en Rock Met De Hûnekop + Jitiizer + Bombarje 4 jannewaris 2026]

[[Kategory:Fryske punkband]]
[[Kategory:Fryske rockband]]
[[Kategory:Band oprjochte yn 1990]]
[[Kategory:Band opheft yn 1997]]
[[Kategory:Band oprjochte yn 2025]]</text>
      <sha1>syflt07tor8r4ukqeramao1553yxdy1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224029</id>
      <parentid>1224027</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T11:03:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lad80ies</username>
        <id>51443</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gearstalling */</comment>
      <origin>1224029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2253" sha1="kyjkx5cfg7eglrmibfbh1el2745mt2m" xml:space="preserve">{{Ynfoboks band
| band_namme    = Bombarje
| ôfbylding     =
| ûnderskrift   =  ''Byld fan Bombarje''
| nasjonaliteit = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]sk
| sjongtaal     = [[Frysk]]
| sjenre        = Wille punk
| bestean       = [[1990]] – [[1997]]; [[2001]] - [[2004]]; [[2012]]; [[2026]] -no
| record label  = 
| manager       = 
| prizen        = 
| webside       = 
| hjoeddeistige_leden = 
| âld_leden     = Anneke van der Ploeg, Bauke Jan Bakker, Stefan Jansen, Jan Rekker.
| funksje1      = gitarist
| lid1          = [[Durk Dikland]]
| funksje2      = drummer
| lid2          = [[Germ Dikland]]
| funksje3      = basgitarist
| lid3          = [[Willem Dikland]]
| funksje4      = sjonger
| lid4          = [[Jan Hendrik Feenstra]]
| âldfunksje1   = gitaar
| lid5          = [[Bauke van der Leij ]]
}}

'''Bombarje''' is in [[Frysk|Frysktalige]] punk- en rockband. De band sette útein yn [[1990]], mar yn [[1997]] waard besletten om der mei op te hâlden. Yn [[2001]] kaam Bombarje noch efkes werom mei in optrêden op it [[Lytske Aaipop]]. Sûnt 2025 spilet Bombarje wer.

De band is ûnder oare ferneamd fan twa ferskes foar de Fryske ferzje fan de Kameleon-film ([[Kameleon Sjocht Yn It Waar]]), wêrûnder it iepeningsnûmer ''Pyt''.

==Gearstalling==
*[[Durk Dikland]] - gitarist
*Germ Dikland - drummer
*Willem Dikland -basgitarist
*Bauke van der Leij - gitarist
*Jan Hendrik Feenstra - sjonger

== Diskografy ==
Tape
* Spartamet ([[1992]])

Kompaktskiif
*[https://www.muziekweb.nl/Link/JK235668/Better-as-seks Better as seks] ([[1995]]) 
*[https://www.muziekweb.nl/Link/JK228822/Bombarje-sjongt-cd-single Bombarje sjongt] ([[2001]])

== Keppeling om utens ==
* [https://omroepzilt.nl/nieuws/algemeen/cultuur/springbreak-menaam-brengt-oud-fenomeen-terug-in-stikje-nostalgy-slacht-oan/ Springbreak Menaam brengt oud fenomeen terug: “In stikje nostalgy slacht oan 4 april 2025”]
* [https://hetbolwerk.nl/voorstelling/folle-lok-en-rock-met-de-hunekop-jitiizer-bombarje/ Folle Lok en Rock Met De Hûnekop + Jitiizer + Bombarje 4 jannewaris 2026]

[[Kategory:Fryske punkband]]
[[Kategory:Fryske rockband]]
[[Kategory:Band oprjochte yn 1990]]
[[Kategory:Band opheft yn 1997]]
[[Kategory:Band oprjochte yn 2025]]</text>
      <sha1>kyjkx5cfg7eglrmibfbh1el2745mt2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>929</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23062</id>
    <revision>
      <id>1224008</id>
      <parentid>791568</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T23:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ferstoarn */ kt</comment>
      <origin>1224008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="428" sha1="c8vx2ozrrlcvdmc4b18xgogwly6y2e6" xml:space="preserve">{{JiersideBoppe}}

{{Kalinders}}{{Kalinderjier}}
== Foarfallen ==
* Kening [[Hindrik I fan Dútslân]] beslút syn fjildtocht oer de rivier de [[Havel (rivier)|Havel]] tsjin de Slavyske Wilzi mei in oerwinning.
== Berne ==

== Ferstoarn ==
* Eks-kening [[Karel de Ienfâldige]], yn finzenskip yn Péronne.

{{JiersideUnder}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat}}
}}
[[Kategory:929| ]]
[[Kategory:10e iuw]]</text>
      <sha1>c8vx2ozrrlcvdmc4b18xgogwly6y2e6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Golfstream</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26712</id>
    <revision>
      <id>1223960</id>
      <parentid>758128</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[]] better</comment>
      <origin>1223960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2165" sha1="0byh5vuu7duqjnaf34abxp0xmry5jur" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Golfstrom Karte 2.png|thumb|250px|''Golfstream'']]
It waarme sâlte wetter dat mei fûle faasje fan de [[Karibyske See]] nei it [[Noardpoalgebiet]] streamt wurdt de '''Golfstream''' neamd. De Golfstream hat in grutte ynfloed op it klimaat yn West-Europa. 

== Namme ==
De namme Golfstream waard troch [[Benjamin Franklin]] betocht dy't de steam yn [[1786]] bestudearre en yn kaart brocht.&lt;ref&gt;{{en}}[http://oceanexplorer.noaa.gov/library/readings/gulf/gulf.html 1785: Benjamin Franklin's ''Sundry Maritime Observations''], NOAA Ocean Explorer&lt;/ref&gt; Eartiids waard er ek Floaridastream neamd en op kaarten fan 1600 en 1700 hiet er it Kanaal fan Bahama.

== Ferrin ==
It waarme wetter fan de [[Golf fan Meksiko]] streamt troch de [[Strjitte fan Florida]]. Boppe de [[Bahama's]] komme de Floridastream en de Antillestream byinoar. Dêrnei rint de Golfstream sa'n 200 km nei it noarden en by [[Noard Karolina]] stekt de stream nei it easten ta, fierder de [[Atlantyske Oseaan]] yn. As de stream sa'n 150 kilometer fierder nei it easten streamt, swakket de stream ôf. Lykwols rikt it waarme wetter hast oant de Noardpoal ta, en hat in grutte ynfloed op it klimaat fan West-Europa. De Golfstream is mei 2,5 m/s (9 km/h) de fûlste streaming fan alle wrâldseeën.

== Takomst ==
Neffens ferskate wittenskippers is der in [[klimaatferoaring]] oan 'e gong, dêr't it hieltyd waarmer troch wurdt op [[ierde]]. Omdat grutte blokken lâniis fan [[Grienlân]] en oar oan de [[Noardlike Iissee]] grinzjend lân yn see delstoarte en ferrane, komt der in protte swiet wetter yn it sâlte wetter. Ek grins fan it poaliis lûkt him de lêste desennia slim tebek. Krekt troch it sâlt yn it wetter is it mooglik dat de Golfstream him mei faasje nei it noarden ta beweecht. De Golfstream rikt yn 'e takomst wierskynlik net mear ta it noarden fan de Atlantyske Oseaan, en dat hat grutte gefolgen foar it klimaat fan West-Europa. As it effekt fan de Golfstream hielendal fuort is, dan sille de temperatueren yn West-Europa omleech gean, wierskynlik in ferlykber klimaat as yn it suden fan [[Kanada]].

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
}}
[[Kategory:Atlantyske Oseaan]]</text>
      <sha1>0byh5vuu7duqjnaf34abxp0xmry5jur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bauke Tuinstra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32185</id>
    <revision>
      <id>1224004</id>
      <parentid>1068828</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T22:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vysotsky</username>
        <id>12896</id>
      </contributor>
      <comment>+ ofbyld</comment>
      <origin>1224004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1405" sha1="bpjd5fj6jt1azhdbv8b6ujcnb9yhans" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Bauke Tuinstra as jonge man, 1923-11-01, archiefnr 1990.jpg|thumb|Bauke Tuinstra as jonge man (1923)]]
'''Bauke Tuinstra''' ([[Nijeberkeap]], [[7 maaie]] [[1900]] - [[Snits (stêd)|Snits]], [[3 oktober]] [[1975]]) wie in [[notaris]] út [[Wommels]]. Hy wie bestjoerslid fan it [[Boun fan Fryske Keunstners]] en de [[Fryske Kultuerried]]. Yn de fyftiger jierren hied er faak de lieding op boekejûnen.

Hy skreau [[novelle]]n en [[Koart ferhaal|ferhalen]] yn tydskriften:
* ''Hwet scil it libben ús bringe'' ([[1937]])
* ''Earste Keur'' (samle wurk, [[1949]])
* ''As dy oare der net west hie ..'' (toaniel, mei [[Jelle Hendriks Brouwer]], [[1929]])
* ''De bûnte akster'' (samle kabaretteksten, mei [[Sytse Jan van der Molen|S.J. van der Molen]], 1954)
{{boarnen|boarnefernijing=
* {{Aut|[[Freark Dam|Dam, Freark]]}}, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010620064:mpeg21:a0343 Bauke Tuinstra ta oantinken], [[Ljouwerter Krante]], 4 oktober 1975, s.&amp;nbsp;9.
*{{EvF|Tuinstra, Bauke}} 
}}

{{DEFAULTSORT:Tuinstra, Bauke}}
[[Kategory:Frysk notaris]]
[[Kategory:Frysk romanskriuwer]]
[[Kategory:Frysk koarte-ferhaleskriuwer]]
[[Kategory:Skriuwer yn it Frysk]]
[[Kategory:Frysk bestjoerder]]
[[Kategory:Stellingwerfsk persoan]]
[[Kategory:Persoan berne yn Nijeberkeap]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn Snits]]
[[Kategory:Wommels]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1900]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1975]]</text>
      <sha1>bpjd5fj6jt1azhdbv8b6ujcnb9yhans</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oranjerivierkoloanje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34979</id>
    <revision>
      <id>1223957</id>
      <parentid>980882</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:11:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[]]</comment>
      <origin>1223957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1031" sha1="1z4zby9hqp3kr213mhxae2rlarj6c33" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Flag of Orange River Colony.svg|thumb|250px|right|Flagge fan de Oranjerivierkoloanje]]

De '''Oranjerivierkoloanje''' wie in [[Feriene Keninkryk|Britske]] koloanje dy’t oprjochte waard yn [[1900]], nei de [[Twadde Boere-oarloch]]. It gebiet komt oerien mei de oermastere [[Oranje Frijsteat]]. 

Fjildmaarskalk [[Frederick Roberts, 1e greve Roberts|Roberts]] oermastere [[Bloemfontein]] op [[28 maaie]] [[1900]], it gebiet waard offisjeel [[anneksearre]] op 6 oktober. [[Alfred Milner]] waard de earste gûverneur op 4 jannewaris 1901. De befolking woe it leafst selsbestjoer en dat soe barre yn 1907. Yn 1910 waard it gebiet tafoege by de nije uny fan Súd-Afrika as de Oranje Vrijstaatprovincie. It gebiet wurdt hjoed-de-dei de [[Frijsteat (provinsje)|Frijsteatprovinsje]] neamd. 

[[Kategory:Skiednis fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Oranje Frijsteat (lân)]]
[[Kategory:Britske koloanje]]
[[Kategory:Koloanje yn Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1902]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 1910]]</text>
      <sha1>1z4zby9hqp3kr213mhxae2rlarj6c33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Francesco Carotta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43351</id>
    <revision>
      <id>1224028</id>
      <parentid>1215714</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T11:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20358-00</username>
        <id>57551</id>
      </contributor>
      <origin>1224028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26772" sha1="p93ajvx43fzlytk295nld0dv3gm2sw5" xml:space="preserve">{{Twifel}}
[[File:FrancescoCarotta.jpg|thumb|Francesco Carotta (2007)]]

[[Ofbyld:Francesco Carotta mei útjouwer Pierik 7.jpg|thumb|''Carotta, Kees Sluys (VPRO)) en syn útjouwer Pierik (Aspekt) (rj) nei ôfrin fan de premjêre Gospel of Caesar, Utert 2007'']]
[[Ofbyld:Francesco Carotta begjin lêzing 5-05.JPG|thumb|''begjin fan de lezing by Broese en Kemink yn Utert'']]
[[Ofbyld:Francesco Carotta ôfrin lêzing publyk 5-05.JPG|thumb|''ôfrin lêzing yn Utert'']]
'''Francesco Carotta''' ([[Feneetsje (stêd)|Feneetsje]], [[1946]]) is in [[Itaalje|Italjaanske]] eardere IT-ûndernimmer &lt;ref&gt; Carotta founded the IT company Legenda Informationssysteme, which specialized on OCR and EDP for press archives and documentation centers. In Paris he worked for Cora, a company specializing on linguistic technology and artificial intelligence. 
Cf.citizendium.org, Arne Eickenberg. &lt;/ref&gt;, publisist en yngenieur,&lt;ref&gt;Cf. Carotta's [http://carotta.de/subseite/autor.html vita].&lt;/ref&gt; en ek in ûnôfhinklik taalkundige en filosoof.&lt;ref&gt;Cf. {{aut|Maria Wyke}} 2007 ;''Caesar: A Life in Western Culture'' |isbn=978-1-86207-662-4 |publisher=Granta, Londen side 254.&lt;/ref&gt; Carotta is mei-oprjochter fan de Dútske krante ''[[die Tageszeitung]]''.&lt;ref&gt;&quot;Cham&quot;; Heide Platen, &quot;Die Legende von der taz aus dem ID&quot;, ''die tageszeitung'', 04-17-1984, side 5.&lt;/ref&gt; As auteur is er bekend wurden mei syn kontroversjele teory dat de teksten oer [[Jezus (tradisjoneel-kristlik)|Jezus fan Nazaret]] ôfkomstich binne út de boarnen oer [[Julius Caesar]].
Nei in stikmannich publikaasjes yn blêden en de kranten ''Stadtzeitung für Freiburg'' (april 1989) en ''die tageszeitung'' (Berlyn, 23-12-1991), publisearre Carotta syn fyzjes yn de boeken ''War Jesus Caesar? 2000 Jahre Anbetung einer Kopie'' (1999) en yn wittenskiplike tiidskriften sa as it Italjaanske Quaderni Di Storia, ''Il Cesare incognito - Da Divo Giulio a Gesù'' (2003).&lt;ref&gt;Francesco Carotta, &quot;Il Cesare incognito — Da Divo Giulio a Gesù&quot;, yn: Luciano Canfora (ed.), ''Quaderni di Storia'' 57, Milan 2003.&lt;/ref&gt; De teory waard ek oerset yn it Nederlânsk, Ingelsk en Spaansk.&lt;ref&gt;''Was Jezus Caesar? Over de Romeinse oorsprong van het Christendom. Een onderzoek'' (2002); ''Jesus was Caesar. On the Julian Origin of Christianity'' (2005). Jan van Friesland (letter haadredakteur by [[Omrop Fryslân]]) makke in dokumintêre oer Carotta syn ûndersyk: ''It Evangeelje fan Caesar'' (2008).&lt;/ref&gt;

== Diegetyske transposysje ==
Nei it fergelykjen fan de ferslaggen oer [[Julius Caesar]] (± 100 f.Kr. - 44 f.Kr.) en de [[Romeinske Boargerkriich]] fan de histoarisy [[Libbens fan de Tolve Caesars|Suetonius]], [[Appianus]], [[Kassius Dio]] en [[Plutarchus]] mei it [[Evangeelje fan Markus]], kaam Carotta ta de konlúzje dat Markus syn ferhaal oer [[Jezus (tradisjoneel-kristlik)|Jezus]] basearre wie op de [[Divus Iulius]]-kultus, de kultus fan de [[fergoading|fergoade]] [[Julius Caesar]]. Carotta wol hawwe dat it [[Evangeelje fan Markus]] it ferhaal is fan de Romeinske boargeroarloch fan Caesar's oerstekken fan de [[Rubikon]] oant syn dea, begraffenis en de ein fan de republyk, yn in ferbastere foarm fannijs beskriuwt; Jezus syn libben en ferkundiging fan syn doop yn de Jordaan oant syn fêstnimming, [[Krusiging fan Jezus|krusiging]] en [[Opstanning fan Jezus|opstanning]] as parallel fan Ceasars lêste jierren. &lt;ref&gt; Carotta ferwiist nei de teolooch Ethelbert Stauffer dy't selde skaaimerken sjocht tussen beide lijensskiednissen fan Caesar en Kristus. [http://nl.wikipedia.org/wiki/Ethelbert_Stauffer] &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; http://en.wikipedia.org/wiki/Ethelbert_Stauffer &lt;/ref&gt; Carotta brûkt foar de ferklearring fan it ûntstean fan it evangeelje in term fan [[Gérard Genette]],&lt;ref&gt;Gérard Genette, ''Palimpsestes: La littérature au second degré'', Paris 1982&lt;/ref&gt;, ''[[diegesis|diegetyske]] transposysje'' (it op’en nij ferheljen fan in ferhaal yn in oare romtlike en/of tiid kontekst); it nije ier-kristlike ferhaal oer Jezus mei tekstferoarings dat him yn in oar gebiet ôfspilet, soe ûntstien wêze troch in proses fan kopiëarflaters, ferkeard oersette wurden, foute útlis fan wurden en oanpassings en redaksje yn in oare kulturele kontekst om politike redenen. De úteinlike foarm fan de nije religy, dy’t de Juliaanske kultus fannijs útlizze moast mei as doel dat dy de Flaviaanske polityk, benammen foar Palestina, fertuten dwaan soe, waard ynfierd ûnder [[Fespasianus]] en de histoarikus [[Flavius Josephus]], waans ''vita'' ek de basis foarme foar it libbensferhaal fan de apostel Paulus sa’t dat ferhelle wurdt yn Hannelingen fan de Apostels, haadstik 2. Neffens  Carotta is Jezus dêrom de Divus Iulius fan de Flaviaanske dynasty ([[69]] – [[96]]). Benammen de Flaviaan keizer [[Konstantyn de Grutte]], dy’t it Kristendom foar syn ryk omearme, soe him tige bewust west hawwe fan it strategysk potinsjeel fan de Julius-kultus yn de nije foarm. Carotta sjocht in kontinuïteit fan de Divus Julius kultus, wêrby't de Romeinske oarsprong ferklearjend is &lt;ref&gt;http://www.carotta.de/subseite/texte/articula/Escorial_en.pdf &lt;/ref&gt; foar sawol de teksten fan it Nije Testamint as foar de tradysje &lt;ref&gt;http://www.carotta.de/subseite/events/lhc_nl.html&lt;/ref&gt;, liturgy en ikonografy &lt;ref&gt; http://www.carotta.de/subseite/texte/articula/Orpheos_Bakkikos_en.pdf &lt;/ref&gt;fan it lettere Kristendom. 

== Breder perspektyf ==
Yn 2008 sette Carotta syn teory yn in breder perspektyf troch in relaasje te lizzen mei it saneamde amulet Orpheos Bakkikos, dat oant no ta fraachtekens oprôp wat echtens onbelanget. Yn in artikel foar de teologyske akademy fan it aartsdiocees fan Sevilla leinen taalkundige Carotta en histoarikus Arne Eickenberg nije arguminten op it kleed troch oan te toanen dat dit amulet te dwaan hat mei Caesar syn kremaasje. &lt;ref&gt;http://www.carotta.de/subseite/texte/articula/Orfeo_Baquico.pdf &lt;/ref&gt;
Eickenberg ferdjippe de teory fan Carotta troch oan te toanen dat der grutte oerienkomsten besteane tusken de frjemde natuerferskynsels by de krúsiging yn it ferhaal oer Jezus en de neisleep by de dea fan 
Caesar. &lt;ref&gt; http://divusjulius.wordpress.com/2010/04/01/darknesshour6&lt;/ref&gt; De Utertske oersetter en undersiker fan it wurk fan Carotta, Tommie Hendriks &lt;ref&gt;http://www.linkedin.com/pub/tommie-hendriks/a/134/7a0 &lt;/ref&gt;, beskreau op grûn fan de boarnen de trije dagen fan rou en lulkens nei Caesar syn dea. &lt;ref&gt;http://tommiehendriks.wordpress.com/tag/rouw-en-razernij-om-caesar&lt;/ref&gt;
Earder seach de teolooch Ethelbert Stauffer in relaasje tusken de kristlike tradysje en de dea fan Caesar:
'It Romeinske folk ferhearlike de deade Caesar yn in unike passy-liturgy, dy't de âlde easterske kleilieten foar de dea fan 'e grutte goaden fan' e segen echoet, en in protte fan dy motiven litte in ferrassend ferbân sjen mei de Goedfreedliturgy fan 'e Roomske mis. 'Dy't ik rêden haw, hawwe my slein', songen se yn 'e namme fan 'e fermoarde. En Antonius ferklearre foar de timpel fan Fenus, dêr't it lichem fan de soan fan 'e goadinne yn lei: 'Wierlik kin de man net fan dizze wrâld wêze waans wurk wie om te rêden wêr't immen rêden wurde moast.' &lt;ref&gt; https://dejister.wordpress.com/about/&lt;/ref&gt;
Ek de klassikus Juan Alberto Humanes sjocht oerienkomsten tussen de kremaasje fan Caesar en krusiging fan Kristus. 
De taalkundigen Subba Raju en Bh.V.N. Lakshmi konkludeare dat persoanen en plakken yn beide tekstgroepen deselde funksje hawwe. &lt;ref&gt; https://www.academia.edu/28010044/LITERATURE_TO_RELIGION_AND_RELIGION_TO_LITERATURE_CHANGING_COLOURS_OF_THE_BIBLE&lt;/ref&gt;
Neffens Carotta is de historyske persoan fan Fulvia verburgen efter Maria Magdalena. Fulvia, as frou fan Markus Antonius, hie in wichtige rol yn de dagen nei de dea fan Caesar, sa as Maria Magdalena yn it Kristusferhaal. 
&lt;ref&gt; Fulvia—the creator of the Good Friday liturgy? The second consequence is that with the determination of Caesar’s funeral day, the authorship of the Christian Good Friday liturgy is definite as well. In fact, during the 1950’s, the theologian Ethelbert Stauffer recognized Caesar’s funeral ritual as a unique passion liturgy, later found in the Roman Good Friday liturgy.12 As we have seen, the staging of Caesar’s funeral has to be attributed to Fulvia,13 then the wife of Antonius. Antonius held the eulogy, and Fulvia had Caesar’s bloodstained garments,14 and even his bloody, defiled corpse on display for the people, using an effigy fastened to a cross- shaped tropaeum raised above the bier.15 This incited the people to revolt and thus, we thank Fulvia for the original performance of Easter, as it is reflected in Christian Easter, i. e. the most important, and for a long time, only Christian celebration.  https://carotta.de/subseite/texte/articula/Fulvia_en.pdf&lt;/ref&gt; 
Njonken djipgeand taalkundig ûndersyk hat Carotta ek op it mêd fan archeology en numismatika de teorie fierder 
útwreide.&lt;ref&gt;https://carotta.de/subseite/texte/articula/Sulla_postura_del_Cesare_Tuscolo.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://carotta.de/subseite/texte/articula/CesareTuscolo_CorriereDelTicino_nl.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://carotta.de/subseite/texte/articula/Briefe_ErikaSimon.pdf&lt;/ref&gt;

== 666: kaai ta ûntslúting fan de Iepenbiering fan Jehannes ==
Carotta stelt dat de eardere ynterpretaasjes fan it getal 666, it teken fan it beest yn de [[Iepenbiering fan Jehannes]] dy't ferwize soenen nei lettere Romeinske keizers as [[Nero]] of [[Domitianus]], achterhelle binne. Neffens him sit efter 666 [[Kleopatra VII|Kleopatra]], de keninginne fan it keninkryk Egypte. Trije sifers yn de boarnen ferwize alinnich nei har: 

1. ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Θ(εα) = 616

2. ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Θ(εα) N(εωτερα) = 666

3. ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Θ(εα) N(εωτερα) = 665 
&lt;ref&gt;https://carotta.de/subseite/texte/articula/Apokalypse_de.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://studiewinkel.nl/product/9789464872408/666-Die-Offenbarung-des-Johannes-als-Verklarung-der-Taten-Octavians&lt;/ref&gt;

De Apokalyps fan Jehannes is in diegetyske transposysje fan 'e dieden fan' e jonge en nije Caesar, Octavianus. It is syn iepenbiering, syn propaganda foar de slach by Filippi, syn syktocht nei de erkenning, de oarloch tsjin Kleopatra en Antonius en de oprjochting fan Nicopolis, 'it nije Jeruzalim'. Sjoch it fraachpetear mei Jan van Friesland (2026) &lt;ref&gt;https://dejister.wordpress.com/2026/01/12/666&lt;/ref&gt;  

Carotta heakket ek oan by Jean-François Champollion, de ûntsjifferer fan de hiëroglyfen﻿. Hy sjocht yn de hiëroglyfen fan Cleopatra har kartouche in religieuze en dynastike boadskip: sy is de nije Isis, de mem dy’t oan ’e fergoade Caesar de godlike soan berne hat — krekt sa’t, yn ’e Romeinske symbolyk, Venus Genetrix de mem wie fan Aeneas en de foarâldlike line fan hearskers.

== Reaksjes ==
Nei in earste positive besprekking yn de útstjoering fan ''Buitenhof'' fan 1 desimber 2002 &lt;ref&gt;http://www.vpro.nl/programma/buitenhof/afleveringen/8881570/items/9609239/&lt;/ref&gt; neamde rjochtsgelearde, humanist en publisist [[Paul Cliteur]] it boek yn it programma NOVA fan 23 desimber 2002 in &quot;ontdekking die gelijk staat aan de denkbeelden van Darwin en Galileo en die de hele cultuurgeschiedenis omver gooit&quot;.&lt;ref&gt;http://www.carotta.de/subseite/echo/novatv.html&lt;/ref&gt; Willem Dijkhuis skreau:&quot; een perspektief op het Europees erfgoed dat na lezing in het geheugen gegrift blijft.&quot; &lt;ref&gt;http://www.carotta.de/subseite/echo/hfd.html&lt;/ref&gt; De Spaanske preester Pedro García González skreau: 'To my astonishment, the Passion and the whole Gospel had a truly Roman context, and they do lead back to Julius Caesar.’ &lt;ref&gt;[http://www.carotta.de]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; De Dútsk-Portugeeske preester José Cabral haldt in mooglikheid iepen mar hat betingsten. Rev. José Cabral, dialog with Francesco Carotta in: Jan van Friesland, The Gospel of Caesar, documentary film, 2008, TC 01:41:11–01:42:22: &quot;It's self-evident that there was no room for the sheep, but only for the ass and the ox, when they came at night to be fed. I don't quite believe that it has something to do with Augustus, but it could be possible. But then you must keep a very strong faith in the child.&quot; &lt;/ref&gt; De [[Leien]]ske rjochtsfilosoof [[Andreas Kinneging]] neamde Carotta's boek op 24 desimber 2002 'it boek fan it jier 2002'. &lt;ref&gt; http://www.carotta.de/subseite/echo/journaal.html &lt;/ref&gt; Neffens nijtestamintikus Henk Jan de Jonge bringt it boek ''niets dan klinkklare nonsens, ongefundeerde speculaties op basis van toevallige overeenkomsten tussen de weergaven van het leven van Julius Caesar en Jezus''.&lt;ref&gt;[http://www.leidenuniv.nl/mare/2003/19/10.html ''Jezus Christus, alias Julius Caesar'', Hans Ariëns, MARE 19, 6 febrewaris 2003]&lt;/ref&gt; Yn it blêd T.F. skriuwt De Jonge: ''De theorie van Carotta roept veel meer problemen op dan de theorie die Marcus terugvoert op oudere traditie aangaande een historische persoon Jezus. Carotta stelt ons constant voor nieuwe complicaties, die dan weer nieuwe hypothesen vereisen.'' &lt;ref&gt;[http://www.carotta.de/subseite/echo/tf.html ''Carotta over Marcus en Jezus'', H.J. de Jonge yn T.F. – blêd fan de fakulteit fan de godgeleardheid fan Universiteit Leien 35.2 (jannewaris 2004) s. 3-13. &lt;/ref&gt; [[Henk Versnel]], âldhistoarikus kwalifisearre it mei 'Dit is in samling apekoal'. &lt;ref&gt;[http://www.leidenuniv.nl/mare/2003/19/10.html ''Jezus Christus, alias Julius Caesar'', Hans Ariëns, MARE 19, 6 febrewaris 2003]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;http://www.mareonline.nl/2003/21/brieven.html&lt;/ref&gt; 
De Nederlânske oersetter fan Carotta, de eksperiminteel psycholooch [[Tommie Hendriks]] beskreau yn in wiidweidich artikel de nuveraardige ûntfangst fan de teory yn Nederlân.&lt;ref&gt;[http://www.carotta.de/subseite/echo/dzh.html ''Was Jezus Caesar? – Receptie van een historische These'', Tommie Hendriks, yn: De Zwarte Hand, Utjouwerij Aspekt – Nû. 1 · 2004 – s. 119-157]&lt;/ref&gt; Fierders skreau Hendriks in monografy dêr't er sjen  lit dat Caesar op 17 maart 44 f.Kr. – ''tertia die'' – byset is, in ekstra bewiis foar Carotta’s syn teory.&lt;ref&gt;http://tommiehendriks.files.wordpress.com/2010/01/rr-recensie-tijdschrift-voor-geschiedenisx6.pdf Sjoch ek  literatuerlist.&lt;/ref&gt; De klassyk histoarikus Anton van Hooff kwalifisearre de teory fan Carotta as 'ateïstysk byleauwe' en pseudowittenskip.&lt;ref&gt;[http://www.skepsis.nl/carotta.html ''Atheïstisch bijgeloof'', Anton van Hooff; útj. [[Skepter]] 15 desimber 2002 (mei neiskrift 4 novimber 2007)&lt;/ref&gt; Histoarikus Thomas von der Dunk skreau: 'It klinkt hiel frjemd yn de earen, mar Carotta hat foar dizze stelling tal fan bewiizen.' &lt;ref&gt;[http://www.carotta.de/subseite/echo/vn.html&lt;/ref&gt;De linguïst Fotis Kavoukopoulos sprekt oer de teory fan Carotta as 'a paradigm shift in the history of religion.' &lt;ref&gt; [Het evangelie van Caesar, tiidkoade:/tc 00:28:55:15 00:29:00:01]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.carotta.de/esub/preface.html,&lt;/ref&gt;De Nederlânske programmamakker [[Jan van Friesland]] makke in dokumintêre oer Francesco Carotta's teory dat Jezus feitlik Caesar wie. Op 2 novimber 2007 wie de premiêre yn Utert fan 'Het evangelie van Caesar-zoektocht naar de ware Christus'.&lt;ref&gt;http://www.vanfrieslandfilm.nl/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://divusjulius.wordpress.com/goc/&lt;/ref&gt; Yn de dokumintêre seit de Spaanske kultureel-antropolooch Francisco Rodríguez Pascual de teory fan Carotta &quot;mooglik&quot; en dêrom fan belang as wurkhypoteze.&lt;ref&gt;http://www.vanfrieslandfilm.nl, 2008, TC 01:08:34–01:09:00: ''&quot;There was the cult of the sole highest God Jupiter, and then of [Divus] Julius. Therefore [your theory] is possible, and this is your task as researchers. This is very important as a working hypothesis. It closes a gap that has never been heuristically investigated from this angle.&quot;''&lt;/ref&gt; De Nederlânske klassikus en Plutarchusoersetter Gerard Janssen (ferbûn oan it [[Steedlik Gymnasium Ljouwert|Piter Jelles gymnasium]] yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]) beskôget it wurk as in teory fan belang dy't in yngeande wittenskiplike diskusje wurdich is.&lt;ref&gt;Sjoch syn ynlieding op Plutarchus syn ''Caesar'': Plutarchus ''Biografieën I: Demosthenes, Cicero, Alexander, Caesar'', Ljouwert 2006.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; The Gospel of Caesar /tc 00:51:25:11 00:51:30:08 Janssen: 'I don't think that the great mass of people see anything merciful in Caesar. Well, of course people say that he was a ruthless dictator. We only know Caesar from sources, in which he doesn't appear as benefactor or healer. It's logical that we think of him in old categories, so it's hard to realize that Jesus is connected to Caesar, the great, victorious general. People rather tend to remain stuck inside their old familiar boundaries.' &lt;/ref&gt; 
Klassikus Matthew Kruebbe skreau: 'Given the fact that Christianity arose from Judaism at a time when Jews were hostile to Rome and familiar with all of these stories told by Romans, the similarities are far too great for the similarities between Roman and Christian stories to be merely coincidental.  An overview gives one the impression that the creators of Christianity were copying and modifying Roman stories as they created their own literature about Jesus.' &lt;ref&gt;https://sites.google.com/site/investigatingchristianity/home/caesar-and-christ&lt;/ref&gt; 
Maria Wyke beskôget, yn har Caesarbiografy fan 2007, de troch Carotta oandroegen parallellen tusken Caesar en Jezus as ''&quot;generalisearjend en faak oerflakkich&quot;'', nettsjinsteande harren detailleardheid en ferantwurding sûnder ein.&quot; Pieter Steinz sei oer Wyke har sizzen oer Carotta yn de NRC: ''Wyke laat de belachelijkheid van Carotta’s these mooi zien (door zijn argumenten alleen maar te citeren), maar verbindt er een mooie conclusie aan. Vroeger, schrijft ze, werden Caesar en Jezus met elkaar vergeleken om de opmars van de christelijke heilsleer of het &quot;droit divin&quot; te ondersteunen. Tegenwoordig worden de parallellen juist getrokken om de goddelijkheid en de historiciteit van Jezus te ondermijnen. Wyke: ‘Caesar is niet langer de schaduw van Christus, maar Christus is de schaduw van Caesar.’''&lt;ref&gt;http://www.nrcboeken.nl/recensie/ieder-tijdvak-omgeeft-de-beroemdste-aller-romeinen-met-zijn-eigen-mythes&lt;/ref&gt; Sir Peter Stothard skreau dat de teory tige de oandacht fertsjinnet. &lt;ref&gt;http://timescolumns.typepad.com/stothard/2008/08/christ-was-juli.html&lt;/ref&gt;
De Spaanske filolooch en nij testamintikus Antonio Piñero &lt;ref&gt; http://it.wikipedia.org/wiki/Luciano_Canfora &lt;/ref&gt; skreau dat Carotta syn teory oer in diegetyske transposysje fan it Evangeelje ien fan de meast yngenieuze benaderingen is as it giet oer it fraachstik fan de histoaryske Kristus. &lt;ref&gt;Antonio Piñero, &quot;A modo de síntesis parcial y conclusiones&quot;, in: A. Piñero (ed.), ¿Existió Jesús realmente?, Madrid 2008, side 345 sq. &quot;The Spanish philologist Antonio Piñero wrote that Carotta's reading of the Gospel as a diegetic transposition was one of the most remarkable and ingenious exercises he had read about the problem of Jesus' historicity, but also noted the complexity of his proposal as a possible problem. &quot;http://en.wikipedia.org/wiki/Francesco_Carotta. Catholic priest José Cabral believed that it could be possible that the Nativity originates from the legends and historical accounts about the birth of emperor Augustus, but stated that it could be countered by a strong faith. &lt;/ref&gt; Filolooch en Caesarbiograaf Luciano Canfora &lt;ref&gt;http://it.wikipedia.org/wiki/Luciano_Canfora &lt;/ref&gt; fynt it wurk fan Carotta 'orizjineel' en komt mei in wichtige oare oerienkomst op 'e hispel: Caesar en Kristus ûntkomme mar amper oan de ûntearing fan harren lichem. &lt;ref&gt;http://archiviostorico.corriere.it/2008/novembre/02/Quando_tiranno_finiva_nel_Tevere_co_9_081102040.shtml&lt;/ref&gt; Archeologe Erika Simon &lt;ref&gt;http://de.wikipedia.org/wiki/Erika_Simon &lt;/ref&gt; sprekt fan oerienkomsten dy't net earder sa besjoen binne. &lt;ref&gt; &quot;Das vorliegende Buch knüpft an diese Tatsache an, geht aber weiter und deckt neue, bisher nie so gesehene Zusammenhänge auf.&quot; Foarwurd Was Jesus Caesar?&lt;/ref&gt;
Wim de Ridder sei yn syn ynaugurele rede dat minsken sels mei dizze teory harren takomst ferkenne wolle. &lt;ref&gt;‘When Francesco Carotta asks if Julius Caesar and Jesus Christ are the same person, a question which is rhetorical to him, he participates in the development of normative future models which the elite of church and state considers undesirable, but for the average citizen who wants to explore his own future himself, this is experienced as inspirational.’ –  Inaugural Address Faculty of Future Studies, University of Twente –&lt;/ref&gt;J. Kleisen skreau dat Carotta mei in hiele protte arguminten komt wer at de lêzer sels mar syn of har gewicht oan jaan moat. &lt;ref&gt; http://www.carotta.de/subseite/echo/nbd.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Sjoch ek: http://divusjulius.wordpress.com/reception&lt;/ref&gt;
Peter Köhler pleatst de teory fan Carotta yn in bredere kontekst fan religieuze mytefoarming en fergeliket it ferskynsel fan 'e fergodliking fan lieders mei âldere en oare foarbylden út 'e âldheid, lykas Gilgamesj, Pythagoras en Plato, dy't ek wol oansjoen waarden as &quot;soan fan God&quot;. Hy beklammet dat it kristendom fan it begjin ôf te lijen hat oan in gebrek oan hurd histoarysk bewiis foar it bestean fan Jezus, wêrtroch't romte is foar alternative ferklearrings lykas dy fan Carotta. &lt;ref&gt;https://dejister.wordpress.com/2025/06/10/wat-schrijft-peter-kohler-over-francesco-carotta&lt;/ref&gt;
Alban Bonilla skreau yn in filosofysk en religieus artikel dat de tradisjonele assosjaasje fan it getal 666 mei it kwea of ​​de duvel, sa't bekend is út it Boek Iepenbiering, ûnderwurpen is oan ferskate ynterpretaasjes. Bonilla neamt ûnder oaren de bekende teory dat 666 ferwiist nei de Romeinske keizer Nero, mar ferwiist ek eksplisyt nei de taalkundige teory fan Francesco Carotta, dy't stelt dat it getal 666 eins ferwiist nei Kleopatra. &lt;ref&gt;https://alfayaracuy.net/contenido/16655/por-que-el-666-es-el-numero-del-demonio&lt;/ref&gt;

De Nederlânske wiskundige Thomas Colignatus sprekt oer in ynspirearjende diskusje by it ûntsiferjen fan it 'nûmer fan it bist' troch Carotta dat nei Kleopatra liedt. Hy brocht it ûnderwerp nei in ynternasjonaal wiskundeplatfoarm. Hy skreau:
‘Theologian Ethelbert Stauffer (1902-1979) denounced the eternal damnation of hell, and he allowed all people a purgatory so that all souls could be saved for heaven. Scholarly correct is his discovery:‘He showed that the Easter liturgy does not follow the Gospel but the funerary ritual of Julius Caesar […] and that the Clementia Caesaris was the pre-Christian forerunner of Christ's forgiveness.’ Francesco Carotta shows that the Divus Iulius and
Roman divine emperor cult was turned into Christianity.’ &lt;ref&gt;https://community.wolfram.com/groups/-/m/t/2653935&lt;/ref&gt; en
&lt;ref&gt;https://thomascool.eu/Papers/BHSWC/Boycott-Holland-Solve-2025-world-crisis.pdf&lt;/ref&gt;


Jan van Friesland moete by it meitsjen fan syn dokumintêre The Gospel of Caesar ûnbegryp en tsjinwurking troch wittenskippers. &lt;ref&gt; https://www.nederlandseboekengids.com/wp-content/uploads/2017/03/Ingezonden-brieven-ABG69.pdf&lt;/ref&gt;	
&lt;ref&gt;https://dejister.wordpress.com/is-wetenschap-een-mening/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://www.scribd.com/doc/6735518/JAN-VAN-FRIESLAND-CONTRA-ANTON-VAN-HOOFF&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://carotta.de/subseite/echo/dzh.html&lt;/ref&gt;

== Literatuer ==
* F. Carotta, &quot;Verkündigung: Caesars Kreuzigung — Das Evangelium nach Kleopatra&quot;, in: Cam (ed.), Memoria 2090 — Kalenden und Iden, Freiburch 1989 ISBN 3-926023-76-7
* F. Carotta, ''War Jesus Caesar? 2000 Jahre Anbetung einer Kopie.'' Goldmann, [[München]] 1999, ISBN 3-442-15051-5
* F. Carotta, ''Was Jezus Caesar? Over de Romeinse oorsprong van het christendom. Een onderzoek.'' Utjouwerij Aspekt b.v., Soesterberg novimber 2002, ISBN 90-5911-069-2
* F. Carotta, ''Jesus was Caesar. On the Julian Origin of Christianity. An Investigative Report.'' Utj. Aspekt b.v., [[Soesterberch]] 2005, ISBN 90-5911-396-9
* F. Carotta, ''War Jesus Caesar? Eine Suche nach dem römischen Ursprung des Christentums.'' Verlag Ludwig, [[Kiel]], july 2011, ISBN 978-3-937719-63-4
* F. Carotta, &quot;Christus ein Mythos?&quot;, review of G. Courtney (1992), Et tu, Judas? Then fall Jesus, Kirchzarten 2002
* F. Carotta, Jezus Christus = Julius Caesar — Theologen in verwarring (&quot;Tumult&quot;: lecture &amp; debate), Luterske Tsjerke, Utert, 11-28-2002
* F. Carotta, Il Cesare incognito – Da Divo Giulio a Gesù, (ferzje), Kirchzarten, maart 2002 
* F. Carotta, &quot;Da Divo Giulio a Gesù - con aspetti iconografici&quot;, Kirchzarten maart 2002
* F. Carotta with Rev. P. García González, Caesar on the cross. Passion before Easter, Auditorium Louis Hartlooper Complex, Utert, 03-20-2005
* F. Carotta met Eerwaarde P. García González, ''Caesar aan het kruis. Passie voor Pasen.'' Id. (Nederlânske oersetting) 
* F. Carotta, &quot;Sull'origine Giuliana del Christianesimo&quot;, Conferenza tenuta ad Offnadingen, maart 2005
* F. Carotta, ''Die Evangelien als diegetische Transposition: Eine mögliche Lösung der Aporie „Existierte Jesus?“'',  Complutense Universiteit, Escorial 2007 
* F. Carotta met Arne Eickenberg, ''Liberalia Tu Accusas! Restituting the Ancient Date of Caesar's Funeral'', Kirchzarten 2009 
* F. Carotta, Orpheos Bakkikos: ''The Missing Cross, Isidorianum, Centro de Estudios Teológicos de Sevilla, 2009, Nº 35 
* F. Carotta, 17 de Marzo -liberalia- Victoria de Munda Fundación de la Colonia Astigi, Funeral de Julio César, Écija (Spanje) maart 2010
* F. Carotta, Noche de San Juan, Colaboración: Arne Eickenberg y Daniel Mere, Conferencia Asociación Puerta del Agua, Aguilar de la Frontera. 23-24 juny 2010.
* P. García González, &quot;Contexto histórico y entendimiento entre confesiones religiosas&quot;, Rascafría 2006
* P. García González, &quot;Intereses, competencias y niveles de realidad. Diferentes lecturas de las historias de vida&quot;, Rascafría 2009
* T. Hendriks, ''Rouw en razernij om Caesar. De wraak van het volk voor een politieke moord zonder weerga.'' Utjouwerij Aspekt b.v., Soesterberg april 2008, ISBN 9789059112957

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [http://www.carotta.de Carotta syn webside]
* [http://www.vanfrieslandfilm.nl/pages/synopsis-short.html ''The Gospel of Caesar''], in dokufilm fan [[Jan van Friesland]] oer it ûndersyk fan Carotta (2008)
* [http://www.geschiedenisbeleven.nl/TV_Gids/1103-Het_evangelie_van_Caesar/] Útstjoering mist
* [http://www.dejister.wordpress.com] De Jister, blog oer it wurk fan Francesco Carotta
* [http://divusjulius.wordpress.com/]DIVVS ILIVS, ynternasjonaal blog oer it wurk fan Francesco Carotta
-----
&lt;references/&gt;
}}
{{DEFAULTSORT:Carotta, Francesco}}
[[Kategory:Italjaansk taalkundige]]
[[Kategory:Italjaansk skiedkundige]]
[[Kategory:Fenesiaansk persoan]]
[[Kategory:Skiednis fan it kristendom]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1946]]</text>
      <sha1>p93ajvx43fzlytk295nld0dv3gm2sw5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224030</id>
      <parentid>1224028</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T11:05:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20358-00</username>
        <id>57551</id>
      </contributor>
      <origin>1224030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26880" sha1="5ep1ds4ari1h06jorlsfqprgsh5sjgo" xml:space="preserve">{{Twifel}}
[[File:FrancescoCarotta.jpg|thumb|Francesco Carotta (2007)]]

[[Ofbyld:Francesco Carotta mei útjouwer Pierik 7.jpg|thumb|''Carotta, Kees Sluys (VPRO)) en syn útjouwer Pierik (Aspekt) (rj) nei ôfrin fan de premjêre Gospel of Caesar, Utert 2007'']]
[[Ofbyld:Francesco Carotta begjin lêzing 5-05.JPG|thumb|''begjin fan de lezing by Broese en Kemink yn Utert'']]
[[Ofbyld:Francesco Carotta ôfrin lêzing publyk 5-05.JPG|thumb|''ôfrin lêzing yn Utert'']]
'''Francesco Carotta''' ([[Feneetsje (stêd)|Feneetsje]], [[1946]]) is in [[Itaalje|Italjaanske]] eardere IT-ûndernimmer &lt;ref&gt; Carotta founded the IT company Legenda Informationssysteme, which specialized on OCR and EDP for press archives and documentation centers. In Paris he worked for Cora, a company specializing on linguistic technology and artificial intelligence. 
Cf.citizendium.org, Arne Eickenberg. &lt;/ref&gt;, publisist en yngenieur,&lt;ref&gt;Cf. Carotta's [http://carotta.de/subseite/autor.html vita].&lt;/ref&gt; en ek in ûnôfhinklik taalkundige en filosoof.&lt;ref&gt;Cf. {{aut|Maria Wyke}} 2007 ;''Caesar: A Life in Western Culture'' |isbn=978-1-86207-662-4 |publisher=Granta, Londen side 254.&lt;/ref&gt; Carotta is mei-oprjochter fan de Dútske krante ''[[die Tageszeitung]]''.&lt;ref&gt;&quot;Cham&quot;; Heide Platen, &quot;Die Legende von der taz aus dem ID&quot;, ''die tageszeitung'', 04-17-1984, side 5.&lt;/ref&gt; As auteur is er bekend wurden mei syn kontroversjele teory dat de teksten oer [[Jezus (tradisjoneel-kristlik)|Jezus fan Nazaret]] ôfkomstich binne út de boarnen oer [[Julius Caesar]].
Nei in stikmannich publikaasjes yn blêden en de kranten ''Stadtzeitung für Freiburg'' (april 1989) en ''die tageszeitung'' (Berlyn, 23-12-1991), publisearre Carotta syn fyzjes yn de boeken ''War Jesus Caesar? 2000 Jahre Anbetung einer Kopie'' (1999) en yn wittenskiplike tiidskriften sa as it Italjaanske Quaderni Di Storia, ''Il Cesare incognito - Da Divo Giulio a Gesù'' (2003).&lt;ref&gt;Francesco Carotta, &quot;Il Cesare incognito — Da Divo Giulio a Gesù&quot;, yn: Luciano Canfora (ed.), ''Quaderni di Storia'' 57, Milan 2003.&lt;/ref&gt; De teory waard ek oerset yn it Nederlânsk, Ingelsk en Spaansk.&lt;ref&gt;''Was Jezus Caesar? Over de Romeinse oorsprong van het Christendom. Een onderzoek'' (2002); ''Jesus was Caesar. On the Julian Origin of Christianity'' (2005). Jan van Friesland (letter haadredakteur by [[Omrop Fryslân]]) makke in dokumintêre oer Carotta syn ûndersyk: ''It Evangeelje fan Caesar'' (2008).&lt;/ref&gt;

== Diegetyske transposysje ==
Nei it fergelykjen fan de ferslaggen oer [[Julius Caesar]] (± 100 f.Kr. - 44 f.Kr.) en de [[Romeinske Boargerkriich]] fan de histoarisy [[Libbens fan de Tolve Caesars|Suetonius]], [[Appianus]], [[Kassius Dio]] en [[Plutarchus]] mei it [[Evangeelje fan Markus]], kaam Carotta ta de konlúzje dat Markus syn ferhaal oer [[Jezus (tradisjoneel-kristlik)|Jezus]] basearre wie op de [[Divus Iulius]]-kultus, de kultus fan de [[fergoading|fergoade]] [[Julius Caesar]]. Carotta wol hawwe dat it [[Evangeelje fan Markus]] it ferhaal is fan de Romeinske boargeroarloch fan Caesar's oerstekken fan de [[Rubikon]] oant syn dea, begraffenis en de ein fan de republyk, yn in ferbastere foarm fannijs beskriuwt; Jezus syn libben en ferkundiging fan syn doop yn de Jordaan oant syn fêstnimming, [[Krusiging fan Jezus|krusiging]] en [[Opstanning fan Jezus|opstanning]] as parallel fan Ceasars lêste jierren. &lt;ref&gt; Carotta ferwiist nei de teolooch Ethelbert Stauffer dy't selde skaaimerken sjocht tussen beide lijensskiednissen fan Caesar en Kristus. [http://nl.wikipedia.org/wiki/Ethelbert_Stauffer] &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; http://en.wikipedia.org/wiki/Ethelbert_Stauffer &lt;/ref&gt; Carotta brûkt foar de ferklearring fan it ûntstean fan it evangeelje in term fan [[Gérard Genette]],&lt;ref&gt;Gérard Genette, ''Palimpsestes: La littérature au second degré'', Paris 1982&lt;/ref&gt;, ''[[diegesis|diegetyske]] transposysje'' (it op’en nij ferheljen fan in ferhaal yn in oare romtlike en/of tiid kontekst); it nije ier-kristlike ferhaal oer Jezus mei tekstferoarings dat him yn in oar gebiet ôfspilet, soe ûntstien wêze troch in proses fan kopiëarflaters, ferkeard oersette wurden, foute útlis fan wurden en oanpassings en redaksje yn in oare kulturele kontekst om politike redenen. De úteinlike foarm fan de nije religy, dy’t de Juliaanske kultus fannijs útlizze moast mei as doel dat dy de Flaviaanske polityk, benammen foar Palestina, fertuten dwaan soe, waard ynfierd ûnder [[Fespasianus]] en de histoarikus [[Flavius Josephus]], waans ''vita'' ek de basis foarme foar it libbensferhaal fan de apostel Paulus sa’t dat ferhelle wurdt yn Hannelingen fan de Apostels, haadstik 2. Neffens  Carotta is Jezus dêrom de Divus Iulius fan de Flaviaanske dynasty ([[69]] – [[96]]). Benammen de Flaviaan keizer [[Konstantyn de Grutte]], dy’t it Kristendom foar syn ryk omearme, soe him tige bewust west hawwe fan it strategysk potinsjeel fan de Julius-kultus yn de nije foarm. Carotta sjocht in kontinuïteit fan de Divus Julius kultus, wêrby't de Romeinske oarsprong ferklearjend is &lt;ref&gt;http://www.carotta.de/subseite/texte/articula/Escorial_en.pdf &lt;/ref&gt; foar sawol de teksten fan it Nije Testamint as foar de tradysje &lt;ref&gt;http://www.carotta.de/subseite/events/lhc_nl.html&lt;/ref&gt;, liturgy en ikonografy &lt;ref&gt; http://www.carotta.de/subseite/texte/articula/Orpheos_Bakkikos_en.pdf &lt;/ref&gt;fan it lettere Kristendom. 

== Breder perspektyf ==
Yn 2008 sette Carotta syn teory yn in breder perspektyf troch in relaasje te lizzen mei it saneamde amulet Orpheos Bakkikos, dat oant no ta fraachtekens oprôp wat echtens onbelanget. Yn in artikel foar de teologyske akademy fan it aartsdiocees fan Sevilla leinen taalkundige Carotta en histoarikus Arne Eickenberg nije arguminten op it kleed troch oan te toanen dat dit amulet te dwaan hat mei Caesar syn kremaasje. &lt;ref&gt;http://www.carotta.de/subseite/texte/articula/Orfeo_Baquico.pdf &lt;/ref&gt;
Eickenberg ferdjippe de teory fan Carotta troch oan te toanen dat der grutte oerienkomsten besteane tusken de frjemde natuerferskynsels by de krúsiging yn it ferhaal oer Jezus en de neisleep by de dea fan 
Caesar. &lt;ref&gt; http://divusjulius.wordpress.com/2010/04/01/darknesshour6&lt;/ref&gt; De Utertske oersetter en undersiker fan it wurk fan Carotta, Tommie Hendriks &lt;ref&gt;http://www.linkedin.com/pub/tommie-hendriks/a/134/7a0 &lt;/ref&gt;, beskreau op grûn fan de boarnen de trije dagen fan rou en lulkens nei Caesar syn dea. &lt;ref&gt;http://tommiehendriks.wordpress.com/tag/rouw-en-razernij-om-caesar&lt;/ref&gt;
Earder seach de teolooch Ethelbert Stauffer in relaasje tusken de kristlike tradysje en de dea fan Caesar:
'It Romeinske folk ferhearlike de deade Caesar yn in unike passy-liturgy, dy't de âlde easterske kleilieten foar de dea fan 'e grutte goaden fan' e segen echoet, en in protte fan dy motiven litte in ferrassend ferbân sjen mei de Goedfreedliturgy fan 'e Roomske mis. 'Dy't ik rêden haw, hawwe my slein', songen se yn 'e namme fan 'e fermoarde. En Antonius ferklearre foar de timpel fan Fenus, dêr't it lichem fan de soan fan 'e goadinne yn lei: 'Wierlik kin de man net fan dizze wrâld wêze waans wurk wie om te rêden wêr't immen rêden wurde moast.' &lt;ref&gt; https://dejister.wordpress.com/about/&lt;/ref&gt;
Ek de klassikus Juan Alberto Humanes sjocht oerienkomsten tussen de kremaasje fan Caesar en krusiging fan Kristus. 
De taalkundigen Subba Raju en Bh.V.N. Lakshmi konkludeare dat persoanen en plakken yn beide tekstgroepen deselde funksje hawwe. &lt;ref&gt; https://www.academia.edu/28010044/LITERATURE_TO_RELIGION_AND_RELIGION_TO_LITERATURE_CHANGING_COLOURS_OF_THE_BIBLE&lt;/ref&gt;
Neffens Carotta is de historyske persoan fan Fulvia verburgen efter Maria Magdalena. Fulvia, as frou fan Markus Antonius, hie in wichtige rol yn de dagen nei de dea fan Caesar, sa as Maria Magdalena yn it Kristusferhaal. 
&lt;ref&gt; Fulvia—the creator of the Good Friday liturgy? The second consequence is that with the determination of Caesar’s funeral day, the authorship of the Christian Good Friday liturgy is definite as well. In fact, during the 1950’s, the theologian Ethelbert Stauffer recognized Caesar’s funeral ritual as a unique passion liturgy, later found in the Roman Good Friday liturgy.12 As we have seen, the staging of Caesar’s funeral has to be attributed to Fulvia,13 then the wife of Antonius. Antonius held the eulogy, and Fulvia had Caesar’s bloodstained garments,14 and even his bloody, defiled corpse on display for the people, using an effigy fastened to a cross- shaped tropaeum raised above the bier.15 This incited the people to revolt and thus, we thank Fulvia for the original performance of Easter, as it is reflected in Christian Easter, i. e. the most important, and for a long time, only Christian celebration.  https://carotta.de/subseite/texte/articula/Fulvia_en.pdf&lt;/ref&gt; 
Njonken djipgeand taalkundig ûndersyk hat Carotta ek op it mêd fan archeology en numismatika de teorie fierder 
útwreide.&lt;ref&gt;https://carotta.de/subseite/texte/articula/Sulla_postura_del_Cesare_Tuscolo.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://carotta.de/subseite/texte/articula/CesareTuscolo_CorriereDelTicino_nl.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://carotta.de/subseite/texte/articula/Briefe_ErikaSimon.pdf&lt;/ref&gt;

== 666: kaai ta ûntslúting fan de Iepenbiering fan Jehannes ==
Carotta stelt dat de eardere ynterpretaasjes fan it getal 666, it teken fan it beest yn de [[Iepenbiering fan Jehannes]] dy't ferwize soenen nei lettere Romeinske keizers as [[Nero]] of [[Domitianus]], achterhelle binne. Neffens him sit efter 666 [[Kleopatra VII|Kleopatra]], de keninginne fan it keninkryk Egypte. Trije sifers yn de boarnen ferwize alinnich nei har: 

1. ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Θ(εα) = 616

2. ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Θ(εα) N(εωτερα) = 666

3. ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Θ(εα) N(εωτερα) = 665 
&lt;ref&gt;https://carotta.de/subseite/texte/articula/Apokalypse_de.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://studiewinkel.nl/product/9789464872408/666-Die-Offenbarung-des-Johannes-als-Verklarung-der-Taten-Octavians&lt;/ref&gt;

De Apokalyps fan Jehannes is in diegetyske transposysje fan 'e dieden fan' e jonge en nije Caesar, Octavianus. It is syn iepenbiering, syn propaganda foar de slach by Filippi, syn syktocht nei de erkenning, de oarloch tsjin Kleopatra en Antonius en de oprjochting fan Nicopolis, 'it nije Jeruzalim'. Sjoch it fraachpetear mei Jan van Friesland (2026) &lt;ref&gt;https://dejister.wordpress.com/2026/01/12/666&lt;/ref&gt; De ferneamde ensyklopedie Treccani.it akseptearre de kombinaasje Cleopatra = 666 as in jildende ferklearring.

Carotta heakket ek oan by Jean-François Champollion, de ûntsjifferer fan de hiëroglyfen﻿. Hy sjocht yn de hiëroglyfen fan Cleopatra har kartouche in religieuze en dynastike boadskip: sy is de nije Isis, de mem dy’t oan ’e fergoade Caesar de godlike soan berne hat — krekt sa’t, yn ’e Romeinske symbolyk, Venus Genetrix de mem wie fan Aeneas en de foarâldlike line fan hearskers.

