Assen

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedy</sitename>
    <dbname>fywiki</dbname>
    <base>https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Wiki</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Oerlis</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Meidogger</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Meidogger oerlis</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedy</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedy oerlis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ofbyld</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ofbyld oerlis</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki oerlis</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Berjocht</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Berjocht oerlis</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulp oerlis</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategory</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategory oerlis</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Tema</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Tema oerlis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Assen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2067</id>
    <revision>
      <id>1224302</id>
      <parentid>1223072</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T20:20:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plakken */</comment>
      <origin>1224302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5245" sha1="r9z8j2mf2bskyzixrv3zvhk0dxtlv34" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd
| namme                       = Assen
| ôfbylding                   = AssenMarkt.JPG
| ôfbyldingsbreedte           =
| ôfbyldingstekst             = ''Sintrum fan Assen (2008)''
| wapen                       = [[File:Flag of Assen.svg|80px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[File:Assen wapen.svg|40px]]
| ynwennertal                 = {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Assen}} ({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}}) &lt;small&gt;(gemeente)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 83,45 km &lt;small&gt;(gemeente)&lt;/small&gt;
| befolkingstichtens          = 825 ynw. / km² &lt;small&gt;(gemeente)&lt;/small&gt;
| stêdekloft                  =
| hichte                      =
| lân                         = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{NL-DRf}}
| bestjoerlike ienheid 2      = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Flag of Assen.svg|20px|border]] Assen
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| bestjoerlike ienheid 4      = 
| namme bestjoerlike ienheid 4= 
| boargemaster                = [[Marco Out]]
| stedsyndieling              = 
| stifting                    = 
| ferkearsieren               = [[Steatsline C]],&lt;br&gt;{{Piktogram dyk Nederlân A-wei|28}}, {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|33}}, {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|371}}
| postkoade                   = 9400-9409,&lt;br&gt;9486-9489,&lt;br&gt;9492 
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = UTC +2
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|52_59_37.3_N_6_33_35_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|52° 59' N 6° 33' E}}    
| webside                     = [https://www.assen.nl Webstee fan de gemeente]
| ôfbylding2                  = 
| ôfbyldingstekst2            = 
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = Drinte
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 52
| lat_min                     = 59
| lat_sec                     = 37
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 6
| lon_min                     = 33
| lon_sec                     = 35
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Assen''' is in [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] yn, en de haadstêd fan, de [[provinsje]] [[Drinte]]. De gemeente hat {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Assen}} ynwenners ({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}}, boarne: CBS) op in oerflak fan 84 km² (dêr't 1,5 km² fan wetter is).

== Skiednis ==
Omkring 1600 waard Assen sit fan it bestjoer fan Drinte om't dêr de gebouwen fan it eardere [[Kleaster Mariakamp]] beskikber wienen. Dit hie tydlik wêze sille, mar it is nea mear feroare. Earst yn [[1807]] is Assen in selsstannich bestjoerlik gebiet wurden, en yn [[1809]] makke kening [[Loadewyk Napoleon]] Assen in [[Stedsrjocht|stêd]]. It wie doe noch allinich in bestjoerssintrum mei minder as tûzen ynwenners, mar hy hie grutte plannen mei Assen, dêr't er ek in grut stêdebouplan foar hie. Dêr is neat fan kaam, mar nei't Assen yn [[1814]] offisjeel haadstêd fan Drinte waard woeks de stêd yn de rin fan de [[19e iuw]] út ta it middelpunt fan Drinte, mei in ynwennertal fan mear as alvetûzen. Yn de [[20e iuw]] waard dy sintrumfunksje noch sterker, en wûn ek it ynwennertal fierder oan.

== Plakken ==
De haadstêd fan de gemeente is de stêd Assen, en de oare plakken binne: [[Anreep]], [[Fries (Drinte)|Fries]], [[Grêswyk]], [[De Haar]], [[Loan]], [[Rhee]], [[Seijen]], [[Seijerfean]], [[Seijerfjild]], [[Skyven]], [[Ter Aard]], [[Ubbena]] en [[Witten]]. 

Fierder hat de gemeente noch ien buorskip, [[Amelte (Assen)|Amelte]], krekt east fan de stêd. It eardere streekdoarp [[Kleasterfean]] is no in part fan de stêd Assen wurden.

== Lizzing ==
De gemeente Assen leit tusken yn it noarden [[Tynaarlo (gemeente)|Tynaarlo]], yn it easten [[Aa en Hunze]], yn it súdwesten [[Midden-Drinte]] en yn it noardwesten [[Noardenfjild]]. De [[Rykswei 28|A28]] rint fan [[Hoogeveen]] foarby de westkant fan Assen fierder nei [[Grins (stêd)|Grins]], en ek oan de westkant fan Assen moetsje de [[Drintske Haadfeart]] en it [[Noard-Willemskanaal]]. Troch de stêd rint it spoar fan Grins nei [[Swol]].

== Untwikling ynwennertal ==
* 2014 - 67.133
* 2003 - 60.735
* 1971 - 40.471
* 1951 - 26.313

&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Vanderveen Assen.jpg|''Assen hat âlde en nije arsjitektuer feriene.''
2019-03-31 Station Assen (2).jpg|''[[Stasjon Assen]] (2019)''
Drents Museum.jpg|''[[Drintsk Museum]] (2007)''
Kunst - Gouverneurstuin Assen.jpg|''Gouverneurstuin‎ (2013)''
Vaart Assen 2021.jpg|''De Vaart (2021)''
Jozefkerk-Assen.jpg|''[[Joazeftsjerke (Assen)|Joazeftsjerke]] (2005)''
&lt;/gallery&gt;


{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
{{Commonscat|Assen}}
}}

{{msg:GemeenteAssen}}
{{msg:GemeentenDrinte}}

[[Kategory:Assen| ]]
[[Kategory:Plak yn Assen]]
[[Kategory:Nederlânske provinsjehaadstêd]]
[[Kategory:Gemeente yn Drinte]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1807]]</text>
      <sha1>r9z8j2mf2bskyzixrv3zvhk0dxtlv34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>784</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10329</id>
    <revision>
      <id>1224283</id>
      <parentid>1018610</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T18:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ferstoarn */</comment>
      <origin>1224283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="509" sha1="hj57g7sa3uwjbxcglf0f59h7a64xsjs" xml:space="preserve">{{JiersideBoppe}}

{{Kalinders}}{{Kalinderjier}}
== Foarfallen ==
* novimber - De Friezen beëasten it [[Fly]] komme yn opstân tsjin it Frankyske Ryk. 
* [[Liudger]] flecht nei [[Utert (stêd)|Utert]].
* De [[Friezen]] stypje [[Widukind]] yn syn striid tsjin [[Karel de Grutte]] en stjoere him fersterking.

==Berne==

==Ferstoarn==
* [[14 novimber]] - [[Alberik I]], biskop fan Utert. 

{{JiersideUnder}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat}}
}}
[[Kategory:784| ]]
[[Kategory:8e iuw]]</text>
      <sha1>hj57g7sa3uwjbxcglf0f59h7a64xsjs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fryske Rie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10588</id>
    <revision>
      <id>1224295</id>
      <parentid>1157805</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T20:12:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skiednis */</comment>
      <origin>1224295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11951" sha1="d135vduu5po1g7jzplqliz2tfb0dl95" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Friesenbeflaggung.jpg|thumb|''De Fryske flaggen op it Ynterfryske Kongres by Leck yn 2006. Flnr: Noardfryske flagge, Eastfryske flagge, Westfryske flagge''.]]
De '''Fryske Rie''' is in oerkoepeljende organisaasje dy't de mienskiplike Fryske belangen fertsjintwurdiget. De organisaasje is gearstald út trije regionale rieden (seksjes) en ien sintraal orgaan dy't statutêr as '''Ynterfryske Rie''' ynskreaun stiet. It inisjatyf ta de oprjochting is yn de earste helte fan de 20e iuw nommen troch minsken út Westerlauwersk-, East- en Noard-Fryslân. De hjoeddeistige Fryske Rie is offisjeel yn [[1956]] oprjochte.

De hjoeddeiske Fryske Rie moat net betize wurde mei de Fryske Rie, fan 1941 oant 1944 ûnderdiel fan de nasjonaalsosjalistyske [[Stichting Saxo-Frisia]], ûnder lieding fan [[Douwe Kiestra]].

== Skiednis ==
[[Ofbyld:Briefmarke 50 Jahre Friesenrat.jpg|thumb|''Dútske postsegel út 2006 by it 50 jierrich bestean fan de Fryske Rie.'']]
De kronykskriuwer [[Peter Sax]] skreau yn de 17e iuw dat de Friezen in algemiene taal hawwe en dat se sadwaande ek mei-inoar ien folk binne. [[Montanus Hettema|Montanus de Haan Hettema]] reizge yn de 19e iuw fan Westerlauwersk Fryslân nei Sealterlân en Noard-Fryslân en joech Fryske, Hilgelanner en Noard-Fryske rymkes dy't er ûnderweis optekene hie, út. Heinrich Ehrentraut fan [[Aldenburch]] joech om 1850 hinne in tydskrift út oer de Fryske taal en skiednis fan de Fryslannen. It Frysk Genoatskip yn Ljouwert beneamde yn de 19e iuw al leden út East- en Noard-Fryslân wei. Om 1900 hinne waarden de kontakten tusken de Fryslannen sterker. Dy ynteresse kaam foaral út de taalkundige hoeke, de iere [[Frisistyk|Frisisten]]. Nammen yn dat ferbân binne [[Pieter de Clercq]], [[Jan Jelles Hof]] en [[Nann Peter Mungard|Nann Mungard]]. 

Mear kontakt late ta de rop út East-Fryslân wei om in jierliks treffen fan fertsjintwurdigers fan de trije Fryske gebieten. [[Douwe Kalma]], [[Eeltsje Boates Folkertsma|Eeltsje Folkertsma]] en de feriening 'De Upstalbeam' (oprjochte yn 1924) sprieken har dêr ek foar út. En sa waard it earste Grutfryske Kongres yn 1925 yn [[Jever]] organisearre mei fertsjintwurdigers út de trije Fryslannen, [[Grinslân]], [[Lân Woersten|Woersten]], [[Bûtjadingen]] en [[Jeverlân]]. Dat wie de grûnslach foar mear mienskiplike gearkomsten en de oprjochting fan de Great-Fryske Rie. By it Grutfryske Kongres yn [[Hüsem]] yn 1930 waard de Great-Fryske Rie oprjochte. It doel fan de Rie wie om de ûnderlinge bân yn de tiid tusken de kongressen te hoedzjen en te noedzjen. 

Yn de [[Twadde Wrâldkriich]] hawwe der gjin Ynterfryske gearkomsten west. De nasjonaalsosjalisten seagen mei erchtinken nei de Great-Fryske Rie. It Grutfrysk Kongres fan 1937 yn [[Medemblik (stêd)|Memlik]] koe ek hast net fierder fan Dútslân ôf holden wurde.

Troch respektearre bestriders fan it Hitler-bewâld waard nei 1945 de tried wer oppakt. Dat late yn 1952 ta in Grutfrysk Kongres yn Hüsem en yn 1955 yn [[Auwerk (stêd)|Auwerk]]. Dêr is it [[Frysk manifest]] oannommen, in nije grûnslach foar de Fryske kontakten nei de oarloch. Dy waarden doe ek yn it ramt fan de Europeeske ienheid sjoen. In jier letter, yn [[1956]], waard de Fryske Rie offisjeel yn it East-Fryske [[Lier (stêd)|Lear]] oprjochte. Under tafersjoch fan de Fryske Ried waard yn [[1973]] de dichtbondel ''&quot;Friesische Gedichte&quot;'' publisearre. Yn 1998 waard as koepel de feriening ''Ynterfryske Rie'' oprjochte om foar de trije rieden/seksjes fan de Fryske Rie yn de ûnderskate Fryslannen op te treden. Yn dat fermidden waard yn 2006 in nije Ynterfryske Ferklearring fêststeld. Yn [[2006]] joech de Dútske Post (Deutsche Post) in postsegel út foar it 50-jierrich bestean fan de Rie.&lt;ref&gt;Artikel fan Jetze Dykstra yn de Swingel 33; ''Skiednis fan de Fryske Rie yn it koart''&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

== Organisaasje ==
De Fryske Rie hat trije regionale seksjes of rieden. Elk fan de trije regionale seksjes hat in eigen bestjoer. It gearwurkjend en oerkoepeljend bestjoer fan dy trije seksjes hat de namme ''Ynterfryske Rie'' en is statutêr as feriening ynskreaun yn it plak [[Lier (stêd)|Lear]]. It foarsitterskip wikselet alle trije jier en by elke termyn mei in oare seksje de foarsitter fan de Ynterfryske Rie leverje. Fan 2012 oant en mei 2015 hat Noard-Fryslân it foarsitterskip, de Seksje East hat it foarsitterskip yn 2015-2018, en de Seksje West yn 2018-2021. Tradisjoneel wurdt it nije bestjoer fan de Ynterfryske Rie by in Ynterfrysk Kongres fêststeld.

=== Ynterfryske Rie ===
Neffens it karbrief fan de Ynterfryske Rie hat de feriening it neikommende doel:&lt;ref&gt;Ynterfryske Rie: [http://www.interfriesischerrat.de/index.php/fry/satzung-4 Satzung des Interfriesischen Rates] - frij oerset nei it Frysk&lt;/ref&gt;

„''(1) De feriening hat ta doel: (a.) de Fryske kultuer te bewarjen, te stypjen, sichtber te meitsjen en dêrta mienskiplike oansetten te meitsjen; (b.) de útwikseling fan kunde en ûnderfining tusken de trije Fryslannen byhâlde en fersterkje; (c.) mienskiplike inisjativen fan de West-, Noard- en East-Friezen te stypjen en te koördinearjen; (d.) it fersterkjen, ûnderhâlden en stypjen fan kontakten mei Europeeske ynstellings, Friezen om utens en oare etnyske minderheden. (2) De feriening stribbet inkeld direkte mienskiplike doelen nei. De finansjele opbringst sil net as winst ferdield wurde.''“

Sûnt [[2012|2022]] bestiet it bestjoer fan de Ynterfryske Rie út:
* Jan Dijkstra (West);
* Saapke Miedema (sekretaris en burohâlder, West);
* Froukje de Jong-Krap (sekretaris ynter-Fryske saken, West;
* Ilse Johanna Christiansen (foarsitter, Noard);
* Gudrun Fuchs (Noard);
* Arno Ulrichs (East);
* Dieter Baumann  (East).

=== Seksjes ===
De trije regionale seksjes binne opdield yn:

[[Ofbyld:Frisian flag.svg|20px]]'''Seksje West''':
* '''Namme:''' Fryske Rie
* '''Mêd:''' Provinsje [[Fryslân]] yn [[Nederlân]].
* '''Fêstige yn:''' [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] (Fryske Akademy)
* '''Foarsitter:''' Jan Dijkstra
* '''Sekretaris/ponghâlder:''' Saapke Miedema
* It bestjoer fan de Seksje West bestiet út fertsjintwurdigers fan de [[Fryske Beweging]], [[Fryske Akademy]], [[Fryske Kultuerried]], túnbou-organisaasjes, ûnderwiis, [[Frysk Genoatskip]], [[It Fryske Gea]] en de Fryske gemeenten. De Seksje West fan de Fryske Rie is oansluten by de [[Ried fan de Fryske Beweging]]. 

[[Ofbyld:Flag of East Frisia.svg|20px]]'''Seksje East''':
* '''Namme:''' Fräiske Räid ([[Sealtersk]]), Freeske Raad ([[Nederdútsk]])
* '''Mêd:''' [[East-Fryslân]] ([[Eastfryslân]], [[Sealterlân]], [[Jeverlân]], [[Fryske Wede]], [[Bûtjadingen]], [[Lân Woersten]])
* '''Fêstige yn:''' [[Auwerk (stêd)|Auwerk]]
* '''Foarsitter:''' Arno Ulrichs
* '''Sekretaris:''' fakatuere
* It bestjoer fan de Seksje East bestiet út fertsjintwurdigers fan it [[Friesisches Forum]], Friesische Klootschießerverband, Jeverländischer Altertums- und Heimatverein, Landesstube Alten Landes Wursten, Oldenburgische Landschaft, Ostfriesische Landjugend, Ostfriesischen Landfrauen, Ostfriesische Landschaft, Rüstringer Heimatbund, en it [[Sealtersk Bûn]].

[[Ofbyld:Nordfriesischeflagge.svg|20px]]'''Seksje Noard''':
* '''Namme:''' Frasche Rädj ([[Noardfrysk]])
* '''Mêd:''' [[Noard-Fryslân]] en [[Helgolân]]
* '''Fêstige yn:''' Bredstedt/Bräist
* '''Foarsitter:''' Ilse Christiansen
* '''Sekretaris:''' Frank Nickelsen
* It bestjoer fan de Seksje Noard bestiet út fertsjintwurdigers fan de [[Friisk Foriining]], [[Hilgelân|Gemeinde Helgoland]], [[Heimatbund Landschaft Eiderstedt]], [[Feriening fan it Noardfrysk Ynstitút|Verein Nordfriesisches Institut]] en de [[Öömrang Ferian]].

== Wurk ==
Om de trije jier wurdt yn ien fan de trije Fryslannen in Ynterfrysk Kongres holden. By it Ynterfrysk Kongres wurdt it foarsitterskip oerdroegen fan de iene nei de oare seksje. It Ynterfrysk Kongres kin sjoen wurde as wichtichste moeting en as ynspiraasjetrefpunt foar it hanneljen yn de praktyk. In oar evenemint dat sûnt 1956 om de trije jier holden wurdt is it [[Friezendroapen]] op it [[Hilgelân]]. Fierders wurde der geregeld, faak jierliks, moetings organisearre fan berops- en studintegroepen. De bekendste binne de boeremoetings sûnt 1959, de frouljusmoetings, bestjoerdersmoetings en studintemoetings. 

De Fryske Rie is fertsjintwurdiger yn de ''Kommisje foar it Fryske folk'' yn it dielsteatparlemint fan [[Sleeswyk-Holstein]].&lt;ref&gt;Webside fan it parlemint fan Sleeswyk Holstein: [http://www.landtag.ltsh.de/parlament/minderheitenpolitik/gremium-friesen.html Gremium für Fragen der friesischen Volksgruppe im Lande Schleswig-Holstein]&lt;/ref&gt; Yn Westerlauwersk Fryslân is de Fryske Rie fertsjintwurdige yn it [[Europeesk Buro foar Lytse Talen]] en yn de [[Ried fan de Fryske Beweging]].&lt;ref&gt;Webside fan it Europeesk Buro foar Lytse Talen: [http://www.eblt.nl/lidorganisaasjes/ List fan lidorganisaasjes]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Webside fan de Ried fan de Fryske Beweging: [http://fryskebeweging.nl/fryske-beweging/oansletten-organisaasjes/ Oansletten organisaasjes]&lt;/ref&gt;

== Flagge ==
[[Ofbyld:Ynterfryske Flagge-2009-fryske rie.PNG|thumb|right|''Flagge fan de Ynterfryske Rie.'']]
Sûnt begjin 2007 wie de Ynterfryske Rie dwaande mei in Ynterfryske flagge, yn gearwurking mei de Fryske Rie foar Heraldyk, dy flagge waard yn juny 2009 oannommen troch de Ynterfryske Rie. Tagelyk kaam der in fersyk fan de [[Groep fan Auwerk]] yn 2007, dy dat jier sels noch mei in foarstel foar in Ynterfryske flagge kaam. 

De mienskiplike Fryske flagge hat neffens de Ynterfryske Rie de neikommende betsjutting&lt;ref&gt;[http://www.interfriesischerrat.de/index.php/fry/interfriesische-flagge-2 Mienskiplike Fryske flagge] op de webside fan de Ynterfryske Rie&lt;/ref&gt;:
* It is in ring gearstald út de trije flaggen fan de Fryslannen op Europablauwe eftergrûn. De eftergrûn is it blau fan de Europaflagge. De Friezen binne oertsjûge Europeanen, wat hja al ta utering brochten yn it Frysk Manifest dat op 28 augustus 1955 by it sechste Frysk kongres yn Auwerk fêstlein waard. De Friezen wiene by de earsten dy’t de Europeeske gedachte foarm jûn ha, doe’t hja yn 1955 festleine: “De tiid ferget greater forbannen. De trije Fryslannen sizze fan herten ja op alle stribjen, dat ta de ienheit fan [[Jeropa]] liede kin.” Dizze Europeeske ynset fan de Friezen wurdt ta utering brocht troch de dominante eftergrûnkleur “Europablau” yn de flagge.
* De besteande flaggen fan de trije Fryslannen (Noard-, East- en Westerlauwersk Fryslân) binne neffens geografyske lizzing oanjûn yn in sirkel, dus de pompeblêden linksûnder, East-Fryslan rjochts ûnder en Noard-Fryslân boppe. De sirkel symbolisearret alle Friezen, dy’t mei-inoar ferbûn binne. De sirkel stiet foar ienheid, sûnder ein. De trije sektoaren mei de trije flaggen reitsje elkoar en jouwe bliken fan it gefoel fan ienheid nettsjinsteande de besteande opdieling-yn-trijen fan de Friezen. De ferskillen tusken de trije sektoaren steane foar it ferskaat fan de Friezen yn ienheid en ienriedigens.

== Sjoch ek ==
*[[Frysk manifest]]
*[[List fan kongressen fan de Fryske Rie]]

== Literatuer ==
* Steensen, Hemminga, van Lengen: ''De Fryslannen'', Afûk 2008, ISBN 978-90-6273-773-4

== Keppeling om utens ==
* [http://www.interfriesischerrat.de Offisjele hiemside fan de Ynterfryske Rie]
* [http://www.friesenrat.de Fryske Rie seksje noard]
* [http://www.fryskerie.nl Fryske Rie seksje west]
* [http://interfriesischerrat.de/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=13&amp;Itemid=29 Fryske Rie seksje east]

{{boarnen|boarnefernijing=
* {{EvhhF|Fryske Ried}}
* [http://saterland.hyves.nl/blog/19599331/64_WIR_FRIESEN_Redevoering_Jan_Piebenga_Fryke_Congress_Aurich_1955/CPEa/?pageid=1EOUBZMZ210K88O Wy Friezen, redefiering troch Jan Piebenga op it Fryske Kongres yn Auwerk, 1955]
&lt;references/&gt;
}}

{{Topside}}

[[Kategory:Fryske Beweging]]
[[Kategory:Frysk]]
[[Kategory:Fryske organisaasje]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1956]]</text>
      <sha1>d135vduu5po1g7jzplqliz2tfb0dl95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emden</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15336</id>
    <revision>
      <id>1224296</id>
      <parentid>1223738</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T20:14:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wetter */</comment>
      <origin>1224296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35993" sha1="9aj5nrdyvuki23q49ue3upvx4mo0c6x" xml:space="preserve">{{Ynfoboks gemeente Dútslân
| namme                       = Emden
| ôfbylding                   = Emden city hall.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 270px
| ôfbyldingstekst             = Emder Stedshûs
| wapen                       = [[Ofbyld:Flagge_Emden.svg|100px|border]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Ofbyld:DEU_Emden_COA.svg|60px]]
| ynwennertal                 = {{Statistyk gemeente Nedersaksen ynwenners|Emden}} &lt;small&gt;({{Statistyk gemeente Nedersaksen ynwenners|TXT=Year}})&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/default.asp https://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/]&lt;/ref&gt;
| oerflak                     = 112,33 km&amp;sup2;
| befolkingstichtens          = 450 km&amp;sup2;
| stêdekloft                  = 
| hichte                      = 1 m. boppe seenivo
| lân                         = {{Flagge DE}} [[Dútslân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{Flagge DE NDS}} [[Nedersaksen]]
| bestjoerlike ienheid 2      = Regio
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Flag_of_East_Frisia.svg|20px|border]] [[East-Fryslân]]
| soart gemeente              = 
| gemeenteyndieling           = 20 stedsdielen
| adres                       = Frickensteinplatz 2 26721 Emden
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|53_22_1_N_7_12_22_E_type:city_zoom:12_region:DE|53° 22' N, 7° 12' E&lt;/small&gt;}}
| Kfz                         = EMD
| Gemeindeschlüssel           = 03 4 02 000
| postkoade                   = 26721, 26723, 26725
| netnûmer                    = 04921, 04927
| stifting                    = 
| ferkearsieren               = {{Piktogram dyk Dútslân A-wei|31}} {{Piktogram dyk Dútslân B-wei|210}}&lt;br&gt;Spoar fan Rheine nei Norddeich-Mole
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = [[UTC]] +2
| webside                     = [http://www.emden.de www.emden.de]
| ôfbylding2                  = Emden_2023.jpg
| ôfbyldingstekst2            = Loftfoto (2023)
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = East-Fryslân
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 53
| lat_min                     = 22
| lat_sec                     = 1
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 7
| lon_min                     = 12
| lon_sec                     = 22
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Emden''' is mei {{Statistyk gemeente Nedersaksen ynwenners|Emden}} ynwenners ({{Statistyk gemeente Nedersaksen ynwenners|TXT=Year}}) de grutste stêd fan [[Eastfryslân]] en de lytste ''Kreisfreie Stadt'' fan de dielsteat [[Nedersaksen]]. De meast westlike havenstêd fan [[Dútslân]] leit oan de mûning fan de [[Iems]], oan de noardlike igge fan de [[Doalert]]. 

De stêd is om it jier 800 ûntstien as Frysk hannelsplak mei in seehaven dy't yn de skiednis fan Emden altyd in grutte rol spile hat. Yn de tweintichste iuw waard de basis lein foar in [[haven fan Emden|moderne seehaven]] mei ferskillende yndustriële ûndernimmingen. As ekonomysk sintrum en de iennichste ''Kreisfreie Stadt'' fan Eastfryslân hat Emden in sintrumrol op it mêd fan wurk en ûnderwiis en ferdivedaasje. Sûnt 1973 hat Emden in hegeskoalle binnen syn stedsgrinzen.

Yn it jier 1530 waarden 300 folwoeksenen yn de Grutte Tsjerke dope troch [[Melchior Hoffman]]. Dat foarfal kin sjoen wurde as it begjin fan de dopersbeweging yn it noardwesten fan Dútslân en de Nederlannen. Yn de tiid fan de [[Reformaasje]] teagen grutte groepen religieuze flechtlingen út de Nederlannen op de stêd oan, dy't opfongen waarden yn de Grutte Tsjerke. Yn 1660 stifte harren neiteam út tankberens de Nije Tsjerke of ''Neue Kirche'', eastlik fan de Grutte Tsjerke, en neamden dy tsjerke „moederkerk“ of „Mutterkirche“. Yn 1571 waard de earste Synoade fan de Nederlânsk Grifformearde Tsjerke yn Emden holden. Troch syn betsjuttende rol yn de tiid fan Reformaasje krige Emden yn desimber 2013 fan de Mienskip fan Protestantske Tsjerken yn Europa as earste stêd op it Europeeske kontinint de titel „Europeeske Stêd fan de Reformaasje“.&lt;ref&gt;[http://www.landeskirche-hannovers.de/evlka-de/presse-und-medien/frontnews/2014/01/19 ''Emden als europäische Reformationsstadt ausgezeichnet'']. sjoen op 21 jannewaris 2014.&lt;/ref&gt; 

== Geografy ==
[[Ofbyld:Dollart.png|thumb|left|180px|Iems en Doalert.]]
Emden leit yn it westen fan de regio [[East-Fryslân]], yn de [[Dútslân|Dútske]] dielsteat [[Nedersaksen]]. It is de meast westlike havenstêd fan Dútslân en by de ''Knock'', wat it meast westlik punt fan Emden is, leit it meast súdwestlike punt fan it East-Fryske skiereilân.

De stêd leit sa likernôch 25 kilometer noardwestlik fan [[Lier (stêd)|Lier]], en sa'n 25 kilometer súdwestlik fan [[Auwerk (stêd)|Auwerk]]. Oare gruttere stêden yn de omkriten binne [[Aldenburch]] (goed 70 kilometer eastlik) en [[Bremen (stêd)|Bremen]] (goed 110 kilometer eastsúdeastlik). De stêd [[Grins (stêd)|Grins]] leit goed 50 kilometer westsúdwestlik fan Lier, mar mei de trein of mei de auto is de ôfstân in stik langer omdat men om de Doalert hinne moat. De stêd Wilhelmshaven leit sa'n 60 kilometer eastnoardeastlik.

It stedsgebiet leit krekt boppe seenivo. De heechste punten fan it stedsgebiet binne in terp út de midsiuwen (7,5 meter boppe seenivo) en in ôffalberch (15 meter boppe seenivo).

=== Wetter ===
De stêd leit oan 'e mûning fan de [[Iems]] dy't súdlik fan de stêd troch de [[Doalert]] streamt. De haven fan Emden leit 38 seemilen fan it plak dêr't de Iems by [[Boarkum]] oergiet yn de [[Noardsee]]. De stêd, wêrfan't it grutste part noch mar krekt boppe seenivo leit, wurdt troch de Iemsdyk beskerme tsjin ynfloeden fan de see. Ferskillende mei de hân ôfgroeven wetters lykas de havens en kanalen en sluzen wurde mei de natuerlike streamen dy't ornaris oanjûn binne mei '-djip' (''Tief'') brûkt foar ôffier fan wetter. By it plak [[Pewsum]] is in gemaal dat ûnder oaren brûkt wurdt foar de ôffier fan wetter út it Emder stedsgebiet.&lt;ref&gt;[http://www.entwaesserungsverband-emden.de/ entwaesserungsverband-emden.de] webside oer it gemaal dat û.o. foar Emden ferantwurdlik is&lt;/ref&gt;
[[Ofbyld:Stadsgracht Emden.jpg|thumb|left|Stedsgrêft.]]
Binnen de stedsgrinzen is Emden ek ryk oan wetter. 770 hektare wetter leit der binnen de stedsgrinzen, wat 6,85 persint fan it totale stedsgebiet beslacht. In grut part fan it wetteroerflak leit yn it havengebiet, in oar substansjeel oanpart hawwe de grêften en kanalen dy't mei-inoar sa'n 150 kilometer lang binne. In diel fan de grêften en kanalen binne fanâlds natuerlike streamen dy't letter kanalisearre binne, in oar diel is útgroeven. Yn de 17e iuw waard de stedsgrêft oanlein mei in ierden wâl dy't de stêd tsjin frjemde troepen beskermje moast. Dêrneist binne der noch kanalen groeven foar de skipfeart lykas it ''Treckfahrtstief'', it ''Ems-Seitenkanal'' en it [[Iems-Jade-Kanaal]]. Boppedat binne der noch twa marren, de Uphuzer Mar en de Bansmar, dy't ûnderdiel binne fan it stedsgebiet. Alle marren binne mei kanalen ferbûn mei de haven en oare wetterwegen yn de regio. It ''Hinter Tief'' en it ''Larrelter Tief'' ferbine de stêd mei oare kanalen yn it noarden en westen en binne úteinlik ek ferbûn mei de wetterkrite fan de [[Krummhörn]], it ''Fehntjer Tief'' en Iems-Jade-Kanaal ferbine de stêd mei oare kanalen eastlik fan de stêd. Troch it Iems-Jade-Kanaal en oare streamen en kanalen kin men mei de boat ek nei [[Aldenburch]] en de [[Wezer]] ta komme. Yn de haven fan Emden binne twa seesluzen.

=== Stedsdielen ===
[[Ofbyld:Emden Stadtteile.svg|thumb|300px|Stedsdielen fan Emden.]]
Emden hat 26 stedsdielen. Yn de statistiken wurde se net altiten separaat neamd, de ferskillende stedsdielen wurde dan as ien bestjoerlik stedsgebiet presintearre. It stedsgebiet fan noard nei súd is maksimaal 7,7 kilometer lang, fan west nei east strekt it stedsgebiet him maksimaal oer 20,4 kilometer út.

By lokale weryndielingen yn 1928, 1945 en 1972 is it stedsgebiet groeid omdat buorgemeenten ûnderdiel waarden fan de ''Kreisfreie Stadt''. Benammen troch de lêste bestjoerlike weryndieling fan 1972 is it stedsgebiet aardich grutter wurden. De neikommende doarpen/gemeenten binne yn de 20e iuw ûnderdiel wurden fan de stêd Emden:
* 1928: Borssum, Hilmarsum
* 1945/46: Larrelt, Uphusen/Marienwehr, Harsweg
* 1972: Wybelsum, Logumer Vorwerk, Twixlum, Petkum, Widdelswehr/Jarßum

It sintrum fan de stêd kin yn de neikommende wiken ferdield wurde: Altstadt, Behördenviertel, Bentinkshof, Boltentor, Groß-Faldern en Klein-Faldern. Neffens statistiken fan de stêd Emden binne de trije grutste stedsdielen it sintrum (sa’n 8700 ynwenners), Barenburg (sa’n 7000 ynwenners) en Borssum/Hilmarsum (sa’n 6100 ynwenners).

It sintrum fan Emden is yn ferliking ta oare Dútske stêden fan deselde grutte of noch grutter frij ticht befolke. Dat hat foar it neist te krijen mei de bestimmingsplannen foar it wer opbouwen fan de stêd, dy’t yn ‘e oarloch swier troffen wie troch bombardeminten. In protte bouwurken yn it sintrum waarden fanâlds brûkt foar kommersjele doelen. Yn de bestimmingsplannen foar it wer opbouwen fan de stêd kaam dêr yn in hiel soad gefallen inkeld wenromte foar yn ‘t plak. It súdlike diel fan it sintrum kin mei syn lytsere oerslachhavens en werven as ûnderdiel fan it havengebiet sjoen wurde.
De haven fan Emden is ûnderdiel fan ferskillende stedsdielen lykas Transvaal, Borssum, Friesland en it sintrum.

=== Klimaat ===
Emden leit yn in matige klimaatsône dat beynfloede wurdt troch de Noardsee. Binnen de matige sône heart Emden by it ''Klimabezirk Niedersächsisches Flachland Nordsee-Küste''. Yn de simmer binne de temperatueren oerdeis leger as yn it binnenlân, yn de winter binne de temperatueren meastal heger. Simmerdeis is der relatyf mear delslach as yn 'e winter.

Neffens de [[klimaatklassifikaasje fan Köppen]] leit Emden yn in gebiet mei de yndieling ''Cfb.'' (tuskenbeiden seeklimaat).&lt;ref&gt;[http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/ Wrâldkaart mei aktualisearre gegevens út de klimaatklassifikaasje fan Köppen]&lt;/ref&gt; 

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;width:100%;border:0px;text-align:center;line-height:120%;&quot;
! style=&quot;background: #99CCCC; color: #000080&quot; height=&quot;17&quot; | Moanne
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Jan
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Feb
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Maart
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Apr
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Maaie
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Jun
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Jul
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Aug
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Sep
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Okt
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Nov
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Des
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Trochsneed jier
|-
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Temperatuer (°C)
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 1,3
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 1,5
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 4,1
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 7,3
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 11,8
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 14,9
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 16,4
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 16,3
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 13,7
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 10
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 5,6
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 2,6
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | &lt;center&gt;'''8,8'''&lt;/center&gt;
|-
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; height=&quot;16;&quot; | Rein (mm)
| style=&quot;background: #FFFFFF; color: black;&quot; | 67,1
| style=&quot;background: #FFFFFF; color: black;&quot; | 45,5
| style=&quot;background: #FFFFFF; color: black;&quot; | 62,3
| style=&quot;background: #FFFFFF; color: black;&quot; | 48,6
| style=&quot;background: #FFFFFF; color: black;&quot; | 60,2
| style=&quot;background: #FFFFFF; color: black;&quot; | 70,5
| style=&quot;background: #FFFFFF; color: black;&quot; | 82,1
| style=&quot;background: #FFFFFF; color: black;&quot; | 72,8
| style=&quot;background: #FFFFFF; color: black;&quot; | 66,6
| style=&quot;background: #FFFFFF; color: black;&quot; | 72,8
| style=&quot;background: #FFFFFF; color: black;&quot; | 83
| style=&quot;background: #FFFFFF; color: black;&quot; | 73,5
| style=&quot;background: #FFFFFF; color: black;&quot; | &lt;center&gt;'''805'''&lt;/center&gt;
|-
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Sinne (oeren)
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 1,32
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 2,57
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 3,61
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 5,36
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 6,77
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 6,6
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 6,26
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 6,35
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 4,73
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 3,09
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 1,9
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | 1,03
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | &lt;center&gt;'''4,1'''&lt;/center&gt;
|-
|}

== Skiednis ==
[[Ofbyld:Emden by Braun Hogenberg (middle size) (110200963).jpg|thumb|Emden om 1575 hinne.]]
Om it jier 800 hinne begjint de skiednis fan Emden mei hannelsdelsetting oan de [[Iems]]. De stêd wie yn it earstoan net mear as in stikmannich huzen op in terp, doe hiet it plak noch fan Amuthon. Yn de [[midsiuwen]] groeide it plakje stadich, en waard ek wol Embda, Emda en Embden neamd. Emden wie yn de [[13e iuw]] ûnderdiel fan it Fryske goa mei de namme [[Emsigerlân]]. Yn [[1252]] waard Eemsgo ferkocht oan de biskop fan [[Münster]], mar dy hie yn werklikheid net safolle te sizzen oer de stêd en Emden wie frijwat ûnôfhinklik ûnder it bewâld fan de famylje Abdena. Emden (en oare frijwat ûnôfhinklike stêden yn de omkriten) waarden ek wol boererepubliken neamd. De haadlingefamylje de Cirksenas ferovere de stêd yn 1433 mei help fan de Hânze. Emden wie fan 1464 ôf it plak dêr't Greve [[Ulrich I]] wei regearre. 

Yn de [[16e iuw]] spile Emden in bysûndere rol yn de [[Reformaasje]]. Eastfryslân wie gjin ûnderdiel fan 'e Spaanske Nederlannen en dêrom teagen tûzenen kalvinistyske flechtlingen út Nederlân nei de stêd ta. Dy flechtlingen bouden bûten de Spaanske Nederlannen oan it fûnemint fan in nije tsjerke: De [[Synoade fan Emden]] yn 1571 waard de grûnslach foar it protestânske tsjerke-organisaasje yn de Nederlannnen. Troch de ynfloed fan al dy flechtlingen ûntstie der in sterke boargerlike middenklasse yn de stêd, dy't it ekonomyske en politike libben behearske. 

Om 1590 koene it stedsbestjoer en greve [[Edzard II]] fan East-Fryslân it net lykfine. De greve wie fan betinken dat de stêd tefolle op himsels stie en mear ûnderhearrich wêze moast oan [[East-Fryslân]]. De greve fan East-Fryslân wie Lutersk wylst it meastepart fan de stêd kalvinistysk wie. Yn 1595 waard de saneamde '''Emder Revolúsje''' útfierd, wêrby’t de boargers fan Emden it foech fan de greve fan East-Fryslân (út it hûs Cirksena) sterk beheinden. Dêrmei krige Emden in foarm fan stedsfrijheid dy't oant 1744 yn stân holden waard. It [[Nederlânsk]] wie yn dy tiid de fiertaal yn 'e haven en by it boargerlike bestjoer. Op [[26 maaie]] [[1744]] stjert de lêste prins fan East-Fryslân. Op dy dei waard [[East-Fryslân]] mei Emden anneksearre troch [[Prusen]].

Yn 1751 waard troch Frederik II fan Prusen de ''Emder Eastaziatyske Hannelskompanjy'' oprjochte. De earste tochten nei Sina wienen in súkses en de meibrochte produkten waarden yn Emden mei grutte winst ferkocht. Mei it útein setten fan de [[Sânjierrige Kriich]] wie it dien mei it súkses. De direkteur naaide út nei it neutrale [[Delfsyl]], twa skippen waarden yn 'e haven ôftuge, en it fjirde skip fan de kompanjy kaam yn de Ingelske haven Plymouth telâne. Nei de Sânjierrige Kriich waard de hannelskompanjy yn 1765 troch Frederik II fan Prusen opheft. Ekonomysk buorke de stêd ûnder Frederik II stadichoan in lyts bytsje foarút.

Yn [[1806]] waard Emden in Nederlânske stêd nei it tafoegjen fan East-Fryslân oan it [[Keninkryk Hollân]]. Yn [[1810]] waard it hiele Keninkryk Hollân troch [[Frankryk]] ferovere en Emden waard de haadsted fan it departemint ''Ems Oriental''. Yn 1813 waard de sted ferovere troch it leger fan Prusen. Nei't de Frânsen by de [[Slach by Waterloo]] ferslein waarden yn [[1815]] kaam Emden by it Keninkryk Hannover, en yn [[1866]] wer by Prusen. Mei de stifting fan it [[Dútske Keizerryk]] yn 1871 bliuwe Emden en de rest fan Eastfryslân ûnderdiel fan Prusen. Yn 1885 wurdt de stêd Emden loskeppele fan it ''Kreis Emden'' en krijt dêrtroch de status fan ''Kreisfreie Stadt''.
[[Ofbyld:Flug Emden 2010 064.JPG|thumb|left|Autohaven fan Volkswagen.]]
Op [[septimber]] [[1944]] waard Emden, dat in wichtige haven- en yndustrystêd fan belang wie foar it Dútske leger, slim bombardearre troch sa'n 800 Amerikaanske fleanmasinen. Hast 80% fan de stêd wie skansearre, ek de histoaryske binnenstêd. 370 minsken stoaren by de bombardeminten.

Nei de [[Twadde Wrâldkriich]] waard Emden op 'e nij in yndustry- en havenstêd. It wer opbouwen fan de skeinde stêd wie oan it begjin fan de sechtiger jierren fierhinne klear, mei de iepening fan it nije riedshûs yn 1962 kaam der offisjeel in ein oan. &lt;ref&gt;Arbeitskreis Bunkermuseum: [http://www.bunkermuseum.de/ Örtliches Museum zur Zeit 1933-1945 in Emden]&lt;/ref&gt; Om’t de huzen noch net allegear klear wienen wennen der oan it begjin fan de sechtiger jierren noch hieltyd minsken yn barakkekampen. Wylst de stêd hurd troffen wie troch it oarlochsgeweld kamen der dochs flechtlingen út de eardere Dútske gebieten yn it easten dy’t Dútslân yn 1945 ôfstean moast oan oare lannen. Nei oantrunen fan it [[Alliearden|Alliearde]] militêre bestjoer waarden Larrelt, Uphusen en Harsweg bestjoerlik ûnderdiel fan de stêd Emden.

Yn de fyftiger jierren waarden der wer seeskippen en werven boud. In wichtige ûntjouwing foar de [[haven fan Emden]] wie de bou fan it Volkswagen fabryk dy’t yn 1964 begûn. Dêr waard yn 1965 begûn mei de bou fan de VW-kever. Mei de bestjoerlike weryndielings fan 1972 krige it stedsgebiet fan Emden syn hjoeddeiske formaat. By dy weryndieling kamen de stedsdielen Wybelsum, Logumer Vorwerk, Twixlum, Petkum, Widdelswehr en Jarßum derby. Under it nije stedsgebiet foel ek it hjoeddeiske yndustrygebiet ''Rysumer Nacken''. Nei 1970 krige de stêd foarsjennings lykas in teäter, de Nordseehalle en de Hegeskoalle Emden/Lier. Yn de tachtiger jierren waard de [[Kunsthalle Emden]] boud, yn de njoggentiger jierren de Johannes a Lasco Biblioteek.

== Befolking ==
Ynwenners fan Emden wurde yn it Dútsk ''Emder'' neamd. Dêrneist wurdt ek it adjektyf ''Emdener'' brûkt. Yn it Frysk soe in ynwenner fan Emden as &quot;Emdener&quot; of &quot;Emdner&quot; oantsjut wurde kinne.

In diel fan de Emder befoking praat [[Eastfrysk (Nederdútsk)|Eastfrysk Plat]]. Krekt as yn oare streken yn Eastfryslân nimt it tal platpraters ûnder de jongere ynwenners ôf. Dêr komme noch minsken by dy’t net mei it Plat grutbrocht binne en it ek net leard hawwe. Under oaren troch de hegeskoalle en de havenyndustry krige de stêd in ymport fan ynwenners dy’t net út Eastfryslân kamen. 

Befolkingsûntjouwing fan de stêd Emden:

&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:850 height:250
PlotArea = width:800 height:210 left:33 bottom:18
AlignBars = justify

Colors =
 id:canvas value:rgb(0.98,0.98,0.98)
 id:grid1 value:rgb(0.8,0.8,0.8)
 id:grid2 value:gray(0.8)
 id:bars value:rgb(0.75,0.75,0.75)
 id:text value:rgb(0.5,0.5,0.5)

BackgroundColors = canvas:canvas

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:60
TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:0 gridcolor:grid1

plotData=
 color:g width:28 mark:(line,white) align:center fontsize:S color:bars
 bar:1600 from:start till:3 text:15.000
 bar:1744 from:start till:4 text:7.000
 bar:1821 from:start till:5 text:12.949
 bar:1880 from:start till:10 text:13.400 
 bar:1915 from:start till:14 text:24.600
 bar:1939 from:start till:14 text:37.681
 bar:1946 from:start till:18 text:31.413
 bar:1950 from:start till:20 text:37.243
 bar:1961 from:start till:21 text:45.669
 bar:1970 from:start till:34 text:48.525
 bar:1980 from:start till:31 text:51.186
 bar:1990 from:start till:32 text:50.735
 bar:2000 from:start till:33 text:50.963
 bar:2010 from:start till:34 text:51.616
 bar:2020 from:start till:34 text:49.874

TextData =
 pos:(50,200) fontsize:L textcolor:text text: Befolkingsûntjouwing fan de stêd Emden
&lt;/timeline&gt;

De sifers foar 1600 en 1744 binne rûsd. De ynwennertalllen fan foar 1970 komme fan de ''[[Ostfriesische Landschaft|Eastfryske Lânskip]]''&lt;ref&gt;[[Ostfriesische Landschaft|Eastfryske Lânskip]]: ''[http://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/user_upload/BIBLIOTHEK/HOO/HOO_Emden.pdf Emden] (PDF; 1,8&amp;nbsp;MB)'', sjoen op 7 july 2013&lt;/ref&gt; De ynwennertallen fan 1975 en letter binne de amtlike sifers.&lt;ref&gt;Webside fan de stêd Emden: ''[http://www.emden.de/de/buergerinfo/daten/ StatistikInfo 03/2011]''&lt;/ref&gt;

=== Religy ===
[[Ofbyld:Johannes a Lasco Bibliothek emden.jpg|thumb|It âlde diel fan de Grutte Tsjerke.]]
Emden waard al yn de earste helte fan de 16e iuw in protestantske stêd. Healwei de 16e iuw kamen der in protte [[Kalvinisme|kalvinistyske]] flechtlingen út de Nederlannen nei Emden ta. Om 1600 hinne wie de stêd dêrom in broeinêst foar de [[protestantisme]]. De Grutte Tsjerke fan Emden wurdt ek wol de ''Moederkerk'' of ''Mutterkirche'' neamd fan it protestantisme yn Nederlân en Noard-Dútslân. Yn de iuwen nei 1600 groeide foaral it oantal [[Luteranisme|luteranen]] yn stêd. De Luteranen hawwe hjoed-de-dei in mearheid yn de stêd. 

Neffens sifers fan de stêd wienen der yn septimber 2012 sa'n 15.666 ynwenners fan Emden luteraansk-protestantsk&lt;ref&gt;[http://www.emden.de/de/buergerinfo/daten/files/210_statistikinfo_04_2012.pdf Statistiken stêd Emden op emden.de]&lt;/ref&gt; En 14.767 leauwigen wiene doe kalvinistysk-protestantsk. De earste katolike tsjerke nei de reformaasje waard yn it jier 1803 boud. Yn desimber 2010 wienen der 4100 katoliken yn de stêd. De menistetsjerke fan Emden is oer de hiele wrâld ien fan de âldsten. De tsjerke waard yn 'e midden fan de 16e iuw boud en is yndirekt in ynfloed fan it wurk fan [[Melchior Hoffman]]. 

Foar de 1300 moslims yn de stêd waard yn 2009 de earste moskee fan Eastfryslân iepene.&lt;ref&gt;Emder Zeitung: [https://www.emderzeitung.de/emden/~/moschee-soll-ort-des-dialogs-und-der-integration-sein-35887 Moschee soll Ort des Dialogs und der Integration sein]&lt;/ref&gt; Foar de Twadde Wrâldkriich hie Emden noch in Joadske mienskip, yn 1941 waarden de lêste Joaden út de stêd deportearre.

== Polityk ==
=== Gemeentlik bestjoer ===
Emden is in selsstannige stêd (''kreisfreie Stadt'') yn de dielsteat [[Nedersaksen]], dat betsjut dat de stêd net ûnder in [[Landkreis]] falt mar sawol gemeentlike as distriktsfunksjes útoefenet. De gemeentlike polityk wurdt laat troch in [[boargemaster]] (''Oberbürgermeister''), dy't yn Dútslân in kombinaasje is fan boargemaster en gemeentlike bestjoershaad. De boargemaster wurdt streekrjocht keazen troch de boargers.

De stêdsried fan Emden (''Rat der Stadt Emden'') bestiet út sa’n 40 leden en wurdt alle fiif jier keazen. Yn de lêste desennia is de politike lânskip yn de stêd frijwat ferdield, mei in promininte rol foar:
* De [[SPD]] (Sozialdemokratische Partei Deutschlands), tradisjoneel sterk yn Emden fanwege it arbeidersferline fan de stêd.
* De [[CDU]] (Christlich Demokratische Union), dy't yn konservative wiken oanhing fynt.
* De [[Grünen]] en lokale partijen, benammen aktyf op mêden fan miljeu en stedlike ûntwikkeling.

By de Bûnsdeiferkiezing fan 2025 krige de AfD yn it kiesdistrikt Auwerk-Emden 20,2 % fan de stimmen.

=== Boargemasters sûnt 1945 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Namme !! Perioade !! Partij
|-
| Heinrich Kruse || 1945–1946 || -
|-
| Georg Frickenstein || 1946–1956 || SPD
|-
| Rudolf Titzck || 1956–1972 || SPD
|-
| Carl-Ulrich Wesch || 1972–1990 || SPD
|-
| Alwin Brinkmann || 1990–2001 || SPD
|-
| Almut Wittbrodt || 2001–2006 || Partijleas
|-
| Bernd Bornemann || 2006–2021 || SPD
|-
| Tim Kruithoff || 2021–no || Partijleas
|}

=== Aktuele ûnderwerpen ===
Emden is aktyf yn ynterregionale gearwurking mei stêden yn Nederlân en East-Fryslân, benammen op it mêd fan havenaktiviteiten, lânbou en duorsume enerzjy. De stêd docht ek mei oan Europeeske programma’s lykas [[Interreg]] foar grinsgebiet-gearwurking.

De hjoeddeistige politike diskusjes yn Emden rjochtsje har ûnder oaren op:
* De takomst fan de haven en syn ynfrastruktuer, mei omtinken foar enerzjy-oergong (wetterstof, wynenerzjy).
* It behâld fan wurkgelegenheid yn de yndustry, benammen by autofabrikant Volkswagen.
* Fergrizing fan 'e befolking en de needsaak oan bettere medyske en sosjale foarsjennings.
* Húsfestingsnoed en romtlike ûntwikkeling yn in tichtbeboud stedsklimaat.

== Ekonomy &amp; fasiliteiten ==
[[Ofbyld:Nordseewerke2.jpg|thumb|''Nordseewerke'']]
[[Ofbyld:Ostfriesland Verkehr-de.svg|thumb|Ferkearskaart fan Eastfryslân.]]
De [[haven fan Emden]] oan 'e mûning fan de Iems wie al om it jier 1600 hinne in wichtige seehaven. Yn de iuwen dêrnei waard it belang fan de Emder haven hieltyd lytser, pas yn de lette 19e iuw begûn de hannel yn 'e haven wer mear te brûzjen. Der binne ferskillende grutte kanalen oanlein lykas it Iems-Jadekanaal en it Dortmund-Iemskanaal nei it [[Ruhrgebiet]] ta. Troch it Dortmund-Iemskanaal, dat yn 1847 iepene waard, kinne grutte skippen it binnenlân yn komme. Hjoed-de-dei is de betsjutting fan de binnenfeart minder wurden en wurde de kanalen hieltyd mear foar wettertoerisme brûkt. 

De status fan de Emder haven as tredgrutste autohaven fan Europa komt foar it aldergrutste diel troch de auto's fan it bedriuw Volkswagen dy't dêrwei de wrâld oer gean. By [[Volkswagen]] wurkje mei-inoar sa'n 8600 minsken.&lt;ref&gt;[http://www.volkswagen-karriere.de/de/wie_wir_arbeiten/standorte/emden.html Webside fan Volkswagen] (sjoen op 16 desimber 2013)&lt;/ref&gt; In oar grut bedriuw dat gebrûk makket fan de haven fan Emden is de wynmûnemakker [[Enercon]]. Yn de haven wurde ûnder oaren grutte skippen, marineskippen en baggerskippen produsearre. De primêre werf is de Nordseewerke, in dochterûndernimming fan ThyssenKrupp. Dêrneist is der út de haven wei in fearboatferbining mei Boarkum. 

Fierders is Emden in wichtich plak foar de ynfier en útfier fan [[ierdgas]]. By Emden komt in 400 kilometer lange gaspiip út Noarwegen wei oan lân. Dat gas wurdt yn de stêd opslein yn in grutte terminal en út Emden wei trochfierd nei Nederlân, België en it Ruhrgebiet. Yn de Wybelsumer Polder yn it westen fan it stedsgebiet leit in it wynmûnepark mei yn totaal 54 wynmûnen ferdield oer 380 hektare. It wynmûnepark oan ‘e Iems hat in opbringst fan 70 megawatt. 

=== Ferkear ===
Emden krige yn 1854 mei de ''Hannoversche Westbahn'' syn earste spoarferbining. Hjoed-de-dei is dat noch de wichtichste ferbining nei it suden ta. Der is ek in oare treinferbining benoarden de stêd nei [[Norden]] en it badplak [[Norddeich]]. Der binne twa treinstasjons yn de stêd; Emden Hauptbahnhof en stasjon Emden Außenhafen.

Fan de haven fan Emden sette fearboaten fan de [[AG Ems]] ôf nei it waadeilân [[Boarkum]], simmerdeis fart der in fearboat nei [[Delfsyl]]. Fan it lytse fleanfjild fan Emden fljocht de [[Ostfriesische Lufttransport]] nei Boarkum en de oare Eastfryske [[Waadeilannen]] ta. It fleanfjild wurdt ek brûkt foar sportfleantugen. It grutste ynternasjonale fleanfjild, dat it tichst by Emden leit, is it fleanfjild Bremen.

De [[Bundesautobahn 31]] is in sneldyk út it suden wei. Hy komt yn it súdeasten by de stêd oan en rint noardlik om de stêd hinne en bûcht dan wer as in heale ringwei nei it súdwesten ta. Dy sneldyk ferbynt de stêd en de rest fan East-Fryslân mei it Ruhrgebiet. De Bundesstraße 210 giet fan Emden nei [[Auwerk (stêd)|Auwerk]], [[Wittmund (distrikt)|Wytmûn]]. [[Jever]] en [[Wilhelmshaven]] en is de wichtichste east-west ferbining fan it East-Fryske skiereilân.

Yn de binnenstêd fan Emden binne trije autofrije sônes (tusken de twa silen, Große Straße, Brückstraße) en in oerdekt winkelsintrum. By it stasjon is ien parkeargaraazje, oare parkeargelegeheden binne der oan strjitten of op pleinen. Undergrûnse parkeargaraazjes binne der net omdat de wiete grûn de bou dêrfan lestiger en djoerder makket as oars.

=== Underwiis ===
Yn it jier 2000 waard de Hegeskoalle Eastfryslân fusearre mei de hegeskoalle fan Aldenboarch en Wilhelmshaven. Yn 2009 waard de hegeskoalle wer loskeppele en wurket wer selsstannich ûnder de namme Hochschule Emden/Leer. Yn Emden wurde stúdzjes oanbean op it mêd fan maatskiplik wurk/sûnens, technyk en ekonomy. Yn Leer wurde maritime stúdzjes oanbean. Yn 2013 hie de hegeskoalle sa’n 4300 studinten. Emden hat tsien basisskoallen. In relatyf grut part fan de skoalbern yn it fuortset ûnderwiis komt út it Landkreis Aurich. Dêrtroch hat Emden yn ferliking mei it oantal basisskoallen aardich wat skoallen dy’t fuortset ûnderwiis op ferskillende nivo’s oanbiede. Dêrneist hat de stêd noch in muzykskoalle, folkshegeskoalle en in keunstskoalle.

=== Media ===
Yn Emden ferskine twa regionale kranten. Dat binne de ''Emder Zeitung'' en de regionale útjefte fan de ''Ostfriesen-Zeitung''. Yn 'e stêd sit ek de haadredaksje fan it regionale radiostasjon ''Radio Ostfriesland''.

== Ferdivedaasje ==
[[Ofbyld:Grabmal Enno in der Grossen Kirche von Emden41.jpg|thumb|Grêfmonumint yn de Grutte Tsjerke (Johannes a Lasco biblioteek).]]
=== Musea ===
De ''[[Kunsthalle Emden]]'' is in museum foar moderne keunst. It ''Ostfriesische Landesmuseum'' yn it Emder Riedshûs is in regionaal museum dat him rjochtet op Emden, Fryslân en Europa. Pronkstik fan it Landesmuseum is de wapenkeamer. Yn 1986 waard it Otto-Huus iepene dat wijd is oan de ferneamde kabaretier [[Otto Waalkes]]. Neist oantinkens út syn jeugd wurde dêr stikken út syn konferinsjes sjen litten.

De Johannes a Lasco biblioteek yn de ruïnen fan de [[Grutte Tsjerke (Emden)|Grutte Tsjerke]] waard yn 1995 nei tritich jier boutiid iepene. Underdiel dêrfan binne in argyf en in samling boeken dy't de reformearde gemeente Emden sûnt [[1559]] bewarre hat en tsjinnet hjoed-de-dei as iepenbiere biblioteek mei as sintrale tema it reformearde protestantisme.

It Neue Theater Emden hat mear as 600 sitplakken en waard oan it begjin fan de santiger jierren fan de 20e iuw boud. It teäter is ûnderdiel fan it saneamde ''Kulturviertel'' (kulturele kwartier) dêr’t ek de evenmintehal Nordseehalle ûnderdiel fan is. It teäter wurdt sawol foar toanielstikken as foar konserten brûkt. 

=== Oare bouwurken ===
[[Ofbyld:EmdenKranstrRosentief.jpg|thumb|left|De wyk ''Klein-Faldern'' leit yn it sintrum en hat noch âlde huzen.]]
Troch de swiere bombardeminten fan de Twadde Wrâldkriich is der fan it histoaryske Emden net in protte oerbleaun. In lyts diel fan de platsmiten bouwurken is fannijs opboud of hersteld.

Yn de buert Klein-Faldern yn it sintrum fan Emden binne noch âlde strjitten mei histoaryske bouwurken bewarre bleaun. De Emder Stedswâl om it hjoeddeistige sintrum hinne is in ferdigeningswurk út de 17e iuw en tsjinnet hjoed-de-dei as stedspark. In diel fan de ierden wâl is út de loft wei werom te kennen en komt oerien mei âlde stedskaarten dêr’t de stedswâl ek op stiet. Oan it begjin fan de njoggentjinde iuw waarden op de hichten fan de stedswâl ferskillende wynmûnen boud wêrfan der no noch trije stean. Yn de earste helte fan de 17e iuw waarden ek ferskillende stedspoarten boud. Dêrfan is allinnich de Emder Havenpoarte fan 1635 bewarre bleaun. De Nije Tsjerke waard tusken 1643 en 1648 boud. By bombardeminten yn de oarloch waard de tsjerke ferneatige en binne allinnich de bûtenmuorren stean bleaun. Yn de jierren 1949/1950 waard de tsjerke wer opboud mar mei in oar ynterieur. Yn 1998 waard in feriening opsetten dy’t de Nije Tsjerke sa goed mooglik yn de âlde steat werombringe wol.&lt;ref&gt;Webside feriening foar de Nije Tsjerke: [http://www.neue-kirche.de/bauverein/ neue-kirche.de]&lt;/ref&gt; De ''Kesselschleuse'' is de iennichste slús yn Europa dy’t fjouwer wetterwegen mei elkoar ferbynt.