== Reaksjes ==
Nei in earste positive besprekking yn de útstjoering fan ''Buitenhof'' fan 1 desimber 2002 &lt;ref&gt;http://www.vpro.nl/programma/buitenhof/afleveringen/8881570/items/9609239/&lt;/ref&gt; neamde rjochtsgelearde, humanist en publisist [[Paul Cliteur]] it boek yn it programma NOVA fan 23 desimber 2002 in &quot;ontdekking die gelijk staat aan de denkbeelden van Darwin en Galileo en die de hele cultuurgeschiedenis omver gooit&quot;.&lt;ref&gt;http://www.carotta.de/subseite/echo/novatv.html&lt;/ref&gt; Willem Dijkhuis skreau:&quot; een perspektief op het Europees erfgoed dat na lezing in het geheugen gegrift blijft.&quot; &lt;ref&gt;http://www.carotta.de/subseite/echo/hfd.html&lt;/ref&gt; De Spaanske preester Pedro García González skreau: 'To my astonishment, the Passion and the whole Gospel had a truly Roman context, and they do lead back to Julius Caesar.’ &lt;ref&gt;[http://www.carotta.de]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; De Dútsk-Portugeeske preester José Cabral haldt in mooglikheid iepen mar hat betingsten. Rev. José Cabral, dialog with Francesco Carotta in: Jan van Friesland, The Gospel of Caesar, documentary film, 2008, TC 01:41:11–01:42:22: &quot;It's self-evident that there was no room for the sheep, but only for the ass and the ox, when they came at night to be fed. I don't quite believe that it has something to do with Augustus, but it could be possible. But then you must keep a very strong faith in the child.&quot; &lt;/ref&gt; De [[Leien]]ske rjochtsfilosoof [[Andreas Kinneging]] neamde Carotta's boek op 24 desimber 2002 'it boek fan it jier 2002'. &lt;ref&gt; http://www.carotta.de/subseite/echo/journaal.html &lt;/ref&gt; Neffens nijtestamintikus Henk Jan de Jonge bringt it boek ''niets dan klinkklare nonsens, ongefundeerde speculaties op basis van toevallige overeenkomsten tussen de weergaven van het leven van Julius Caesar en Jezus''.&lt;ref&gt;[http://www.leidenuniv.nl/mare/2003/19/10.html ''Jezus Christus, alias Julius Caesar'', Hans Ariëns, MARE 19, 6 febrewaris 2003]&lt;/ref&gt; Yn it blêd T.F. skriuwt De Jonge: ''De theorie van Carotta roept veel meer problemen op dan de theorie die Marcus terugvoert op oudere traditie aangaande een historische persoon Jezus. Carotta stelt ons constant voor nieuwe complicaties, die dan weer nieuwe hypothesen vereisen.'' &lt;ref&gt;[http://www.carotta.de/subseite/echo/tf.html ''Carotta over Marcus en Jezus'', H.J. de Jonge yn T.F. – blêd fan de fakulteit fan de godgeleardheid fan Universiteit Leien 35.2 (jannewaris 2004) s. 3-13. &lt;/ref&gt; [[Henk Versnel]], âldhistoarikus kwalifisearre it mei 'Dit is in samling apekoal'. &lt;ref&gt;[http://www.leidenuniv.nl/mare/2003/19/10.html ''Jezus Christus, alias Julius Caesar'', Hans Ariëns, MARE 19, 6 febrewaris 2003]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;http://www.mareonline.nl/2003/21/brieven.html&lt;/ref&gt; 
De Nederlânske oersetter fan Carotta, de eksperiminteel psycholooch [[Tommie Hendriks]] beskreau yn in wiidweidich artikel de nuveraardige ûntfangst fan de teory yn Nederlân.&lt;ref&gt;[http://www.carotta.de/subseite/echo/dzh.html ''Was Jezus Caesar? – Receptie van een historische These'', Tommie Hendriks, yn: De Zwarte Hand, Utjouwerij Aspekt – Nû. 1 · 2004 – s. 119-157]&lt;/ref&gt; Fierders skreau Hendriks in monografy dêr't er sjen  lit dat Caesar op 17 maart 44 f.Kr. – ''tertia die'' – byset is, in ekstra bewiis foar Carotta’s syn teory.&lt;ref&gt;http://tommiehendriks.files.wordpress.com/2010/01/rr-recensie-tijdschrift-voor-geschiedenisx6.pdf Sjoch ek  literatuerlist.&lt;/ref&gt; De klassyk histoarikus Anton van Hooff kwalifisearre de teory fan Carotta as 'ateïstysk byleauwe' en pseudowittenskip.&lt;ref&gt;[http://www.skepsis.nl/carotta.html ''Atheïstisch bijgeloof'', Anton van Hooff; útj. [[Skepter]] 15 desimber 2002 (mei neiskrift 4 novimber 2007)&lt;/ref&gt; Histoarikus Thomas von der Dunk skreau: 'It klinkt hiel frjemd yn de earen, mar Carotta hat foar dizze stelling tal fan bewiizen.' &lt;ref&gt;[http://www.carotta.de/subseite/echo/vn.html&lt;/ref&gt;De linguïst Fotis Kavoukopoulos sprekt oer de teory fan Carotta as 'a paradigm shift in the history of religion.' &lt;ref&gt; [Het evangelie van Caesar, tiidkoade:/tc 00:28:55:15 00:29:00:01]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.carotta.de/esub/preface.html,&lt;/ref&gt;De Nederlânske programmamakker [[Jan van Friesland]] makke in dokumintêre oer Francesco Carotta's teory dat Jezus feitlik Caesar wie. Op 2 novimber 2007 wie de premiêre yn Utert fan 'Het evangelie van Caesar-zoektocht naar de ware Christus'.&lt;ref&gt;http://www.vanfrieslandfilm.nl/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://divusjulius.wordpress.com/goc/&lt;/ref&gt; Yn de dokumintêre seit de Spaanske kultureel-antropolooch Francisco Rodríguez Pascual de teory fan Carotta &quot;mooglik&quot; en dêrom fan belang as wurkhypoteze.&lt;ref&gt;http://www.vanfrieslandfilm.nl, 2008, TC 01:08:34–01:09:00: ''&quot;There was the cult of the sole highest God Jupiter, and then of [Divus] Julius. Therefore [your theory] is possible, and this is your task as researchers. This is very important as a working hypothesis. It closes a gap that has never been heuristically investigated from this angle.&quot;''&lt;/ref&gt; De Nederlânske klassikus en Plutarchusoersetter Gerard Janssen (ferbûn oan it [[Steedlik Gymnasium Ljouwert|Piter Jelles gymnasium]] yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]) beskôget it wurk as in teory fan belang dy't in yngeande wittenskiplike diskusje wurdich is.&lt;ref&gt;Sjoch syn ynlieding op Plutarchus syn ''Caesar'': Plutarchus ''Biografieën I: Demosthenes, Cicero, Alexander, Caesar'', Ljouwert 2006.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; The Gospel of Caesar /tc 00:51:25:11 00:51:30:08 Janssen: 'I don't think that the great mass of people see anything merciful in Caesar. Well, of course people say that he was a ruthless dictator. We only know Caesar from sources, in which he doesn't appear as benefactor or healer. It's logical that we think of him in old categories, so it's hard to realize that Jesus is connected to Caesar, the great, victorious general. People rather tend to remain stuck inside their old familiar boundaries.' &lt;/ref&gt; 
Klassikus Matthew Kruebbe skreau: 'Given the fact that Christianity arose from Judaism at a time when Jews were hostile to Rome and familiar with all of these stories told by Romans, the similarities are far too great for the similarities between Roman and Christian stories to be merely coincidental.  An overview gives one the impression that the creators of Christianity were copying and modifying Roman stories as they created their own literature about Jesus.' &lt;ref&gt;https://sites.google.com/site/investigatingchristianity/home/caesar-and-christ&lt;/ref&gt; 
Maria Wyke beskôget, yn har Caesarbiografy fan 2007, de troch Carotta oandroegen parallellen tusken Caesar en Jezus as ''&quot;generalisearjend en faak oerflakkich&quot;'', nettsjinsteande harren detailleardheid en ferantwurding sûnder ein.&quot; Pieter Steinz sei oer Wyke har sizzen oer Carotta yn de NRC: ''Wyke laat de belachelijkheid van Carotta’s these mooi zien (door zijn argumenten alleen maar te citeren), maar verbindt er een mooie conclusie aan. Vroeger, schrijft ze, werden Caesar en Jezus met elkaar vergeleken om de opmars van de christelijke heilsleer of het &quot;droit divin&quot; te ondersteunen. Tegenwoordig worden de parallellen juist getrokken om de goddelijkheid en de historiciteit van Jezus te ondermijnen. Wyke: ‘Caesar is niet langer de schaduw van Christus, maar Christus is de schaduw van Caesar.’''&lt;ref&gt;http://www.nrcboeken.nl/recensie/ieder-tijdvak-omgeeft-de-beroemdste-aller-romeinen-met-zijn-eigen-mythes&lt;/ref&gt; Sir Peter Stothard skreau dat de teory tige de oandacht fertsjinnet. &lt;ref&gt;http://timescolumns.typepad.com/stothard/2008/08/christ-was-juli.html&lt;/ref&gt;
De Spaanske filolooch en nij testamintikus Antonio Piñero &lt;ref&gt; http://it.wikipedia.org/wiki/Luciano_Canfora &lt;/ref&gt; skreau dat Carotta syn teory oer in diegetyske transposysje fan it Evangeelje ien fan de meast yngenieuze benaderingen is as it giet oer it fraachstik fan de histoaryske Kristus. &lt;ref&gt;Antonio Piñero, &quot;A modo de síntesis parcial y conclusiones&quot;, in: A. Piñero (ed.), ¿Existió Jesús realmente?, Madrid 2008, side 345 sq. &quot;The Spanish philologist Antonio Piñero wrote that Carotta's reading of the Gospel as a diegetic transposition was one of the most remarkable and ingenious exercises he had read about the problem of Jesus' historicity, but also noted the complexity of his proposal as a possible problem. &quot;http://en.wikipedia.org/wiki/Francesco_Carotta. Catholic priest José Cabral believed that it could be possible that the Nativity originates from the legends and historical accounts about the birth of emperor Augustus, but stated that it could be countered by a strong faith. &lt;/ref&gt; Filolooch en Caesarbiograaf Luciano Canfora &lt;ref&gt;http://it.wikipedia.org/wiki/Luciano_Canfora &lt;/ref&gt; fynt it wurk fan Carotta 'orizjineel' en komt mei in wichtige oare oerienkomst op 'e hispel: Caesar en Kristus ûntkomme mar amper oan de ûntearing fan harren lichem. &lt;ref&gt;http://archiviostorico.corriere.it/2008/novembre/02/Quando_tiranno_finiva_nel_Tevere_co_9_081102040.shtml&lt;/ref&gt; Archeologe Erika Simon &lt;ref&gt;http://de.wikipedia.org/wiki/Erika_Simon &lt;/ref&gt; sprekt fan oerienkomsten dy't net earder sa besjoen binne. &lt;ref&gt; &quot;Das vorliegende Buch knüpft an diese Tatsache an, geht aber weiter und deckt neue, bisher nie so gesehene Zusammenhänge auf.&quot; Foarwurd Was Jesus Caesar?&lt;/ref&gt;
Wim de Ridder sei yn syn ynaugurele rede dat minsken sels mei dizze teory harren takomst ferkenne wolle. &lt;ref&gt;‘When Francesco Carotta asks if Julius Caesar and Jesus Christ are the same person, a question which is rhetorical to him, he participates in the development of normative future models which the elite of church and state considers undesirable, but for the average citizen who wants to explore his own future himself, this is experienced as inspirational.’ –  Inaugural Address Faculty of Future Studies, University of Twente –&lt;/ref&gt;J. Kleisen skreau dat Carotta mei in hiele protte arguminten komt wer at de lêzer sels mar syn of har gewicht oan jaan moat. &lt;ref&gt; http://www.carotta.de/subseite/echo/nbd.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Sjoch ek: http://divusjulius.wordpress.com/reception&lt;/ref&gt;
Peter Köhler pleatst de teory fan Carotta yn in bredere kontekst fan religieuze mytefoarming en fergeliket it ferskynsel fan 'e fergodliking fan lieders mei âldere en oare foarbylden út 'e âldheid, lykas Gilgamesj, Pythagoras en Plato, dy't ek wol oansjoen waarden as &quot;soan fan God&quot;. Hy beklammet dat it kristendom fan it begjin ôf te lijen hat oan in gebrek oan hurd histoarysk bewiis foar it bestean fan Jezus, wêrtroch't romte is foar alternative ferklearrings lykas dy fan Carotta. &lt;ref&gt;https://dejister.wordpress.com/2025/06/10/wat-schrijft-peter-kohler-over-francesco-carotta&lt;/ref&gt;
Alban Bonilla skreau yn in filosofysk en religieus artikel dat de tradisjonele assosjaasje fan it getal 666 mei it kwea of ​​de duvel, sa't bekend is út it Boek Iepenbiering, ûnderwurpen is oan ferskate ynterpretaasjes. Bonilla neamt ûnder oaren de bekende teory dat 666 ferwiist nei de Romeinske keizer Nero, mar ferwiist ek eksplisyt nei de taalkundige teory fan Francesco Carotta, dy't stelt dat it getal 666 eins ferwiist nei Kleopatra. &lt;ref&gt;https://alfayaracuy.net/contenido/16655/por-que-el-666-es-el-numero-del-demonio&lt;/ref&gt;

De Nederlânske wiskundige Thomas Colignatus sprekt oer in ynspirearjende diskusje by it ûntsiferjen fan it 'nûmer fan it bist' troch Carotta dat nei Kleopatra liedt. Hy brocht it ûnderwerp nei in ynternasjonaal wiskundeplatfoarm. Hy skreau:
‘Theologian Ethelbert Stauffer (1902-1979) denounced the eternal damnation of hell, and he allowed all people a purgatory so that all souls could be saved for heaven. Scholarly correct is his discovery:‘He showed that the Easter liturgy does not follow the Gospel but the funerary ritual of Julius Caesar […] and that the Clementia Caesaris was the pre-Christian forerunner of Christ's forgiveness.’ Francesco Carotta shows that the Divus Iulius and
Roman divine emperor cult was turned into Christianity.’ &lt;ref&gt;https://community.wolfram.com/groups/-/m/t/2653935&lt;/ref&gt; en
&lt;ref&gt;https://thomascool.eu/Papers/BHSWC/Boycott-Holland-Solve-2025-world-crisis.pdf&lt;/ref&gt;


Jan van Friesland moete by it meitsjen fan syn dokumintêre The Gospel of Caesar ûnbegryp en tsjinwurking troch wittenskippers. &lt;ref&gt; https://www.nederlandseboekengids.com/wp-content/uploads/2017/03/Ingezonden-brieven-ABG69.pdf&lt;/ref&gt;	
&lt;ref&gt;https://dejister.wordpress.com/is-wetenschap-een-mening/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://www.scribd.com/doc/6735518/JAN-VAN-FRIESLAND-CONTRA-ANTON-VAN-HOOFF&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://carotta.de/subseite/echo/dzh.html&lt;/ref&gt;

== Literatuer ==
* F. Carotta, &quot;Verkündigung: Caesars Kreuzigung — Das Evangelium nach Kleopatra&quot;, in: Cam (ed.), Memoria 2090 — Kalenden und Iden, Freiburch 1989 ISBN 3-926023-76-7
* F. Carotta, ''War Jesus Caesar? 2000 Jahre Anbetung einer Kopie.'' Goldmann, [[München]] 1999, ISBN 3-442-15051-5
* F. Carotta, ''Was Jezus Caesar? Over de Romeinse oorsprong van het christendom. Een onderzoek.'' Utjouwerij Aspekt b.v., Soesterberg novimber 2002, ISBN 90-5911-069-2
* F. Carotta, ''Jesus was Caesar. On the Julian Origin of Christianity. An Investigative Report.'' Utj. Aspekt b.v., [[Soesterberch]] 2005, ISBN 90-5911-396-9
* F. Carotta, ''War Jesus Caesar? Eine Suche nach dem römischen Ursprung des Christentums.'' Verlag Ludwig, [[Kiel]], july 2011, ISBN 978-3-937719-63-4
* F. Carotta, &quot;Christus ein Mythos?&quot;, review of G. Courtney (1992), Et tu, Judas? Then fall Jesus, Kirchzarten 2002
* F. Carotta, Jezus Christus = Julius Caesar — Theologen in verwarring (&quot;Tumult&quot;: lecture &amp; debate), Luterske Tsjerke, Utert, 11-28-2002
* F. Carotta, Il Cesare incognito – Da Divo Giulio a Gesù, (ferzje), Kirchzarten, maart 2002 
* F. Carotta, &quot;Da Divo Giulio a Gesù - con aspetti iconografici&quot;, Kirchzarten maart 2002
* F. Carotta with Rev. P. García González, Caesar on the cross. Passion before Easter, Auditorium Louis Hartlooper Complex, Utert, 03-20-2005
* F. Carotta met Eerwaarde P. García González, ''Caesar aan het kruis. Passie voor Pasen.'' Id. (Nederlânske oersetting) 
* F. Carotta, &quot;Sull'origine Giuliana del Christianesimo&quot;, Conferenza tenuta ad Offnadingen, maart 2005
* F. Carotta, ''Die Evangelien als diegetische Transposition: Eine mögliche Lösung der Aporie „Existierte Jesus?“'',  Complutense Universiteit, Escorial 2007 
* F. Carotta met Arne Eickenberg, ''Liberalia Tu Accusas! Restituting the Ancient Date of Caesar's Funeral'', Kirchzarten 2009 
* F. Carotta, Orpheos Bakkikos: ''The Missing Cross, Isidorianum, Centro de Estudios Teológicos de Sevilla, 2009, Nº 35 
* F. Carotta, 17 de Marzo -liberalia- Victoria de Munda Fundación de la Colonia Astigi, Funeral de Julio César, Écija (Spanje) maart 2010
* F. Carotta, Noche de San Juan, Colaboración: Arne Eickenberg y Daniel Mere, Conferencia Asociación Puerta del Agua, Aguilar de la Frontera. 23-24 juny 2010.
* P. García González, &quot;Contexto histórico y entendimiento entre confesiones religiosas&quot;, Rascafría 2006
* P. García González, &quot;Intereses, competencias y niveles de realidad. Diferentes lecturas de las historias de vida&quot;, Rascafría 2009
* T. Hendriks, ''Rouw en razernij om Caesar. De wraak van het volk voor een politieke moord zonder weerga.'' Utjouwerij Aspekt b.v., Soesterberg april 2008, ISBN 9789059112957

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [http://www.carotta.de Carotta syn webside]
* [http://www.vanfrieslandfilm.nl/pages/synopsis-short.html ''The Gospel of Caesar''], in dokufilm fan [[Jan van Friesland]] oer it ûndersyk fan Carotta (2008)
* [http://www.geschiedenisbeleven.nl/TV_Gids/1103-Het_evangelie_van_Caesar/] Útstjoering mist
* [http://www.dejister.wordpress.com] De Jister, blog oer it wurk fan Francesco Carotta
* [http://divusjulius.wordpress.com/]DIVVS ILIVS, ynternasjonaal blog oer it wurk fan Francesco Carotta
-----
&lt;references/&gt;
}}
{{DEFAULTSORT:Carotta, Francesco}}
[[Kategory:Italjaansk taalkundige]]
[[Kategory:Italjaansk skiedkundige]]
[[Kategory:Fenesiaansk persoan]]
[[Kategory:Skiednis fan it kristendom]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1946]]</text>
      <sha1>5ep1ds4ari1h06jorlsfqprgsh5sjgo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224031</id>
      <parentid>1224030</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T11:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20358-00</username>
        <id>57551</id>
      </contributor>
      <origin>1224031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26880" sha1="t2jc06zm5b9b56knz4f4jz0w42t2af6" xml:space="preserve">{{Twifel}}
[[File:FrancescoCarotta.jpg|thumb|Francesco Carotta (2007)]]

[[Ofbyld:Francesco Carotta mei útjouwer Pierik 7.jpg|thumb|''Carotta, Kees Sluys (VPRO)) en syn útjouwer Pierik (Aspekt) (rj) nei ôfrin fan de premjêre Gospel of Caesar, Utert 2007'']]
[[Ofbyld:Francesco Carotta begjin lêzing 5-05.JPG|thumb|''begjin fan de lezing by Broese en Kemink yn Utert'']]
[[Ofbyld:Francesco Carotta ôfrin lêzing publyk 5-05.JPG|thumb|''ôfrin lêzing yn Utert'']]
'''Francesco Carotta''' ([[Feneetsje (stêd)|Feneetsje]], [[1946]]) is in [[Itaalje|Italjaanske]] eardere IT-ûndernimmer &lt;ref&gt; Carotta founded the IT company Legenda Informationssysteme, which specialized on OCR and EDP for press archives and documentation centers. In Paris he worked for Cora, a company specializing on linguistic technology and artificial intelligence. 
Cf.citizendium.org, Arne Eickenberg. &lt;/ref&gt;, publisist en yngenieur,&lt;ref&gt;Cf. Carotta's [http://carotta.de/subseite/autor.html vita].&lt;/ref&gt; en ek in ûnôfhinklik taalkundige en filosoof.&lt;ref&gt;Cf. {{aut|Maria Wyke}} 2007 ;''Caesar: A Life in Western Culture'' |isbn=978-1-86207-662-4 |publisher=Granta, Londen side 254.&lt;/ref&gt; Carotta is mei-oprjochter fan de Dútske krante ''[[die Tageszeitung]]''.&lt;ref&gt;&quot;Cham&quot;; Heide Platen, &quot;Die Legende von der taz aus dem ID&quot;, ''die tageszeitung'', 04-17-1984, side 5.&lt;/ref&gt; As auteur is er bekend wurden mei syn kontroversjele teory dat de teksten oer [[Jezus (tradisjoneel-kristlik)|Jezus fan Nazaret]] ôfkomstich binne út de boarnen oer [[Julius Caesar]].
Nei in stikmannich publikaasjes yn blêden en de kranten ''Stadtzeitung für Freiburg'' (april 1989) en ''die tageszeitung'' (Berlyn, 23-12-1991), publisearre Carotta syn fyzjes yn de boeken ''War Jesus Caesar? 2000 Jahre Anbetung einer Kopie'' (1999) en yn wittenskiplike tiidskriften sa as it Italjaanske Quaderni Di Storia, ''Il Cesare incognito - Da Divo Giulio a Gesù'' (2003).&lt;ref&gt;Francesco Carotta, &quot;Il Cesare incognito — Da Divo Giulio a Gesù&quot;, yn: Luciano Canfora (ed.), ''Quaderni di Storia'' 57, Milan 2003.&lt;/ref&gt; De teory waard ek oerset yn it Nederlânsk, Ingelsk en Spaansk.&lt;ref&gt;''Was Jezus Caesar? Over de Romeinse oorsprong van het Christendom. Een onderzoek'' (2002); ''Jesus was Caesar. On the Julian Origin of Christianity'' (2005). Jan van Friesland (letter haadredakteur by [[Omrop Fryslân]]) makke in dokumintêre oer Carotta syn ûndersyk: ''It Evangeelje fan Caesar'' (2008).&lt;/ref&gt;

== Diegetyske transposysje ==
Nei it fergelykjen fan de ferslaggen oer [[Julius Caesar]] (± 100 f.Kr. - 44 f.Kr.) en de [[Romeinske Boargerkriich]] fan de histoarisy [[Libbens fan de Tolve Caesars|Suetonius]], [[Appianus]], [[Kassius Dio]] en [[Plutarchus]] mei it [[Evangeelje fan Markus]], kaam Carotta ta de konlúzje dat Markus syn ferhaal oer [[Jezus (tradisjoneel-kristlik)|Jezus]] basearre wie op de [[Divus Iulius]]-kultus, de kultus fan de [[fergoading|fergoade]] [[Julius Caesar]]. Carotta wol hawwe dat it [[Evangeelje fan Markus]] it ferhaal is fan de Romeinske boargeroarloch fan Caesar's oerstekken fan de [[Rubikon]] oant syn dea, begraffenis en de ein fan de republyk, yn in ferbastere foarm fannijs beskriuwt; Jezus syn libben en ferkundiging fan syn doop yn de Jordaan oant syn fêstnimming, [[Krusiging fan Jezus|krusiging]] en [[Opstanning fan Jezus|opstanning]] as parallel fan Ceasars lêste jierren. &lt;ref&gt; Carotta ferwiist nei de teolooch Ethelbert Stauffer dy't selde skaaimerken sjocht tussen beide lijensskiednissen fan Caesar en Kristus. [http://nl.wikipedia.org/wiki/Ethelbert_Stauffer] &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; http://en.wikipedia.org/wiki/Ethelbert_Stauffer &lt;/ref&gt; Carotta brûkt foar de ferklearring fan it ûntstean fan it evangeelje in term fan [[Gérard Genette]],&lt;ref&gt;Gérard Genette, ''Palimpsestes: La littérature au second degré'', Paris 1982&lt;/ref&gt;, ''[[diegesis|diegetyske]] transposysje'' (it op’en nij ferheljen fan in ferhaal yn in oare romtlike en/of tiid kontekst); it nije ier-kristlike ferhaal oer Jezus mei tekstferoarings dat him yn in oar gebiet ôfspilet, soe ûntstien wêze troch in proses fan kopiëarflaters, ferkeard oersette wurden, foute útlis fan wurden en oanpassings en redaksje yn in oare kulturele kontekst om politike redenen. De úteinlike foarm fan de nije religy, dy’t de Juliaanske kultus fannijs útlizze moast mei as doel dat dy de Flaviaanske polityk, benammen foar Palestina, fertuten dwaan soe, waard ynfierd ûnder [[Fespasianus]] en de histoarikus [[Flavius Josephus]], waans ''vita'' ek de basis foarme foar it libbensferhaal fan de apostel Paulus sa’t dat ferhelle wurdt yn Hannelingen fan de Apostels, haadstik 2. Neffens  Carotta is Jezus dêrom de Divus Iulius fan de Flaviaanske dynasty ([[69]] – [[96]]). Benammen de Flaviaan keizer [[Konstantyn de Grutte]], dy’t it Kristendom foar syn ryk omearme, soe him tige bewust west hawwe fan it strategysk potinsjeel fan de Julius-kultus yn de nije foarm. Carotta sjocht in kontinuïteit fan de Divus Julius kultus, wêrby't de Romeinske oarsprong ferklearjend is &lt;ref&gt;http://www.carotta.de/subseite/texte/articula/Escorial_en.pdf &lt;/ref&gt; foar sawol de teksten fan it Nije Testamint as foar de tradysje &lt;ref&gt;http://www.carotta.de/subseite/events/lhc_nl.html&lt;/ref&gt;, liturgy en ikonografy &lt;ref&gt; http://www.carotta.de/subseite/texte/articula/Orpheos_Bakkikos_en.pdf &lt;/ref&gt;fan it lettere Kristendom. 

== Breder perspektyf ==
Yn 2008 sette Carotta syn teory yn in breder perspektyf troch in relaasje te lizzen mei it saneamde amulet Orpheos Bakkikos, dat oant no ta fraachtekens oprôp wat echtens onbelanget. Yn in artikel foar de teologyske akademy fan it aartsdiocees fan Sevilla leinen taalkundige Carotta en histoarikus Arne Eickenberg nije arguminten op it kleed troch oan te toanen dat dit amulet te dwaan hat mei Caesar syn kremaasje. &lt;ref&gt;http://www.carotta.de/subseite/texte/articula/Orfeo_Baquico.pdf &lt;/ref&gt;
Eickenberg ferdjippe de teory fan Carotta troch oan te toanen dat der grutte oerienkomsten besteane tusken de frjemde natuerferskynsels by de krúsiging yn it ferhaal oer Jezus en de neisleep by de dea fan 
Caesar. &lt;ref&gt; http://divusjulius.wordpress.com/2010/04/01/darknesshour6&lt;/ref&gt; De Utertske oersetter en undersiker fan it wurk fan Carotta, Tommie Hendriks &lt;ref&gt;http://www.linkedin.com/pub/tommie-hendriks/a/134/7a0 &lt;/ref&gt;, beskreau op grûn fan de boarnen de trije dagen fan rou en lulkens nei Caesar syn dea. &lt;ref&gt;http://tommiehendriks.wordpress.com/tag/rouw-en-razernij-om-caesar&lt;/ref&gt;
Earder seach de teolooch Ethelbert Stauffer in relaasje tusken de kristlike tradysje en de dea fan Caesar:
'It Romeinske folk ferhearlike de deade Caesar yn in unike passy-liturgy, dy't de âlde easterske kleilieten foar de dea fan 'e grutte goaden fan' e segen echoet, en in protte fan dy motiven litte in ferrassend ferbân sjen mei de Goedfreedliturgy fan 'e Roomske mis. 'Dy't ik rêden haw, hawwe my slein', songen se yn 'e namme fan 'e fermoarde. En Antonius ferklearre foar de timpel fan Fenus, dêr't it lichem fan de soan fan 'e goadinne yn lei: 'Wierlik kin de man net fan dizze wrâld wêze waans wurk wie om te rêden wêr't immen rêden wurde moast.' &lt;ref&gt; https://dejister.wordpress.com/about/&lt;/ref&gt;
Ek de klassikus Juan Alberto Humanes sjocht oerienkomsten tussen de kremaasje fan Caesar en krusiging fan Kristus. 
De taalkundigen Subba Raju en Bh.V.N. Lakshmi konkludeare dat persoanen en plakken yn beide tekstgroepen deselde funksje hawwe. &lt;ref&gt; https://www.academia.edu/28010044/LITERATURE_TO_RELIGION_AND_RELIGION_TO_LITERATURE_CHANGING_COLOURS_OF_THE_BIBLE&lt;/ref&gt;
Neffens Carotta is de historyske persoan fan Fulvia verburgen efter Maria Magdalena. Fulvia, as frou fan Markus Antonius, hie in wichtige rol yn de dagen nei de dea fan Caesar, sa as Maria Magdalena yn it Kristusferhaal. 
&lt;ref&gt; Fulvia—the creator of the Good Friday liturgy? The second consequence is that with the determination of Caesar’s funeral day, the authorship of the Christian Good Friday liturgy is definite as well. In fact, during the 1950’s, the theologian Ethelbert Stauffer recognized Caesar’s funeral ritual as a unique passion liturgy, later found in the Roman Good Friday liturgy.12 As we have seen, the staging of Caesar’s funeral has to be attributed to Fulvia,13 then the wife of Antonius. Antonius held the eulogy, and Fulvia had Caesar’s bloodstained garments,14 and even his bloody, defiled corpse on display for the people, using an effigy fastened to a cross- shaped tropaeum raised above the bier.15 This incited the people to revolt and thus, we thank Fulvia for the original performance of Easter, as it is reflected in Christian Easter, i. e. the most important, and for a long time, only Christian celebration.  https://carotta.de/subseite/texte/articula/Fulvia_en.pdf&lt;/ref&gt; 
Njonken djipgeand taalkundig ûndersyk hat Carotta ek op it mêd fan archeology en numismatika de teorie fierder 
útwreide.&lt;ref&gt;https://carotta.de/subseite/texte/articula/Sulla_postura_del_Cesare_Tuscolo.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://carotta.de/subseite/texte/articula/CesareTuscolo_CorriereDelTicino_nl.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://carotta.de/subseite/texte/articula/Briefe_ErikaSimon.pdf&lt;/ref&gt;

== 666: kaai ta ûntslúting fan de Iepenbiering fan Jehannes ==
Carotta stelt dat de eardere ynterpretaasjes fan it getal 666, it teken fan it beest yn de [[Iepenbiering fan Jehannes]] dy't ferwize soenen nei lettere Romeinske keizers as [[Nero]] of [[Domitianus]], achterhelle binne. Neffens him sit efter 666 [[Kleopatra VII|Kleopatra]], de keninginne fan it keninkryk Egypte. Trije sifers yn de boarnen ferwize alinnich nei har: 

1. ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Θ(εα) = 616

2. ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Θ(εα) N(εωτερα) = 666

3. ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Θ(εα) N(εωτερα) = 665 
&lt;ref&gt;https://carotta.de/subseite/texte/articula/Apokalypse_de.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://studiewinkel.nl/product/9789464872408/666-Die-Offenbarung-des-Johannes-als-Verklarung-der-Taten-Octavians&lt;/ref&gt;

De Apokalyps fan Jehannes is in diegetyske transposysje fan 'e dieden fan' e jonge en nije Caesar, Octavianus. It is syn iepenbiering, syn propaganda foar de slach by Filippi, syn syktocht nei de erkenning, de oarloch tsjin Kleopatra en Antonius en de oprjochting fan Nicopolis, 'it nije Jeruzalim'. Sjoch it fraachpetear mei Jan van Friesland (2026) &lt;ref&gt;https://dejister.wordpress.com/2026/01/12/666&lt;/ref&gt; De ferneamde ensyklopedie Treccani.it akseptearre de kombinaasje Kleopatra = 666 as in jildende ferklearring.

Carotta heakket ek oan by Jean-François Champollion, de ûntsjifferer fan de hiëroglyfen﻿. Hy sjocht yn de hiëroglyfen fan Cleopatra har kartouche in religieuze en dynastike boadskip: sy is de nije Isis, de mem dy’t oan ’e fergoade Caesar de godlike soan berne hat — krekt sa’t, yn ’e Romeinske symbolyk, Venus Genetrix de mem wie fan Aeneas en de foarâldlike line fan hearskers.

== Reaksjes ==
Nei in earste positive besprekking yn de útstjoering fan ''Buitenhof'' fan 1 desimber 2002 &lt;ref&gt;http://www.vpro.nl/programma/buitenhof/afleveringen/8881570/items/9609239/&lt;/ref&gt; neamde rjochtsgelearde, humanist en publisist [[Paul Cliteur]] it boek yn it programma NOVA fan 23 desimber 2002 in &quot;ontdekking die gelijk staat aan de denkbeelden van Darwin en Galileo en die de hele cultuurgeschiedenis omver gooit&quot;.&lt;ref&gt;http://www.carotta.de/subseite/echo/novatv.html&lt;/ref&gt; Willem Dijkhuis skreau:&quot; een perspektief op het Europees erfgoed dat na lezing in het geheugen gegrift blijft.&quot; &lt;ref&gt;http://www.carotta.de/subseite/echo/hfd.html&lt;/ref&gt; De Spaanske preester Pedro García González skreau: 'To my astonishment, the Passion and the whole Gospel had a truly Roman context, and they do lead back to Julius Caesar.’ &lt;ref&gt;[http://www.carotta.de]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; De Dútsk-Portugeeske preester José Cabral haldt in mooglikheid iepen mar hat betingsten. Rev. José Cabral, dialog with Francesco Carotta in: Jan van Friesland, The Gospel of Caesar, documentary film, 2008, TC 01:41:11–01:42:22: &quot;It's self-evident that there was no room for the sheep, but only for the ass and the ox, when they came at night to be fed. I don't quite believe that it has something to do with Augustus, but it could be possible. But then you must keep a very strong faith in the child.&quot; &lt;/ref&gt; De [[Leien]]ske rjochtsfilosoof [[Andreas Kinneging]] neamde Carotta's boek op 24 desimber 2002 'it boek fan it jier 2002'. &lt;ref&gt; http://www.carotta.de/subseite/echo/journaal.html &lt;/ref&gt; Neffens nijtestamintikus Henk Jan de Jonge bringt it boek ''niets dan klinkklare nonsens, ongefundeerde speculaties op basis van toevallige overeenkomsten tussen de weergaven van het leven van Julius Caesar en Jezus''.&lt;ref&gt;[http://www.leidenuniv.nl/mare/2003/19/10.html ''Jezus Christus, alias Julius Caesar'', Hans Ariëns, MARE 19, 6 febrewaris 2003]&lt;/ref&gt; Yn it blêd T.F. skriuwt De Jonge: ''De theorie van Carotta roept veel meer problemen op dan de theorie die Marcus terugvoert op oudere traditie aangaande een historische persoon Jezus. Carotta stelt ons constant voor nieuwe complicaties, die dan weer nieuwe hypothesen vereisen.'' &lt;ref&gt;[http://www.carotta.de/subseite/echo/tf.html ''Carotta over Marcus en Jezus'', H.J. de Jonge yn T.F. – blêd fan de fakulteit fan de godgeleardheid fan Universiteit Leien 35.2 (jannewaris 2004) s. 3-13. &lt;/ref&gt; [[Henk Versnel]], âldhistoarikus kwalifisearre it mei 'Dit is in samling apekoal'. &lt;ref&gt;[http://www.leidenuniv.nl/mare/2003/19/10.html ''Jezus Christus, alias Julius Caesar'', Hans Ariëns, MARE 19, 6 febrewaris 2003]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;http://www.mareonline.nl/2003/21/brieven.html&lt;/ref&gt; 
De Nederlânske oersetter fan Carotta, de eksperiminteel psycholooch [[Tommie Hendriks]] beskreau yn in wiidweidich artikel de nuveraardige ûntfangst fan de teory yn Nederlân.&lt;ref&gt;[http://www.carotta.de/subseite/echo/dzh.html ''Was Jezus Caesar? – Receptie van een historische These'', Tommie Hendriks, yn: De Zwarte Hand, Utjouwerij Aspekt – Nû. 1 · 2004 – s. 119-157]&lt;/ref&gt; Fierders skreau Hendriks in monografy dêr't er sjen  lit dat Caesar op 17 maart 44 f.Kr. – ''tertia die'' – byset is, in ekstra bewiis foar Carotta’s syn teory.&lt;ref&gt;http://tommiehendriks.files.wordpress.com/2010/01/rr-recensie-tijdschrift-voor-geschiedenisx6.pdf Sjoch ek  literatuerlist.&lt;/ref&gt; De klassyk histoarikus Anton van Hooff kwalifisearre de teory fan Carotta as 'ateïstysk byleauwe' en pseudowittenskip.&lt;ref&gt;[http://www.skepsis.nl/carotta.html ''Atheïstisch bijgeloof'', Anton van Hooff; útj. [[Skepter]] 15 desimber 2002 (mei neiskrift 4 novimber 2007)&lt;/ref&gt; Histoarikus Thomas von der Dunk skreau: 'It klinkt hiel frjemd yn de earen, mar Carotta hat foar dizze stelling tal fan bewiizen.' &lt;ref&gt;[http://www.carotta.de/subseite/echo/vn.html&lt;/ref&gt;De linguïst Fotis Kavoukopoulos sprekt oer de teory fan Carotta as 'a paradigm shift in the history of religion.' &lt;ref&gt; [Het evangelie van Caesar, tiidkoade:/tc 00:28:55:15 00:29:00:01]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.carotta.de/esub/preface.html,&lt;/ref&gt;De Nederlânske programmamakker [[Jan van Friesland]] makke in dokumintêre oer Francesco Carotta's teory dat Jezus feitlik Caesar wie. Op 2 novimber 2007 wie de premiêre yn Utert fan 'Het evangelie van Caesar-zoektocht naar de ware Christus'.&lt;ref&gt;http://www.vanfrieslandfilm.nl/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://divusjulius.wordpress.com/goc/&lt;/ref&gt; Yn de dokumintêre seit de Spaanske kultureel-antropolooch Francisco Rodríguez Pascual de teory fan Carotta &quot;mooglik&quot; en dêrom fan belang as wurkhypoteze.&lt;ref&gt;http://www.vanfrieslandfilm.nl, 2008, TC 01:08:34–01:09:00: ''&quot;There was the cult of the sole highest God Jupiter, and then of [Divus] Julius. Therefore [your theory] is possible, and this is your task as researchers. This is very important as a working hypothesis. It closes a gap that has never been heuristically investigated from this angle.&quot;''&lt;/ref&gt; De Nederlânske klassikus en Plutarchusoersetter Gerard Janssen (ferbûn oan it [[Steedlik Gymnasium Ljouwert|Piter Jelles gymnasium]] yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]) beskôget it wurk as in teory fan belang dy't in yngeande wittenskiplike diskusje wurdich is.&lt;ref&gt;Sjoch syn ynlieding op Plutarchus syn ''Caesar'': Plutarchus ''Biografieën I: Demosthenes, Cicero, Alexander, Caesar'', Ljouwert 2006.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; The Gospel of Caesar /tc 00:51:25:11 00:51:30:08 Janssen: 'I don't think that the great mass of people see anything merciful in Caesar. Well, of course people say that he was a ruthless dictator. We only know Caesar from sources, in which he doesn't appear as benefactor or healer. It's logical that we think of him in old categories, so it's hard to realize that Jesus is connected to Caesar, the great, victorious general. People rather tend to remain stuck inside their old familiar boundaries.' &lt;/ref&gt; 
Klassikus Matthew Kruebbe skreau: 'Given the fact that Christianity arose from Judaism at a time when Jews were hostile to Rome and familiar with all of these stories told by Romans, the similarities are far too great for the similarities between Roman and Christian stories to be merely coincidental.  An overview gives one the impression that the creators of Christianity were copying and modifying Roman stories as they created their own literature about Jesus.' &lt;ref&gt;https://sites.google.com/site/investigatingchristianity/home/caesar-and-christ&lt;/ref&gt; 
Maria Wyke beskôget, yn har Caesarbiografy fan 2007, de troch Carotta oandroegen parallellen tusken Caesar en Jezus as ''&quot;generalisearjend en faak oerflakkich&quot;'', nettsjinsteande harren detailleardheid en ferantwurding sûnder ein.&quot; Pieter Steinz sei oer Wyke har sizzen oer Carotta yn de NRC: ''Wyke laat de belachelijkheid van Carotta’s these mooi zien (door zijn argumenten alleen maar te citeren), maar verbindt er een mooie conclusie aan. Vroeger, schrijft ze, werden Caesar en Jezus met elkaar vergeleken om de opmars van de christelijke heilsleer of het &quot;droit divin&quot; te ondersteunen. Tegenwoordig worden de parallellen juist getrokken om de goddelijkheid en de historiciteit van Jezus te ondermijnen. Wyke: ‘Caesar is niet langer de schaduw van Christus, maar Christus is de schaduw van Caesar.’''&lt;ref&gt;http://www.nrcboeken.nl/recensie/ieder-tijdvak-omgeeft-de-beroemdste-aller-romeinen-met-zijn-eigen-mythes&lt;/ref&gt; Sir Peter Stothard skreau dat de teory tige de oandacht fertsjinnet. &lt;ref&gt;http://timescolumns.typepad.com/stothard/2008/08/christ-was-juli.html&lt;/ref&gt;
De Spaanske filolooch en nij testamintikus Antonio Piñero &lt;ref&gt; http://it.wikipedia.org/wiki/Luciano_Canfora &lt;/ref&gt; skreau dat Carotta syn teory oer in diegetyske transposysje fan it Evangeelje ien fan de meast yngenieuze benaderingen is as it giet oer it fraachstik fan de histoaryske Kristus. &lt;ref&gt;Antonio Piñero, &quot;A modo de síntesis parcial y conclusiones&quot;, in: A. Piñero (ed.), ¿Existió Jesús realmente?, Madrid 2008, side 345 sq. &quot;The Spanish philologist Antonio Piñero wrote that Carotta's reading of the Gospel as a diegetic transposition was one of the most remarkable and ingenious exercises he had read about the problem of Jesus' historicity, but also noted the complexity of his proposal as a possible problem. &quot;http://en.wikipedia.org/wiki/Francesco_Carotta. Catholic priest José Cabral believed that it could be possible that the Nativity originates from the legends and historical accounts about the birth of emperor Augustus, but stated that it could be countered by a strong faith. &lt;/ref&gt; Filolooch en Caesarbiograaf Luciano Canfora &lt;ref&gt;http://it.wikipedia.org/wiki/Luciano_Canfora &lt;/ref&gt; fynt it wurk fan Carotta 'orizjineel' en komt mei in wichtige oare oerienkomst op 'e hispel: Caesar en Kristus ûntkomme mar amper oan de ûntearing fan harren lichem. &lt;ref&gt;http://archiviostorico.corriere.it/2008/novembre/02/Quando_tiranno_finiva_nel_Tevere_co_9_081102040.shtml&lt;/ref&gt; Archeologe Erika Simon &lt;ref&gt;http://de.wikipedia.org/wiki/Erika_Simon &lt;/ref&gt; sprekt fan oerienkomsten dy't net earder sa besjoen binne. &lt;ref&gt; &quot;Das vorliegende Buch knüpft an diese Tatsache an, geht aber weiter und deckt neue, bisher nie so gesehene Zusammenhänge auf.&quot; Foarwurd Was Jesus Caesar?&lt;/ref&gt;
Wim de Ridder sei yn syn ynaugurele rede dat minsken sels mei dizze teory harren takomst ferkenne wolle. &lt;ref&gt;‘When Francesco Carotta asks if Julius Caesar and Jesus Christ are the same person, a question which is rhetorical to him, he participates in the development of normative future models which the elite of church and state considers undesirable, but for the average citizen who wants to explore his own future himself, this is experienced as inspirational.’ –  Inaugural Address Faculty of Future Studies, University of Twente –&lt;/ref&gt;J. Kleisen skreau dat Carotta mei in hiele protte arguminten komt wer at de lêzer sels mar syn of har gewicht oan jaan moat. &lt;ref&gt; http://www.carotta.de/subseite/echo/nbd.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Sjoch ek: http://divusjulius.wordpress.com/reception&lt;/ref&gt;
Peter Köhler pleatst de teory fan Carotta yn in bredere kontekst fan religieuze mytefoarming en fergeliket it ferskynsel fan 'e fergodliking fan lieders mei âldere en oare foarbylden út 'e âldheid, lykas Gilgamesj, Pythagoras en Plato, dy't ek wol oansjoen waarden as &quot;soan fan God&quot;. Hy beklammet dat it kristendom fan it begjin ôf te lijen hat oan in gebrek oan hurd histoarysk bewiis foar it bestean fan Jezus, wêrtroch't romte is foar alternative ferklearrings lykas dy fan Carotta. &lt;ref&gt;https://dejister.wordpress.com/2025/06/10/wat-schrijft-peter-kohler-over-francesco-carotta&lt;/ref&gt;
Alban Bonilla skreau yn in filosofysk en religieus artikel dat de tradisjonele assosjaasje fan it getal 666 mei it kwea of ​​de duvel, sa't bekend is út it Boek Iepenbiering, ûnderwurpen is oan ferskate ynterpretaasjes. Bonilla neamt ûnder oaren de bekende teory dat 666 ferwiist nei de Romeinske keizer Nero, mar ferwiist ek eksplisyt nei de taalkundige teory fan Francesco Carotta, dy't stelt dat it getal 666 eins ferwiist nei Kleopatra. &lt;ref&gt;https://alfayaracuy.net/contenido/16655/por-que-el-666-es-el-numero-del-demonio&lt;/ref&gt;

De Nederlânske wiskundige Thomas Colignatus sprekt oer in ynspirearjende diskusje by it ûntsiferjen fan it 'nûmer fan it bist' troch Carotta dat nei Kleopatra liedt. Hy brocht it ûnderwerp nei in ynternasjonaal wiskundeplatfoarm. Hy skreau:
‘Theologian Ethelbert Stauffer (1902-1979) denounced the eternal damnation of hell, and he allowed all people a purgatory so that all souls could be saved for heaven. Scholarly correct is his discovery:‘He showed that the Easter liturgy does not follow the Gospel but the funerary ritual of Julius Caesar […] and that the Clementia Caesaris was the pre-Christian forerunner of Christ's forgiveness.’ Francesco Carotta shows that the Divus Iulius and
Roman divine emperor cult was turned into Christianity.’ &lt;ref&gt;https://community.wolfram.com/groups/-/m/t/2653935&lt;/ref&gt; en
&lt;ref&gt;https://thomascool.eu/Papers/BHSWC/Boycott-Holland-Solve-2025-world-crisis.pdf&lt;/ref&gt;


Jan van Friesland moete by it meitsjen fan syn dokumintêre The Gospel of Caesar ûnbegryp en tsjinwurking troch wittenskippers. &lt;ref&gt; https://www.nederlandseboekengids.com/wp-content/uploads/2017/03/Ingezonden-brieven-ABG69.pdf&lt;/ref&gt;	
&lt;ref&gt;https://dejister.wordpress.com/is-wetenschap-een-mening/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://www.scribd.com/doc/6735518/JAN-VAN-FRIESLAND-CONTRA-ANTON-VAN-HOOFF&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://carotta.de/subseite/echo/dzh.html&lt;/ref&gt;

== Literatuer ==
* F. Carotta, &quot;Verkündigung: Caesars Kreuzigung — Das Evangelium nach Kleopatra&quot;, in: Cam (ed.), Memoria 2090 — Kalenden und Iden, Freiburch 1989 ISBN 3-926023-76-7
* F. Carotta, ''War Jesus Caesar? 2000 Jahre Anbetung einer Kopie.'' Goldmann, [[München]] 1999, ISBN 3-442-15051-5
* F. Carotta, ''Was Jezus Caesar? Over de Romeinse oorsprong van het christendom. Een onderzoek.'' Utjouwerij Aspekt b.v., Soesterberg novimber 2002, ISBN 90-5911-069-2
* F. Carotta, ''Jesus was Caesar. On the Julian Origin of Christianity. An Investigative Report.'' Utj. Aspekt b.v., [[Soesterberch]] 2005, ISBN 90-5911-396-9
* F. Carotta, ''War Jesus Caesar? Eine Suche nach dem römischen Ursprung des Christentums.'' Verlag Ludwig, [[Kiel]], july 2011, ISBN 978-3-937719-63-4
* F. Carotta, &quot;Christus ein Mythos?&quot;, review of G. Courtney (1992), Et tu, Judas? Then fall Jesus, Kirchzarten 2002
* F. Carotta, Jezus Christus = Julius Caesar — Theologen in verwarring (&quot;Tumult&quot;: lecture &amp; debate), Luterske Tsjerke, Utert, 11-28-2002
* F. Carotta, Il Cesare incognito – Da Divo Giulio a Gesù, (ferzje), Kirchzarten, maart 2002 
* F. Carotta, &quot;Da Divo Giulio a Gesù - con aspetti iconografici&quot;, Kirchzarten maart 2002
* F. Carotta with Rev. P. García González, Caesar on the cross. Passion before Easter, Auditorium Louis Hartlooper Complex, Utert, 03-20-2005
* F. Carotta met Eerwaarde P. García González, ''Caesar aan het kruis. Passie voor Pasen.'' Id. (Nederlânske oersetting) 
* F. Carotta, &quot;Sull'origine Giuliana del Christianesimo&quot;, Conferenza tenuta ad Offnadingen, maart 2005
* F. Carotta, ''Die Evangelien als diegetische Transposition: Eine mögliche Lösung der Aporie „Existierte Jesus?“'',  Complutense Universiteit, Escorial 2007 
* F. Carotta met Arne Eickenberg, ''Liberalia Tu Accusas! Restituting the Ancient Date of Caesar's Funeral'', Kirchzarten 2009 
* F. Carotta, Orpheos Bakkikos: ''The Missing Cross, Isidorianum, Centro de Estudios Teológicos de Sevilla, 2009, Nº 35 
* F. Carotta, 17 de Marzo -liberalia- Victoria de Munda Fundación de la Colonia Astigi, Funeral de Julio César, Écija (Spanje) maart 2010
* F. Carotta, Noche de San Juan, Colaboración: Arne Eickenberg y Daniel Mere, Conferencia Asociación Puerta del Agua, Aguilar de la Frontera. 23-24 juny 2010.
* P. García González, &quot;Contexto histórico y entendimiento entre confesiones religiosas&quot;, Rascafría 2006
* P. García González, &quot;Intereses, competencias y niveles de realidad. Diferentes lecturas de las historias de vida&quot;, Rascafría 2009
* T. Hendriks, ''Rouw en razernij om Caesar. De wraak van het volk voor een politieke moord zonder weerga.'' Utjouwerij Aspekt b.v., Soesterberg april 2008, ISBN 9789059112957

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [http://www.carotta.de Carotta syn webside]
* [http://www.vanfrieslandfilm.nl/pages/synopsis-short.html ''The Gospel of Caesar''], in dokufilm fan [[Jan van Friesland]] oer it ûndersyk fan Carotta (2008)
* [http://www.geschiedenisbeleven.nl/TV_Gids/1103-Het_evangelie_van_Caesar/] Útstjoering mist
* [http://www.dejister.wordpress.com] De Jister, blog oer it wurk fan Francesco Carotta
* [http://divusjulius.wordpress.com/]DIVVS ILIVS, ynternasjonaal blog oer it wurk fan Francesco Carotta
-----
&lt;references/&gt;
}}
{{DEFAULTSORT:Carotta, Francesco}}
[[Kategory:Italjaansk taalkundige]]
[[Kategory:Italjaansk skiedkundige]]
[[Kategory:Fenesiaansk persoan]]
[[Kategory:Skiednis fan it kristendom]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1946]]</text>
      <sha1>t2jc06zm5b9b56knz4f4jz0w42t2af6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Oranje Frijsteat (lân)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>74872</id>
    <revision>
      <id>1224006</id>
      <parentid>876748</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T23:24:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>kt</comment>
      <origin>1224006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="222" sha1="0wuxtv7x56g1x31oq6snjq51j0vli1l" xml:space="preserve">[[Kategory:Skiednis fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Histoarysk lân yn Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1854]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 1902]]
[[Kategory:Republyk]]
[[Kategory:Frijsteat]]</text>
      <sha1>0wuxtv7x56g1x31oq6snjq51j0vli1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fiskmarter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92502</id>
    <revision>
      <id>1223972</id>
      <parentid>1172990</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T16:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>namme beskriuwer</comment>
      <origin>1223972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13710" sha1="bhuf1p8d7iq8g8dewewys5hb58xts3u" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme= fiskmarter
|Ofbyld= [[File:Fishers (14791070753).jpg|250px]]
|lûd=
|Ryk= [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse= [[sûchdieren]] (''Mammalia'')
|Skift= [[rôfdieren]] (''Carnivora'')
|Famylje= [[martereftigen]] (''Mustelidae'') 
|Skaai= [[fiskmarters]] (''Pekania'') 
|Wittenskiplike namme = Pekania pennanti 
|Beskriuwer, jier= [[Johann Christian Polycarp Erxleben|Erxleben]], 1777
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: net bedrige
----
|lânkaart=[[File:Fersprieding fan de fiskmarter (Pekania pennanti).png|center|250px]]
}}
De '''fiskmarter''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Pekania pennanti'', foarh. ''Martes pennanti'') is in [[sûchdieren|sûchdier]] út it [[skift]] fan 'e [[rôfdieren]] (''Carnivora''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[martereftigen]] (''Mustelidae'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[fiskmarters]] (''Pekania''). De fiskmarter is lânseigen yn it meastepart fan súdlik [[Kanada]] en yn beheinde dielen fan [[Alaska]] en de [[legere 48 steaten|legere achtenfjirtich]] [[Feriene Steaten]]. Dit bist dielt syn [[ferspriedingsgebiet]] mei inkele oare martersoarte, de nau besibbe [[Amerikaanske marter]] (''Martes americana'') en [[Pasifyske marter]] (''Martes caurina''), mar is dêrfan te ûnderskieden trochdat er grutter fan stal en dûnkerder fan [[kleur]] is. De fiskmarter is in [[omnivoar]] dy't, nettsjinsteande syn namme, mar selden [[fisk]] yt. Sûnt de [[achttjinde iuw]] wurdt dit bist troch de [[minske]] [[jacht (aktiviteit)|bejage]] om syn [[pels]]. De [[IUCN]] klassifisearret de fiskmarter as net bedrige.

==Etymology==
De fiskmarter wurdt sa neamd om't de [[Ingelsk]]e namme foar dit bist ''fisher'' (&quot;fisker&quot;) is. Nettsjinsteande dat yt dizze martersoarte mar komselden [[fisk]]. De namme ''fisher'' komt fan 'e namme dy't de [[Nederlân]]ske kolonisten fan [[Nij-Nederlân]] oan dit bist joegen: ''fisse'' of ''visse'', fanwegen it feit dat de [[pels|pelzen]] fan 'e fiskmarter, dy't de [[Yndianen]] harren ferkochten, sa lieken op dy fan 'e [[murd]] (''Mustela putorius''). De (doetiidske) beneaming ''fisse'' of ''visse'' foar murdepelzen kaam wer fan it [[Frânsk]]e ''fiche'' of ''fichet''. De [[wittenskiplike namme]] foar de fiskmarter is ''Pekania pennanti'', nei de [[soölooch]] [[Thomas Pennant]], dy't dit bist yn [[1771]] beskreau. De [[Abenaky (folk)|Abenaky]]-Yndianen neame de fiskmarter ''pekan'', en dêfan is de namme fan it [[skaai (taksonomy)|skaai]] ''[[Pekania]]'' ôflaat.

==Oarsprong==
Der bestiet bewiis dat de [[foarâlden]] fan 'e fiskmarter ûnder it [[Plioseen]], sa'n 2&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; oant 5&amp;nbsp;miljoen jier lyn, út [[Aazje]] nei [[Noard-Amearika]] kommen binne, dêr't it skaai fan 'e [[fiskmarters]] (''Pekania'') him neitiid fierder ûntjoech. As [[soarte]] giet de fiskmarter likernôch 125.000 jier tebek. De fynst fan [[fossyl|fossilen]] bewiist dat it [[areaal]] fan 'e fiskmarter him yn [[prehistoarje|prehistoaryske tiden]] oansjenlik fierder neit it suden ta útstriek as no.

==Fersprieding==
It [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e fiskmarter beslacht in bân fan [[bosk|beboske]] gebieten fan 'e east- oant de westkust fan [[Noard-Amearika]]. Yn [[Kanada]] omfiemet dat [[Nij-Skotlân]] útsein [[Cape Bretoneilân]] en de súdwestlike kust, hiel [[Nij-Breunswyk]], súdlik [[Kebek (provinsje)|Kebek]], sintraal en súdwestlik [[Ontario]], sintraal [[Manitoba]] en [[Saskatchewan]], noardlik [[Alberta]], it uterste súdwesten fan 'e [[Noardwestlike Territoaria]] en noardlik en súdeastlik [[Britsk-Kolumbia]]. Yn [[Alaska]] heart it súdlike part fan 'e [[panhandle fan Alaska|Panhandle]] mei de [[Alexanderarsjipel]] ta it areaal fan 'e fiskmarter. 
[[File:Fisher,_Ipswich_River.jpg|left|thumb|250px|In fiskmarter yn 'e [[bosk]], by [[Ipswich (Massachusetts)|Ipswich]], yn [[Massachusetts]].]]

En yn 'e [[legere 48 steaten|legere achtenfjirtich]] [[Feriene Steaten]] komt dizze soarte foar yn [[Maine]], [[Nij-Ingelân]] útsein de kuststripe, de [[Appalachen]] yn [[New York (steat)|New York]] en noardeastlik [[Pennsylvania]], westlik [[Opper-Michigan]], noardwestlik [[Wiskonsin]], noardeastlik [[Minnesota]], de [[Rocky Mountains]] fan westlik [[Montana]] en noardlik en sintraal [[Idaho]], de [[Cascades]] fan [[Washington (steat)|Washington]] en [[Oregon]], it berchlân fan [[Noardlik Kalifornje]] en de [[Sierra Nevada (Feriene Steaten)|Sierra Nevada]] yn eastlik [[Kalifornje]]. Dat [[berchtme]] foarmet it súdlikste punt fan it ferspriedingsgebiet fan 'e fiskmarter.