It Emder Riedshûs is noch hieltyd it symboal fan de stêd. Fannijs iepene yn 1962 giet it by it riedshûs om nijbou op it plak dêr’t foar de bombardeminten it iuwenâlde riedshûs stie. Oare bouwurken dy’t bepalend binne foar it stedsbyld binne de wettertoer en de grutte hyskraan fan de Nordseewerke.

=== Sport ===
[[Ofbyld:EmbdenaStadionHaupttribuene.JPG|thumb|It ''Ostfriesland-Stadion''.]]
Troch de see en it binnenwetter hat Emden ek fasiliteiten foar wettersport. Jachthavens binne de te finen yn de binnen- en bûtenhaven, oan de Lytse Mar (Hieve), de Uphuser Mar, yn de stedsgrêft en yn it ''Ems-Seitenkanal''. Troch de bau fan de ''Friesentherme Emden'' mei sawol in binnen- as bûtenbad binne der yn de stêd no trije iepenloftswimbaden en ien oerdekt swimbad. De Fryske sporten Boßeln en kloatsjitten wurde ek yn Emden dien. Emden hat as ûnderdiel fan Eastfryslân ek in relatyf goede ynfrastruktuer foar fytsers, it tal fytspaden leit dan ek in stik heger yn ferliking mei de rest fan Dútslân.

[[BSV Kickers Emden]] is grutste fuotbalklup fan de stêd en spilet op regionaal nivo mei yn de Landesliga Niedersachsen (Weser-Ems). De fuotbalklup spile yn seizoen 2008/2009 yn de [[3. Liga]], mar troch finansjele problemen is de klup doe frijwillich degradearre. De klup spilet yn it [[Embdena-Stadion|Ostfriesland-Stadion]] mei in kapasiteit foar 7200 besikers.

=== Eveneminten ===
Ien kear yn it jier wurde it ''Matjesfest'', it ''Delftfest'' en it ''Emder filmfest'' yn de maitiid en simmer holden. It ''Matjesfest'' wurdt foar it riedshûs yn de binnenstêd holden en is in earbetoan oan de hjerringfiskers út it Emder ferline. It ''Delftfest'' wurdt ornaris yn july holden yn it ramt fan it maritime karakter fan de stêd. Dêrby lizze dan ferskillende histoaryske boaten en rekreative boaten yn de 'Ratsdelft', in grêft dy't mei de binnenhaven yn ferbining stiet en oan it Emder riedshûs ta rint. It Ynternasjonale Filmfeest Emden-Norderney duorret acht dagen en waard yn 1990 foar it earst organisearre. Yn july en augustus wurdt de ''Musikalischen Sommer Ostfriesland/Groningen'' holden wêrfan op syn minst ien klassyk konsert yn de stêd Emden plakfynt. Yn desimber is der yn de 'Ratsdelft' in krystmerk mei diskes op it wetter.

== Ferneamde Emders ==
* [[Johannes Althusius]]
* [[Karl Dall]], komediant, sjonger en telefyzjepresintator (1941-2020)
* [[Henri Nannen]], ferneamd Dútsk sjoernalist (1913-1996)
* [[Wolfgang Petersen]], filmprodusint en regisseur ([[1941]]-[[2022]])
* [[Otto Waalkes]], komediant en akteur ([[1948]])
* [[Ferydoon Zandi]], Iraansk-Dútsk fuotballer

== Keppeling om utens ==
* [http://www.emden.de Webside fan de gemeente]

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
}}
{{Koördinaten|53_22_1_N_7_12_22_E_type:city_zoom:12_region:DE|53° 22' NB, 7° 12' EL}}
{{GemeentenEastfryslân}}
{{Nedersaksen}}
[[Kategory:Emden| ]]
[[Kategory:Dútske havenstêd]]
[[Kategory:Distrikt yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Plak yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Gemeente yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Plak yn Nedersaksen]]
[[Kategory:Gemeente yn Nedersaksen]]
[[Kategory:Distrikt yn Nedersaksen]]</text>
      <sha1>9aj5nrdyvuki23q49ue3upvx4mo0c6x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Penjumer Halsbân</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19038</id>
    <revision>
      <id>1224314</id>
      <parentid>1020959</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:22:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauvage301</username>
        <id>28006</id>
      </contributor>
      <origin>1224314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2209" sha1="rtorx5bt259safiipx38wikwkjjxt7e" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Pingjumer_Gulden_Halsband.jpg|thumb|''De Penjumer Gouden Halsbân súdwestlik fan Pingjum (2011)'']]
[[Ofbyld:Pingjum_met_halsband_Schotanus.jpg|thumb|left|''Penjum mei Gouden Halsbân yn de [[Schotanusatlas]] (1718)'']]
De '''Penjumer Halsbân''' of '''Penjumer Gouden Halsbân''' is in [[dyk]] om it doarp [[Penjum]] dy't it beskerme tsjin it wetter fan de see-earm de [[Marne (slinke)|Marne]]. De dyk is foar it grutstepart oanlein yn de [[10e iuw]] en foltôge om 1100 hinne mei de oanlis fan de [[Griend Dyk]]. Doe't yn de nacht fan [[Wettersneed fan 1825|3 op 4 febrewaris 1825]] de Fryske seediken trochbrutsen yn in fleanende [[Wettersneed fan 1825|westerstoarm]], bleau Penjum sparre tanksij de dyk. It doarp Penjum sels, mar ek dielen fan de Halsbân lizze op in tijwâl. Dy wâlen binne ûntstien yn in tiid dat de see dêr frij tagong hie. Se waaierje, om sa te sizzen, út oer it lânskip foarby Arum, [[Wytmarsum]] en [[Skraard]]. 

Yn it hert fan dat kompleks fan wâlen leit it restant fan in âlde see-eroazjeslinke, de [[Marne (slinke)|Marne]]. Yn it lân fine jo dy eroazjeslinke noch werom yn it wat leger lizzend part oan wjerskanten fan de [[Bidlersfeart]] en de Harnzer- en [[Wytmarsumer Feart]]. No hat de Halsbân har wetterkearende funksje ferlern en is de dyk foar it grutstepart ôfgroeven. De Marne rûn earder yn in heale sirkel noard en east om Penjum hinne en gie foarby Wytmarsum fierder it lân yn oan Boalsert ta. Hoenear't de Marne ûntstien is, is net krekt te sizzen. Guon sizze dat er al yn de foar-Romeinske tiid ûntstien is. Der binne lykwols ek oanwizingen dat de ynfloed fan de see yn it gebiet bewesten Penjum en Kimswert yn dy tiid net grut wie. Geologysk ûndersyk hat útwiisd dat de Marne pas yn de 9e en 10e iuw op syn grutst en agressyfst wie. 

De Penjumer Halsbân hat troch krewearjen fan in wurkgroep sûnt 2017 de status fan gemeentlik monumint krige.

== Keppeling om utens ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=U2dPhnjtaJA/ De Penjumer Halsbân op ''Fryslân DOK: De Dyk'']

[[Kategory:Penjum]]
[[Kategory:Dyk yn Fryslân]]
[[Kategory:Bouwurk út de 10e iuw]]
[[Kategory:Geografy fan Wûnseradiel]]
[[Kategory:Geografy fan Súdwest-Fryslân]]</text>
      <sha1>rtorx5bt259safiipx38wikwkjjxt7e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224315</id>
      <parentid>1224314</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T06:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauvage301</username>
        <id>28006</id>
      </contributor>
      <origin>1224315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2205" sha1="8uiajmnsnsjsn9clqkzjb83pa6fecve" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Pingjumer_Gulden_Halsband.jpg|thumb|''De Penjumer Gouden Halsbân súdwestlik fan Pingjum (2011)'']]
[[Ofbyld:Pingjum_met_halsband_Schotanus.jpg|thumb|left|''Penjum mei Gouden Halsbân yn de [[Schotanusatlas]] (1718)'']]
De '''Penjumer Halsbân''' of '''Penjumer Gouden Halsbân''' is in [[dyk]] om it doarp [[Penjum]] dy't it beskerme tsjin it wetter fan de see-earm de [[Marne (slinke)|Marne]]. De dyk is foar it grutstepart oanlein yn de [[10e iuw]] en foltôge om 1100 hinne mei de oanlis fan de Griene Dyk. Doe't yn de nacht fan [[Wettersneed fan 1825|3 op 4 febrewaris 1825]] de Fryske seediken trochbrutsen yn in fleanende [[Wettersneed fan 1825|westerstoarm]], bleau Penjum sparre tanksij de dyk. It doarp Penjum sels, mar ek dielen fan de Halsbân lizze op in tijwâl. Dy wâlen binne ûntstien yn in tiid dat de see dêr frij tagong hie. Se waaierje, om sa te sizzen, út oer it lânskip foarby Arum, [[Wytmarsum]] en [[Skraard]]. 

Yn it hert fan dat kompleks fan wâlen leit it restant fan in âlde see-eroazjeslinke, de [[Marne (slinke)|Marne]]. Yn it lân fine jo dy eroazjeslinke noch werom yn it wat leger lizzend part oan wjerskanten fan de [[Bidlersfeart]] en de Harnzer- en [[Wytmarsumer Feart]]. No hat de Halsbân har wetterkearende funksje ferlern en is de dyk foar it grutstepart ôfgroeven. De Marne rûn earder yn in heale sirkel noard en east om Penjum hinne en gie foarby Wytmarsum fierder it lân yn oan Boalsert ta. Hoenear't de Marne ûntstien is, is net krekt te sizzen. Guon sizze dat er al yn de foar-Romeinske tiid ûntstien is. Der binne lykwols ek oanwizingen dat de ynfloed fan de see yn it gebiet bewesten Penjum en Kimswert yn dy tiid net grut wie. Geologysk ûndersyk hat útwiisd dat de Marne pas yn de 9e en 10e iuw op syn grutst en agressyfst wie. 

De Penjumer Halsbân hat troch krewearjen fan in wurkgroep sûnt 2017 de status fan gemeentlik monumint krige.

== Keppeling om utens ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=U2dPhnjtaJA/ De Penjumer Halsbân op ''Fryslân DOK: De Dyk'']

[[Kategory:Penjum]]
[[Kategory:Dyk yn Fryslân]]
[[Kategory:Bouwurk út de 10e iuw]]
[[Kategory:Geografy fan Wûnseradiel]]
[[Kategory:Geografy fan Súdwest-Fryslân]]</text>
      <sha1>8uiajmnsnsjsn9clqkzjb83pa6fecve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Joseph Greenberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23640</id>
    <revision>
      <id>1224254</id>
      <parentid>948172</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T13:22:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>plaatsje</comment>
      <origin>1224254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1023" sha1="qndmpwrq1yrzeckeoapi6syr9kec84q" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Linguist Joseph Greenberg (1967).jpg|thumb|175px|Joseph Greenberg (1966)]]
'''Joseph Harold Greenberg''' ([[28 maaie]] [[1915]] - [[7 maaie]] [[2001]]) wie in taalkundige út de [[Feriene Steaten]]. Troch syn grutte talekennis hied er in soad ynfloed, lykwols wurde guon fan syn ideeën as kontroversjeel beskôge. 

== Wurk ==
It wurk fan Greenberg foarmet de grûnslach foar alle moderne yndielingen fan talen yn kloften. Syn boek ''Languages of Africa''&lt;ref&gt;J. Greenberg: ''Languages of Africa'', Bloomington, 1963&lt;/ref&gt; jout in yndieling fan de Afrikaanske talen dy't yn grutte linen noch hieltiten folge wurdt. 

{{Boarnen|boarnefernijing=
*[http://web.archive.org/web/20070202230326/http://www.unm.edu/~wcroft/Papers/JHGobit.pdf online biografy fan Greenberg]
----
{{reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Greenberg, Joseph}}
[[Kategory:Amerikaansk taalkundige]]
[[Kategory:Amerikaansk publisist]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Joadsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1915]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2001]]</text>
      <sha1>qndmpwrq1yrzeckeoapi6syr9kec84q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>List fan hearskers yn Eastfryslân</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27791</id>
    <revision>
      <id>1224263</id>
      <parentid>1134657</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T16:58:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hearskers út it Sirksena-laach */</comment>
      <origin>1224263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3549" sha1="gu3jyf9hbtx6a4vcvjqnm3hcdo1p2ui" xml:space="preserve">==Hearskers út it Sirksena-laach==

Yn de ûndersteande list steane alle regenten fan [[Eastfryslân]] fan de stifting fan it [[greefskip]] yn [[1464]] oant it útstjerren fan it [[Sirksena]]-laach yn [[1744]]. De regenten steane yn folchoarder fan tiid. 

{| {{wikitable}}
! align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#cccccc&quot; | Ofbyld
! align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#cccccc&quot; | Namme
! align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#cccccc&quot; | Perioade
! align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#cccccc&quot; | Titel
! align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#cccccc&quot; | Bysûnderheden
|- bgcolor=&quot;efefef&quot;
|[[Ofbyld:UllrichI.jpg|80px]]
|[[Ulrich I]]
|[[1464]] - [[1466]]
|Greve
|Ulrich I wurdt yn 1654 yn de ryksgrevestân ferheven. Syn haadresidinsje ferleit Ulrich I fan [[Greetsiel]] nei [[Emden]].
|- 
|[[Ofbyld:Theda.jpg|80px]]
|[[Theda Ukena]]
|[[1466]] - [[1491]]
|Regintesse fan it Greefskip Eastfryslân
|
|- bgcolor=&quot;efefef&quot;
|[[Ofbyld:Jacob Cornelisz van Amsterdam.jpg|80px]]
|[[Edzard I fan Eastfryslân]] (Edzard de Grutte)
|[[1491]] - [[1528]]
|Greve
| Under lieding fan Edzard I wurdt de [[reformaasje]] trochfiert en wurdt Eastfryslân gau grutter. Under syn lieding wurdt it [[Eastfryske Lânrjocht]] ynfiert.
|- bgcolor=&quot;efefef&quot;
|[[Ofbyld:Enno II of East Frisia.jpg|80px]]
|[[Enno II fan Eastfryslân]]
|[[1528]] - [[1540]]
|Greve
|
|- bgcolor=&quot;efefef&quot; 
|[[Ofbyld:Annaostf.jpg|80px]]
|[[Anna fan Aldenburch]]
|[[1540]] - [[1561]]
|Regintesse fan it Greefskip Eastfryslân
|
|- bgcolor=&quot;efefef&quot;
|[[Ofbyld:Edzardii.jpg|80px]]
|[[Edzard II fan Eastfryslân]]
|[[1561]] - [[1599]]
|Greve
|Enno II regeart fan 1558 oant 1561 mei syn mem, Anna. Dêrnei oant 1591 mei syn broer Jehan II. Fan 1591 oant en mei 1599 is Enno II allinnich hearsker oer Eastfryslân.
|-
|[[Ofbyld:example.jpg|80px]]
|[[Jehan II fan Eastfryslân]]
|[[1561]] - [[1591]]
|Greve
|Jehan II regeart yn gearwurking mei syn broer tusken 1561 en 1591
|-
|[[Ofbyld:Ennoeastfrisia-optimiert.jpg|80px]]
|[[Enno III fan Eastfryslân]]
|[[1599]] - [[1625]]
|Greve
|
|- bgcolor=&quot;efefef&quot;
|[[Ofbyld:Rudolfchristian.jpg|80px]]
|[[Rudolf Kristiaan fan Eastfryslân]]
|[[1625]] - [[1628]]
|Greve
|
|- bgcolor=&quot;efefef&quot;
|[[Ofbyld:Ulrichiiostf.jpg|80px]]
|[[Ulrik II fan Eastfryslân]]
|[[1628]] - [[1648]]
|Greve
|
|- bgcolor=&quot;efefef&quot;
|[[Ofbyld:Julianeostf.jpg|80px]]
|[[Juliana fan Hessen-Darmstadt]]
|[[1648]] - [[1651]]
|Regintesse fan it Greefskip Eastfryslân
|
|- bgcolor=&quot;efefef&quot;
|[[Ofbyld:Ennoludwig.jpg|80px]]
|[[Enno Loadewyk fan Eastfryslân]]
|[[1651]] - [[1660]]
|Greve, sûnt 1654 Foarst
|De âldste soan fan Ulrik II wurdt yn 1651 Greve fan Eastfryslân. Yn 1654 wurdt hy troch keizer [[Ferdinand III fan it Hillige Roomsk Ryk|Ferdinand III]] yn de ryksfoarstenstân ferheven.
|- bgcolor=&quot;efefef&quot;
|[[Ofbyld:Georgchristian.jpg|80px]]
|[[Joaris Kristiaan fan Eastfryslân]]
|[[1660]] - [[1665]]
|Foarst
|
|- bgcolor=&quot;efefef&quot;
|[[Ofbyld:Christinecharlotte.jpg|80px]]
|[[Kristine Sjarlotte fan Wuertemberch]]
|[[1665]] - [[1690]]
|Regintesse fan it Greefskip Eastfryslân
|
|- bgcolor=&quot;efefef&quot;
|[[Ofbyld:Christianeberhard.jpg|80px]]
|[[Kristiaan Evert fan Eastfryslân]]
|[[1690]] - [[1708]]
|Foarst
|
|- bgcolor=&quot;efefef&quot;
|[[Ofbyld:Georgalbrecht.jpg|80px]]
|[[Joaris Albrecht fan Eastfryslân]]
|[[1708]] - [[1734]]
|Foarst
|
|- bgcolor=&quot;efefef&quot;
|[[Ofbyld:Carledzard.jpg|80px]]
|[[Karel Edzard fan Eastfryslân]]
|[[1734]] - [[1744]]
|Foarst
|De lêste hearsker fan Eastfryslân fan it Sirksena-laach. Nei syn dea wurdt it regear fan Eastfryslân oernaam troch [[Freark II fan Prusen]].
|}

[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]
[[Kategory:Eastfryslân]]</text>
      <sha1>gu3jyf9hbtx6a4vcvjqnm3hcdo1p2ui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leybocht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27797</id>
    <revision>
      <id>1224299</id>
      <parentid>989274</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T20:17:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lokaasje */</comment>
      <origin>1224299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2507" sha1="2nur6cbo1tyqbpkiwjdptb2qzwup8zh" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Ostfriesland de.svg|thumb|right|200px|East-Fryslân mei de Leybocht.]]

De '''Leybocht''' is in [[baai]] yn [[East-Fryslân]], [[Dútslân]]. Nei de [[Doalert]] is de Leybocht de grutste yn it gebiet, omdat de [[Jadeboezem]] historysk sjoen net ta East-Fryslân rekkene wurdt.

==Lokaasje==
De baai leit yn it westen fan East-Fryslân, tusken [[Greetsiel]] en [[Norddeich]]. 25 kilometer westlik fan [[Auwerk (stêd)|Auwerk]] en 18 kilometer noardlik fan [[Emden]]. Mei in lingte fan likernôch 5 kilometer en in breedte fan 4 kilometer is de Leybocht sawat 20 kante kilometer grut.

[[Ofbyld:Frisiae-edited.jpg|thumb|right|200px|In kaart fan East-Fryslân, makke troch [[Ubbo Emmius]] om [[1600]] hinne.]]

==Skiednis==
Nei de [[stoarmfloed]]en fan [[1374]] en [[1376]] ûntstie de baai mei in oerflak fan likernôch 129 kante kilometer. De baai rike doe fan Grytsjesyl yn it westen oant [[Marienhave]] yn it easten, en fan [[Norden]] yn it noarden oant [[Canhusen]] yn it suden. 

Yn de iuwen dêrnei waarden grutte parten fan de baai [[polder|ynpolderre]], sa dat de Leybocht sûnt [[1950]] harren hjoeddeiske grutte behelle hat. De lêste lânwinning op de baai waard dien yn de jierren [[1947]] - 1950 mei de bou fan de Störtebekerdyk, wêrmei de [[Leybochtpolder]] yndykt waard. Dat in grut part fan it lân ynpoldere is noch goed te sjen op kaarten. Yn it gebiet steane amper doarpen of hûzen.

Yn de jierren nei de lêste ynpolderingen hawwe der plannen west om de hiele baai yn te polderjen. Sa kin de dyklinie bot ferkoarte wurde en kin it lân better beskerme wurde tsjin de see. Dizze plannen binne nea trochset op grûn fan natuerbeskerming.

==Hjoeddeiske sitewaasje==
[[Ofbyld:Ostfriesland2009 022.jpg|thumb|right|200px|Foto út 2009 fan de Leybocht.]]

De Leybocht leit tsjintwurdich yn it [[Nasjonaalpark Niedersächsisches Wattenmeer]] en is ûnderdiel fan Sône I. Dit hâld yn dat yn it grutste part fan it jier it gebiet net tagonklik is foar besikers. Allinnich op markearde diken meie minsken komme.

De Leybochtpolder waard yn 1950 oanlein en is hjoed de dei in stedsdiel fan Norden.

In wichtich toeristenplak oan de Leybocht is it plake Grytsjesyl.

==Keppelings om utens==
*[http://www.nationalparkhaus-greetsiel.info/ Nasjonaalparkhûs Grytsjesyl (de)]
*[http://www.nordwestreisemagazin.de/leybucht/ Ynformaasje oer de Leybocht (de)]

[[Kategory:Waadsee]]
[[Kategory:Wetter yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Baai yn Nedersaksen]]
[[Kategory:Baai fan de Atlantyske Oseaan]]</text>
      <sha1>2nur6cbo1tyqbpkiwjdptb2qzwup8zh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Keno I tom Brok</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28310</id>
    <revision>
      <id>1224297</id>
      <parentid>848667</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T20:15:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1083" sha1="70sdusrmw1f3basei0hotohtyibw6vq" xml:space="preserve">'''Keno I tom Brok''' (sa. [[1310]] - [[1376]]) wie in Fryske kriichshear en [[haadling]]. Hy wie de soan fan Hilmer.

Keno tom Brok is de ierste fertsjintwurdiger fan de famylje [[Tom Brok]]. Yn it oarkonde út [[1347]] is oer him optekene dat er doe hear waard oer [[Brookmerlân]], [[Mariënhafe]] en [[Auwerk (stêd)|Auwerk]]. Hy wurdt dêryn as ''nobilis vir'' neamd mei as patronym ''Keno Hilmerisna yn Brocmania''.

Yn [[1371]] waard Keno yn in pauslike [[genedebrief]] foar it earst ''&quot;capitaneus Brocmanie&quot;'' neamd, wat ''haadling fan it Brokmerlân'' betsjut. Foar dizze tiid, fermoedlik om [[1361]] hinne, hat er him opwurke ta de posysje fan lânshaadling en is de machtichste persoan yn syn gebiet wurden. De famylje werneamde har, nei erkenning fan it lân, nei Tom Brok.&lt;br&gt;

Yn [[1361]] fiert Keno Brookmerlân oan yn de kriich tsjin [[Edo Wiemken]].

== Sjoch ek ==
* Famylje [[Tom Brok]].

{{DEFAULTSORT:Brok, Keno I tom}}
[[Kategory:Eastfrysk haadling]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1310]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1376]]</text>
      <sha1>70sdusrmw1f3basei0hotohtyibw6vq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hilfertsom</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28987</id>
    <revision>
      <id>1224293</id>
      <parentid>1097686</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T18:48:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4639" sha1="0960qaa4mer6e61d5o8waw1vh2giu1s" xml:space="preserve">[[Ofbyld:LocatieHilversum.png|thumb|300px|''Lizzing fan Hilfertsom yn Noard-Hollân]]
'''Hilfertsom''' ([[Nederlânsk]] en offisjeel: ''Hilversum'') is in [[stêd]] en [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] yn 'e [[Nederlân]]ske [[provinsje]] [[Noard-Hollân]], yn de [[lânstreek]] [[it Goai]], dêr't it it stedske sintrum fan is. De gemeente, dy't bestiet sûnt de [[Frânske Tiid]], hat 83.334 ynwenners (1 juny 2005) en in oerflakte fan 26,19 km², wêrfan 0,21 km² wetter. Hilfertsom hat spoarferbinings mei [[Amsterdam]], [[Skiphol]], [[Utert (stêd)|Utert]] en [[Amersfoart]], en leit oan de [[A1]] en de [[A27]]. Hilfertsom hat benammen yn de 20e iuw betsjutting krigen as de stêd fan [[radio]] en [[telefyzje]].

== Stêdsfunksjes ==
De media binne in grutte wurkjouwer foar de stêd en omkriten. Yn Hilfertsom-Noard leit it Nederlânsk [[Mediapark]], dêr't ûnder mear de [[Nederlandse Omroep Stichting|NOS]], in pear studio's en in oantal omropferienings sitte. De oare omroppen sitte op oare plakken yn de stêd. Hilfertsom foarsjocht it Goai fan in [[hospitaal]] anneks [[sanatoarium]] (''Zonnendaal''), en fan ferskate ûnderwiisynstellings, wêrûnder inkele [[skoallemienskip]]pen, de Media-Akademy en it [[konservatoarium]]. Oan de râne fan de stêd sit lichte yndustry, bygelyks it Nederlânsk haadkantoar fan [[Nike]].

== Stedsoansjoch ==
[[Ofbyld:Raadhuis_Hilversum2.jpg|left|thumb|''Gemeentehûs fan Hilfertsom, ûntwurpen troch Marinus Dudok'']]
Hilfertsom wie oant de opkomst fan de [[radio]] mear in doarpke en hat net folle âlde gebouwen bûten de doarpstsjerke. Doch is it sintrum arsjitektoanysk fan belang, benammen troch de ûntwerpen fan [[arsjitekt]] [[Marinus Dudok]], dy't yn opdracht fan de gemeente ûnder mear it gemeentehûs boude. Fierders fynt men fan him noch in gemaal en twa begraffenisaula's. De neo-renêssânsistyske Ald-katolike tsjerke is in tradisjoneel gebou. Ek opfallend is it stasjon.

== Histoarje ==
De namme ''Hilfertsom'' ferriedt in âlde komôf, troch it [[Ingweoans]] elemint ''hille'' &quot;heuvel&quot;; Hilfertsom is dan ek ''hillashiem'', &quot;hiem tusken de heuvels&quot;. Troch syn relatyf hege lizzing is it Goai al sûnt iere tiden bewenne west, trochdat it net oarstreamde. De kearside fan it wenjen op dizze grûn wie dat de bewenners op feehâlderij oanwiisd wiene - de sângrûn koe net foar ikkerbou brûkt wurde. Hilfertsom waard dan ek it sintrum fan de wolhannel.

Yn de [[19e iuw]] komt it Goai yn trek by rike [[Amsterdam]]mers dy't bûten de stêd wenje woenen. Hilfertsom waard yn [[1874]] op it spoar oansluten, wêrtroch't in direkte ferbining mei Amsterdam kaam. Hjirtroch groeide it doarp stadichoan ta regionaal sintrum.

Yn [[1919]] begûnen de radio-útstjoerings, wêrnei't Hilfertsom hieltiten mear ynwenners oanluts oant it in middelgrutte stêd waard. De telefyzje-útstjoerings waarden yn it earstoan yn Bussum dien, mar kamen troch de bou fan it Mediapark tusken [[1960]] en [[1986]] ek nei Hilfertsom.

== Berne yn Hilfertsom ==
* [[Joop den Uyl]] (1919-1987), [[premier]] fan [[Nederlân]]
* [[Jaap ter Haar]] (1922-1998), [[skriuwer]]
* [[Britte Lagcher]] (1989), aktrise

== Keppeling om utens ==
* [http://www.hilversum.nl Website fan de gemeente]
&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Hilfertsom Gemeentehûs 46.JPG|''Gemeentehûs''
Ofbyld:Hilfertsom Gemeentehûs 45.JPG|''Gemeentehûs''
Ofbyld:Hilfertsom Sint Fitustsjerke 52.JPG|''Sint Fitustsjerke''
Ofbyld:Hilfertsom Groest 33.JPG|''Groest''
Ofbyld:Hilfertsom Us Leaffrou 37.JPG|''Us Leaffrou''
Ofbyld:Hilfertsom Skouboarch Gooiland 54.JPG|''Skouboarch Gooiland''
Ofbyld:Hilfertsom 's Gravelandseweg 42.JPG|'''s Gravelandseweg''
Ofbyld:Hilfertsom NS-stasjon 35.JPG|''NS-stasjon''
Ofbyld:Hilfertsom Kerkbrink 51.JPG|''Kerkbrink''
Ofbyld:Hilfertsom Kantongerjocht 44.JPG|''Kantongerjocht''
Ofbyld:Hilfertsom Goaisk Museum 50.JPG|''Goois Museum''
Ofbyld:Hilfertsom De Vereeniging 47.JPG|''DeVereeniging''
Ofbyld:Hilfertsom AVRO-gebou 43.JPG|''AVRO-filla''
Ofbyld:Hilfertsom Mediapark Museum Byld&amp;Lûd 41.JPG|''Byld &amp; Lûd''
Ofbyld:Hilfertsom Mediapark Museum Byld&amp;Lûd 40.JPG|''Byld &amp; Lûd''
Ofbyld:Hilfertsom tsjerke Torenlaan 33.JPG|Tsjerke Torenlaan''
Ofbyld:Hilfertsom Sâlt en Sânbunker 36.JPG|''Sâlt en sânbunker''
Ofbyld:Hilfertsom postkantoar 34.JPG|''Postkantoar''
Ofbyld:Hilfertsom fila Middlesex 41.JPG|''Filla Middlesex''
Ofbyld:Hilfertsom Bavinckskoalle 38.JPG|''Bavinckskoalle''
Ofbyld:Hilfertsom Badhûs 37.JPG|''Badhûs''
&lt;/gallery&gt;
{{GemeentenNoard-Hollân}}

[[Kategory:Hilfertsom| ]]
[[Kategory:Plak yn Hilfertsom]]
[[Kategory:Gemeente yn Noard-Hollân]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1811]]</text>
      <sha1>0960qaa4mer6e61d5o8waw1vh2giu1s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uplewert</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29220</id>
    <revision>
      <id>1224276</id>
      <parentid>832776</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:19:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1224276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="488" sha1="gu6sl05i1r0bwlkmzpxfpb0uwm9bpbv" xml:space="preserve">[[Ofbyld:KarteKrummhoern.png|thumb|Kaart fan Krummhörn]]
'''Uplewert''' is in doarpke yn [[East-Fryslân]], 10 km noardwestlik fan [[Emden]], net fier de [[Noardsee]]. Uplewert leit yn de gemeente [[Krummhörn]] yn [[Nedersaksen]].