==Uterlike skaaimerken==
Fiskmarters hawwe trochinoar in kop-romplingte fan 47–75&amp;nbsp;[[sintimeter|sm]], mei in sturtlingte fan 30–42&amp;nbsp;sm. De [[mantsje]]s hawwe in gewicht fan 3&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt;–6&amp;nbsp;[[kg]], wylst de wyfkes yn trochsneed 2–2&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt;&amp;nbsp;kg weagje. It grutste dokumintearre fiskmartermantsje weage 9&amp;nbsp;kg. Behalven it ferskil yn grutte en gewicht komt der by de fiskmarter net folle [[seksuële dimorfy]] foar. De [[pels]] fan it bist is tsjûk en ticht, en [[winter]]deis [[dûnkerbrún]] oant [[swart]] fan [[kleur]]; by 't [[simmer]] is de kleur yn 'e regel ljochter. Fiskmarters [[ferhierjen|ferhierje]] tusken [[septimber]] en [[desimber]].
[[File:Fisher-face-snow_-_West_Virginia_-_ForestWander.jpg|right|thumb|250px|In fiskmarter yn 'e [[snie]].]]

Oan eltse [[poat]] hat de fiskmarter fiif [[tean]]nen mei ynlûkbere [[klau]]wen. De poaten binne bûtenproporsjoneel grut yn ferhâlding ta it [[lichem (biology)|lichem]], wat it foar de fiskmarter makliker makket om op in tsjûk [[snie]]dek te [[rinnen]] of te [[draven]]. Rûge [[hier (begroeiïng)|hierren]] op 'e [[soal (lichemsdiel)|soallen]] soargje derfoar dat it bist sels op 'e glysterichste ûndergrûnen goed út 'e fuotten kin. De [[ankel]]gewrichten binne folle mobiler as by de [[minske]], en kinne hast 180° yn 't rûn draaie, sadat fiskmarters ek earsten klimmers binne, en mei de [[kop]] nei ûnderen ta by [[beam]]men del gean kinne.

==Biotoop==
Fiskmarters binne [[bosk]]bewenners, en hoewol't se treflik klimme kinne, bringe se it meastepart fan 'e tiid troch op 'e [[wâldflier]]. Se komme foar yn sawol [[nullewâld]] as yn [[mingd wâld]] en lykje har dêr like thús te fielen, hoewol't harren areaal almeast [[taiga]] omfiemet, dy't út nullebosk bestiet. Se jouwe dúdlik de foarkar oan trochrinnend wâldgebiet yn tsjinstelling ta fragmintaryske perselen wâldlân mei romte dertuskenyn. Om't se ferlet hawwe fan ridlik grutte [[beam]]men om har nêst yn te meitsjen, kinne se yn jonge oanplant net bestean.

==Hâlden en dragen==
Fiskmarters binne benammen aktyf om 'e [[jûnsskimer]] en de [[moarnsdage]] hinne. Se hâlde gjin [[wintersliep]] en libje oer it algemien in [[solitêr]] bestean, dat inkeld yn 'e [[peartiid]] ferbrutsen wurdt. It [[territoarium (biology)|territoarium]] fan in fiskmarter kin útinoar rinne fan 6,6&amp;nbsp;[[km²]] by 't [[simmer]] oant goed 14&amp;nbsp;km² [[winter]]deis. Ofhinklik fan 'e terreinsgesteldheid en it foarkommen fan [[proaidier]]en kin dat sels oprinne oant 20&amp;nbsp;km². De territoaria fan mantsjes en wyfkes oerlaapje inoar. 
[[File:Martes pennanti.jpg|left|thumb|250px|In fiskmarter klimt yn in [[beam]].]]

De [[peartiid]] fynt by fiskmarters ein [[maart]], begjin [[april]] plak, wêrnei't in [[ferlingde draachtiid]] de ymplantaasje fan 'e befruchte [[aaisel]] yn it [[limoer]] tsien [[moanne (tiid)|moannen]] lang ophâldt, oant mids [[febrewaris]] fan it folgjende jier. De eigentlik [[draachtiid]], dy't dan begjint, duorret sa'n 50&amp;nbsp;dagen, wêrnei't it wyfke in nêst fan 1–4&amp;nbsp;jongen smyt. Net mear as 7–10&amp;nbsp;dagen letter wurdt it wyfke [[djoeisk]] en begjint de peartiid op 'e nij.

De wyfkes meitsje in nêst yn in holle [[beam]], dêr't de jongen [[blinens|blyn]] en helpleas te wrâld komme, hoewol't se al wol foar in diel oerdutsen binne mei sêft [[hier (begroeiïng)|hier]]. Mei 3&amp;nbsp;[[wike]]n begjinne de jongen op eigen manneboet om te krûpen en mei 7&amp;nbsp;wiken geane de [[each]]jes iepen. Noch in wike letter begjinne se te klimmen. Mei 8–10 wiken wurde se [[ôfwûn]] en begjinne se fêst foer te fretten. As se 4&amp;nbsp;moannen âld binne, kinne se net mear oer de wei mei har nêstgenoaten en noch in moanne letter wurde se troch it wyfke ferdreaun en moatte se harsels sjen te rêden. Fiskmarters binne mei in jier [[geslachtsryp]] en fêstigje dan ek in eigen [[territoarium (biology)|territoarium]].
[[File:Martes_pennanti_quills.JPG|right|thumb|220px|In fiskmarter mei ferskate stikels fan in [[oerzon]] yn 'e [[kop]].]]

==Fretten==
Fiskmarters binne [[omnivoar]]en, dy't in breed ferskaat oan lytsere [[bist]]en frette, mar ek wol [[nút (frucht)|nuten]], [[bei]]en en [[poddestoel|poddestuollen]] lytsman meitsje. Faak litte se in foarkar blike foar de [[Amerikaanske hazze]] (''Lepus americanus''). De fiskmarter is ek ien fan 'e mar in pear [[rôfdier]]en dy't súksesfol [[jacht (aktiviteit)|jacht]] makket op 'e [[oerzon]] of Noardamerikaanske beamkjifstikelbaarch (''Erethizon dorsatum''). Fierders frette se ek wol [[ynsekten]], [[aai (bist)|aai]]en, [[fûgel]]jongen, lytse [[sûchdier]]en en [[ies (kadaver)|ies]]. Soms bejeie se ek gruttere bisten, lykas de [[wylde kalkoen]] (''Meleagris gallopavo''). Nettsjinsteande harren namme beplúzje fiskmarters mar komselden [[fisk]].

==Natuerlike fijannen==
Behalven de [[minske]] hawwe fiskmarters net in protte natuerlike fijannen. Ynsidinteel falle se wolris ta [[proai]] oan 'e [[reade lynks]] (''Lynx rufus''), de [[Kanadeeske lynks]] (''Lynx canadensis''), de [[poema]] (''Puma concolor''), de [[Amerikaanske swarte bear]] (''Ursus americanus''), de [[grizzlybear]] (''Ursus arctos horribilis''), de [[grize wolf]] (''Canis lupus'') of de [[prêrjewolf]] (''Canis latrans'').

==Status==
De fiskmarter hat de [[IUCN-status]] fan &quot;net bedrige&quot;, mei't er yn syn [[ferspriedingsgebiet]] noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen. Fiskmarters hawwe in lange [[skiednis]] fan kontakt mei de [[minske]], dy't yn 'e regel yn it neidiel fan 'e fiskmarter beteard is. Se waarden teminsten sûnt de [[achttjinde iuw]] en mooglik al earder [[jacht (aktiviteit)|bejage]] foar har [[pels]], dy't brûkt waard (en wurdt) om [[bûnt (stof)|bûntene]] [[sjaal|sjalen]], [[mof (klean)|moffen]] en [[krage]]n fan te meitsjen. Benammen yn 'e [[1920]]-er en [[1930]]-er jierren bestie der in grutte fraach nei fiskmarterpelzen, dy't yn [[1936]], op it hichtepunt, $450 oant $750 it stik kosten. Neitiid rekke de [[hannel]] yn sok guod oant de [[1970]]-er jierren yn it neigean, mar sûnt is der in oplibbing geande. Yn [[1999]] waard yn [[Kanada]] [[Amerikaanske dollar|$]]27 foar in fiskmarterpels betelle. 
[[File:Martes_pennanti_(Fisher)_fur-skin.jpg|left|thumb|250px|In fiskmarterpels.]]

As gefolch fan [[oerbejaging]] waard de fiskmarter tusken [[1900]] en [[1940]] yn 'e súdlike parten fan syn [[ferspriedingsgebiet]] mei [[útstjerren (biology)|útstjerren]] bedrige. Sadwaande waard de jacht op dizze bisten yn 'e Feriene Steaten yn [[1934]] ferbean, hoewol't it yn Kanada gewoan trochgie. Yn [[1962]], nei't de Amerikaanske populaasje bekommen wie, waard de fiskmarter ek yn 'e Feriene Steaten wer frijjûn foar de jacht. Yn it ferline (fan [[1920]] oant de ein fan 'e [[1940]]-er jierren) is wol besocht om fiskmarters yn finzenskip te hâlden foar de [[pelsfokkerij]], mar dat bliek dreech fanwegen de ûngewoane [[fuortplanting]]ssyklus fan dit bist. Boppedat binne se yn finzenskip fetber foar withoefolle [[sykte]]n, mei as gefolch dat se ek net in protte yn [[dieretún|dieretunen]] holden wurde.

Fiskmarters wurde troch [[boer]]en faak as in [[pleachdier]] beskôge, mei't se it foar de moade hawwe om nachtlike oerfallen te dwaan op [[hin]]nehokken en ferbliuwen fan oar [[plomfee]], dêr't se dan in wiere slachting oanrjochtsje kinne. Ek wurde fiskmarters wol ferantwurdlik holden foar oanfallen op [[húsdier]]en, lykas [[kat]]ten. Undersyk hat lykwols útwiisd dat in protte oanfallen op plomfee en húsdieren dy't oan fiskmarters taskreaun wurde, eins dien wurde troch [[reade lynks]]en of [[prêrjewolf|prêrjewolven]]. Unprovosearre oanfallen fan fiskmarters op minsken komme mar uterst selden foar, mar as se har bedrige fiele, sille fiskmarters, krektlyk as alle oare wylde bisten, fan har ôfbite. Der is ien saak bekend út [[2009]], wêrby't in fiskmarter yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Rhode Island]] in seisjierrich jonkje oanfallen hawwe soe, en in oare saak, út [[2014]], wêrby't in fiskmarter in tolvejierrige jonge oanfoel yn [[Massachusetts]]. 

==Undersoarten==
Yn [[1935]] waarden fan 'e fiskmarter (''Pekania pennanti'') trije [[ûndersoarte]]n identifisearre: de echte fiskmarter (''P. p. pennanti''), de [[Britsk-Kolumbia|Britsk-Kolumbiaanske]] fiskmarter (''P. p. columbiana'') en de Pasifyske fiskmarter (''P. p. pacifica''). Ut neier ûndersyk die yn [[1959]] lykwols bliken dat de ferskillen tusken dizze trije farianten te lyts binne om fan wiere ûndersoarten sprekke te kinnen. Hoewol't de diskusje noch net alhiel ferstomme is, wurdt tsjintwurdich oer it algemien foar wier oannommen dat de fiskmarter gjin ûndersoarten hat.

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Fisher_(animal) ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Martes pennanti}}
}}

[[Kategory:Sûchdieresoarte]]
[[Kategory:Fiskmarter]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]]</text>
      <sha1>bhuf1p8d7iq8g8dewewys5hb58xts3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Loataringen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129331</id>
    <revision>
      <id>1223998</id>
      <parentid>1012503</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T20:25:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>ynfoboks, dêrtroch de opmaak bytsje oars</comment>
      <origin>1223998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13705" sha1="ttzayspoyacngmri7fvs7d40bwmarwx" xml:space="preserve">{{histoarysk lân (gjin flagge)
|namme = Keninkryk Loataringen &lt;br /&gt;Hartochdom Loataringen
|bestean = &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;0&lt;/span&gt;855-959
|lânkaart = [[Ofbyld:Vertrag_von_Prüm.svg|250px]]&lt;br&gt;Loataringen (oranje) nei it [[Ferdrach fan Prüm]] 855
|haadstêd = [[Aken (stêd)|Aken]] 
|offisjele taal = [[Frankysk]]&lt;br/&gt;[[Aldnederlânsk]]&lt;br/&gt;[[Aldheechdútsk]]&lt;br/&gt;[[Aldsaksysk]]&lt;br/&gt;[[Aldfrysk]]&lt;br/&gt;[[Aldfrânsk]]
|steatsfoarm = [[keninkryk]](855-869,895-900)&lt;br&gt;[[hartochdom]] (903-959)
|ûntstien út = [[Midden-Frânsje]]
|opgien yn = [[Nederloataringen]]&lt;br/&gt;[[Hartochdom Loataringen]]&lt;br/&gt;[[Stamhartochdom]] [[Hartochdom Swaben|Swaben]]
|no diel fan = •[[File:Flag of Germany.svg|20px]] [[Dútslân]]&lt;br/&gt;•[[File:Flag of France.svg|20px]] [[Frankryk]]&lt;br/&gt;•[[File:Flag of Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]] &lt;br/&gt;•[[File:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgje]]&lt;br/&gt;•[[File:Flag of Luxembourg.svg|20px]] [[Lúksemboarch (lân)|Lúksemboarch]]
|ynwennertal =
|befolkingstichtens = 
|oerflak = 
|folksliet = 
|muntienheid = 
|tillefoan =  
|ISO 3166-koade = 
|ynternetekstinsje = 
}}
'''Loataringen''' ([[Latyn]]: ''Lotharii regnum'') wie ien fan de [[Karolingen|Karolingyske]] keninkriken nei it ferpartsjen fan it [[Frankyske Ryk]]. It omfieme de hjoeddeiske gebieten fan [[Nederlân]], [[Belgje]], [[Lúksemboarch (lân)|Lúksemboarch]], [[Dútslân]], bewesten de [[Ryn]] en [[Elsas]] en [[Loataringen (Frankryk)|Loataringen]] yn [[Frankryk]]. It wie neamd nei kening [[Lotarius II]] dy't it gebiet krige nei it ferpartsjen fan it keninkryk [[Midden-Frânsje]] fan syn heit [[Lotarius I]] yn [[855]] oan dy syn trije soannen.&lt;br/&gt;
Loataringen waard foarme út it yn trijen ferpartsjen fan it keninkryk fan Midden-Frânsje, dy't op syn bart foarme waard mei it ferpartsjen fan it [[Karolingyske Ryk]] yn trijen neffens it [[Ferdrach fan Ferdun]] yn [[843]]. Skelen tusken [[East-Frânsje|East-]] en [[West-Frânsje]] oer Loataringen wie it feit dat it it stamgebiet [[Austraasje]] fan de [[Franken]] omfieme. Dus besit fan dat gebiet wie in wichtige reden foar harren.

==Namme==
Om't Loataringen gjin [[histoarysk]]e en [[etnysk]]e ienheid wie, wiene tiidgenoaten net wis en neam it gebiet. Dus waard it wol ''Regnum quondam Lotharii'' of ''Lotharii regnum'' (&quot;Keninkryk dat fan Lotarius wie &quot; of &quot;Keninkryk fan Lotarius&quot;) en syn bewenners ''Lotharii'' (fan Loatarius) of ''Lotharingi'' neamd. De twadde term hie de Germaanske ein ''-ing'', dy't it &quot;sibskip&quot;  of it &quot;hearren ta&quot; oantsjutte. Dêroan waard it Latynske ''-ia'', dat in lân oantsjutte, tafoege yn de [[tsiende iuw]]. Lettere [[Frânsk]]e termen ''Lorraine'' en ''Lothier'' wiene dêr wer fan ôflaat.

==Midden-Frânsje==
{{Apart|Midden-Frânsje}}
[[Ofbyld:Middle Francia 843.svg|250px|thumb|left|Midden-Frânsje yn grien]]
Yn [[817]] makke keizer [[Loadewyk de Fromme]] plannen en ferdiel it [[Karolingyske Ryk]] tusken syn trije soannen nei syn dea. Yn 817 wie it noch net foarsjoen dat der in fjirde erfgenaam wêze soe. Yn [[823]] wie der in fjirde soan, [[Karel de Keale]] berne fan Loadeyk syn twadde frou [[Judit fan Beieren]]. Doe't Loadewyk yn [[833]] besocht en ferdiel it Ryk fannijs yn it foardiel fan Karel, kamen syn trije mearderjierrige soannen [[Lotarius I|Lotarius]], [[Pepyn I fan Akwitaanje|Pepyn]] en [[Loadewyk de Dútser|Loadewyk]] yn ferwar. In boargerkriich fan krapoan tsien jier, mei sa no en dan skommeljende alliânjes en koarte fredesperioaden deryn, bruts út. Pepyn ferstoar yn [[838]] en Loadewyk de Fromme ferstoar yn [[840]]. De trije oerbliuwende bruorren sleaten frede en ferdielen it Ryk yn [[843]] mei it [[Ferdrach fan Verdun]]. Lotarius, dy't de âldste wie, krige de keizerstitel en krige in lange stripe lân fan de [[Noardsee]] oant súdlik [[Itaalje]]. De reden fan dy ferdieling wie dat Lotarius al de kroan fan it [[Keninkryk Itaalje (Hillige Roomske Ryk)|Keninkryk Itaalje]], dat in ûnderkeninkryk ûnder Loadewyk de Fromme wie, hie. In oare reden wie dat hy as keizer fanút [[Aken (stêd)|Aken]], dat de residinsje fan keizer [[Karel de Grutte]] wie, en [[Rome (stêd)|Rome]], de âlde residinsje fan de [[Romeinske keizers]], regearje soe. Midden-Frânsje (Latynsk: ''Francia media'') omfieme al it gebiet tusken Aken en Rome en waard bytiden troch guon skiedkundigen de ''Lotaringyske as'' neamd.

==Keninkryk Loataringen==
Doe't Lotarius I yn [[855]] oan it ferstjerren wie, ferdielde er syn keninkryk tusken syn trije soannen by it [[Ferdrach fan Prüm]]. De âldste soan, [[Loadewyk II fan Itaalje|Loadewyk II]], krige Itaalje en de keizerstitel. De jongste, [[Karel fan Provence|Karel]] dy't doe noch minderjierrich wie, krige de [[Provence |Provence]]. De middelste soan, [[Lotarius II]] krige de oerbliuwende gebieten benoarden de Provence. Dat keninkryk miste in etnyske of [[Taalkunde|taalkundige]] ienheid.&lt;br/&gt;
Lotarius II hearske fanút Aken en hy kaam syn keninkryk amper út. Doe't er yn [[869]] ferstoar hie er gjin echtlike bern, mar wol in bûtenechtliken ien, [[Hugo, hartoch fan de Elsas|Hugo]] (hartoch fan de [[Elsas]]. Syn omkes, kening [[Loadewyk de Dútser]] fan East-Frânsje en kening [[Karel de Keale]] fan West-Frânsje (dy't winliken gâns Loataringen hearskje woe) kamen yn [[870]] by it [[Ferdrach fan Meerssen]] oerien en ferdiel Loataringen tusken harren beide. It westlike part gie nei West-Frânsje en it eastlike part nei East-Frânsje. Dus it keninkryk Loataringen hold as in ienheid foar in skoftke op te bestean. Yn [[876]] foel Karel de Keale eastlik Loataringen oan mei de bedoeling it yn te liivjen, mar waard yn de [[Slach by Andernach (876)|Slach by Andernach]] troch Loadewyk de Dútser syn soan [[Loadewyk de Jongere]] ferslein.&lt;br/&gt;
Yn [[879]] waard de soan fan Loadewyk de Dútser, kening [[Loadewyk de Jongere]] frege troch guon Westfrankyske eallju om de soan fan Karel de Keale, kening [[Loadewyk de Stammerder]] op te folgjen op de troan fan West-Frânsje. Nei in koarte kriich hawwe de jonge soannen fan Loadewyk de Stammerder, [[Karloman II fan Frankryk|Karloman II]] en [[Loadewyk III fan Frankryk|Loadewyk III]] westlik Loataringen oan East-Frânsje ôfstien. De grins tusken de twa keninkriken waard fêstlein by it [[Ferdrach fan Ribemont]] yn [[880]].&lt;br/&gt;
Yn novimber [[887]] ropte [[Arnulf fan Karintje]] in Ried fan Eastfrankyske ealllju byïnoar om keizer [[Karel de Grouwe]] ôf te setten, dy't yn [[884]] alle troanen fan it keizerryk oernimme koe. De Loataringyske [[aristokrasy]] stimde mei de oare Eastfrankyske eallju en stypje Arnulf as harren kening. [[Guido III fan Spoleto]], dy't kening fan Itaalje waard, en [[Rudolf I fan Boergonje]] fersetten harren ynearsten tsjin de kar foar Arnulf as keizer. Rudolf hope op it gânse eardere gebiet fan Lotarius II, mar moast it mar dwaan mei Boergonje.&lt;br/&gt;
Arnulf fersloech yn [[891]] de [[Wytsingen]] en ferdreau harren fan harren delsettings. Yn [[895]] stelde er syn bûtenechtlike soan [[Swindybold]] oan as kening fan Loataringen. Swindybold kaam lykwols om yn in slach tsjin hartoch [[Reinier fan Loataringen|Reinier]] op [[13 augustus]] [[900]]. It keninkryk hold doe op te bestean en it waard in [[hartochdom]].

==Hartochdom Loataringen==
De jonge kening fan East-Frânsje, [[Loadewyk it Bern]] stelde [[Gebhard fan Loataringen|Gebhard]] yn [[903]] oan as hartoch fan Loataringen. Syn titel wie yn it doetiidske Latynsk: ''Dux regni quod a multis Hlotharii dicitur'', &quot;hartoch fan it keninkryk dat ea fan Lotarius wie&quot;. Hy ferstoar yn [[910]] yn in slach tsjin de Hongaren.&lt;br/&gt;
Doe't yn [[911]] de [[Konradinen|Konradyn]] [[Koenraad I fan Franken]] ta kening fan Dútslân keazen waard, stimden Loataringyske eallju ûnder hartoch Reinier en foegje harren hartochdom ta West-Frânsje, dat noch hieltyd troch Karolingen hearske wie. Yn [[915]] joech kening [[Karel de Ienfâldige]] him de titel fan [[markgreve]]. Reinier syn soan [[Gilbert fan Loataringen|Gilbert]] folge him op en brûkte de titel ''dux Lotharingiae'', &quot;hartoch fan Loataringen&quot;.&lt;br/&gt;
Doe't de Westfranken Karel de Ienfâldige yn [[922]] ôfsetten, bleau er lykwols kening yn Loataringen, fan dêr't er West-Frânsje wer werom ferôverje woe. Hy waard oppakt en finzennaam oant syn dea yn [[929]]. De kening fan East-Frânsje/Dútslân, [[Hindrik de Fûgelder]], makke gebrûk fan dy tastân en foel yn [[923]] yn Loataringen (mei Elsas ynbegrepen). Yn [[925]] namen de Lotaringjers ûnder hartoch Gilbert Hindrik oan as kening. Yn [[930]] waard Gilbert beleane mei Hindrik syn dochter Gerberga, dêr't er mei boaske.&lt;br/&gt;
Nei't Hindrik yn [[936]] ferstoar stapte Gilbert wer oer nei de Westfranken, om't de kening dêre, [[Rudolf fan Frankryk|Rudolf]], sêft wie en him net in soad mei pleatslike belangen bemuoide. Yn [[939]] foel Hindrik syn soan en opfolger, keizer [[Otto I de Grutte]] fan it [[Hillige Roomske Ryk]], Loataringen oan en by de [[Slach by Andernach]] fersloech er Gilbert. Gilbert besocht te flechtsjen, mar fersûpte wylst er de [[Ryn]] oerstekke soe.&lt;br/&gt;
De hartoggen fan Loataringen waarden tenei troch de keningen/keizers beneamd. [[Hindrik I fan Beieren]] waard hartoch foar twa jier, dy't yn [[941]] opfolge waard troch hartoch [[Otto fan Loataringen|Otto]] en dy yn [[944]] wer opfolge waard troch hartoch [[Koenraad de Reade]]. Loataringen waard omfoarme ta in [[stamhartochdom]], dêrfan't de hartoggen in stim hiene in keninklike ferkiezings. Wylst de oare stamhartochdommen folks- en histoaryske identiteiten hiene, wie dy fan Loataringen allinnich in politike.&lt;br/&gt;
Kening [[Loadewyk IV fan Frankryk|Loadewyk IV]] fan West-Frânsje besocht Loataringen werom te krijen en boaske mei de widdo fan Gilbert en Otto syn suster, Gerberga. Op syn bart naam Otto yn [[942]] de hulde oan fan de Westfrankyske [[Hugo de Grutte]] en Herbert II, greve fan Vermandois yn [[Attigny (Ardennes)|Attigny]]. De swakke Loadewyk IV hie gjin oare kar as Otto syn hearskippij oer Loataringen te erkennen. Yn [[944]] foelen de Westfranken Loataringen yn, mar lutsen harren wer werom doe't Otto mei in grut leger ûnder lieding fan hartoch [[Herman I fan Swaben]] klear stie.

==Ferdieling fan 959 en neitiids==
[[Ofbyld:Herzogtum Lothringen 1000.PNG|250px|thumb|Hartochdom Loataringen mei Neder- en Opperloataringen]]
Yn [[953]] kaam hartoch Koenraad yn opstân tsjin Otto I en waard oan de kant setten en ferfongen troch Otto syn broer [[Bruno de Grutte]], dy't Loataringen yn [[959]] wer ta frede brocht troch it te ferdielen yn [[Opperloataringen]] (''Lotharingia superior'') ûnder [[Freark I fan Opperloataringen|Freark I]] en [[Nederloataringen]] (''Lotharingia inferior'') ûnder [[Godfryd I fan Nederloataringen|Godfryd I]].&lt;br/&gt;
Yn [[978]] foel kening [[Lotarius fan Frankryk|Lotarius]] fan West-Frânsje Loataringen oan en besette Aken, mar keizer [[Otto II fan it Hillige Roomske Ryk]] foel op syn bart oan en berikte de muorren fan [[Parys]]. Yn [[980]] sei Lotarius al syn rjochten foar Loataringen op.&lt;br/&gt;
Mei útsûndering fan in koarte skoft ([[1033]]-[[1044]] ûnder [[Gotselo I fan Loataringen|Gotselo I]]) wie de ferdieling definityf en de markgreven foarmen harren lienskippen om ta hartochdommen. Yn de [[tolfde iuw]] fersnippere it hartochdom Nederloataringen yn lytsere foarstendommen, dêr't ûnder oaren de hartochdommen [[Hartochdom Limburch|Limburch]] en [[Hartochdom Brabân|Brabân]] ûntstiene. De hartoggen fan dy twa hartochdommen namen de titel &quot;Hartoch fan Lotier&quot; of &quot;Loatryk&quot; (ôflaat fan Loataringen) oan. Mei it ferdwinen fan &quot;Neder&quot;loataringen, waard Opperloataringen bekend as Loataringen (Frânsk: ''Lorraine'', Dútsk: ''Lothringen'') yn it Hillige Roomske Ryk.&lt;br/&gt;
Nei iuwenlang besykjen fan de Frânsken Loataringen yn te liivjen, waard it yn [[1737]] nei de [[Poalske Súksesjekriich]] einlings in part fan [[Frankryk]]. Yn [[1766]] wie it hartochdom urven troch de Frânske kroan. Yn [[1871]]  nei de [[Frânsk-Dútske Kriich]] waarden de noardlike parten fan Loataringen mei de Elsas foege en waard it as [[Elsas-Loataringen]] in provinsje yn it [[Dútske Keizerryk]]. Hjoed-de-dei is it wer in part fan Frankryk.

==Sjoch ek==
*[[Nederloataringen]]
*[[Opperloataringen]]

==Lês ek==
*''Annales vedastini'' yn de [http://www.thelatinlibrary.com/annalesvedastini.html Latin Library]
*''Annales xantenses qui dicuntur'' yn de [http://www.thelatinlibrary.com/xanten.html Latin Library]
* Bartholomew, John, and Wakelyn Nightingale. '' Monasteries and Patrons in the Gorze Reform: Lotharingia C.850-1000'' (2001)
* Clark, Samuel. ''State and Status: The Rise of the State and Aristocratic Power in Western Europe'' (1995)  siden 53–79 [https://www.google.com/search?tbo=p&amp;tbm=bks&amp;q=isbn:0773512497] 
*MacLean, Simon. (2013). &quot;Shadow Kingdom: Lotharingia and the Frankish World, c.850–c.1050&quot;. ''History Compass'', '''11''': 443–457.
* [[Timothy Reuter]], ed. ''The New Cambridge Medieval History, III: c. 900–c. 1024'', Cambridge: Cambridge University Press, 2005. [https://books.google.com/books?id=u-SsbHs5zTAC&amp;pg=PA388&amp;dq=Lotharingia&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=d53MUKHAH67riQL8xIHwBA&amp;ved=0CFYQ6AEwBzgK#v=onepage&amp;q=Lotharingia&amp;f=false] 

{{boarnen|boarnefernijing=
*Bullough, D.A. (1975). &quot;The Continental Background of the Reform&quot;. In Parsons, David. Tenth-Century Studies. Chichester, UK: Phillimore. side 22 isbn=0 85033 179 X
*[https://books.google.lv/books?id=Tcjy7bCmFL0C&amp;pg=PA274&amp;dq=lotharingia&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=lotharingia&amp;f=false The Carolingians:A Family Who Forged Europe]

}}

[[Kategory:Frankyske Ryk]]
[[Kategory:Steat fan it Hillige Roomske Ryk]]
[[Kategory:Histoarysk lân yn Jeropa]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 855]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 959]]</text>
      <sha1>ttzayspoyacngmri7fvs7d40bwmarwx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hartochdom Loataringen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129332</id>
    <revision>
      <id>1224002</id>
      <parentid>930463</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T21:02:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Trochferwizing nei [[Loataringen]] wiske</comment>
      <origin>1224002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2322" sha1="ogqhbeas2m1hs66b4d1ye63zd4i18by" xml:space="preserve">{{Wurk}}
{{histoarysk lân
|namme = Hartochdom Loataringen &lt;br /&gt;&lt;small&gt;''Duché de Lorraine'' ([[Frânsk]]) &lt;br&gt;''Herzogtum Lothringen'' ([[Dútsk]]) &lt;br&gt;''Herzogtum Loutringen'' ([[Lúksemboarchsk]])
|bestean = &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;0&lt;/span&gt;959–1766
|flagge = [[Ofbyld:Flag_of_Lorraine.svg|120px|border]]
|wapen = [[Ofbyld:Achievement_(coat_of_arms)_of_the_House_of_Lorraine.svg|80px]]
|biedwurd = 
|lânkaart = [[Ofbyld:Lorraine_(134037804).jpg|250px]]&lt;br&gt;Hartochdom Loataringen (giel) yn 'e [[Tritichjierrige Kriich]]
|haadstêd = [[Nancy]]
|offisjele taal = [[Aldfrânsk]], [[Midfrânsk]], [[Aldheechdútsk]], [[Midheechdútsk]]
|steatsfoarm = [[Hartochdom]]
|ûntstien út = [[Loataringen]] 
|opgien yn = Loataringen en Barrois
|no diel fan = {{BELf}}&lt;br&gt; {{FRAf}}&lt;br&gt; {{GERf}}&lt;br&gt; {{LUXf}}
|ynwennertal = 
|oerflak =  
|folksliet = 
|muntienheid = 
|tillefoan = 
|ISO 3166-koade = 
|ynternetekstinsje = 
}}
It '''hartochdom Loataringen''', ynearsten bekend as it '''hartochdom Boppe-Loataringen''', wie in [[hartochdom]] fan it [[Hillige Roomske Ryk]], dat bestie fan de [[10e iuw]] oant [[1766]], doe't it anneksearre waard troch it [[keninkryk Frankryk]]. It joech syn namme oan 'e hjoeddeistige regio [[Loataringen (Frankryk)|Loataringen]] yn it noardeasten fan [[Frankryk]]. De haadstêd wie [[Nancy]].

It hartochdom waard stifte yn 959-965, nei it opsjalten fan it âlde [[stamhartochdom]] [[Loataringen]] yn twa ôfsûnderlike hartochdommen: Boppe- en [[Nederloataringen]], de meast westlike parten fan it Hillige Rommske Ryk. It hartochdom Nederloataringen waard yn de [[12e iuw]] ûntbûn, wylst Boppe-Loataringen nei ferrin fan tiid bekend kaam te stean as it hartochdom Loataringen. It hartochdom (Boppe-)Loataringen waard foar in koart skoft beset trch de [[Hartochdom Boergonje|hartoggen fan Boargonje]] en de keningen fan Frankryk, mar waard nei [[1473]] regearre troch it [[Hûs Loataringen]].

Yn [[1737]] waar it hartochdom takend oan Stanisław Leszczyński, de eardere foarst fan it [[Poalsk-Litouske Mienebest]], dy't syn troan ferlern hie nei de [[Poalske Suksesjekriich]], mei de ôfspraak dat it by syn ferstjerren oan de Frânske kroan tafalle soe. Doe't Stanisław yn [[1766]] ferstoar, waard Loataringen troch Frankryk anneksearre en omfoarme ta de provinsje Loataringen en Barrois.</text>
      <sha1>ogqhbeas2m1hs66b4d1ye63zd4i18by</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224012</id>
      <parentid>1224002</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T05:18:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>oernommen fan en</comment>
      <origin>1224012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10231" sha1="ag0yh3s7hyg9vc7d9jlbribayh0wxq2" xml:space="preserve">{{histoarysk lân
|namme = Hartochdom Loataringen &lt;br /&gt;&lt;small&gt;''Duché de Lorraine'' ([[Frânsk]]) &lt;br&gt;''Herzogtum Lothringen'' ([[Dútsk]]) &lt;br&gt;''Herzogtum Loutringen'' ([[Lúksemboarchsk]])
|bestean = &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;0&lt;/span&gt;959–1766
|flagge = [[Ofbyld:Flag_of_Lorraine.svg|120px|border]]
|wapen = [[Ofbyld:Achievement_(coat_of_arms)_of_the_House_of_Lorraine.svg|80px]]
|biedwurd = 
|lânkaart = [[Ofbyld:Lorraine_(134037804).jpg|250px]]&lt;br&gt;Hartochdom Loataringen (giel) yn 'e [[Tritichjierrige Kriich]]
|haadstêd = [[Nancy]]
|offisjele taal = [[Aldfrânsk]], [[Midfrânsk]], [[Aldheechdútsk]], [[Midheechdútsk]]
|steatsfoarm = [[Hartochdom]]
|ûntstien út = [[Loataringen]] 
|opgien yn = Loataringen en Barrois
|no diel fan = {{BELf}}&lt;br&gt; {{FRAf}}&lt;br&gt; {{GERf}}&lt;br&gt; {{LUXf}}
|ynwennertal = 
|oerflak =  
|folksliet = 
|muntienheid = 
|tillefoan = 
|ISO 3166-koade = 
|ynternetekstinsje = 
}}
It '''hartochdom Loataringen''', ynearsten bekend as it '''hartochdom Boppe-Loataringen''', wie in [[hartochdom]] fan it [[Hillige Roomske Ryk]], dat bestie fan de [[10e iuw]] oant [[1766]], doe't it anneksearre waard troch it [[keninkryk Frankryk]]. It joech syn namme oan 'e hjoeddeistige regio [[Loataringen (Frankryk)|Loataringen]] yn it noardeasten fan [[Frankryk]]. De haadstêd wie [[Nancy]].

It hartochdom waard stifte yn 959-965, nei it opsjalten fan it âlde [[stamhartochdom]] [[Loataringen]] yn twa ôfsûnderlike hartochdommen: Boppe- en [[Nederloataringen]], de meast westlike parten fan it Hillige Rommske Ryk. It hartochdom Nederloataringen waard yn de [[12e iuw]] ûntbûn, wylst Boppe-Loataringen nei ferrin fan tiid bekend kaam te stean as it hartochdom Loataringen. It hartochdom (Boppe-)Loataringen waard foar in koart skoft beset trch de [[Hartochdom Boergonje|hartoggen fan Boargonje]] en de keningen fan Frankryk, mar waard nei [[1473]] regearre troch it [[Hûs Loataringen]].

Yn [[1737]] waar it hartochdom takend oan Stanisław Leszczyński, de eardere foarst fan it [[Poalsk-Litouske Mienebest]], dy't syn troan ferlern hie nei de [[Poalske Suksesjekriich]], mei de ôfspraak dat it by syn ferstjerren oan de Frânske kroan tafalle soe. Doe't Stanisław yn [[1766]] ferstoar, waard Loataringen troch Frankryk anneksearre en omfoarme ta de provinsje Loataringen en Barrois.

== Namme ==
Yn it [[Latyn]] waard de term ''Ducatus Lotharingiae'' algemien brûkt, itjinge oanlieding joech ta de [[Dútsk]]e term ''Herzogtum Lothringen'', wylst yn it [[Frânsk]] it ''Duché de Lorraine''. Yn it [[Alemannysk]], dat ea yn 'e regio sprutsen waard, tsjutte it efterheaksel ''-ingen'' op &quot;eigendom&quot;/&quot;hearrend ta&quot;, lykas yn oare Germaanske dialekten, en betsjut de Dútske term &quot;Lothringen&quot; dus &quot;lân dy't ta Lotharius ta heart&quot;, of ienfâldiger &quot;Ryk fan Lotarius&quot;.

== Skiednis ==
{{Apart|Loataringen}}
De foarrinners fan loataringen wiene hartochdommen en keninkriken út it [[Karolingyske Ryk|Karolingysk]] en it tiidrek dêrnei. It oarspronklike hartochdom oan 'e [[Mûzel (Ryn)|Mûzel]] (Latyn: ''Ducatum Mosselicorum'') bestie yn 'e earste helte fan de 9e iuw. Nei it [[Fedrach fan Ferdun]] yn [[84]] waard it [[Frankyske Ryk]] ferparte yn trije parten. It gebiet fan it lettere Loataringen foel ûnder it [[Midfrankyske Ryk]]. Nei it [[Ferdrach fan Prüm]] yn [[855]] waard it Midfrankyske Ryk ferparte en doe ûntstie it [[keninkryk Loataringen]], dat regearre waard troch de keningen [[Lotarius II]] (855-869) en [[Swintibold]] (895-900). Dat ryk waard omfoarme ta it [[stamhartochdom]] Loataringen, dat yn 'e earste helte fan 'e 10e iuw bestie. Yn [[953]] droech de [[Roomsk-Dútske kening|Dútske kening]] [[Otto I fan it Hillige Roomske Ryk|Otto I]] it bestjoer fan Loataringen oer oan syn broer Bruno de Grutte, de [[Aartsbisdom Keulen|aartsbiskop fan Keulen]], dy't de hartoch fan loataringen waard. Yn [[959]] ferparte Bruno it hartochdom yn twa ôfsûnderlike rjochtsgebieten; ien foar de súdlike helte (Boppe-Loataringen) en ien foar de noardlike helte (Nederloataringen). Dy ferdieling waard definityf nei syn dea yn [[965]]. It is net wis wêrom't it gebiet yn twa ôfsûnderlike hartochdommen ferparte waard.

=== Hartochdom Boppe-Loataringen ===
Mei't de súdlike helte fierder &quot;de stream op&quot; yn it rivierstelsel lei, waard dy oantsjut as it &quot;boppeste&quot; hartochdom. Nei ferrin fan tiid ûntstiene der tusken twa hartochlike sintrums skelen oer it rjochtmjittige gebrûk fan Loataringske nammen yn hartochlike titels, dêr't alletwa partijen oanspraak by op makken. Om't it oan 'e rivier de Mûzel lei, stie it súdlike hartochdom ynearsten ek bekend as it Hartochdom fan de Mûzellanen (''ducatus Mosellanorum''), en benammen yn de 11e en 12e iuw, en dêrnei ek noch wol. De regio waard yn oarkonden ek ''Mosellania'' neamd.  

[[Nederloataringen]] foel útinoar yn ferskate lytsere steatsjes en allinnich de titel fan &quot;hartoch fan Lotier&quot; bleau bestean, yn hannen fan it [[hartochdom Brabân]]. Tsjin de tiid dat Boppe-Loataringen yn it  besit fan it [[Hûs Anjou]] kaam, wiene der al ferskate gebieten ôfspjalte, lykas it [[greefskip Lúksemboarch]], it [[karfoarstedom Trier]], it greefskip Bar en de Trije Bisdommen fan [[Ferdun]], [[Metz]] en [[Toul]].

De grins tusken it [[Hillige Roomske Ryk]] en it [[keninkryk Frankryk]] bleau yn gâns de [[midsiuwen]] reedlik stabyl. Yn [[1301]] moast greve Hindrik III fan Bar it westlike part fan syn lân (''Barrois mouvant'') as lien krije fan kening [[Filips IV fan Frankryk|Filips IV]] fan Frankryk. Yn [[1475]] fierde de [[Hartochdom Boergonje|Boergondyske hartoch]] [[Karel de Stoute]] in fjildtocht foar it hartochdom Loataringen, mar waard lang om let ferslein en sneuvele yn de [[Slach by Nancy]] yn [[1477]]. Yn it Ferdrach fan Chambord fan [[1552]] stiene in tal opstannige [[Protestantisme|protestantske]] keizerlike prinsen om [[Maurits fan Saksen|Maurits]], karfoarst yn Saksen, de Trije Bisdommen ôf oan [[Hindrik II fan Frankryk|Hindrik II]] fan Frankryk yn ruil foar syn stipe.

Troch it ferswakjen fan it keizerlik gesach by de [[Tritichjierrige Kriich]] (1618-1648) koe Frankryk it hartochdom yn [[1634]] besette en hold it oant [[1661]], doe't [[Karel IV fan Loataringen|Karel IV]] wer op 'e troan set waard. Yn [[1670]] foelen de Frânsen fannijs yn, dêr't Karel troch twongen waard en gean yn ballingskip. Syn neef en erfgenamt [[Karel V fan Loataringen|Karel V]] (1643-1690) brocht syn libben troch yn tsjinst fan it keizerlik [[Hûs Habsburch]]. Frankryk joech it hartochdom werom by de [[Frede fan Ryswyk]] fan [[1697]], dêr't de [[Njoggenjierrige Kriich]] troch beëinige waard, en Karel syn soan [[Leopold fan Loataringen|Leopold]] (1679-1729) hartoch waard en bekend stie as &quot;Leopold de Grutte&quot;. Yn de [[Spaanske Suksesjekriich]] fan 1701-1714 waarden parten fan Loataringen, wêrûnder Nancy, fannijs troch Frankryk beset, dochs Leopold bleau regearjen út it kastiel fan Lunéville wei.
[[Ofbyld:10 paoli 1747 - FRANCIS II.jpg|thumb|right|Portret fan de lêste hartoch fan Loataringen, Frâns Stefan, op in sulveren munt fan 10 paoli, doe't er it Gruthartochdom Toskane erve]]
Yn [[1737]], nei de [[Poalske Suksesjekriich]], waard it hartochdom tusken Frankryk en de Habsburgers en it Loataringske hûs Vaudémont tawiisd oan Stanisław Leszczyński, de eardere kening fan [[Poalsk-Litouske Mienebest|Poalen]]. Hy wie tagelyk de skoanheit fan kening [[Loadewyk XV fan Frankryk|Loadewyk XV]] fan Frankryk en hie justjes earder yn 'e Poalske Suksesjekriich it belies jûn tsjin in gadingmakker dy't troch [[Keizerryk Ruslân|Ruslân]] en [[Habsburchmonargy|Eastenryk]] stipe waard. De hartoch fan Loataringen, [[Frâns I fan it Hillige Roomske Ryk|Frâns Stefan]], ferloofd mei de dochter fan de keizer, aartshartoginne [[Maria Teresa]], waard kompensearre mei it [[gruthartochdom Toskane]], dêr't de lêste [[Medici]]-hearsker kreklyn berneleas stoarn wie. Frankryk sei ta ek Maria Teresa te stypjen as erfgenamt fan it Habsburchske besit ûnder de [[Pragmatyske Sanksje (1713)|Pragmatyske Sanksje]] fan [[1713]]. Leszczyński krige Loataringen as betingst dat it by syn ferstjerren oan de Frânske troan tafalle soe. Hy krige de titel &quot;hartoch fan Loataringen, mar it bleau ek yn besit fan Frâns Stefan, en dy titel nimt in promoninte plak yn, yn de titel fan syn opfolgers, as in famyljenamme sûnder oanspraak op 'e troan: it [[Hûs Habsburch-Loataringen]]. Doe't Stanisław op [[23 febrewaris]] [[1766]] ferstoar, waard Loataringen troch Frankryk anneksearre en troch it Frânsk regear reorganisearre ta in [[Provinsjes fan Frankryk|provinsje]] fan Frankryk.
{{Clear}}
== Territoriale evolúsje fan Boppe-Loataringen == 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
Lotharingia-959.svg|Loataringen ferparte, om 1000 hinne:&lt;br /&gt;{{legend|#cefef2|[[Elzas]], ôfstien oan [[Hartochdom Swaben|Swaben]] yn 925}}&lt;br /&gt;{{legend|#f8a20c|Boppe-Loataringen nei 928}}&lt;br /&gt;{{legend|#4ae57e|Nederloataringen nei 977}}
Lorraine_(134037804).jpg|Loataringen (1618-1648)
Carte_du_duché_de_Lorraine.svg|Kaart fan it hartochdom Loataringen (1756), dêr't sa'n bytsje de fersprate gemeenten de regio yn Frankryk en Dútslân op te sjen binne; it Dútske gebiet falt rûchwei lyk mei it hjoeddeistige [[Saarlân]].
Lorraine_et_anciennes_provinces.svg|Hartochdom Loataringen (1756} yn 'e hjoeddeistige regio
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Sjoche ek ==
* [[Loataringen (Frankryk)]], de hjoeddeistige regio
* [[Loataringen]], it histoaryske keninkryk
* [[Nederloataringen]]
* [[Elzas-Loataringen]]

== Keppelings om utens ==
* [https://web.archive.org/web/20070312192754/http://www.alsace-lorraine.info/ Ynformaasje oer Elzas-Loataringen]
* [https://web.archive.org/web/20030618062707/http://www.lotharingia.de/ Lotharingia]

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Foar boarnen en oare literatuer, sjoch [https://en.wikipedia.org/wiki/Duchy%20of%20Lorraine ''References'', ''Sources'' en ''Further Reading'' op dizze side].
--------
{{Commonscat|Duchy of Lorraine}}
}}

[[Kategory:Loataringen]]
[[Kategory:Skiednis fan Frankryk]]
[[Kategory:Skiednis fan Belgje]]
[[Kategory:Skiednis fan Lúksemboarch]]
[[Kategory:Skiednis fan Dútslân]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 959]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 1766]]</text>
      <sha1>ag0yh3s7hyg9vc7d9jlbribayh0wxq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ferdrach fan Prüm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131082</id>
    <revision>
      <id>1224000</id>
      <parentid>1134577</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T20:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <origin>1224000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5040" sha1="ppru8mojypf726m7usbes88aldxy1ga" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Vertrag von Prüm.svg|300px|thumb|Ferdieling neffens it Ferdrach fan Prüm]]
[[Ofbyld:Teilung-von-Pruem..jpg|300px|thumb|Lotarius I ferdielt syn keninkryk tusken syn trije soannen]]
It '''Ferdrach fan Prüm''' of ek wel de '''Dieling fan Prüm''', ree op [[19 septimber]] [[855]], wie it twadde ferpartsjen fan it [[Karolingyske Ryk]]. Mei it oankommende ferstjerren fan [[Lotarius I]], ferdielde er syn keninkryk ûnder syn trije soannen.

==Eftergrûn==
Fan [[830]] ôf, fochten Lotarius en syn bruorren [[Pepyn I fan Akwitaanje]] (ferstoarn yn [[838]]) en [[Loadewyk de Dútser]] ferskate slaggen tsjin harren heit, keizer [[Loadewyk de Fromme]]. It ferstjerren fan Loadewyk de Fromme yn [[840]] late ta in nije rige strideraasjes oer it erfskip tusken de trije oerbleaune soannen Lotarius, I, Loadewyk de Dútser en [[Karel de Keale]] (de soan fan Loadewyk de Fromme mei syn twadde frou [[Judit fan Beieren]]). Lotarius, de âldste soan en mei-keizer mei syn heit sûnt [[817]] neffens de ''[[Ordinatio Imperii]]'', easke de oerhearskippij mar waard troch de oare bruorren wegere. Hja fersloegen him yn de [[Slach by Fontenoy (841)|Slach by Fontenoy]] yn [[841]].&lt;br/&gt;
Keizer Lotarius moast einlings tajaan oan de easken fan Loadewyk de Dútser en Karel de Keale, dy't yn [[842]] de [[Eed fan Straasburch]] ôfleine, dêr't hja inoar stipe ûnthjitten. Hy sleat yn augustus [[843]] it [[Ferdrach fan Ferdun]] mei syn jongere bruorren. Dat Ferdrach late ta dat it Ryk fan Loadewyk de Fromme (&quot;Frânsje&quot;) ferdield waard tusken syn trije soannen. Loadewyk de Dútser krige al it lân beëasten de rivieren de [[Ryn]] en [[Aare (rivier)|Aare]] (&quot;[[East-Frânsje]]&quot;), Karel de Keale krige it lân bewesten de rivieren de [[Skelde]], [[Maas]], [[Saône]] en [[Rône]] (&quot;[[West-Frânsje]]&quot;), wylst Lotarius it lân der tuskenyn fan [[Fryske Ryk|Fryslân]] oant [[Itaalje]] krige mei de stêden [[Aken (stêd)|Aken]] en [[Rome (stêd)|Rome]] (&quot;[[Midden-Frânsje]]&quot; of ''Lotharii Regnum''), en de keizerstitel.&lt;br/&gt;
Nettsjinsteande dat de [[Karolingen]] de ienheid fan it Ryk bewarje woene, waard it Ryk stadichoan fersnippere troch erflike ferdielings. Benammen om it feit dat Lotarius syn Middenryk lange en swakke grinzen en minne ferbiningsmiddels hie. Ynfallen fan [[Wytsingen]] yn it noarden en islamityske [[Sarasenen]] yn it suden holpen deroan dat it net in lang libben genietsje koe.

==Ferdieling==
Lotarius, dy't al slim siik wie, ferdielde op syn ferbliuwplak yn [[Schüller]] (''Sconilare'') op 19 septimber 855 it ''Lotharii Regnum'' tusken syn trije soannen.
[[Ofbyld:Empire carolingien 855-fr.svg|250px|thumb|left|Ferdieling neffens it Ferdrach fan Prüm]]
{{color box|Pink}} '''[[Loadewyk II fan Itaalje|Loadewyk II]]''' († 875), de âldste soan, krige de keizerstitel en it [[Keninkryk Itaalje (Hillige Roomske Ryk)|Keninkryk Itaalje]] (bestie doe allinne út de noardlike helte fan it Italjaanske skiereilân)

{{color box|BlueViolet}} '''[[Lotarius II]]''' († 869) krige [[Grut-Fryslân|Fryslân]] en de dielen fan [[Austraasje]] dy't nei it Ferdrach fan Ferdun ta it gebiet fan syn heit kamen (it oarspronklile gebiet yn it [[Romeinske Ryk]] dêr't de [[Franken]] delstrutsen en de haadstêd Aken) - dat keninkryk waard bekend as ''[[Loataringen]]'' ferneamd nei syn kening en wie it koartst besteande fan de trije keninkriken dy't ûntstiene nei it Ferdrach en dy't ferdield waard yn de hartochdommen [[Nederloataringen]] and [[Opperloataringen]] sa'n hûndert jier letter.

{{color box|Coral}} '''[[Karel fan Provence|Karel]]''' († 863), de jongste fan de trije soannen, waard kening fan [[Provence]], dêr't er Provence en it grutste part fan it eardere Frankyske [[Keninkryk Boergonje]] (útsein it gebiet bewesten de rivier de Saône, dat neffens it Ferdrach fan Ferdun ta West-Frânsje kaam en dat letter it  Frânske [[Hartochdom Boergonje]] wurde soe) - dit keninkryk soe letter it [[Keninkryk fan Arles|Twadde Keninkryk Boergonje]] (Keninkryk fan Arles) wurde.


Lotarius luts himsels werom yn de [[Abdij fan Prüm]] en ferstoar dêre tsien dagen letter.


==Neilittenskip==
Nei de dea fan Karel yn [[863]] en Lotarius II yn [[869]], waarden Boergonje en Loataringen fannijs ferdield tusken East- en West-Frânsje en it Keninkryk Itaalje by it [[Ferdrach fan Meerssen]] yn [[870]]. It útwurkjen fan it Ferdrach fan Prüm kaam ta in ein doe't yn [[951]] kening [[Otto I fan it Hillige Roomske Ryk|Otto I]] fan Dútslân Itaalje yn in tiid fan politike opskuor ferôvere en mei de widdo-keninginne [[Adelheid fan Boergonje|Adelheid]] boaske. Hy bemachtige de [[Izeren Kroan]] en waard yn [[962]] einlings ta [[Kening fan Itaalje]] en keizer fan it [[Hillige Roomske Ryk]] kroane.
It Ferdrach fan Prüm kin sjoen wurde as ien fan de effekten fan it ûntstean fan it [[feodalisme]] yn Jeropa.

==Sjoch ek==
*[[Ferdrach fan Ferdun]] (843)
*[[Ferdrach fan Meerssen]] (870)
*[[Ferdrach fan Ribemont]] (880)

[[Kategory:Ferdrach mei it Frankyske Ryk]]
[[Kategory:Ferdrach út 855|Prüm]]
[[Kategory:Prüm]]</text>
      <sha1>ppru8mojypf726m7usbes88aldxy1ga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ferdrach fan Meerssen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131129</id>
    <revision>
      <id>1224001</id>
      <parentid>1021349</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T20:28:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>nijere kaart</comment>
      <origin>1224001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5140" sha1="fama4zrsz9ul0l65whjj1o59zi4dvzn" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Vertrag_von_Meerssen.svg|300px|thumb|Ferpartsjen fan it Middenryk, dat by it Ferdrach fan Ferdun foarme wie]]
It '''Ferdrach fan Meerssen''', ree op [[8 augustus]] [[870]], wie in ferdrach oer it ferdielen fan it keninkryk fan [[Lotarius II]], [[Loataringen]], troch syn omkes [[Loadewyk de Dútser]] fan [[East-Frânsje]] en [[Karel de Keale]] fan [[West-Frânsje]], de twa oerlibjende soannen fan keizer [[Loadewyk de Fromme]]. It ferdrach is neamd nei it plakje [[Meerssen]] by [[Maastricht]] yn de [[Nederlân]]ske provinsje [[Limburch (Nederlân)|Limburch]].

==Eftergrûn==
Nei it ferstjerren fan keizer Loadewyk de Fromme yn [[840]], waard troch it [[Ferdrach fan Ferdun]] (augustus [[843]]) it [[Karolingyske Ryk]] ferparte ûnder syn trije soannen. It middenste part, [[Midden-Frânsje]] mei [[Fryslân (wengebiet)|Fryslân]] en [[Itaalje]] kaam ta [[Lotarius I]], dy't ek de keizerstitel hold. It wie troch syn foarm in slim te bestjoeren lân. It bestie út Fryslân fan [[It Swin (Brugge)|It Swin]] oant [[Weser]] en in part fan [[Austraasje]] begrinzge troch de rivieren [[Skelde]], [[Maas]] en [[Ryn]].
It rûn hielendal nei de [[Middellânske See]] en hie oer de gânse lingte deselde breedte as yn it noarden.&lt;br/&gt;.
By it [[Ferdrach fan Prüm]] yn [[855]] ferparte Lotarius syn keninkryk tusken syn trije soannen flak foar syn ferstjerren. [[Loadewyk II fan Itaalje|Loadewyk II]], de âldste soan, krige Itaalje en de keizerstitel. [[Lotarius II]] krige Fryslân, Loataringen en [[Opperboergonje]] en [[Karel fan Provence|Karel]] (845-863), de jongste, krige [[Nederboergonje]] en de [[Provence]]. Nei't Karel ferstoar gie hast syn gânse keninkryk nei Loadewyk, útsein de greefskippen Lyon, Vienne en Vivarais dy't nei Lotarius gie.

==It Ferdrach==
Om't aartsbiskop [[Hinkmar fan Reims]] de winske skieding dy't Lotarius II woe fan syn frou Teutberga, om't hja gjin bern krije koe, blokkearde, ferstoar Lotarius yn [[869]] sûnder wetlike opfolgers. Syn omkes, de keningen Loadewyk de Dútser fan East-Frânsje en Karel de Keale fan West-Frânsje, easken de erfskip op. Hja hiene it lok dat de iennige wetlike erfgenamt, de Roomsk-keizer Lodewyk II fan Itaalje, warber yn in slach tsjin it [[Emiraat Bari]] ferwikkele wie.&lt;br/&gt;
Karel de Keale foel it gebiet dalik nei it festjerren fan Lotarius II yn. Loadewyk de Dútser die dêrop itselde, mar Karel liet himsels yn [[Metz]] ta kening kroane. Loadewyk twong him lykwols ta it partsjen fan it gebiet, allyk de gebieten dy't Lotarius II krigen hie nei it ferstjerren fan Karel fan Provence. Flakby Meerssen moeten hja inoar en sleaten it Ferdrach. It Ferdrach ferfong it Ferdrach fan Ferdun út 843, doe't it Karolingyske Ryk yn trijen ferparte waard, troch de noardlike helte fan Midden-Frânsje (fan de [[Noardsee]] oant de delling fan de [[Rône]]) te ferpartsjen. Sa waard &quot;Frânsje&quot; winliken ferparte yn twaen yn twa gruttere eastlike en westlike gebieten. In grut part fan de Fryske kust wie lykwols ûnder it gesach fan de [[Wytsingen]] en foel der winliken bûten en wie allinne yn namme ferdield. De grins rûn lâns de rivieren de [[Maas]], [[Ourthe]], [[Moezel]], [[Saône]] en [[Rône]].&lt;br/&gt;
Yn it noarden krige Loadewyk it grutste part fan Fryslân, it part fan Austraasje dat fan Lotarius wie, mei de stêden [[Aken (stêd)|Aken]] en [[Metz]] ynbegrepen. Yn it suden krige Loadewyk it grutste part fan [[Opperboergonje]], dat fan Lotarius wie (útsein it gebiet dat oan Itaalje jûn wie). Karel krige Lotarius syn erfenis fan [[Nederboergonje]] en in lytse westlike part fan Opperboergonje. Sa hie er frij paad nei Itaalje, dêr't er ek graach de kroan oernimme woe. Loadewyk sleat de nij krigen gebieten fan Austraasje oan de eastlike Austrasyske gebieten ([[Hartochdom Franken]]) en makke it in ûnderkeninkryk foar syn soan [[Loadewyk de Jongere]]. De ûnwettige soan fan Lotarius II, [[Hugo fan de Elsas|Hugo]], krige it greefskip fan de [[Elsas]].