De Fryske [[teolooch]] [[Johannes Bogerman]] (1576-1637) waard hjir berne.
[[Ofbyld:ChurchUpleward.jpg|thumb|left|200px|&lt;small&gt;''tsjerke fan Uplewert''&lt;/small&gt;]]

[[Kategory:Krummhörn]]
[[Kategory:Plak yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Plak yn Nedersaksen]]</text>
      <sha1>gu6sl05i1r0bwlkmzpxfpb0uwm9bpbv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krummhörn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32487</id>
    <revision>
      <id>1224268</id>
      <parentid>1156037</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:15:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5096" sha1="hxt1gn6e7ua4a0iq6lt69mazjr6spjt" xml:space="preserve">{{Ynfoboks gemeente Dútslân
| namme                       =
| ôfbylding                   = 14 Pilsumer Leuchtturm-3.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = Fjoertoer fan Pilsum.
| wapen                       = [[Ofbyld:Flagge Krummhoern.svg|90px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Ofbyld:DEU Krummhörn COA.svg|60px]]
| ynwennertal                 = 11.838 (2022)&lt;ref&gt;[https://www.statistik.niedersachsen.de/startseite/ Landesamt für Statistik Niedersaksen]&lt;/ref&gt;
| oerflak                     = 159,21 km²
| befolkingstichtens          = 74 ynw./km²
| hichte                      = 0 m boppe seenivo 
| lân                         = {{Flagge DE}} [[Dútslân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = lânkring
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flagge Landkreis Aurich.svg|20px]] [[Aurich (Landkreis)|Aurich]]
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3=
| bestjoerlike ienheid 4      = 
| namme bestjoerlike ienheid 4=
| soart gemeente              = 
| gemeenteyndieling           = 19 Ortsteile
| adres                       = Rathausstraße 1&lt;br&gt;26736 Krummhörn
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|53_26_0_N_7_5_0_E_scale:12500_type:landmark_region:DE|53° 26' N 7° 5' E}}
| Kfz                         = AUR, NOR
| Gemeindeschlüssel           = 03 4 52 014
| postkoade                   = 26736
| stifting                    = 1972
| ferkearsieren               =
| tiidsône                    = 
| simmertiid                  = 
| webside                     = [https://www.krummhoern.de/ www.krummhoern.de]
| mapname                     = Nedersaksen
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 53	
| lat_min                     = 26
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 7
| lon_min                     = 5
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
| ôfbylding99                 = Krummhörn in AUR.svg
| ôfbyldingstekst99           = Lokaasje gemeente Apen yn 'e lânkring Aurich
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Krummhörn''' is in gemeente yn de [[Dútslân|Dútske]] [[dielsteat]] [[Nedersaksen]] mei in oerflak fan goed 159 km². Bestjoerlik heart de gemeente by de [[lânkring]] [[Auwerk (Landkreis)|Auwerk]]. Krummhörn leit yn [[East-Fryslân]].

Histoarysk-geografysk is it gea tusken [[Greetsiel]] en [[Oldersum]] bekend as Krummhörn, in krite dat de hjoeddeiske gemeenten Krummhörn, [[Hinte]], [[Emden]] en parten fan [[Moormerland]] omfiemet. De namme Krummhörn betsjut ''krûme hoeke'' ([[Krûmharne]]).

De gemeente hat in sterk agrarysk karakter en toerisme is fral yn it fiskerplak [[Greetsiel]] wichtich. De bewenners hawwe fral harren wurk yn [[Emden]] en in grut part fan 'e befolking is forins. Hast elts doarp hat in histoaryske tsjerke en de âldste stamt út de 13e iuw. Fral de [[krústsjerke]] fan Pilsum is ferneamd. 

== Skiednis ==
Mear as trije iuwen lang hat de haadlingenfamylje fan 'e Cirksena's út Greesiel greven en letter foarsten fan Eastfryslân levere. 

De gemeente Krummhörn is yn [[1972]] ûntstien út in gemeentlike weryndieling; 19 ûnôfhinklike gemeenten binne doe gearfoege.

== Gemeentlike yndieling ==
[[File:KarteKrummhoern.png|thumb|left|Kaart fan Krümmhörn.]]
De gemeente Krummhörn bestiet út 19 [[doarp]]en (ynwennertallen fan 2018):
{|
| width=&quot;400&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[Campen]] (492)
* [[Canum]] (249)
* [[Eilsum]] (569)
* [[Freepsum]] (382)
* [[Greetsiel]] (1328)
* [[Grimersum]] (534)
* [[Groothusen]] (448)
| width=&quot;400&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[Hamswehrum]] (472)
* [[Jennelt]] (359)
* [[Loquard]] (586)
* [[Manslagt]] (409)
* [[Pewsum]], Haadplak fan de gemeente (3202)
* [[Pilsum]] (536)
* [[Rysum]] (644)
| width=&quot;400&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[Uplewert|Upleward]] (364)
* [[Uttum]] (485)
* [[Visquard]] (693)
* [[Woltzeten]] (202)
* [[Woquard]] (186)
|}

== Polityk ==
De gemeenteried bestiet út 30 sitten, plus de sit foar de keazen boargemaster, dy't ek riedslid is. Gearstalling:

== Ferneamde persoanen ==
* [[Ubbo Emmius]], gelearde en earste ''Rector Magnificus'' fan de Akademy te [[Grins (stêd)|Grins]], komt út [[Greetsiel]].
* De famylje fan [[Ub Iwerks]] komt oarspronklik út Uttum.

== Ofbylden ==
&lt;gallery&gt;
Schöpfwerk Greetsiel.JPG|Gemaal fan Greetsiel.
Rysum-Drohne-msu-2021-209-.jpg|Terpdoarp Rysum.
Pilsumer Kirche 2010.jpg|Krústsjerke fan Pilsum.
Greetsieler Zwillingsmühlen 2010-2.jpg|Mûnen fan Greetsiel.
&lt;/gallery&gt;

== Keppeling om utens ==
* [http://www.krummhoern.de Webside fan de gemeente]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [[:de:Krümmhörn]], ferzje 31 maaie 2024.
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Krummhörn}}
}}

[[Kategory:Auwerk (distrikt)]]
[[Kategory:Krummhörn| ]]
[[Kategory:Gemeente yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Gemeente yn Nedersaksen]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1972]]</text>
      <sha1>hxt1gn6e7ua4a0iq6lt69mazjr6spjt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224269</id>
      <parentid>1224268</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:16:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5096" sha1="okmimr0i5sulsuu27knk8zaxk9ojuwi" xml:space="preserve">{{Ynfoboks gemeente Dútslân
| namme                       =
| ôfbylding                   = 14 Pilsumer Leuchtturm-3.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = Fjoertoer fan Pilsum.
| wapen                       = [[Ofbyld:Flagge Krummhoern.svg|90px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Ofbyld:DEU Krummhörn COA.svg|60px]]
| ynwennertal                 = 11.838 (2022)&lt;ref&gt;[https://www.statistik.niedersachsen.de/startseite/ Landesamt für Statistik Niedersaksen]&lt;/ref&gt;
| oerflak                     = 159,21 km²
| befolkingstichtens          = 74 ynw./km²
| hichte                      = 0 m boppe seenivo 
| lân                         = {{Flagge DE}} [[Dútslân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = lânkring
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flagge Landkreis Aurich.svg|20px]] [[Auwerk (Landkreis)|Auwerk]]
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3=
| bestjoerlike ienheid 4      = 
| namme bestjoerlike ienheid 4=
| soart gemeente              = 
| gemeenteyndieling           = 19 Ortsteile
| adres                       = Rathausstraße 1&lt;br&gt;26736 Krummhörn
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|53_26_0_N_7_5_0_E_scale:12500_type:landmark_region:DE|53° 26' N 7° 5' E}}
| Kfz                         = AUR, NOR
| Gemeindeschlüssel           = 03 4 52 014
| postkoade                   = 26736
| stifting                    = 1972
| ferkearsieren               =
| tiidsône                    = 
| simmertiid                  = 
| webside                     = [https://www.krummhoern.de/ www.krummhoern.de]
| mapname                     = Nedersaksen
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 53	
| lat_min                     = 26
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 7
| lon_min                     = 5
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
| ôfbylding99                 = Krummhörn in AUR.svg
| ôfbyldingstekst99           = Lokaasje gemeente Apen yn 'e lânkring Aurich
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Krummhörn''' is in gemeente yn de [[Dútslân|Dútske]] [[dielsteat]] [[Nedersaksen]] mei in oerflak fan goed 159 km². Bestjoerlik heart de gemeente by de [[lânkring]] [[Auwerk (Landkreis)|Auwerk]]. Krummhörn leit yn [[East-Fryslân]].

Histoarysk-geografysk is it gea tusken [[Greetsiel]] en [[Oldersum]] bekend as Krummhörn, in krite dat de hjoeddeiske gemeenten Krummhörn, [[Hinte]], [[Emden]] en parten fan [[Moormerland]] omfiemet. De namme Krummhörn betsjut ''krûme hoeke'' ([[Krûmharne]]).

De gemeente hat in sterk agrarysk karakter en toerisme is fral yn it fiskerplak [[Greetsiel]] wichtich. De bewenners hawwe fral harren wurk yn [[Emden]] en in grut part fan 'e befolking is forins. Hast elts doarp hat in histoaryske tsjerke en de âldste stamt út de 13e iuw. Fral de [[krústsjerke]] fan Pilsum is ferneamd. 

== Skiednis ==
Mear as trije iuwen lang hat de haadlingenfamylje fan 'e Cirksena's út Greesiel greven en letter foarsten fan Eastfryslân levere. 

De gemeente Krummhörn is yn [[1972]] ûntstien út in gemeentlike weryndieling; 19 ûnôfhinklike gemeenten binne doe gearfoege.

== Gemeentlike yndieling ==
[[File:KarteKrummhoern.png|thumb|left|Kaart fan Krümmhörn.]]
De gemeente Krummhörn bestiet út 19 [[doarp]]en (ynwennertallen fan 2018):
{|
| width=&quot;400&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[Campen]] (492)
* [[Canum]] (249)
* [[Eilsum]] (569)
* [[Freepsum]] (382)
* [[Greetsiel]] (1328)
* [[Grimersum]] (534)
* [[Groothusen]] (448)
| width=&quot;400&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[Hamswehrum]] (472)
* [[Jennelt]] (359)
* [[Loquard]] (586)
* [[Manslagt]] (409)
* [[Pewsum]], Haadplak fan de gemeente (3202)
* [[Pilsum]] (536)
* [[Rysum]] (644)
| width=&quot;400&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[Uplewert|Upleward]] (364)
* [[Uttum]] (485)
* [[Visquard]] (693)
* [[Woltzeten]] (202)
* [[Woquard]] (186)
|}

== Polityk ==
De gemeenteried bestiet út 30 sitten, plus de sit foar de keazen boargemaster, dy't ek riedslid is. Gearstalling:

== Ferneamde persoanen ==
* [[Ubbo Emmius]], gelearde en earste ''Rector Magnificus'' fan de Akademy te [[Grins (stêd)|Grins]], komt út [[Greetsiel]].
* De famylje fan [[Ub Iwerks]] komt oarspronklik út Uttum.

== Ofbylden ==
&lt;gallery&gt;
Schöpfwerk Greetsiel.JPG|Gemaal fan Greetsiel.
Rysum-Drohne-msu-2021-209-.jpg|Terpdoarp Rysum.
Pilsumer Kirche 2010.jpg|Krústsjerke fan Pilsum.
Greetsieler Zwillingsmühlen 2010-2.jpg|Mûnen fan Greetsiel.
&lt;/gallery&gt;

== Keppeling om utens ==
* [http://www.krummhoern.de Webside fan de gemeente]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [[:de:Krümmhörn]], ferzje 31 maaie 2024.
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Krummhörn}}
}}

[[Kategory:Auwerk (distrikt)]]
[[Kategory:Krummhörn| ]]
[[Kategory:Gemeente yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Gemeente yn Nedersaksen]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1972]]</text>
      <sha1>okmimr0i5sulsuu27knk8zaxk9ojuwi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224270</id>
      <parentid>1224269</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gemeentlike yndieling */</comment>
      <origin>1224270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5087" sha1="n4bx4zzpdaw7xc5qj71j0fejiahl5xu" xml:space="preserve">{{Ynfoboks gemeente Dútslân
| namme                       =
| ôfbylding                   = 14 Pilsumer Leuchtturm-3.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = Fjoertoer fan Pilsum.
| wapen                       = [[Ofbyld:Flagge Krummhoern.svg|90px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Ofbyld:DEU Krummhörn COA.svg|60px]]
| ynwennertal                 = 11.838 (2022)&lt;ref&gt;[https://www.statistik.niedersachsen.de/startseite/ Landesamt für Statistik Niedersaksen]&lt;/ref&gt;
| oerflak                     = 159,21 km²
| befolkingstichtens          = 74 ynw./km²
| hichte                      = 0 m boppe seenivo 
| lân                         = {{Flagge DE}} [[Dútslân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = lânkring
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flagge Landkreis Aurich.svg|20px]] [[Auwerk (Landkreis)|Auwerk]]
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3=
| bestjoerlike ienheid 4      = 
| namme bestjoerlike ienheid 4=
| soart gemeente              = 
| gemeenteyndieling           = 19 Ortsteile
| adres                       = Rathausstraße 1&lt;br&gt;26736 Krummhörn
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|53_26_0_N_7_5_0_E_scale:12500_type:landmark_region:DE|53° 26' N 7° 5' E}}
| Kfz                         = AUR, NOR
| Gemeindeschlüssel           = 03 4 52 014
| postkoade                   = 26736
| stifting                    = 1972
| ferkearsieren               =
| tiidsône                    = 
| simmertiid                  = 
| webside                     = [https://www.krummhoern.de/ www.krummhoern.de]
| mapname                     = Nedersaksen
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 53	
| lat_min                     = 26
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 7
| lon_min                     = 5
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
| ôfbylding99                 = Krummhörn in AUR.svg
| ôfbyldingstekst99           = Lokaasje gemeente Apen yn 'e lânkring Aurich
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Krummhörn''' is in gemeente yn de [[Dútslân|Dútske]] [[dielsteat]] [[Nedersaksen]] mei in oerflak fan goed 159 km². Bestjoerlik heart de gemeente by de [[lânkring]] [[Auwerk (Landkreis)|Auwerk]]. Krummhörn leit yn [[East-Fryslân]].

Histoarysk-geografysk is it gea tusken [[Greetsiel]] en [[Oldersum]] bekend as Krummhörn, in krite dat de hjoeddeiske gemeenten Krummhörn, [[Hinte]], [[Emden]] en parten fan [[Moormerland]] omfiemet. De namme Krummhörn betsjut ''krûme hoeke'' ([[Krûmharne]]).

De gemeente hat in sterk agrarysk karakter en toerisme is fral yn it fiskerplak [[Greetsiel]] wichtich. De bewenners hawwe fral harren wurk yn [[Emden]] en in grut part fan 'e befolking is forins. Hast elts doarp hat in histoaryske tsjerke en de âldste stamt út de 13e iuw. Fral de [[krústsjerke]] fan Pilsum is ferneamd. 

== Skiednis ==
Mear as trije iuwen lang hat de haadlingenfamylje fan 'e Cirksena's út Greesiel greven en letter foarsten fan Eastfryslân levere. 

De gemeente Krummhörn is yn [[1972]] ûntstien út in gemeentlike weryndieling; 19 ûnôfhinklike gemeenten binne doe gearfoege.

== Gemeentlike yndieling ==
[[File:KarteKrummhoern.png|thumb|left|Kaart fan Krümmhörn.]]
De gemeente Krummhörn bestiet út 19 [[doarp]]en (ynwennertallen fan 2018):
{|
| width=&quot;400&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[Campen]] (492)
* [[Canum]] (249)
* [[Eilsum]] (569)
* [[Freepsum]] (382)
* [[Greetsiel]] (1328)
* [[Grimersum]] (534)
* [[Groothusen]] (448)
| width=&quot;400&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[Hamswehrum]] (472)
* [[Jennelt]] (359)
* [[Loquard]] (586)
* [[Manslagt]] (409)
* [[Pewsum]], Haadplak fan de gemeente (3202)
* [[Pilsum]] (536)
* [[Rysum]] (644)
| width=&quot;400&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[Uplewert]] (364)
* [[Uttum]] (485)
* [[Visquard]] (693)
* [[Woltzeten]] (202)
* [[Woquard]] (186)
|}

== Polityk ==
De gemeenteried bestiet út 30 sitten, plus de sit foar de keazen boargemaster, dy't ek riedslid is. Gearstalling:

== Ferneamde persoanen ==
* [[Ubbo Emmius]], gelearde en earste ''Rector Magnificus'' fan de Akademy te [[Grins (stêd)|Grins]], komt út [[Greetsiel]].
* De famylje fan [[Ub Iwerks]] komt oarspronklik út Uttum.

== Ofbylden ==
&lt;gallery&gt;
Schöpfwerk Greetsiel.JPG|Gemaal fan Greetsiel.
Rysum-Drohne-msu-2021-209-.jpg|Terpdoarp Rysum.
Pilsumer Kirche 2010.jpg|Krústsjerke fan Pilsum.
Greetsieler Zwillingsmühlen 2010-2.jpg|Mûnen fan Greetsiel.
&lt;/gallery&gt;

== Keppeling om utens ==
* [http://www.krummhoern.de Webside fan de gemeente]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [[:de:Krümmhörn]], ferzje 31 maaie 2024.
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Krummhörn}}
}}

[[Kategory:Auwerk (distrikt)]]
[[Kategory:Krummhörn| ]]
[[Kategory:Gemeente yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Gemeente yn Nedersaksen]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1972]]</text>
      <sha1>n4bx4zzpdaw7xc5qj71j0fejiahl5xu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Campen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32576</id>
    <revision>
      <id>1224277</id>
      <parentid>998501</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1232" sha1="muwf7fxb482nl2ilvckpdrwtq6h3qop" xml:space="preserve">[[Ofbyld:KarteKrummhoern.png|thumb|Kaart fan Krummhörn]]
[[Ofbyld:Campen, Krummhörn.JPG|thumb|300px|''Campen'']]
'''Campen''' is in plak yn de [[Dútslân|Dútske]] gemeente [[Krummhörn]], Landkreis [[Auwerk]] [[dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Nedersaksen]]. Dit [[East-Fryslân|Eastfryske]] plak hat 536 ynwenners (2006).

== It besjen wurdich ==
Campen hat in [[fjoertoer]] dy't mei 65,3 meter de heechste fan Dútslân is. Hy waard yn 1889 boud en is sûnt 1891 yn bedriuw. Wa't nei boppen wol moat 320 treden op. By goed sicht rikt it each oan de East-Fryske Waadeilannen, Emden, sels Delfsyl ta.

It Ostfriesische Landwirtschaftsmuseum stiet ek yn Campen, ûnderbrocht yn twa Gulfhöfen. Der is âld boere-ark út de jierren 1930 oant yn de jierren 1950 te besjen. Yn de simmermoannen wurde der spesjale tentoanstellingen organisearre.

Fierders is ek de Herfoarme Tsjerke, út de [[13e iuw]], de muoite fan in besite wurdich.

== Keppeling om utens ==
*[http://www.krummhoern.de Offisjele ynternetside fan de gemeente Krummhörn]

{{Koördinaten|53_24_02_N_07_03_05_E_type:city_zoom:12_region:DE|53° 24' NB, 07° 03' EL}}

[[Kategory:Krummhörn]]
[[Kategory:Plak yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Plak yn Nedersaksen]]</text>
      <sha1>muwf7fxb482nl2ilvckpdrwtq6h3qop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stasjon Baarn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32932</id>
    <revision>
      <id>1224291</id>
      <parentid>1118777</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T18:47:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skiednis */</comment>
      <origin>1224291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5273" sha1="tmfxoiv1m5l9empyqgks57e0u5x6j6l" xml:space="preserve">{{Ynfoboks stasjon
| namme                       = Stasjon Baarn&lt;br&gt;''station Baarn''
| ôfbylding                   = Baarn station 2014 7.JPG
| ôfbyldingsbreedte           = 260px
| ôfbyldingstekst             = ''Stasjon Baarn yn 2014''
| lân                         = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{NL-UTf}}
| bestjoerlike ienheid 2      = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Baarn flag.svg|border|20px]] [[Baarn]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[Ofbyld:Baarn flag.svg|border|20px]] [[Baarn]]
| adres                       = Stationsplein 66b
| koördinaten                 = 
| stasjonskoade               = Brn
| type                        = Trochgongsstasjon
| iepening                    = [[10 juny]] [[1874]]
| sluting                     =
| boujier                     = [[1874]] 
| sloopjier                   = 
| arsjitekt                   = [[Dolf van Gendt|A.L. van Gendt]]
| yngenieur                   = 
| boustyl                     = 
| monumintale status          = [[Ryksmonumint]]
| monumintnûmer               = 8542
| perrons                     = 3
| perronspoaren               = 4
| perrontagong                = 
| tagong                      = 
| spoarline                   = [[Easterspoarwei]]&lt;br&gt;[[Spoar fan Den Dolder nei Baarn|Stichtse Line]]
| metroline                   = 
| busline                     = 4 buslinen
| stedsbus                    = 
| tramline                    = 
| tal reizgers                = 
| webside                     = [https://www.ns.nl/stationsinformatie/brn/baarn NS stasjonsynformaasje]
| ôfbylding2                  = 
| ôfbyldingstekst2            = 
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = Utert
| lat_deg                     = 52
| lat_min                     = 12
| lat_sec                     = 29
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 5
| lon_min                     = 16
| lon_sec                     = 52
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
}}
'''Stasjon Baarn''' is it spoarstasjon yn [[Baarn]] en leit oan de spoaren [[Hilfertsom]] – [[Amersfoart]] ([[Goailine]]) en [[Utert (stêd)|Utert]] – Baarn ([[Stichtse line]]). Hoewol't it in lyts station is, hat it in bysûndere eigenskip dy't fierders allinnich in lyts oantal grutter stêden hat: in [[keninklike wachtkeamer]]. [[Paleis Soestdijk]] leit op sawat twa kilometer ôfstân, dus [[Juliana fan de Nederlannen|Keningin Juliana]] en [[Bernhard fan Lippe-Biesterfeld|Prins Bernhard]] krigen harren eigen mear lúksueuze abry om op de trein te wachtsjen.

Stasjon Baarn hat fjouwer spoaren: spoar 1 leit direkt by it stasjonsgebou en waard brûkt foar de trein fan/nei Utert Sintraal, dy't Baarn as eindpunt hat. De spoaren 2 en 3 lizze lân it [[eilânperron]], hjir stopje de treinen yn de rjochtingen fan Amersfoort en Amsterdam. Yn 2008 waard in nij perron yn gebrûk nomd lâns spoar 4, as nij einpunt foar de trein út Utert. 

== Skiednis ==
[[Ofbyld:Baarn De Generaal 3.JPG|200px|thumb|left|''It eardere NCS-stasjon Baarn'']]
Stasjon Baarn waard iepene op [[10 juny]] [[1874]], Baarn en hie oarspronklik twa stasjons flak neist elkoar, oan beide kanten fan it spoar. It hjoeddeiske stasjon waard brûkt troch de [[Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij]] (HSM) foar de treinen fan de Oosterspoorweg tusken Amsterdam en Amersfoart, it yn 1898 ipene saneamde [[Station Baarn Buertstasjon|buertstasjon]] waard troch de [[Nederlandsche Centraal-Spoorweg-Maatschappij]] (NCS) brûkt as einpunt foar de treinen fan/nei Utert.

Neidat de NCS yn 1938 opgien wie yn de [[Nederlânske Spoarwegen]] waard in ferbining oanlein tusken it HSM-stasjon en de line rjochting Utert. Yn 1948 waard it buertstasjon sletten, de treinen fan/nei Utert makken sûnttiids gebrûk fan spoor 1 fan it HSM-stasjon. Neidiel fan dizze situaasje wie dat dizze treinen lykfliers de drokke line Hilfertsom – Amersfoort oerstekke moasten. Hjirom waard yn 2008 in nij perron oanlein oan de kant fan it eardere NCS-stasjon, sadat de treinen út Utert tenei konfliktfrij Baarn binnen komme kinne.

It eardere NCS-stasjon is tsjintwurdich yn gebrûk as restaurant.

== Bou fan nij perron en liften ==
Om fertragingen te foarkomen is spoar 4, dat gjin perron hie, klear makke om treinen bahannelje te kinnen rjochting Utert. Hhjirfoar waard in hiel nij perron boud en ferlear spoar 1 syn funksje. Spoar 4 is in kopspoar wurden, fanút Hilfertsom sille dus allinnich de spoaren 1, 2 en 3 beskikber wêze yn de nije situaasje. Spoar 1 is dêrnei in skoftke bûten gebrûk west mar letter wer oanlein foar spesjale gelegenheden. 
De spoaroergong neist it stasjon is ferfongen en der binne liften komd yn 2009. 
== Sjoch ek ==
* {{nl}} [https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_rijksmonumenten_in_Baarn_(plaats) List fan ryksmonuminten yn Baarn]

{{Koördinaten|52_12_29_N_5_16_52_E_type:landmark_zoom:17_region:NL|52° 12' NB, 5° 17' EL}}

[[Kategory:Bouwurk yn Baarn]]
[[Kategory:Spoarstasjon yn Utert (provinsje)|Baarn]]
[[Kategory:Ryksmonumint yn Utert (provinsje)]]
[[Kategory:Bouwurk út 1874]]</text>
      <sha1>tmfxoiv1m5l9empyqgks57e0u5x6j6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hooglanderveen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33354</id>
    <revision>
      <id>1224287</id>
      <parentid>1223106</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T18:43:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2375" sha1="ereap88yu5k8fctjfzz43iuietlyah8" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Hooglanderveen Sint Jozeftsjerke 2010 4.JPG|thumb|right|&lt;small&gt;''[[Jozef fan Nazaret|Sint Jozeftsjerke]]''&lt;/small&gt;]]
'''Hooglanderveen''' is in doarp by de stêd [[Amersfoart]] yn de gemeente Amersfoart fan de provinsje Utert. It doarp hat 4.930 ynwenners (2021). Mei karnaval wurdt it doarp oantsjutten mei de namme '' 't Turfgat''.

Troch de bou fan de Amersfoartske wyk [[Vathorst]] wurdt Hooglanderveen stadichioan mear ynsluten troch de stêd Amersfoort. Tichtby de buorren fan Hooglanderveen is yn maaie 2006 in nij spoarstasjon komd: [[stasjon Amersfoort Vathorst]]. Dit stasjon leit oan it spoar Amersfoort - [[Swol]] en leit tusken de stasjons fan [[Stasjon Amersfoort Schothorst|Amersfoort-Schothorst]] en [[Stasjon Nijkerk|Nijkerk]]. Troch de útwreiding fan de wyk Vathorst hat Hooglanderveen in fernijde [[ynfrastruktuer]], in grutter winkeloanbod, in nij [[doarpshûs]] en in nije akkomodaasje foar har fuotbal- en tennisklup. De huzen dy't oan de râne fan it doarp boud wurde, sille in doarpsk oansjen krije.
Yn it doarp stiet in grutte roomske tsjerke, in ûntwerp fan [[Wolter te Riele]]. Hooglanderveen hat sûnt 2003 in doarpsferiening mei de namme Veenpower, dy't aktiviteiten organisearret. De Belangenferiening Hooglanderveen komt op foar de belangen fan it doarp, lykas ferkearsfeilichheid, it grien yn en om it doarp ensfh.
== Flagge ==
Hooglanderveen hat sûnt 2009 ek in eigen flagge. De flagge bestiet út fjouwer blokken yn giel en blau, dy't steane foar de sinne en it wetter, de basis foar groei. Tafallich ek de kleuren fan de pleatslike fuotbalferiening. Yn it kwadrant rjochtsboppe stiet in read krús op in wyt flak, ferwizend nei it wapen fan Amersfoort. Oer de midden rint in oranje weach, dizze kleur stiet foar it oranje fan Nederlân en de weach foar de Malewjittering dy't yn Hooglanderveen syn oarsprong hat en wichtich foar de rivierstân wie en noch is foar de wetterstân yn de omjouwing. 

== Keppeling om utens ==
*[http://www.veenpower.nl Veenpower Hooglanderveen]
*[https://www.bvhooglanderveen.nl Belangenferiening Hooglanderveen]
*[http://www.amersfoort.nl/docs/Nieuwe_structuur/_wonen_wijken/_wijken/Vathorst-Hooglanderveen/wijkspecial_SB_Hooglanderveen_2010.pdf &quot;Hooglanderveen in Cijfers&quot; Offisjële sifers en statistiken publisearre troch de gemeente Amersfoort ]

{{Amersfoart}}
[[Kategory:Plak yn Amersfoart]]</text>
      <sha1>ereap88yu5k8fctjfzz43iuietlyah8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Den Dolder</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35359</id>
    <revision>
      <id>1224292</id>
      <parentid>1083601</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T18:48:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1532" sha1="hbhjiuuvda1yoaannf8aqm66351lcmq" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Map NL - Zeist - Den Dolder.png|thumb|right|200px|''Lizzing Den Dolder'']]
[[Ofbyld:Den Dolder winkelsintrum 54.JPG|thumb|right|200px|''Winkelsintrum Den Dolder'']]
[[Ofbyld:Den Dolder NSstasjon 53.JPG|thumb|right|200px|''Stasjon Den Dolder'']]
[[Ofbyld:Den Dolder Marije Kristinatsjerke P8010248.JPG|thumb|right|200px|''Marije Kristinatsjerke'']]
'''Den Dolder''' is in doarp yn de gemeente [[Seist]], yn de provinsje [[Utert (provinsje)|Utert]]. It doarp leit direkt ten easten fan [[Bilthoven]] en eat noardliker as [[Huis ter Heide (Utert)|Huis ter Heide]] en [[Bosch en Duin]]. Den Dolder hat 4.515 ynwenners (2021).

It doarp leit op de [[Utertse Heuvelrêch]], en hat in [[stasjon Den Dolder|stasjon]] oan it spoar [[Utert (stêd)|Utert]]-[[Amersfoart]]. Yn en om Den Dolder binne meardere psychiatryske ynstellings en ynstellings foar minsken mei in ferstanlike handikap. wêrûnder [[Dennendal]], ûnderdiel fan [[Reinaerde]]. Dennendal leit njonken it terrein fan it psychiatriysk sintrum [[Willem Arntsz Hoeve]], dat boud waard yn 1906. Fierder is Den Dolder bekend fanwege de justysjele jeugdynrjochting &quot;[[Den Engh]]&quot;. 

In soad fan de sauzen en produkten fan it merk [[Remia]] komme út it fabryk yn Den Dolder. Oan Remia dankt Den Dolder ek syn bynamme 'It sauzehert fan Nederlân'. 
Yn Den Dolder stiet ek it Nederlânske haadkantoar fan de [[YMCA]].

{{Koördinaten|52_8_23_N_5_14_25_E_type:city_scale:66000_region:NL|52° 8' NB, 5° 14' EL}}

{{Seist}}
[[Kategory:Den Dolder| ]]
[[Kategory:Plak yn Seist]]</text>
      <sha1>hbhjiuuvda1yoaannf8aqm66351lcmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Auwerk (Landkreis)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36115</id>
    <revision>
      <id>1224273</id>
      <parentid>1220274</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gemeenten */</comment>
      <origin>1224273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6440" sha1="id120tuv4cvp3k0hlcpvda9ziocb94o" xml:space="preserve">{{Ynfoboks Landkreis
| namme                       = Lânkring Auwerk
| ôfbylding                   = Lage des Landkreises Aurich in Deutschland.GIF
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| wapen                       = [[File:DEU Landkreis Aurich COA.svg|60px]]
| ynwennertal                 = 192.072 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://www.statistik.niedersachsen.de/startseite/ Landesamt für Statistik, Niedersaksen, stân 31.12.2022]&lt;/ref&gt;
| oerflak                     = 1.287,35 km²
| befolkingstichtens          = 149 ynw./km²
| lân                         = [[Ofbyld:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Dútslân]]
| dielsteat                   = [[Ofbyld:Flag of Lower Saxony.svg|20px]] [[Nedersaksen]]
| Regierungsbezirk            =
| Bestjoerssit                = 
| adres bestjoer              = Fischteichweg 7-13&lt;br&gt;26603 Auwerk
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|53_30_0_N_7_22_12_E_scale:12500_type:landmark_region:DE|53° 30' N 7° 22' E}} 
| oprjochting                 = [[1977]]
| opheffing                   =
| yndieling                   = 24 gemeenten
| kenteken                    = AUR
| NUTS-koade                  = DE947
| kreiskaai                   = 03 4 52
| webside                     = [https://www.landkreis-aurich.de/ landkreis-aurich.de] 
}}
De '''Landkreis Auwerk''' is in [[lânkring]] yn it úterste noardwesten fan [[East-Fryslân]] yn de [[Dútslân|Dútske]] [[dielsteat]] [[Nedersaksen]] mei de   toeristyske Waadeilannen [[Baltrum]], [[Júst]] en [[Norderney]]. 

== Geografy ==
Landkreis Auwerk hat in oerflak fan sa likernôch 1.288 km². It grinzget (út it noarden wei mei de klok mei) oan de [[Waadsee]], de lânkringen [[Wittmund (distrikt)|Wittmund]] en [[Lier (distrikt)|Lier]] en de ''[[Kreisfreie Stadt]]'' [[Emden]]. De Noardseekust fan Landkreis Auwerk wurdt foarme troch de Eastfryske eilannen [[Juist]], [[Norderney]] en [[Baltrum]], dy't allegear ta it distrikt (Landkreis) Auwerk hearre.

== Skiednis ==
{{Noat|Sjoch foar mear ynformaasje: [[East-Fryslân#Skiednis|Skiednis fan East-Fryslân]]}}&lt;br&gt;
De regio hat in rike skiednis dy't werom giet nei de prehistoarje. Yn de midsiuwen wie it diel fan de Fryske seelannen. Landkreis Auwerk waard yn 1885 oprjochte as ûnderdiel fan de Prusyske provinsje Hannover. De hjoeddeistige Landkreis Auwerk is foarme yn [[1977]] troch de gearfoeging fan 'e âlde Landkreis Auwerk mei Landkreis Norden.

== Bestjoerlike yndieling ==
[[Ofbyld:Municipalities in AUR.svg|thumb|left|Yndieling lânkring Auwerk neffens gemeenten.]]
Yn 2005 is yn hiel Nedersaksen in nije bestjoersstruktuur ynfierd. Dêrby is foar de gemeenten it ferskil tusken de stêden en de (frije) gemeenten ferfallen. Dy wurde no oantsjutten mei ''[[Einheitsgemeinde]]n'' (ienheidsgemeenten). Sokke gemeenten fiere alle gemeentlike taken selsstannich út. 

Yn 'e lânkring lizze ek twa  ''[[Samtgemeinde]]n'', dy't tegearre foar meiïnoar 11 gemeenten in tal gemeentlike taken útfiere. In ''Samtgemeinde'' is in mienskiplike regeling foar in oantal gemeenten, dy't faak te lyts of te tinbefolke binne om alle gemeentlike taken goed oan te kinnen (fral finansjeel wie dat in probleem).

By de lânkring Auwerk heart ek in gemeentefrij gebiet, in ûnbewenne Waadeilân. 

== Gemeenten ==
{|
!colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot;|'''[[Einheidsgemeinde|Ienheidsgemeenten]]'''
|-
| width=&quot;450&quot; valign=&quot;top&quot; |
#'''[[Auwerk (stêd)|Auwerk]]''' (stêd)
#'''[[Baltrum]]''' (eilân en gemeente)
#'''[[Dornum]]'''
#'''[[Großefehn]]''' (haadplak: Ostgroßefehn)
#'''[[Großheide]]'''
#'''[[Hinte]]'''
#'''[[Ihlow (Nedersaksen)|Ihlow]]''' (haadplak: Ihlowerfehn)
| width=&quot;450&quot; valign=&quot;top&quot; |
&lt;ol start=8&gt;
&lt;li&gt;'''[[Júst]]''' (eilân en gemeente)&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''[[Krummhörn]]''' (haadplak: Pewsum)&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''[[Norden]]''' (stêd)&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''[[Nordeney]]''' (gemeente en eiland)&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''[[Südbrookmerland]]''' (haadplak: Victorbur)&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''[[Wiesmoor]]''' (stêd)&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
|}
&lt;br /&gt;
'''[[Samtgemeinde]]n''' mei de dielnimmende gemeenten:
{|
''It haadplak fan in Samtgemeinde is markearre mei &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;''
| width=&quot;450&quot; valign=&quot;top&quot; |
*1. '''[[Samtgemeinde Brookmerland]]'''
# [[Leezdorf]]
# [[Mariënhafe]]*
# [[Osteel]]
# [[Rechtsupweg]]
# [[Upgant-Schott]]
# [[Wirdum (Nedersaksen)|Wirdum]]
| width=&quot;450&quot; valign=&quot;top&quot; |
*2. '''[[Samtgemeinde Hage]]'''
# [[Berumbur]]
# [[Hage (Auwerk)|Hage]]*
# [[Hagermarsch]]
# [[Halbemond]]
# [[Lütetsburg]]
|}
{|
'''Gemeentefrij gebiet'''
*'''[[Memmert]]''' (5,17 km², ûnbewenne)
|}

== Polityk ==
=== Gearstalling rie ===
De ''Kreistag'' hat 58 keazen leden en in streekrjocht keazen foarsitter ''([[Landrat]])''.

Auwerk is tradisjoneel in [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]-bolwurk. Yn it ferline hie de partij hast altiten in absolute mearderheid yn 'e Kreistag, dy't de partij yn 2006 ferlear.

== Ekonomy en ynfrastruktuer ==
[[Ofbyld:Ostfriesland Verkehr-de.svg|thumb|250px|Ferkear yn Eastfryslân]]
De ekonomy fan Landkreis Auwerk wurdt foaral droegen troch toerisme, lânbou, yndustry en tsjinstesektor. De grutste bedriuwen binne it sikehûs (meiwurkers), Enercon (850 meiwurkers), (meiwurkers), Sparkasse Aurich-Norden (450 meiwurkers), Rolf Janssen (370 meiwurkers) en Rücker GmbH (350 meiwurkers). De Eastfryske eilannen binne populêre toeristyske bestimmingen, benammen yn de simmermoannen. De regio is ek bekend om syn lânbouprodukten lykas molke, tsiis en griente.

De haadstêd Auwerk is net allinnich it ekonomyske sintrum, mar as haadstêd ek it bestjoerlike sintrum. Neist de amtnerij fan de Landkreis en gemeente binne der ek noch tal fan oare oerheidsynstânsjes yn Auwerk te finen. Opfallend is de ôfwêzigens fan in fêste treinferbining nei de stêd Auwerk. Der leit wol in treinspoar, mar dat wurdt inkeld troch transporttreinen brûkt. Allinnich oer it spoar fan [[Emden]] nei [[Norden]] ride passazjierstreinen. 

De [[B72]] is de wichtichste noard-súd ferbining en de [[B210]] is de wichtichste west-east ferbining. De [[Bundesautobahn 31|A31]] is iennichste sneldyk yn Landkreis Auwerk en leit yn it súdwesten. De fleanfjilden op de eilannen soargje foar rappe ferbiningen nei it fêstelân. 

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat|Landkreis Aurich|Lânkring Auwerk}}
}}

{{Nedersaksen}}
[[Kategory:Auwerk (distrikt)]]
[[Kategory:Distrikt yn Nedersaksen]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1977]]</text>
      <sha1>id120tuv4cvp3k0hlcpvda9ziocb94o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224274</id>
      <parentid>1224273</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gemeenten */</comment>
      <origin>1224274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6441" sha1="gwxo7f3z3jcr5r4zmlumoirz2l0bifs" xml:space="preserve">{{Ynfoboks Landkreis
| namme                       = Lânkring Auwerk
| ôfbylding                   = Lage des Landkreises Aurich in Deutschland.GIF
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| wapen                       = [[File:DEU Landkreis Aurich COA.svg|60px]]
| ynwennertal                 = 192.072 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://www.statistik.niedersachsen.de/startseite/ Landesamt für Statistik, Niedersaksen, stân 31.12.2022]&lt;/ref&gt;
| oerflak                     = 1.287,35 km²
| befolkingstichtens          = 149 ynw./km²
| lân                         = [[Ofbyld:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Dútslân]]
| dielsteat                   = [[Ofbyld:Flag of Lower Saxony.svg|20px]] [[Nedersaksen]]
| Regierungsbezirk            =
| Bestjoerssit                = 
| adres bestjoer              = Fischteichweg 7-13&lt;br&gt;26603 Auwerk
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|53_30_0_N_7_22_12_E_scale:12500_type:landmark_region:DE|53° 30' N 7° 22' E}} 
| oprjochting                 = [[1977]]
| opheffing                   =
| yndieling                   = 24 gemeenten
| kenteken                    = AUR
| NUTS-koade                  = DE947
| kreiskaai                   = 03 4 52
| webside                     = [https://www.landkreis-aurich.de/ landkreis-aurich.de] 
}}
De '''Landkreis Auwerk''' is in [[lânkring]] yn it úterste noardwesten fan [[East-Fryslân]] yn de [[Dútslân|Dútske]] [[dielsteat]] [[Nedersaksen]] mei de   toeristyske Waadeilannen [[Baltrum]], [[Júst]] en [[Norderney]]. 

== Geografy ==
Landkreis Auwerk hat in oerflak fan sa likernôch 1.288 km². It grinzget (út it noarden wei mei de klok mei) oan de [[Waadsee]], de lânkringen [[Wittmund (distrikt)|Wittmund]] en [[Lier (distrikt)|Lier]] en de ''[[Kreisfreie Stadt]]'' [[Emden]]. De Noardseekust fan Landkreis Auwerk wurdt foarme troch de Eastfryske eilannen [[Juist]], [[Norderney]] en [[Baltrum]], dy't allegear ta it distrikt (Landkreis) Auwerk hearre.

== Skiednis ==
{{Noat|Sjoch foar mear ynformaasje: [[East-Fryslân#Skiednis|Skiednis fan East-Fryslân]]}}&lt;br&gt;
De regio hat in rike skiednis dy't werom giet nei de prehistoarje. Yn de midsiuwen wie it diel fan de Fryske seelannen. Landkreis Auwerk waard yn 1885 oprjochte as ûnderdiel fan de Prusyske provinsje Hannover. De hjoeddeistige Landkreis Auwerk is foarme yn [[1977]] troch de gearfoeging fan 'e âlde Landkreis Auwerk mei Landkreis Norden.

== Bestjoerlike yndieling ==
[[Ofbyld:Municipalities in AUR.svg|thumb|left|Yndieling lânkring Auwerk neffens gemeenten.]]
Yn 2005 is yn hiel Nedersaksen in nije bestjoersstruktuur ynfierd. Dêrby is foar de gemeenten it ferskil tusken de stêden en de (frije) gemeenten ferfallen. Dy wurde no oantsjutten mei ''[[Einheitsgemeinde]]n'' (ienheidsgemeenten). Sokke gemeenten fiere alle gemeentlike taken selsstannich út. 

Yn 'e lânkring lizze ek twa  ''[[Samtgemeinde]]n'', dy't tegearre foar meiïnoar 11 gemeenten in tal gemeentlike taken útfiere. In ''Samtgemeinde'' is in mienskiplike regeling foar in oantal gemeenten, dy't faak te lyts of te tinbefolke binne om alle gemeentlike taken goed oan te kinnen (fral finansjeel wie dat in probleem).

By de lânkring Auwerk heart ek in gemeentefrij gebiet, in ûnbewenne Waadeilân. 

== Gemeenten ==
{|
!colspan=&quot;2&quot; align=&quot;left&quot;|'''[[Einheidsgemeinde|Ienheidsgemeenten]]'''
|-
| width=&quot;450&quot; valign=&quot;top&quot; |
#'''[[Auwerk (stêd)|Auwerk]]''' (stêd)
#'''[[Baltrum]]''' (eilân en gemeente)
#'''[[Dornum]]'''
#'''[[Großefehn]]''' (haadplak: Ostgroßefehn)
#'''[[Großheide]]'''
#'''[[Hinte]]'''
#'''[[Ihlow (Nedersaksen)|Ihlow]]''' (haadplak: Ihlowerfehn)
| width=&quot;450&quot; valign=&quot;top&quot; |
&lt;ol start=8&gt;
&lt;li&gt;'''[[Júst]]''' (eilân en gemeente)&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''[[Krummhörn]]''' (haadplak: Pewsum)&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''[[Norden]]''' (stêd)&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''[[Norderney]]''' (gemeente en eiland)&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''[[Südbrookmerland]]''' (haadplak: Victorbur)&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''[[Wiesmoor]]''' (stêd)&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
|}
&lt;br /&gt;
'''[[Samtgemeinde]]n''' mei de dielnimmende gemeenten:
{|
''It haadplak fan in Samtgemeinde is markearre mei &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;''
| width=&quot;450&quot; valign=&quot;top&quot; |
*1. '''[[Samtgemeinde Brookmerland]]'''
# [[Leezdorf]]
# [[Mariënhafe]]*
# [[Osteel]]
# [[Rechtsupweg]]
# [[Upgant-Schott]]
# [[Wirdum (Nedersaksen)|Wirdum]]
| width=&quot;450&quot; valign=&quot;top&quot; |
*2. '''[[Samtgemeinde Hage]]'''
# [[Berumbur]]
# [[Hage (Auwerk)|Hage]]*
# [[Hagermarsch]]
# [[Halbemond]]
# [[Lütetsburg]]
|}
{|
'''Gemeentefrij gebiet'''
*'''[[Memmert]]''' (5,17 km², ûnbewenne)
|}

== Polityk ==
=== Gearstalling rie ===
De ''Kreistag'' hat 58 keazen leden en in streekrjocht keazen foarsitter ''([[Landrat]])''.

Auwerk is tradisjoneel in [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]-bolwurk. Yn it ferline hie de partij hast altiten in absolute mearderheid yn 'e Kreistag, dy't de partij yn 2006 ferlear.

== Ekonomy en ynfrastruktuer ==
[[Ofbyld:Ostfriesland Verkehr-de.svg|thumb|250px|Ferkear yn Eastfryslân]]
De ekonomy fan Landkreis Auwerk wurdt foaral droegen troch toerisme, lânbou, yndustry en tsjinstesektor. De grutste bedriuwen binne it sikehûs (meiwurkers), Enercon (850 meiwurkers), (meiwurkers), Sparkasse Aurich-Norden (450 meiwurkers), Rolf Janssen (370 meiwurkers) en Rücker GmbH (350 meiwurkers). De Eastfryske eilannen binne populêre toeristyske bestimmingen, benammen yn de simmermoannen. De regio is ek bekend om syn lânbouprodukten lykas molke, tsiis en griente.

De haadstêd Auwerk is net allinnich it ekonomyske sintrum, mar as haadstêd ek it bestjoerlike sintrum. Neist de amtnerij fan de Landkreis en gemeente binne der ek noch tal fan oare oerheidsynstânsjes yn Auwerk te finen. Opfallend is de ôfwêzigens fan in fêste treinferbining nei de stêd Auwerk. Der leit wol in treinspoar, mar dat wurdt inkeld troch transporttreinen brûkt. Allinnich oer it spoar fan [[Emden]] nei [[Norden]] ride passazjierstreinen. 

De [[B72]] is de wichtichste noard-súd ferbining en de [[B210]] is de wichtichste west-east ferbining. De [[Bundesautobahn 31|A31]] is iennichste sneldyk yn Landkreis Auwerk en leit yn it súdwesten. De fleanfjilden op de eilannen soargje foar rappe ferbiningen nei it fêstelân. 

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat|Landkreis Aurich|Lânkring Auwerk}}
}}

{{Nedersaksen}}
[[Kategory:Auwerk (distrikt)]]
[[Kategory:Distrikt yn Nedersaksen]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1977]]</text>
      <sha1>gwxo7f3z3jcr5r4zmlumoirz2l0bifs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Enno III fan Eastfryslân</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38343</id>
    <revision>
      <id>1224279</id>
      <parentid>996281</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:21:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Houliken en bern */</comment>
      <origin>1224279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3362" sha1="sax7uehjggpmnntp4gmbx2e32fs3epr" xml:space="preserve">{{Dyn koart
| namme                       = Enno III fan Eastfryslân
| ôfbylding                   = Ennoeastfrisia-optimiert.jpg
| ôfbyldingstekst             = 
| ôfbyldingsbreedte           = 220px
| nasjonaliteit               = [[File:Flag of East Frisia.svg|20px]] [[Eastfryslân|Eastfrysk]]
| berteplak                   = [[Auwerk (stêd)|Auwerk]]
| bertedatum                  = [[30 septimber]] [[1563]]
| stjerplak                   = [[Leerort]]
| stjerdatum                  = [[19 augustus]] [[1625]]
| funksje1                    = Greve fan [[Eastfryslân]]
| regear1                     = [[1599]] – [[1625]]
| amtsperioade1               = 
| foargonger1                 = [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]]
| opfolger1                   = [[Rudolf Kristiaan fan Eastfryslân|Rudolf Kristiaan]]
}}
'''Enno III fan Eastfryslân''' ([[Auwerk (stêd)|Auwerk]], [[30 septimber]] [[1563]] – [[Leerort]], [[19 augustus]] [[1625]]) wie de âldste soan fan greve [[Edzard II fan Eastfryslân]] en [[Katarina fan Sweden|Katarina Wasa]], âldste dochter fan [[Gustaaf I fan Sweden]]. Hy folge yn 1599 syn heit op as greve fan [[Eastfryslân]].

Yn [[1602]] belegeren de troepen fan Enno III omdôch it opstannige [[Emden]]. Hy moast yn [[1603]] it [[Fergelyk fan De Haach|ferdrach fan De Haach]] slute, wêryn't er net allinnich de oanwêzichheid fan in Hollânsk garnizoen yn [[Emden]] akseptearje moast, mar ek de kosten fan it garnizoen betelje moast. Yn [[1609]] bruts de striid fannijs los. De Emders wûnen by de skermutselingen yn [[Grytsjesyl]] en besetten tydlik de greeflike residinsje yn [[Aurich (stêd)|Aurich]]. Yn [[1611]] legeren de Hollanners troepen yn Leerort. Op [[24 maaie]] waard it akkoart fan Osterhusen tekene, wêrtroch't de soevereiniteit fan de greve fan Eastfryslân beheind waard en de oanwêzichheid fan in Hollânsk garnizoen yn [[Emden]] beëinige waard.

== Houliken en bern ==
Enno III wie twaris troud. In earste kear troude hy mei Walburga fan Rietberg ([[1556]]-[[1586]]), dochter en erfgenamte fan greve Jehan II fan [[Rietberg]], hear fan [[Esens]], [[Stedesdorf]] en [[Wittmund (stêd)|Wittmund]]. Hja brocht [[Harlingerlân]] en [[Rietberg]] mei. SE hienen trije bern:
# Sabina Catharina ([[1582]] – [[1618]]), yn [[1601]] troud mei [[Jehan III fan Eastfryslân]],
# Agnes ([[1584]] – [[1616]]), yn [[1603]] troud mei Gundakar fan Liechtenstein,
# Johan Edzard, ( 1586 - 1586).

Walburga fan Rietberg stoar inkele dagen nei har soan, nei alle gedachten troch fergiftiging. Doe't de manlike staach fan de greven fan Rietberg útstoar, folgen de greven fan Eastfryslân op troch it houlik fan Enno III mei Walburga.

Yn [[1598]] troude Enno III mei [[Anna fan Holstein-Gottorp]], dochter fan hartoch [[Adolf fan Sleeswyk-Holstein-Gottorp]]. Hja hiene fiif bern:
# Edzard Gustaaf ( 1599 – 18–1612)
# Kristina Sofia ( [[1609]] – [[1658]]), yn [[1632]] troud mei [[Filips fan Hessen-Butzbach]],
# [[Anna Maria fan Eastfryslân|Anna Maria]] ( [[1601]] – [[1634]]), yn [[1622]] troud mei [[Adolf Frederik I fan Mecklenburg-Schwerin]],
# [[Rudolf Kristiaan fan Eastfryslân]] ( [[1602]] – [[1628]])
# [[Ulrich II fan Eastfryslân]] ( [[1605]] – [[1648]]).

[[Kategory:Greve fan Eastfryslân]]
[[Kategory:Hûs Sirksena]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1563]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1625]]</text>
      <sha1>sax7uehjggpmnntp4gmbx2e32fs3epr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aartsbisdom Bremen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38487</id>
    <revision>
      <id>1224262</id>
      <parentid>1223725</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T16:54:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2398" sha1="9nvzfd27bcr3y17dktjjmfwgtmfhkvl" xml:space="preserve">[[Ofbyld:HRR 1648 Erz Bremen.png|thumb|''Plak fan it aartsbisdom yn it [[Hillige Roomske Ryk]] yn 1648, it jier dat it aartsbisdom opheft waard.'']]
It '''Aartsbisdom Bremen''' (eigentlik Hamburch-Bremen) wie in [[aartsbisdom]] fan [[864]] oant [[1648]]. It eastlike diel fan [[East-Fryslân]] wie ûnderdiel fan it (tsjerklike) aartsbisdom. Bremen wie dêrnjonken fan [[1180]] oant [[1648]] ek in wrâldsk [[prinsbisdom]] (regearre troch de [[aartsbiskop]]), en in steat fan it [[Hillige Roomske Ryk]].

It Aartsbisdom Hamburch waard yn 831 stifte yn [[Hamburch]]. Yn 831 waard dat bisdom troch Denen fernield. Nei de fernieling fan it Aartsbisdom Hamburch waard in feiliger hinnekommen socht. Yn 845/847 luts de [[aartsbiskop]] fan Hamburch him werom nei [[Bremen (stêd)|Bremen]]. Dêr waard hy aartsbiskop fan it bisdom Bremen dat yn 787 stifte wie troch [[Karel de Grutte]]. Yn 864 waarden de beide bisdommen gearfoege ta it Aartsbisdom Hamburch-Bremen.

De tsjerkprovinsje besloech yn it earstoan Noard-Europa; it noarden fan [[Dútslân]], de [[Baltyske steaten]] en [[Skandinaavje]]. Yn 947 waarden de bisdommen Sleeswyk, Ribe en Aarhûs stifte en yn 967 it bisdom [[Aldenburch]] (de bisdommen Meklenburch en Ratzeburch skieden har letter fan Aldenburch of).

Bremen ferlear syn ynfloed yn Skandinaavje doe’t yn 1104 it aartsbisdom Lund stifte waard. De bisdommen Sleeswyk, Ribe en Aarhûs foelen tenei ûnder Lund. Yn 1255 waard it bisdom Riga in aartsbisdom en sa ferliest Bremen ek syn ynfloed yn de Baltyske regio. Allinnich de bisdommen yn it hjoeddeistige Holstein en Meklenburch wienen by Bremen bleaun.

De [[reformaasje]] yn 1535 makke in ein oan it katolike aartsbisdom. Oare bisdommen yn de tsjerkprovinsje waarden troch de reformaasje wei. Oant de [[Frede fan Osnabrück]] yn 1648 wienen der noch wol Luterske aartsbiskoppen. It eardere aartsbisdom kaam op 12 novimber 1669 ûnder it apostolistysk fikariaat fan de Noardlike Missy. Yn 1995 waard de tradysje mei de stifting fan it aartsbisdom Hamburch fuortset.

{{DEFAULTSORT:Bremen, Aartsbisdom}}
[[Kategory:Prinsbisdom]]
[[Kategory:Skiednis fan Bremen]]
[[Kategory:Histoarysk lân yn Jeropa]]
[[Kategory:Steat fan it Hillige Roomske Ryk]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 864]]
[[Kategory:Organisaasje opheft yn 1648]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1180]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 1648]]</text>
      <sha1>9nvzfd27bcr3y17dktjjmfwgtmfhkvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Bilt (gemeente)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38997</id>
    <revision>
      <id>1224290</id>
      <parentid>1159278</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T18:45:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ferfier */</comment>
      <origin>1224290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4861" sha1="6pud5b50mgsqvlgfabkh9uk59jissat" xml:space="preserve">{{Ynfoboks gemeente
| namme                       = De Bilt
| ôfbyld                      = [[Ofbyld:De Bilt Gemeentehûs 52.JPG|300px]] ''Lângoed &quot;De Jagtlust&quot;, it hjoeddeistich gemeentehûs yn Bilthoven''
| flagge                      = [[Ofbyld:Vlag_de_Bilt.svg|border|125px]]
| wapen                       = [[Ofbyld:De_Bilt_wapen.svg|80px]] 
| lokaasje                    = [[Ofbyld:NL_-_locator_map_municipality_code_GM0310_(2016).png|300px]] 
| lân                         = {{Flagge NL}} [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Utrecht_(province)-Flag.svg|border|20px]] [[Utert (provinsje)|Utert]]
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| boargemaster                = Sjoerd Potters ([[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]])
| haadplak                    = [[De Bilt (doarp)|De Bilt]] en [[Bilthoven]]
| grutste plak                = Bilthoven
| ynwennertal                 = {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|De Bilt (gemeente)}} &lt;small&gt;({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}})&lt;/small&gt;
| befolkingstichtens          = 658 / [[km²]]
| oerflak                     = 67,13  km²
| wêrfan lân                  = 66,12 km²
| wêrfan wetter               = 1,01 km²
| tal stêden                  = 
| tal doarpen                 = 5
| ferkearsieren               = [[Ofbyld:NL-A27.svg|30px|border]], [[Ofbyld:NL-A28.svg|30px|border]]
| oprjochte                   = [[2001]]
| perioade 1                  = 
| namme perioade 1            = 
| perioade 2                  = 
| namme perioade 2            = 
| perioade 3                  = 
| namme perioade 3            = 
| perioade 4                  = 
| namme perioade 4            = 
| perioade 5                  = 
| namme perioade 5            = 
| opheft                      = 
| opgien yn                   = 
| no part fan                 = 
| netnûmer                    = 030, 0346 
| postkoades                  = 3615, 3720-3723, 3730-3732, 3737-3739
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = UTC +2
| webside                     = [http://www.debilt.nl/ www.debilt.nl]
}}
[[Ofbyld:Gem-DeBilt-OpenTopo.jpg|thumb|''Topografyske gemeentekaart fan De Bilt'']]
'''De Bilt''' is in [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] middenyn de provinsje [[Utert (provinsje)|Utert]]. De gemeente hat {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|De Bilt (gemeente)}} ynwenners ({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}}, boarne: CBS) en in oerflak fan ± 67 km² (wêrfan amper wetter). It [[De Bilt (doarp)|doarp De Bilt]] hat 10.925 ynwenners (1 jannewaris 2021).

== Skiednis ==
De hjoeddeiske gemeente De Bilt is op [[1 jannewaris]] [[2001]] ûntstien út in gearfoeging fan de gemeente De Bilt (De Bilt en Bilthoven) en de eardere gemeente Maartensdijk  ([[Maartensdijk]], [[Westbroek]], [[Hollandsche Rading]] en [[Groenekan]]).

De Bilt hat 66 [[List fan ryksmonuminten yn De Bilt|ryksmonuminten]].

== Kearnen ==
De gemeente hat de neikommende doarpskearnen:
[[De Bilt (doarp)|De Bilt]], [[Bilthoven]], [[Groenekan]], [[Hollandsche Rading]], [[Maartensdijk]] en [[Westbroek]].

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Kearn !! Ynwenners (2021)&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2021/31/kerncijfers-wijken-en-buurten-2021 Sintraal Buro foar de Statistyk]&lt;/ref&gt;
|-
| [[De Bilt (doarp)|De Bilt]] || 10.925
|-
| [[Bilthoven]] || 22.885
|-
| [[Groenekan]] || 1.935
|-
| [[Hollandsche Rading]] || 1.575
|-
| [[Maartensdijk]] || 4.880
|-
| [[Westbroek]] || 1.165
|}

== Ferfier ==
De gemeente hat twa spoarstasjons. [[Stasjon Bilthoven]] oan it spoar Utert-Amersfoart en [[stasjon Hollandsche Rading]] oan it spoar Utert-Hilfertsom. De [[autodiken]] [[Rykswei 28|A28]] en [[Rykswei 27|A27]] rinne ek lâns of troch de gemeente.