==Namme==
Meerssen wie de [[Keningspalts|palts]] dêr't Loadewyk de Dútser ferbleau. Karel ferbleau yn de palts [[Herstal]] by [[Luik (stêd)|Luik]]. It Ferdrach waard yn in plak sletten healwei beide plakken, wierskynlik ''Haspide'' (of ''Aspide''), dat it hjoeddeiske [[Eijsden]] oan de Maas is.

==Neilittenskip==
It Ferdrach hold net langer as tsien jier stân. Nei it ferstjerren fan Loadewyk de Dútser yn [[876]], foel Karel de Keale, dy't njonkelytsen ek [[kening fan Itaalje]] en Roomsk-keizer wurden wie, eastlik Loataringen yn, mar waard troch Loadewyk syn soan Loadewyk de Jongere ferslein yn de [[Slach by Andernach (876)]]. In jier letter ferstoar Karel de Keale en ûntstie der in machtstriid yn West-Frânsje. Loadewyk de Jongere foel dêrop yn [[879]] westlik Loataringen oan. Karel syn pakesizzers waarden twongen en jouw gâns Loataringen oer oan East-Frânsje, dat befêstige waard yn it [[Ferdrach fan Ribemont]] yn [[880]].

==Sjoch ek==
*[[Ferdrach fan Ferdun]] (843)
*[[Ferdrach fan Prüm]] (855)
*[[Slach by Andernach (876)|Slach by Andernach]] (876)
*[[Ferdrach fan Ribemont]] (880)


[[Kategory:Ferdrach mei it Frankyske Ryk]]
[[Kategory:Ferdrach út 870|Meerssen]]</text>
      <sha1>fama4zrsz9ul0l65whjj1o59zi4dvzn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Finkfûgels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147785</id>
    <revision>
      <id>1223980</id>
      <parentid>1217946</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T18:32:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>[[]]</comment>
      <origin>1223980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7684" sha1="1my2tbyipugu33pbga352yh5q8dk5vu" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding           = Fringilla coelebs chaffinch male edit2.jpg 
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     = Skelfink (''Fringilla coelebs'').
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson9             = [[skift]]:
| namme9              = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')
| takson11            = [[ûnderskift]]:
| namme11             = [[sjongfûgels]] (''Passeri'')
| takson12            = [[boppefamylje]]:
| namme12             = (''Passeroidea'')
| takson13            = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme13             = '''finkfûgels''' (''Fingillidae'')

| beskriuwer, jier    = Vigors, 1825
}}
De '''finkfûgels''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Fringillidae'') binne in grutte [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan [[fûgels]] yn it [[skift (taksonomy)|skift]] fan de [[moskeftigen]] (''[[Passeriformes]]''), en de [[boppefamylje]] fan de ''Passerioidae''.  De famylje telt sa'n 230 [[soarte (taksonomy)|soarte]]n ferdield oer sa'n 40 [[skaai (taksonomy)|skaai]]en. De measte finken binne siediters en hawwe yn koarte, sterke snaffel. De finken komme yn alle wrâlddielen foar, mei ûtsûndering fan Austraalje; yn Súd-Amearika komme mar twa finkeskaaien (''Euphonia'' en ''Chlorophonia'') foar.

==Famyljeopbou==
* ''Famylje'': '''finkfûgels''' (''Fringillidae'')
** ''Skaai'': &quot;eigentlike [[finken]]&quot; - ''Fringilla'', 8 soarten, dêrûnder:
*** [[skelfink]], [[bûkfink]] of [[fink]] (''Fringilla coelebs'')
*** [[Teneryffink]] (''Fringilla teydea'')
*** [[Gran-Canariafink]] (''Fringilla polatzeki'')
*** [[kwêkfink]] (''Fringilla montifringilla'')
** ''Skaai'': [[giele kersebiters]] - ''Mycerobas'', 4 soarten:
*** [[swart-giele kersebiter]] (''Mycerobas icterioides'')
*** [[gielrêchkersebiter]] (''Mycerobas affinis'')
*** [[stippelwjuk-kersebiter]] (''Mycerobas melanozanthos'')
*** [[wytwjuk-kersebiter]] (''Mycerobas carnipes'')
** ''Skaai'': [[jûnkersebiters]] - ''Hesperiphona'', 2 soarten:
*** [[jûnkersebiter]] (''Hesperiphona vespertina'')
*** [[swartkopkersebiter]] (''Hesperiphona abeillei'')
** ''Skaai'': [[kersebiters]] - ''Coccothraustes'', 1 soarte:
*** [[kersebiter]] (''Coccothraustes coccothraustes'')
** ''Skaai'': [[maskerkersebiters]] - ''Eophona'', 2 soarten:
*** [[lytse maskerkersebiter]] (''Eophona migratoria'')
*** [[grutte maskerkersebiter]] (''Eophona personata'')
** ''Skaai'': [[heakbekken]] - ''Pinicola'', 1 soarte:
*** [[heakbek]] (''Pinicola enucleator'')
** ''Skaai'': [[goudfinken]] - ''Pyrrhula'', 8 soarten, dêrûnder:
*** [[oranjegoudfink]] (''Pyrrhula aurantiaca
*** [[griiskopgoudfink]] (''Pyrrhula erythaca'')
*** [[goudfink]] (''Pyrrhula pyrrhula'')
*** [[Azoarengoudfink]] (''Pyrrhula murina'')
** ''Skaai'': [[readwjukfinken]] - ''Rhodopechys'', 2 soarten:
*** [[readwjukfink]] (''Rhodopechys sanguinea'')
*** [[Atlasfink]] (''Rhodopechys (sanguinea) alienus'')
** ''Skaai'': [[woastynfinken]] - ''Bucanetes'', 2 soarten:
*** [[woastynfink]] (''Bucanetes githagineus'')
*** [[Mongoalske woastynfink]] (''Bucanetes mongolicus'')
** ''Skaai'': [[karmozynfinken]] ''Agraphospiza'', 1 soarte:
*** [[karmozynfink]] (''Agraphospiza rubescens'')
** ''Skaai'': [[brillefinken]] ''Callacanthis'', 1 soarte:
*** [[brillefink]] (''Callacanthis burtoni'')
** ''Skaai'': ''Pyrrhoplectes'', 1 soarte
** ''Skaai'': ''Procarduelis'', 1 soarte
** ''Skaai'': [[berchfinken]] - ''Leucosticte'', 6 soarten:
*** [[wâldberchfink]] (''Leucosticte nemoricola'')
*** [[skiere berchfink]] (''Leucosticte brandti'')
*** [[rôze berchfink]] (''Leucosticte arctoa'')
*** [[griiskopberchfink]] (''Leucosticte tephrocotis'')
*** [[swarte berchfink]] (''Leucosticte atrata'')
*** [[brúnkopberchfink]] (''Leucosticte australis'')
** ''Skaai'': [[readmosken]] - ''Carpodacus'', 27 soarten, dêrûnder:
*** [[reade mosk]] (''Carpodacus erythrinus'')
*** [[grutte readmosk]] (''Carpodacus rubicilla'')
*** [[Sinaïreadmosk]] (''Carpodacus synoicus'')
*** [[ljochte readmosk]] (''Carpodacus stoliczkae'')
*** [[langsturtreadmosk]] (''Carpodacus sibiricus'')
** ''Skaai'': ''Paroreomyza'', 2 soarten
** ''Skaai'': ''Oreomystis'', 1 soarte
** ''Skaai'': ''Drepanis'', 1 oerlibbene soarte
** ''Skaai'': ''Palmeria'', 1 soarte
** ''Skaai'': ''Himatione'', 1 soarte
** ''Skaai'': ''Hemignathus'', 3 soarte
** ''Skaai'': ''Pseudonestor'', 1 soarte
** ''Skaai'': ''Magumma'', 1 soarte
** ''Skaai'': ''Loxops'', 5 soarten
** ''Skaai'': ''Chlorodrepanis'', 3 soarten
** ''Skaai'': ''Haemorhous'', 3 soarten:
*** [[poarperfink]] (''Haemorhous purpureus'')
*** [[readkrúnfink]] (''Haemorhous cassinii'')
*** [[húsreadfink]] (''Haemorhous mexicanus'')
** ''Skaai'': [[grienfinken]] - ''Chloris'', 6 soarten, dêrûnder:
*** [[flaaksfink]] (''Chloris chloris'')
** ''Skaai'': ''Rhodospiza'', 1 soarte:
*** [[feale woastynfink]] (''Rhodospiza obsoleta'')
** ''Skaai'': [[goudwjukfinken]] - ''Rhynchostruthus'', 3 soarten:
*** [[Sokotragoudwjukfink]] (''Rhynchostruthus socotranus'')
*** [[Arabyske goudwjukfink]] (''Rhynchostruthus percivali'')
*** [[Somalyske goudwjukfink]] (''Rhynchostruthus louisae'')
** ''Skaai'': ''Linurgus'' olivaceus 1 soarte:
*** [[gielegoufink]] (''Linurgus olivaceus'')
** ''Skaai'': ''Crithagra'', 37 soarten
** ''Skaai'': ''Linaria'', 4 soarten:
*** [[heidebarmke]] (''Linaria flavirostris'')
*** [[robyntsje]] (''Linaria cannabina'')
*** [[Jemenitysk robyntsje]] (''Linaria yemenensis'')
*** [[Somalysk robyntsje]] (''Linaria johannis'')
** ''Skaai'': [[stienbarmkes]] - ''Acanthis'', 3 soarten:
*** [[stienbarmke]] (''Acanthis flammea'')
*** [[lyts barmke]] (''Acanthis (flammea) cabaret'')
*** [[wytgatstienbarmke]] (''Acanthis hornemanni'')
** ''Skaai'': [[krúsbekken]] - ''Loxia'', 6 soarten:
*** [[grutte krúsbek]] (''Loxia pytyopsittacus'')
*** [[Skotske krúsbek]] (''Loxia scotica'')
*** [[krúsbek]] (''Loxia curvirostra'')
*** [[Idahokrúsbek]] (''Loxia sinesciuris'')
*** [[wytbânkrúsbek]] (''Loxia leucoptera'')
*** [[Hispaniolakrúsbek]] (''Loxia megaplaga'')
** ''Skaai'': ''Chrysocorythus'', 1 soarte
** ''Skaai'': [[putters]] - ''Carduelis'', 4 soarten:
*** [[putter]] (''Carduelis carduelis'')
*** [[griiskopputter]] (''Carduelis caniceps'')
*** [[citroensyske]] (''Carduelis citronella'')
*** [[Korsikaansk citroensyske]] (''Carduelis corsicana'')
** ''Skaai'': [[kanarjes]] - ''Serinus'', 8 soarten:
*** [[readfoarhollekanarje]] (''Serinus pusillus'')
*** [[wylde kanarje]] (''Serinus serinus'')
*** [[Levantynske kanarje]] (''Serinus syriacus'')
*** [[kanarje]] (''Serinus canaria'')
*** [[griisnekkekanarje]] (''Serinus canicollis'')
*** [[gielkroankanarje]] (''Serinus flavivertex'')
*** [[Etiopyske kanarje]] (''Serinus nigriceps'')
*** [[swartkopkanarje]] (''Serinus alario'')
** ''Skaai'': [[syskes]] - ''Spinus'', 20 soarten, dêrûnder:
*** [[Tibetaansk syske]] (''Spinus thibetanus'')
*** [[syske]] (''Spinus spinus'')
*** [[dinnesyske]] (''Spinus pinus'')
*** [[lyst goudsyske]] (''Spinus psaltria'')
*** [[maskergoudsyske]] (''Spinus lawrencei'')
*** [[goudsyske]] (''Spinus tristis'')
** ''Skaai'': ''Euphonia'', 27 soarten
** ''Skaai'': ''Chlorophonia'', 5 soarten

==Keppelings om utens==
*[http://www.worldbirdnames.org IOC World Bird List, Version 15.1 - feb 2025]
*[http://www.avionary.info Avionary - 60 Language Holarctic Bird Names]

[[Kategory:Fûgelfamylje]]
[[Kategory:Moskeftige]]
[[Kategory:Finkfûgel| ]]</text>
      <sha1>1my2tbyipugu33pbga352yh5q8dk5vu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223981</id>
      <parentid>1223980</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T18:34:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>citroen &gt; sitroen.</comment>
      <origin>1223981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7684" sha1="kcrhbmpzy73hl8zbw5er7kgzeuxa9qe" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding           = Fringilla coelebs chaffinch male edit2.jpg 
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     = Skelfink (''Fringilla coelebs'').
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson9             = [[skift]]:
| namme9              = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')
| takson11            = [[ûnderskift]]:
| namme11             = [[sjongfûgels]] (''Passeri'')
| takson12            = [[boppefamylje]]:
| namme12             = (''Passeroidea'')
| takson13            = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme13             = '''finkfûgels''' (''Fingillidae'')

| beskriuwer, jier    = Vigors, 1825
}}
De '''finkfûgels''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Fringillidae'') binne in grutte [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan [[fûgels]] yn it [[skift (taksonomy)|skift]] fan de [[moskeftigen]] (''[[Passeriformes]]''), en de [[boppefamylje]] fan de ''Passerioidae''.  De famylje telt sa'n 230 [[soarte (taksonomy)|soarte]]n ferdield oer sa'n 40 [[skaai (taksonomy)|skaai]]en. De measte finken binne siediters en hawwe yn koarte, sterke snaffel. De finken komme yn alle wrâlddielen foar, mei ûtsûndering fan Austraalje; yn Súd-Amearika komme mar twa finkeskaaien (''Euphonia'' en ''Chlorophonia'') foar.

==Famyljeopbou==
* ''Famylje'': '''finkfûgels''' (''Fringillidae'')
** ''Skaai'': &quot;eigentlike [[finken]]&quot; - ''Fringilla'', 8 soarten, dêrûnder:
*** [[skelfink]], [[bûkfink]] of [[fink]] (''Fringilla coelebs'')
*** [[Teneryffink]] (''Fringilla teydea'')
*** [[Gran-Canariafink]] (''Fringilla polatzeki'')
*** [[kwêkfink]] (''Fringilla montifringilla'')
** ''Skaai'': [[giele kersebiters]] - ''Mycerobas'', 4 soarten:
*** [[swart-giele kersebiter]] (''Mycerobas icterioides'')
*** [[gielrêchkersebiter]] (''Mycerobas affinis'')
*** [[stippelwjuk-kersebiter]] (''Mycerobas melanozanthos'')
*** [[wytwjuk-kersebiter]] (''Mycerobas carnipes'')
** ''Skaai'': [[jûnkersebiters]] - ''Hesperiphona'', 2 soarten:
*** [[jûnkersebiter]] (''Hesperiphona vespertina'')
*** [[swartkopkersebiter]] (''Hesperiphona abeillei'')
** ''Skaai'': [[kersebiters]] - ''Coccothraustes'', 1 soarte:
*** [[kersebiter]] (''Coccothraustes coccothraustes'')
** ''Skaai'': [[maskerkersebiters]] - ''Eophona'', 2 soarten:
*** [[lytse maskerkersebiter]] (''Eophona migratoria'')
*** [[grutte maskerkersebiter]] (''Eophona personata'')
** ''Skaai'': [[heakbekken]] - ''Pinicola'', 1 soarte:
*** [[heakbek]] (''Pinicola enucleator'')
** ''Skaai'': [[goudfinken]] - ''Pyrrhula'', 8 soarten, dêrûnder:
*** [[oranjegoudfink]] (''Pyrrhula aurantiaca
*** [[griiskopgoudfink]] (''Pyrrhula erythaca'')
*** [[goudfink]] (''Pyrrhula pyrrhula'')
*** [[Azoarengoudfink]] (''Pyrrhula murina'')
** ''Skaai'': [[readwjukfinken]] - ''Rhodopechys'', 2 soarten:
*** [[readwjukfink]] (''Rhodopechys sanguinea'')
*** [[Atlasfink]] (''Rhodopechys (sanguinea) alienus'')
** ''Skaai'': [[woastynfinken]] - ''Bucanetes'', 2 soarten:
*** [[woastynfink]] (''Bucanetes githagineus'')
*** [[Mongoalske woastynfink]] (''Bucanetes mongolicus'')
** ''Skaai'': [[karmozynfinken]] ''Agraphospiza'', 1 soarte:
*** [[karmozynfink]] (''Agraphospiza rubescens'')
** ''Skaai'': [[brillefinken]] ''Callacanthis'', 1 soarte:
*** [[brillefink]] (''Callacanthis burtoni'')
** ''Skaai'': ''Pyrrhoplectes'', 1 soarte
** ''Skaai'': ''Procarduelis'', 1 soarte
** ''Skaai'': [[berchfinken]] - ''Leucosticte'', 6 soarten:
*** [[wâldberchfink]] (''Leucosticte nemoricola'')
*** [[skiere berchfink]] (''Leucosticte brandti'')
*** [[rôze berchfink]] (''Leucosticte arctoa'')
*** [[griiskopberchfink]] (''Leucosticte tephrocotis'')
*** [[swarte berchfink]] (''Leucosticte atrata'')
*** [[brúnkopberchfink]] (''Leucosticte australis'')
** ''Skaai'': [[readmosken]] - ''Carpodacus'', 27 soarten, dêrûnder:
*** [[reade mosk]] (''Carpodacus erythrinus'')
*** [[grutte readmosk]] (''Carpodacus rubicilla'')
*** [[Sinaïreadmosk]] (''Carpodacus synoicus'')
*** [[ljochte readmosk]] (''Carpodacus stoliczkae'')
*** [[langsturtreadmosk]] (''Carpodacus sibiricus'')
** ''Skaai'': ''Paroreomyza'', 2 soarten
** ''Skaai'': ''Oreomystis'', 1 soarte
** ''Skaai'': ''Drepanis'', 1 oerlibbene soarte
** ''Skaai'': ''Palmeria'', 1 soarte
** ''Skaai'': ''Himatione'', 1 soarte
** ''Skaai'': ''Hemignathus'', 3 soarte
** ''Skaai'': ''Pseudonestor'', 1 soarte
** ''Skaai'': ''Magumma'', 1 soarte
** ''Skaai'': ''Loxops'', 5 soarten
** ''Skaai'': ''Chlorodrepanis'', 3 soarten
** ''Skaai'': ''Haemorhous'', 3 soarten:
*** [[poarperfink]] (''Haemorhous purpureus'')
*** [[readkrúnfink]] (''Haemorhous cassinii'')
*** [[húsreadfink]] (''Haemorhous mexicanus'')
** ''Skaai'': [[grienfinken]] - ''Chloris'', 6 soarten, dêrûnder:
*** [[flaaksfink]] (''Chloris chloris'')
** ''Skaai'': ''Rhodospiza'', 1 soarte:
*** [[feale woastynfink]] (''Rhodospiza obsoleta'')
** ''Skaai'': [[goudwjukfinken]] - ''Rhynchostruthus'', 3 soarten:
*** [[Sokotragoudwjukfink]] (''Rhynchostruthus socotranus'')
*** [[Arabyske goudwjukfink]] (''Rhynchostruthus percivali'')
*** [[Somalyske goudwjukfink]] (''Rhynchostruthus louisae'')
** ''Skaai'': ''Linurgus'' olivaceus 1 soarte:
*** [[gielegoufink]] (''Linurgus olivaceus'')
** ''Skaai'': ''Crithagra'', 37 soarten
** ''Skaai'': ''Linaria'', 4 soarten:
*** [[heidebarmke]] (''Linaria flavirostris'')
*** [[robyntsje]] (''Linaria cannabina'')
*** [[Jemenitysk robyntsje]] (''Linaria yemenensis'')
*** [[Somalysk robyntsje]] (''Linaria johannis'')
** ''Skaai'': [[stienbarmkes]] - ''Acanthis'', 3 soarten:
*** [[stienbarmke]] (''Acanthis flammea'')
*** [[lyts barmke]] (''Acanthis (flammea) cabaret'')
*** [[wytgatstienbarmke]] (''Acanthis hornemanni'')
** ''Skaai'': [[krúsbekken]] - ''Loxia'', 6 soarten:
*** [[grutte krúsbek]] (''Loxia pytyopsittacus'')
*** [[Skotske krúsbek]] (''Loxia scotica'')
*** [[krúsbek]] (''Loxia curvirostra'')
*** [[Idahokrúsbek]] (''Loxia sinesciuris'')
*** [[wytbânkrúsbek]] (''Loxia leucoptera'')
*** [[Hispaniolakrúsbek]] (''Loxia megaplaga'')
** ''Skaai'': ''Chrysocorythus'', 1 soarte
** ''Skaai'': [[putters]] - ''Carduelis'', 4 soarten:
*** [[putter]] (''Carduelis carduelis'')
*** [[griiskopputter]] (''Carduelis caniceps'')
*** [[sitroensyske]] (''Carduelis citronella'')
*** [[Korsikaansk sitroensyske]] (''Carduelis corsicana'')
** ''Skaai'': [[kanarjes]] - ''Serinus'', 8 soarten:
*** [[readfoarhollekanarje]] (''Serinus pusillus'')
*** [[wylde kanarje]] (''Serinus serinus'')
*** [[Levantynske kanarje]] (''Serinus syriacus'')
*** [[kanarje]] (''Serinus canaria'')
*** [[griisnekkekanarje]] (''Serinus canicollis'')
*** [[gielkroankanarje]] (''Serinus flavivertex'')
*** [[Etiopyske kanarje]] (''Serinus nigriceps'')
*** [[swartkopkanarje]] (''Serinus alario'')
** ''Skaai'': [[syskes]] - ''Spinus'', 20 soarten, dêrûnder:
*** [[Tibetaansk syske]] (''Spinus thibetanus'')
*** [[syske]] (''Spinus spinus'')
*** [[dinnesyske]] (''Spinus pinus'')
*** [[lyst goudsyske]] (''Spinus psaltria'')
*** [[maskergoudsyske]] (''Spinus lawrencei'')
*** [[goudsyske]] (''Spinus tristis'')
** ''Skaai'': ''Euphonia'', 27 soarten
** ''Skaai'': ''Chlorophonia'', 5 soarten

==Keppelings om utens==
*[http://www.worldbirdnames.org IOC World Bird List, Version 15.1 - feb 2025]
*[http://www.avionary.info Avionary - 60 Language Holarctic Bird Names]

[[Kategory:Fûgelfamylje]]
[[Kategory:Moskeftige]]
[[Kategory:Finkfûgel| ]]</text>
      <sha1>kcrhbmpzy73hl8zbw5er7kgzeuxa9qe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lytse earûlen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148690</id>
    <revision>
      <id>1223961</id>
      <parentid>1172609</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:29:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[]]</comment>
      <origin>1223961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3399" sha1="9s5xqnojmmiy95aiepcamsybdztiic4" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk|ôfbylding=African Scopes-owl Otus senegalensis.jpg|namme8=[[lânfûgels]] (''Telluraves'')|namme12=[[lytse earûlen]] (''Otus'')|takson12=[[skaai (taksonomy)|skaai]]:|namme11=[[ûlefûgels]] (''Strigidae'')|takson11=[[famylje]]:|namme9=[[ûle-eftigen]] (''Strigiformes'')|takson9=[[skift]]:|takson8=''rangleas'':|ôfbyldingsbreedte=|namme7=[[nije fûgels]] (''Neoaves'')|takson7=[[boppeskift]]:|namme5=[[fûgels]] (''Aves'')|takson5=[[klasse (taksonomy)|klasse]]:|namme1=|takson1=|ôfbyldingstekst=[[Afrikaanske lytse earûle]] (''Otus senegalensis'')|beskriuwer, jier= [[Thomas Pennant|Pennant]], 1769}}
De '''lytse earûlen''' of '''dwerchearûlen''' binne in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ([[wittenskiplike namme]] ''Otus'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan de [[ûlefûgels]] (''Strigidae''). It skaai is it grutste ûleskaai en telt sa'n 54 soarten fan ûlefûgels, dy 't allinnich yn de Alde Wrâld (Jeropa, Aazje, Afrika) foarkomme. Yn Jeropa komt allinnich de (Jerazyske) [[lytse earûle]] (''Otus scops'') foar. Folle fan de lytse-earûlesoarten, foaral de eilânsoarten yn Súdeast-Aazje en Afrika, binne bedrige yn harren fuortbestean.

De lytse earûlen binne lytse oant middelgrutte fûgels mei in lingte fan 16 oant 28 cm en in gewicht van 50-300 g. Se binne ûnopfallend, mei in brúne ta brúngrize kleur. De earfearren stien fier útinoar. De measte lytse earûlen binne stânfûgels en binne hoalebrieders. 

== Skaaiopbou ==
* ''Famylje'': ''Strigidae'':
** ''Skaai'': ''Otus'', 54 soarten:
*** ''Otus gurneyi''
*** ''Otus sagittatus''
*** ''Otus rufescens'' ([[rodzige dwerchearûle]])
*** ''Otus thilohoffmanni''
*** ''Otus icterorhynchus''
*** ''Otus ireneae''
*** ''Otus balli''
*** ''Otus alfredi''
*** ''Otus spilocephalus'' ([[flekte lytse earûle]])
*** ''Otus angelinae''
*** ''Otus mirus''
*** ''Otus longicornis''
*** ''Otus mindorensis''
*** ''Otus hartlaubi''
*** ''Otus madagascariensis''
*** ''Otus rutilus''
*** ''Otus mayottensis''
*** ''Otus pauliani''
*** ''Otus capnodes''
*** ''Otus moheliensis''
*** ''Otus pembaensis'' ([[Pembadwerchearûle]])
*** ''Otus scops'' ([[lytse earûle]] of [[dwerchearûle]])
*** ''Otus cyprius'' ([[Sypryske lytse earûle]])
*** ''Otus brucei'' ([[streke lytse earûle]])
*** ''Otus pamelae'' ([[Arabyske lytse earûle]])
*** ''Otus senegalensis'' ([[Afrikaanske lytse earûle]])
*** ''Otus feae''
*** ''Otus socotranus'' ([[Sokotradwerchearûle]])
*** ''Otus sunia'' ([[Easterske lytse earûle]])
*** ''Otus elegans''
*** ''Otus magicus'' ([[Molukske lytse earûle]])
*** ''Otus sulaensis''
*** ''Otus beccarii''
*** ''Otus manadensis''
*** ''Otus siaoensis''
*** ''Otus collari''
*** ''Otus mantananensis''
*** ''Otus insularis''
*** ''Otus alius''
*** ''Otus umbra''
*** ''Otus enganensis''
*** ''Otus mentawi''
*** ''Otus brookii''
*** ''Otus bakkamoena'' ([[Yndyske lytse earûle]])
*** ''Otus lettia'' ([[kraachearûle]])
*** ''Otus semitorques'' ([[Japanske lytse earûle]])
*** ''Otus lempiji'' ([[Sûnda-earûle]])
*** ''Otus megalotis''
*** ''Otus nigrorum''
*** ''Otus everetti''
*** ''Otus fuliginosus''
*** ''Otus silvicola''
*** ''Otus jolandae''
*** ''Otus podarginus''

== Keppelings om utens ==
* [http://www.wordlbirdnames.org IOC World Bird List 11.1, jan. 2021]

{{DEFAULTSORT:Litse earulen}}
[[Kategory:Lytse earule| ]]
[[Kategory:Ulefûgel]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]</text>
      <sha1>9s5xqnojmmiy95aiepcamsybdztiic4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162181</id>
    <revision>
      <id>1224021</id>
      <parentid>1097626</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T08:34:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sailko</username>
        <id>5116</id>
      </contributor>
      <comment>/* Galery */</comment>
      <origin>1224021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3137" sha1="8ius78swip7letny81unf2ebmnc4pgu" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak yn Noarwegen
| namme                       = Alta
| ôfbyld                      = Bilde-Alta boligomraade.jpg
| ôfbyldtekst                 = Alta
| ôfbyldingsbreedte           = 260px
| wapen                       = [[Ofbyld:Alta komm.svg|80px]]
| wapentekst                  = 
| provinsje                   = [[Troms og Finnmark]]
| gemeente                    = Alta
| stedsyndieling              = 
| stifting                    = 
| koördinaten                 = 
| koördinaten_tekst           = 
| oerflak                     = 3.849 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
| dêrfan lân                  = 3.651 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
| dêrfan wetter               = 198 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
| ynwennertal                 = 21.144 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;
| befolkingstichtens          = 5 inw./km
| tiidsône                    = [[Koördinearre Wrâldtiid|UTC+1]]
| simmertiid                  = [[Koördinearre Wrâldtiid|UTC+2]]
| lizzing                     = 
| webside                     = [http://www.alta.kommune.no/ Offisjeel webstee]
| ôfbylding2                  = 
| ôfbyldingstekst2            = 
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = Noarwegen
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 69
| lat_min                     = 58
| lat_sec                     = 36
| lat_dir                     = N 
| lon_deg                     = 23
| lon_min                     = 17
| lon_sec                     = 45
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
}}
'''Alta''' ([[Samyske talen|Samysk]]: Álaheadju) is in stêd en gemeente yn de provinsje [[Troms og Finnmark]]. Alta is benammen bekend om de [[rotskeunst fan Alta]] (eins fan Jiepmaluokta) dy't yn de rotsen fûn binne. De âldste ôfbyldingen binne mear as 7000 jier âld, de jongste binne fan it begjin fan ús jiertelling. De rotstekeningen steane op de [[Wrâlderfgoedlist]] fan [[UNESCO]]. Alta is yn de hjerst fan [[1944]] troch de Dútske [[Wehrmacht]], by de operaasje ''Nordlicht'', hast folslein mei de grûn lyk makke. Njonken de Alta tsjerke stiene noch mar in pear gebouwen oerein. Pas yn [[1999]] krige Alta stedsrjochten, om't de befolking yn de lêste jierren sterk groeid wie. De [[Jeropeeske Wei E6|E6]], de wichtichste sneldyk fan Noarwegen rint troch Alta. It fleanfjild Alta leit 3,5 km eastlik fan it sintrum fan de stêd, en hat bennammen ynlânske ferbiningen.&lt;br&gt; 
Yn Nederlân kent men Alta bennammen fan de natoeriisbaan Nornett stadion, dêr't earder reedrider [[Bart Veldkamp]] iismaster is.

==Galery==
&lt;gallery heights=&quot;150&quot; widths=&quot;200&quot;&gt;
Alta,_chiesa_evangelica_cittadina,_esterno_04.jpg|Alta tsjerke
Alta Centrum 2.JPG|Alta sintrum
Finnmarksloepet.JPG|Start fan slidehûn wedstriid Finnmarksloepet.
1992.08.08 Helleristninger i Alta II.jpg|Rotstekeningen by Alta
&lt;/gallery&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* {{nl}} [https://www.visitnorway.nl/bestemmingen-in-noorwegen/regio-noord/alta/ Alta] 
* {{no}} [http://www.alta.kommune.no/  www.alta.kommune.no Webstee Alta]
{{Commonscat|Alta municipality}}
}}

[[Kategory:Plak yn Noarwegen]]</text>
      <sha1>8ius78swip7letny81unf2ebmnc4pgu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Le Monde's 100 boeken fan de iuw</title>
    <ns>1</ns>
    <id>176581</id>
    <revision>
      <id>1224018</id>
      <parentid>1184465</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T07:54:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mysha</username>
        <id>254</id>
      </contributor>
      <comment>/* Twa bysûndere gefallen */ nije seksje</comment>
      <origin>1224018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2899" sha1="mvks75o9ni8tuqa78rv31dgfpkevyms" xml:space="preserve">== 	Niels Holgerssons wonderbare reis ==

Wat moat der stean dêr't wy no ''Niels Holgerssons wonderbare reis'' hawwe mei in keppeling nei nl:. Wy hawwe in side oer [[Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige]], mar fansels is der gjin Frysk boek fan. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 6 sep 2024, 14.43 (CEST)
:Ik haw de oarspronklike Sweedske titel skreaun [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 6 sep 2024, 16.31 (CEST)

==  La Cantatrice Chauve (24) ==
Krekt hokfoar titel wolle wy hawwe, en wêrom soenen wy in keppeling nei in nl: ferzje opnimme? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 26 nov 2024, 16.09 (CET)
:It liket my ta dat we de Fryske titel fan 'e oersetting oanhâlde as dy der is, en as der gjin oersetting is, dan de orizjinele titel yn 'e oarspronklike taal. Wêrom't yn dizze list keppelings nei nl: poate binne, is my in riedsel. Wat my oangiet kinne dy allegearre wiske wurde. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 29 jan 2025, 21.17 (CET)
:: Ik nim oan om't doe de tiid keppelings nei nl: brûkt wienen dêr't wy noch neat hienen. Stadich oan sil dat goed komme. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])

== Tabel opbrekke? ==

No't ik der in skofte mei dwaande bin, fernim ik hoe lang of in tabel fan 100 yngongen wol net is. By [[Spiel des Jahres]] hie ik alle tsien jierren in brekking ynfoegd; is it in idee om soks hjir ek te dwaan? En moat it dan yn fjouweren, yn fiven of op tsien?  [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 16 jan 2025, 10.44 (CET)

:Ja, mar Spiel des Jahres is der in logyske opdieling yn desennia. Dat is hjir net. Ik fyn dat de tabel der hiel kreas útsjocht sa't it no is. In minpunt as jo de boel opdiele, is dat jo deselde kolommen yn de opdielde tabellen nea wer rjocht ûnderinoar krije, wat in rommelich byld jout. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 29 jan 2025, 21.13 (CET)

:: Tsja, mar at men witte wol wêr't Tropismen stiet in de list, dan is er min oersjoch. [[Spiel des Jahres]] hat brekkings, foar ús, mar gjin opdieling, foar de wiki, dat de kolommen komme goed. Dat soe hjir ek kinne. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])

:::O, mar dat is gjin brek yn 'e tabel, mar gewoan in lege rige. Dan bliuwt it yndie wol ien tabel. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 31 jan 2025, 00.03 (CET)

== Twa bysûndere gefallen ==

* Mei yngong 85 haw ik neat: Ik hoopje dat in oar dy dwaan kin;
* Yngong 15 is net yn it [[Latynske skrift]], dat ik wit net hoe't de side hjitte moat.
[[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 2 apr 2026, 09.54 (CEST)</text>
      <sha1>mvks75o9ni8tuqa78rv31dgfpkevyms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Evenredich oanpart</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189533</id>
    <revision>
      <id>1223987</id>
      <parentid>1220895</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kwotumregel */ kwotumrigel en ôfrûning</comment>
      <origin>1223987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4442" sha1="qhnnb64bwc7ibuxdtn4oi22aluud2po" xml:space="preserve">It '''evenredich oanpart''' of '''proporsjoneel oandiel''' is de wearde fan items dy't in entiteit ideaal fertsjinje of ûntfange soe. Yn [[ekonomy]], [[filosofy]] en sosjale karteory ferwiist it nei de totale wearde fan guod, boarnen of aktiva dêr't in persoan of groep rjocht op hat of in oanspraak op makket.

== Earlike ferdieling fan sitten ==

=== Partijen ===
Yn parlemintêre demokrasyen mei proporsjonele fertsjintwurdiging hat elke [[politike partij]] rjocht op sitten yn ferhâlding ta it oantal stimmen dat it krigen hat. Dit probleem, wat ûntstiet as identike, ûndielbere items (sitten) ferdield wurde ûnder entiteiten, wurdt ek wol de sitferdieling neamd.

==== Formule ====
Bygelyks, yn evenredige fertsjintwurdiging basearre op in partijlistsysteem, is it evenredige sitoandiel fan in [[politike partij]] gelyk oan har stimmenoandiel fermannichfâldige mei it oantal beskikbere sitten. It ideale oantal sitten dat in partij krije soe is dêrom:

&lt;math&gt; \text{Evenredich oanpart =} \frac{\text{Stimmen}_\text{partij}}{\text{Stimmen}_\text{totaal}} \cdot \text{Sitten}&lt;/math&gt;

Derneist kin deselde wearde krigen wurde troch it oantal stimmen foar in partij te dielen troch de kiesdieler.

&lt;math&gt; \text{Evenredich oanpart =} \frac{\text{Stimmen}_\text{partij}}{\text{Kiesdieler}_\text{effektive stimmen}}&lt;/math&gt;

As der 5 beskikbere sitten binne yn in gebiet mei 300 kiezers, en in partij krijt 106 stimmen, dan is it proporsjonele oandiel foar dy partij likernôch 1,77. Deselde wearde wurdt krigen troch it oantal stimmen dat in partij krigen hat te dielen troch de kiesdieler.

== Ofrûning==
In proporsjoneel oandiel fan 1,77 moat fansels noch wol ôfrûne wurde om't ûndielber binne. Neffens de [[standertôfruning]] sil dit ornaris 2 wurde. De kwotumregel seit dat de ôfrûning inkeld nei boppe of nei ûnderen ta plakfine moat. Dit resultearret yn in totaal fan 1 of 2 sitten. Wannear't in partij of regio mear of minder kriit as dat, wurdt de kwotumregel skeind. Hjirmei komt de proporsjonaliteit fan 'e ferkiezingsútslach ûnder druk te stean om't oare partijen of regio's dan automatysk te min of folle sitten tawezen krije.

== Effektive stimmen ==
De kiesdrompel spilet in wichtige rol by it berekkenjen fan de sitferdieling. Ofhinklik fan de brûkte metoade wurdt bepaald oft stimmen foar partijen dy't de drompel net helje, wol of net meiteld wurde.

=== Praktysk foarbyld ===
By de [[Twadde Keamerferkiezingen 2023|Twadde Keamerferkiezings fan 2023]] berikten 15 partijen de kiesdrompel. Dit resultearre yn in totaal fan 195.254 fergriemde stimmen . De ûndersteande tabel jout in oersjoch fan dizze ferdieling en de gefolgen foar it proporsjonele oanpart fan 'e partijen dy't de kiesdrompel wol helle hawwe. De 2,81 sitten foar de &quot;oare partijen&quot; wurde sa proporsjoneel mooglik werferdield ûnder de oerbleaune effektive stimmen.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Proporsjoneel oandiel yn 2023
! Partij
! Oantal stimmen
! E.O. mei alle stimmen
! E.O. mei effektive stimmen
|-
! PVV
| 2.450.878
| 35.24
| 35.91
|-
! GL-PvdA
| 1.643.073
| 23.62
| 24.07
|-
! VVD
| 1.589.519
| 22.85
| 23.29
|-
! NSC
| 1.343.287
| 19.31
| 19.68
|-
! D66
| 656.292
| 9.44
| 9.62
|-
! BBB
| 485.551
| 6.98
| 7.11
|-
! CDA
| 345.822
| 4.97
| 5.07
|-
! SP
| 328.225
| 4.72
| 4.81
|-
! DENK
| 246.765
| 3.55
| 3.62
|-
! PvdD
| 235.148
| 3.38
| 3.45
|-
! FVD
| 232.963
| 3.35
| 3.41
|-
! SGP
| 217.270
| 3.12
| 3.18
|-
! CU
| 212.532
| 3.06
| 3.11
|-
! Volt
| 178.802
| 2.57
| 2.62
|-
! JA21
| 71.345
| 1.03
| 1.05
|-
! Oaren
| 195.254
| 2.81
| -
|-
! Som
! 10.432.726
! 150
! 150
|}

== Degressive evenredigens ==
Yn in distriktstelsel hat elk [[kiesdistrikt]] rjocht op sitten yn ferhâlding ta syn befolking. Yn it Nederlânske kieskringestelsel is dit basearre op it oantal stimmen. Dit kin derta liede dat lytse regio's (lykas [[Karibysk Nederlân]]) hielendal gjin stim hawwe. Dêrom wurdt somtiden degressive evenredigens brûkt. Dit is it gefal yn 'e [[Jeropeeske Uny]] of de [[Feriene Steaten]]. Dit betsjut dat it stimrjocht net mear evenredich is oan de grutte fan 'e regio's, mar it garandearret wol dat elk lân of steat goed fertsjintwurdige is. Twa foarbylden út 'e EU binne Malta en Lúksemboarch, dy't lytser of like grut as Fryslân binne, mar 6 eigen fertsjintwurdigers krije. Nederlân en België krije bygelyks ek mear sitten as har evenredige oanpart.

[[Kategory:Kiesstelsel]]
[[Kategory:Ekonomy]]
[[Kategory:Filosofy]]</text>
      <sha1>qhnnb64bwc7ibuxdtn4oi22aluud2po</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223988</id>
      <parentid>1223987</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ofrûning */ Tikflater ferbettere</comment>
      <origin>1223988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4442" sha1="fm1oh63nyyl0gnijf4afk0vsvbdoo8v" xml:space="preserve">It '''evenredich oanpart''' of '''proporsjoneel oandiel''' is de wearde fan items dy't in entiteit ideaal fertsjinje of ûntfange soe. Yn [[ekonomy]], [[filosofy]] en sosjale karteory ferwiist it nei de totale wearde fan guod, boarnen of aktiva dêr't in persoan of groep rjocht op hat of in oanspraak op makket.

== Earlike ferdieling fan sitten ==

=== Partijen ===
Yn parlemintêre demokrasyen mei proporsjonele fertsjintwurdiging hat elke [[politike partij]] rjocht op sitten yn ferhâlding ta it oantal stimmen dat it krigen hat. Dit probleem, wat ûntstiet as identike, ûndielbere items (sitten) ferdield wurde ûnder entiteiten, wurdt ek wol de sitferdieling neamd.

==== Formule ====
Bygelyks, yn evenredige fertsjintwurdiging basearre op in partijlistsysteem, is it evenredige sitoandiel fan in [[politike partij]] gelyk oan har stimmenoandiel fermannichfâldige mei it oantal beskikbere sitten. It ideale oantal sitten dat in partij krije soe is dêrom:

&lt;math&gt; \text{Evenredich oanpart =} \frac{\text{Stimmen}_\text{partij}}{\text{Stimmen}_\text{totaal}} \cdot \text{Sitten}&lt;/math&gt;

Derneist kin deselde wearde krigen wurde troch it oantal stimmen foar in partij te dielen troch de kiesdieler.

&lt;math&gt; \text{Evenredich oanpart =} \frac{\text{Stimmen}_\text{partij}}{\text{Kiesdieler}_\text{effektive stimmen}}&lt;/math&gt;

As der 5 beskikbere sitten binne yn in gebiet mei 300 kiezers, en in partij krijt 106 stimmen, dan is it proporsjonele oandiel foar dy partij likernôch 1,77. Deselde wearde wurdt krigen troch it oantal stimmen dat in partij krigen hat te dielen troch de kiesdieler.

== Ofrûning==
In proporsjoneel oandiel fan 1,77 moat fansels noch wol ôfrûne wurde om't ûndielber binne. Neffens de [[standertôfruning]] sil dit ornaris 2 wurde. De kwotumrigel seit dat de ôfrûning inkeld nei boppe of nei ûnderen ta plakfine moat. Dit resultearret yn in totaal fan 1 of 2 sitten. Wannear't in partij of regio mear of minder kriit as dat, wurdt de kwotumrigel skeind. Hjirmei komt de proporsjonaliteit fan 'e ferkiezingsútslach ûnder druk te stean om't oare partijen of regio's dan automatysk te min of folle sitten tawezen krije.

== Effektive stimmen ==
De kiesdrompel spilet in wichtige rol by it berekkenjen fan de sitferdieling. Ofhinklik fan de brûkte metoade wurdt bepaald oft stimmen foar partijen dy't de drompel net helje, wol of net meiteld wurde.

=== Praktysk foarbyld ===
By de [[Twadde Keamerferkiezingen 2023|Twadde Keamerferkiezings fan 2023]] berikten 15 partijen de kiesdrompel. Dit resultearre yn in totaal fan 195.254 fergriemde stimmen . De ûndersteande tabel jout in oersjoch fan dizze ferdieling en de gefolgen foar it proporsjonele oanpart fan 'e partijen dy't de kiesdrompel wol helle hawwe. De 2,81 sitten foar de &quot;oare partijen&quot; wurde sa proporsjoneel mooglik werferdield ûnder de oerbleaune effektive stimmen.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Proporsjoneel oandiel yn 2023
! Partij
! Oantal stimmen
! E.O. mei alle stimmen
! E.O. mei effektive stimmen
|-
! PVV
| 2.450.878
| 35.24
| 35.91
|-
! GL-PvdA
| 1.643.073
| 23.62
| 24.07
|-
! VVD
| 1.589.519
| 22.85
| 23.29
|-
! NSC
| 1.343.287
| 19.31
| 19.68
|-
! D66
| 656.292
| 9.44
| 9.62
|-
! BBB
| 485.551
| 6.98
| 7.11
|-
! CDA
| 345.822
| 4.97
| 5.07
|-
! SP
| 328.225
| 4.72
| 4.81
|-
! DENK
| 246.765
| 3.55
| 3.62
|-
! PvdD
| 235.148
| 3.38
| 3.45
|-
! FVD
| 232.963
| 3.35
| 3.41
|-
! SGP
| 217.270
| 3.12
| 3.18
|-
! CU
| 212.532
| 3.06
| 3.11
|-
! Volt
| 178.802
| 2.57
| 2.62
|-
! JA21
| 71.345
| 1.03
| 1.05
|-
! Oaren
| 195.254
| 2.81
| -
|-
! Som
! 10.432.726
! 150
! 150
|}

== Degressive evenredigens ==
Yn in distriktstelsel hat elk [[kiesdistrikt]] rjocht op sitten yn ferhâlding ta syn befolking. Yn it Nederlânske kieskringestelsel is dit basearre op it oantal stimmen. Dit kin derta liede dat lytse regio's (lykas [[Karibysk Nederlân]]) hielendal gjin stim hawwe. Dêrom wurdt somtiden degressive evenredigens brûkt. Dit is it gefal yn 'e [[Jeropeeske Uny]] of de [[Feriene Steaten]]. Dit betsjut dat it stimrjocht net mear evenredich is oan de grutte fan 'e regio's, mar it garandearret wol dat elk lân of steat goed fertsjintwurdige is. Twa foarbylden út 'e EU binne Malta en Lúksemboarch, dy't lytser of like grut as Fryslân binne, mar 6 eigen fertsjintwurdigers krije. Nederlân en België krije bygelyks ek mear sitten as har evenredige oanpart.

[[Kategory:Kiesstelsel]]
[[Kategory:Ekonomy]]
[[Kategory:Filosofy]]</text>
      <sha1>fm1oh63nyyl0gnijf4afk0vsvbdoo8v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223991</id>
      <parentid>1223988</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T20:06:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Earlike ferdieling fan sitten */ dûbeld stikje derút helle</comment>
      <origin>1223991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4333" sha1="52nvxzd403rg8f2qiso0clogzxlfvw6" xml:space="preserve">It '''evenredich oanpart''' of '''proporsjoneel oandiel''' is de wearde fan items dy't in entiteit ideaal fertsjinje of ûntfange soe. Yn [[ekonomy]], [[filosofy]] en sosjale karteory ferwiist it nei de totale wearde fan guod, boarnen of aktiva dêr't in persoan of groep rjocht op hat of in oanspraak op makket.

== Earlike ferdieling fan sitten ==

=== Partijen ===
Yn parlemintêre demokrasyen mei proporsjonele fertsjintwurdiging hat elke [[politike partij]] rjocht op sitten yn ferhâlding ta it oantal stimmen dat it krigen hat. Dit probleem, wat ûntstiet as identike, ûndielbere items (sitten) ferdield wurde ûnder entiteiten, wurdt ek wol de sitferdieling neamd.

==== Formule ====
Bygelyks, yn evenredige fertsjintwurdiging basearre op in partijlistsysteem, is it evenredige sitoandiel fan in [[politike partij]] gelyk oan har stimmenoandiel fermannichfâldige mei it oantal beskikbere sitten. It ideale oantal sitten dat in partij krije soe is dêrom:

&lt;math&gt; \text{Evenredich oanpart =} \frac{\text{Stimmen}_\text{partij}}{\text{Stimmen}_\text{totaal}} \cdot \text{Sitten}&lt;/math&gt;

As der 5 beskikbere sitten binne yn in gebiet mei 300 kiezers, en in partij krijt 106 stimmen, dan is it proporsjonele oandiel foar dy partij likernôch 1,77.
Derneist kin deselde wearde krigen wurde troch it oantal stimmen foar in partij te dielen troch de kiesdieler.

&lt;math&gt; \text{Evenredich oanpart =} \frac{\text{Stimmen}_\text{partij}}{\text{Kiesdieler}_\text{effektive stimmen}}&lt;/math&gt;

== Ofrûning==
In proporsjoneel oandiel fan 1,77 moat fansels noch wol ôfrûne wurde om't ûndielber binne. Neffens de [[standertôfruning]] sil dit ornaris 2 wurde. De kwotumrigel seit dat de ôfrûning inkeld nei boppe of nei ûnderen ta plakfine moat. Dit resultearret yn in totaal fan 1 of 2 sitten. Wannear't in partij of regio mear of minder kriit as dat, wurdt de kwotumrigel skeind. Hjirmei komt de proporsjonaliteit fan 'e ferkiezingsútslach ûnder druk te stean om't oare partijen of regio's dan automatysk te min of folle sitten tawezen krije.

== Effektive stimmen ==
De kiesdrompel spilet in wichtige rol by it berekkenjen fan de sitferdieling. Ofhinklik fan de brûkte metoade wurdt bepaald oft stimmen foar partijen dy't de drompel net helje, wol of net meiteld wurde.

=== Praktysk foarbyld ===
By de [[Twadde Keamerferkiezingen 2023|Twadde Keamerferkiezings fan 2023]] berikten 15 partijen de kiesdrompel. Dit resultearre yn in totaal fan 195.254 fergriemde stimmen . De ûndersteande tabel jout in oersjoch fan dizze ferdieling en de gefolgen foar it proporsjonele oanpart fan 'e partijen dy't de kiesdrompel wol helle hawwe. De 2,81 sitten foar de &quot;oare partijen&quot; wurde sa proporsjoneel mooglik werferdield ûnder de oerbleaune effektive stimmen.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Proporsjoneel oandiel yn 2023
! Partij
! Oantal stimmen
! E.O. mei alle stimmen
! E.O. mei effektive stimmen
|-
! PVV
| 2.450.878
| 35.24
| 35.91
|-
! GL-PvdA
| 1.643.073
| 23.62
| 24.07
|-
! VVD
| 1.589.519
| 22.85
| 23.29
|-
! NSC
| 1.343.287
| 19.31
| 19.68
|-
! D66
| 656.292
| 9.44
| 9.62
|-
! BBB
| 485.551
| 6.98
| 7.11
|-
! CDA
| 345.822
| 4.97
| 5.07
|-
! SP
| 328.225
| 4.72
| 4.81
|-
! DENK
| 246.765
| 3.55
| 3.62
|-
! PvdD
| 235.148
| 3.38
| 3.45
|-
! FVD
| 232.963
| 3.35
| 3.41
|-
! SGP
| 217.270
| 3.12
| 3.18
|-
! CU
| 212.532
| 3.06
| 3.11
|-
! Volt
| 178.802
| 2.57
| 2.62
|-
! JA21
| 71.345
| 1.03
| 1.05
|-
! Oaren
| 195.254
| 2.81
| -
|-
! Som
! 10.432.726
! 150
! 150
|}

== Degressive evenredigens ==
Yn in distriktstelsel hat elk [[kiesdistrikt]] rjocht op sitten yn ferhâlding ta syn befolking. Yn it Nederlânske kieskringestelsel is dit basearre op it oantal stimmen. Dit kin derta liede dat lytse regio's (lykas [[Karibysk Nederlân]]) hielendal gjin stim hawwe. Dêrom wurdt somtiden degressive evenredigens brûkt. Dit is it gefal yn 'e [[Jeropeeske Uny]] of de [[Feriene Steaten]]. Dit betsjut dat it stimrjocht net mear evenredich is oan de grutte fan 'e regio's, mar it garandearret wol dat elk lân of steat goed fertsjintwurdige is. Twa foarbylden út 'e EU binne Malta en Lúksemboarch, dy't lytser of like grut as Fryslân binne, mar 6 eigen fertsjintwurdigers krije. Nederlân en België krije bygelyks ek mear sitten as har evenredige oanpart.

[[Kategory:Kiesstelsel]]
[[Kategory:Ekonomy]]
[[Kategory:Filosofy]]</text>
      <sha1>52nvxzd403rg8f2qiso0clogzxlfvw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noard-Kaap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189860</id>
    <revision>
      <id>1224015</id>
      <parentid>1218343</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T07:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>stobbe ferwidere, artikel útwreide.</comment>
      <origin>1224015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5338" sha1="oekct1pwkha90mqtqn9xhqkv1scyn3p" xml:space="preserve">{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme             = Noard-Kaap&lt;small&gt;&lt;br&gt;''Noord-Kaap''&lt;br&gt;''Northern Cape''&lt;br&gt;''Kapa Bokone''&lt;/small&gt;
| ôfbylding         = Northern Cape in South Africa.svg
| ôfbyldingstekst   =
| flagge            =
| wapen             =
| haadstêd          = [[Kimberley (Súd-Afrika)|Kimberley]]
| grutste stêd      = [[Kimberley (Súd-Afrika)|Kimberley]]
| folken            = kleurlingen 41,6%&lt;br&gt;swarten 50,1%&lt;br&gt;blanken 7,3%&lt;br&gt;Aziaten 0,8%
| talen             = [[Afrikaansk]] 54,6&lt;br&gt;[[Tswana]] 35,7%&lt;br&gt;[[Xhosa]] 4,5%&lt;br&gt;Ingelsk 2,4%
| religy            = kristendom 91,0%&lt;br&gt;Gjin 6,0%&lt;br&gt;oars 3,0%
| premier           =
| parlemint         =
| ynwennertal       = 1.355.946 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://census.statssa.gov.za/assets/documents/2022/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf Statistics South Africa]&lt;/ref&gt;
| oerflak           = 372.889 km²
| befolkingstichtens = 3,6 ynw./km²
| hichte            = 0 - 2.156 m 
| oprjochte         = 27 april 1994
| tiidsône          = UTC+2 (SAST)
| webside           = [http://www.northern-cape.gov.za/ www.northern-cape.gov.za]
}}
'''Noard-Kaap''' is in [[provinsje]] fan '''[[Súd-Afrika]]'''. De provinsje is ynsteld yn [[1994]], doe't de eardere [[Kaapprovinsje]] spjalte waard yn Noardkaap, [[West-Kaap]] en [[East-Kaap]]. Yn it westen leit de [[Atlantyske Oseaan]], yn it noarden [[Namybje]] en [[Botswana]], yn it easten [[Noardwest]] en [[Oranje Frijsteat]], en yn it súden East-Kaap en West-Kaap.

Noard-Kaap is wat oerflak oanbelanget nei it opspaltjen de grutste provinsje fan Súd-Afrika, mar ek de provinsje mei de minste ynwenners, om't in grut part fan de healwoastyn [[Karoo]] yn dit gebiet leit. Yn it noarden wennet in lyts part fan 'e [[Tswana]], mar fierders wurdt yn dizze provinse fral [[Afrikaansk]] praat. De [[haadstêd]] fan 'e provinsje is [[Kimberley]].

== Skiednis ==
De Noard-Kaap is yn 1994 ûntstien doe't de âlde Kaapprovinsje opdield waard yn trije nije provinsjes Noard-Kaap, West-Kaap en East-Kaap. It gebiet hat in ryk ferline dat weromgiet op 'e [[San (folk)|San]] en de [[Khoikhoi]], de oarspronklike bewenners fan 'e krite. Yn 'e 19e iuw waard de skiednis fan 'e provinsje bepaald troch de ûntdekking fan diamanten by Kimberley yn 1871, wat late ta in diamantkoarts en de opkomst fan it diamantebedriuw De Beers.

== Bestjoer ==
De haadstêd en grutste stêd is [[Kimberley (Súd-Afrika)|Kimberley]]. De provinsje is tinbefolke, wat it bestjoer oer sa'n grut oerflak útdaagjend makket.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-top: 0;&quot;
|-
! Kaart fan de gemeenten !! Bestjoerlike yndieling
|-
| style=&quot;vertical-align:top; padding:10px;&quot; | [[Ofbyld:Map of the Northern Cape with municipalities named and districts shaded (2016).svg|300px|border|none]]
| style=&quot;vertical-align:top; padding:15px; width: 350px;&quot; |
Noard-Kaap is opdield yn 5 distriktsgemeenten:

*[[Frances Baard (distrikt)|Frances Baard]] (haadplak: Kimberley)
*[[John Taolo Gaetsewe (distrikt)|John Taolo Gaetsewe]] (haadplak: Kuruman)
*[[Namakwa (distrikt)|Namakwa]] (haadplak: Springbok)
*[[Pixley ka Seme (distrikt)|Pixley ka Seme]] (haadplak: De Aar)
*[[ZF Mgcawu (distrikt)|ZF Mgcawu]] (haadplak: Upington)

De provinsje hat yn totaal 26 lokale gemeenten.
|}

== Grutste plakken ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Offisjele namme !! Ynwenners !! Bysûnderheden
|-
| [[Kimberley (Súd-Afrika)|Kimberley]] || 225.000 || Haadstêd; ferneamd om &quot;Die Groot Gat&quot; (diamantmyn).
|-
| [[Upington]] || 75.000 || Sintrum foar lânbou en de poarte nei de Kalahary.
|-
| [[Douglas (Noard-Kaap)|Douglas]] || 20.000 || Leit by it gearkommen fan 'e [[Vaalrivier]] en de [[Oranjerivier]].
|-
| [[De Aar]] || 30.000 || Wichtich spoarknooppunt foar Súd-Afrika.
|-
| [[Kuruman]] || 13.000 || Bekend om &quot;Die Oog&quot;, in natuerlike wetterboarne yn 'e woastyn.
|-
| [[Springbok (Noard-Kaap)|Springbok]] || 12.000 || Haadplak fan 'e Namakwa-regio.
|}

== Lânskip en Toerisme ==
[[Ofbyld:Augrabies Waterfall - South Africa (2417709947).jpg|thumb|260px|Augrabieswetterfal.]]
[[Ofbyld:Namaqualand, Goegap 1029.jpg|thumb|260px|Namakwalân.]]
It lânskip wurdt foar in grut part bepaald troch de [[Karoo]] en de [[Kalahary]]-woastyn. De [[Oranjerivier]] streamt troch de provinsje en is tige wichtich foar de lânbou (benammen wyn- en fruitbou by Upington). Wichtige toeristyske attraksjes binne:

* It [[Nasjonaal Park Augrabiesfalle]], dêr't de Oranjerivier mei geweld yn in djip ravyn stoart.
* It [[Kgalagadi Transfrontier Park]], in grut wyldreservaat op 'e grins mei Botswana.
* [[Namakwalân]], dat yn de maitiid (augustus/septimber) feroaret yn in ûnbidich grut fjild mei wylde blommen.
* De Square Kilometre Array (SKA) is in gigantysk radioteleskoop-projekt [[Carnarvon (Súd-Afrika)|Carnarvon]].

== Befolking en talen ==
De Noard-Kaap is de iennige provinsje dêr't it [[Afrikaansk]] de dominante taal is. De taal wurdt troch in krappe mearderheid fan 'e befolking as memmetaal, fral troh de blanken en keurlingen. De twadde taal is it [[Tswana]] (31,9%), dat fral yn it noardeasten fan 'e provinsje praat wurdt.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Northern Cape|Noard-Kaap}}
}}
{{Provinsjes fan Súd-Afrika}}
[[Kategory:Noard-Kaap| ]]
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>oekct1pwkha90mqtqn9xhqkv1scyn3p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224017</id>
      <parentid>1224015</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T07:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1224017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5352" sha1="4ds436pqv2d02ea1503b8sdme2pr5g3" xml:space="preserve">{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme             = Noard-Kaap&lt;small&gt;&lt;br&gt;''Noord-Kaap''&lt;br&gt;''Northern Cape''&lt;br&gt;''Kapa Bokone''&lt;/small&gt;
| ôfbylding         = Northern Cape in South Africa.svg
| ôfbyldingstekst   =
| flagge            =
| wapen             = NC ibheji.jpg
| haadstêd          = [[Kimberley (Súd-Afrika)|Kimberley]]
| grutste stêd      = [[Kimberley (Súd-Afrika)|Kimberley]]
| folken            = kleurlingen 41,6%&lt;br&gt;swarten 50,1%&lt;br&gt;blanken 7,3%&lt;br&gt;Aziaten 0,8%
| talen             = [[Afrikaansk]] 54,6&lt;br&gt;[[Tswana]] 35,7%&lt;br&gt;[[Xhosa]] 4,5%&lt;br&gt;Ingelsk 2,4%
| religy            = kristendom 91,0%&lt;br&gt;Gjin 6,0%&lt;br&gt;oars 3,0%
| premier           =
| parlemint         =
| ynwennertal       = 1.355.946 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://census.statssa.gov.za/assets/documents/2022/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf Statistics South Africa]&lt;/ref&gt;
| oerflak           = 372.889 km²
| befolkingstichtens = 3,6 ynw./km²
| hichte            = 0 - 2.156 m 
| oprjochte         = 27 april 1994
| tiidsône          = UTC+2 (SAST)
| webside           = [http://www.northern-cape.gov.za/ www.northern-cape.gov.za]
}}
'''Noard-Kaap''' is in [[provinsje]] fan '''[[Súd-Afrika]]'''. De provinsje is ynsteld yn [[1994]], doe't de eardere [[Kaapprovinsje]] spjalte waard yn Noardkaap, [[West-Kaap]] en [[East-Kaap]]. Yn it westen leit de [[Atlantyske Oseaan]], yn it noarden [[Namybje]] en [[Botswana]], yn it easten [[Noardwest]] en [[Oranje Frijsteat]], en yn it súden East-Kaap en West-Kaap.

Noard-Kaap is wat oerflak oanbelanget nei it opspaltjen de grutste provinsje fan Súd-Afrika, mar ek de provinsje mei de minste ynwenners, om't in grut part fan de healwoastyn [[Karoo]] yn dit gebiet leit. Yn it noarden wennet in lyts part fan 'e [[Tswana]], mar fierders wurdt yn dizze provinse fral [[Afrikaansk]] praat. De [[haadstêd]] fan 'e provinsje is [[Kimberley]].

== Skiednis ==
De Noard-Kaap is yn 1994 ûntstien doe't de âlde Kaapprovinsje opdield waard yn trije nije provinsjes Noard-Kaap, West-Kaap en East-Kaap. It gebiet hat in ryk ferline dat weromgiet op 'e [[San (folk)|San]] en de [[Khoikhoi]], de oarspronklike bewenners fan 'e krite. Yn 'e 19e iuw waard de skiednis fan 'e provinsje bepaald troch de ûntdekking fan diamanten by Kimberley yn 1871, wat late ta in diamantkoarts en de opkomst fan it diamantebedriuw De Beers.

== Bestjoer ==
De haadstêd en grutste stêd is [[Kimberley (Súd-Afrika)|Kimberley]]. De provinsje is tinbefolke, wat it bestjoer oer sa'n grut oerflak útdaagjend makket.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-top: 0;&quot;
|-
! Kaart fan de gemeenten !! Bestjoerlike yndieling
|-
| style=&quot;vertical-align:top; padding:10px;&quot; | [[Ofbyld:Map of the Northern Cape with municipalities named and districts shaded (2016).svg|300px|border|none]]
| style=&quot;vertical-align:top; padding:15px; width: 350px;&quot; |
Noard-Kaap is opdield yn 5 distriktsgemeenten:

*[[Frances Baard (distrikt)|Frances Baard]] (haadplak: Kimberley)
*[[John Taolo Gaetsewe (distrikt)|John Taolo Gaetsewe]] (haadplak: Kuruman)
*[[Namakwa (distrikt)|Namakwa]] (haadplak: Springbok)
*[[Pixley ka Seme (distrikt)|Pixley ka Seme]] (haadplak: De Aar)
*[[ZF Mgcawu (distrikt)|ZF Mgcawu]] (haadplak: Upington)

De provinsje hat yn totaal 26 lokale gemeenten.
|}

== Grutste plakken ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Offisjele namme !! Ynwenners !! Bysûnderheden
|-
| [[Kimberley (Súd-Afrika)|Kimberley]] || 225.000 || Haadstêd; ferneamd om &quot;Die Groot Gat&quot; (diamantmyn).
|-
| [[Upington]] || 75.000 || Sintrum foar lânbou en de poarte nei de Kalahary.
|-
| [[Douglas (Noard-Kaap)|Douglas]] || 20.000 || Leit by it gearkommen fan 'e [[Vaalrivier]] en de [[Oranjerivier]].
|-
| [[De Aar]] || 30.000 || Wichtich spoarknooppunt foar Súd-Afrika.
|-
| [[Kuruman]] || 13.000 || Bekend om &quot;Die Oog&quot;, in natuerlike wetterboarne yn 'e woastyn.
|-
| [[Springbok (Noard-Kaap)|Springbok]] || 12.000 || Haadplak fan 'e Namakwa-regio.
|}

== Lânskip en Toerisme ==
[[Ofbyld:Augrabies Waterfall - South Africa (2417709947).jpg|thumb|260px|Augrabieswetterfal.]]
[[Ofbyld:Namaqualand, Goegap 1029.jpg|thumb|260px|Namakwalân.]]
It lânskip wurdt foar in grut part bepaald troch de [[Karoo]] en de [[Kalahary]]-woastyn. De [[Oranjerivier]] streamt troch de provinsje en is tige wichtich foar de lânbou (benammen wyn- en fruitbou by Upington). Wichtige toeristyske attraksjes binne:

* It [[Nasjonaal Park Augrabiesfalle]], dêr't de Oranjerivier mei geweld yn in djip ravyn stoart.
* It [[Kgalagadi Transfrontier Park]], in grut wyldreservaat op 'e grins mei Botswana.
* [[Namakwalân]], dat yn de maitiid (augustus/septimber) feroaret yn in ûnbidich grut fjild mei wylde blommen.
* De Square Kilometre Array (SKA) is in gigantysk radioteleskoop-projekt [[Carnarvon (Súd-Afrika)|Carnarvon]].

== Befolking en talen ==
De Noard-Kaap is de iennige provinsje dêr't it [[Afrikaansk]] de dominante taal is. De taal wurdt troch in krappe mearderheid fan 'e befolking as memmetaal, fral troh de blanken en keurlingen. De twadde taal is it [[Tswana]] (31,9%), dat fral yn it noardeasten fan 'e provinsje praat wurdt.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Northern Cape|Noard-Kaap}}
}}
{{Provinsjes fan Súd-Afrika}}
[[Kategory:Noard-Kaap| ]]
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>4ds436pqv2d02ea1503b8sdme2pr5g3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224033</id>
      <parentid>1224017</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T11:18:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>+ befolkingsûntwikkeling.</comment>
      <origin>1224033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6228" sha1="hu1j1w147afrn3xka8p8noxlfwv1muz" xml:space="preserve">{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme             = Noard-Kaap&lt;small&gt;&lt;br&gt;''Noord-Kaap''&lt;br&gt;''Northern Cape''&lt;br&gt;''Kapa Bokone''&lt;/small&gt;
| ôfbylding         = Northern Cape in South Africa.svg
| ôfbyldingstekst   =
| flagge            =
| wapen             = NC ibheji.jpg
| haadstêd          = [[Kimberley (Súd-Afrika)|Kimberley]]
| grutste stêd      = [[Kimberley (Súd-Afrika)|Kimberley]]
| folken            = kleurlingen 41,6%&lt;br&gt;swarten 50,1%&lt;br&gt;blanken 7,3%&lt;br&gt;Aziaten 0,8%
| talen             = [[Afrikaansk]] 54,6&lt;br&gt;[[Tswana]] 35,7%&lt;br&gt;[[Xhosa]] 4,5%&lt;br&gt;[[Ingelsk]] 2,4%
| religy            = kristendom 91,0%&lt;br&gt;Gjin 6,0%&lt;br&gt;oars 3,0%
| premier           =
| parlemint         =
| ynwennertal       = 1.355.946 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://census.statssa.gov.za/assets/documents/2022/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf Statistics South Africa]&lt;/ref&gt;
| oerflak           = 372.889 km²
| befolkingstichtens = 3,6 ynw./km²
| hichte            = 0 - 2.156 m 
| oprjochte         = 27 april 1994
| tiidsône          = UTC+2 (SAST)
| webside           = [http://www.northern-cape.gov.za/ www.northern-cape.gov.za]
}}
'''Noard-Kaap''' is in [[provinsje]] fan '''[[Súd-Afrika]]'''. De provinsje is ynsteld yn [[1994]], doe't de eardere [[Kaapprovinsje]] spjalte waard yn Noardkaap, [[West-Kaap]] en [[East-Kaap]]. Yn it westen leit de [[Atlantyske Oseaan]], yn it noarden [[Namybje]] en [[Botswana]], yn it easten [[Noardwest]] en [[Oranje Frijsteat]], en yn it súden East-Kaap en West-Kaap.

Noard-Kaap is wat oerflak oanbelanget nei it opspaltjen de grutste provinsje fan Súd-Afrika, mar ek de provinsje mei de minste ynwenners, om't in grut part fan de healwoastyn [[Karoo]] yn dit gebiet leit. Yn it noarden wennet in lyts part fan 'e [[Tswana]], mar fierders wurdt yn dizze provinse fral [[Afrikaansk]] praat. De [[haadstêd]] fan 'e provinsje is [[Kimberley]].

== Geografy ==
It lânskip wurdt foar in grut part bepaald troch de [[Karoo]] en de [[Kalahary]]-woastyn. De [[Oranjerivier]] streamt troch de provinsje en is tige wichtich foar de lânbou (benammen wyn- en fruitbou by Upington).
=== Grutste plakken ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Offisjele namme !! Ynwenners !! Bysûnderheden
|-
| [[Kimberley (Súd-Afrika)|Kimberley]] || 225.000 || Haadstêd; ferneamd om &quot;Die Groot Gat&quot; (diamantmyn).
|-
| [[Upington]] || 75.000 || Sintrum foar lânbou en de poarte nei de Kalahary.
|-
| [[Douglas (Noard-Kaap)|Douglas]] || 20.000 || Leit by it gearkommen fan 'e [[Vaalrivier]] en de [[Oranjerivier]].
|-
| [[De Aar]] || 30.000 || Wichtich spoarknooppunt foar Súd-Afrika.
|-
| [[Kuruman]] || 13.000 || Bekend om &quot;Die Oog&quot;, in natuerlike wetterboarne yn 'e woastyn.
|-
| [[Springbok (Noard-Kaap)|Springbok]] || 12.000 || Haadplak fan 'e Namakwa-regio.
|}

== Skiednis ==
De Noard-Kaap is yn 1994 ûntstien doe't de âlde Kaapprovinsje opdield waard yn trije nije provinsjes Noard-Kaap, West-Kaap en East-Kaap. It gebiet hat in ryk ferline dat weromgiet op 'e [[San (folk)|San]] en de [[Khoikhoi]], de oarspronklike bewenners fan 'e krite. Yn 'e 19e iuw waard de skiednis fan 'e provinsje bepaald troch de ûntdekking fan diamanten by Kimberley yn 1871, wat late ta in diamantkoarts en de opkomst fan it diamantebedriuw De Beers.

== Bestjoer ==
De haadstêd en grutste stêd is [[Kimberley (Súd-Afrika)|Kimberley]]. De provinsje is tinbefolke, wat it bestjoer oer sa'n grut oerflak útdaagjend makket.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-top: 0;&quot;
|-
! Kaart fan de gemeenten !! Bestjoerlike yndieling
|-
| style=&quot;vertical-align:top; padding:10px;&quot; | [[Ofbyld:Map of the Northern Cape with municipalities named and districts shaded (2016).svg|300px|border|none]]
| style=&quot;vertical-align:top; padding:15px; width: 350px;&quot; |
Noard-Kaap is opdield yn 5 distriktsgemeenten:

*[[Frances Baard (distrikt)|Frances Baard]] (haadplak: Kimberley)
*[[John Taolo Gaetsewe (distrikt)|John Taolo Gaetsewe]] (haadplak: Kuruman)
*[[Namakwa (distrikt)|Namakwa]] (haadplak: Springbok)
*[[Pixley ka Seme (distrikt)|Pixley ka Seme]] (haadplak: De Aar)
*[[ZF Mgcawu (distrikt)|ZF Mgcawu]] (haadplak: Upington)

De provinsje hat yn totaal 26 lokale gemeenten.
|}

== Befolkingsûntwikkeling (1996–2022) ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: auto; margin-left: 0;&quot;
|-
! style=&quot;text-align: left;&quot; | Jier
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 1996
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 2001
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 2011
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 2022
|-
! style=&quot;text-align: left;&quot; | Inwennertal
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 1.011.864
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 991.876
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 1.145.861
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 1.355.946
|-
! style=&quot;text-align: left;&quot; | Groei (%)
| style=&quot;text-align: center;&quot; | —
| style=&quot;text-align: center; color: red;&quot; | -2,0%
| style=&quot;text-align: center;&quot; | +15,5%
| style=&quot;text-align: center;&quot; | +18,3%
|}
&lt;small&gt;''Boarne: Statistics South Africa (Census 2022 Statistical Release)''&lt;/small&gt;

== Toerisme ==
[[Ofbyld:Augrabies Waterfall - South Africa (2417709947).jpg|thumb|260px|Augrabieswetterfal.]]
[[Ofbyld:Namaqualand, Goegap 1029.jpg|thumb|260px|Namakwalân.]]
Wichtige toeristyske attraksjes binne:

* It [[Nasjonaal Park Augrabiesfalle]], dêr't de Oranjerivier mei geweld yn in djip ravyn stoart.
* It [[Kgalagadi Transfrontier Park]], in grut wyldreservaat op 'e grins mei Botswana.
* [[Namakwalân]], dat yn de maitiid (augustus/septimber) feroaret yn in ûnbidich grut fjild mei wylde blommen.
* De Square Kilometre Array (SKA) is in gigantysk radioteleskoop-projekt [[Carnarvon (Súd-Afrika)|Carnarvon]].

== Befolking en talen ==
De Noard-Kaap is de iennige provinsje dêr't it [[Afrikaansk]] de dominante taal is. De taal wurdt troch in krappe mearderheid fan 'e befolking as memmetaal, fral troh de blanken en keurlingen. De twadde taal is it [[Tswana]] (31,9%), dat fral yn it noardeasten fan 'e provinsje praat wurdt.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Northern Cape|Noard-Kaap}}
}}
{{Provinsjes fan Súd-Afrika}}
[[Kategory:Noard-Kaap| ]]
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>hu1j1w147afrn3xka8p8noxlfwv1muz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>D'Hondt-metoade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190495</id>
    <revision>
      <id>1223994</id>
      <parentid>1222449</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T20:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tapassing */ Taal ferbettere</comment>
      <origin>1223994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4957" sha1="f1nudcgx4flolmzhmkff01gjb9vr5sn" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Victor D'Hondt (1841-1901) .jpg|thumb|In foto fan Victor D'Hondt]]
De '''D'Hondt-metoade''' is in rekkenmetoade foar it tawizen fan sitten yn [[Parlemint|parleminten]] mei [[evenredige fertsjintwurdiging]]. De metoade heart ta de famylje fan de [[Grutste-gemiddeldemetoade|grutste-gemiddeldemetoades]]. Dizze metoade kent gjin [[restsitten]] om't fraksjes efter de komma net meinommen wurde yn de [[sitferdieling]]. Dat ferskilt fan de [[Sainte-Laguë-metoade]], dy’t fraksjes nei it tichtstbye gehiele getal ôfrûnt.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=p2C90cMQesY|titel=D’Hondt-Verfahren|datum=2024-09-13|taal=de}}&lt;/ref&gt;

De metoade waard betocht troch Victor D'Hondt (1841–1901), [[Belgje|in Belgyske]] jurist en wittenskipper, en wurdt brûkt yn ferskate lannen, wêrûnder [[Belgje]], [[Nederlân]], [[Bulgarije]], [[Finlân]], [[Hongarije]], [[Portegal|Portugal]], [[Spanje]], [[Suriname]], [[Turkije]], [[Switserlân]], [[Noard-Ierlân]] en de [[Dominikaanske Republyk]].

== Tapassing ==
De ferkiezingsútslach neffens de D'Hondt-metoade kin berekenne wurde troch de ûndersteande stappen te folgjen. It nimt dêrby allinnich de '''effektive stimmen''' mei fan partijen dy’t de [[kiesdrompel]] helle hawwe. 

# Berekkenje de tydlike [[kiesdieler]] troch it totale oantal effektive stimmen op te tellen en te dielen troch it oantal te ferdielen sitten. 
# Berekkenje de [[Evenredich oanpart|evenredige oanparten]] troch it stimtal fan eltse partij te dielen troch de kiesdieler.
# Bepaal hoefolle hiele sitten der oant no ta (yn totaal) ferdield binne, troch de fraksjes efter de komma te skrassen.
# Ferleegje de kiesdieler (dit fergruttet it parlemint fiktyf) om alle hiele sitten krekt ta te wizen.
# Stel de definitive kiesdieler fêst troch it oantal stimmen fan de lêste entiteit te dielen troch har oantal behelle sitten.

Hoewol’t yn guon útlisfoarmen sprutsen wurdt fan [[restsitten]] nei de earste ferdieling mei de kiesdieler, kent de D’Hondt-metoade yn strikte sin gjin restsitten. Dy ûntsteane allinnich as skynbere tuskenstap mei in tydlike en in definitive kiesdieler. Yn feite is de D'Hondt-metoade ien trochgeande tawizing fan sitten oan partijen op basis fan heechste gemiddelde. De metoade hat hjirby (fiktyf sjoen) altyd in wat grutter parlemint nedich as de werklike grutte om't de wearden efter de komma fuortfalle.

== Praktykfoarbyld ==
Dit rekkenfoarbyld is ôfkomstich fan 'e risseltaten fan 'e dielsteateferkiezings fan 2024 yn [[Saksen (dielsteat)|Saksen]]. 2.142.517 stimmen waarden útbrocht op 6 partijen om 119 sitten te ferdielen. De tydlike [[kiesdieler]] komt út op 18.004,34 stimmen de sit.

It oantal stimmen foar eltse partij wurdt dield troch de kiesdieler fan 18.004,34, wêrby't it risseltaat nei ûnderen ôfrûne wurdt. It oantal sitten dat op dizze wize berekkene is, wurdt byinoar opteld. Yn dit foarbyld jout dit 115 hiele sitten, fjouwer minder as de fereaske 119. Om dit tekoart te korrizjearjen, wurdt it parlemint fiktyf fergrutte. De lêste sit giet nei de sechsde sit fan die Linke wêrtroch de kiesdieler fêststeld wurdt op 17.481,33 (104.888/6). Mei in fiktive parlemintsgrutte fan 122,56 wurde úteinlik alle 119 sitten as hiele sitten ferdield.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Dielsteateferkiezings fan 2024 yn Saksen
!Sitten
!119
! colspan=&quot;4&quot; |D'Hondt-metoade
|-
!Partij
!Stimmen
![[Evenredich oanpart|E.O.]]
!Hiele sitten
!D.H.
!Hiele sitten
|-
!CDU
|749.216
|41,&lt;s&gt;61&lt;/s&gt;
|41
|42,&lt;s&gt;86&lt;/s&gt;
|42
|-
!AfD
|719.274
|39,&lt;s&gt;95&lt;/s&gt;
|39
|41,&lt;s&gt;15&lt;/s&gt;
|41
|-
!BSW
|277.173
|15,&lt;s&gt;39&lt;/s&gt;
|15
|15,&lt;s&gt;86&lt;/s&gt;
|15
|-
!SPD
|172.002
|9,&lt;s&gt;55&lt;/s&gt;
|9
|9,&lt;s&gt;84&lt;/s&gt;
|9
|-
!Grüne
|119.964
|6,&lt;s&gt;66&lt;/s&gt;
|6
|6,&lt;s&gt;86&lt;/s&gt;
|6
|-
!Linke
|104.888
|5,&lt;s&gt;83&lt;/s&gt;
|5
|6,&lt;s&gt;00&lt;/s&gt;
|6
|-
!Totaal
!2.142.517
!119
!115
! align=&quot;right&quot; |122,56
!119
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Kiesdieler
! colspan=&quot;2&quot; |18.004,34
! colspan=&quot;2&quot; align=&quot;right&quot; |17.481,33
|}
De [[Sainte-Laguë-metoade]] waard lykwols brûkt by de echte ferkiezing.&lt;ref&gt;[https://www.tagesschau.de/wahl/archiv/2024-09-01-LT-DE-SN/index.shtml Landtagswahl Sachsen 2024 - Ergebnisse und Analysedaten | tagesschau.de]&lt;/ref&gt;

== Effekt ==
By de tawizing fan sitten jout de D'Hondt-metoade yn de regel in systematysk foardiel oan gruttere partijen. Dat hinget gear mei it feit dat de metoade alle sitten as hiele sitten tawiist en dêrfoar it parlemint yn de berekkening fiktyf fergruttet. As alle partijen in lyk persintaazje stimmen tafoege krije, dan sille gruttere partijen yn absolute sin mear ekstra sitten krije as lytsere partijen.

De standertôfrûning dy't ek wol de [[Sainte-Laguë-metoade]] neamd wurdt, bliuwt it tichtste by it orizjinele [[evenredich oanpart]].

In oare metoade binnen de famylje fan grutste gemiddelden is de Imperiali-metoade, dy't tapast wurdt by Belgyske gemeenteriedsferkiezings. Dizze metoade jout lykwols in noch grutter foardiel oan gruttere partijen. 

== Ferwizings ==
[[Kategory:Kiesstelsel]]</text>
      <sha1>f1nudcgx4flolmzhmkff01gjb9vr5sn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sainte-Laguë-metoade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190519</id>
    <revision>
      <id>1223990</id>
      <parentid>1222450</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T20:02:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <comment>ynlieding better</comment>
      <origin>1223990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7095" sha1="drtu1gesx796ixhj4uyrn9xm2t7x07g" xml:space="preserve">De '''Sainte-Laguë-metoade,''' ek wol bekend as de '''standertôfrûning''' of '''Webster-metoade''', is in [[grutste-gemiddeldemetoade]] foar it berekkenjen fan de [[sitferdieling]] by parlemintsferkiezings. It wurdt tapast yn lannen mei [[evenredige fertsjintwurdiging]]. Yn ferliking mei oare ferdielingsmetoaden lykas de [[D'Hondt-metoade]] liedt dizze metoade ta in tige evenredige [[sit-stimferhâlding]] foar partijen fan ferskillende grutte, ferlykber mei de [[grutste-oerskottenmetoade]].

De metoade waard yn 1910 foarsteld troch de Frânske wiskundige [[André Sainte-Laguë]], dy't net wist dat deselde metoade al yn 1832 beskreaun wie troch de Amerikaanske steatsman en senator Daniel Webster. De metoade wurdt brûkt yn ferskate lannen lykas Noarwegen, Sweden, Nij-Seelân en Dútslân. Dêr wurdt it ''divisorverfahren mit standardrundung'' neamd.

== Tapassing ==
De ferkiezingsútslach neffens de Sainte-Laguë-metoade kin berekenne wurde troch de ûndersteande stappen te folgjen. It nimt dêrby allinnich de '''effektive stimmen''' mei fan partijen dy’t de [[kiesdrompel]] helle hawwe.

# Berekkenje de [[kiesdieler]] troch it totale oantal effektive stimmen op te tellen en te dielen troch it oantal te ferdielen sitten.
# Berekkenje de [[Evenredich oanpart|evenredige oanparten]] troch it stimtal fan eltse partij te dielen troch de kiesdieler.
# Bepaal it totale oantal hiele sitten troch de fraksjes efter de komma ôf te rûnen en de hiele sitten byinoar op te tellen.
# Pas de kiesdieler oan (dit feroaret de fikitive parlemintsgrutte) om alle sitten as hiele sitten te ferdielen.
# Stel de definitive kiesdieler fêst troch it oantal stimmen fan de lêste partij te dielen troch har oantal sitten (minus in heal).

Hoewol’t de Sainte-Laguë-metoade ek beskreaun wurde kin as in trochgeande tawizing fan sitten oan partijen, makket dizze metoade yn de praktyk wol deeglik gebrûk fan [[restsitten]]. Dat komt trochdat de útkomsten fan de berekkening ôfrûne wurde nei it tichtstbye hiele getal. Partijen mei teminsten in heale sit boppe in folsleine sit krije dêrby automatysk in restsit takend.

== Praktykfoarbyld ==
Dit rekkenfoarbyld is ôflaat fan 'e risseltaten fan 'e dielsteateferkiezings fan 2024 yn [[Saksen (dielsteat)|Saksen]]. 2.142.517 stimmen waarden útbrocht op 6 partijen om 119 sitten te ferdielen. De krekte kiesdieler komt út op 18.004,34 stimmen de sit. De Sainte-Laguë-metoade waard ek brûkt by de eigentlike ferkiezing.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tagesschau.de/wahl/archiv/2024-09-01-LT-DE-SN/index.shtml|titel=Landtagswahl Sachsen 2024 - Ergebnisse und Analysedaten|taal=de}}&lt;/ref&gt;

It oantal stimmen foar elke partij wurdt dield troch de kiesdieler en it risseltaat wurdt normaal ôfrûne. Yn dit foarbyld komt it totale oantal sitten op 120, ien mear as de fereaske 119. Om dit oerskot te korrizjearjen, wurdt de kiesdieler oanpasse wêrtroch it parlemint fiktyf wat lytser makke wurdt. De lêste sit giet nei de SPD wêrtroch de kiesdieler úteinlik fêststeld wurde kin troch 172.002 te dielen troch 9,5. Mei in revisearre kiesdieler fan 18.105,47 wurde úteinlik krekt 119 sitten korrekt ferdield. Dit resultearret yn dat de CDU 41 sitten krijt, om't se no mei 41,38 ûnder de 14,50 útkomme.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=iOMDszEzBz8|titel=Sainte-Laguë-Verfahren|datum=2024-09-03|taal=de}}&lt;/ref&gt; It komt er op del dat der in fiktive parlemintsgrutte fan 118,34 nedich is om mei dizze metoade 119 hiele sitten ta te wizen.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Dielsteateferkiezings fan 2024 yn Saksen
!Sitten
! 119
! colspan=&quot;4&quot; | Saint-Laguë-metoade
|-
! Partij
!Stimmen
! [[Evenredich oanpart|E.O.]]
!Sitten
!S.L.
!Sitten
|-
! [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]
| 749.216
| 41,61 {{Opgong}}
| 42
| 41,38 {{Delgong}}
| 41
|-
! [[Alternative für Deutschland|AfD]]
| 719.274
| 39,95 {{Opgong}}
| 40
| 39,73 {{Opgong}}
| 40
|-
! BSW
| 277.173
| 15,39 {{Delgong}}
| 15
| 15,31 {{Delgong}}
| 15
|-
! [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]
| 172.002
| 9,55 {{Opgong}}
| 10
| 9,50 {{Opgong}}
| 10
|-
! Grüne
| 119.964
| 6,66 {{Opgong}}
| 7
| 6,63 {{Opgong}}
| 7
|-
! Links
| 104.888
| 5,83 {{Opgong}}
| 6
| 5,79 {{Opgong}}
| 6
|-
! Totaal
! 2.142.517
! 119
!120
! 118,34
!119
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Kiesdieler
! colspan=&quot;2&quot; | 18.004,34
! colspan=&quot;2&quot; |18.105,47
|}

== Eftergrûn ==
Proporsjonele kiesstelsels besykje sitten te ferdielen yn ferhâlding ta it oantal stimmen dat elke politike partij krigen hat. Dit betsjut dat in partij mei 30% fan 'e stimmen 30% fan 'e sitten krijt. Krekte proporsjonaliteit is net mooglik, om't allinich hiele sitten tawiisd wurde kinne. Der binne ferskate ferdielingsmetoaden foar it ferdielen fan sitten op basis fan 'e útbrochte stimmen, ien dêrfan is de Sainte-Laguë-metoade.

Ferskillende ferdielingsmetoaden litte ferskillende nivo's fan proporsjonaliteit, ferdielingsparadoksen en politike fragmintaasje sjen. De Sainte-Laguë-metoade minimalisearret de gemiddelde ôfwiking fan 'e sit-stimferhâlding en lit empirysk it bêste proporsjonaliteitsgedrach sjen en in gelikense sit-stimferhâlding foar partijen fan ferskillende grutte. De ferhâldings binne bygelyks better as mei de D'Hondt-metoade, dy't grutte [[Politike partij|partijen]] befoardielt boppe lytse partijen.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.essex.ac.uk/ecpr/events/generalconference/pisa/papers/PP996.pdf|titel=Seat bias formulas in proportional representation systems|datum=2008-09-06}}&lt;/ref&gt; Hoewol it befoarderjen fan grutte partijen politike fragmintaasje ferminderet, kin dit ek berikt wurde mei in kiesdrompel of fraksjedrompel.

De Sainte-Laguë-metoade lit minder ferdielingsparadoksen sjen yn ferliking mei de grutste-oerskottenmetoade&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;
{{Cite book|titel=Fair Representation: Meeting the Ideal of One Man, One Vote|url=https://archive.org/details/fairrepresentati00bali|ISBN=0-300-02724-9|last2=H. Peyton Young|jier=1982}}&lt;/ref&gt; en oare metoaden mei heechste gemiddelden lykas de [[D'Hondt-metoade]].

== Eigenskippen ==
By de tawizing fan sitten yn in systeem fan evenredige fertsjintwurdiging is it wichtich om te foarkommen dat sawol grutte as lytse partijen befoardield wurde om strategysk stimmen tsjin te gean. André Sainte-Laguë hat teoretysk oantoand dat de Sainte-Laguë-metoade de leechste gemiddelde ôfwiking yn 'e ferdieling sjen lit, befêstige troch ferskate teoretyske en empiryske metoaden.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; De Jeropeeske Parlemintsfertsjintwurdigingswet fan 2003 bepaalt dat de ferhâlding fan kiezers ta sitten foar elke regio sa gelyk mooglik wêze moat. De Kommisje hat fûn dat de Sainte-Laguë-metoade de lytste standertôfwiking oplevere yn ferliking mei de [[D'Hondt-metoade]] en de grutste-oerskottenmetoade.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//NONSGML+IM-PRESS+20070604IPR07417+EN+DOC+PDF+V0//EN&amp;language=EN|titel=Distribution of UK Members of the European Parliament ahead of the European elections|datum=2007-06-04}}&lt;/ref&gt;

== Referinsjes ==
{{Reflist|30em}}
[[Kategory:Kiesstelsel]]</text>
      <sha1>drtu1gesx796ixhj4uyrn9xm2t7x07g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223992</id>
      <parentid>1223990</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T20:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tapassing */ Taal ferbettere</comment>
      <origin>1223992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7147" sha1="2j8methmx815d7xtivifxd6ir2z1g1q" xml:space="preserve">De '''Sainte-Laguë-metoade,''' ek wol bekend as de '''standertôfrûning''' of '''Webster-metoade''', is in [[grutste-gemiddeldemetoade]] foar it berekkenjen fan de [[sitferdieling]] by parlemintsferkiezings. It wurdt tapast yn lannen mei [[evenredige fertsjintwurdiging]]. Yn ferliking mei oare ferdielingsmetoaden lykas de [[D'Hondt-metoade]] liedt dizze metoade ta in tige evenredige [[sit-stimferhâlding]] foar partijen fan ferskillende grutte, ferlykber mei de [[grutste-oerskottenmetoade]].

De metoade waard yn 1910 foarsteld troch de Frânske wiskundige [[André Sainte-Laguë]], dy't net wist dat deselde metoade al yn 1832 beskreaun wie troch de Amerikaanske steatsman en senator Daniel Webster. De metoade wurdt brûkt yn ferskate lannen lykas Noarwegen, Sweden, Nij-Seelân en Dútslân. Dêr wurdt it ''divisorverfahren mit standardrundung'' neamd.

== Tapassing ==
De ferkiezingsútslach neffens de Sainte-Laguë-metoade kin berekenne wurde troch de ûndersteande stappen te folgjen. It nimt dêrby allinnich de '''effektive stimmen''' mei fan partijen dy’t de [[kiesdrompel]] helle hawwe.

# Berekkenje de [[kiesdieler]] troch it totale oantal effektive stimmen op te tellen en te dielen troch it oantal te ferdielen sitten.
# Berekkenje de [[Evenredich oanpart|evenredige oanparten]] troch it stimtal fan eltse partij te dielen troch de kiesdieler.
# Bepaal it totale oantal hiele sitten troch de fraksjes efter de komma ôf te rûnen en de hiele sitten byinoar op te tellen. Bin alle sitten krekt ferdield, dan bist hjir al klear.
# Pas de kiesdieler oan (dit feroaret de fikitive parlemintsgrutte) om alle hiele sitten krekt te ferdielen.
# Stel de definitive kiesdieler fêst troch it oantal stimmen fan de lêste partij te dielen troch har oantal sitten (minus in heal).

Hoewol’t de Sainte-Laguë-metoade ek beskreaun wurde kin as in trochgeande tawizing fan sitten oan partijen, makket dizze metoade yn de praktyk wol deeglik gebrûk fan [[restsitten]]. Dat komt trochdat de útkomsten fan de berekkening ôfrûne wurde nei it tichtstbye hiele getal. Partijen mei teminsten in heale sit boppe in folsleine sit krije dêrby automatysk in restsit takend.

== Praktykfoarbyld ==
Dit rekkenfoarbyld is ôflaat fan 'e risseltaten fan 'e dielsteateferkiezings fan 2024 yn [[Saksen (dielsteat)|Saksen]]. 2.142.517 stimmen waarden útbrocht op 6 partijen om 119 sitten te ferdielen. De krekte kiesdieler komt út op 18.004,34 stimmen de sit. De Sainte-Laguë-metoade waard ek brûkt by de eigentlike ferkiezing.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tagesschau.de/wahl/archiv/2024-09-01-LT-DE-SN/index.shtml|titel=Landtagswahl Sachsen 2024 - Ergebnisse und Analysedaten|taal=de}}&lt;/ref&gt;

It oantal stimmen foar elke partij wurdt dield troch de kiesdieler en it risseltaat wurdt normaal ôfrûne. Yn dit foarbyld komt it totale oantal sitten op 120, ien mear as de fereaske 119. Om dit oerskot te korrizjearjen, wurdt de kiesdieler oanpasse wêrtroch it parlemint fiktyf wat lytser makke wurdt. De lêste sit giet nei de SPD wêrtroch de kiesdieler úteinlik fêststeld wurde kin troch 172.002 te dielen troch 9,5. Mei in revisearre kiesdieler fan 18.105,47 wurde úteinlik krekt 119 sitten korrekt ferdield. Dit resultearret yn dat de CDU 41 sitten krijt, om't se no mei 41,38 ûnder de 14,50 útkomme.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=iOMDszEzBz8|titel=Sainte-Laguë-Verfahren|datum=2024-09-03|taal=de}}&lt;/ref&gt; It komt er op del dat der in fiktive parlemintsgrutte fan 118,34 nedich is om mei dizze metoade 119 hiele sitten ta te wizen.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Dielsteateferkiezings fan 2024 yn Saksen
!Sitten
! 119
! colspan=&quot;4&quot; | Saint-Laguë-metoade
|-
! Partij
!Stimmen
! [[Evenredich oanpart|E.O.]]
!Sitten
!S.L.
!Sitten
|-
! [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]
| 749.216
| 41,61 {{Opgong}}
| 42
| 41,38 {{Delgong}}
| 41
|-
! [[Alternative für Deutschland|AfD]]
| 719.274
| 39,95 {{Opgong}}
| 40
| 39,73 {{Opgong}}
| 40
|-
! BSW
| 277.173
| 15,39 {{Delgong}}
| 15
| 15,31 {{Delgong}}
| 15
|-
! [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]
| 172.002
| 9,55 {{Opgong}}
| 10
| 9,50 {{Opgong}}
| 10
|-
! Grüne
| 119.964
| 6,66 {{Opgong}}
| 7
| 6,63 {{Opgong}}
| 7
|-
! Links
| 104.888
| 5,83 {{Opgong}}
| 6
| 5,79 {{Opgong}}
| 6
|-
! Totaal
! 2.142.517
! 119
!120
! 118,34
!119
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Kiesdieler
! colspan=&quot;2&quot; | 18.004,34
! colspan=&quot;2&quot; |18.105,47
|}

== Eftergrûn ==
Proporsjonele kiesstelsels besykje sitten te ferdielen yn ferhâlding ta it oantal stimmen dat elke politike partij krigen hat. Dit betsjut dat in partij mei 30% fan 'e stimmen 30% fan 'e sitten krijt. Krekte proporsjonaliteit is net mooglik, om't allinich hiele sitten tawiisd wurde kinne. Der binne ferskate ferdielingsmetoaden foar it ferdielen fan sitten op basis fan 'e útbrochte stimmen, ien dêrfan is de Sainte-Laguë-metoade.

Ferskillende ferdielingsmetoaden litte ferskillende nivo's fan proporsjonaliteit, ferdielingsparadoksen en politike fragmintaasje sjen. De Sainte-Laguë-metoade minimalisearret de gemiddelde ôfwiking fan 'e sit-stimferhâlding en lit empirysk it bêste proporsjonaliteitsgedrach sjen en in gelikense sit-stimferhâlding foar partijen fan ferskillende grutte. De ferhâldings binne bygelyks better as mei de D'Hondt-metoade, dy't grutte [[Politike partij|partijen]] befoardielt boppe lytse partijen.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.essex.ac.uk/ecpr/events/generalconference/pisa/papers/PP996.pdf|titel=Seat bias formulas in proportional representation systems|datum=2008-09-06}}&lt;/ref&gt; Hoewol it befoarderjen fan grutte partijen politike fragmintaasje ferminderet, kin dit ek berikt wurde mei in kiesdrompel of fraksjedrompel.

De Sainte-Laguë-metoade lit minder ferdielingsparadoksen sjen yn ferliking mei de grutste-oerskottenmetoade&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;
{{Cite book|titel=Fair Representation: Meeting the Ideal of One Man, One Vote|url=https://archive.org/details/fairrepresentati00bali|ISBN=0-300-02724-9|last2=H. Peyton Young|jier=1982}}&lt;/ref&gt; en oare metoaden mei heechste gemiddelden lykas de [[D'Hondt-metoade]].

== Eigenskippen ==
By de tawizing fan sitten yn in systeem fan evenredige fertsjintwurdiging is it wichtich om te foarkommen dat sawol grutte as lytse partijen befoardield wurde om strategysk stimmen tsjin te gean. André Sainte-Laguë hat teoretysk oantoand dat de Sainte-Laguë-metoade de leechste gemiddelde ôfwiking yn 'e ferdieling sjen lit, befêstige troch ferskate teoretyske en empiryske metoaden.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; De Jeropeeske Parlemintsfertsjintwurdigingswet fan 2003 bepaalt dat de ferhâlding fan kiezers ta sitten foar elke regio sa gelyk mooglik wêze moat. De Kommisje hat fûn dat de Sainte-Laguë-metoade de lytste standertôfwiking oplevere yn ferliking mei de [[D'Hondt-metoade]] en de grutste-oerskottenmetoade.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//NONSGML+IM-PRESS+20070604IPR07417+EN+DOC+PDF+V0//EN&amp;language=EN|titel=Distribution of UK Members of the European Parliament ahead of the European elections|datum=2007-06-04}}&lt;/ref&gt;

== Referinsjes ==
{{Reflist|30em}}
[[Kategory:Kiesstelsel]]</text>
      <sha1>2j8methmx815d7xtivifxd6ir2z1g1q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Polityk yn Fryslân</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190826</id>
    <revision>
      <id>1223986</id>
      <parentid>1223781</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:36:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Lanlike polityk */ Kieskring Fryslân link</comment>
      <origin>1223986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9782" sha1="lwm8n50hfrbqrs66l6v7v3o0ty0u1rg" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Statenzaal - Leeuwarden - 20130947 - RCE.jpg|thumb|De Steateseal fan it [[Frysk parlemint|Frysk Parlemint]] yn Ljouwert.]]
De '''polityk yn Fryslân''' omfiemet ferskate bestjoerslagen dy’t tegearre de bestjoerlike en demokratyske struktuer fan de [[provinsje]] [[Fryslân]] foarmje. Fan de gemeentlike polityk oant de Jeropeeske fertsjintwurdiging spylje sawol lokale as nasjonale en ynternasjonale ynfloeden in rol. De polityk yn Fryslân wurdt karakterisearre troch in kombinaasje fan regionale belangen, taalbewustwêzen en dielname oan it bredere Nederlânske en Jeropeeske politike systeem.

== Gemeentlike polityk ==
{{Sjoch haadartikel|Fryske gemeenteriedsferkiezings 2026}}
De gemeentlike polityk foarmet de basis fan it bestjoer yn Fryslân. De provinsje bestiet út 18 [[Gemeenteried|gemeenterieden]], mei-inoar goed foar 410 [[gemeenteriedsleden]]. Dizze rieden wurde keazen troch de ynwenners en hâlde harren dwaande mei lokale saken lykas romtlike oardering, sosjale foarsjennings en pleatslike ynfrastruktuer. It [[Kolleezje fan boargemaster en wethâlders|kolleezje fan boargemaster en wethâlder]]&lt;nowiki/&gt;s is ferantwurdlik foar it deistich bestjoer fan de [[Gemeente (bestjoer)|gemeente]]. De lêste ferkiezings wiene de [[Fryske gemeenteriedsferkiezings 2026|Fryske gemeenteriedsferkiezings fan 2026]].
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+Sitferdieling fan alle gemeenten opteld yn 2026
! colspan=&quot;3&quot; |
{| width=&quot;100%&quot;
| width=&quot;15&quot; |
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}|[[Partij foar de Dieren|PvdD]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}|[[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}|[[GrienLinks|GL]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}|[[Partij fan de Arbeid|PvdA]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}|[[Demokraten 66|D66]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}|[[KristenUny|CU]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}|[[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}|[[SGP]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}|[[BoerBoargerBeweging|BBB]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}|[[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}|[[JA21]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}|[[Partij foar de Frijheid|PVV]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}|[[Foarum foar Demokrasy|FVD]]}}
| width=&quot;15&quot; |
|}
|-
! width=&quot;180&quot; align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:flag of the Netherlands.svg|border|20x20px]] Nederlânske partijen
! style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:{{#expr:1/247*100}}%;&quot; |1
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:{{#expr:5/247*100}}%;&quot; |5
| style=&quot;background-image: linear-gradient(to right, #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}} 50%, #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}} 50%); width:{{#expr:52/247*100}}%;&quot; |52
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:{{#expr:5/247*100}}%;&quot; |5
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:{{#expr:20/247*100}}%;&quot; |20
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:{{#expr:18/247*100}}%;&quot; |18
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:{{#expr:71/247*100}}%;&quot; |71
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SGP|tsjuster|NL}}; width:{{#expr:2/247*100}}%;&quot; |2
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:{{#expr:11/247*100}}%;&quot; |11
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:{{#expr:37/247*100}}%;&quot; |37
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:{{#expr:2/247*100}}%;&quot; |2
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:{{#expr:4/247*100}}%;&quot; |4
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:{{#expr:19/247*100}}%;&quot; |19
|}
! width=&quot;20&quot; |247
|-
! align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20x20px]] Fryske partijen
! style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|ljocht|NL}}; width:{{#expr:25/163*100}}%;&quot; |25
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:{{#expr:41/163*100}}%;&quot; |41
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|Volt|ljocht|NL}}; width:{{#expr:11/163*100}}%;&quot; |11
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|ljocht|NL}}; width:{{#expr:21/163*100}}%;&quot; |21
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:{{#expr:33/163*100}}%;&quot; |33
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|ljocht|NL}}; width:{{#expr:20/163*100}}%;&quot; |20
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|ljocht|NL}}; width:{{#expr:12/163*100}}%;&quot; |12
|}
!163
|-
! colspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot; |
{| width=&quot;100%&quot;
| width=&quot;15&quot; |
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|D66|ljocht|NL}}|Progressyf}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}|[[Fryske Nasjonale Partij]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|Volt|ljocht|NL}}|Midden}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PBF|ljocht|NL}}|Lokaal Belang}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}|[[Provinsjaal Belang Fryslân]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|ljocht|NL}}|Liberaal}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|JA21|ljocht|NL}}|Rjochts}}
| width=&quot;15&quot; |
|}
|}

== Provinsjale polityk ==
{{Sitferdieling
| koptekst = Sitferdieling Frysk Parlemint 2023
| byskrift = sitten
| lân = NL
| float = right
| kolommen = ja
|PvdD|SP|GL|PvdA|D66|CU|FNP|CDA|PBF|BBB|VVD|JA21|PVV|FVD
| PvdD = 1
| SP = 1
| GL = 3
| PvdA = 5
| D66 = 1
| CU   = 2
| FNP = 4
| CDA   = 4
| PBF = 1
| BBB = 14
| VVD = 3
| JA21 = 1
| PVV = 2
| FVD = 1
}}{{Sjoch haadartikel|Frysk parlemint}}
Op provinsjaal nivo wurdt Fryslân bestjoerd troch de [[Provinsjale Steaten fan Fryslân]], dy’t út 43 sitten bestiet. De leden fan de Steaten wurde alle fjouwer jier keazen. Sy stelle it belied fêst op gebieten lykas romtlike ûntwikkeling, natoerbehear, taalbelied en regionale ekonomy. It deistich bestjoer leit by de [[Deputearre Steaten fan Fryslân]], ûnder lieding fan de [[kommissaris fan de Kening]]. De lêste ferkiezings wiene de [[Fryske Steateferkiezings 2023|Fryske Steateferkiezings fan 2023]]. It bestjoer yn de perioade 2023-2027 bestiet út [[BoerBoargerBeweging|BBB]], [[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]], [[Fryske Nasjonale Partij|FNP]] en [[KristenUny|CU]].

=== Wetterskip ===
{{Sjoch haadartikel|Wetterskip Fryslân}}
Njonken de provinsje en gemeenten hat Fryslân ek in eigen [[Wetterskip (Nederlân)|wetterskip]], dat ferantwurdlik is foar wetterbehear, wetterfeiligens en wetterkwaliteit. It wetterskipsbestjoer wurdt foar in part keazen en foar in part beneamd. It spilet in wichtige rol yn in provinsje dêr’t wetter in sintraal elemint is yn it lânskip en it wenjen.

== Lanlike polityk ==
[[Ofbyld:Habtamu de Hoop - TK2021 (51014716023).jpg|thumb|Habtamu de Hoop behelle sawol yn 2023 as yn 2025 fan alle Friezen de measte Fryske stimmen.]]
{{Sjoch haadartikel|Kieskring Fryslân}}
Op lanlik nivo nimme ferskate Friezen diel oan de ferkiezings foar de [[Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal|Twadde Keamer]]. Mei in stimoanpart fan likernôch 4% hat [[kieskring]] Fryslân ornaris 'rjocht' op in [[evenredich oanpart]] fan seis fan de 150 mandaten. By de [[Twadde Keamerferkiezings 2025 yn Fryslân|Twadde Keamerferkiezings fan 2025]] binne der tafalligerwize ek seis leden mei in Fryske eftergrûn ferkeazen:

* {{Kleurblok|#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}}} [[Habtamu de Hoop]] ([[GL-PvdA]])
* {{Kleurblok|#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}}} [[Luciënne Boelsma-Hoekstra]] ([[CDA]])
* {{Kleurblok|#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}}} [[Femke Wiersma]] ([[BBB]])
* {{Kleurblok|#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}}} [[Marieke Vellinga-Beemsterboer]] ([[D66]])
* {{Kleurblok|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}}} [[Harry Bevers]] ([[VVD]])
* {{Kleurblok|#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}}} [[Maarten Goudzwaard]] ([[JA21]])

Sy fertsjintwurdigje ferskillende politike streamingen en drage by oan de ynbring fan Fryske belangen yn it lanlike debat. Tegearre wurde se troch oare Keamerleden ek wol it '''Friesvak''&lt;nowiki/&gt;' neamd.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/18177152/fryske-keamerleden-wurkje-gear-op-fryske-underwerpen-en-hawwe-yn-den-haag-al-in-bynamme-krigen Fryske Keamerleden wurkje gear op Fryske ûnderwerpen en hawwe yn Den Haag al in bynamme krigen - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt;

== Jeropeeske polityk ==
[[Ofbyld:1719323377964 20240625 GARCIA HERMIDA Raquel NL 008.jpg|thumb|Raquel García Hermida-van der Walle is berne yn Madrid, mar wennet al jierren yn Fryslân.]]{{Sjoch haadartikel|Nederlânske ferkiezings foar it Jeropeesk Parlemint}}
Fryslân is ek fertsjintwurdige yn de polityk fan Jeropa, dêr’t besluten nommen wurde dy’t ynfloed hawwe op regionale ûntwikkeling, lânbousubsydzjes en allerhanne oare rigeljouwing. De hjoeddeiske fertsjintwurdiger út Fryslân yn it Europeesk Parlemint is Raquel García Hermida-van der Walle ([[Demokraten 66|D66]]) út [[De Gordyk]]. Sy spilet in rol yn it ferbinen fan regionale belangen mei Jeropeeske beliedsfoarming en set har yn foar de rjochten fan froulju en striidt se tsjin [[korrupsje]]. Ien fan har assistinten is [[Sjirk Eildert Bruinsma]]; foarsitter fan de [[Fryske Beweging]].

== Referinsjes ==
&lt;references /&gt;

== Navigaasje ==
{{Navigaasje Fryske Ferkiezings}}
[[Kategory:Polityk yn Fryslân| ]]
[[Kategory:Polityk yn Nederlân|Frislan]]</text>
      <sha1>lwm8n50hfrbqrs66l6v7v3o0ty0u1rg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Readkoppappegaaiamandine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190828</id>
    <revision>
      <id>1223974</id>
      <parentid>1223559</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T17:15:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Readkoppappegaaiamadine]] omneamd ta [[Readkoppappegaaiamandine]]: fout yn 'e namme.</comment>
      <origin>1223559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3801" sha1="7kgaoslc5k3lh8nzft0nrg9byj5jpn8" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Readkoppappegaaiamandine
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Red-throated Parrotfinch 0A2A5145.jpg|250px]]
|lûd      =
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')
|Famylje  = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'')
|Skaai    = [[pappegaaiamandines]] (''Erythrura'')
|Wittenskiplike namme= Erythrura psittacea
|Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1781
|IUCN-status= net bedrige
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Areale E. psittacea.JPG|250px]]
}}
De '''readkoppappegaaiamandine''' (''Erythrura psittacea'') is in lytse [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). It is in [[Endemisme|endemyske]] [[Soarte (taksonomy)|soarte]] op it eilân [[Nij-Kaledoanje]] yn 'e [[Stille Oseaan]]. Troch syn opfallende kleuren en libbene karakter is it in populêre fûgel yn 'e [[avikultuer]].

== Ferskining ==
[[Ofbyld:Red-throated Parrotfinch 0A2A5222.jpg|thumb|left|Readkoppappegaaimadine.]]
De readkoppappegaaiamandine is likernôch 11 oant 12 sm lang. De fûgel hat in felreade kop, kiel en boppekant fan it boarst. Ek de sturt en de sturtdekfearren binne read. De rest fan it lichem is gersgrien. De snaffel is koart, stevich en swart fan kleur. De poatsjes binne griisbrún.
Der is mar in lyts ferskil tusken mantsjes en wyfkes. It mantsje is faak wat feller fan kleur, wylst it wyfke wat fletser wêze kin en bytiden in lytser read masker hat. By de wyfkes ûntbrekke meastentiids de reade fearkes om 'e ''[[Cloaca (anatomy)|cloaca]]'' hinne, dy't it mantsje wol hat. Jonge fûgels binne hast hielendal grien mei in donkere snaffel; it reade masker komt nei it earste [[ferfearring|ferfearjen]] foar it ljocht.

== Fersprieding en leefgebiet ==
De fûgel komt yn it wyld allinne foar op Nij-Kaledoanje, benammen op it haadeilân Grande Terre en it eilân Île des Pins. Se libje dêr oan 'e rânen fan tropyske reinwâlden, yn iepen bosken, savannes mei strûken en ek yn tunen en op lânbougebieten. Se wurde faak sjoen yn groepen op syk nei iten op 'e grûn of yn it hege gers.

== Hâlden en dragen ==
It binne tige beweeglike en aktive fûgels. Se foerazjearje benammen op gerssied, mar ite ek lytse ynsekten en fan fruit. Yn 'e briedtiid bouwe se in bolfoarmich nêst fan gers, woartels en kokostried, faak yn dichte strûken of holtes yn beammen. In lechsel bestiet út 3 oant 6 wite aaikes, dy't yn 13 oant 14 dagen útbred wurde.
== Status ==
Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] wurdt de readkoppappegaaiamandine klassifisearre as 'net bedrige' (''Least Concern''). Hoewol't it ferspriedingsgebiet beheind is, wurdt de populaasje as stabyl beskôge en binne der gjin grutte bedrigings foar de soarte yn it wyld.
== Avikultuer ==
Yn 'e avikultuer stiet dizze soarte bekend as in fûgel dy't maklik te hâlden is. In betingst is dat er genôch romte hat om te fleanen. De soarte is freedsum foar oare fûgels oer. Der binne ferskillende kleurmutaasjes bekend, wêrfan de 'seegriene' fariant de meast bekende is. Se hawwe ferlet fan in ferskaat dieet fan tropysk sied, grienfoer en yn 'e kweek aaitwyt en libbene ynsekten.
{{Boarnen|boarnefernijing=
*[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-throated-parrotfinch-erythrura-psittacea BirdLife International, oproppen 27 maart 2026.]
*[https://ebird.org/species/retpar3/L5765843 Ebird, oproppen 27 maart 2026.]
*[https://birdsoftheworld.org/bow/species/retpar3/cur/introduction Birds of the World, oproppen 27 maart 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Erythrura psittacea|Readkoppappegaaiamandine}}
}}
{{DEFAULTSORT:Readkoppappegaaiamandine}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Pappegaaiamandine]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]]</text>
      <sha1>7kgaoslc5k3lh8nzft0nrg9byj5jpn8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karel de Ienfâldige</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190856</id>
    <revision>
      <id>1223956</id>
      <parentid>1223951</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T14:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>stikje red.</comment>
      <origin>1223956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7045" sha1="aveueenjenqovcts7nn6s8xap4ny3uu" xml:space="preserve">{{Dyn|
| ofbyld = [[Ofbyld:Georges_Rouget_(1783-1869)_-_Charles_III,_dit_le_simple,_roi_de_France_en_896_(879-929).jpg|180px]]
| namme = Karel de Ienfâldige
| libben = Libben
| berne = [[17 septimber]] [[879]]
| ferstoarn = [[7 oktober]] [[929]]
| heit = [[Loadewyk de Stammerder]]
| mem = Adelheid fan Parys
| houlik1 = houlik
| datum1 = 907
| partner1 = Frederune
| bern1 =  
| houlik2 = houlik
| datum2 = 919
| partner2 = Hedwig fan Wesseks
| bern2 =  
| funksje1 = Kening fan [[West-Frânsje]]
| perioade1 = [[898]] - [[922]]
| foargonger1 = [[Odo I fan Frankryk|Odo I]]
| opfolger1 = [[Robert I fan Frankryk|Robert I]]
| funksje2 = Kening fan [[Loataringen]]
| perioade2 = [[911]] - [[923]]
| foargonger2 = [[Loadewyk it Bern]]
| opfolger2 = [[Hindrik de Fûgelder]]
| ofbyld2 = [[Ofbyld:Denier_sous_Charles_III_le_Simple.jpg|80px]]
| dynasty = [[Karolingen]]
}}
[[Ofbyld:Denier sous Charles III le Simple.jpg|thumb|Denier fan Karel de Ienfâldige]]
'''Karel III de Ienfâldige''' ([[Latyn]]: ''Carolus Simplex'', [[17 septimber]] [[879]] - [[Péronne]], [[7 oktober]] [[929]]) wie de kening fan [[West-Frânsje]] fan [[898]] oant [[922]] en de kening fan [[Loataringen]] fan [[911]] oant [[923]]. Hy wie lid fan de dynasty fan de [[Karolingen]].

== Jonkheid ==
Karel wie de tredde en de postume soan fan kening [[Loadewyk de Stammerder]] fan [[West-Frânsje]], en syn twadde frou Adelheid fan Parys. As bern waard Karel behindere op 'e troan te kommen doe't syn healbroer, kening [[Karloman II fan Frankryk|Karloman II]], yn [[884]] ferstoar. Ynstee fregen de Frankyske eallju syn neef, keizer [[Karel de Grouwe]], en nim de kroan op him. Ek dêrnei waard er behindere de opfolger te wurden fan de net populêre Karel de Grouwe, dy't yn novimber [[887]] ôfset waard en yn jannewaris [[888]] ferstoar. De adel keas lykwols foar [[Odo I fan Frankryk|Odo]], de held fan it [[Belis fan Parys (885-886)]], ta nije kening. De jonge Karel waard ûnder beskerming pleatst fan Ranulf II, de hartoch fan Akwitaanje, dy't mooglik besocht hat de troan foar him op te easkjen om lang om let sels de keninklike titel te brûken oant er frede mei Odo sleat.

== Kening fan West-Frânsje == 
Yn [[893]] waard Karel yn 'e âldens fan 14 jier, kroane yn 'e [[katedraal fan Reims]], troch in nust eallju dy't harren tsjin Odo fersette. Net earder nei de dea fan Odo yn [[898]] waard er kening fan West-Frânsje. 

Yn [[911]] belegeren [[Wytsings]] ûnder lieding fan [[Rollo]] [[Parys]] en [[Chartres]]. Nei in oerwinning by Chartres op 26 augustus, besleat Karel te ûnderhanneljen mei Rollo, dat ta it Ferdrach fan Saint-Clair-sur-Epte late, dêr't it [[Hartochdom Normandje]] by stifte waard. Yn ruil foar de trou fan de Wytsings krigen se al it grûn tusken de rivier de Epte en de see tawiisd, lykas it [[Hartochdom Bretanje]], dat op dat stuit in ûnôfhinklik lân wie dat West-Frânsje om 'e nocht besocht hat te oermasterjen. Rollo stimde dêr ek mei ta en lit him dope en boaskje karel syn dochter Gisela.