== Ekonomy ==
It [[Keninklik Nederlânsk Meteorologysk Ynstitút]] sit al sûnt [[1897]] ten suden fan it plak De Bilt. In oare grutte wurkjouwer yn de gemeente is it [[RIVM]].

== Geografy ==
In diel fan de gemeente (De Bilt en Bilthoven) is ûnderdiel fan de [[agglomeraasje Utert]]. De gemeente grinzget yn it noarden oan [[Hilfertsom]] (NH), yn it noardeasten oan [[Baarn]], yn it easten oan [[Seist]], yn it súdwesten oan [[Utert (stêd)|Utert]] en yn it noardwesten oan de gemeente [[Stichtske Fecht]].


De Bilt moat net betize wurde mei de Fryske gemeente en streek [[It Bilt]].

== Keppelings om utens ==
{{Commonscat|De Bilt}}
* [https://www.debilt.nl/ Webstee fan de gemeente De Bilt]

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}
{{De Bilt}}
{{GemeentenUtert}}
{{Koördinaten|52_6_43_N_5_10_57_E_type:city_scale:66000_region:NL|52° 7' NB, 5° 11' EL}}

[[Kategory:De Bilt| ]]
[[Kategory:Gemeente yn Utert]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 2001]]</text>
      <sha1>6pud5b50mgsqvlgfabkh9uk59jissat</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Freepsum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41555</id>
    <revision>
      <id>1224271</id>
      <parentid>1065251</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:17:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="916" sha1="kj9tt0fy6p35ztzf8kio9e4v3zk8ngf" xml:space="preserve">[[Ofbyld:DEU Freepsum COA.svg|thumb|Wapen fan Freepsem]]
'''Freepsum''' is in doarp yn de gemeente [[Krummhörn]] yn it [[Auwerk (distrikt)|Landkreis Auwerk]] ynn [[East-Fryslân]]. Der wenje 381 minsken (31 desimber 2012) en leit sa'n tsien km noardwestlik fan [[Emden]].

Freepsum wie oant de foarming fan de gemeente Krummhörn yn 1972 in selsstannige gemeente.

Sudeastlik fan it doarp lei de Freepsumer Mar, no drûchlein. It djipste punt leit 2,5 meter ûnder de seespegel en gou oant 1988 as meast lege punt fan Dútslân, mar der is fêststeld dat de gemeente Neuendorf-Sachsenbande in punt 3,5 meter ûnder de seespegel hat.

== Tsjerke ==
[[Ofbyld:KarteKrummhoern.png|thumb|Kaart fan Krummhörn]]
[[Ofbyld:ChurchFreepsum.jpg|left|thumb|250px|Tsjerke fan Freepsem]]
De Freepsemer tsjerke is yn de [[13e iuw]] boud.

[[Kategory:Krummhörn]]
[[Kategory:Plak yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Plak yn Nedersaksen]]</text>
      <sha1>kj9tt0fy6p35ztzf8kio9e4v3zk8ngf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224272</id>
      <parentid>1224271</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tsjerke */</comment>
      <origin>1224272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="916" sha1="2vkkivhj1t4l2czzj567rlsg8aoyhbp" xml:space="preserve">[[Ofbyld:DEU Freepsum COA.svg|thumb|Wapen fan Freepsem]]
'''Freepsum''' is in doarp yn de gemeente [[Krummhörn]] yn it [[Auwerk (distrikt)|Landkreis Auwerk]] ynn [[East-Fryslân]]. Der wenje 381 minsken (31 desimber 2012) en leit sa'n tsien km noardwestlik fan [[Emden]].

Freepsum wie oant de foarming fan de gemeente Krummhörn yn 1972 in selsstannige gemeente.

Sudeastlik fan it doarp lei de Freepsumer Mar, no drûchlein. It djipste punt leit 2,5 meter ûnder de seespegel en gou oant 1988 as meast lege punt fan Dútslân, mar der is fêststeld dat de gemeente Neuendorf-Sachsenbande in punt 3,5 meter ûnder de seespegel hat.

== Tsjerke ==
[[Ofbyld:KarteKrummhoern.png|thumb|Kaart fan Krummhörn]]
[[Ofbyld:ChurchFreepsum.jpg|left|thumb|250px|Tsjerke fan Freepsum]]
De Freepsemer tsjerke is yn de [[13e iuw]] boud.

[[Kategory:Krummhörn]]
[[Kategory:Plak yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Plak yn Nedersaksen]]</text>
      <sha1>2vkkivhj1t4l2czzj567rlsg8aoyhbp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hawker Hurricane</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43021</id>
    <revision>
      <id>1224255</id>
      <parentid>1122445</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T14:11:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1224255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2364" sha1="nr02s6lyjyt4loi3q9ct2itdrtik962" xml:space="preserve">{{stobbe|loftfeart‎}}
{| class=&quot;toccolours&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;float:right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse; font-size: 95%; width: 250px;&quot; 
! style=&quot;font-size: larger;&quot; colspan=&quot;2&quot;|Hawker Hurricane 
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | 
[[Ofbyld:Hurricane mk1 r4118 fairford arp.jpg|275px]]&lt;br /&gt;
|-
! Rol
| Jachtfleanmasine
|-
! Makker
| [[Hawker Aircraft]]
|- 
! Untwerper
| [[Sydney Camm]]
|- 
! Earste flecht
| [[6 novimber]] [[1935]] 
|-
! Yn tsjinst
| [[27 desimber]] [[1937]]
|-
! Tal makke
| 14.583 (1937-1944) 
|-
! Grutste brûkers
| [[Royal Air Force]], Royal Canadian Air Force &lt;small&gt;(en teminsten 20 oare lannen)&lt;/small&gt;
|-
! Farianten
| Mk. I, II,III,IV,V,IA,IB,IC,IIC, Kanadeeske Huricanes, Mk. X oant Mk. XV
|-
|}

[[Ofbyld:Hawker Hurricane Mark IV.jpg|thumb|275px|Hurricane Mk IV, bewapene mei 60 pûns-raketten]]
[[File:Hawker Hurricane 3-view.svg|thumb|275px|Hawker Hurricane]]
De '''Hawker Hurricane''' wie in [[jachtfleanmasine]] fan de [[Royal Air Force|RAF]]. It waard ynset yn de [[Twadde Wrâldkriich]] en waard foaral bekend yn de [[Slach om Ingelân]], mar de ferskate ferzjes fan dit tastel hawwe de hiele oarloch troch tsjinne. 

== Technyske feiten Mk IIb ==
{| class=wikitable
! 
! Hawker Hurricane Mk.IIB
|-
| Lingte: || 9,98 m
|-
| Spanwiidte: || 12,20 m
|-
| Hichte: || 3,98 m
|-
| Oandriuwing: || 1 [[Rolls-Royce Merlin]] XX 12-sylinder-[[V-motor]] fan 1.280 hk
|-
| Topfaasje: || 542 km/o op 6.700 m 
|-
| Fleanberik: || 752 km
|-
| Bemanning: || 1 
|-
| Maks. plafond: || 11.000 m
|-
| Leechgewicht: || 2.560 kg
|-
| Fleangewicht: || 3.740 kg
|-
| Bewapening: || 12 MGs ('kaliber .303), twa 113- as 227 kg-bommen&lt;br /&gt;en/of acht raketten
|}

==Sjoch ek==
;Besibbe ûntwerpen
* [[Hawker Hotspur]]
* [[Hawker Typhoon]]
;Fleantugen mei ferlykbere rol
* [[Curtiss P-36 Hawk]]
* [[Curtiss P-40 Warhawk]]
* [[Heinkel He 112]]
* [[IAR 80]]
* [[Macchi C.200]]
* [[Messerschmitt Bf 109]]
* [[Miles M.20]]
* [[Morane-Saulnier M.S.406]]
* [[Polikarpov I-16]]
* [[PZL.50 Jastrząb]]
* [[Rogozarski IK-3]]
* [[Supermarine Spitfire]]
* [[Yakovlev Yak-1]]

== Keppeling om utens ==
* [http://www.warbirds.be/web/content.php?article.1001052 Warbirdsside oer dit type]

[[Kategory:Britske fleanmasine yn de Twadde Wrâldkriich]]
[[Kategory:Britske jachtfleanmasine]]
[[Kategory:Yntroduksje út 1935]]</text>
      <sha1>nr02s6lyjyt4loi3q9ct2itdrtik962</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224256</id>
      <parentid>1224255</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T14:48:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>destobbefisearre</comment>
      <origin>1224256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5636" sha1="o2qhvhg2e4pdt606wl49fuxw3pwb1l1" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;float:right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse; font-size: 95%; width: 250px;&quot; 
! style=&quot;font-size: larger;&quot; colspan=&quot;2&quot;|Hawker Hurricane 
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | 
[[Ofbyld:Hurricane mk1 r4118 fairford arp.jpg|275px]]&lt;br /&gt;
|-
! Rol
| Jachtfleanmasine
|-
! Makker
| [[Hawker Aircraft]]
|- 
! Untwerper
| [[Sydney Camm]]
|- 
! Earste flecht
| [[6 novimber]] [[1935]] 
|-
! Yn tsjinst
| [[27 desimber]] [[1937]]
|-
! Tal makke
| 14.583 (1937-1944) 
|-
! Grutste brûkers
| [[Royal Air Force]], [[Royal Canadian Air Force]] &lt;small&gt;(en teminsten 20 oare lannen)&lt;/small&gt;
|-
! Farianten
| Mk. I, II,III,IV,V,IA,IB,IC,IIC, Kanadeeske Huricanes, Mk. X oant Mk. XV
|-
|}
[[Ofbyld:Women assembling Hawker Hurricanes 1942.jpg|thumb|left|Froulju oan de produksjeline fan Hawker Hurricanes (1942)]]
[[Ofbyld:Hawker Hurricane Mark IV.jpg|thumb|275px|Hurricane Mk IV, bewapene mei 60 pûns-raketten]]
[[File:Hawker Hurricane 3-view.svg|thumb|275px|Hawker Hurricane]]
De '''Hawker Hurricane''' wie in [[jachtfleanmasine]] fan de [[Royal Air Force|RAF]]. It waard ynset yn de [[Twadde Wrâldkriich]] en waard foaral bekend yn de [[Slach om Ingelân]], mar de ferskate ferzjes fan dit tastel hawwe de hiele oarloch troch tsjinne. 

== Skiednis ==
It tastel waard ûntwurpen troch Sydney Camm, dy't yngenieur by Hawker Aircraft wie. It ûntwerp waard yn 1934 foarlein oan it loftfeartministearje dy't yn it dêropfolgjende jier de opdracht joech foar de bou fan in prototype. &lt;ref name=&quot;JE489&quot;&gt;{{en}} Jane’s Encyclopedia of Aviation (1980) siden.489-490 {{ISBN|1851703241}}&lt;/ref&gt; Op 6 novimber 1935 makke dit de earste flecht mei in Rolls-Royce Merlin-C-motor mei in fermogen fan 757 kW (1029 hk). &lt;ref name=&quot;JE489&quot; /&gt; It tastel wie geskikt foar in bewapening fan fjouwer [[mitrailleurs]] fan it kaliber fan 0,303 inch yn beide fleugels.

De testflechten giene goed en yn juny 1936 waard de earste oarder foar 600 eksimplaren pleatst. Hawker Aircraft wie ûnderwilens opgien yn Hawker Siddeley dat de produksje yn hannen naam. It earste fabryksimplaar fleach yn oktober 1937 en yn desimber kamen de earste tastellen oan by No. 111 Squadron. &lt;ref&gt;{{en}} Warbird Alley [http://www.warbirdalley.com/hurry.htm Hawker Hurricane]. [https://web.archive.org/web/20210309180821/http://www.warbirdalley.com/hurry.htm Argivearre] op 9 maart 2021.&lt;/ref&gt;

Op 11 febrewaris 1938 lei it tastel in trajekt fan 526 km ôf mei in gemiddelde faasje fan 658 km/o Dit wie 48 km/o flugger as de Dútske [[Messerschmitt Bf 109]] dy't yn 1937 in wrâldsnelheidsrekôr fleach. Dit snelheidsrekôr wie benammen bedoeld om de befolking in hert ûnder de riem te stekken. De RAF fertelde der net by dat dit rekôr helle waard mei in útsûnderlik sterke wyn yn'e rêch. Yn novimber 1938 folge in twadde opdracht foar 1000 tastellen.

By de [[Slach om Ingelân]] wiene de Hurrikanes ferantwurdlik foar 70% fan de delhelle Dútske tastellen. Hoewol't kwa ûntwerp faaks wat âlder wie as de ek legindaryske [[Spitfire]] (sa wie it efterste part fan de romp tradisjoneel opboud út hout en tekstyl) wie de Hurricane fan fitaal belang by de Slach om Ingelân. Om't se folle ienfâldiger fan konstruksje wiene as de Spitfires koene se ek folle flugger reparearre wurde. Ek it Poalske squadron dat de measte fijanlike fleantugen delhelle fleach mei de Hurricane.

Der kamen meardere ferzjes fan it tastel mei in krêftiger motor, de Merlin XX, en mei fariaasjes yn de bewapening lykas 12 mitrailleurs en mei 20 mm-[[fluchfjoerkanon]]nen. De lêste ferzje, de MK 4, wie it earste alliearde tastel dat yn febrewaris 1942 útrist waard mei loft-grûndraketten. Hoewol't de basiskonstruksje fan it tastel ferâldere wie, bleau it oant nei de [[Twadde Wrâldoarloch]] yn tsjinst. Der waarden yn totaal 14.583 stiks boud yn [[Grut-Brittannië]] en 1451 stiks yn [[Kanada]] troch de ''Canadian Car and Foundry Company''. &lt;ref name=JE489/&gt;

De Hurricane waard troch in soad oare lannen brûkt. Noch foar de Twadde Wrâldoarloch waarden 20 tastellen levere oan [[België]], dat ek de lisinsjerjochten kocht. Ein 1941 waarden 24 Hurrikanes levere oan de [[Militêre Loftfeart fan it Keninklik Nederlânsk-Yndysk Leger]]. Oare brûkers wiene û.o. [[Finlân]], [[Roemenië]], [[Grikelân]] en de [[Sovjet Uny]]. Mei-inoar hawwe sa'n 4000 Hawker Hurrikanes by oare loftmachten flein. &lt;ref name=JE489/&gt;

== Technyske feiten Mk IIb ==
{| class=wikitable
! 
! Hawker Hurricane Mk.IIB
|-
| Lingte: || 9,98 m
|-
| Spanwiidte: || 12,20 m
|-
| Hichte: || 3,98 m
|-
| Oandriuwing: || 1 [[Rolls-Royce Merlin]] XX 12-sylinder-[[V-motor]] fan 1.280 hk
|-
| Topfaasje: || 542 km/o op 6.700 m 
|-
| Fleanberik: || 752 km
|-
| Bemanning: || 1 
|-
| Maks. plafond: || 11.000 m
|-
| Leechgewicht: || 2.560 kg
|-
| Fleangewicht: || 3.740 kg
|-
| Bewapening: || 12 MGs ('kaliber .303), twa 113- as 227 kg-bommen&lt;br /&gt;en/of acht raketten
|}

==Sjoch ek==
;Besibbe ûntwerpen
* [[Hawker Hotspur]]
* [[Hawker Typhoon]]
;Fleantugen mei ferlykbere rol
* [[Curtiss P-36 Hawk]]
* [[Curtiss P-40 Warhawk]]
* [[Heinkel He 112]]
* [[IAR 80]]
* [[Macchi C.200]]
* [[Messerschmitt Bf 109]]
* [[Miles M.20]]
* [[Morane-Saulnier M.S.406]]
* [[Polikarpov I-16]]
* [[PZL.50 Jastrząb]]
* [[Rogozarski IK-3]]
* [[Supermarine Spitfire]]
* [[Yakovlev Yak-1]]

== Keppeling om utens ==
* [http://www.warbirds.be/web/content.php?article.1001052 Warbirdsside oer dit type]

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}

[[Kategory:Britske fleanmasine yn de Twadde Wrâldkriich]]
[[Kategory:Britske jachtfleanmasine]]
[[Kategory:Yntroduksje út 1935]]</text>
      <sha1>o2qhvhg2e4pdt606wl49fuxw3pwb1l1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nijkerkerveen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44118</id>
    <revision>
      <id>1224288</id>
      <parentid>1223408</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T18:43:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1855" sha1="s5kfnact0qthi4y9rqxwcunxlrqhqwt" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Map NL - Nijkerk - Nijkerkerveen.svg|thumb|''Lizzing Nijkerkerveen'']]

'''Nijkerkerveen''' ([[Nedersaksysk]]: ''Niekarkerveen'') is in [[doarp]]ke yn de gemeente [[Nijkerk]] yn [[Gelderlân]]. It leit tusken de kearn Nijkerk en [[Amersfoart]] yn.

It is ûntstien om [[1900]], omdat men hjir rjochtsjen gie op de lânbou en feehâlderij. It doarp is al folle âlder mar waard doe benammen it Veen neamd. Nei 1900 kaam de namme Nijkerkerveen as offisjele namme. Yn de folksmûle wurdt it doarp noch wol 't Veen neamd.

It is in lytse doarpskearn mei in grut bûtengebiet dat rint fan lângoed Slichtenhorst oant [[Hoevelaken]]. Westlik grinzet it oan Hooglanderveen ([[Amersfoort]]) en eastlik oan [[Zwartebroek]] ([[Barneveld (gemeente)|Barneveld]]). Yn it eastlik diel wienen geangebieten, grinzend oan bosk en heide. Yn dizze gebieten wienen lytse wetterdobben mei reid.

Yn it westen fan it bûtengebiet leit [[Holkerveen]] mids greiden en grien.

Yn eastlike rjochting fan it doarp rinne de natoergebieten fan it lângoed Slichtenhorst en De Bunt oer yn in houtwâlelânskip.

Yn de [[21e iuw]] is Nijkerk in groeigemeente mei ek wenningbouprojekten yn Nijkerkerveen, it saneamde doarpemodel.

Nijkerkerveen hie ek in eigen [[krante]], de [[Veense Courant]], dy't twa kear wyks ferskynde.

&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Nijkerkerveen eastkant 64.JPG
Ofbyld:Nijkerkerveen trijesprong 65.JPG
Ofbyld:Nijkerkerveen tsjerke 66.JPG 
Ofbyld:Nijkerkerveen tsjerke westkant 67.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Keppeling om utens ==
* [http://www.nijkerk.org/ Offisjele webstee fan de gemeente]
* [https://www.nijkerkerveen.org/ Nijkerkerveen is it Hert fan Nijkerk]
* [http://www.nijkerkerveen.net/ Platfoarmside foar de ûntwikkeling fan Nijkerkerveen]

{{Koördinaten|52_11_42_N_5_28_0_E_type:city_scale:29000_region:NL|52° 12' NB, 5° 28' EL}}

[[Kategory:Plak yn Nijkerk]]</text>
      <sha1>s5kfnact0qthi4y9rqxwcunxlrqhqwt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marnewaard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56966</id>
    <revision>
      <id>1224303</id>
      <parentid>1175671</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T20:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1392" sha1="ejpr64gnxc5sxv9unbuu2fxyqdkxf2x" xml:space="preserve">De '''Marnewaard''' is it eastlik diel fan de [[Lauwersmar]]krite dat nei de ôfsluting fan de [[Lauwerssee]] fan [[1969]] drûch kaam te stean.

It gebiet bestiet út in tal eardere [[Sânplaat|sânplaten]] en is foar it grutste part by Definsje yn gebrûk as [[oefenterrein]]. Mei 1345 hektare is dit it grutste oefenterrein fan Nederlân dat ek it militêr oefendoarp [[Marnehuzen]] hat.

In lytser part fan de waard is [[natoergebiet]]. De fierst eastlike, oarspronklike [[kwelder]]s wurde as [[lânbou]]grûn brûkt.

De krite wurdt bemeald troch it [[gemaal]] ''Nieuwe Robbengat'', dat oars ek de Westpolder útwetteret. De Westpolder is it part fan it 'âlde lân' fan foar 1969, dat doe loste op de [[Lauwerssee]]. De [[suaasjeslinke]] fan it eardere waad yn de polder is noch altyd ûnderdiel fan it wettersysteem.

Dwers troch de Marnewaard rint ek de Europeeske kuierrûte [[Kuierrûte E9|E9]], dy't fan [[Portugal]] nei de [[Eastsee]] rint. Pleatslik hiet de rûte Waad- en Wierepaad.

==Skouting==
Alle jierren wurdt op it militêr oefenterrein it [[Noardlik Pinksterkamp]] (meastal ôfkoarte ta NPK) organisearre; it grutste kamp fan West-Jeropa. Der komme sa'n 3500 [[Skouting|skouts]] út fral Noard-Nederlân op ôf.

{{Koördinaten|53_22_56_N_6_13_43_E_scale:50000_region:NL|53° 23' NB, 6° 14' EL}}

[[Kategory:De Marne (Grinslân)]]
[[Kategory:Natoergebiet yn Grinslân]]</text>
      <sha1>ejpr64gnxc5sxv9unbuu2fxyqdkxf2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224304</id>
      <parentid>1224303</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T20:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1392" sha1="g3qh24n62gg1216743tc1aurtr6yng3" xml:space="preserve">De '''Marnewaard''' is it eastlik diel fan de [[Lauwersmar]]krite dat nei de ôfsluting fan de [[Lauwerssee]] fan [[1969]] drûch kaam te stean.

It gebiet bestiet út in tal eardere [[Sânplaat|sânplaten]] en is foar it grutste part by Definsje yn gebrûk as [[oefenterrein]]. Mei 1345 hektare is dit it grutste oefenterrein fan Nederlân dat ek it militêr oefendoarp [[Marnehuzen]] hat.

In lytser part fan de waard is [[natoergebiet]]. De fierst eastlike, oarspronklike [[kwelder]]s wurde as [[lânbou]]grûn brûkt.

De krite wurdt bemeald troch it [[gemaal]] ''Nieuwe Robbengat'', dat oars ek de Westpolder útwetteret. De Westpolder is it part fan it 'âlde lân' fan foar 1969, dat doe loste op de [[Lauwerssee]]. De [[suaasjeslinke]] fan it eardere waad yn de polder is noch altyd ûnderdiel fan it wettersysteem.

Dwers troch de Marnewaard rint ek de Europeeske kuierrûte [[Kuierrûte E9|E9]], dy't fan [[Portegal]] nei de [[Eastsee]] rint. Pleatslik hiet de rûte Waad- en Wierepaad.

==Skouting==
Alle jierren wurdt op it militêr oefenterrein it [[Noardlik Pinksterkamp]] (meastal ôfkoarte ta NPK) organisearre; it grutste kamp fan West-Jeropa. Der komme sa'n 3500 [[Skouting|skouts]] út fral Noard-Nederlân op ôf.

{{Koördinaten|53_22_56_N_6_13_43_E_scale:50000_region:NL|53° 23' NB, 6° 14' EL}}

[[Kategory:De Marne (Grinslân)]]
[[Kategory:Natoergebiet yn Grinslân]]</text>
      <sha1>g3qh24n62gg1216743tc1aurtr6yng3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224305</id>
      <parentid>1224304</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T20:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1393" sha1="6qba5xviqfkjcqv7ejjm18030sidpe7" xml:space="preserve">De '''Marnewaard''' is it eastlik diel fan de [[Lauwersmar]]krite dat nei de ôfsluting fan de [[Lauwerssee]] fan [[1969]] drûch kaam te stean.

It gebiet bestiet út in tal eardere [[Sânplaat|sânplaten]] en is foar it grutste part by Definsje yn gebrûk as [[oefenterrein]]. Mei 1345 hektare is dit it grutste oefenterrein fan Nederlân dat ek it militêr oefendoarp [[Marnehuizen]] hat.

In lytser part fan de waard is [[natoergebiet]]. De fierst eastlike, oarspronklike [[kwelder]]s wurde as [[lânbou]]grûn brûkt.

De krite wurdt bemeald troch it [[gemaal]] ''Nieuwe Robbengat'', dat oars ek de Westpolder útwetteret. De Westpolder is it part fan it 'âlde lân' fan foar 1969, dat doe loste op de [[Lauwerssee]]. De [[suaasjeslinke]] fan it eardere waad yn de polder is noch altyd ûnderdiel fan it wettersysteem.

Dwers troch de Marnewaard rint ek de Europeeske kuierrûte [[Kuierrûte E9|E9]], dy't fan [[Portegal]] nei de [[Eastsee]] rint. Pleatslik hiet de rûte Waad- en Wierepaad.

==Skouting==
Alle jierren wurdt op it militêr oefenterrein it [[Noardlik Pinksterkamp]] (meastal ôfkoarte ta NPK) organisearre; it grutste kamp fan West-Jeropa. Der komme sa'n 3500 [[Skouting|skouts]] út fral Noard-Nederlân op ôf.

{{Koördinaten|53_22_56_N_6_13_43_E_scale:50000_region:NL|53° 23' NB, 6° 14' EL}}

[[Kategory:De Marne (Grinslân)]]
[[Kategory:Natoergebiet yn Grinslân]]</text>
      <sha1>6qba5xviqfkjcqv7ejjm18030sidpe7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foelke Kampana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57020</id>
    <revision>
      <id>1224264</id>
      <parentid>1008913</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:04:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3482" sha1="9cu57ao3rot564m98ao6n1kiz0i81ho" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Foelkekampana.jpg|thumb|Monumint fan Foelke Kampana yn [[Dornum]]]]
'''Foelke Kampana''' ([[Hinte]], om [[1355]] - [[Auwerk (stêd)|Auwerk]], tusken 16 augustus [[1417]] en augustus [[1419]]), ek wol  '''Folkeldis Kampana''', mei de bynamme ''Quade Foelke'' ('Kweade Foelke' eastfrysk plat 'Kwóóed Foelk'&lt;ref&gt;https://oostfraeisk.org/Main.aspx?W=Foelke%20Kampana&amp;df=de&amp;fts=J &lt;/ref&gt;), wie de frou fan de [[East-Fryslân|East-Fryske]] [[haadling]] [[Ocko I tom Brok]]. Fanwege har wreedheid wit men yn East-Fryslân noch wa't hja wie.

Foelke wie in dochter fan [[Kempo fan Hinte]], lieder fan [[Westerboach fan Hinte]]. Sy wie regintesse fan [[Aldenboarch]], [[Brookmerlân]], [[Auricherlân]] en [[Emsigerlân]] yn [[1400]] doe't har soan [[Keno II tom Brok|Keno II]] fuort wie en yn [[1417]] doe't har beppesizzer [[Ocko II]] noch minderjierrich wie. Foelke wie teffens Keno syn polityk adviseur oant syn dea yn [[1417]].

== Houlik en bern ==
Yn [[1377]] boaske Foelke Kampana oan Ocko I tom Brok, haadling fan [[Brookmerlân]] en [[Auricherlân]]. Sy krigen de folgjende bern:

*[[Keno II tom Brok]], boaske mei Adda Idzinga fan Norden
*Tetta tom Brok, boaske mei Sibrand fan Loquard
*Ocka tom Brok, boaske mei Lütet Attena fan Donum en Nesse

Foar dit houlik hie Ocko I tom Brok ek al in soan by in oare frou dêr't wy net fan witte, [[Widzel tom Brok]]. It wie yndertiid wenst dat bûtenechtlike bern oan eigen hof grutbrocht waarden.

== Quade Foelke ==
Foelke Kampana krige de bynamme ''Quade Foelke'' yn [[1397]] troch ûnder oaren in famyljedrama, it ferneamste literêr beärbeide fan East-Fryslân: 'De soan fan de feroverer fan Norderburg'.

Lütet die syn wiif Ocka tom Brok dea om reden fan ûntrou en opstannigens, sa't it hjit op oanstean fan syn skoanmem. Dêrnei liet skoanmem  Foelke Kampana har fan har sterke kant sjen en naam de boarch in skoft oer. Lütet en syn heit waarden fan Foelke ûnthalzge.

Skiedkundige [[Eggerik Beninga]] (1490–1562), besibbe oan de famylje Allena, dy't mei de famylje Tom Brok om de macht stride, hat yn tal [[leginde]]s oer har ynbrocht yn syn ''[[Cronica der Fresen]]'' dy't fan gefolgen hiene dat sy in ikoan fan wredens waard. Guon fan de ferhalen lykje lykwols basearre op wiere misdieden dy't Keno II bedreaun hat, mar dy't op rekkening fan syn krigele mem kaam binne &lt;ref&gt; Martha Kist, ''Kampana, Foelke'' yn Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland&lt;/ref&gt;.

== Literatuer ==
* [[Eggerik Beninga]]: ''Cronica der Fresen Teil I und II'', Aurich 1961
* [[Rudolph Christoph Gittermann]]: ''Kleine Geschichte von Ostfriesland'', Hannover 1823
* Siever Johanna Meyer-Abich: ''Foelke Kampana'', Norden 1943, 1967, 1990
* [[Otto Galama Houtrouw]]: ''Ostfriesland'', Aurich 1889
* M. Klinkenborg: ''Geschichte der ten Broks'', Norden 1895
* Klopp: ''Geschichte Ostfrieslands''. 3 Bde., Osnabrück 1854/58
* [[Ubbo Emmius]]: ''Rerum Frisicarum historia''
* [[Ostfriesische Landschaft]]: Ostfriesisches Urkundenbuch I-III, Aurich
* Mathilde Raven: ''Die quade Foelke''. [[Histoaryske roman]], Emden 1887
* [[Tileman Dothias Wiarda]]: ''Ostfriesische Geschichte''. 11 Bde., Aurich 1791/1819

{{boarnen|boarnefernijing=
* [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/DVN/lemmata/data/Foelke%20Kampana Foeke Kampena by inghist.nl]
&lt;references/&gt;
}}

{{DEFAULTSORT:Kampana, Foelke}}
[[Kategory:Eastfrysk haadling]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1355]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn de 15e iuw]]</text>
      <sha1>9cu57ao3rot564m98ao6n1kiz0i81ho</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224265</id>
      <parentid>1224264</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:10:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Houlik en bern */</comment>
      <origin>1224265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3483" sha1="0b11vnbm23xf2kkblm3j37eiv5udxfm" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Foelkekampana.jpg|thumb|Monumint fan Foelke Kampana yn [[Dornum]]]]
'''Foelke Kampana''' ([[Hinte]], om [[1355]] - [[Auwerk (stêd)|Auwerk]], tusken 16 augustus [[1417]] en augustus [[1419]]), ek wol  '''Folkeldis Kampana''', mei de bynamme ''Quade Foelke'' ('Kweade Foelke' eastfrysk plat 'Kwóóed Foelk'&lt;ref&gt;https://oostfraeisk.org/Main.aspx?W=Foelke%20Kampana&amp;df=de&amp;fts=J &lt;/ref&gt;), wie de frou fan de [[East-Fryslân|East-Fryske]] [[haadling]] [[Ocko I tom Brok]]. Fanwege har wreedheid wit men yn East-Fryslân noch wa't hja wie.