== Kening fan Loataringen ==
Yn [[911]] stoar de lêste [[Karolingen|Karolingyske]] kening fan [[East-Frânsje]], [[Loadewyk it Bern]], en de eallju fan [[Loataringen]], dy't him trou bleaun wiene, rôpen hja ûnder lieding fan [[Reinier fan Loataringen|Reinier]], hartoch fan Loataringen, Karel út ta har nije kening, dêr't se har fan East-Frânsje mei ôfskaten, dat de net-Karolingyske [[Koenraad I fan Franken|Koenraad I]] ta nije kening keazen hiene. Karel hat jierrenlang besocht de stipe fan Loataringen te krijen, bygelyks troch yn april [[907]] te boaskjen mei de Loataringske Frederuna. Karel ferdigene Loataringen tsjin twa oanfallen fan Koenraad I. Yn [[925]] waard Loataringen fannijs ferovere troch de Eastfranken.

== Opstân fan de fazallen ==
[[Ofbyld:Carolingian empire 915.svg|thumb|It gebiet dêr't Karel de Ienfâldige oer hearske (read)]]
Keninginne Frederuna ferstoar op [[10 febrewaris]] [[917]] en liet seis dochters, mar gjin soannen nei, dêr't der ûnwissigens troch ûntstie oer de troanopfolging. Op [[7 oktober]] [[919]] boaske Karel Hedwig fan Wesseks, de dochter fan [[Eduard de Aldere]], [[kening fan Ingelân]], dy't him in soan joech, de takomstige kening [[Loadewyk IV fan Frankryk|Loadewyk IV]].

Yn dy snuorje joech Karel de bûtenwenstige foarkar oan Haganon, in legere ealman (''mediocris'') en in famyljelid fan Karel syn earste frou Frederuna, en dêr jage er de aristokrasy mei tsjin him yn it harnas. Hy skonk Haganon kleasters dy't al yn it besit fan oare eallju wiene. Yn Loataringen makke er de nije hartoch [[Gilbert fan Loataringen|Gilbert]] him ta fijân, dy't yn 919 de kant fan kening [[Hindrik de Fûgelder]] fan East-Frânsje keas. 

De eallju, dy't skjin harren nocht fan it belied, en benammen syn befoardieljen fan greve Hagano, hiene, namen Karel yn [[920]] finzen. Nei ûnderhannelings troch aartsbiskop Heriveüs fan Reims waard de kening wer frijlitten.

Yn 922 kamen de Frankyske eallju fannijs yn opstân ûnder lieding fan [[Robert I fan Frankryk|Robert fan Neustrje]]. Robert, de broer fan Odo, waard troch de opstannelingen ta tsjinkening keazen en kroand, wylst Karel nei Loataringen ta flechtsje moast, dêr't er in leger byinoar sammele. It skinken fan guod op [[15 juny]] 922 by [[Egmond]] oan de Fryske greve [[Durk I]] moat yn dat ljocht sjoen wurde. Op [[2 july]] [[922]] ferlear Karel syn meast trouwe meistanner, aartsbiskop Heriveüs fan Reims. Karel kearde yn [[923]] werom mei in Normandysk leger, mar waard op 15 juny ferslein yn de [[Slach by Soissons (923)|Slach by Soissons]] troch Robert dy't yn de striid omkaam. Karel waard finzennommen en opsletten yn in kastiel yn [[Péronne]]. Karel syn frou Hedwig flechte mei har soan nei Ingelân. Robert syn skoansoan [[Rudolf fan Frankryk|Rudolf fan Boergonje]] waard dêrnei keazen om him as kening op te folgjen.

Karel ferstoar yn 'e finzennis op [[7 oktober]] [[929]] en waard begroeven yn de abdij fan Saint-Fursy. Syn soan, mei Hedwig fan Wesseks, soe letter, yn [[936]] kroand wurde as kening Loadewyk IV fan West-Frânsje.

== Houlik en bern ==
Karel boaske yn maaie 907 mei Frederuna, dochter fan [[Diderik fan Ringelheim]]. Mei har hie er seis dochters:

* Ermentrude 
* Frederuna
* Adelheid
* Gisela, froeu fan [[Rollo]]
* Rotrude
* Hildegarde 

Karel boaske foar de twadde kear yn 919 mei Hedwig fan Wesseks. Hja hiene mei-inoar ien soan:

* [[Loadewyk IV of Frankryk]] (10 septimber 920 – 10 septimber 954), de letter kening fan West-Frânsje

Karel hei ek ferskate bern út bûtenechtlike relaasjes:

* Arnulf
* Drogo
* Roriko  († 976), biskop fan [[Laon]]
* Alpais, boaske Erlebold, greve fan Lommegau.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Foar boarnen, sjoch nei [https://en.wikipedia.org/wiki/Charles%20the%20Simple ''References'' en ''Notes'' op dizze side].
}}

[[Kategory:Kening fan de Franken]]
[[Kategory:Kening fan Akwitaanje]]
[[Kategory:Kening fan Frankryk]]
[[Kategory:Karolingen]]
[[Kategory:Skiednis fan Frankryk]]
[[Kategory:Persoan berne yn 879]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 929]]</text>
      <sha1>aveueenjenqovcts7nn6s8xap4ny3uu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Goede Wike</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190858</id>
    <revision>
      <id>1223999</id>
      <parentid>1223665</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T20:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1223999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7054" sha1="p3zmjmdfqtt7r4jdxy23mkwbchx6mni" xml:space="preserve">{{Ynfoboks feestdei
| namme       = Goede Wike
| ôfbylding   = Folio 173v - The Entry into Jerusalem.jpg
| ôfbyldingstekst = Yntocht yn Jeruzalim 
| type        = Religieus
| religy      = [[Kristendom]]
| lannen      = Wrâldomfiemjend
| datum       = Wikseljend (maart/april)
| perioade    = 7 dagen (fan Palmpeaske oant Peaskesnein)
| frekwinsje  = alle jierren
| betsjutting = Betinking fan it lijen, de krusiging en de opstanning fan Jezus Kristus
| tradysjes   = prosesjes, tsjerketsjinsten, fêstjen
| fiering     = Liturgyske fieringen yn tsjerken, stille tochten
| symboalen   = Krús, palmtûken, passybylden
| god         = Jezus Kristus
| hillige teksten = Bibel (benammen de evangeeljes)
| liturgy     = De wichtichste wike fan it tsjerklik jier
| earste kear = ierkristlike tiid (± 4e iuw)
| ferbûn mei  = Peaske
| foarôfgeand = Fêsteltiid
| neifolgjend = Peasketiid
| frije dei   = Foar in part (bygelyks Goed Freed yn guon lannen/beroppen)
| status      = Religieuze perioade
}}
De '''Goede Wike''' (ek wol '''Stille Wike''', '''Hillige Wike''' of '''Lijenswike''' neamd; [[Latyn]]: ''Hebdomas Sancta'' of ''Hebdomas Maior'') is yn it [[kristendom]] de namme foar de wike wêryn't it lijen, stjerren en de ferrizenis fan Jezus betocht wurdt. It binne de lêste dagen fan 'e [[Fjirtichdagentiid]], dy't mei [[Jiskewoansdei]] begjint.

== Liturgy en betsjutting ==
De Goede Wike en [[Peaske]] wurde oer it generaal as de wichtichste liturgyske heechtijdagen beskôge; al wurdt [[Kryst]], teminsten yn it Westen, troch it folk faak útbundiger fierd. De Goede Wike hat as swiertepunt it saneamde ''Triduum Sacrum'', dat bestiet út de trije betinkingsdagen [[Wite Tongersdei]], [[Goed Freed]] en [[Stille Sneon]].

Dêr't de [[Tridentynske ritus]] brûkt wurdt, duorret de passytiid noch in wike langer, om't dêr al in wike earder mei it lêzen fan it lijensferhaal útein set wurdt, nammentlik op Passysnein (de snein foar Palmpeaske).

== Easterske otterdoksy ==
[[Eastersk-otterdoksy|Eastersk-otterdokse]] tsjerken brûke faak de [[Juliaanske kalinder]] foar de bepaling fan Peaske, wêrtroch't de otterdokse Goede Wike en Peaske faak op oare data falle as yn it Westen.

== Oersjoch fan 'e Goede Wike ==
De kalinder fan 'e Goede Wike mei de barrens neffens de [[Bibel|Hillige Skrift]]. 

{| class=&quot;wikitable&quot;
! datum yn joadendom*
! liturgyske kleur**
! kristlike beneaming
! barren
! beskreaun yn
! tradysjes / bysûndere gewoanten***
|-
| 10 nisan || style=&quot;text-align:center; background-color:#FF0000; color:white;&quot; | read || [[Palmpeaske]] || Jezus kaam [[Jeruzalim]] yn op in ezelsfôle. De minsken leinen mantels op 'e grûn en swaaiden mei palmtûken. || Mattéus 21:1-11; Markus 11:1-11; Lukas 19:28-40; Johannes 12:12-18 || • Prosesjes troch tsjerken.&lt;br&gt;• Bern meitsje krusen dy't mei hoannen en linten fersierd binne.&lt;br&gt;• Nije palmtûkjes wurde oer de hûskrusifiksen stutsen. 
|-
| 11 nisan || style=&quot;text-align:center; background-color:#800080; color:white;&quot; | pears || Hillige Moandei || Jezus giet nei de timpel en jaget de hannelers derút. De figebeam wurdt ferflokt. || Mattéus 21:12-22; Markus 11:12-19; Lukas 19:45-48 || • Yn guon lannen prosesjes mei [[ikoan]]en.&lt;br&gt;• Dei fan stilte en refleksje.
|-
| 12 nisan || style=&quot;text-align:center; background-color:#800080; color:white;&quot; | pears || Hillige Tiisdei || Jezus jout ûnderwiis yn 'e timpel, fertelt likenissen en sprekt oer syn werkommen. || Mattéus 21–25; Markus 11–13; Lukas 20–21 || • Liturgyske lêzingen en besinning oer de lear en warskôgingen fan Jezus.&lt;br&gt;• Yn guon tsjerken ekstra lêzingen en gebeden.
|-
| 13 nisan || style=&quot;text-align:center; background-color:#800080; color:white;&quot; | pears || Hillige Woansdei || Plannen fan it [[Sanhedrin]] om Jezus te deadzjen. [[Judas Iskariot]] beslút Him te ferrieden. Salving yn Betanië || Mattéus 26:1-16; Markus 14:1-11; Lukas 22:1-6 || • As tarieding op 'e trije hillige dagen waard eartiids foar it oanbrekken fan it ''Triduum Sacrum'' (de trije hillige dagen) hûshimmele, sadat alle smoargens op 'e tiid it hûs út wie. Ek waarden wol krûden sammele om it hûs fris rûke te litten. 
|-
| 14 nisan || style=&quot;text-align:center; background-color:#FFFFFF; color:black;&quot; | wyt || [[Wite Tongersdei]] ||Lêste jûnsmiel, ynstelling fan it Nachtmiel, fuotten waskje (Johannes). Nei it miel: gebed yn Getsemane en arrestaasje. || Mattéus 26; Markus 14; Lukas 22; Johannes 13–18 || • Klokken swije oant Peaskesnein, soms nimme rattels de funksje fan klokken of beltsjes oer.&lt;br&gt;• Altaren en krusifiksen wurde mei doeken oerdutsen.&lt;br&gt;• Wat blinkt of skynt yn 'e tsjerke (lykas kandlers) wurdt ferwidere.&lt;br&gt;• Fuotwaskjen fan learlingen of parochianen (yn guon tsjerken praktysk útfierd).&lt;br&gt;• Kommuny of jûnsmiel.&lt;br&gt;• De tsjinst einiget sûnder ôfsluting mei de segen. Nei de paaswake op Stille Sneon wurdt de tsjinst wer ôfsletten mei de segen.    
|-
| 15 nisan || style=&quot;text-align:center; background-color:#FF0000; color:white;&quot; | read || [[Goed Freed]] || Feroardieling troch Pilatus, krusiging en dea fan Jezus, begraffenis troch Joazef fan Arimatéa. || Mattéus 27; Markus 15; Lukas 23; Johannes 18–19 || • It bidden fan 'e [[krúswei]].&lt;br&gt;• Stille prosesjes mei ikoanen&lt;br&gt;• Soberens, gjin fleis ite.&lt;br&gt;• Lêzingen fan it passyferhaal&lt;br&gt;• Yn katolike lannen is de muzyk op 'e radio ynbannich en klassyk.
|-
| 16 nisan || style=&quot;text-align:center; background-color:#FFFFFF; color:black;&quot; | wyt || [[Stille Sneon]] of Peaskesneon || Jezus leit yn it grêf. Wachters by it grêf (Mattéus). Folgelingen hâlde sabbat. || Mattéus 27:62–66; Lukas 23:56 || • Dei fan rou en ôfwachtsjen.&lt;br&gt;• Paaswake: oergong fan dea nei libben en it binnendragen fan 'e nije peaskekears.&lt;br&gt;• Ein fan 'e fêsteltiid.
|-
| 17 nisan || style=&quot;text-align:center; background-color:#FFFFFF; color:black;&quot; | wyt (of goud) || Peaskesnein || Opstanning fan Jezus. || Mattéus 28; Markus 16; Lukas 24; Johannes 20 || • Feestlike fieringen, prosesjes, alle kearsen baarne.&lt;br&gt;• Feestlik miel&lt;br&gt;• Beskilderjen fan aaien.  
|}
(*) ''De joadske dei begûn by sinne-opgong, dus hjir en dêr wike de data ôf fan 'e dagen yn it kristendom.''&lt;br&gt;
(**) ''Guon dagen kinne meardere liturgyske kleuren ha. Foar Goed Freed kin bygelyks ek foar swart of pears keazen wurde. De toande kleuren yn 'e tabel binne de liturgyske kleuren dy't yn 'e Roomsk-Katolike Tsjerke brûkt wurde.''&lt;ref&gt;[https://www.katholiek.org/index.php www.katholiek.org: Vieren &gt; Liturgie &gt; Liturgische kleuren.]&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;    
(***) ''De oan 'e dagen ferbûne tradysjes kinne tusken tsjerken en regio's ferskille. Yn Spanje binne bygelyks yn 'e &quot;Semana Santa&quot; tige grutte prosesjes troch strjitten mei ''pasos'' (swiere grutte bylden) en ''nazarenos'' (minksen yn boetekleed mei puntkappen), dy't oer de hiele wrâld bekend binne''.   
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Holy Week|Hillige Wike}}
}}
[[Kategory:Kristlike hjeldei]]
[[Kategory:Tsjerklik jier]]</text>
      <sha1>p3zmjmdfqtt7r4jdxy23mkwbchx6mni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Ynfoboks provinsje Súd-Afrika</title>
    <ns>10</ns>
    <id>190889</id>
    <revision>
      <id>1223967</id>
      <parentid>1223912</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T16:07:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>plak foar de namme</comment>
      <origin>1223967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3409" sha1="0jqzjafzzpg92phdyagmu2no49h9cdr" xml:space="preserve">{{Ynfoboks generyk 
| bgcolor  = #DCE6F2
| koppe   = {{{namme|}}}
| soort      = &lt;span style=&quot;vertical-align:middle;&quot;&gt;[[File:Flag of South Africa.svg|20px]]&lt;/span&gt; Provinsje yn Súd-Afrika
| image    = {{{ôfbylding|}}}
| caption  = {{{ôfbyldingstekst|}}}
| imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}}

&lt;!-- EMblemen --&gt;
| kop1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|Symboalen}}
| breed1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
{{#if:{{{flagge|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{flagge}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
{{#if:{{{wapen|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{wapen}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
&lt;/div&gt;
}}

&lt;!-- ALGEMIEN --&gt;
| kop2     = Algemien
| head2_1  = Lân             | item2_1 = Súd-Afrika
| head2_2  = Haadstêd        | item2_2 = {{{haadstêd|}}}
| head2_3  = Grutste stêd    | item2_3 = {{{grutste stêd|}}}

&lt;!-- BESTJOER --&gt;
| kop3     = Bestjoer
| head3_1  = Premier         | item3_1 = {{{premier|}}}
| head3_2  = Wetjaand orgaan | item3_2 = {{{wetjaand orgaan|}}}

&lt;!-- BEFOLKING --&gt;
| kop4     = Befolking
| head4_1  = Ynwennertal        | item4_1 = {{{ynwennertal|}}}
| head4_2  = Befolkingsticht.   | item4_2 = {{{befolkingstichtens|}}}
| head4_3  = Folken             | item4_3 = {{{folken|}}}
| head4_4  = Religy             | item4_4 = {{{religy|}}}
| head4_5  = Talen              | item4_5 = {{{talen|}}}

&lt;!-- GEOGRAFY --&gt;
| kop5     = Geografy
| head5_1  = Oerflak        | item5_1 = {{{oerflak|}}}
| head5_2  = Hichte         | item5_2 = {{{hichte|}}}

&lt;!-- OAR --&gt;
| kop6     = Oar
| head6_1  = Stifting       | item6_1 = {{{stifting|}}}
| head6_2  = Postkoade      | item6_2 = {{{postkoade|}}}
| head6_3  = Netnûmer       | item6_3 = {{{netnûmer|}}}
| head6_4  = Tiidsône       | item6_4 = {{{tiidsône|}}}

&lt;!-- WEBSITE --&gt;
| otherkop = {{#if:{{{webside|}}}|Offisjele webside}}
| other1   = {{#if:{{{webside|}}}|{{{webside}}}}}

&lt;!-- KAART --&gt;
| otherkop2= {{#if:{{{mapname|}}}|Kaart}}
| other4   = {{#if:{{{mapname|}}}|
  {{Posysjekaart|{{{mapname}}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}
  |lat_min={{{lat_min}}}
  |lat_sec={{{lat_sec|0}}}
  |lat_dir={{{lat_dir|S}}}
  |lon_deg={{{lon_deg}}}
  |lon_min={{{lon_min|}}}
  |lon_sec={{{lon_sec|0}}}
  |lon_dir={{{lon_dir|E}}}
  |width={{#if:{{{mapwidth|}}}|{{{mapwidth}}}|260}}
  |float=center
  |mark={{{mark|Blue pog.svg}}}
  |marksize={{{marksize|8}}}
  |caption={{{tekst by posysjekaart|}}}
  }}}}
| kop99 = {{#if:{{{ôfbylding99|}}}|Kaart}}
| image99 ={{{ôfbylding99|}}}
| caption99 ={{{ôfbyldingstekst99|}}}
| imagewidth99 ={{{ôfbyldingsbreedte99|}}}
}}

&lt;noinclude&gt;
{{Sjablooninfo|1=
== Tapasse ==
Brûk de ynfoboks sa:
&lt;pre&gt;
{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme       = West-Kaap
| ôfbylding   = .jpg
| ôfbyldingstekst = Kaapstêd, de haadstêd fan de West-Kaap
| flagge      = .svg
| wapen       = .svg
| haadstêd    = Kaapstêd
| grutste stêd = Kaapstêd
| folken      =
| religy      =
| talen       = Afrikaansk, Ingelsk, Xhosa
| premier     = 
| parlemint   = Provinsjaal parlemint fan de West-Kaap
| ynwennertal = 
| oerflak     = km²
| befolkingstichtens = ynw./km²
| oprjochte   = 
| tiidsône    = UTC+2 (SAST)
| webside     = 
| mapname     = Súd-Afrika
| lat_deg     = 
| lat_min     = 
| lon_deg     = 
| lon_min     = 
| tekst by posysjekaart = Lokaasje yn Súd-Afrika
}}
&lt;/pre&gt;
}}
[[Kategory:Ynfoboks Geografy|Súd-Afrika]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0jqzjafzzpg92phdyagmu2no49h9cdr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223968</id>
      <parentid>1223967</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T16:12:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>red</comment>
      <origin>1223968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3407" sha1="9fizk5hmuy6x4vm3rcksiq3p1o33qsv" xml:space="preserve">{{Ynfoboks generyk 
| bgcolor  = #DCE6F2
| kop   = {{{namme|}}}
| soort      = &lt;span style=&quot;vertical-align:middle;&quot;&gt;[[File:Flag of South Africa.svg|20px]]&lt;/span&gt; Provinsje yn Súd-Afrika
| image    = {{{ôfbylding|}}}
| caption  = {{{ôfbyldingstekst|}}}
| imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}}

&lt;!-- EMblemen --&gt;
| kop1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|Symboalen}}
| breed1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
{{#if:{{{flagge|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{flagge}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
{{#if:{{{wapen|}}}|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0 15px;&quot;&gt;[[File:{{{wapen}}}|x70px]]&lt;/span&gt;}}
&lt;/div&gt;
}}

&lt;!-- ALGEMIEN --&gt;
| kop2     = Algemien
| head2_1  = Lân             | item2_1 = Súd-Afrika
| head2_2  = Haadstêd        | item2_2 = {{{haadstêd|}}}
| head2_3  = Grutste stêd    | item2_3 = {{{grutste stêd|}}}

&lt;!-- BESTJOER --&gt;
| kop3     = Bestjoer
| head3_1  = Premier         | item3_1 = {{{premier|}}}
| head3_2  = Wetjaand orgaan | item3_2 = {{{wetjaand orgaan|}}}

&lt;!-- BEFOLKING --&gt;
| kop4     = Befolking
| head4_1  = Ynwennertal        | item4_1 = {{{ynwennertal|}}}
| head4_2  = Befolkingsticht.   | item4_2 = {{{befolkingstichtens|}}}
| head4_3  = Folken             | item4_3 = {{{folken|}}}
| head4_4  = Religy             | item4_4 = {{{religy|}}}
| head4_5  = Talen              | item4_5 = {{{talen|}}}

&lt;!-- GEOGRAFY --&gt;
| kop5     = Geografy
| head5_1  = Oerflak        | item5_1 = {{{oerflak|}}}
| head5_2  = Hichte         | item5_2 = {{{hichte|}}}

&lt;!-- OAR --&gt;
| kop6     = Oar
| head6_1  = Stifting       | item6_1 = {{{stifting|}}}
| head6_2  = Postkoade      | item6_2 = {{{postkoade|}}}
| head6_3  = Netnûmer       | item6_3 = {{{netnûmer|}}}
| head6_4  = Tiidsône       | item6_4 = {{{tiidsône|}}}

&lt;!-- WEBSITE --&gt;
| otherkop = {{#if:{{{webside|}}}|Offisjele webside}}
| other1   = {{#if:{{{webside|}}}|{{{webside}}}}}

&lt;!-- KAART --&gt;
| otherkop2= {{#if:{{{mapname|}}}|Kaart}}
| other4   = {{#if:{{{mapname|}}}|
  {{Posysjekaart|{{{mapname}}}
  |lat_deg={{{lat_deg}}}
  |lat_min={{{lat_min}}}
  |lat_sec={{{lat_sec|0}}}
  |lat_dir={{{lat_dir|S}}}
  |lon_deg={{{lon_deg}}}
  |lon_min={{{lon_min|}}}
  |lon_sec={{{lon_sec|0}}}
  |lon_dir={{{lon_dir|E}}}
  |width={{#if:{{{mapwidth|}}}|{{{mapwidth}}}|260}}
  |float=center
  |mark={{{mark|Blue pog.svg}}}
  |marksize={{{marksize|8}}}
  |caption={{{tekst by posysjekaart|}}}
  }}}}
| kop99 = {{#if:{{{ôfbylding99|}}}|Kaart}}
| image99 ={{{ôfbylding99|}}}
| caption99 ={{{ôfbyldingstekst99|}}}
| imagewidth99 ={{{ôfbyldingsbreedte99|}}}
}}

&lt;noinclude&gt;
{{Sjablooninfo|1=
== Tapasse ==
Brûk de ynfoboks sa:
&lt;pre&gt;
{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme       = West-Kaap
| ôfbylding   = .jpg
| ôfbyldingstekst = Kaapstêd, de haadstêd fan de West-Kaap
| flagge      = .svg
| wapen       = .svg
| haadstêd    = Kaapstêd
| grutste stêd = Kaapstêd
| folken      =
| religy      =
| talen       = Afrikaansk, Ingelsk, Xhosa
| premier     = 
| parlemint   = Provinsjaal parlemint fan de West-Kaap
| ynwennertal = 
| oerflak     = km²
| befolkingstichtens = ynw./km²
| oprjochte   = 
| tiidsône    = UTC+2 (SAST)
| webside     = 
| mapname     = Súd-Afrika
| lat_deg     = 
| lat_min     = 
| lon_deg     = 
| lon_min     = 
| tekst by posysjekaart = Lokaasje yn Súd-Afrika
}}
&lt;/pre&gt;
}}
[[Kategory:Ynfoboks Geografy|Súd-Afrika]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9fizk5hmuy6x4vm3rcksiq3p1o33qsv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>East-Kaap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190890</id>
    <revision>
      <id>1223973</id>
      <parentid>1223920</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T16:24:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>namme yn oare talen taheakke neffens en</comment>
      <origin>1223973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6340" sha1="3no97p5unm3faqr55aq5yrm6e2oulzl" xml:space="preserve">{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme           = East-Kaap&lt;br&gt;&lt;small&gt;''eMpuma Kapa''&lt;br&gt;''Oos-Kaap''&lt;/small&gt;
| ôfbylding       = Eastern Cape in South Africa.svg
| ôfbyldingstekst =  
| flagge          = 
| wapen           = 
| haadstêd        = [[Bhisho]]
| grutste stêd    = [[Gqeberha]]
| folken          = Xhosa 86,3%&lt;br&gt;Kleurlingen 8,3%&lt;br&gt;Blanken 4,7%
| talen           = Xhosa 81,8%&lt;br&gt;Afrikaansk 9,6%&lt;br&gt;Ingelsk 4,8%&lt;br&gt;Sotho 2,4%
| religy          = Kristendom 89,1%&lt;br&gt;Tradisjoneel 5,5%&lt;br&gt;Gjin 4,6%
| premier         = 
| parlemint       = 
| ynwennertal     = 7.235.784 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;
| oerflak         = 168.966 km²
| befolkingstichtens = 42,8 ynw./km²
| oprjochte       = 27 april 1994
| tiidsône        = UTC+2 (SAST)
| webside         = [http://www.ecprov.gov.za/ http://www.ecprov.gov.za/]
| ôfbylding99          = Prince Alfred's Guard Memorial Port Elizabeth-002.jpg
| ôfbyldingstekst99    = Prince Alfred's Guard Memorial, Port Elizabeth
| ôfbyldingsbreedte99  = 
}}
De '''East-Kaap''' ([[Afrikaansk]]: ''Oos-Kaap'', [[Ingelsk]]: ''Eastern Cape'', [[Xhosa (taal)|Xhosa]]: ''eMpuma Kapa'', [[Khoekhoegowab|Khoekhoe]]: ''Aiǂoas!hub'') is in provinsje yn it suden fan [[Súd-Afrika]] dy't bekend stiet om de rûge kustline. It lânskip fariearret fan 'e drûge flakten fan 'e [[Karoo]] oant de griene piken fan 'e [[Drakensbergen]]. East-Kaap is rûchwei fjouwer kear sa grut as Nederlân. 

== Skiednis ==
De skiednis fan 'e provinsje is nau ferbûn mei de [[Xhosa]]-kultuer en de koloniale striid. Yn 1488 kamen de [[Portegal|Portugezen]] hjir as earste Europeanen oan lân, folge troch de [[Grut-Brittanje|Britten]] yn 1820. It gebiet wie it toaniel fan 'e saneamde [[grinskrigen]] tusken de Xhosa, de Britske kolonisten en de [[Afrikaners]]. Under it [[apartheidsrezjym]] bestie in grut part fan 'e provinsje út de thúslannen [[Transkei]] en [[Ciskei]]. Yn 1994 waarden dizze gebieden mei it eastlike part fan 'e âlde Kaapprovinsje gearfoege ta de hjoeddeiske provinsje East-Kaap. 

== Bestjoer ==
It bestjoerlik sintrum fan 'e provinsje is de haadstêd Bhisho. It provinsjaal bestjoer stiet ûnder lieding fan in premier en in Utfierende Ried (kabinet), wylst de wetjaande macht by it Provinsjaal Parlemint fan de East-Kaap leit. 
[[Ofbyld:Map of the Eastern Cape with municipalities named and districts shaded (2021).svg|thumb|left|Kaart mei distrikten en gemeenten.]]
Op lokaal nivo is de provinsje opdield yn ferskate bestjoerslagen:&lt;ref&gt;[https://southafrica-info.com/land/local-government-municipalities-eastern-cape-province/ South Africa Gateway: Infographic: Local government in the Eastern Cape.]&lt;/ref&gt;
* 2 metropoalgemeenten (grutte stêdsgebieten dy't selsstannich bestjoerd wurde): Nelson Mandela Bay (Gqeberha/Port Elizabeth en omkriten) en Buffalo City (East-Londen en omkriten).
* 6 distriktsgemeenten. Distriktsgemeenten bestjoere de gruttere, meastentiids lannelike regio's en koördinearje it belied foar ferskate lytse gemeenten.
* 31 lokale gemeenten Distrikten binne fierder ûnderferdield yn totaal 31 lokale gemeenten, dy't de direkte tsjinstferliening oan 'e boargers regelje.

== Lânskip ==
[[Ofbyld:Coffee Bay.jpg|thumb|left|Coffee Bay]]
It lânskip fan 'e East-Kaap bestiet út in rûge kustline fan 'e Wylde Kust oant de sniebedekte piken fan 'e Drakensbergen. De provinsje hat ferskillende natuerparken, lykas it ferneamde [[Nasjonaal Park Addo Elephant]], dêr't de &quot;Big Seven&quot; ([[oaljefant]], [[Rhinocerotidae|noashoarn]], [[liuw]], [[buffel]], [[loaihoars]], [[súdkaper]] en [[wite haai]]) foarkomme. It binnenlân bestiet foar in grut part út de drûge Karoo. 

== Befolking en talen ==
De grutte mearderheid fan 'e befolking (mear as 85%) is fan Afrikaanske ôfkomst, benammen Xhosa. De provinsje is de iennichste yn Súd-Afrika dêr't Xhosa de absolute mearderheidstaal is. Dêrnjonken wurdt Afrikaansk, Ingelsk en Sotho praat. De befolkingstichtens is relatyf leech, om't grutte dielen fan 'e provinsje lannelik binne. 

=== Religy ===
[[Ofbyld:9 2 033 0042-Dutch Reformed Church-Graaff-Reinet-s.jpg|thumb|right|[[Groot Kerk (Graaff-Reinet)|Grutte Tsjerke fan Graaff-Reinet.]]]]
It [[kristendom]] hat mei likernôch 85-90% de grutste oanhing. In soad minsken binne lid fan de tradisjonele tsjerken lykas de Methodistentsjerke, de Anglikaanske Tsjerke of de Nederdútsk Grifformearde Tsjerke (NGK). Dêrnjonken ha de saneamde African Independent Churches in soad leden. De [[islam]], it [[hindoeïsme]] en [[joadedom]] ha in lytse oanhing fan minder as 1%.

== Grutste plakken ==
In soad plakken hawwe resint in nije offisjele namme krigen (lykas [[Gqeberha]] en [[Makhanda]]). Yn 'e tabel steane de nammen dy't hjoed-de-dei offisjeel fêstlein binne. De Afrikaanske nammen wurde yn it deistich libben troch de Afrikaansktalige befolking noch hieltiten in soad brûkt.

De wichtichste stêden binne: 

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Offisjele namme !! Afrikaanske namme !! Ynwenners (x 1000) !! Bysûnderheden
|-
| '''Gqeberha''' || Port Elizabeth (Die Baai) || 312.000 || Grutste stêd; foarhinne Port Elizabeth; yndustrieel sintrum.
|-
| '''East-Londen''' || Oos-Londen || 267.000 || Wichtige havenstêd oan 'e mûning fan 'e Buffalo-rivier.
|-
| '''Mthatha''' || Umtata || 96.000 || Eardere haadstêd fan it thúslân Transkei.
|-
| '''Uitenhage''' (Kariega) || Uitenhage || 103.000 || Bekend om de grutte autofabryk fan Volkswagen.
|-
| '''Makhanda''' || Grahamstad || 67.000 || Foarhinne Grahamstown; bekend om de Rhodes Universiteit.
|-
| '''Bhisho''' || Bisho || 11.000 || Haadstêd fan 'e provinsje; eardere haadstêd fan it thúslân Ciskei.
|-
| '''Queenstown''' (Komani) || Queenstown || 78.000 || Kommersjeel sintrum fan 'e lânbouregio yn it binnenlân.
|-
| '''Graaff-Reinet''' || Graaff-Reinet || 36.000 || Ien fan 'e âldste plakken fan Súd-Afrika.
|-
| '''King William's Town''' (Qonce) || Koning Willemstad || 34.000 || Belangryk histoarysk en bestjoerlik sintrum tichtby de haadstêd.
|-
| '''Cradock''' (Nxuba) || Cradock || 37.000 || Wichtich lânbouplak yn 'e delling fan 'e [[Grutte Fiskrivier]].
|}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Eastern Cape|East Kaap}}
}}
{{Provinsjes fan Súd-Afrika}}
[[Kategory:East-Kaap| ]]
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>3no97p5unm3faqr55aq5yrm6e2oulzl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224032</id>
      <parentid>1223973</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T11:12:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>+ befolkingsûntwikkeling, yndieling oanpast.</comment>
      <origin>1224032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7436" sha1="mdmhh9u3smck0x68f3gaytm2i4gwi9s" xml:space="preserve">{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme           = East-Kaap&lt;br&gt;&lt;small&gt;''eMpuma Kapa''&lt;br&gt;''Oos-Kaap''&lt;/small&gt;
| ôfbylding       = Eastern Cape in South Africa.svg
| ôfbyldingstekst =  
| flagge          = 
| wapen           = 
| haadstêd        = [[Bhisho]]
| grutste stêd    = [[Gqeberha]]
| folken          = [[Xhosa (folk)|Xhosa]] 86,3%&lt;br&gt;[[kleurling]]en 8,3%&lt;br&gt;[[Jeropide ras|blanken]] 4,7%
| talen           = [[Xhosa (taal)|Xhosa]] 81,8%&lt;br&gt;[[Afrikaansk]] 9,6%&lt;br&gt;[[Ingelsk]] 4,8%&lt;br&gt;[[Sotho]] 2,4%
| religy          = kristendom 89,1%&lt;br&gt;tradisjoneel 5,5%&lt;br&gt;gjin 4,6%
| premier         = 
| parlemint       = 
| ynwennertal     = 7.230.204 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://census.statssa.gov.za/assets/documents/2022/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf Statistics South Afrika]&lt;/ref&gt;
| oerflak         = 168.966 km²
| hichte          = 0 - 3019 m
| befolkingstichtens = 42,8 ynw./km²
| oprjochte       = 27 april 1994
| tiidsône        = UTC+2 (SAST)
| webside         = [http://www.ecprov.gov.za/ http://www.ecprov.gov.za/]
| ôfbylding99          = Prince Alfred's Guard Memorial Port Elizabeth-002.jpg
| ôfbyldingstekst99    = Prince Alfred's Guard Memorial, Port Elizabeth
| ôfbyldingsbreedte99  = 
}}
De '''East-Kaap''' ([[Afrikaansk]]: ''Oos-Kaap'', [[Ingelsk]]: ''Eastern Cape'', [[Xhosa (taal)|Xhosa]]: ''eMpuma Kapa'', [[Khoekhoegowab|Khoekhoe]]: ''Aiǂoas!hub'') is in provinsje yn it suden fan [[Súd-Afrika]] dy't bekend stiet om de rûge kustline. It lânskip fariearret fan 'e drûge flakten fan 'e [[Karoo]] oant de griene piken fan 'e [[Drakensbergen]]. East-Kaap is rûchwei fjouwer kear sa grut as Nederlân. 

== Geografy ==
=== Lânskip ===
[[Ofbyld:Coffee Bay.jpg|thumb|left|Coffee Bay]]
It lânskip fan 'e East-Kaap bestiet út in rûge kustline fan 'e Wylde Kust oant de sniebedekte piken fan 'e Drakensbergen. De provinsje hat ferskillende natuerparken, lykas it ferneamde [[Nasjonaal Park Addo Elephant]], dêr't de &quot;Big Seven&quot; ([[oaljefant]], [[Rhinocerotidae|noashoarn]], [[liuw]], [[buffel]], [[loaihoars]], [[súdkaper]] en [[wite haai]]) foarkomme. It binnenlân bestiet foar in grut part út de drûge Karoo. 

=== Grutste plakken ===
In soad plakken hawwe resint in nije offisjele namme krigen (lykas [[Gqeberha]] en [[Makhanda]]). Yn 'e tabel steane de nammen dy't hjoed-de-dei offisjeel fêstlein binne. De Afrikaanske nammen wurde yn it deistich libben troch de Afrikaansktalige befolking noch hieltiten in soad brûkt.

De wichtichste stêden binne: 

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Offisjele namme !! Afrikaanske namme !! Ynwenners (x 1000) !! Bysûnderheden
|-
| '''Gqeberha''' || Port Elizabeth (Die Baai) || 312.000 || Grutste stêd; foarhinne Port Elizabeth; yndustrieel sintrum.
|-
| '''East-Londen''' || Oos-Londen || 267.000 || Wichtige havenstêd oan 'e mûning fan 'e Buffalo-rivier.
|-
| '''Mthatha''' || Umtata || 96.000 || Eardere haadstêd fan it thúslân Transkei.
|-
| '''Uitenhage''' (Kariega) || Uitenhage || 103.000 || Bekend om de grutte autofabryk fan Volkswagen.
|-
| '''Makhanda''' || Grahamstad || 67.000 || Foarhinne Grahamstown; bekend om de Rhodes Universiteit.
|-
| '''Bhisho''' || Bisho || 11.000 || Haadstêd fan 'e provinsje; eardere haadstêd fan it thúslân Ciskei.
|-
| '''Queenstown''' (Komani) || Queenstown || 78.000 || Kommersjeel sintrum fan 'e lânbouregio yn it binnenlân.
|-
| '''Graaff-Reinet''' || Graaff-Reinet || 36.000 || Ien fan 'e âldste plakken fan Súd-Afrika.
|-
| '''King William's Town''' (Qonce) || Koning Willemstad || 34.000 || Belangryk histoarysk en bestjoerlik sintrum tichtby de haadstêd.
|-
| '''Cradock''' (Nxuba) || Cradock || 37.000 || Wichtich lânbouplak yn 'e delling fan 'e [[Grutte Fiskrivier]].
|}

== Skiednis ==
De skiednis fan 'e provinsje is nau ferbûn mei de [[Xhosa]]-kultuer en de koloniale striid. Yn 1488 kamen de [[Portegal|Portugezen]] hjir as earste Europeanen oan lân, folge troch de [[Grut-Brittanje|Britten]] yn 1820. It gebiet wie it toaniel fan 'e saneamde [[grinskrigen]] tusken de Xhosa, de Britske kolonisten en de [[Afrikaners]]. Under it [[apartheidsrezjym]] bestie in grut part fan 'e provinsje út de thúslannen [[Transkei]] en [[Ciskei]]. Yn 1994 waarden dizze gebieden mei it eastlike part fan 'e âlde Kaapprovinsje gearfoege ta de hjoeddeiske provinsje East-Kaap. 

== Bestjoer ==
It bestjoerlik sintrum fan 'e provinsje is de haadstêd Bhisho. It provinsjaal bestjoer stiet ûnder lieding fan in premier en in Utfierende Ried (kabinet), wylst de wetjaande macht by it Provinsjaal Parlemint fan de East-Kaap leit. 
[[Ofbyld:Map of the Eastern Cape with municipalities named and districts shaded (2021).svg|thumb|left|Kaart mei distrikten en gemeenten.]]
Op lokaal nivo is de provinsje opdield yn ferskate bestjoerslagen:&lt;ref&gt;[https://southafrica-info.com/land/local-government-municipalities-eastern-cape-province/ South Africa Gateway: Infographic: Local government in the Eastern Cape.]&lt;/ref&gt;
* 2 metropoalgemeenten (grutte stêdsgebieten dy't selsstannich bestjoerd wurde): Nelson Mandela Bay (Gqeberha/Port Elizabeth en omkriten) en Buffalo City (East-Londen en omkriten).
* 6 distriktsgemeenten. Distriktsgemeenten bestjoere de gruttere, meastentiids lannelike regio's en koördinearje it belied foar ferskate lytse gemeenten.
* 31 lokale gemeenten Distrikten binne fierder ûnderferdield yn totaal 31 lokale gemeenten, dy't de direkte tsjinstferliening oan 'e boargers regelje.

== Befolking ==
De grutte mearderheid fan 'e befolking (mear as 85%) is fan Afrikaanske ôfkomst, benammen Xhosa. De provinsje is de iennichste yn Súd-Afrika dêr't Xhosa de absolute mearderheidstaal is. Dêrnjonken wurdt Afrikaansk, Ingelsk en Sotho praat. De befolkingstichtens is relatyf leech, om't grutte dielen fan 'e provinsje lannelik binne. 

=== Religy ===
[[Ofbyld:9 2 033 0042-Dutch Reformed Church-Graaff-Reinet-s.jpg|thumb|260px|[[Groot Kerk (Graaff-Reinet)|Grutte Tsjerke fan Graaff-Reinet.]]]]
It [[kristendom]] hat mei likernôch 85-90% de grutste oanhing. In soad minsken binne lid fan de tradisjonele tsjerken lykas de Methodistentsjerke, de Anglikaanske Tsjerke of de Nederdútsk Grifformearde Tsjerke (NGK). Dêrnjonken ha de saneamde African Independent Churches in soad leden. De [[islam]], it [[hindoeïsme]] en [[joadedom]] ha in lytse oanhing fan minder as 1%.
=== Befolkingsûntwikkeling (1996–2022) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: auto; margin-left: 0;&quot;
|-
! style=&quot;text-align: left;&quot; | Jier
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 1996
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 2001
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 2011
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 2022
|-
! style=&quot;text-align: left;&quot; | Inwennertal
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 6.147.244
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 6.278.651
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 6.562.053
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 7.230.204
|-
! style=&quot;text-align: left;&quot; | Groei (%)
| style=&quot;text-align: center;&quot; | —
| style=&quot;text-align: center;&quot; | +2,1%
| style=&quot;text-align: center;&quot; | +4,5%
| style=&quot;text-align: center;&quot; | +10,2%
|}
&lt;small&gt;''Boarne: Statistics South Africa (Census 2022 Statistical Release)''&lt;/small&gt;
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Eastern Cape|East Kaap}}
}}
{{Provinsjes fan Súd-Afrika}}
[[Kategory:East-Kaap| ]]
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>mdmhh9u3smck0x68f3gaytm2i4gwi9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frijsteat (provinsje)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190900</id>
    <revision>
      <id>1223971</id>
      <parentid>1223950</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T16:17:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>red</comment>
      <origin>1223971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5790" sha1="04y5ys82o7t5b7xi7fqygsnb5v7sli9" xml:space="preserve">{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme             = Frijsteat&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Free State''&lt;br&gt;''Vrystaat''&lt;br&gt;''Freistata''&lt;/small&gt;
| ôfbylding         = Free State in South Africa.svg
| ôfbyldingstekst   =
| flagge            =
| wapen             = FS prov coa.jpg
| haadstêd          = [[Bloemfontein]]
| grutste stêd      = [[Bloemfontein]]
| folken            = [[Negroïde ras|Swarten]] 88,9%&lt;br&gt;[[Jeropide ras|Blanken]] 8,0%&lt;br&gt;[[Kleurling]]en 2,6%&lt;br&gt;
| talen             = Sotho 72,3%&lt;br&gt;[[Afrikaansk]] 10,3%&lt;br&gt;Sûlû 5,8%&lt;br&gt;Tswana 5,3%
| religy            = Kristendom 86,1%&lt;br&gt;Gjin 10,2%&lt;br&gt;Tradisjoneel 1,5%
| premier           =
| parlemint         =
| ynwennertal       = 2.961.864 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://census.statssa.gov.za/assets/documents/2022/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf Statistics South Afrika, 2022]&lt;/ref&gt;
| oerflak           = 129.825 km²
| befolkingstichtens = 22,8 ynw./km²
| oprjochte         = 27 april 1994
| tiidsône          = UTC+2 (SAST)
| webside           = [https://www.fsonline.fs.gov.za/ www.freestateonline]
}}
De '''Frijsteat''' ([[Ingelsk]]: ''Free State''; [[Afrikaansk]]: ''Vrystaat''; [[Sotho (taal)|Sotho]]: ''Freistata'') is in provinsje yn it hert fan [[Súd-Afrika]]. De provinsje leit op 'e hege binnenlânske flakte en wurdt ek wol de &quot;nôtskuorre&quot; fan it lân neamd fanwegen de grutskalige lânbou. De Frijsteat is rûchwei trije kear sa grut as [[Nederlân]].

== Skiednis ==
De skiednis fan 'e provinsje is nau ferbûn mei de trek fan 'e [[Afrikaners|Boeren]] út de [[Kaapprovinsje]] wei yn 'e 19e iuw. Yn 1854 waard de ûnôfhinklike Boererepublyk fan 'e [[Oranje-Frijsteat]] stifte. Nei de [[Twadde Boerekriich]] (1899-1902) kaam it gebiet ûnder [[Grut-Brittanje|Britsk]] bestjoer as de [[Oranjerivierkoloanje]], en yn 1910 waard it as de provinsje Oranje-Frijsteat diel fan 'e Uny fan Súd-Afrika. By de earste demokratyske ferkiezings yn 1994 waard de namme offisjeel feroare yn Frijsteat, en waarden de grinzen fan 'e eardere [[Thúslân|thúslannen]] lykas [[QwaQwa]] yn 'e provinsje opnommen.

== Bestjoer ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-top: 0;&quot;
|-
! Kaart fan de gemeenten
! Bestjoerlike yndieling
|-
| style=&quot;vertical-align:top; padding:10px;&quot; | [[Ofbyld:Map of the Free State with municipalities named and districts shaded (2016).svg|300px|border|none]]
| style=&quot;vertical-align:top; padding:15px; width: 350px;&quot; |
De provinsje Frijsteat is opdield yn ferskate bestjoerslagen:

'''Metropoalgemeente:'''
* [[Mangaung Metropoalgemeente|Mangaung]] (mei ûnder oaren de haadstêd [[Bloemfontein]])

'''Distriktsgemeenten:'''
* '''[[Fezile Dabi (distrikt)|Fezile Dabi]]'''
* '''[[Lejweleputswa (distrikt)|Lejweleputswa]]'''
* '''[[Thabo Mofutsanyana (distrikt)|Thabo Mofutsanyana]]'''
* '''[[Xhariep (distrikt)|Xhariep]]'''

De provinsje hat yn totaal 18 lokale gemeenten dy't ûnder de distrikten falle.
|}

== Lânskip ==
[[Ofbyld:Golden Gate Highlands National Park, South Africa - panoramio (1).jpg|thumb|left|Nasjonaal Park Golden Gate Highlands.]]
It lânskip fan 'e Frijsteat wurdt karakterisearre troch wide, iepen flakten en gloaiende greiden. Yn it easten, op 'e grins mei [[Lesoto]], feroaret it lânskip yn 'e rûge en kleurrike sânstiennen [[Malutibergen]]. It [[Nasjonaal Park Golden Gate Highlands]] is ferneamd om syn okerkleurige rotsen. De [[Vaalrivier]] yn it noarden en de [[Oranjerivier]] yn it suden foarmje de natuerlike grinzen fan 'e provinsje.

== Befolking en talen ==
[[Ofbyld:Bloemfontein01.jpg|thumb|260px|Bloemfontein]]
De Frijsteat hat in relatyf homogene befolking yn ferliking mei oare provinsjes. De grutte mearderheid heart ta it [[Sotho]]-folk. Dêrtroch is Sotho de meast sprutsen memmetaal (mear as 60%). It Afrikaansk is de twadde taal fan 'e provinsje en wurdt sawol troch de blanke as de kleurlingemienskip sprutsen. De befolkingstichtens is leech, itjinge past by it agraryske karakter fan it gebiet.

=== Religy ===
Lykas yn 'e rest fan Súd-Afrika is it [[kristendom]] de dominante religy. In grut part fan de befolking is lid fan de [[Protestantisme|protestantske]] tsjerken, wêrûnder de Nederdútsk Grifformearde Tsjerke (NGK) en ferskate pinkstergemeenten. Ek de tradisjonele Afrikaanske tsjerken (Zion Christian Church) hawwe in grutte oanhing ûnder de swarte befolking.

== Grutste plakken ==
De Frijsteat hat in oantal wichtige stêden dy't faak ûntstien binne as lânbousintra of troch de fynst fan goud en oare mineralen.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Offisjele namme !!  Ynwenners (x 1000) !! Bysûnderheden
|-
| '''Bloemfontein''' || 556.000 || Haadstêd; &quot;Stêd fan de Roazen&quot;; de juridyske haadstêd fan Súd-Afrika. Bloemfontein falt ûnder de metropoalgemeente Mangaung. 
|-
| '''Welkom''' || 211.000 || Belangryk sintrum foar de goudmynbou.
|-
| '''Sasolburg'''  || 113.000 || Bekend om de gemyske yndustry (Sasol) en brânstofproduksje.
|-
| '''Kroonstad'''  || 103.000 || Belangryk spoarknooppunt en agrarysk sintrum.
|-
| '''Botshabelo''' || 181.000 || Grutte wenkearn tichtby Bloemfontein, ûntstien yn 'e apartheidsperioade.
|-
| '''Bethlehem''' || 76.000 || Wichtichste stêd yn it easten; poarte nei de Malutibergen.
|-
| '''Parys'''  || 48.000 || Toeristysk plak oan 'e [[Vaalrivier]] en de [[Vredefortkrater]].
|-
| '''Harrismith''' || 52.000 || Wichtich ferkearsknooppunt op de N3 en poarte nei de [[Drakensbergen]].
|-
| '''Phuthaditjhaba'''  || 54.000 || Eardere haadstêd fan it thúslân [[QwaQwa]].
|-
| '''Senekal'''  || 25.000 || Wichtich lânbousintrum foar de nôtproduksje.
|}

{{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}}
{{Commonscat|Free State|Frijsteat}}
}}
{{Provinsjes fan Súd-Afrika}}
[[Kategory:Frijsteat| ]]
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>04y5ys82o7t5b7xi7fqygsnb5v7sli9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224034</id>
      <parentid>1223971</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T11:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>+ befolkingsûntwikkeling, yndieling wat oanpast sadat alle provinsjes deselde yndieling ha.</comment>
      <origin>1224034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6696" sha1="o5lyzko31j8h14kod3ol51zupi7a0hd" xml:space="preserve">{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme             = Frijsteat&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Free State''&lt;br&gt;''Vrystaat''&lt;br&gt;''Freistata''&lt;/small&gt;
| ôfbylding         = Free State in South Africa.svg
| ôfbyldingstekst   =
| flagge            =
| wapen             = FS prov coa.jpg
| haadstêd          = [[Bloemfontein]]
| grutste stêd      = [[Bloemfontein]]
| folken            = [[Negroïde ras|swarten]] 88,9%&lt;br&gt;[[Jeropide ras|blanken]] 8,0%&lt;br&gt;[[kleurling]]en 2,6%&lt;br&gt;
| talen             = Sotho 72,3%&lt;br&gt;[[Afrikaansk]] 10,3%&lt;br&gt;Sûlû 5,8%&lt;br&gt;Tswana 5,3%
| religy            = kristendom 86,1%&lt;br&gt;gjin 10,2%&lt;br&gt;tradisjoneel 1,5%
| premier           =
| parlemint         =
| ynwennertal       = 2.961.864 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://census.statssa.gov.za/assets/documents/2022/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf Statistics South Afrika, 2022]&lt;/ref&gt;
| oerflak           = 129.825 km²
| hichte            = maks 3.291 m 
| befolkingstichtens = 22,8 ynw./km²
| oprjochte         = 27 april 1994
| tiidsône          = UTC+2 (SAST)
| webside           = [https://www.fsonline.fs.gov.za/ www.freestateonline]
}}
De '''Frijsteat''' ([[Ingelsk]]: ''Free State''; [[Afrikaansk]]: ''Vrystaat''; [[Sotho (taal)|Sotho]]: ''Freistata'') is in provinsje yn it hert fan [[Súd-Afrika]]. De provinsje leit op 'e hege binnenlânske flakte en wurdt ek wol de &quot;nôtskuorre&quot; fan it lân neamd fanwegen de grutskalige lânbou. De Frijsteat is rûchwei trije kear sa grut as [[Nederlân]].

== Geografy ==
== Lânskip ==
[[Ofbyld:Golden Gate Highlands National Park, South Africa - panoramio (1).jpg|thumb|left|Nasjonaal Park Golden Gate Highlands.]]
It lânskip fan 'e Frijsteat wurdt karakterisearre troch wide, iepen flakten en gloaiende greiden. Yn it easten, op 'e grins mei [[Lesoto]], feroaret it lânskip yn 'e rûge en kleurrike sânstiennen [[Malutibergen]]. It [[Nasjonaal Park Golden Gate Highlands]] is ferneamd om syn okerkleurige rotsen. De [[Vaalrivier]] yn it noarden en de [[Oranjerivier]] yn it suden foarmje de natuerlike grinzen fan 'e provinsje.

=== Grutste plakken ===
De Frijsteat hat in oantal wichtige stêden dy't faak ûntstien binne as lânbousintra of troch de fynst fan goud en oare mineralen.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Offisjele namme !!  Ynwenners (x 1000) !! Bysûnderheden
|-
| '''Bloemfontein''' || 556.000 || Haadstêd; &quot;Stêd fan de Roazen&quot;; de juridyske haadstêd fan Súd-Afrika. Bloemfontein falt ûnder de metropoalgemeente Mangaung. 
|-
| '''Welkom''' || 211.000 || Belangryk sintrum foar de goudmynbou.
|-
| '''Sasolburg'''  || 113.000 || Bekend om de gemyske yndustry (Sasol) en brânstofproduksje.
|-
| '''Kroonstad'''  || 103.000 || Belangryk spoarknooppunt en agrarysk sintrum.
|-
| '''Botshabelo''' || 181.000 || Grutte wenkearn tichtby Bloemfontein, ûntstien yn 'e apartheidsperioade.
|-
| '''Bethlehem''' || 76.000 || Wichtichste stêd yn it easten; poarte nei de Malutibergen.
|-
| '''Parys'''  || 48.000 || Toeristysk plak oan 'e [[Vaalrivier]] en de [[Vredefortkrater]].
|-
| '''Harrismith''' || 52.000 || Wichtich ferkearsknooppunt op de N3 en poarte nei de [[Drakensbergen]].
|-
| '''Phuthaditjhaba'''  || 54.000 || Eardere haadstêd fan it thúslân [[QwaQwa]].
|-
| '''Senekal'''  || 25.000 || Wichtich lânbousintrum foar de nôtproduksje.
|}

== Skiednis ==
De skiednis fan 'e provinsje is nau ferbûn mei de trek fan 'e [[Afrikaners|Boeren]] út de [[Kaapprovinsje]] wei yn 'e 19e iuw. Yn 1854 waard de ûnôfhinklike Boererepublyk fan 'e [[Oranje-Frijsteat]] stifte. Nei de [[Twadde Boerekriich]] (1899-1902) kaam it gebiet ûnder [[Grut-Brittanje|Britsk]] bestjoer as de [[Oranjerivierkoloanje]], en yn 1910 waard it as de provinsje Oranje-Frijsteat diel fan 'e Uny fan Súd-Afrika. By de earste demokratyske ferkiezings yn 1994 waard de namme offisjeel feroare yn Frijsteat, en waarden de grinzen fan 'e eardere [[Thúslân|thúslannen]] lykas [[QwaQwa]] yn 'e provinsje opnommen.

== Bestjoer ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-top: 0;&quot;
|-
! Kaart fan de gemeenten
! Bestjoerlike yndieling
|-
| style=&quot;vertical-align:top; padding:10px;&quot; | [[Ofbyld:Map of the Free State with municipalities named and districts shaded (2016).svg|300px|border|none]]
| style=&quot;vertical-align:top; padding:15px; width: 350px;&quot; |
De provinsje Frijsteat is opdield yn ferskate bestjoerslagen:

'''Metropoalgemeente:'''
* [[Mangaung Metropoalgemeente|Mangaung]] (mei ûnder oaren de haadstêd [[Bloemfontein]])

'''Distriktsgemeenten:'''
* '''[[Fezile Dabi (distrikt)|Fezile Dabi]]'''
* '''[[Lejweleputswa (distrikt)|Lejweleputswa]]'''
* '''[[Thabo Mofutsanyana (distrikt)|Thabo Mofutsanyana]]'''
* '''[[Xhariep (distrikt)|Xhariep]]'''

De provinsje hat yn totaal 18 lokale gemeenten dy't ûnder de distrikten falle.
|}

== Befolking ==
[[Ofbyld:Bloemfontein01.jpg|thumb|260px|Bloemfontein]]
De Frijsteat hat in relatyf homogene befolking yn ferliking mei oare provinsjes. De grutte mearderheid heart ta it [[Sotho]]-folk. Dêrtroch is Sotho de meast sprutsen memmetaal (mear as 60%). It Afrikaansk is de twadde taal fan 'e provinsje en wurdt sawol troch de blanke as de kleurlingemienskip sprutsen. De befolkingstichtens is leech, itjinge past by it agraryske karakter fan it gebiet.

=== Religy ===
Lykas yn 'e rest fan Súd-Afrika is it [[kristendom]] de dominante religy. In grut part fan de befolking is lid fan de [[Protestantisme|protestantske]] tsjerken, wêrûnder de Nederdútsk Grifformearde Tsjerke (NGK) en ferskate pinkstergemeenten. Ek de tradisjonele Afrikaanske tsjerken (Zion Christian Church) hawwe in grutte oanhing ûnder de swarte befolking.