Foelke wie in dochter fan [[Kempo fan Hinte]], lieder fan [[Westerboach fan Hinte]]. Sy wie regintesse fan [[Aldenboarch]], [[Brookmerlân]], [[Auricherlân]] en [[Emsigerlân]] yn [[1400]] doe't har soan [[Keno II tom Brok|Keno II]] fuort wie en yn [[1417]] doe't har beppesizzer [[Ocko II]] noch minderjierrich wie. Foelke wie teffens Keno syn polityk adviseur oant syn dea yn [[1417]].

== Houlik en bern ==
Yn [[1377]] boaske Foelke Kampana oan Ocko I tom Brok, haadling fan [[Brookmerlân]] en [[Auricherlân]]. Sy krigen de folgjende bern:

*[[Keno II tom Brok]], boaske mei Adda Idzinga fan Norden
*Tetta tom Brok, boaske mei Sibrand fan Loquard
*Ocka tom Brok, boaske mei Lütet Attena fan Dornum en Nesse

Foar dit houlik hie Ocko I tom Brok ek al in soan by in oare frou dêr't wy net fan witte, [[Widzel tom Brok]]. It wie yndertiid wenst dat bûtenechtlike bern oan eigen hof grutbrocht waarden.

== Quade Foelke ==
Foelke Kampana krige de bynamme ''Quade Foelke'' yn [[1397]] troch ûnder oaren in famyljedrama, it ferneamste literêr beärbeide fan East-Fryslân: 'De soan fan de feroverer fan Norderburg'.

Lütet die syn wiif Ocka tom Brok dea om reden fan ûntrou en opstannigens, sa't it hjit op oanstean fan syn skoanmem. Dêrnei liet skoanmem  Foelke Kampana har fan har sterke kant sjen en naam de boarch in skoft oer. Lütet en syn heit waarden fan Foelke ûnthalzge.

Skiedkundige [[Eggerik Beninga]] (1490–1562), besibbe oan de famylje Allena, dy't mei de famylje Tom Brok om de macht stride, hat yn tal [[leginde]]s oer har ynbrocht yn syn ''[[Cronica der Fresen]]'' dy't fan gefolgen hiene dat sy in ikoan fan wredens waard. Guon fan de ferhalen lykje lykwols basearre op wiere misdieden dy't Keno II bedreaun hat, mar dy't op rekkening fan syn krigele mem kaam binne &lt;ref&gt; Martha Kist, ''Kampana, Foelke'' yn Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland&lt;/ref&gt;.

== Literatuer ==
* [[Eggerik Beninga]]: ''Cronica der Fresen Teil I und II'', Aurich 1961
* [[Rudolph Christoph Gittermann]]: ''Kleine Geschichte von Ostfriesland'', Hannover 1823
* Siever Johanna Meyer-Abich: ''Foelke Kampana'', Norden 1943, 1967, 1990
* [[Otto Galama Houtrouw]]: ''Ostfriesland'', Aurich 1889
* M. Klinkenborg: ''Geschichte der ten Broks'', Norden 1895
* Klopp: ''Geschichte Ostfrieslands''. 3 Bde., Osnabrück 1854/58
* [[Ubbo Emmius]]: ''Rerum Frisicarum historia''
* [[Ostfriesische Landschaft]]: Ostfriesisches Urkundenbuch I-III, Aurich
* Mathilde Raven: ''Die quade Foelke''. [[Histoaryske roman]], Emden 1887
* [[Tileman Dothias Wiarda]]: ''Ostfriesische Geschichte''. 11 Bde., Aurich 1791/1819

{{boarnen|boarnefernijing=
* [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/DVN/lemmata/data/Foelke%20Kampana Foeke Kampena by inghist.nl]
&lt;references/&gt;
}}

{{DEFAULTSORT:Kampana, Foelke}}
[[Kategory:Eastfrysk haadling]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1355]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn de 15e iuw]]</text>
      <sha1>0b11vnbm23xf2kkblm3j37eiv5udxfm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224266</id>
      <parentid>1224265</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:10:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3482" sha1="7x5wkivj57qsii1ua4ck93m6hgxxsh2" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Foelkekampana.jpg|thumb|Monumint fan Foelke Kampana yn [[Dornum]]]]
'''Foelke Kampana''' ([[Hinte]], om [[1355]] - [[Auwerk (stêd)|Auwerk]], tusken 16 augustus [[1417]] en augustus [[1419]]), ek wol  '''Folkeldis Kampana''', mei de bynamme ''Quade Foelke'' ('Kweade Foelke' eastfrysk plat 'Kwóóed Foelk'&lt;ref&gt;https://oostfraeisk.org/Main.aspx?W=Foelke%20Kampana&amp;df=de&amp;fts=J &lt;/ref&gt;), wie de frou fan de [[East-Fryslân|East-Fryske]] [[haadling]] [[Ocko I tom Brok]]. Fanwege har wreedheid wit men yn East-Fryslân noch wa't hja wie.

Foelke wie in dochter fan [[Kempo fan Hinte]], lieder fan [[Westerboach fan Hinte]]. Sy wie regintesse fan [[Aldenburch]], [[Brookmerlân]], [[Auricherlân]] en [[Emsigerlân]] yn [[1400]] doe't har soan [[Keno II tom Brok|Keno II]] fuort wie en yn [[1417]] doe't har beppesizzer [[Ocko II]] noch minderjierrich wie. Foelke wie teffens Keno syn polityk adviseur oant syn dea yn [[1417]].

== Houlik en bern ==
Yn [[1377]] boaske Foelke Kampana oan Ocko I tom Brok, haadling fan [[Brookmerlân]] en [[Auricherlân]]. Sy krigen de folgjende bern:

*[[Keno II tom Brok]], boaske mei Adda Idzinga fan Norden
*Tetta tom Brok, boaske mei Sibrand fan Loquard
*Ocka tom Brok, boaske mei Lütet Attena fan Dornum en Nesse

Foar dit houlik hie Ocko I tom Brok ek al in soan by in oare frou dêr't wy net fan witte, [[Widzel tom Brok]]. It wie yndertiid wenst dat bûtenechtlike bern oan eigen hof grutbrocht waarden.

== Quade Foelke ==
Foelke Kampana krige de bynamme ''Quade Foelke'' yn [[1397]] troch ûnder oaren in famyljedrama, it ferneamste literêr beärbeide fan East-Fryslân: 'De soan fan de feroverer fan Norderburg'.

Lütet die syn wiif Ocka tom Brok dea om reden fan ûntrou en opstannigens, sa't it hjit op oanstean fan syn skoanmem. Dêrnei liet skoanmem  Foelke Kampana har fan har sterke kant sjen en naam de boarch in skoft oer. Lütet en syn heit waarden fan Foelke ûnthalzge.

Skiedkundige [[Eggerik Beninga]] (1490–1562), besibbe oan de famylje Allena, dy't mei de famylje Tom Brok om de macht stride, hat yn tal [[leginde]]s oer har ynbrocht yn syn ''[[Cronica der Fresen]]'' dy't fan gefolgen hiene dat sy in ikoan fan wredens waard. Guon fan de ferhalen lykje lykwols basearre op wiere misdieden dy't Keno II bedreaun hat, mar dy't op rekkening fan syn krigele mem kaam binne &lt;ref&gt; Martha Kist, ''Kampana, Foelke'' yn Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland&lt;/ref&gt;.

== Literatuer ==
* [[Eggerik Beninga]]: ''Cronica der Fresen Teil I und II'', Aurich 1961
* [[Rudolph Christoph Gittermann]]: ''Kleine Geschichte von Ostfriesland'', Hannover 1823
* Siever Johanna Meyer-Abich: ''Foelke Kampana'', Norden 1943, 1967, 1990
* [[Otto Galama Houtrouw]]: ''Ostfriesland'', Aurich 1889
* M. Klinkenborg: ''Geschichte der ten Broks'', Norden 1895
* Klopp: ''Geschichte Ostfrieslands''. 3 Bde., Osnabrück 1854/58
* [[Ubbo Emmius]]: ''Rerum Frisicarum historia''
* [[Ostfriesische Landschaft]]: Ostfriesisches Urkundenbuch I-III, Aurich
* Mathilde Raven: ''Die quade Foelke''. [[Histoaryske roman]], Emden 1887
* [[Tileman Dothias Wiarda]]: ''Ostfriesische Geschichte''. 11 Bde., Aurich 1791/1819

{{boarnen|boarnefernijing=
* [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/DVN/lemmata/data/Foelke%20Kampana Foeke Kampena by inghist.nl]
&lt;references/&gt;
}}

{{DEFAULTSORT:Kampana, Foelke}}
[[Kategory:Eastfrysk haadling]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1355]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn de 15e iuw]]</text>
      <sha1>7x5wkivj57qsii1ua4ck93m6hgxxsh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Johannes Hinderikus Egenberger</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58241</id>
    <revision>
      <id>1224282</id>
      <parentid>1036189</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T18:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6005" sha1="nq0w1dhe7f1lvylx19gebpygpjlep53" xml:space="preserve">{{Keunstner
| ôfbylding                    = Portretfoto (detail carte de visite) van J.H. Egenberger uit 1868.jpg
| ôfbyldingstekst              = J.H. Egenberger, 1868
| ôfbyldingsbreedte            = 200px
| echte namme                  = 
| nasjonaliteit                = {{Flagge_NL}} [[Nederlân]]sk
| berne                        = [[28 april]] [[1822]]
| berteplak                    = [[Arnhim]]
| stoarn                       = [[14 maaie]] [[1897]]
| stjerplak                    = [[Utert (stêd)|Utert]]
| etnisiteit                   = 
| wurksum as                   = skilder, fotograaf, ûnderwizer
| perioade                     = 
| streaming                    = 
| medium                       = 
| bekendste wurk(en)           = 
| jierren aktyf                = 1840-1897
| prizen                       = 
| webside                      = [http://www.rkd.nl/rkddb/dispatcher.aspx?action=search&amp;database=ChoiceArtists&amp;search=priref=25647 RKD-profyl]
}}
'''Johannes Hinderikus Egenberger''' ([[Arnhim]], [[28 april]] [[1822]] - [[Utert (stêd)|Utert]], [[14 maaie]] [[1897]]) wie in [[Nederlân]]sk [[keunstner]].

== Libben en wurk ==
Egenberger wie in soan fan de militêr Louis Constant Egenberger en Hendrica van Reeken. Hy troude yn 1848 mei de toanielspylster Christina Margaretha Bartels (1822-1897).&lt;br&gt;
Egenberger krige syn earste skilderûnderrjocht fan sweager, de [[Amsterdam]]ske [[keunstskilder]] [[Louis Henri de Fontenay]]. Letter folge er lessen oan de [[Ryksakademy fan byldzjende keunsten|Ryksakademy]] Amsterdam (1840-1848) by [[Jan Willem Pieneman]]. Fan 1852 ôf wie er helpûnderwizer oan de Ryksakadeemje.

===Minerva===
Yn 1857 waard Egenberger beneamd ta haadûnderwizer-direkteur fan [[Akademy Minerva]] yn [[Grins (stêd)|Grins]]. Njonken syn wurk oan de akademy ûnjoech er him ek as [[fotograaf]].&lt;ref&gt;[http://www.rna-project.org/rna.borgen/rna.borgen/i000643.html ''Fotografen in het 19e-eeuwse Groningen - JH Egenberger'']&lt;/ref&gt; Hy wie 1864 de earste mei in eigen fotoatelier yn Grins. Hy frege dien as haadûnderwizer om him folslein ta lizze te kinnen op de fotografy. Itselde jier iepene er in filiaal yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]],&lt;ref&gt;[http://frgen.andrysstienstra.nl/fot/fotograaf.php?id=16 ''Photographen in en om Friesland'']&lt;/ref&gt; dêr't Jan Hoen -dy't oan Egenbergers nicht Louise de Fontenay boaske wie- filiaalhâlder wie. Egenberger koe lykwols net omkomme fan de fotografy en sleat syn ateliers om 1865. Hy frege en krige tastimming om werom te kommen as haadûnderwizer oan Akademy Minerva. Tritich jier letter, yn 1895, gong er mei pinsjoen. Learlingen fan Egenberger wiene ûnder oaren [[Otto Eerelman]], [[Albert Hahn]], [[Hendrik Willem Mesdag|H.W. Mesdag]] en [[Franciscus Hermanus Bach|F.H. Bach]].

===Wurk===
Egenberger wie ynearsten fral [[Histoarjestik|histoarjeskilder]]. Tegearre mei Jacob de Vos wurke er 1850-1854 oan dy syn ''Historische Galerij'', mei ûnderwerpen út de ''vaderlandse geschiedenis''. In 1854 makke er tegearre mei syn freon [[Barend Wijnveld]], in mânsk skilderij fan [[Kenau Simensdochter Hasselaer|Kenau Hasselaer]].
Letter skildere Egenberger ek mear deistige tafrelen, lânskippen, en portretten. Foar de [[Ryksuniversiteit Grins|universiteit]] fan Grins skildere er in tal portretten fan [[heechlearaar|heechleararen]].&lt;ref&gt;[http://www.rug.nl/museum/galerij/portretten/schilder/egenberger Portrettengalerij]&lt;/ref&gt; Hy eksposearre in tal kearen by [[Kunstlievend Genootschap Pictura|Pictura]] yn Grins.

Egenberger syn skilderstyl krige yn de rin fan jierre hieltyd mear fan dy fan de [[Haachske Skoalle]] wat ûnderwerpen, wize fan skilderjen en kleurgebrûk oanbelange. Egenberger hat in protte ynfloed hân op de skilderkeunst yn Grins. Hy wurdt wol de ''grootvader van de [[De Ploeg (Grins)|Ploeg]]'' neamd.&lt;ref&gt;Van Dijk (1998)&lt;/ref&gt; Wurken fan him binne yn besit fan ûnder oare it [[Grinzer Museum]] en it [[Ryksmuseum (Amsterdam)|Ryksmuseum]]&lt;ref&gt;[http://www.rijksmuseum.nl/zoeken/search.jsp?value=Egenberger,%20Johannes%20Hinderikus&amp;operator=contains&amp;field=name&amp;lang=nl&amp;focus=assets Collectie Rijksmuseum Amsterdam - JH Egenberger]&lt;/ref&gt;

1868 waard in priisfraach útskreaun&lt;ref&gt;[http://www.dodenakkers.nl/artikelen/oranje/232-adolf.html ''Het verdwenen graf van Graaf Adolf van Nassau'']&lt;/ref&gt; foar in nij monumint ta oantins [[Adolf fan Nassau (1540-1568)|Adolf fan Nassau]], dy't sneuvele wie yn de [[Slach by Heiligerlee]] (1568). Egenberger syn ûntwerp wûn, mar meidat dy mear skilder as byldhouwer wie, waard it wurk útbesteld oan de [[Belgje|Belgyske]] byldhouwer [[Jozef Geefs]]. Kening [[Willem III fan de Nederlannen|Willem III]] wie der by doe't it byld 23 maaie 1873 ûntbleate waard.

&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Ofbyld:Dapperheidgrotepier.jpg|De dapperheid fan [[Grutte Pier|Grote Pier]]
Ofbyld:Monument Battle of Heiligerlee.jpeg|Monumint [[Slach by Heiligerlee]] (1872) &lt;br /&gt;(ûntwerp fan J.H. Egenberger)
File:Michiel Hylkes Tromp.jpg|[[Michiel Hylkes Tromp]]
File:Van Swinderen door JH Egenberger in Groningen.jpg|Van Swinderen (Grins)
&lt;/gallery&gt;

== Keppeling om utens ==
*[http://beeldbankgroningen.nl/beelden/?q=Egenberger&amp;mode=gallery&amp;view=horizontal&amp;page=1&amp;reverse=0 Foto's út Egenberger's studios] @ Beeldbank Groningen.

{{Commonscat|Johannes Hinderikus Egenberger}}
{{Wikisource|Auteur:Johannes Hinderikus Egenberger|Johannes Hinderikus Egenberger}}
{{boarnen|boarnefernijing=
* Dijk, F. van (1998) ''Leraren van de Academie Minerva. Een keuze uit twee eeuwen kunstonderwijs in Groningen'' Grins: Benjamin &amp; Partners
* [http://www.rkd.nl/rkddb/dispatcher.aspx?action=search&amp;database=ChoiceArtists&amp;search=priref=25647 Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie]
----
&lt;References/&gt;
}}

{{DEFAULTSORT:Egenberger, Johannes, Hinderikus}}
[[Kategory:Nederlânsk keunstskilder]]
[[Kategory:Nederlânsk fotograaf]]
[[Kategory:Súdgeldersk persoan]]
[[Kategory:Akademy Minerva]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1822]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1897]]</text>
      <sha1>nq0w1dhe7f1lvylx19gebpygpjlep53</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carl von Ossietzky</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66189</id>
    <revision>
      <id>1224280</id>
      <parentid>1003431</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:25:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pasifist */</comment>
      <origin>1224280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4308" sha1="f692sfx0j6jylkjjshouobhj1jjk5gj" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Carl von Ossietzky.jpg|thumb|Carl von Ossietzky om 1915 hinne]]
'''Carl von Ossietzky''' ([[Hamburch]], [[3 oktober]] [[1889]] – [[Berlyn]], [[4 maaie]] [[1938]]) wie in [[Dútslân|Dútsk]] [[sjoernalist]], [[pasifist]] en [[Demokrasy|demokraat]], dy't in boechbyld fan ferset tsjin [[Adolf Hitler|Hitler]] waard. Yn [[1935]] waard him de [[Nobelpriis foar de Frede]] takend foar it oan it ljocht bringen fan it klandestyn op 'en nij bewapenjen fan [[Nazy-Dútslân]].

== Biografy ==
Ossietzky waard berne as soan fan Carl Ignatius von Ossietzky (1848–1891), in protestant fan Boppe-Sileezje, en Rosalie (berne Pratzka), in fromme katolyk dy't leafst hawwe wollen hie dat Carl muonts waard. Heit wie stenograaf op kantoar fan in abbekaat en senator, mar hy stoar al doe't Carl twa jier wie. Ossietzky boaske augustus 1913 oan de [[Ingelân|Ingelske]] [[Maud von Ossietzky|Maud Lichfield-Woods]] ([[Hyderabad]], 11 desimber [[1888]] -  [[Berlyn]], [[1974]]), dy't aktyf wie yn de Ingelske frouljusbeweging.

=== Pasifist ===
Nei [[militêr]]e tsjinst yn de [[Earste Wrâldkriich]], hy wie ûnder mear by de [[Slach om Ferdun]], waard Ossietzky oertsjûge pasifist en demokraat. In stikmannich jierren letter wie er sekretaris fan de ''Deutsche Friedensgesellschaft'' en besocht middels publikaasjes en foardrachten it Dútske folk in 'fredesbewustwêzen' by te bringen. Hy waard redakteur fan de ''Berliner Volkszeitung'' en yn 1926 haadredakteur fan de ''Weltbühne'', wêrfan't er tegearre mei [[Kurt Tucholsky]] ek de útjouwer wie. Sadwaande hie er in wichtich platfoarm foar syn ferset tsjin de temûke Dútske herbewapening dy't yn striid wie mei it [[Frede fan Fersailles (1919)|Ferdrach fan Fersailles]].

=== Ferfolging ===
[[Ofbyld:Bundesarchiv Bild 183-93516-0010, Carl von Ossietzky.jpg|thumb|180px|Carl von Ossietzky as finzene yn it [[Kamp Esterwegen|KZ Esterwegen]] (1934)]]
Doe't de [[Nasjonaalsosjalisme|nasjonaalsosjalisten]] oan de macht kamen en de deltwang fan de [[joaden]] yn Dútslân op gong kaam wegere er it lân te ferlitten, omdat er fan betinken wie dat er fanút it bûtenlân te min ynfloed útoefenje koe. Yn 1927 en 1932 siet er totaal acht moanne yn de finzenis. Op [[28 febrewaris]] [[1933]], de dei nei de brân yn de [[Ryksdeigebou|Ryksdei]], waard er op 'en nij oanholden en doe feroardiele ta [[twangarbeid]] yn in [[konsintraasjekamp]]. Fan de [[Spandaufinzenis]] yn Berly, oer [[Sonnenburg (konsintraasjekamp)|kamp Sonnenburg]] kaam er yn it [[kamp Esterwegen]] telâne (sjoch:[[Iemslânkampen]]).

=== Erkenning ===
Von Ossietzky krige de [[Nobelpriis foar de Frede]] yn [[1935]]. Dat wie in impuls foar de ynternaskonale kampanje om him frij te krijen. Hy krige lykwols gjin tastimming om de priis yn [[Sweden]] op te heljen, sadwaande koe dy net útrikt wurde. It reglemint seit dat de [[laureaat]] of syn famylje de priis yn [[Stokholm]] yn ûntfangst nimme moat. Fan doe ôf oan ferbeane de [[nazy|nazy's]] eltse Dútser it opheljen en sadwaande ek it erkennen fan de [[Nobelpriis]].
Yn 1992 de [[universiteit]] yn [[Aldenboarch]] nei Carl von Ossietzky ferneamd. De [[Carl von Ossietzky Universiteit|universiteit]] keas dizze ferzetsstrider ûnder mear om reden fan syn finzenskip yn it tichteby lizzende konsintraasjekamp Esterwegen.

=== De ein ===
Von Ossietzky waard siik yn 1938. Hy hie [[tuberkuloaze]] yn in terminaal stadium. Hy stoar 4 maaie 1938 yn it sikehûs.

== Keppelings om utens ==
* {{en}}[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1935/ossietzky-bio.html Biografy as Nobelpriiswinner]
* {{de}}[http://www.oppisworld.de/zeit/biograf/ossietz.html Mear ynformaasje by www.oppisworld.de]

{{CommonsBalke|Carl von Ossietzky}}

{{DEFAULTSORT:Ossietzky, Carl Von}}
[[Kategory:Dútsk sjoernalist]]
[[Kategory:Dútsk kranteredakteur]]
[[Kategory:Dútsk polityk aktivist]]
[[Kategory:Dissidint yn nazy-Dútslân]]
[[Kategory:Dútsk krimineel]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar lânferrie]]
[[Kategory:Dútsk spion]]
[[Kategory:Dútske adel]]
[[Kategory:Dútsk frijmitselder]]
[[Kategory:Dútsk pasifist]]
[[Kategory:Winner fan de Nobelpriis foar de Frede]]
[[Kategory:Dútsk persoan fan Poalsk komôf]]
[[Kategory:Persoan fan Silezysk-Dútsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1889]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1938]]</text>
      <sha1>f692sfx0j6jylkjjshouobhj1jjk5gj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224281</id>
      <parentid>1224280</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:26:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Erkenning */</comment>
      <origin>1224281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4307" sha1="a00tj42g9gpxzvfacc9ka90uqh6mlay" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Carl von Ossietzky.jpg|thumb|Carl von Ossietzky om 1915 hinne]]
'''Carl von Ossietzky''' ([[Hamburch]], [[3 oktober]] [[1889]] – [[Berlyn]], [[4 maaie]] [[1938]]) wie in [[Dútslân|Dútsk]] [[sjoernalist]], [[pasifist]] en [[Demokrasy|demokraat]], dy't in boechbyld fan ferset tsjin [[Adolf Hitler|Hitler]] waard. Yn [[1935]] waard him de [[Nobelpriis foar de Frede]] takend foar it oan it ljocht bringen fan it klandestyn op 'en nij bewapenjen fan [[Nazy-Dútslân]].

== Biografy ==
Ossietzky waard berne as soan fan Carl Ignatius von Ossietzky (1848–1891), in protestant fan Boppe-Sileezje, en Rosalie (berne Pratzka), in fromme katolyk dy't leafst hawwe wollen hie dat Carl muonts waard. Heit wie stenograaf op kantoar fan in abbekaat en senator, mar hy stoar al doe't Carl twa jier wie. Ossietzky boaske augustus 1913 oan de [[Ingelân|Ingelske]] [[Maud von Ossietzky|Maud Lichfield-Woods]] ([[Hyderabad]], 11 desimber [[1888]] -  [[Berlyn]], [[1974]]), dy't aktyf wie yn de Ingelske frouljusbeweging.

=== Pasifist ===
Nei [[militêr]]e tsjinst yn de [[Earste Wrâldkriich]], hy wie ûnder mear by de [[Slach om Ferdun]], waard Ossietzky oertsjûge pasifist en demokraat. In stikmannich jierren letter wie er sekretaris fan de ''Deutsche Friedensgesellschaft'' en besocht middels publikaasjes en foardrachten it Dútske folk in 'fredesbewustwêzen' by te bringen. Hy waard redakteur fan de ''Berliner Volkszeitung'' en yn 1926 haadredakteur fan de ''Weltbühne'', wêrfan't er tegearre mei [[Kurt Tucholsky]] ek de útjouwer wie. Sadwaande hie er in wichtich platfoarm foar syn ferset tsjin de temûke Dútske herbewapening dy't yn striid wie mei it [[Frede fan Fersailles (1919)|Ferdrach fan Fersailles]].

=== Ferfolging ===
[[Ofbyld:Bundesarchiv Bild 183-93516-0010, Carl von Ossietzky.jpg|thumb|180px|Carl von Ossietzky as finzene yn it [[Kamp Esterwegen|KZ Esterwegen]] (1934)]]
Doe't de [[Nasjonaalsosjalisme|nasjonaalsosjalisten]] oan de macht kamen en de deltwang fan de [[joaden]] yn Dútslân op gong kaam wegere er it lân te ferlitten, omdat er fan betinken wie dat er fanút it bûtenlân te min ynfloed útoefenje koe. Yn 1927 en 1932 siet er totaal acht moanne yn de finzenis. Op [[28 febrewaris]] [[1933]], de dei nei de brân yn de [[Ryksdeigebou|Ryksdei]], waard er op 'en nij oanholden en doe feroardiele ta [[twangarbeid]] yn in [[konsintraasjekamp]]. Fan de [[Spandaufinzenis]] yn Berly, oer [[Sonnenburg (konsintraasjekamp)|kamp Sonnenburg]] kaam er yn it [[kamp Esterwegen]] telâne (sjoch:[[Iemslânkampen]]).

=== Erkenning ===
Von Ossietzky krige de [[Nobelpriis foar de Frede]] yn [[1935]]. Dat wie in impuls foar de ynternaskonale kampanje om him frij te krijen. Hy krige lykwols gjin tastimming om de priis yn [[Sweden]] op te heljen, sadwaande koe dy net útrikt wurde. It reglemint seit dat de [[laureaat]] of syn famylje de priis yn [[Stokholm]] yn ûntfangst nimme moat. Fan doe ôf oan ferbeane de [[nazy|nazy's]] eltse Dútser it opheljen en sadwaande ek it erkennen fan de [[Nobelpriis]].
Yn 1992 de [[universiteit]] yn [[Aldenburch]] nei Carl von Ossietzky ferneamd. De [[Carl von Ossietzky Universiteit|universiteit]] keas dizze ferzetsstrider ûnder mear om reden fan syn finzenskip yn it tichteby lizzende konsintraasjekamp Esterwegen.

=== De ein ===
Von Ossietzky waard siik yn 1938. Hy hie [[tuberkuloaze]] yn in terminaal stadium. Hy stoar 4 maaie 1938 yn it sikehûs.

== Keppelings om utens ==
* {{en}}[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1935/ossietzky-bio.html Biografy as Nobelpriiswinner]
* {{de}}[http://www.oppisworld.de/zeit/biograf/ossietz.html Mear ynformaasje by www.oppisworld.de]

{{CommonsBalke|Carl von Ossietzky}}

{{DEFAULTSORT:Ossietzky, Carl Von}}
[[Kategory:Dútsk sjoernalist]]
[[Kategory:Dútsk kranteredakteur]]
[[Kategory:Dútsk polityk aktivist]]
[[Kategory:Dissidint yn nazy-Dútslân]]
[[Kategory:Dútsk krimineel]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar lânferrie]]
[[Kategory:Dútsk spion]]
[[Kategory:Dútske adel]]
[[Kategory:Dútsk frijmitselder]]
[[Kategory:Dútsk pasifist]]
[[Kategory:Winner fan de Nobelpriis foar de Frede]]
[[Kategory:Dútsk persoan fan Poalsk komôf]]
[[Kategory:Persoan fan Silezysk-Dútsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1889]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1938]]</text>
      <sha1>a00tj42g9gpxzvfacc9ka90uqh6mlay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Willem Glashouwer sr.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86908</id>
    <revision>
      <id>1224285</id>
      <parentid>1093899</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T18:42:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3387" sha1="j73tbe2tzb2jlq4szr8lc0hsazbzau4" xml:space="preserve">[[File:Willem Glashouwer sr (1972).jpg|thumb|Willem Glashouwer sr (1972)]]
'''Willem Glashouwer sr'''. ([[Hylpen]], [[22 maaie]] [[1913]] – [[Utert (stêd)|Utert]], [[27 febrewaris]] [[1983]]) wie in [[Nederlân]]sk [[predikant]] en foarsitter fan de [[Evangelyske Omrop]].

== Libben en wurk ==
Glashouwer studearre [[teology]] oan de [[Ryksuniversiteit Grins]]. Hy stie as predikant yn [[Muiderberg]], [[Nijverdal]], [[Vlaardingen]], [[Amsterdam]] en [[Driebergen]]. Hy fielde him oanlutsen troch de [[Maranatha-beweging]], dêr't [[Johannes de Heer]] ien fan de foaroanmannen fan wie. Hy wie ek ien fan de oprjochters fan it [[Karismatyske beweging|karismatyske]] blêd ''[[Vuur (tydskrift)|Vuur]]''.

Yn 1960 sette Glashouwer ûnder de namme ''Gemeente Reveil'' in netwurk fan stúdzjerûnten op, dêr't yn praat waard oer de bibel en de persoanlike leauwensbelibbing. Doel: &quot;It giet ús om de opbou fan 'e gemeente fan Kristus... op ferburgen wize oeral oanwêzich, dêr't Jezus Kristus wurket troch Syn Wurd en Geast&quot;. &quot;Gemeente&quot; waard faak oantsjut mei: ''De Gemeente uit alle kerken en kringen''. Neist stúdzjegearkomsten ferskynden der temapublikaasjes oer: ''De Gemeente in het licht van de Openbaring van Jezus Christus aan Johannes'', ''Israël'', ''Genesis 1'', ''Geestesgaven'', ''Wedergeboorte'', ''Occultisme''. 

Nei de [[WO II|oarloch]] krige de evangelyske beweging grutte ynteresse foar de audiofisuele media. De oprjochting fan de [[NCRV]] as earste eigen omrop wie de oanset foar it ta stân kommen fan in [[Ferpyldering|ferpyldere]] omropbestel.&lt;br&gt; 
Yn 1966 hold ds. Glashouwer yn de ''Alle-Dag-Kerk'' yn Amsterdam in preek dêr 't er yn warskôge foar de &quot;schijn-eenheidstskerk&quot;, sa't dat stal begûn te krijen yn de Wrâldried fan Tsjerken. Dizze tsjinst waard útstjoerd troch de NCRV. Doe 't er letter dat jier troch minsken út evangelyske fermiddens benadere waard foar it oprjochtsjen fan in eigen omrop, sei er dat men útstjoeringen fia de NCRV besykje moast te realisearjen. Dat slagge net, de opfettings ferskilden te folle. Willem Glashouwer wie in man foar wa t de pastorale soarch hiel wichtich wie, in brêgebouwer, mar net ien dy't ree wie kompromissen te sluten mei minsken dy't it mei it leauwen net sa nau namen. 

Yn 1970 waard er frege as vice-foarsitter fan de [[Evangelyske Omrop]], yn 1971 earste foarsitter en oant syn dea soe er it gesicht fan de nije omrop bliuwe troch û.o. Bibelstúdzjes (''De Bijbel Open''), deislutingen op telefyzje (''tenslotte'') en as sprekker op lândagen.&lt;br&gt; 
Yn 1985 ferskynde de tekst fan de radiolêzingen oer it Bibelboek: Iepenbiering fan Jezus Kristus, ûnder de titel: ''De komst van Jezus Christus'' Dy tekst waard mei eigen researchmateriaal byinoar brocht troch Huib Verweij.&lt;br&gt; 
Yn 1988 ferskynde ''Het geheim van het Woord - kernwoorden uit het Johannes-evangeelje'', in boek mei de tekst fan de Bibelstúdzjes út de radioútstjoerings.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Foar boarnen, noaten en referinsjes sjoch [[:nl:Willem Glashouwer]]
}}

{{DEFAULTSORT:GLashouwer, Willem}}
[[Kategory:Frysk predikant]]
[[Kategory:Frysk bestjoerder]]
[[Kategory:Nederlânsk predikant]]
[[Kategory:Nederlânsk bestjoerder]]
[[Kategory:EO-wurknimmer]]
[[Kategory:Nederlânsk persoan fan Frysk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn Hylpen]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1913]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1983]]</text>
      <sha1>j73tbe2tzb2jlq4szr8lc0hsazbzau4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bargebur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103038</id>
    <revision>
      <id>1224275</id>
      <parentid>832684</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2150" sha1="fqfeebknbb284wbz0bhycrzhheg5x01" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd	
| namme                       = Bargebur
| ôfbylding                   = ChurchBargebur.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 250px
| ôfbyldingstekst             = 
| ynwennertal                 = 501 &lt;small&gt;(2010)&lt;/small&gt;
| oerflak                     =  km²	
| befolkingstichtens          = 773 / km²
| stêdekloft                  = 
| hichte                    =  m
| lân                       = {{Flagge_DE}} [[Dútslân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of Lower Saxony.svg|20px]] [[Nedersaksen]]
| bestjoerlike ienheid 2      = Landkreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Landkreis Auwerk]],&lt;br&gt;Stêd Norden
| boargemaster               = 
| stêdsyndieling             = 
| stifting                   = 
| postkoade                 = 
| tiidsône                  = 
| simmertiid                = 
| koördinaten               = 
| webside                   = 
}}
'''Bargebur''' is in doarpke yn de [[Landkreis Auwerk]] yn de [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Nedersaksen]]. Bestjoerlik is it sûnt 1 july [[1972]] part fan de stêd [[Norden]].

It doarp hat in [[Tsjerke fan Bargebur|tsjerke]] út de [[17e iuw]]. De stichting fan de tsjerke is nau ferbûn mei de wegering fan it doetydske stedbestjoer fan [[Norden]] om yn dy stêd, foar it grutste part [[Evangelysk-Lutherske Tsjerke|Luthersk]], de bou fan in herfoarme tsjerke ta te stean. Yn [[East-Fryslân]] botsten beide haadstreamingen fan de [[Reformaasje]] frijwat ferheftich; Norden lei op de grins fan beide streamingen. De greve fan [[Lütetsburg]], Dodo II fan [[Kniphausen|Inn und Kniphausen]], ferklearre him ree en lit in herfoarme tsjerke sette. Bargebur wie yn syn territoarium it tichste by Norden.

Ut Norden wei waard alle war dien de bou fan de herfoarme tsjerke te sabotearjen. De stêd moast lykwols belies jaan doe't karfoarst [[Freark Willem I fan Brandenboarch]] him as oppenearre as beskermhear fan de bou.

Op âlde kaarten komt Bargebur ek as 'Bergum' of 'Westekelbur' foar.

[[Kategory:Plak yn Nedersaksen]]
[[Kategory:Plak yn East-Fryslân]]</text>
      <sha1>fqfeebknbb284wbz0bhycrzhheg5x01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hyke Koopmans</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133319</id>
    <revision>
      <id>1224289</id>
      <parentid>1187405</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T18:44:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <comment>/* Biografy */</comment>
      <origin>1224289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3032" sha1="dj3zrd7raq74uq8fyha07bg6qz5nbnx" xml:space="preserve">{{Keunstner
| ôfbylding                    = 
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 200px
| echte namme                  = Hyke Koopmans 
| nasjonaliteit                = {{Flagge_NL}} [[Nederlân|Nederlânsk]]
| berne                        = [[28 juny]] [[1924]]
| berteplak                    = [[Akkrum]]
| stoarn                       = [[22 augustus]] [[2010]]
| stjerplak                    = [[Bunnik (plak)|Bunnik]]
| etnisiteit                   = 
| wurksum as                   = galeryhâlder, tekstylkeunstner
| perioade                     = 
| streaming                    = 
| medium                       = 
| bekendste wurk(en)           = 
| jierren aktyf                = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Hijke Adriana (Hyke) Koopmans''' ([[Akkrum]],  [[28 juny]] [[1924]] - [[Bunnik (plak)|Bunnik]], [[22 augustus]] [[2010]]) wie in Frysk byldzjend keunstner dy't aktyf wie as tekstylkeunstner en galeryhâlder. Dêrneist wie hja aktyf as [[weevje|wever]] en dosint.

== Biografy ==
Troch de oarloch koe Koopmans net studearje. Troch selsstúdzje learde hja harsels it weven oan.
Koopmans is oplieden oan it &quot;Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs&quot;yn [[Amsterdam]]. Se wurke yn Amsterdam en as galeryhâlder fan galery en hânweverij &quot;Het Kapelhuis&quot; yn [[Amersfoart]]. Dêrneist joech se les oan de keunstakademy yn Amersfoart.

De galery foar tapaste keunst krige yn 1985 in ûnderskieding fan de &quot;Stichting Françoise van den Bosch&quot; foar de befoardering fan de belangstelling foar it hjoeddeiske sieraad.&lt;ref&gt;[https://hedendaagsesieraden.nl/2016/09/24/hyke-koopmans/ Oer de hjoeddeiske sieraden]&lt;/ref&gt;

Yn de galery waarden eksposysjes makke mei wurk fan sieraadûntwerpers en edelsmidden as Gijs Bakker, Nicolaas van Beek, Françoise van den Bosch, Jo Citroen, Archibald Dumbar, Joke Gallmann, Marion Herbst, Emmy van Leersum, Riet Neerincx, Anneke Schat, Robert Smit en Chris Steenbergen. De galery droech sa by oan de ûntwikkeling en de erkenning fan it fak sieraadûntwerper.

Koopmans ûntwurp ûnder mear (klean)stoffen. Fan 1950 oant har dea libbe hja mei [[Margje Blitterswijk]]. Blitterswijk hie mei Hyke Koopmans it hânweefatelier 'Kunst in het Ambacht'.

== Bibliografy (kar-út)==
* {{aut|Koc}} (2003) ''Galerie Kapelhuis: dertig jaar vernieuwing in de toegepaste kunst 1960-1990''.
* ''Sieraad 1975'' (1975). Amersfoort: galery Het Kapelhuis.

{{Boarnen|boarnefernijing=
It meastepart fan dizze side is in oersetting fan de Nederlânske Wikipedia [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Hyke_Koopmans&amp;diff=46929217&amp;oldid=44792297 hjir]
* [https://rkd.nl/nl/explore/artists/90701 Biografyske gegevens by it RKD-Nederlânsk Ynstitút foar Keunstskiednis]
-----
{{reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Koopmans, Hyke}}
[[Kategory:Frysk keunstskilder]]
[[Kategory:Frysk tekstylkeunstner]]
[[Kategory:Frysk ûnderwizer]]
[[Kategory:Persoan berne yn Akkrum]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1924]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2010]]</text>
      <sha1>dj3zrd7raq74uq8fyha07bg6qz5nbnx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frans Andriessen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134446</id>
    <revision>
      <id>1224286</id>
      <parentid>954299</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T18:42:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3826" sha1="32s2q4ascr5xd0qu2ur4jy6die7tgci" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Frans Andriessen 1979 (1).jpg|thumb|Frans Andriessen, minister fan Finansjen, 1979]]
'''Franciscus Henricus Johannes Joseph (Frans) Andriessen''' ([[Utert (stêd)|Utert]], [[2 april]] [[1929]] – [[22 maart]] [[2019]]) wie in Nederlânsk [[politikus]] út namme fan de [[Katolike Folkspartij]] (KVP) en letter it [[Kristen-Demokratysk Appèl]] (CDA). Hast tweintich jier lang wied er [[heechlearaar]] Europeeske yntegraasje yn Utert.

== Biografy ==
Andriessen wie in soan fan politikus en fakbûnsman [[Jan Andriessen]] en wie in foaroansteand kristendemokraat út in [[Roomsk-Katolike Tsjerke|katolike]] famylje. Foardat er de polityk yngie wied er direkteur fan in ynstitút foar de bou. Hy kaam yn [[1967]] foar de [[KVP]] yn de [[Twadde Keamer]] nei't syn heit dy ferlitten hie, en waard dêr ynearsten wurdfierder [[folkshûsfêsting]].

=== Politike karriêre ===
Andriessen folge [[Gerard Veringa]] yn 1971 op as partijlieder, doe't dy ûnferwachte ôfgean moast om reden fan sûnens. Hy late de KVP-Twadde Keamerfraksje ûnder it [[kabinet-Den Uyl]], dêr't er kritysk oer woe, mar dat er wol loyaal stipe. Yn 1977 makke er beswier tsjin it ûntwer-regearakkoard mei de [[Partij fan de Arbeid|PvdA]] en waard er troch dy partij ôfwiisd als kandidaat foar [[Ministearje fan Ekonomyske Saken (Nederlân)|Ekonomyske Saken]]. Yn it [[kabinet-Van Agt I]], dat nei de mislearre formaasje-Den Uyl foarme waard, wied hy [[Ministearje fan Finânsjes (Nederlân)|minister fan Finânsjes]]. Andriessen trede op 22 febrewaris [[1980]] ôf, omdat syn plan om de oerheidsfinânsjen mear ûnder kontrole te krijen net nei harke waard binnen syn eigen CDA-fraksje. Fraksjelieder [[Ruud Lubbers]] sei dat de tiid der noch net ryp foar wie. Andriessen waard dêrby net stipe troch de [[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]]-[[ficepremier]] [[Hans Wiegel]]. Twa jier letter waard in soartgelyk plan lykwols wol útfierd troch it kabinet Lubbers I.

Dêrnei waard er Europeesk Kommissaris foar hannelspolityk. Andriessen hie de namme fan in pragmatysk politikus.

Yn de perioade 1967-1981 wie er Twadde Keamerlid, CDA-[[fraksjefoarsitter]] yn de Twadde Keamer en lid fan de Earste Keamer en fan 1981-1993 trije terminen efterelkoar, yn ferskate funksjes, lid fan de [[Europeeske Kommisje]].

Yn 1995 wie er foarsitter fan de kommisje dy't in nije koers útsette moast foar it CDA nei it ferlies fan de ferkiezingen en ferslach die yn it rapport ''Nieuwe wegen vaste waarden''.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111028010207/http://www.cda.nl/Upload/Nieuwe%20wegen%20vaste%20waarden%201995.pdf tekst fan it rapport]&lt;/ref&gt; Op it CDA-kabinetsformaasjekongres yn 2010 'liet er witte dat er tsjin de foarming fan in kabinet mei fernearen fan de [[Partij foar de Frijheid|PVV]] wie, om't dat neffens him bydrage soe oan de twaspjalt yn Nederlân.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2277147-frans-andriessen-gezaghebbend-in-en-buiten-nederland.html ''Frans Andriessen, gezaghebbend in en buiten Nederland''], NOS, 22-3-2019.&lt;/ref&gt;

Hy wie ek lid fan de ried fan advys fan [[The Rights Forum]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160916190718/https://rightsforum.org/ The Rights Forum]&lt;/ref&gt;

=== Heechlearaar ===
Fan 1 maart 1990 oant 1 septimber 2009 wie Andriessen [[bysûnder heechlearaar]] Europeeske yntegraasje oan de [[Universiteit Utert|Ryksuniversiteit Utert]].

{{Commonscat}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Andriessen, Frans}}
[[Kategory:CDA-politikus]]
[[Kategory:KVP-politikus]]
[[Kategory:Earste Keamerlid]]
[[Kategory:Twadde Keamerlid]]
[[Kategory:Nederlânsk eurokommissaris]]
[[Kategory:Nederlânsk minister fan Finânsjes]]
[[kategory:Nederlânsk rjochtsgelearde]]
[[Kategory:Heechlearaar oan de Universiteit Utert]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1929]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2019]]</text>
      <sha1>32s2q4ascr5xd0qu2ur4jy6die7tgci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pieter Jan van Winter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139570</id>
    <revision>
      <id>1224284</id>
      <parentid>1185894</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T18:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4190" sha1="rce2tfjtq369asb6uvwwnhb45y0cs6f" xml:space="preserve">{{Akteur
| ôfbylding                    = IISG1937.JPG
| ôfbyldingstekst              = Van Winter (steand, 3e fan links), 1937
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| nasjonaliteit                = {{Flagge_NL}} [[Nederlân|Nederlânsk]]
| berne                        = [[2 augustus]] [[1895]]
| berteplak                    = [[Utert (stêd)|Utert]]
| stoarn                       = [[6 maart]] [[1990]]
| stjerplak                    = [[Grins (stêd)|Grins]]
| regionale identiteit         = 
| etnisiteit                   = 
| jierren aktyf                = 
| prizen                       = 
| webside                      = [https://www.dbnl.nl/auteurs/auteur.php?id=wint010 P.J. van Winter, [[DBNL]]]
}}
'''Pieter Jan van Winter''' ([[Utert (stêd)|Utert]], [[2 augustus]] [[1895]] - [[Grins (stêd)|Grins]], [[6 maart]] [[1990]]) wie in Nederlânsk [[skiedkundige]].

== Libben en wurk ==
Prof. [[jhr.]] dr. Pieter Jan van Winter wie in lid fan de aadlike famylje Van Winter en in soan fan jhr. Pieter Jacob van Winter, notaris yn Woerden en Clasina Proper. Hy boaske twa kear en krige trije dochters, ûnder oare [[Johanna Maria van Winter]], dy't as heechlearaar Midsiuwske Skiednis oan de [[Universiteit Utert]] yn de fuotleasten fan har heit gie. 

Van Winter waard ynearsten learaar [[skiednis]] oan it Amsterdamsk [[lyseum]], mar waard yn 1939 as opfolger fan [[Izaak Gosses|I.H. Gosses]] oansteld ta [[heechlearaar]] ''Geschiedenis van de Nieuwe en Nieuwste Tijd'' oan de [[Ryksuniversiteit Grins]]. Dêrfóar wie die op 17 juny 1927 yn Leien [[cum laude]] promovearre op ''Het aandeel van den Amsterdamschen handel aan de opbouw van het Amerikaansche Gemeenebest''.

Van Winter wie ien fan de meast foaroansteande skiedkundigen fan syn generaasje, mei ûnder oaren  [[Jan Romein]] en [[Lodewijk Rogier|Louis Rogier]]. Tegearre mei de histoarikus [[Pieter Geyl]] skreau er ''drie rapporten over de uitgave van bronnen voor de Nederlandse geschiedenis''. Syn posysje docht ûnder mear bliken út it lidmaatskip fan de [[Keninklike Nederlânske Akadeemje fan Wittenskippen]] ([[1947]]) en in earedoktoraat fan de [[Universiteit fan Stellenbosch]] yn [[Súd-Afrika]] (1953).

Van Winter wie ûnder mear foarsitter fan de ''Rijkscommissie voor Vaderlandse Geschiedenis'', foarsitter fan it direktoarium fan it [[Nederlânsk Ynstitút foar Oarlochsdokumintaasje]] en rektor-magnifikus fan de Ryksuniversiteit Grins&lt;ref&gt;[http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn6/winter K. van Berkel, 'Winter, jhr. Pieter Jan van (1895-1990)', yn: ''Biografisch Woordenboek van Nederland'' 6]&lt;/ref&gt;. De histoarikus en lettere heechlearaar [[Arie van Deursen]] promovearre by him en beskreau de fertsjinsten fan him (en oaren lykas [[Johan Huizinga]]) foar de histoaryske wittenskip&lt;ref&gt;Deursen, A.Th. van ''In gemeenschap met de tijd'' (1997) útj. Bakker, Amsterdam, ISBN 90-351-1940-1&lt;/ref&gt;.

==Bibliografy &lt;small&gt;(kar-út)&lt;/small&gt; ==
*''Hoger beroepsonderwijs avant-la-lettre: bemoeiingen met de vorming van landmeters en ingenieurs bij de Nederlandse universiteiten van de 17e en 18e eeuw'' (1988) útj. Noord-Hollandsche Uitgevers Maatschappij, Amsterdam ISBN 0-444-85686-2
*''De Westindis''
*''Oorlogsduur in oorlogsnamen: over het gebruik van getallen tot steun van historische voorstellingen''  útj. Noord-Hollandsche Uitgevers Maatschappij, Amsterdam  ISBN 0-7204-8221-6
*''Het aandeel van den Amsterdamschen handel aan den opbouw van het Amerikaansche'' (1927-1933) útj. Nijhoff, 's-Gravenhage (twa dielen, dêr't de earst fan ek útjûn waard as [[proefskrift]] - yn 1977 ferskynde in fannijs besjoen ferzje mei de titel ''American finance and Dutch investment, 1780-1805 : with an epilogue to 1840'' ISBN 0-405-09860-X, en ISBN 0-405-09715-8)

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Winter, Pieter Jan van}}
[[Kategory:Nederlânsk skiedkundige]]
[[Kategory:Heechlearaar oan de Ryksuniversiteit Grins]]
[[Kategory:Nederlânske adel]]
[[Kategory:Lid fan de Keninklike Nederlânske Akademy fan Wittenskippen]]
[[Kategory:Nederlânsk publisist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1895]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1990]]</text>
      <sha1>rce2tfjtq369asb6uvwwnhb45y0cs6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Bente</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148249</id>
    <revision>
      <id>1224278</id>
      <parentid>1190351</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3933" sha1="ehbnwxsdbb2rdew96u1h1yy5r86ad8s" xml:space="preserve">{{Ynfoboks mûne
| namme                       = De Bente
| ôfbylding                   = Nôtmûne De Bente, Dalen.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = De mûne yn 2021.
| lân                         = [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Drenthe.svg|border|20px]] [[Drinte]]
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[Ofbyld:Dalen vlag.svg|20px]] [[Dalen]]
| adres                       = De Bente 25
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|52_41_16.75_N_6_45_4.89_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|52°41' N 6°45' E}}
| type mûne                   = 
| funksje                     = [[nôtmûne]]  
| oarspronklik gebrûk         = 
| flecht                      =
| boujier                     = 1814
| sloopjier                   = 
| eigner                      = 
| monumintale status          = [[File:Monumentenbordje 2014.svg|12px]] [[ryksmonumint]]
| monumintnûmer               = 44563 &lt;ref&gt;[https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/44563 Ryksmonuminten]&lt;/ref&gt;
| webside                     = 
| mapname                     = Drinte
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 52           
| lat_min                     = 41
| lat_sec                     = 16.75
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 6
| lon_min                     = 45
| lon_sec                     = 4.89
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
}}
'''De Bente''' is in [[nôtmûne]] yn it [[Drinte|Drintske]] doarp [[Dalen]] yn 'e gemeente [[Coevorden]].

De mûne waard yn 1814 boud en ferfong in yn 1813 troch besjittings fan [[Frânske Tiid|Frânsen]] ôfbaarnde [[Standermole|standermûne]]. Oant 1944 bleau de mûne wurkjen, dêrnei rekke de mûne yn ferfal. 
[[File:Korenmolen De Bente, gevelsteen boven noord ingang - Dalen - 20047339 - RCE.jpg|thumb|left|200px|''De Bente yn de jierren 1970 foar de restauraasje'']]
De doedestiidske gemeente Dalen kocht de mûne oan en yn 1976 krige de yntusken ta in piperbus redusearre mûne wer in nije kape mei in wjukkenkrús en in stelling. It duorre lykwols noch oant de jierren 1990, ear't de mûne mealwurk krige, dat ôfkomstich wie fan in mûne út it [[Dútslân|Dútske]] [[Auwerk (stêd)|Auwerk]]. Yn 1994 wie de mûne wer foar it earst [[mealree]]. Sûnt wie de mûne in produksjemûne, dy't trijeris yn 'e wike moal op wynkrêft mealle. De mûnder, âld-ûnderwizer Hans Petit, ferkocht it moal foar it measte yn 'e mûne, mar hold op 23 desimber 2018 op mei syn ambachtlik bedriuw.

[[Het Drentse Landschap|It Drintske Gea]] hat de mûne doe tagelyk mei de Jantina Helling fan Aalden oernommen fan 'e gemeente.&lt;ref&gt;[https://www.drentslandschap.nl/overdracht-drie-molens-gemeente-coevorden-aan-het-drentse-landschap Side It Drintske Gea]&lt;/ref&gt; Dy organisaasje hâldt de mûne mei frijwilligers oan it wurk. 

Dalen hat oan de oare kant fan it doarp in noch heere nôtmûne, de museummûne [[Jan Pol (mole)|Jan Pol]].

De Bente is in achtkante [[stellingmûne]] mei in reitdutsen boppebou. De âldhollânske wjukken hawwe in flecht fan 22 meter. 
== Keppeling om utens ==
*{{nl}} [https://www.molendatabase.nl/nederland/molen.php?nummer=4 Mûnedatabase]
*{{nl}} [https://www.molens.nl/ontdek-molens/alle-molens/de-bente-te-dalen Fer. De Hollânske Mûne]
*{{nl}} [https://zoeken.allemolens.nl/resultaten.php?nav_id=3-0 Allemolens.nl]

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|De Bente}}
}}
{{DEFAULTSORT:Bente}}

[[Kategory:Mole yn Coevorden (gemeente)]]
[[Kategory:Ryksmonumint yn Coevorden (gemeente)]]
[[Kategory:Bouwurk út 1814]]
[[Kategory:Nôtmole]]
[[Kategory:Stellingmole]]</text>
      <sha1>ehbnwxsdbb2rdew96u1h1yy5r86ad8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ellen Vogel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>166592</id>
    <revision>
      <id>1224294</id>
      <parentid>1223320</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T18:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4581" sha1="fcdn938et6opx9wermuv6gox64c2e6u" xml:space="preserve">{{Akteur
| ôfbylding                    = Ellen Vogel.png
| ôfbyldingstekst              = Ellen Vogel yn 1976
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = Ellen Marie Elze Anthing Vogel
| nasjonaliteit                = {{NEDnasj}}
| berne                        = [[26 jannewaris]] [[1922]]
| berteplak                    = [[De Haach]]
| stoarn                       = [[5 augustus]] [[2015]] (93 jier)
| stjerplak                    = [[Amsterdam]]
| regionale identiteit         = 
| etnisiteit                   = 
| jierren aktyf                = 1945–2013
| prizen                       = 
| webside                      = {{en}} [https://www.imdb.com/name/nm0900887/ IMDb-profyl]
}}
'''Ellen Marie Elze Anthing Vogel''' ([[De Haach]], [[26 jannewaris]] [[1922]] – [[Amsterdam]], [[5 augustus]] [[2015]]) wie in Nederlânske [[aktrise]].

== Biografy ==
Vogel wie lid fan de patrysjersfamylje (Anthing) Vogel en wie in dochter fan de foardrachtskeunstner (Louis) Albert Vogel senior en de foardrachtskeunstneres Ellen Buwalda, bekend ûnder de artystenamme Ellen Vareno. Har broer Albert en suster Tanja giene beiden ek oan it toaniel.

Vogel gie yn 1942 nei de toanielskoalle, debutearre yn 1945 by [[Comedia]] en spile fan 1950 oant 1971 ôf by de [[Nederlandse Comedie]]. Dêrneist wie se in protte yn films en op 'e telefyzje te sjen. Yn 1961 krige sy de [[Theo d'Or]] foar har rollen yn ''Kasteel in Zweden'' en ''Joseph in Egypten''.

By har fyftichjierrich jubileum yn 1995 waard Vogel ''grande dame'' fan it Nederlânske teäter neamd, in offisjeuze titel dy 't foarhinne weilein wie foar [[Mary Dresselhuys]]. Op snein 29 novimber krige sy de ''[[Bliuwend Applaus Priis|Blijvend Applaus Prijs]]'' 2009 útrikt.

By gelegenheid fan har 85e jierdei ferskynde in webside mei fideo- en audiomateriaal en waard it boek ''Ellen Vogel'' oer har libben en wurk útjûn. It boek waar skreaun troch [[Tonko Dop]] en Anneke Muller.

Ellen Vogel hat troud west mei akteur [[Hans Tobi]], mei wa't se yn 1946 in soan krige, Peter Paul Tobi . Nei har skieding fan Tobi yn 1949 wenne se oant 1955 mei regisseur Fons Rademakers. Sûnt 1976 wie se troud mei Jimmy Münninghoff. Hy stoar yn juny 2012 yn 'e âldens fan 86 jier.

Ellen Vogel ferstoar yn 2015 yn de âldens fan 93 jier. De kremaasjeplechtichheid wie op Westgaarde yn Amsterdam.

==Telefyzje==
* 1969: ''[[De kleine zielen]]''
* 1975: ''[[Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan (tf-rige)|Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan]]''
* 1982 en 1984: ''Mensen zoals jij en ik'', frou Leeghwater resp. Eugenie Oldeveld
* 1982-1983: ''Armoede''
* 1983: ''Herenstraat 10''
* 1984: ''[[Willem van Oranje (tf-rige)|Willem van Oranje]]''
* 1992-1998: ''Zonder Ernst''
* 1998: ''[[Villa Felderhof]]'', mei [[Edgar Vos]]
* 2003: ''Oude koeien''
* 2006: ''Ellen Vogel, koningin van het toneel'' (''Close Up''-dokumintêre fan [[Jan Fillekers]] en [[Henk van der Horst]])
* 2009: ''Bernhard, schavuit van Oranje''
* 2012: ''Beatrix, Oranje onder vuur''
* 2013: ''Doris (tf-rige)|Doris''
* 2013: ''Sterren op het Doek''

==Teäter==
* 1945: ''Weekend in Californië'' ([[debút]])
* 1983-1984: ''[[De kersentuin (toanielstik)|De kersentuin]]'' ([[Anton Tsjechov]])

==Film==
[[File:HetMes1961.jpg|thumb|250px|Premjêre fan ''Het mes''. F.l.n.r.: [[Hugo Claus]], Marie-Louise Videc, [[Fons Rademakers]], [[Reitze van der Linden]], '''Ellen Vogel''', [[Joop Landré]] ]]
* 1946: ''[[Bezet gebied (film)|Bezet gebied]]''
* 1960: ''Makkers, staakt uw wild geraas''
* 1961: ''[[Het mes]]''
* 1969: ''[[Monsieur Hawarden (film)|Monsieur Hawarden]]''
* 1981: ''De vergeten zuster''
* 1983: ''[[Brandende liefde (film)|Brandende liefde]]'' (nei de roman fan [[Jan Wolkers]])
* 1985: ''[[Paul Chevrolet en de ultieme hallucinatie |Paul Chevrolet en de ultieme hallucinatie]]''
* 2001: ''[[The Discovery of Heaven]]''
* 2002: ''[[De Tweeling (film)|De tweeling]]''
* 2005: ''[[Masterclass (film)|Masterclass]]''

== Keppelingen om utens ==
* {{nl}} [http://www.levenlangtheater.nl/ellen%20vogel Fideo- en audiomateriaal Ellen Vogel]
* {{nl}} [https://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/VogelEllen Hanny Alkema, 'Vogel, Ellen Marie Elze', yn: ''Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland''.]
{{Commonscat|Ellen Vogel}}

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch: [[:nl:Ellen Vogel]]
}}

{{DEFAULTSORT:Vogel Ellen}}
[[Kategory:Nederlânsk toanielakteur]]
[[Kategory:Nederlânsk filmakteur]]
[[Kategory:