=== Befolkingsûntwikkeling (1996–2022) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: auto; margin-left: 0;&quot;
|-
! style=&quot;text-align: left;&quot; | Jier
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 1996
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 2001
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 2011
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 2022
|-
! style=&quot;text-align: left;&quot; | Inwennertal
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 2.633.504
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 2.706.775
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 2.745.590
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 2.964.412
|-
! style=&quot;text-align: left;&quot; | Groei (%)
| style=&quot;text-align: center;&quot; | —
| style=&quot;text-align: center;&quot; | +2,8%
| style=&quot;text-align: center;&quot; | +1,4%
| style=&quot;text-align: center;&quot; | +8,0%
|}
&lt;small&gt;''Boarne: Statistics South Africa (Census 2022 Statistical Release)''&lt;/small&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Free State|Frijsteat}}
}}
{{Provinsjes fan Súd-Afrika}}
[[Kategory:Frijsteat| ]]
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>o5lyzko31j8h14kod3ol51zupi7a0hd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noardwest (Súd-Afrika)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190902</id>
    <revision>
      <id>1223954</id>
      <timestamp>2026-04-01T12:56:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika | namme             = Noardwest&lt;br&gt;&lt;small&gt;North West&lt;br&gt;Bokone Bophirima&lt;/small&gt; | ôfbylding         = North West in South Africa.svg | ôfbyldingstekst   = | flagge            = | wapen             = | haadstêd          = [[Mahikeng]] | grutste stêd      = [[Rustenburg]] | folken            = Swarten 91,2%&lt;br&gt;Blanken 6,5%&lt;br&gt;Kleurlingen 1,9% | talen             = [[Tswana]] 71,5%&lt;br&gt;[[Afrikaansk]] 7,3%&lt;br&gt;[[Sotho]] 5,0%&lt;br&gt;[[Sûlû]] 3,8...&quot;</comment>
      <origin>1223954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4421" sha1="08lzb92z9wpxjdb2tqktvljpkwmkew5" xml:space="preserve">{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme             = Noardwest&lt;br&gt;&lt;small&gt;North West&lt;br&gt;Bokone Bophirima&lt;/small&gt;
| ôfbylding         = North West in South Africa.svg
| ôfbyldingstekst   =
| flagge            =
| wapen             =
| haadstêd          = [[Mahikeng]]
| grutste stêd      = [[Rustenburg]]
| folken            = Swarten 91,2%&lt;br&gt;Blanken 6,5%&lt;br&gt;Kleurlingen 1,9%
| talen             = [[Tswana]] 71,5%&lt;br&gt;[[Afrikaansk]] 7,3%&lt;br&gt;[[Sotho]] 5,0%&lt;br&gt;[[Sûlû]] 3,8%
| religy            = Kristendom 83,0%&lt;br&gt;Gjin 14,0%&lt;br&gt;Tradisjoneel 1,5%
| premier           =
| parlemint         =
| ynwennertal       = 3.804.548 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://census.statssa.gov.za/assets/documents/2022/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf Statistics South Africa]&lt;/ref&gt;
| oerflak           = 104.882 km²
| befolkingstichtens = 36,3 ynw./km²
| oprjochte         = 27 april 1994
| tiidsône          = UTC+2 (SAST)
| webside           = [http://www.nwpg.gov.za/ http://www.nwpg.gov.za/]
}}
'''Noardwest''' is in provinsje fan [[Súd-Afrika]] dy't grinzet oan [[Botswana]] yn it noarden. De provinsje stiet bekend om syn rykdom oan mineralen (benammen platina) en om de lânbou. It wurdt ek wol de &quot;Platinaprovinsje&quot; neamd.

== Skiednis ==
De provinsje Noardwest ûntstie yn 1994 troch it gearfoegjen fan it eardere &quot;ûnôfhinklike&quot; [[thúslân]] [[Bophuthatswana]] mei it westlike part fan 'e âlde provinsje [[Transvaal (provinsje)|Transvaal]] en in stikje fan 'e [[Kaapprovinsje]]. It gebiet hat in lange skiednis fan 'e Tswana-folken, dy't hjir al iuwenlang wenje. Yn 'e 19e iuw fûnen der grutte feroaringen plak troch de ''[[Difaqane]]'' (stammekrigen) en de komst fan 'e [[Afrikaners|Boeren]].

== Bestjoer ==
De haadstêd is Mahikeng (foarhinne Mafikeng), dy't ferneamd is om it belis yn 'e [[Twadde Boerekriich]]. De grutste stêd en it ekonomysk hert is lykwols [[Rustenburg]], fanwegen de platinumminen.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-top: 0;&quot;
|-
! Kaart fan de gemeenten
! Bestjoerlike yndieling
|-
| style=&quot;vertical-align:top; padding:10px;&quot; | [[Ofbyld:Map of the North West with municipalities named and districts shaded (2016).svg|300px|border|none]]
| style=&quot;vertical-align:top; padding:15px; width: 350px;&quot; |
Noardwest is opdield yn 4 distriktsgemeenten:

*[[Bojanala Platinum (distrikt)|Bojanala Platinum]] (haadplak: Rustenburg)

*[[Ngaka Modiri Molema (distrikt)|Ngaka Modiri Molema]] (haadplak: Mahikeng)

*[[Dr Ruth Segomotsi Mompati (distrikt)|Dr Ruth Segomotsi Mompati]] (haadplak: Vryburg)

*[[Dr Kenneth Kaunda (distrikt)|Dr Kenneth Kaunda]] (haadplak: Klerksdorp)

De provinsje hat yn totaal 18 lokale gemeenten dy't ûnder dizze distrikten falle.
|}

== Lânskip en Toerisme ==
It lânskip bestiet foar it grutste part út flakten mei gers en strûken, mar yn it easten lizze de [[Magaliesberg]]. De provinsje hat wichtige natuerparken, lykas it [[Nasjonaal Park Pilanesberg]], dat yn in âlde fulkaankrater leit. Ek it wrâldferneamde fakânsje-oard [[Sun City (Súd-Afrika)|Sun City]] leit yn Noardwest. Yn it suden fan 'e provinsje leit de [[Vredefortkrater]], de grutste kraterynslach op ierde, dy't op 'e [[Wrâlderfgoed]]list fan [[UNESCO]] stiet.

== Befolking en talen ==
De mearderheid fan 'e befolking heart ta it Tswana-folk. Dêrtroch is de taal Tswana (Setswana) de dominante memmetaal (71,5% yn 2022). Oare talen dy't in soad praat wurde binne it [[Afrikaansk]] (7,3%), benammen yn lânboustêden lykas Potchefstroom en Vryburg, en it [[Sotho]] (5,0%).

== Grutste plakken ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Offisjele namme !! Ynwenners (x 1000) !! Bysûnderheden
|-
| [[Rustenburg]] || 311.000 || Grutste stêd; sintrum fan 'e platinamining.
|-
| [[Klerksdorp]] (Matlosana)  || 186.000 || Wichtich lânbou- en goudmynsintrum.
|-
| [[Potchefstroom]]  || 124.000 || Universiteitsstêd (North-West University) en histoarysk sintrum.
|-
| [[Mahikeng]] || 64.000 || Haadstêd fan 'e provinsje; histoaryske grinsstêd.
|-
| [[Vryburg]]  || 49.000 || Bekend as it &quot;Teksas fan Súd-Afrika&quot; fanwegen de feehâlderij.
|-
| [[Brits]] || 54.000 || Wichtich yndustrieel en agrarysk plak tichtby de Magaliesberg.
|}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|North West (South Africa)|Noardwest}}
}}
{{Provinsjes fan Súd-Afrika}}
[[Kategory:Noardwest (Súd-Afrika)| ]]
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>08lzb92z9wpxjdb2tqktvljpkwmkew5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223970</id>
      <parentid>1223954</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T16:14:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>namme yn oare talen taheakke</comment>
      <origin>1223970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4555" sha1="k02coph68xctsrpwdd1pjqnjmpl4p0j" xml:space="preserve">{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme             = Noardwest&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Noord-Wes''&lt;br&gt;''North West''&lt;br&gt;''Bokone Bophirima''&lt;/small&gt;
| ôfbylding         = North West in South Africa.svg
| ôfbyldingstekst   =
| flagge            =
| wapen             =
| haadstêd          = [[Mahikeng]]
| grutste stêd      = [[Rustenburg]]
| folken            = Swarten 91,2%&lt;br&gt;Blanken 6,5%&lt;br&gt;Kleurlingen 1,9%
| talen             = [[Tswana]] 71,5%&lt;br&gt;[[Afrikaansk]] 7,3%&lt;br&gt;[[Sotho]] 5,0%&lt;br&gt;[[Sûlû]] 3,8%
| religy            = Kristendom 83,0%&lt;br&gt;Gjin 14,0%&lt;br&gt;Tradisjoneel 1,5%
| premier           =
| parlemint         =
| ynwennertal       = 3.804.548 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://census.statssa.gov.za/assets/documents/2022/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf Statistics South Africa]&lt;/ref&gt;
| oerflak           = 104.882 km²
| befolkingstichtens = 36,3 ynw./km²
| oprjochte         = 27 april 1994
| tiidsône          = UTC+2 (SAST)
| webside           = [http://www.nwpg.gov.za/ http://www.nwpg.gov.za/]
}}
'''Noardwest''' ([[Afrikaansk]]: ''Noord-Wes'', [[Ingelsk]]: ''North West'', [[Tswana (taal)|Tswana]]: ''Bokone Bophirima'') is in provinsje fan [[Súd-Afrika]] dy't grinzet oan [[Botswana]] yn it noarden. De provinsje stiet bekend om syn rykdom oan mineralen (benammen platina) en om de lânbou. It wurdt ek wol de &quot;Platinaprovinsje&quot; neamd.

== Skiednis ==
De provinsje Noardwest ûntstie yn 1994 troch it gearfoegjen fan it eardere &quot;ûnôfhinklike&quot; [[thúslân]] [[Bophuthatswana]] mei it westlike part fan 'e âlde provinsje [[Transvaal (provinsje)|Transvaal]] en in stikje fan 'e [[Kaapprovinsje]]. It gebiet hat in lange skiednis fan 'e Tswana-folken, dy't hjir al iuwenlang wenje. Yn 'e 19e iuw fûnen der grutte feroaringen plak troch de ''[[Difaqane]]'' (stammekrigen) en de komst fan 'e [[Afrikaners|Boeren]].

== Bestjoer ==
De haadstêd is Mahikeng (foarhinne Mafikeng), dy't ferneamd is om it belis yn 'e [[Twadde Boerekriich]]. De grutste stêd en it ekonomysk hert is lykwols [[Rustenburg]], fanwegen de platinumminen.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-top: 0;&quot;
|-
! Kaart fan de gemeenten
! Bestjoerlike yndieling
|-
| style=&quot;vertical-align:top; padding:10px;&quot; | [[Ofbyld:Map of the North West with municipalities named and districts shaded (2016).svg|300px|border|none]]
| style=&quot;vertical-align:top; padding:15px; width: 350px;&quot; |
Noardwest is opdield yn 4 distriktsgemeenten:

*[[Bojanala Platinum (distrikt)|Bojanala Platinum]] (haadplak: Rustenburg)

*[[Ngaka Modiri Molema (distrikt)|Ngaka Modiri Molema]] (haadplak: Mahikeng)

*[[Dr Ruth Segomotsi Mompati (distrikt)|Dr Ruth Segomotsi Mompati]] (haadplak: Vryburg)

*[[Dr Kenneth Kaunda (distrikt)|Dr Kenneth Kaunda]] (haadplak: Klerksdorp)

De provinsje hat yn totaal 18 lokale gemeenten dy't ûnder dizze distrikten falle.
|}

== Lânskip en Toerisme ==
It lânskip bestiet foar it grutste part út flakten mei gers en strûken, mar yn it easten lizze de [[Magaliesberg]]. De provinsje hat wichtige natuerparken, lykas it [[Nasjonaal Park Pilanesberg]], dat yn in âlde fulkaankrater leit. Ek it wrâldferneamde fakânsje-oard [[Sun City (Súd-Afrika)|Sun City]] leit yn Noardwest. Yn it suden fan 'e provinsje leit de [[Vredefortkrater]], de grutste kraterynslach op ierde, dy't op 'e [[Wrâlderfgoed]]list fan [[UNESCO]] stiet.

== Befolking en talen ==
De mearderheid fan 'e befolking heart ta it Tswana-folk. Dêrtroch is de taal Tswana (Setswana) de dominante memmetaal (71,5% yn 2022). Oare talen dy't in soad praat wurde binne it [[Afrikaansk]] (7,3%), benammen yn lânboustêden lykas Potchefstroom en Vryburg, en it [[Sotho]] (5,0%).

== Grutste plakken ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Offisjele namme !! Ynwenners (x 1000) !! Bysûnderheden
|-
| [[Rustenburg]] || 311.000 || Grutste stêd; sintrum fan 'e platinamining.
|-
| [[Klerksdorp]] (Matlosana)  || 186.000 || Wichtich lânbou- en goudmynsintrum.
|-
| [[Potchefstroom]]  || 124.000 || Universiteitsstêd (North-West University) en histoarysk sintrum.
|-
| [[Mahikeng]] || 64.000 || Haadstêd fan 'e provinsje; histoaryske grinsstêd.
|-
| [[Vryburg]]  || 49.000 || Bekend as it &quot;Teksas fan Súd-Afrika&quot; fanwegen de feehâlderij.
|-
| [[Brits]] || 54.000 || Wichtich yndustrieel en agrarysk plak tichtby de Magaliesberg.
|}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|North West (South Africa)|Noardwest}}
}}
{{Provinsjes fan Súd-Afrika}}
[[Kategory:Noardwest (Súd-Afrika)| ]]
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>k02coph68xctsrpwdd1pjqnjmpl4p0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Noardwest (Súd-Afrika)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>190903</id>
    <revision>
      <id>1223955</id>
      <timestamp>2026-04-01T12:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|North West (South Africa)}} [[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]&quot;</comment>
      <origin>1223955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131" sha1="oyywbojhy5447p2cgj33xsfzenazkw0" xml:space="preserve">{{Commonscat|North West (South Africa)}}
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>oyywbojhy5447p2cgj33xsfzenazkw0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thomas Pennant</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190904</id>
    <revision>
      <id>1223962</id>
      <timestamp>2026-04-01T14:55:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>wurk</comment>
      <origin>1223962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3792" sha1="kw7fj5qovh2oxfkbfx45pksozedoce7" xml:space="preserve">{{wurk}}
{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = ThomasPennant oil.jpeg
| ôfbyldingstekst              = Thomas Pennant skildere troch [[Thomas Gainsborough]] yn 1776
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = 
| berne                        = [[14 juny]] [[1726]]
| berteplak                    = Whitford (Flintshire)
| stoarn                       = [[16 desimber]] [[1798]] (72 jier)
| stjerplak                    = Whitford (Flintshire)
| etnisiteit                   = [[Wales|Welsk]]
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = [[natuerlike histoarje|natuerûndersiker]], [[skriuwer]] en [[âldheidkundige]]
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = Publikaasjes oer [[natuerlike histoarje]], [[geology]] en geografyske ekspedysjes
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Thomas Pennant''' (Whitford (Flintshire) yn [[Wales]], [[14 juny]] [[1726]] – dêre, [[16 desimber]] [[1798]]) wie in Welske [[natuerûndersiker]], [[reizger]], [[skriuwer]] en âldheidkundige. Hy wenne syn hiele libben op it [[Bûtenpleats|famyljebûten]] Downing Hall by [[Whitford]] yn it noarden fan Wales.

== Libben en wurk ==
[[File:Downing Hall.jpg|thumb|left|Downing Hall]]

== Wurken ==
[[File:A Tour in Scotland by Thomas Pennant page 1.jpg|thumb|upright|Earste side fan ''A Tour in Scotland 1769'', publisearre yn 1771.]]
* ''The British Zoology,  Class 1, Quadrupeds. 2, Birds''. J. and J. March, 1766.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Pennant | first=Thomas | author-link=Thomas Pennant | year=1766 | title=The British Zoology, Class 1, Quadrupeds. 2, Birds. | publisher=Published under the inspection of the Cymmrodorion Society, J. and J. March | location=London | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/57365170 | access-date=4 June 2021 | archive-date=4 June 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210604081337/https://www.biodiversitylibrary.org/page/57365170 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* ''A Tour in Scotland 1769''. John Monk, 1771.
* ''A Synopsis of Quadrupeds''. John Monk, 1771.
* ''A Tour in Scotland, and Voyage to the Hebrides 1772''. John Monk, 1774.
* ''Genera of Birds''. Balfour and Smellie, 1773.
* ''British Zoology''. Benjamin White, 1776–1777.
* ''A Tour in Wales''. H.D. Symonds, 1778 &amp; 1781.
* ''A History of Quadrupeds''. John Monk, 1781.
* ''Free Thoughts on the Militia Laws''. Benjamin White, 1781.
* ''The Journey to Snowdon''. Henry Hughs, 1781.
* ''The Journey from Chester to London''. Benjamin White, 1782.
* ''Arctic Zoology''. Henry Hughs, 1784–1787.
* ''Of the Patagonians''. George Allan, 1788.
* ''Of London''. Robert Faulder, 1790.
* ''Indian Zoology''. Robert Faulder, 1790.
* ''A Letter to a Member of Parliament: On Mail-Coaches''. R. Faulder, 1792.
* ''The Literary Life of the Late Thomas Pennant''. Benjamin and J. White, 1793.
* ''The History of the Parishes of Whiteford and Holywell''. Benjamin and J. White, 1796.
* ''The View of Hindoostan''. Henry Hughs, 1798–1800.
* ''Western Hindoostan''. Henry Hughs, 1798.
* ''The View of India extra Gangem, China, and Japan''. L. Hansard, 1800.
* ''The View of the Malayan Isles, New Holland, and the Spicy Isles''. John White, 1800.
* ''A Journey from London to the Isle of Wight''. E. Harding, 1801.
* ''From Dover to the Isle of Wight''. Wilson, 1801.
* ''A Tour from Downing to Alston-Moor''. E. Harding, 1801.
* ''A Tour from Alston-Moor to Harrowgate, and Brimham Crags''. J. Scott, 1804.


{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Pennant, Thomas}}
[[Kategory:Welsk biolooch]]
[[Kategory:Welsk publisist]]</text>
      <sha1>kw7fj5qovh2oxfkbfx45pksozedoce7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223966</id>
      <parentid>1223962</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T16:06:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1223966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7135" sha1="t08r48rfu7lbxr6vhse9vnxfmev5cec" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = ThomasPennant oil.jpeg
| ôfbyldingstekst              = Thomas Pennant skildere troch [[Thomas Gainsborough]] yn 1776
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = 
| berne                        = [[14 juny]] [[1726]]
| berteplak                    = Whitford (Flintshire)
| stoarn                       = [[16 desimber]] [[1798]] (72 jier)
| stjerplak                    = Whitford (Flintshire)
| etnisiteit                   = [[Wales|Welsk]]
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = [[natuerlike histoarje|natuerûndersiker]], [[skriuwer]] en [[âldheidkundige]]
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = Publikaasjes oer [[natuerlike histoarje]], [[geology]] en geografyske ekspedysjes
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Thomas Pennant''' (Whitford (Flintshire) yn [[Wales]], [[14 juny]] [[1726]] – dêre, [[16 desimber]] [[1798]]) wie in Welske [[natuerûndersiker]], [[reizger]], [[skriuwer]] en âldheidkundige. Hy wenne syn hiele libben op it [[Bûtenpleats|famyljebûten]] Downing Hall by [[Whitford]] yn it noarden fan Wales.

== Libben en wurk ==
[[File:Downing Hall.jpg|thumb|left|Downing Hall]]
Hy waard berne yn in Welske aristokratyske famylje dy't yn 'e 18e iuw in grut lângoed by Bychton hie. Yn 1724 hie syn heit, David Pennant, ek it neistlizzende lângoed by Downing fan in neef oernommen. Pennant gie yn Wrexham nei de Grammar School en letter yn Fulham ([[Londen]]). Yn 1744 gie er nei de [[Universiteit fan Oxford]]; oars sûnder dêr in akademysk graad te heljen, wat lykwols gebrûklik wie ûnder studinten fan begoedige âlden. Thomas Pennant fertelde letter dat er as tolvejierrige jonge syn ropping fielde as natuerhistoarikus, in gefoel dat net yn it minst fersterke waard troch in boek fan 'e ornitolooch [[Francis Willughby]]. Al yn 1757 waard er op foarspraak fan [[Carl Linnaeus]] opnommen yn de [[Keninklike Sweedske Akademy foar Wittenskippen]]. Yn 1766 publisearre er it earste part fan ''British Zoology''. Yn syn dierkundige stúdzjes besocht er bekende ûndersikers en filosofen lykas [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]], [[Voltaire]], [[Albrecht von Haller]] en [[Peter Simon Pallas]]. Yn 1771 krige er in [[earedoktoraat]] foar syn wurk as bistekundige.

Hy wie in typyske natuerûndersiker mei in grutte belangstelling foar [[geografy]], [[geology]], [[planten]], [[sûchdieren]], [[fûgels]], [[reptilen]], [[amfibyen]] en [[fisken]]. Hy bestudearre se en registrearre in soad fan wat er seach en hearde. Hy skreau tige wurdearre boeken oer bisten lykas ''British Zoology'', de ''History of Quadrupeds'', ''Arctic Zoology'' en ''Indian Zoology''. Hy reizge in soad, mar net bûten Europa. Hy korrespondearre wiidweidich mei bekende natuerûndersikers fan dy tiid, wêrûnder minsken dy't fier bûten Europa aktyf wiene. Ien fan harren wie de Nederlânske hege amtner by de [[VOC]], [[Joan Gideon Loten]], dy't ek beskriuwingen en akwarellen levere foar de ''History of Quadrupeds'' en ''Indian Zoology''.

Teffens sammele er in grut tal âldheidkundige nijsgjirrige foarwerpen dy’t no ûnderbrocht binne yn de National Library of Wales. Hy reizge (op it hynder) troch streken binnen it [[Feriene Keninkryk]] dêr't doe net safolle oer bekend wie. Syn reisbeskriuwingen yllustrearre er mei kleureplaten nei sketsen dy't troch syn assistint Moses Griffith makke waarden. Hy beskreau yn syn boeken sekuer syn reisrûte, it lânskip, de aktiviteiten, gebrûken en it byleauwen fan de bewenners en oer de planten en bisten dy't er seach of dêr't er oer hearde.

In grut tal diersoarten binne as earbetoan nei him ferneamd lykas de houting ''Coregonus pennantii'' en de aap ''Procolobus pennantii''. Pennant sels is soarte-auteur fan teminsten 14 fûgelsoarten, wêrûnder it wytboarstwetterhintsje (''Amackenis phoenicurus'') en de gielkraachparadysfûgel ''(Diphyllodes magnificus''). &lt;ref&gt;{{en}}[https://web.archive.org/web/20190702020922/http://www.worldbirdnames.org//master_ioc_list_v8.2.xlsx {{aut|F. Gill, M. Wright D. &amp; Donsker}} (2018)]&lt;/ref&gt; 

== Wurken ==
[[Ofbyld:A Tour in Scotland by Thomas Pennant page 1.jpg|thumb|upright|Earste side fan ''A Tour in Scotland 1769'', publisearre yn 1771.]]
[[Ofbyld:Pennant Thomas Hist of Quadrupeds 1793.png|thumb|190px|[[Oaljefant]] en [[bison]] nei Thomas Pennant, 1793 út ''The Natural History and Antiquities of Selborne'']]
;Titels en útjouwers:
* ''The British Zoology,  Class 1, Quadrupeds. 2, Birds''. J. and J. March, 1766.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Pennant | first=Thomas | author-link=Thomas Pennant | year=1766 | title=The British Zoology, Class 1, Quadrupeds. 2, Birds. | publisher=Published under the inspection of the Cymmrodorion Society, J. and J. March | location=London | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/57365170 | access-date=4 juny 2021 | archive-date=4 juny 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210604081337/https://www.biodiversitylibrary.org/page/57365170 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* ''A Tour in Scotland 1769''. John Monk, 1771.
* ''A Synopsis of Quadrupeds''. John Monk, 1771.
* ''A Tour in Scotland, and Voyage to the Hebrides 1772''. John Monk, 1774.
* ''Genera of Birds''. Balfour and Smellie, 1773.
* ''British Zoology''. Benjamin White, 1776–1777.
* ''A Tour in Wales''. H.D. Symonds, 1778 &amp; 1781.
* ''A History of Quadrupeds''. John Monk, 1781.
* ''Free Thoughts on the Militia Laws''. Benjamin White, 1781.
* ''The Journey to Snowdon''. Henry Hughs, 1781.
* ''The Journey from Chester to London''. Benjamin White, 1782.
* ''Arctic Zoology''. Henry Hughs, 1784–1787.
* ''Of the Patagonians''. George Allan, 1788.
* ''Of London''. Robert Faulder, 1790.
* ''Indian Zoology''. Robert Faulder, 1790.
* ''A Letter to a Member of Parliament: On Mail-Coaches''. R. Faulder, 1792.
* ''The Literary Life of the Late Thomas Pennant''. Benjamin and J. White, 1793.
* ''The History of the Parishes of Whiteford and Holywell''. Benjamin and J. White, 1796.
* ''The View of Hindoostan''. Henry Hughs, 1798–1800.
* ''Western Hindoostan''. Henry Hughs, 1798.
* ''The View of India extra Gangem, China, and Japan''. L. Hansard, 1800.
* ''The View of the Malayan Isles, New Holland, and the Spicy Isles''. John White, 1800.
* ''A Journey from London to the Isle of Wight''. E. Harding, 1801.
* ''From Dover to the Isle of Wight''. Wilson, 1801.
* ''A Tour from Downing to Alston-Moor''. E. Harding, 1801.
* ''A Tour from Alston-Moor to Harrowgate, and Brimham Crags''. J. Scott, 1804.

{{Commonscat|Thomas Pennant}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
Dit artikel of in eardere ferzje dêrfan is in (foar in part) oersetting fan it artikel [[:en:Thomas Pennant]] op de Ingelsktalige Wikipedia
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Pennant, Thomas}}
[[Kategory:Welsk biolooch]]
[[Kategory:Welsk publisist]]
[[Kategory:Welske adel]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1726]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1798]]</text>
      <sha1>t08r48rfu7lbxr6vhse9vnxfmev5cec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223969</id>
      <parentid>1223966</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T16:14:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Flaggen</comment>
      <origin>1223969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7142" sha1="emzssekqepal3ot2xqa7u9kouoothqz" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = ThomasPennant oil.jpeg
| ôfbyldingstekst              = Thomas Pennant skildere troch [[Thomas Gainsborough]] yn 1776
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{GBRnasj}}
| berne                        = [[14 juny]] [[1726]]
| berteplak                    = Whitford (Flintshire)
| stoarn                       = [[16 desimber]] [[1798]] (72 jier)
| stjerplak                    = Whitford (Flintshire)
| etnisiteit                   = {{WALetn}} 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = [[natuerlike histoarje|natuerûndersiker]], [[skriuwer]] en [[âldheidkundige]]
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = Publikaasjes oer [[natuerlike histoarje]], [[geology]] en geografyske ekspedysjes
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Thomas Pennant''' (Whitford (Flintshire) yn [[Wales]], [[14 juny]] [[1726]] – dêre, [[16 desimber]] [[1798]]) wie in Welske [[natuerûndersiker]], [[reizger]], [[skriuwer]] en âldheidkundige. Hy wenne syn hiele libben op it [[Bûtenpleats|famyljebûten]] Downing Hall by [[Whitford]] yn it noarden fan Wales.

== Libben en wurk ==
[[File:Downing Hall.jpg|thumb|left|Downing Hall]]
Hy waard berne yn in Welske aristokratyske famylje dy't yn 'e 18e iuw in grut lângoed by Bychton hie. Yn 1724 hie syn heit, David Pennant, ek it neistlizzende lângoed by Downing fan in neef oernommen. Pennant gie yn Wrexham nei de Grammar School en letter yn Fulham ([[Londen]]). Yn 1744 gie er nei de [[Universiteit fan Oxford]]; oars sûnder dêr in akademysk graad te heljen, wat lykwols gebrûklik wie ûnder studinten fan begoedige âlden. Thomas Pennant fertelde letter dat er as tolvejierrige jonge syn ropping fielde as natuerhistoarikus, in gefoel dat net yn it minst fersterke waard troch in boek fan 'e ornitolooch [[Francis Willughby]]. Al yn 1757 waard er op foarspraak fan [[Carl Linnaeus]] opnommen yn de [[Keninklike Sweedske Akademy foar Wittenskippen]]. Yn 1766 publisearre er it earste part fan ''British Zoology''. Yn syn dierkundige stúdzjes besocht er bekende ûndersikers en filosofen lykas [[Georges-Louis Leclerc de Buffon]], [[Voltaire]], [[Albrecht von Haller]] en [[Peter Simon Pallas]]. Yn 1771 krige er in [[earedoktoraat]] foar syn wurk as bistekundige.

Hy wie in typyske natuerûndersiker mei in grutte belangstelling foar [[geografy]], [[geology]], [[planten]], [[sûchdieren]], [[fûgels]], [[reptilen]], [[amfibyen]] en [[fisken]]. Hy bestudearre se en registrearre in soad fan wat er seach en hearde. Hy skreau tige wurdearre boeken oer bisten lykas ''British Zoology'', de ''History of Quadrupeds'', ''Arctic Zoology'' en ''Indian Zoology''. Hy reizge in soad, mar net bûten Europa. Hy korrespondearre wiidweidich mei bekende natuerûndersikers fan dy tiid, wêrûnder minsken dy't fier bûten Europa aktyf wiene. Ien fan harren wie de Nederlânske hege amtner by de [[VOC]], [[Joan Gideon Loten]], dy't ek beskriuwingen en akwarellen levere foar de ''History of Quadrupeds'' en ''Indian Zoology''.

Teffens sammele er in grut tal âldheidkundige nijsgjirrige foarwerpen dy’t no ûnderbrocht binne yn de National Library of Wales. Hy reizge (op it hynder) troch streken binnen it [[Feriene Keninkryk]] dêr't doe net safolle oer bekend wie. Syn reisbeskriuwingen yllustrearre er mei kleureplaten nei sketsen dy't troch syn assistint Moses Griffith makke waarden. Hy beskreau yn syn boeken sekuer syn reisrûte, it lânskip, de aktiviteiten, gebrûken en it byleauwen fan de bewenners en oer de planten en bisten dy't er seach of dêr't er oer hearde.

In grut tal diersoarten binne as earbetoan nei him ferneamd lykas de houting ''Coregonus pennantii'' en de aap ''Procolobus pennantii''. Pennant sels is soarte-auteur fan teminsten 14 fûgelsoarten, wêrûnder it wytboarstwetterhintsje (''Amackenis phoenicurus'') en de gielkraachparadysfûgel ''(Diphyllodes magnificus''). &lt;ref&gt;{{en}}[https://web.archive.org/web/20190702020922/http://www.worldbirdnames.org//master_ioc_list_v8.2.xlsx {{aut|F. Gill, M. Wright D. &amp; Donsker}} (2018)]&lt;/ref&gt; 

== Wurken ==
[[Ofbyld:A Tour in Scotland by Thomas Pennant page 1.jpg|thumb|upright|Earste side fan ''A Tour in Scotland 1769'', publisearre yn 1771.]]
[[Ofbyld:Pennant Thomas Hist of Quadrupeds 1793.png|thumb|190px|[[Oaljefant]] en [[bison]] nei Thomas Pennant, 1793 út ''The Natural History and Antiquities of Selborne'']]
;Titels en útjouwers:
* ''The British Zoology,  Class 1, Quadrupeds. 2, Birds''. J. and J. March, 1766.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Pennant | first=Thomas | author-link=Thomas Pennant | year=1766 | title=The British Zoology, Class 1, Quadrupeds. 2, Birds. | publisher=Published under the inspection of the Cymmrodorion Society, J. and J. March | location=London | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/57365170 | access-date=4 juny 2021 | archive-date=4 juny 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210604081337/https://www.biodiversitylibrary.org/page/57365170 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* ''A Tour in Scotland 1769''. John Monk, 1771.
* ''A Synopsis of Quadrupeds''. John Monk, 1771.
* ''A Tour in Scotland, and Voyage to the Hebrides 1772''. John Monk, 1774.
* ''Genera of Birds''. Balfour and Smellie, 1773.
* ''British Zoology''. Benjamin White, 1776–1777.
* ''A Tour in Wales''. H.D. Symonds, 1778 &amp; 1781.
* ''A History of Quadrupeds''. John Monk, 1781.
* ''Free Thoughts on the Militia Laws''. Benjamin White, 1781.
* ''The Journey to Snowdon''. Henry Hughs, 1781.
* ''The Journey from Chester to London''. Benjamin White, 1782.
* ''Arctic Zoology''. Henry Hughs, 1784–1787.
* ''Of the Patagonians''. George Allan, 1788.
* ''Of London''. Robert Faulder, 1790.
* ''Indian Zoology''. Robert Faulder, 1790.
* ''A Letter to a Member of Parliament: On Mail-Coaches''. R. Faulder, 1792.
* ''The Literary Life of the Late Thomas Pennant''. Benjamin and J. White, 1793.
* ''The History of the Parishes of Whiteford and Holywell''. Benjamin and J. White, 1796.
* ''The View of Hindoostan''. Henry Hughs, 1798–1800.
* ''Western Hindoostan''. Henry Hughs, 1798.
* ''The View of India extra Gangem, China, and Japan''. L. Hansard, 1800.
* ''The View of the Malayan Isles, New Holland, and the Spicy Isles''. John White, 1800.
* ''A Journey from London to the Isle of Wight''. E. Harding, 1801.
* ''From Dover to the Isle of Wight''. Wilson, 1801.
* ''A Tour from Downing to Alston-Moor''. E. Harding, 1801.
* ''A Tour from Alston-Moor to Harrowgate, and Brimham Crags''. J. Scott, 1804.

{{Commonscat|Thomas Pennant}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
Dit artikel of in eardere ferzje dêrfan is in (foar in part) oersetting fan it artikel [[:en:Thomas Pennant]] op de Ingelsktalige Wikipedia
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Pennant, Thomas}}
[[Kategory:Welsk biolooch]]
[[Kategory:Welsk publisist]]
[[Kategory:Welske adel]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1726]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1798]]</text>
      <sha1>emzssekqepal3ot2xqa7u9kouoothqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Persoan berne yn 879</title>
    <ns>14</ns>
    <id>190905</id>
    <revision>
      <id>1223963</id>
      <timestamp>2026-04-01T15:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Kategory:879]] [[Kategory:Persoan berne yn de 9e iuw|879]]&quot;</comment>
      <origin>1223963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="2amh4kt1662al7ow8zhyk8wnomx9wbs" xml:space="preserve">[[Kategory:879]]
[[Kategory:Persoan berne yn de 9e iuw|879]]</text>
      <sha1>2amh4kt1662al7ow8zhyk8wnomx9wbs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Persoan stoarn yn 929</title>
    <ns>14</ns>
    <id>190906</id>
    <revision>
      <id>1223964</id>
      <timestamp>2026-04-01T15:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Kategory:929]] [[Kategory:Persoan stoarn yn de 10e iuw|929]]&quot;</comment>
      <origin>1223964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="6p6jlsu8zw6zlydbltcweme42g5nwf0" xml:space="preserve">[[Kategory:929]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn de 10e iuw|929]]</text>
      <sha1>6p6jlsu8zw6zlydbltcweme42g5nwf0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224007</id>
      <parentid>1223964</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T23:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <origin>1224007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="beh0d1fybnbsrukrut8a8g1y9k9n1w0" xml:space="preserve">[[Kategory:929]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn de 10e iuw|0929]]</text>
      <sha1>beh0d1fybnbsrukrut8a8g1y9k9n1w0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:929</title>
    <ns>14</ns>
    <id>190907</id>
    <revision>
      <id>1223965</id>
      <timestamp>2026-04-01T15:47:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Kategory:10e iuw]] [[Kategory:Jier|0929]]&quot;</comment>
      <origin>1223965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="6b653h2xc196aizz94l1n4l0ub77dfg" xml:space="preserve">[[Kategory:10e iuw]]
[[Kategory:Jier|0929]]</text>
      <sha1>6b653h2xc196aizz94l1n4l0ub77dfg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Readkoppappegaaiamadine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190908</id>
    <redirect title="Readkoppappegaaiamandine" />
    <revision>
      <id>1223975</id>
      <timestamp>2026-04-01T17:15:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Readkoppappegaaiamadine]] omneamd ta [[Readkoppappegaaiamandine]]: fout yn 'e namme.</comment>
      <origin>1223975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="er30o5860jdhhpn6n57ea5co6xbfou2" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Readkoppappegaaiamandine]]</text>
      <sha1>er30o5860jdhhpn6n57ea5co6xbfou2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pappegaaiamandines</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190909</id>
    <revision>
      <id>1223976</id>
      <timestamp>2026-04-01T17:35:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Universele ynfoboks bisteryk |ôfbylding         = Red-throated Parrotfinch 0A2A5145.jpg |ôfbyldingsbreedte = |ôfbyldingstekst   = [[Readkoppappegaaiamandine]] |takson1           = |namme1            = |takson2           = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: |namme2            = [[dieren]] (''Animalia'') |takson3           = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: |namme3            = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |takson5           = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: |namme5...&quot;</comment>
      <origin>1223976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6271" sha1="bnk2paxzs57ll5vbos9p6k1ltbmzew8" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
|ôfbylding         = Red-throated Parrotfinch 0A2A5145.jpg
|ôfbyldingsbreedte =
|ôfbyldingstekst   = [[Readkoppappegaaiamandine]]
|takson1           =
|namme1            =
|takson2           = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
|namme2            = [[dieren]] (''Animalia'')
|takson3           = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
|namme3            = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|takson5           = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
|namme5            = [[fûgels]] (''Aves'')
|takson8           = [[boppeskift]]:
|namme8            = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
|takson9           = [[skift]]:
|namme9            = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')
|takson11          = [[famylje]]:
|namme11           = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'')
|takson13          = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
|namme13           = '''pappegaaiamandines''' (''Erythrura'')
|beskriuwer, jier  = [[William John Swainson|Swainson]], 1837
|soarten           =  
}}
De pappegaaiamandines (''Erythrura'') foarmje in [[fûgel]][[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan lytse, kleurrike [[prachtfinken]] út Súdeast-[[Aazje]], Noard-[[Austraalje]] en ferskate eilannen yn 'e [[Stille Oseaan]]. Se steane bekend om harren opfallende fearrekleed, dat faak foar it grutste part grien is, kombinearre mei felle kleuren lykas read, blau of giel op 'e kop en sturt. 

De measte soarten libje yn tropyske reinwâlden, boskrânen of gerslannen mei strûken. It binne skrutene fûgels dy't harren graach ferstopje yn it tichte grien. Se ite benammen gerssied, mar guon soarten ite ek ynsekten of figen. De fersprieding fan guon soarten is tige beheind ta spesifike eilannen, wat se kwetsber makket foar habitatferlies.

Yn 'e fûgelhâlderij binne guon soarten fan it skaai populêr fanwegen harren prachtige kleuren, al freget it hâlden om spesifike kennis en ûnderfining.

De [[typesoarte]] fan it skaai is de [[readkoppappegaaiamandine]] (''Erythrura psittacea'').

== Soarten ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !!  Fersprieding !!Status / trend
|-
| [[Ofbyld:Tawny-breasted Parrotfinch.JPG|120px]] || [[bamboepappegaaiamandine]] || ''Erythrura hyperythra'' || [[Filipinen]], [[Yndoneezje]], [[Maleizje]] || net bedrige&lt;br&gt;stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/tawny-breasted-parrotfinch-erythrura-hyperythra ''Erythrura hyperythra'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Erythrura pealii - Forest Botial-Jarvis - 341735334.jpeg|120px]] || [[Fidzjy-pappegaaiamandine]] || ''Erythrura pealii''  || [[Fidzjy]] || net bedrige&lt;br&gt;stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/fiji-parrotfinch-erythrura-pealii ''Erythrura pealii'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Erythrura regia Smit.jpg|120px]] || [[keningspappegaaiamandine]] || ''Erythrura regia'' || [[Fanûatû]] || kwetsber&lt;br&gt;[[Ofbyld:Red Downwards Trend Arrow.svg|25px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/royal-parrotfinch-erythrura-regia ''Erythrura regia'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Erythrura prasina 228 (cropped).jpg|120px]] || [[Yndyske pappegaaiamandine]] || ''Erythrura prasina'' || [[Brûnei]], [[Kambodja]], Yndoneezje, [[Laos]], Maleizje, [[Birma]], [[Tailân]] || net bedrige&lt;br&gt;ûnbekend&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pin-tailed-parrotfinch-erythrura-prasina ''Erythrura prasina'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Erythrura viridifacies - Forest Botial-Jarvis - 392333224.jpeg|120px]] || [[Manillapappegaaiamandine]] || ''Erythrura viridifacies'' || Noardlike Filipinen || net bedrige&lt;br&gt;ûnbekend&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/green-faced-parrotfinch-erythrura-viridifacies ''Erythrura viridifacies'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Red-eared Parrotfinch.jpg|120px]] || [[Mindanaopapegaaiamadine]] || ''Erythrura coloria''  || [[Mindanao]] (Filipinen) || net bedrige&lt;br&gt;stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-eared-parrotfinch-erythrura-coloria ''Erythrura coloria'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
|  || [[Papoea-pappegaaiamandine]] || ''Erythrura papuana'' || [[Nij-Guineä]] || net bedrige&lt;br&gt;[[Ofbyld:Red Downwards Trend Arrow.svg|25px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/papuan-parrotfinch-erythrura-papuana ''Erythrura papuana'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Red-throated Parrotfinch 0A2A5222.jpg|120px]] || [[readkoppappegaaiamandine]] || ''Erythrura psittacea''  || [[Nij-Kaledoanje]] || net bedrige&lt;br&gt;
stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-throated-parrotfinch-erythrura-psittacea ''Erythrura psittacea'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Erythrura cyaneovirens serena Smit.jpg|120px]] || [[Samoäpappegaaiamandine]] || ''Erythrura cyaneovirens''  || [[Samoä]] ||net bedrige&lt;br&gt;[[Ofbyld:Red Downwards Trend Arrow.svg|25px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-headed-parrotfinch-erythrura-cyaneovirens ''Erythrura cyaneovirens'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:AmblynuraKleinschmidtiSmit.jpg|120px]] || [[swartmaskerpappegaai-amandine]] || ''Erythrura kleinschmidti'' || [[Fidzjy]] || kwetsber&lt;br&gt;[[Ofbyld:Red Downwards Trend Arrow.svg|25px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pink-billed-parrotfinch-erythrura-kleinschmidti ''Erythrura kleinschmidti'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Tricoloured Parrot Finch RWD2.jpg|120px]] || [[Timorpapegaaiamadine]] || ''Erythrura tricolor''  || [[East-Timor]], Yndoneezje ||net bedrige&lt;br&gt;stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/tricolored-parrotfinch-erythrura-tricolor ''Erythrura tricolor'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Blue-faced Parrotfinch.jpg|120px]] || [[trijekleurpappegaaiamandine]] || ''Erythrura trichroa''  || Noard-[[Austraalje]], Yndoneezje, [[Mikroneezje (lân)|Mikroneezje]], Nij-Kaledoanje, [[Palau]], [[Papoea Nij-Guineä]], [[Salomonseilannen]], Fanûatû ||net bedrige&lt;br&gt;stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-faced-parrotfinch-erythrura-trichroa ''Erythrura trichroa'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
|}

{{boarnen|boarnefernijing= 
{{reflist|2}}
----
{{Commonscat|Erythrura|Pappegaaiamandines}}
}}
[[Kategory:Pappegaaiamandine| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Prachtfink]]</text>
      <sha1>bnk2paxzs57ll5vbos9p6k1ltbmzew8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223978</id>
      <parentid>1223976</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T17:36:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1223978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6277" sha1="80m2lg1w2n6ovzp0j17zhypsx89pye8" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
|ôfbylding         = Red-throated Parrotfinch 0A2A5145.jpg
|ôfbyldingsbreedte =
|ôfbyldingstekst   = [[Readkoppappegaaiamandine]]
|takson1           =
|namme1            =
|takson2           = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
|namme2            = [[dieren]] (''Animalia'')
|takson3           = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
|namme3            = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|takson5           = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
|namme5            = [[fûgels]] (''Aves'')
|takson8           = [[boppeskift]]:
|namme8            = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
|takson9           = [[skift]]:
|namme9            = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')
|takson11          = [[famylje]]:
|namme11           = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'')
|takson13          = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
|namme13           = '''pappegaaiamandines''' (''Erythrura'')
|beskriuwer, jier  = [[William John Swainson|Swainson]], 1837
|soarten           =  
}}
De '''pappegaaiamandines''' (''Erythrura'') foarmje in [[fûgel]][[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan lytse, kleurrike [[prachtfinken]] út Súdeast-[[Aazje]], Noard-[[Austraalje]] en ferskate eilannen yn 'e [[Stille Oseaan]]. Se steane bekend om harren opfallende fearrekleed, dat faak foar it grutste part grien is, kombinearre mei felle kleuren lykas read, blau of giel op 'e kop en sturt. 

De measte soarten libje yn tropyske reinwâlden, boskrânen of gerslannen mei strûken. It binne skrutene fûgels dy't harren graach ferstopje yn it tichte grien. Se ite benammen gerssied, mar guon soarten ite ek ynsekten of figen. De fersprieding fan guon soarten is tige beheind ta spesifike eilannen, wat se kwetsber makket foar habitatferlies.

Yn 'e fûgelhâlderij binne guon soarten fan it skaai populêr fanwegen harren prachtige kleuren, al freget it hâlden om spesifike kennis en ûnderfining.

De [[typesoarte]] fan it skaai is de [[readkoppappegaaiamandine]] (''Erythrura psittacea'').

== Soarten ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !!  Fersprieding !!Status / trend
|-
| [[Ofbyld:Tawny-breasted Parrotfinch.JPG|120px]] || [[bamboepappegaaiamandine]] || ''Erythrura hyperythra'' || [[Filipinen]], [[Yndoneezje]], [[Maleizje]] || net bedrige&lt;br&gt;stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/tawny-breasted-parrotfinch-erythrura-hyperythra ''Erythrura hyperythra'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Erythrura pealii - Forest Botial-Jarvis - 341735334.jpeg|120px]] || [[Fidzjy-pappegaaiamandine]] || ''Erythrura pealii''  || [[Fidzjy]] || net bedrige&lt;br&gt;stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/fiji-parrotfinch-erythrura-pealii ''Erythrura pealii'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Erythrura regia Smit.jpg|120px]] || [[keningspappegaaiamandine]] || ''Erythrura regia'' || [[Fanûatû]] || kwetsber&lt;br&gt;[[Ofbyld:Red Downwards Trend Arrow.svg|25px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/royal-parrotfinch-erythrura-regia ''Erythrura regia'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Erythrura prasina 228 (cropped).jpg|120px]] || [[Yndyske pappegaaiamandine]] || ''Erythrura prasina'' || [[Brûnei]], [[Kambodja]], Yndoneezje, [[Laos]], Maleizje, [[Birma]], [[Tailân]] || net bedrige&lt;br&gt;ûnbekend&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pin-tailed-parrotfinch-erythrura-prasina ''Erythrura prasina'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Erythrura viridifacies - Forest Botial-Jarvis - 392333224.jpeg|120px]] || [[Manillapappegaaiamandine]] || ''Erythrura viridifacies'' || Noardlike Filipinen || net bedrige&lt;br&gt;ûnbekend&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/green-faced-parrotfinch-erythrura-viridifacies ''Erythrura viridifacies'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Red-eared Parrotfinch.jpg|120px]] || [[Mindanaopapegaaiamadine]] || ''Erythrura coloria''  || [[Mindanao]] (Filipinen) || net bedrige&lt;br&gt;stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-eared-parrotfinch-erythrura-coloria ''Erythrura coloria'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
|  || [[Papoea-pappegaaiamandine]] || ''Erythrura papuana'' || [[Nij-Guineä]] || net bedrige&lt;br&gt;[[Ofbyld:Red Downwards Trend Arrow.svg|25px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/papuan-parrotfinch-erythrura-papuana ''Erythrura papuana'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Red-throated Parrotfinch 0A2A5222.jpg|120px]] || [[readkoppappegaaiamandine]] || ''Erythrura psittacea''  || [[Nij-Kaledoanje]] || net bedrige&lt;br&gt;
stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-throated-parrotfinch-erythrura-psittacea ''Erythrura psittacea'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Erythrura cyaneovirens serena Smit.jpg|120px]] || [[Samoäpappegaaiamandine]] || ''Erythrura cyaneovirens''  || [[Samoä]] ||net bedrige&lt;br&gt;[[Ofbyld:Red Downwards Trend Arrow.svg|25px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-headed-parrotfinch-erythrura-cyaneovirens ''Erythrura cyaneovirens'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:AmblynuraKleinschmidtiSmit.jpg|120px]] || [[swartmaskerpappegaai-amandine]] || ''Erythrura kleinschmidti'' || [[Fidzjy]] || kwetsber&lt;br&gt;[[Ofbyld:Red Downwards Trend Arrow.svg|25px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pink-billed-parrotfinch-erythrura-kleinschmidti ''Erythrura kleinschmidti'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Tricoloured Parrot Finch RWD2.jpg|120px]] || [[Timorpapegaaiamadine]] || ''Erythrura tricolor''  || [[East-Timor]], Yndoneezje ||net bedrige&lt;br&gt;stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/tricolored-parrotfinch-erythrura-tricolor ''Erythrura tricolor'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Blue-faced Parrotfinch.jpg|120px]] || [[trijekleurpappegaaiamandine]] || ''Erythrura trichroa''  || Noard-[[Austraalje]], Yndoneezje, [[Mikroneezje (lân)|Mikroneezje]], Nij-Kaledoanje, [[Palau]], [[Papoea Nij-Guineä]], [[Salomonseilannen]], Fanûatû ||net bedrige&lt;br&gt;stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-faced-parrotfinch-erythrura-trichroa ''Erythrura trichroa'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
|}

{{boarnen|boarnefernijing= 
{{reflist|2}}
----
{{Commonscat|Erythrura|Pappegaaiamandines}}
}}
[[Kategory:Pappegaaiamandine| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Prachtfink]]</text>
      <sha1>80m2lg1w2n6ovzp0j17zhypsx89pye8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Erythrura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190910</id>
    <redirect title="Pappegaaiamandines" />
    <revision>
      <id>1223977</id>
      <timestamp>2026-04-01T17:35:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Pappegaaiamandines]]</comment>
      <origin>1223977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="od3hlevkwt0ypcfr55dgiz71xu6ou55" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Pappegaaiamandines]]</text>
      <sha1>od3hlevkwt0ypcfr55dgiz71xu6ou55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanarjes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190911</id>
    <revision>
      <id>1223979</id>
      <timestamp>2026-04-01T18:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Universele ynfoboks bisteryk |ôfbylding         = European serin (Serinus serinus) male.jpg |ôfbyldingsbreedte = |ôfbyldingstekst   = [[Wylde kanarje]] |takson1           = |namme1            = |takson2           = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: |namme2            = [[dieren]] (''Animalia'') |takson3           = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: |namme3            = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |takson5           = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: |namme5            = f...&quot;</comment>
      <origin>1223979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4833" sha1="5gjqvpcj66rip4e2djlzeu8tlqpwcne" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
|ôfbylding         = European serin (Serinus serinus) male.jpg
|ôfbyldingsbreedte =
|ôfbyldingstekst   = [[Wylde kanarje]]
|takson1           =
|namme1            =
|takson2           = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
|namme2            = [[dieren]] (''Animalia'')
|takson3           = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
|namme3            = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|takson5           = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
|namme5            = [[fûgels]] (''Aves'')
|takson8           = [[boppeskift]]:
|namme8            = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
|takson9           = [[skift]]:
|namme9            = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')
|takson11          = [[famylje]]:
|namme11           = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'')
|takson13          = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
|namme13           = '''kanarjes''' (''Serinus'')
|beskriuwer, jier  = [[Carl Ludwig Koch|Koch]], 1816
|soarten           = 
}}
De '''kanarjes''' (''Serinus'') foarmje in [[fûgel]][[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan lytse [[finkfûgels]]. De fûgels út it skaai komme oarspronklik foar yn [[Jeropa]], Noard-[[Afrika]] en dielen fan [[Aazje]]. It binne lytse [[sjongfûgel]]s dy't meastentiids in gielich, grienich of griisbrún fearrekleed hawwe, faak mei donkere streken op 'e rêch en flanken.

It bekendste lid fan it skaai is de [[kanarje]], de foarfaar fan 'e bekende húskanarje. Kanarjes binne siediters en ha in koarte, stevige snaffel. Se libje yn in grut ferskaat oan habitat, fan iepen bosken en parken oant berchgebieten en tunen. It binne sosjale fûgels dy't bûten it briedseizoen faak yn groepen omreizgje.

Yn 'e [[taksonomy]] is it skaai yn 'e ôfrûne jierren flink feroare. In soad Afrikaanske soarten dy't earder ta ''Serinus'' rekken waarden, binne no ûnderbrocht yn it skaai ''[[Crithagra]]''. Wat no oerbliuwt is in lytser skaai fan acht nau besibbe soarten.

De [[typesoarte]] fan it skaai is de [[wylde kanarje]] (''Serinus serinus'').

== Soarten ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ofbyld !! Wittenskiplike namme !! Fryske namme !! Fersprieding !! Status / trend
|-
| [[Ofbyld:Ethiopian-siskin.jpg|120px]] || [[Etiopyske kanarje]] || ''Serinus nigriceps''  || [[Etioopje]] || net bedrige&lt;br&gt;stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ethiopian-siskin-serinus-nigriceps ''Serinus nigriceps'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Serinus flavivertex 190378564.jpg|120px]] || [[gielkroankanarje]] || ''Serinus flavivertex'' || [[East-Afrika]], [[Angoala]] || net bedrige&lt;br&gt;stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/yellow-crowned-canary-serinus-flavivertex ''Serinus flavivertex'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Cape Canary (Serinus canicollis) 1.jpg|120px]] || [[griisnekkekanarje]] || ''Serinus canicollis''  || [[Súd-Afrika]] ||net bedrige&lt;br&gt;stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/cape-canary-serinus-canicollis ''Serinus canicollis'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Serinus canaria 369321643.jpg|120px]] || [[kanarje]] || ''Serinus canaria'' || [[Kanaryske Eilannen]], [[Azoaren]], [[Madeira]] ||net bedrige&lt;br&gt;stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/island-canary-serinus-canaria ''Serinus canaria'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Serinus syriacus 93094713.jpg|120px]] || [[Levantynske kanarje]] || ''Serinus syriacus'' || [[Israel]], [[Libanon]], [[Jordaanje]], [[Palestina]], West-[[Syrje]] ||kwetsber&lt;br&gt;[[Ofbyld:Red Downwards Trend Arrow.svg|25px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/syrian-serin-serinus-syriacus ''Serinus syriacus'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Fire-fronted Serin (Serinus pusillus) (53433200119).jpg|120px]] || [[readfoarhollekanarje]] || ''Serinus pusillus''  || Berchgebieten fan [[Turkije]] oant de [[Himalaya]] ||net bedrige&lt;br&gt;ûnbekendl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-fronted-serin-serinus-pusillus ''Serinus pusillus'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Serinus alario -near Rooifontein, Northern Cape, South Africa -male-8.jpg|120px]]|| [[swartkopkanarje]]  ||  ''Serinus alario'' || [[Lesoto]], [[Namybje]], Súd-Afrika  || net bedrige&lt;br&gt;stabyl&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/brown-rumped-seedeater-serinus-tristriatus ''Serinus tristriatus'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Serinus serinus (Madrid, Spain) 010.jpg|120px]] || [[wylde kanarje]] || ''Serinus serinus'' ||  [[Europa]] útein [[Grut-Brittanje]] en [[Skandinaavje]], Turkije, [[Noard-Afrika]] ||net bedrige&lt;br&gt;ôfnimmend&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/european-serin-serinus-serinus ''Serinus serinus'' op ''BirdLife''.]&lt;/ref&gt;
|}

{{boarnen|boarnefernijing= 
{{reflist|2}}
----
{{Commonscat|Serinus|Kanarjes}}
}}
[[Kategory:Kanarje| ]]
[[Kategory:Finkfûgel]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]</text>
      <sha1>5gjqvpcj66rip4e2djlzeu8tlqpwcne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sitroensyske</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190912</id>
    <revision>
      <id>1223982</id>
      <timestamp>2026-04-01T19:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte | Namme    = Sitroensyske | Ofbyld   = [[Ofbyld:Carduelis citrinella -Plateau de Beille, Ariege, Midi-Pyrenee, France-8 (1).jpg|250px]] | lûd      = [[Ofbyld:Verderón serrano (Carduelis citrinella).mp3|220px]] | Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') | Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') | Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  | Famylje  = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'') | Skaai    = [[putters]] (''C...&quot;</comment>
      <origin>1223982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4473" sha1="q0l11eyr2vx0ykrm8frg5iywqruglo5" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
| Namme    = Sitroensyske
| Ofbyld   = [[Ofbyld:Carduelis citrinella -Plateau de Beille, Ariege, Midi-Pyrenee, France-8 (1).jpg|250px]]
| lûd      = [[Ofbyld:Verderón serrano (Carduelis citrinella).mp3|220px]]
| Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
| Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
| Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
| Famylje  = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'')
| Skaai    = [[putters]] (''Carduelis'') 
| Wittenskiplike namme = Carduelis citronella 
| Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1764
| IUCN-status= [[IUCN-status]]: net bedrige
|lânkaart    =
}}
It sitroensyske (''Carduelis citronella'', foarhinne ek wol ''Serinus citronella'') is in lytse [[Moskeftigen|moskeftige]] [[fûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[finkfûgels]] (''Fringillidae''). It sitroensyske is in typyske berchfûgel dy't lânseigen is yn 'e heger lizzende dielen fan West- en Sintraal-[[Europa]].

== Beskriuwing ==
It sitroensyske is in lyts finkje mei in lingte fan likernôch 12 oant 12,5 sintimeter. De fûgel hat in opfallend griengiel oant sitroengiel boarst en gesicht. De rêch is mear grieneftich mei donkere streekjes, wylst de nekke en de sydkanten fan 'e hals in griisblauwe kleur hawwe, wat in wichtich skaaimerk is om him te ûnderskieden fan oare giele finkjes. De wjukken binne donker mei twa ljochte, gielgriene bannen.

Der is in lyts ferskil tusken mantsjes en wyfkes ([[seksuële dimorfy]]). It mantsje is feller fan kleur, benammen op it boarst en de kop. It wyfke is wat doffer en hat mear griisbrune tinten op 'e rêch en de flanken. De snaffel is koart, kegelfoarmich en griiseftich en geskikt foar it iten fan lytse sied.

== Fersprieding ==
De fûgel komt foar yn 'e berchtmen en it ferspriedingsgebiet is beheind ta de [[Alpen]], de [[Pyreneeën]], de [[Jura (berchtme)|Jura]], it [[Swarte Wâld]] en de bergen fan it noarden fan [[Spanje]]. Se libje meastentiids op hichten tusken de 700 en 3300 meter.

De fûgel hat in foarkar foar iepen berchbosk, benammen dêr't nullebeammen ôfwiksele wurde mei alpine greiden. Se wurde ek faak sjoen by berchhutten en op plakken dêr't it fee weidet, om't dêr faak in soad krûden en gerssied te finen binne. Winterdeis lûke guon populaasjes nei legere dielen, mar it binne yn prinsipe [[stânfûgel]]s.

== Iten ==
It iten fan it sitroensyske bestiet út lyts sied fan gerssoarten en ferskate alpine krûden. Ek it sied út de kegels fan nullebeammen steane op it menu. Yn 'e briedtiid wurde der somtiden lytse ynsekten iten om de jongen fan ekstra aaiwiten te foarsjen.

== Nêst ==
[[Ofbyld:Carduelis citrinella MHNT.ZOO.2010.11.221 Fort de Tournoux.jpg|thumb|thumb|left|Aaikes.]]
De briedtiid begjint faak yn april of maaie, ôfhinklik fan 'e hichte en de snie. It nêst wurdt troch it wyfke boud, faak heech yn in nullebeam en goed ferburgen tsjin de stamme of tusken tichte tûken. It nêst is komfoarmich en fan moas, gers en lytse woartels boud, beklaaid mei fearkes.

It wyfke leit fjouwer oant fiif aaikes, dy't ljochtblau binne mei brune plakjes. Hja briedt de aaien yn 13 oant 14 dagen út, wylst it mantsje har fuorret. De jongen wurde troch beide âlden fersoarge en ferlitte nei likernôch 15 oant 17 dagen it nêst. Faak wurde der twa lechsels yn ien seizoen grutbrocht.

== Taksonomy ==
Foar in hiel skoft waard it sitroensyske ta it skaai fan 'e [[kanarjes]] (''Serinus'') rekkene, mar nei genetysk ûndersyk oan it begjin fan 'e 21e iuw ferhûze de soarte nei it skaai fan 'e putters (''Carduelis''). In nau besibbe soarte is it [[Korsikaansk sitroensyske]] (''Carduelis corsicana''), dat allinnich foarkomt op [[Korsika]] en [[Sardynje]].

== Oantallen ==
Oannommen wurdt dat de oantallen tebekrinne, mar de soarte wurdt as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] klassifisearre. Mooglike bedrigingen foar de takomst binne klimaatferoaring, om't harren spesifike alpine habitat dêrtroch feroarje kin.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/citril-finch-carduelis-citrinella BirdLife, oproppen op 1 april 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/citfin1/cur/introduction Birds of the World, oproppen op 1 april 2026.]
* [https://ebird.org/species/citfin1?siteLanguage=nl eBird, oproppen op 1 april 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Carduelis citronella}}
}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Putter]]</text>
      <sha1>q0l11eyr2vx0ykrm8frg5iywqruglo5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223983</id>
      <parentid>1223982</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T19:08:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1223983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4479" sha1="3baiwk3rssadexg4ad1q7ruph4oo61s" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
| Namme    = Sitroensyske
| Ofbyld   = [[Ofbyld:Carduelis citrinella -Plateau de Beille, Ariege, Midi-Pyrenee, France-8 (1).jpg|250px]]
| lûd      = [[Ofbyld:Verderón serrano (Carduelis citrinella).mp3|220px]]
| Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
| Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
| Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
| Famylje  = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'')
| Skaai    = [[putters]] (''Carduelis'') 
| Wittenskiplike namme = Carduelis citronella 
| Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1764
| IUCN-status= [[IUCN-status]]: net bedrige
|lânkaart    =
}}
It '''sitroensyske''' (''Carduelis citronella'', foarhinne ek wol ''Serinus citronella'') is in lytse [[Moskeftigen|moskeftige]] [[fûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[finkfûgels]] (''Fringillidae''). It sitroensyske is in typyske berchfûgel dy't lânseigen is yn 'e heger lizzende dielen fan West- en Sintraal-[[Europa]].

== Beskriuwing ==
It sitroensyske is in lyts finkje mei in lingte fan likernôch 12 oant 12,5 sintimeter. De fûgel hat in opfallend griengiel oant sitroengiel boarst en gesicht. De rêch is mear grieneftich mei donkere streekjes, wylst de nekke en de sydkanten fan 'e hals in griisblauwe kleur hawwe, wat in wichtich skaaimerk is om him te ûnderskieden fan oare giele finkjes. De wjukken binne donker mei twa ljochte, gielgriene bannen.

Der is in lyts ferskil tusken mantsjes en wyfkes ([[seksuële dimorfy]]). It mantsje is feller fan kleur, benammen op it boarst en de kop. It wyfke is wat doffer en hat mear griisbrune tinten op 'e rêch en de flanken. De snaffel is koart, kegelfoarmich en griiseftich en geskikt foar it iten fan lytse sied.

== Fersprieding ==
De fûgel komt foar yn 'e berchtmen en it ferspriedingsgebiet is beheind ta de [[Alpen]], de [[Pyreneeën]], de [[Jura (berchtme)|Jura]], it [[Swarte Wâld]] en de bergen fan it noarden fan [[Spanje]]. Se libje meastentiids op hichten tusken de 700 en 3300 meter.

De fûgel hat in foarkar foar iepen berchbosk, benammen dêr't nullebeammen ôfwiksele wurde mei alpine greiden. Se wurde ek faak sjoen by berchhutten en op plakken dêr't it fee weidet, om't dêr faak in soad krûden en gerssied te finen binne. Winterdeis lûke guon populaasjes nei legere dielen, mar it binne yn prinsipe [[stânfûgel]]s.

== Iten ==
It iten fan it sitroensyske bestiet út lyts sied fan gerssoarten en ferskate alpine krûden. Ek it sied út de kegels fan nullebeammen steane op it menu. Yn 'e briedtiid wurde der somtiden lytse ynsekten iten om de jongen fan ekstra aaiwiten te foarsjen.

== Nêst ==
[[Ofbyld:Carduelis citrinella MHNT.ZOO.2010.11.221 Fort de Tournoux.jpg|thumb|thumb|left|Aaikes.]]
De briedtiid begjint faak yn april of maaie, ôfhinklik fan 'e hichte en de snie. It nêst wurdt troch it wyfke boud, faak heech yn in nullebeam en goed ferburgen tsjin de stamme of tusken tichte tûken. It nêst is komfoarmich en fan moas, gers en lytse woartels boud, beklaaid mei fearkes.

It wyfke leit fjouwer oant fiif aaikes, dy't ljochtblau binne mei brune plakjes. Hja briedt de aaien yn 13 oant 14 dagen út, wylst it mantsje har fuorret. De jongen wurde troch beide âlden fersoarge en ferlitte nei likernôch 15 oant 17 dagen it nêst. Faak wurde der twa lechsels yn ien seizoen grutbrocht.

== Taksonomy ==
Foar in hiel skoft waard it sitroensyske ta it skaai fan 'e [[kanarjes]] (''Serinus'') rekkene, mar nei genetysk ûndersyk oan it begjin fan 'e 21e iuw ferhûze de soarte nei it skaai fan 'e putters (''Carduelis''). In nau besibbe soarte is it [[Korsikaansk sitroensyske]] (''Carduelis corsicana''), dat allinnich foarkomt op [[Korsika]] en [[Sardynje]].

== Oantallen ==
Oannommen wurdt dat de oantallen tebekrinne, mar de soarte wurdt as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] klassifisearre. Mooglike bedrigingen foar de takomst binne klimaatferoaring, om't harren spesifike alpine habitat dêrtroch feroarje kin.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/citril-finch-carduelis-citrinella BirdLife, oproppen op 1 april 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/citfin1/cur/introduction Birds of the World, oproppen op 1 april 2026.]
* [https://ebird.org/species/citfin1?siteLanguage=nl eBird, oproppen op 1 april 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Carduelis citronella}}
}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Putter]]</text>
      <sha1>3baiwk3rssadexg4ad1q7ruph4oo61s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1223995</id>
      <parentid>1223983</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T20:16:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>+ kt</comment>
      <origin>1223995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4892" sha1="pyjsos0xhywcj8a61ymcjzkhdhn5n6k" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
| Namme    = Sitroensyske
| Ofbyld   = [[Ofbyld:Carduelis citrinella -Plateau de Beille, Ariege, Midi-Pyrenee, France-8 (1).jpg|250px]]
| lûd      = [[Ofbyld:Verderón serrano (Carduelis citrinella).mp3|220px]]
| Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
| Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
| Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
| Famylje  = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'')
| Skaai    = [[putters]] (''Carduelis'') 
| Wittenskiplike namme = Carduelis citronella 
| Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1764
| IUCN-status= [[IUCN-status]]: net bedrige
|lânkaart    =
}}
It '''sitroensyske''' (''Carduelis citronella'', foarhinne ek wol ''Serinus citronella'') is in lytse [[Moskeftigen|moskeftige]] [[fûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[finkfûgels]] (''Fringillidae''). It sitroensyske is in typyske berchfûgel dy't lânseigen is yn 'e heger lizzende dielen fan West- en Sintraal-[[Europa]].

== Beskriuwing ==
It sitroensyske is in lyts finkje mei in lingte fan likernôch 12 oant 12,5 sintimeter. De fûgel hat in opfallend griengiel oant sitroengiel boarst en gesicht. De rêch is mear grieneftich mei donkere streekjes, wylst de nekke en de sydkanten fan 'e hals in griisblauwe kleur hawwe, wat in wichtich skaaimerk is om him te ûnderskieden fan oare giele finkjes. De wjukken binne donker mei twa ljochte, gielgriene bannen.

Der is in lyts ferskil tusken mantsjes en wyfkes ([[seksuële dimorfy]]). It mantsje is feller fan kleur, benammen op it boarst en de kop. It wyfke is wat doffer en hat mear griisbrune tinten op 'e rêch en de flanken. De snaffel is koart, kegelfoarmich en griiseftich en geskikt foar it iten fan lytse sied.

== Fersprieding ==
De fûgel komt foar yn 'e berchtmen en it ferspriedingsgebiet is beheind ta de [[Alpen]], de [[Pyreneeën]], de [[Jura (berchtme)|Jura]], it [[Swarte Wâld]] en de bergen fan it noarden fan [[Spanje]]. Se libje meastentiids op hichten tusken de 700 en 3300 meter.

De fûgel hat in foarkar foar iepen berchbosk, benammen dêr't nullebeammen ôfwiksele wurde mei alpine greiden. Se wurde ek faak sjoen by berchhutten en op plakken dêr't it fee weidet, om't dêr faak in soad krûden en gerssied te finen binne. Winterdeis lûke guon populaasjes nei legere dielen, mar it binne yn prinsipe [[stânfûgel]]s.

== Iten ==
It iten fan it sitroensyske bestiet út lyts sied fan gerssoarten en ferskate alpine krûden. Ek it sied út de kegels fan nullebeammen steane op it menu. Yn 'e briedtiid wurde der somtiden lytse ynsekten iten om de jongen fan ekstra aaiwiten te foarsjen.

== Nêst ==
[[Ofbyld:Carduelis citrinella MHNT.ZOO.2010.11.221 Fort de Tournoux.jpg|thumb|thumb|left|Aaikes.]]
De briedtiid begjint faak yn april of maaie, ôfhinklik fan 'e hichte en de snie. It nêst wurdt troch it wyfke boud, faak heech yn in nullebeam en goed ferburgen tsjin de stamme of tusken tichte tûken. It nêst is komfoarmich en fan moas, gers en lytse woartels boud, beklaaid mei fearkes.

It wyfke leit fjouwer oant fiif aaikes, dy't ljochtblau binne mei brune plakjes. Hja briedt de aaien yn 13 oant 14 dagen út, wylst it mantsje har fuorret. De jongen wurde troch beide âlden fersoarge en ferlitte nei likernôch 15 oant 17 dagen it nêst. Faak wurde der twa lechsels yn ien seizoen grutbrocht.

== Taksonomy ==
Foar in hiel skoft waard it sitroensyske ta it skaai fan 'e [[kanarjes]] (''Serinus'') rekkene, mar nei genetysk ûndersyk oan it begjin fan 'e 21e iuw ferhûze de soarte nei it skaai fan 'e putters (''Carduelis''). In nau besibbe soarte is it [[Korsikaansk sitroensyske]] (''Carduelis corsicana''), dat allinnich foarkomt op [[Korsika]] en [[Sardynje]].

== Oantallen ==
Oannommen wurdt dat de oantallen tebekrinne, mar de soarte wurdt as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] klassifisearre. Mooglike bedrigingen foar de takomst binne klimaatferoaring, om't harren spesifike alpine habitat dêrtroch feroarje kin.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/citril-finch-carduelis-citrinella BirdLife, oproppen op 1 april 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/citfin1/cur/introduction Birds of the World, oproppen op 1 april 2026.]
* [https://ebird.org/species/citfin1?siteLanguage=nl eBird, oproppen op 1 april 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Carduelis citronella}}
}}
{{DEFAULTSORT:Sitroensiske}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Putter]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]]</text>
      <sha1>pyjsos0xhywcj8a61ymcjzkhdhn5n6k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224009</id>
      <parentid>1223995</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T23:27:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1224009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4892" sha1="19h05lf57dgo1f344gjw2sun9huf6yj" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
| Namme    = Sitroensyske
| Ofbyld   = [[Ofbyld:Carduelis citrinella -Plateau de Beille, Ariege, Midi-Pyrenee, France-8 (1).jpg|250px]]
| lûd      = [[Ofbyld:Verderón serrano (Carduelis citrinella).mp3|250px]]
| Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
| Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
| Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
| Famylje  = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'')
| Skaai    = [[putters]] (''Carduelis'') 
| Wittenskiplike namme = Carduelis citronella 
| Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1764
| IUCN-status= [[IUCN-status]]: net bedrige
|lânkaart    =
}}
It '''sitroensyske''' (''Carduelis citronella'', foarhinne ek wol ''Serinus citronella'') is in lytse [[Moskeftigen|moskeftige]] [[fûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[finkfûgels]] (''Fringillidae''). It sitroensyske is in typyske berchfûgel dy't lânseigen is yn 'e heger lizzende dielen fan West- en Sintraal-[[Europa]].

== Beskriuwing ==
It sitroensyske is in lyts finkje mei in lingte fan likernôch 12 oant 12,5 sintimeter. De fûgel hat in opfallend griengiel oant sitroengiel boarst en gesicht. De rêch is mear grieneftich mei donkere streekjes, wylst de nekke en de sydkanten fan 'e hals in griisblauwe kleur hawwe, wat in wichtich skaaimerk is om him te ûnderskieden fan oare giele finkjes. De wjukken binne donker mei twa ljochte, gielgriene bannen.

Der is in lyts ferskil tusken mantsjes en wyfkes ([[seksuële dimorfy]]). It mantsje is feller fan kleur, benammen op it boarst en de kop. It wyfke is wat doffer en hat mear griisbrune tinten op 'e rêch en de flanken. De snaffel is koart, kegelfoarmich en griiseftich en geskikt foar it iten fan lytse sied.

== Fersprieding ==
De fûgel komt foar yn 'e berchtmen en it ferspriedingsgebiet is beheind ta de [[Alpen]], de [[Pyreneeën]], de [[Jura (berchtme)|Jura]], it [[Swarte Wâld]] en de bergen fan it noarden fan [[Spanje]]. Se libje meastentiids op hichten tusken de 700 en 3300 meter.

De fûgel hat in foarkar foar iepen berchbosk, benammen dêr't nullebeammen ôfwiksele wurde mei alpine greiden. Se wurde ek faak sjoen by berchhutten en op plakken dêr't it fee weidet, om't dêr faak in soad krûden en gerssied te finen binne. Winterdeis lûke guon populaasjes nei legere dielen, mar it binne yn prinsipe [[stânfûgel]]s.

== Iten ==
It iten fan it sitroensyske bestiet út lyts sied fan gerssoarten en ferskate alpine krûden. Ek it sied út de kegels fan nullebeammen steane op it menu. Yn 'e briedtiid wurde der somtiden lytse ynsekten iten om de jongen fan ekstra aaiwiten te foarsjen.

== Nêst ==
[[Ofbyld:Carduelis citrinella MHNT.ZOO.2010.11.221 Fort de Tournoux.jpg|thumb|thumb|left|Aaikes.]]
De briedtiid begjint faak yn april of maaie, ôfhinklik fan 'e hichte en de snie. It nêst wurdt troch it wyfke boud, faak heech yn in nullebeam en goed ferburgen tsjin de stamme of tusken tichte tûken. It nêst is komfoarmich en fan moas, gers en lytse woartels boud, beklaaid mei fearkes.

It wyfke leit fjouwer oant fiif aaikes, dy't ljochtblau binne mei brune plakjes. Hja briedt de aaien yn 13 oant 14 dagen út, wylst it mantsje har fuorret. De jongen wurde troch beide âlden fersoarge en ferlitte nei likernôch 15 oant 17 dagen it nêst. Faak wurde der twa lechsels yn ien seizoen grutbrocht.

== Taksonomy ==
Foar in hiel skoft waard it sitroensyske ta it skaai fan 'e [[kanarjes]] (''Serinus'') rekkene, mar nei genetysk ûndersyk oan it begjin fan 'e 21e iuw ferhûze de soarte nei it skaai fan 'e putters (''Carduelis''). In nau besibbe soarte is it [[Korsikaansk sitroensyske]] (''Carduelis corsicana''), dat allinnich foarkomt op [[Korsika]] en [[Sardynje]].

== Oantallen ==
Oannommen wurdt dat de oantallen tebekrinne, mar de soarte wurdt as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] klassifisearre. Mooglike bedrigingen foar de takomst binne klimaatferoaring, om't harren spesifike alpine habitat dêrtroch feroarje kin.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/citril-finch-carduelis-citrinella BirdLife, oproppen op 1 april 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/citfin1/cur/introduction Birds of the World, oproppen op 1 april 2026.]
* [https://ebird.org/species/citfin1?siteLanguage=nl eBird, oproppen op 1 april 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Carduelis citronella}}
}}
{{DEFAULTSORT:Sitroensiske}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Putter]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]]</text>
      <sha1>19h05lf57dgo1f344gjw2sun9huf6yj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carduelis citronella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190913</id>
    <redirect title="Sitroensyske" />
    <revision>
      <id>1223984</id>
      <timestamp>2026-04-01T19:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Sitroensyske]]</comment>
      <origin>1223984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="95bzl6hks36vaq1f6zo0fept4ybof7o" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Sitroensyske]]</text>
      <sha1>95bzl6hks36vaq1f6zo0fept4ybof7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Standertôfruning</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190914</id>
    <redirect title="Sainte-Laguë-metoade" />
    <revision>
      <id>1223989</id>
      <timestamp>2026-04-01T19:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <comment>Link</comment>
      <origin>1223989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="a3i2sraqo6xc1wrc0zjvk40c5ovv358" xml:space="preserve">#redirect[[Sainte-Laguë-metoade]]</text>
      <sha1>a3i2sraqo6xc1wrc0zjvk40c5ovv358</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tridentynske misse</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190915</id>
    <revision>
      <id>1223993</id>
      <timestamp>2026-04-01T20:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Ofbyld:Kloster Maria Engelport (2019-04-21) Tridentinische Messe (Sp 1).jpg|thumb|It fieren fan 'e Tridentynske misse yn [[Kleaster Marije Engelport]], [[Dútslân]].]] De '''Tridentynske misse''' is de foarm fan 'e [[Eucharisty|eucharistyfiering]] yn 'e [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] sa't dy fêstlein waard nei it [[Konsily fan Trente]] (1545-1563; ''Tridentinus'' betsjut 'út Trente').  Fan 1570 oant de liturgyske fernijings fan it [[Twadde Fatikaansk Konsily]] yn 1969 wie...&quot;</comment>
      <origin>1223993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3904" sha1="qi441ns5mn8zoshx9nteyz10v48ttth" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Kloster Maria Engelport (2019-04-21) Tridentinische Messe (Sp 1).jpg|thumb|It fieren fan 'e Tridentynske misse yn [[Kleaster Marije Engelport]], [[Dútslân]].]]
De '''Tridentynske misse''' is de foarm fan 'e [[Eucharisty|eucharistyfiering]] yn 'e [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] sa't dy fêstlein waard nei it [[Konsily fan Trente]] (1545-1563; ''Tridentinus'' betsjut 'út Trente').  Fan 1570 oant de liturgyske fernijings fan it [[Twadde Fatikaansk Konsily]] yn 1969 wie dit de standertliturgy fan 'e Tsjerke fan Rome.

De misse wurdt ek wol de Alde Misse&quot;, de tradysjonele Latynske misse&quot; of de ''Usus Antiquior'' neamd. Sûnt it ''motu proprio Summorum Pontificum''(2007) fan paus [[Benediktus XVI]] waard de misse offisjeel as in bûtengewoane foarm fan 'e Romeinske ritus oantsjut. Paus Fransiskus hat yn july 2021 it dokumint &quot;Traditionis Custodes&quot; (Beskermers fan 'e Tradysje) útjûn en dêrmei binne de regels foar de fiering fan 'e Tridentynske misse wer stranger wurden.  

== Skaaimerken ==
De Tridentynske misse wykt op in oantal punten fan 'e moderne misse (''Novus Ordo'') ôf:

* De folsleine liturgy wurdt yn it [[Latyn]] fierd, mei útsûndering fan 'e preek en somtiden de lêzings, dy't yn 'e folkstaal dien wurde.
* De pryster fiert de misse nei it easten ta (''Ad Orientem''), dat wol sizze mei it gesicht nei it alter en it krúsbyld ta. De pryster sjocht deselde kant ús as it folk, wat symbolisearret dat hja mienskiplik ûnderweis binne nei God.
* In grut part fan 'e gebeden, benammen de eucharistyske kanon, wurdt troch de pryster sêft of yn stilte útsprutsen.
* De leauwigen krije de [[hosty]] knibbeljend oan 'e [[kommunybank]] en op 'e tonge, net yn 'e hân lykas dat hjoed-de-dei wenst is.

== Opbou fan 'e misse ==
De misse bestiet út twa haaddielen:

* De Misse fan 'e Kategumenen (foarmisse) rjochtet him op it ûnderwiis en it gebed.  It bestiet út foargebeden oan 'e foet fan it alter (''confiteor''), it Kyrie, it Gloria, de Collecta, it Epistel en it [[Evangeelje]]. Oarspronklik mochten yn dit diel ek minsken wêze dy't noch net doopt wiene, mar wol ûnderwiis folgen (kategumenen).
* De Misse fan 'e Leauwigen is it sakramentiele diel en begjint nei de preek en it Credo mei it [[offertoarium]] (de tarieding fan 'e jeften foar de eucharisty), folge troch de eucharistyske kanon en de kommuny.

== Skiednis ==
De liturgy fan 'e Romeinske misse hat syn woartels yn 'e iere tsjerke, mar waard yn 1570 troch paus [[Pius V]] ienfoarmich makke foar de hiele westerske tsjerke mei de bul ''Quo Primum''. Dat wie in reaksje op 'e [[reformaasje]] om lokale fariaasjes en wyldgroei yn 'e liturgy út te bannen.

Yn 1969 fierde paus [[Paulus VI]] in nije mis-oarder yn. In lytse groep katoliken bleau lykwols trou oan 'e âlde foarm. Dat late somtiden ta spanningen yn 'e  tsjerke. Hjoed-de-dei wurdt de Tridentynske misse noch altyd fierd troch ferskate bruorskippen, lykas de Prysterbruorskip fan Sint-Petrus (FSSP) en de  Prysterbruorskip fan Sint-Pius X (SSPX).

Under [[Benediktus XVI]] mochten prysters sels beslute om de Tridentynske misse te lêzen sûnder tastimming te freegjen. Paus Fransiskus hat dat foech weromjûn oan 'e lokale biskop. De Tridentynske misse wurdt langer net as in bûtengewoane foarm fan 'e Romeinske misse beskôge. In pryster moat no eksplisyt tastimming fan syn biskop hawwe. Biskoppen meie boppedat gjin tastimming mear jaan foar de oprjochting fan nije groepen of parochys dy't de âlde misse fiere wolle. De besteande groepen meie bliuwe, mar meie net mear útwreidzje. Opfallend is ek dat de Tridentynske misse yn prinsipe net yn gewoane parochytsjerken fierde wurde meie. De biskop moat oare lokaasjes oanwize, lykas kapellen of kleastertsjerken. Dy regel moat foarkomme dat der twa ferskillende tsjerken yn ien parochy ûntsteane.
{{CommonsBalke|Tridentine mass|Tridentynske misse}}
[[Kategory:Roomsk-Katolike Tsjerke]]</text>
      <sha1>qi441ns5mn8zoshx9nteyz10v48ttth</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224010</id>
      <parentid>1223993</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T23:29:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>kt</comment>
      <origin>1224010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3918" sha1="d2aserl67u936r6ug3v78b3bjetrfeq" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Kloster Maria Engelport (2019-04-21) Tridentinische Messe (Sp 1).jpg|thumb|It fieren fan 'e Tridentynske misse yn [[Kleaster Marije Engelport]], [[Dútslân]].]]
De '''Tridentynske misse''' is de foarm fan 'e [[Eucharisty|eucharistyfiering]] yn 'e [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] sa't dy fêstlein waard nei it [[Konsily fan Trente]] (1545-1563; ''Tridentinus'' betsjut 'út Trente').  Fan 1570 oant de liturgyske fernijings fan it [[Twadde Fatikaansk Konsily]] yn 1969 wie dit de standertliturgy fan 'e Tsjerke fan Rome.

De misse wurdt ek wol de Alde Misse&quot;, de tradysjonele Latynske misse&quot; of de ''Usus Antiquior'' neamd. Sûnt it ''motu proprio Summorum Pontificum''(2007) fan paus [[Benediktus XVI]] waard de misse offisjeel as in bûtengewoane foarm fan 'e Romeinske ritus oantsjut. Paus Fransiskus hat yn july 2021 it dokumint &quot;Traditionis Custodes&quot; (Beskermers fan 'e Tradysje) útjûn en dêrmei binne de regels foar de fiering fan 'e Tridentynske misse wer stranger wurden.  

== Skaaimerken ==
De Tridentynske misse wykt op in oantal punten fan 'e moderne misse (''Novus Ordo'') ôf:

* De folsleine liturgy wurdt yn it [[Latyn]] fierd, mei útsûndering fan 'e preek en somtiden de lêzings, dy't yn 'e folkstaal dien wurde.
* De pryster fiert de misse nei it easten ta (''Ad Orientem''), dat wol sizze mei it gesicht nei it alter en it krúsbyld ta. De pryster sjocht deselde kant ús as it folk, wat symbolisearret dat hja mienskiplik ûnderweis binne nei God.
* In grut part fan 'e gebeden, benammen de eucharistyske kanon, wurdt troch de pryster sêft of yn stilte útsprutsen.
* De leauwigen krije de [[hosty]] knibbeljend oan 'e [[kommunybank]] en op 'e tonge, net yn 'e hân lykas dat hjoed-de-dei wenst is.

== Opbou fan 'e misse ==
De misse bestiet út twa haaddielen:

* De Misse fan 'e Kategumenen (foarmisse) rjochtet him op it ûnderwiis en it gebed.  It bestiet út foargebeden oan 'e foet fan it alter (''confiteor''), it Kyrie, it Gloria, de Collecta, it Epistel en it [[Evangeelje]]. Oarspronklik mochten yn dit diel ek minsken wêze dy't noch net doopt wiene, mar wol ûnderwiis folgen (kategumenen).
* De Misse fan 'e Leauwigen is it sakramentiele diel en begjint nei de preek en it Credo mei it [[offertoarium]] (de tarieding fan 'e jeften foar de eucharisty), folge troch de eucharistyske kanon en de kommuny.

== Skiednis ==
De liturgy fan 'e Romeinske misse hat syn woartels yn 'e iere tsjerke, mar waard yn 1570 troch paus [[Pius V]] ienfoarmich makke foar de hiele westerske tsjerke mei de bul ''Quo Primum''. Dat wie in reaksje op 'e [[reformaasje]] om lokale fariaasjes en wyldgroei yn 'e liturgy út te bannen.

Yn 1969 fierde paus [[Paulus VI]] in nije mis-oarder yn. In lytse groep katoliken bleau lykwols trou oan 'e âlde foarm. Dat late somtiden ta spanningen yn 'e  tsjerke. Hjoed-de-dei wurdt de Tridentynske misse noch altyd fierd troch ferskate bruorskippen, lykas de Prysterbruorskip fan Sint-Petrus (FSSP) en de  Prysterbruorskip fan Sint-Pius X (SSPX).

Under [[Benediktus XVI]] mochten prysters sels beslute om de Tridentynske misse te lêzen sûnder tastimming te freegjen. Paus Fransiskus hat dat foech weromjûn oan 'e lokale biskop. De Tridentynske misse wurdt langer net as in bûtengewoane foarm fan 'e Romeinske misse beskôge. In pryster moat no eksplisyt tastimming fan syn biskop hawwe. Biskoppen meie boppedat gjin tastimming mear jaan foar de oprjochting fan nije groepen of parochys dy't de âlde misse fiere wolle. De besteande groepen meie bliuwe, mar meie net mear útwreidzje. Opfallend is ek dat de Tridentynske misse yn prinsipe net yn gewoane parochytsjerken fierde wurde meie. De biskop moat oare lokaasjes oanwize, lykas kapellen of kleastertsjerken. Dy regel moat foarkomme dat der twa ferskillende tsjerken yn ien parochy ûntsteane.
{{CommonsBalke|Tridentine mass|Tridentynske misse}}
[[Kategory:Liturgy yn de Roomsk-Katolike Tsjerke]]</text>
      <sha1>d2aserl67u936r6ug3v78b3bjetrfeq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tridentynske ritus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190916</id>
    <redirect title="Tridentynske misse" />
    <revision>
      <id>1223996</id>
      <timestamp>2026-04-01T20:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Tridentynske misse]]</comment>
      <origin>1223996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="0dqdhvh4n0sq9bobmsbrc1ohlx4lsc8" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Tridentynske misse]]</text>
      <sha1>0dqdhvh4n0sq9bobmsbrc1ohlx4lsc8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Liturgy yn de Roomsk-Katolike Tsjerke</title>
    <ns>14</ns>
    <id>190917</id>
    <revision>
      <id>1224011</id>
      <timestamp>2026-04-01T23:29:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1224011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="0l2ve9ubj6p1idbwbel8zsbxoydj54g" xml:space="preserve">[[Kategory:Roomsk-Katolike Tsjerke]]
[[Kategory:Liturgy]]</text>
      <sha1>0l2ve9ubj6p1idbwbel8zsbxoydj54g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opperloataringen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190918</id>
    <redirect title="Hartochdom Loataringen" />
    <revision>
      <id>1224013</id>
      <timestamp>2026-04-02T05:27:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Hartochdom Loataringen]]</comment>
      <origin>1224013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="493wcm83gle8onoe1wz2hvngks4uol7" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Hartochdom Loataringen]]</text>
      <sha1>493wcm83gle8onoe1wz2hvngks4uol7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boppe-Loataringen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190919</id>
    <redirect title="Hartochdom Loataringen" />
    <revision>
      <id>1224014</id>
      <timestamp>2026-04-02T05:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Hartochdom Loataringen]]</comment>
      <origin>1224014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="493wcm83gle8onoe1wz2hvngks4uol7" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Hartochdom Loataringen]]</text>
      <sha1>493wcm83gle8onoe1wz2hvngks4uol7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Noard-Kaap</title>
    <ns>14</ns>
    <id>190920</id>
    <revision>
      <id>1224016</id>
      <timestamp>2026-04-02T07:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|Northern Cape}} [[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]&quot;</comment>
      <origin>1224016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119" sha1="l8wnyz4f4gw3ewyilfut4am322utb51" xml:space="preserve">{{Commonscat|Northern Cape}}
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>l8wnyz4f4gw3ewyilfut4am322utb51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gauteng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190921</id>
    <revision>
      <id>1224019</id>
      <timestamp>2026-04-02T08:32:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika | namme              = Gauteng | ôfbylding          = Gauteng in South Africa.svg | ôfbyldingstekst    = | flagge             = | wapen              = GP ibheji.jpg | haadstêd           = [[Jehannesburch]] | grutste stêd       = [[Jehannesburch]] | folken             = swarten 84,6%&lt;br&gt;blanken 10,0%&lt;br&gt;kleurlingen 2,9%&lt;br&gt;Yndiërs 2,2% | talen              = [[Sûlû]] 23,1%&lt;br&gt;[[Sepedi]] 12,6%&lt;br&gt;[[Ingelsk]] 9,2%&lt;br&gt;[[Afrikaansk]] 9,1%...&quot;</comment>
      <origin>1224019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6414" sha1="7h09yath64xh3hcst6l8o07zbsior47" xml:space="preserve">{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme              = Gauteng
| ôfbylding          = Gauteng in South Africa.svg
| ôfbyldingstekst    =
| flagge             =
| wapen              = GP ibheji.jpg
| haadstêd           = [[Jehannesburch]]
| grutste stêd       = [[Jehannesburch]]
| folken             = swarten 84,6%&lt;br&gt;blanken 10,0%&lt;br&gt;kleurlingen 2,9%&lt;br&gt;Yndiërs 2,2%
| talen              = [[Sûlû]] 23,1%&lt;br&gt;[[Sepedi]] 12,6%&lt;br&gt;[[Ingelsk]] 9,2%&lt;br&gt;[[Afrikaansk]] 9,1%
| religy             = kristendom 76,0%&lt;br&gt;gjin 18,0%&lt;br&gt;islam 1,5%
| premier            =
| parlemint          =
| ynwennertal        = 15.099.422 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://census.statssa.gov.za/assets/documents/2022/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf Statistics South Africa]&lt;/ref&gt;
| oerflak            = 18.176 km²
| hichte             = maks. 1,913 m  
| befolkingstichtens = 831 ynw./km²
| oprjochte          = 27 april 1994
| tiidsône           = UTC+2 (SAST)
| webside            = [https://www.gauteng.gov.za/Pages/index.aspx www.gauteng.gov.za]
}}
'''Gauteng''' is wat oerflak oanbelanget de lytste, mar tagelyk de tichtstbefolke en rykste provinsje fan [[Súd-Afrika]]. De namme komt út it [[Sotho]] en betsjut &quot;plak fan goud&quot;, wat ferwiist nei de bloeiende goudyndustry dy't de regio sûnt de 19e iuw foarme hat. Hoewol't it oerflak fan 'e provinsje mar 1,5% fan Súd-Afrika útmakket, produsearret it mear as in tredde fan it Bruto Binnenlânsk Produkt fan it lân. Gauteng is likernôch like grut as de Nederlânske provinsjes   [[Fryslân]], [[Grinslân]], [[Drinte]], [[Oerisel]] en [[Gelderlân]] byinoar.

== Skiednis ==
[[Ofbyld:STANHOPE GOLD MINING CO. surface works.jpg|thumb|left|Goudkoarts yn 'e 19e iuw.]]
Gauteng waard yn 1994 foarme út it sintrale diel fan 'e eardere provinsje [[Transvaal (provinsje)|Transvaal]]. De skiednis fan 'e provinsje feroare foargoed yn 1886, doe't der goud fûn waard oan 'e [[Witwatersrand]]. Dat late ta in goudkoarts dy't fan 'e lytse delsetting [[Jehannesburch]] yn in pear desennia tiid de  grutste stêd fan Afrika besuden de [[Sahara]] makke. Ek it [[UNESCO]]-[[wrâlderfgoed]]plak Widze fan 'e Minskheid mei fossilen fan iere minskeneftigen leit yn dizze provinsje.

Yn 'e 20e iuw wie de provinsje it sintrum fan 'e striid tsjin [[apartheid]]. Yn 1960 fûn it bloedbad fan [[Sharpeville]] plak, dêr't de plysje skeat op demonstranten tsjin de paswetten. [[Nelson Mandela]] en oare [[Afrikaansk Nasjonaal Kongres|ANC]]-lieders waarden yn 1963 op in pleats yn [[Rivonia]] oanholden, wat late ta it ferneamde Rivonia-proses yn [[Pretoaria]]. Yn 1976 bried de Opstân fan [[Soweto]] út, dy't as in protest fan skoalbern tsjin it ûnderwiisbelied útein sette en yn 'e hiele wrâld oandacht luts foar de striid tsjin it rezjym. Sûnt 1994 hat de provinsje him ûntwikkele ta in multykulturele regio dêr't de oantinkens oan 'e striid, lykas it [[Apartheidsmuseum]] en it [[Unygebou]], njonken de moderne ekonomy besteane.

== Bestjoer ==
De provinsjale haadstêd is [[Jehannesburch]], mar de provinsje is ek it thús fan 'e bestjoerlike haadstêd fan Súd-Afrika: [[Pretoaria]].

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-top: 0;&quot;
|-
! Kaart fan de gemeenten !! Bestjoerlike yndieling
|-
| style=&quot;vertical-align:top; padding:10px;&quot; | [[Ofbyld:Map of Gauteng with municipalities named and districts shaded (2016).svg|300px|border|none]]
| style=&quot;vertical-align:top; padding:15px; width: 350px;&quot; |
Gauteng is ferdield yn 3 grutte metropoalgemeenten en 2 distriktsgemeenten:

*'''Metropoalen:'''
**[[Jehannesburch|City of Johannesburg]]
**[[Pretoaria|City of Tshwane]] (Pretoaria)
**[[Ekurhuleni|City of Ekurhuleni]] (East-Rand)

*'''Distrikten:'''
**[[Sedibeng (distrikt)|Sedibeng]] (haadplak: Vereeniging)
**[[West-Rand (distrikt)|West-Rand]] (haadplak: Randfontein)
|}

== Grutste plakken ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Offisjele namme !! Ynwenners (Metropoal) !! Bysûnderheden
|-
| [[Jehannesburch]] || 4.800.000 || Grutste stêd; finansjeel en ekonomysk sintrum.
|-
| [[Pretoaria]] || 2.900.000 || Bestjoerlike haadstêd fan Súd-Afrika.
|-
| [[Ekurhuleni]] || 3.400.000 || Yndustrieel gebiet mei stêden as [[Germiston]] en [[Benoni]].
|-
| [[Vereeniging]] || 100.000 || Wichtich sintrum foar stielproduksje oan 'e [[Vaalrivier]].
|-
| [[Soweto]] || 1.300.000 || Grutte [[township]] fan Jehannesburch mei in rike politike skiednis.
|}

== Befolking en talen ==
Gauteng is in smeltkroes fan kultueren. Fanwegen de wurkgelegenheid lûkt de provinsje minsken út hiel Súd-Afrika en it bûtenlân. It [[Sûlû]] is de meast sprutsen memmetaal, folge troch it [[Afrikaansk]], [[Ingelsk]] en [[Sepedi]]. De provinsje hat de heechste graad fan urbanisaasje fan it lân (97%).

== Toerisme ==
[[Ofbyld:Jacaranda City, Tshwane, Pretoria, South Africa (2418526898).jpg|thumb|260px|Pretoaria.]]
* Yn Gauteng leit by [[Sterkfontein]] de Widze fan de Minsheid, ien fan 'e wichtichste paleo-antropologyske fynplakken op 'e ierde. Hjir binne guon fan 'e âldste [[Fossyl|fossilen]] fan minskeneftigen fûn, lykas [[Mrs. Ples]] en [[Little Foot]].
* [[Soweto]] is de grutste en meast ferneamde township fan it lân. Besikers kinne dêr it eardere hûs fan [[Nelson Mandela]] besykje en it [[Apartheidsmuseum]] yn Jehannesburch.
* Pretoaria is bekend om syn parken en de tûzenen [[Jakaranda|jakarandbeammen]] dy't de stêd yn oktober pears kleurje, it [[Foartrekkermonumint]] en de botanyske tunen.
* Ien fan bekende natuerreservaten is it 210 km² grutte [[Dinokeng Game Reserve]] (dêr't &quot;de Grutte Fiif&quot; te sjen binne). 
* [[Cullinan]], flakby Pretoaria, is in pittoresk plakje dat ferneamd is om de diamantmyn dêr't de grutste diamant ea fûn is.

== Ekonomy en Ynfrastruktuer ==
Gauteng is it ekonomysk hert fan Súd-Afrika en de hiele Súdlike Afrikaanske regio (SADC). De provinsje hat in tige moderne ynfrastruktuer, wêrûnder de [[Gautrain]], in flugge treinferbining tusken Jehannesburch, Pretoaria en de lofthaven. De lofthaven OR Tambo International Airport by Jehannesburch is de drokste fan it hiele kontinint. Njonken de goudminen binne de finansjele sektor, technology en de produksje-yndustry de wichtichste ekonomyske pylders.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Gauteng|Gauteng}}
}}
{{Provinsjes fan Súd-Afrika}}
[[Kategory:Gauteng| ]]
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>7h09yath64xh3hcst6l8o07zbsior47</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224026</id>
      <parentid>1224019</parentid>
      <timestamp>2026-04-02T10:55:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Befolkingsûntwikkeling tafoege.</comment>
      <origin>1224026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7191" sha1="0zd2hs33b12gf2i0uy74f2426k21pxq" xml:space="preserve">{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme              = Gauteng
| ôfbylding          = Gauteng in South Africa.svg
| ôfbyldingstekst    =
| flagge             =
| wapen              = GP ibheji.jpg
| haadstêd           = [[Jehannesburch]]
| grutste stêd       = [[Jehannesburch]]
| folken             = swarten 84,6%&lt;br&gt;blanken 10,0%&lt;br&gt;kleurlingen 2,9%&lt;br&gt;Yndiërs 2,2%
| talen              = [[Sûlû]] 23,1%&lt;br&gt;[[Sepedi]] 12,6%&lt;br&gt;[[Ingelsk]] 9,2%&lt;br&gt;[[Afrikaansk]] 9,1%
| religy             = kristendom 76,0%&lt;br&gt;gjin 18,0%&lt;br&gt;islam 1,5%
| premier            =
| parlemint          =
| ynwennertal        = 15.099.422 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://census.statssa.gov.za/assets/documents/2022/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf Statistics South Africa]&lt;/ref&gt;
| oerflak            = 18.176 km²
| hichte             = maks. 1,913 m  
| befolkingstichtens = 831 ynw./km²
| oprjochte          = 27 april 1994
| tiidsône           = UTC+2 (SAST)
| webside            = [https://www.gauteng.gov.za/Pages/index.aspx www.gauteng.gov.za]
}}
'''Gauteng''' is wat oerflak oanbelanget de lytste, mar tagelyk de tichtstbefolke en rykste provinsje fan [[Súd-Afrika]]. De namme komt út it [[Sotho]] en betsjut &quot;plak fan goud&quot;, wat ferwiist nei de bloeiende goudyndustry dy't de regio sûnt de 19e iuw foarme hat. Hoewol't it oerflak fan 'e provinsje mar 1,5% fan Súd-Afrika útmakket, produsearret it mear as in tredde fan it Bruto Binnenlânsk Produkt fan it lân. Gauteng is likernôch like grut as de Nederlânske provinsjes   [[Fryslân]], [[Grinslân]], [[Drinte]], [[Oerisel]] en [[Gelderlân]] byinoar.

== Skiednis ==
[[Ofbyld:STANHOPE GOLD MINING CO. surface works.jpg|thumb|left|Goudkoarts yn 'e 19e iuw.]]
Gauteng waard yn 1994 foarme út it sintrale diel fan 'e eardere provinsje [[Transvaal (provinsje)|Transvaal]]. De skiednis fan 'e provinsje feroare foargoed yn 1886, doe't der goud fûn waard oan 'e [[Witwatersrand]]. Dat late ta in goudkoarts dy't fan 'e lytse delsetting [[Jehannesburch]] yn in pear desennia tiid de  grutste stêd fan Afrika besuden de [[Sahara]] makke. Ek it [[UNESCO]]-[[wrâlderfgoed]]plak Widze fan 'e Minskheid mei fossilen fan iere minskeneftigen leit yn dizze provinsje.

Yn 'e 20e iuw wie de provinsje it sintrum fan 'e striid tsjin [[apartheid]]. Yn 1960 fûn it bloedbad fan [[Sharpeville]] plak, dêr't de plysje skeat op demonstranten tsjin de paswetten. [[Nelson Mandela]] en oare [[Afrikaansk Nasjonaal Kongres|ANC]]-lieders waarden yn 1963 op in pleats yn [[Rivonia]] oanholden, wat late ta it ferneamde Rivonia-proses yn [[Pretoaria]]. Yn 1976 bried de Opstân fan [[Soweto]] út, dy't as in protest fan skoalbern tsjin it ûnderwiisbelied útein sette en yn 'e hiele wrâld oandacht luts foar de striid tsjin it rezjym. Sûnt 1994 hat de provinsje him ûntwikkele ta in multykulturele regio dêr't de oantinkens oan 'e striid, lykas it [[Apartheidsmuseum]] en it [[Unygebou]], njonken de moderne ekonomy besteane.

== Bestjoer ==
De provinsjale haadstêd is [[Jehannesburch]], mar de provinsje is ek it thús fan 'e bestjoerlike haadstêd fan Súd-Afrika: [[Pretoaria]].

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-top: 0;&quot;
|-
! Kaart fan de gemeenten !! Bestjoerlike yndieling
|-
| style=&quot;vertical-align:top; padding:10px;&quot; | [[Ofbyld:Map of Gauteng with municipalities named and districts shaded (2016).svg|300px|border|none]]
| style=&quot;vertical-align:top; padding:15px; width: 350px;&quot; |
Gauteng is ferdield yn 3 grutte metropoalgemeenten en 2 distriktsgemeenten:

*'''Metropoalen:'''
**[[Jehannesburch|City of Johannesburg]]
**[[Pretoaria|City of Tshwane]] (Pretoaria)
**[[Ekurhuleni|City of Ekurhuleni]] (East-Rand)

*'''Distrikten:'''
**[[Sedibeng (distrikt)|Sedibeng]] (haadplak: Vereeniging)
**[[West-Rand (distrikt)|West-Rand]] (haadplak: Randfontein)
|}

== Grutste plakken ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Offisjele namme !! Ynwenners (Metropoal) !! Bysûnderheden
|-
| [[Jehannesburch]] || 4.800.000 || Grutste stêd; finansjeel en ekonomysk sintrum.
|-
| [[Pretoaria]] || 2.900.000 || Bestjoerlike haadstêd fan Súd-Afrika.
|-
| [[Ekurhuleni]] || 3.400.000 || Yndustrieel gebiet mei stêden as [[Germiston]] en [[Benoni]].
|-
| [[Vereeniging]] || 100.000 || Wichtich sintrum foar stielproduksje oan 'e [[Vaalrivier]].
|-
| [[Soweto]] || 1.300.000 || Grutte [[township]] fan Jehannesburch mei in rike politike skiednis.
|}

== Befolking en talen ==
Gauteng is in smeltkroes fan kultueren. Fanwegen de wurkgelegenheid lûkt de provinsje minsken út hiel Súd-Afrika en it bûtenlân. It [[Sûlû]] is de meast sprutsen memmetaal, folge troch it [[Afrikaansk]], [[Ingelsk]] en [[Sepedi]]. De provinsje hat de heechste graad fan urbanisaasje fan it lân (97%).

=== Befolkingsûntwikkeling (1996–2022) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: auto; margin-left: 0;&quot;
|-
! style=&quot;text-align: left;&quot; | Jier
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 1996
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 2001
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 2011
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 2022
|-
! style=&quot;text-align: left;&quot; | Inwennertal
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 7.834.620
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 9.390.528
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 12.272.263
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 15.099.422
|-
! style=&quot;text-align: left;&quot; | Groei (%)
| style=&quot;text-align: center;&quot; | —
| style=&quot;text-align: center;&quot; | +19,9%
| style=&quot;text-align: center;&quot; | +30,7%
| style=&quot;text-align: center;&quot; | +23,0%
|}

== Toerisme ==
[[Ofbyld:Jacaranda City, Tshwane, Pretoria, South Africa (2418526898).jpg|thumb|260px|Pretoaria.]]
* Yn Gauteng leit by [[Sterkfontein]] de Widze fan de Minsheid, ien fan 'e wichtichste paleo-antropologyske fynplakken op 'e ierde. Hjir binne guon fan 'e âldste [[Fossyl|fossilen]] fan minskeneftigen fûn, lykas [[Mrs. Ples]] en [[Little Foot]].
* [[Soweto]] is de grutste en meast ferneamde township fan it lân. Besikers kinne dêr it eardere hûs fan [[Nelson Mandela]] besykje en it [[Apartheidsmuseum]] yn Jehannesburch.
* Pretoaria is bekend om syn parken en de tûzenen [[Jakaranda|jakarandbeammen]] dy't de stêd yn oktober pears kleurje, it [[Foartrekkermonumint]] en de botanyske tunen.
* Ien fan bekende natuerreservaten is it 210 km² grutte [[Dinokeng Game Reserve]] (dêr't &quot;de Grutte Fiif&quot; te sjen binne). 
* [[Cullinan]], flakby Pretoaria, is in pittoresk plakje dat ferneamd is om de diamantmyn dêr't de grutste diamant ea fûn is.

== Ekonomy en Ynfrastruktuer ==
Gauteng is it ekonomysk hert fan Súd-Afrika en de hiele Súdlike Afrikaanske regio (SADC). De provinsje hat in tige moderne ynfrastruktuer, wêrûnder de [[Gautrain]], in flugge treinferbining tusken Jehannesburch, Pretoaria en de lofthaven. De lofthaven OR Tambo International Airport by Jehannesburch is de drokste fan it hiele kontinint. Njonken de goudminen binne de finansjele sektor, technology en de produksje-yndustry de wichtichste ekonomyske pylders.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Gauteng|Gauteng}}
}}
{{Provinsjes fan Súd-Afrika}}
[[Kategory:Gauteng| ]]
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>0zd2hs33b12gf2i0uy74f2426k21pxq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Gauteng</title>
    <ns>14</ns>
    <id>190922</id>
    <revision>
      <id>1224020</id>
      <timestamp>2026-04-02T08:33:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|Gauteng}} [[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]&quot;</comment>
      <origin>1224020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="hljls4hskrvqm8h4dy5h95nc2iosmyt" xml:space="preserve">{{Commonscat|Gauteng}}
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>hljls4hskrvqm8h4dy5h95nc2iosmyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:1918</title>
    <ns>1</ns>
    <id>190923</id>
    <revision>
      <id>1224022</id>
      <timestamp>2026-04-02T10:26:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mysha</username>
        <id>254</id>
      </contributor>
      <comment>1918 /* Ferkiezings? */ nije seksje</comment>
      <origin>1224022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="248" sha1="cxtoycyv3ig6dw7bwivmtxp5xpm9xjb" xml:space="preserve">== Ferkiezings? ==

Binne der 3 july net ferkiezings yn Nederlân? Earste kear mei evenredige fertsjintwurdiging, en mei it earste froulike lid fan de 2e keamer? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 2 apr 2026, 12.26 (CEST)</text>
      <sha1>cxtoycyv3ig6dw7bwivmtxp5xpm9xjb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Limpopo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190924</id>
    <revision>
      <id>1224024</id>
      <timestamp>2026-04-02T10:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika | namme             = Limpopo | ôfbylding         = Limpopo in South Africa.svg | ôfbyldingstekst   = | flagge            = | wapen             = LM ibheji.jpg | haadstêd          = [[Polokwane]] | grutste stêd      = [[Polokwane]] | folken            = [[Negroïde ras|swarten]] 97,3%&lt;br&gt;[[Jeropide ras|blanken]] 2,2%&lt;br&gt;[[kleurling]]en 0,3% | talen             = [[Noard-Sotho]] 55,1%&lt;br&gt;[[Tsonga]] 17,5%&lt;br&gt;[[Venda (taal)|Venda]] 17,2%&lt;br...&quot;</comment>
      <origin>1224024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6211" sha1="fgzeruss6r7pigpslol1fhm0ga3bbmj" xml:space="preserve">{{Ynfoboks provinsje Súd-Afrika
| namme             = Limpopo
| ôfbylding         = Limpopo in South Africa.svg
| ôfbyldingstekst   =
| flagge            =
| wapen             = LM ibheji.jpg
| haadstêd          = [[Polokwane]]
| grutste stêd      = [[Polokwane]]
| folken            = [[Negroïde ras|swarten]] 97,3%&lt;br&gt;[[Jeropide ras|blanken]] 2,2%&lt;br&gt;[[kleurling]]en 0,3%
| talen             = [[Noard-Sotho]] 55,1%&lt;br&gt;[[Tsonga]] 17,5%&lt;br&gt;[[Venda (taal)|Venda]] 17,2%&lt;br&gt;[[Afrikaansk]] 2,1%
| religy            = [[kristendom]] 83,0%&lt;br&gt;gjin 12,0%&lt;br&gt;tradisjoneel 4,0%
| premier           =
| parlemint         =
| ynwennertal       = 6.572.720 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://census.statssa.gov.za/assets/documents/2022/P03014_Census_2022_Statistical_Release.pdf Statistics South Africa]&lt;/ref&gt;
| oerflak           = 125.755 km²
| befolkingstichtens = 52,3 ynw./km²
| oprjochte         = 27 april 1994
| tiidsône          = UTC+2 (SAST)
| webside           = [https://www.limpopo.gov.za/ www.limpopo.gov.za]
}}
'''Limpopo''' is de meast noardlike provinsje fan [[Súd-Afrika]] en ferneamd nei de [[Limpoporivier]], dy't de grins foarmet mei [[Botswana]], [[Simbabwe]] en [[Mozambyk]]. It is in regio mei in ryk kultureel ferline en wurdt ek wol it &quot;Eden fan Afrika&quot; neamd fanwegen de rike natuer.

== Skiednis ==
De provinsje waard yn 1994 oprjochte ûnder de namme Noardlik Transvaal. De namme feroare letter yn Noard-Provinsje en sûnt 2002 hjit it offisjeel Limpopo. It gebiet hat in tige âlde skiednis; yn 'e delling fan 'e Limpopo bloeide tusken 900 en 1300 n.Kr. it machtige Keninkryk Mapungubwe, in beskaving dy't hannel dreau mei Yndia en Súdeast-Aazje.

Yn 'e tiid fan 'e [[Apartheid]] leine yn dit gebiet ferskate saneamde [[Thúslân|thúslannen]], lykas [[Lebowa]], [[Gazankulu]] en [[Venda (thúslân)|Venda]]. Sûnt de demokratisearring yn 1994 binne dy gebieten folslein yntegrearre yn 'e provinsje.

== Bestjoer ==
De haadstêd en grutste stêd is [[Polokwane]] (foarhinne Pietersburg), dat it logistike en ekonomyske sintrum fan 'e provinsje is.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-top: 0;&quot;
|-
! Kaart fan 'e gemeenten !! Bestjoerlike yndieling
|-
| style=&quot;vertical-align:top; padding:10px;&quot; | [[Ofbyld:Map of Limpopo with municipalities named and districts shaded (2016).svg|300px|border|none]]
| style=&quot;vertical-align:top; padding:15px; width: 350px;&quot; |
Limpopo is opdield yn 5 distriktsgemeenten:

*[[Capricorn (distrikt)|Capricorn]] (haadplak: Polokwane)
*[[Mopani (distrikt)|Mopani]] (haadplak: Giyani)
*[[Vhembe (distrikt)|Vhembe]] (haadplak: Thohoyandou)
*[[Waterberg (distrikt)|Waterberg]] (haadplak: Modimolle)
*[[Sekhukhune (distrikt)|Sekhukhune]] (haadplak: Groblersdal)
|}

== Befolking en talen ==
Limpopo hat de meast homogene befolking fan Súd-Afrika; mear as 97% fan de ynwenners is swart. De provinsje is ryk oan ferskate etnyske groepen lykas de Pedi (Noard-Sotho), de Venda en de Tsonga. De taal dy't troch de measten praat wurdt is it [[Noard-Sotho]], folge troch it [[Tsonga]] en it [[Venda (taal)|Venda]]. It is ien fan 'e provinsjes dêr't tradisjonele lieders (keningen en stamhaden) noch jimmeroan in wichtige sosjale rol spylje.

== Befolkingsûntwikkeling (1996–2022) ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: auto; margin-left: 0;&quot;
|-
! style=&quot;text-align: left;&quot; | Jier
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 1996
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 2001
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 2011
| style=&quot;text-align: center; font-weight: bold;&quot; | 2022
|-
! style=&quot;text-align: left;&quot; | Inwennertal
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 4.576.133
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 4.995.462
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 5.404.868
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 6.572.720
|-
! style=&quot;text-align: left;&quot; | Groei (%)
| style=&quot;text-align: center;&quot; | —
| style=&quot;text-align: center;&quot; | +9,2%
| style=&quot;text-align: center;&quot; | +8,2%
| style=&quot;text-align: center;&quot; | +21,6%
|}
&lt;small&gt;''Boarne: Statistics South Africa (Census 1996, 2001, 2011, 2022)''&lt;/small&gt;

== Toerisme ==
[[Ofbyld:Mapungubwe, Limpopo, South Africa (20356187550).jpg|thumb|260px|Gouden Noashoarn fan Mapungubwe.]]
Toerisme is in wichtige pylder fan 'e ekonomy yn Limpopo, foaral fanwegen de natuer.

* It [[Nasjonaal Park Kruger]] leit foar in grut part yn Limpopo. It noardlike diel fan it park is ferneamd om syn grutte oantallen oaljefanten en [[baobab]]-beammen.
* Mapungubwe Hill is it plak fan it âlde keninkryk en is hjoed-de-dei in [[UNESCO]]-[[wrâlderfgoed]]plak. Dêr is yn 1932 ek de ferneamde Gouden Noashoarn fan Mapungubwe fûn.
* [[Biosfear Waterberg]] is in berchgebiet mei ferskate partikuliere wyldreservaten en in ryk ferskaat oan planten en bisten.
* Yn it 305.61 ha [[Reservaat Modjadji Cycad]] stiet in bosk mei bysûndere palmbeammen, dy't generaasjes lang troch de saneamde reinkeninginnen (Modjadji) beskerme binne. De reinkeninginnen binne de geastlik en tradisjonele lieders fan it Balobedu-folk yn 'e Limpopo-provinsje. Se wurde as libbene goadinnen beskôge en leaud wurdt dat hja de macht ha om de wolken te manipulearjen en rein te bringen foar har freonen of drûchte foar har fijannen.

== Grutste plakken ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Offisjele namme !! Afrikaanske namme !! Ynwenners !! Bysûnderheden
|-
| [[Polokwane]] || Pietersburg || 130.000 || Haadstêd en wichtichste hannelstêd.
|-
| [[Thohoyandou]] || || 70.000 || Oprjochte yn 'e jierren 1970 as de haadstêd fan it thúslân Venda (hat gjin Afrikaanske namme.
|-
| [[Tzaneen]] || || 15.000 || Sintrum foar tropyske lânbou (tee, fruit).
|-
| [[Musina]] || Messina || 43.000 || Grinsstêd mei Simbabwe; wichtich foar de hannel.
|-
| [[Phalaborwa]] || ||13.000 || Toeristyske poarte nei it Krugerpark en wichtich mynbouplak.
|}

In soad Afrikaanske plaknammen binne yn 2002 offisjeel feroare yn nammen fan lokale talen. Foarbylden binne Mokopane (foarhinne Potgietersrus), Modimolle (Nylstroom), Bela-Bela (Warmbad) en Lephalale (Ellisras).

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Limpopo}}
}}
{{Provinsjes fan Súd-Afrika}}
[[Kategory:Limpopo| ]]
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>fgzeruss6r7pigpslol1fhm0ga3bbmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Limpopo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>190925</id>
    <revision>
      <id>1224025</id>
      <timestamp>2026-04-02T10:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|Limpopo}} [[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]&quot;</comment>
      <origin>1224025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="k5em1ila75nmfk0x9ysro22yp69lu64" xml:space="preserve">{{Commonscat|Limpopo}}
[[Kategory:Provinsje fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1994]]</text>
      <sha1>k5em1ila75nmfk0x9ysro22yp69lu64</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>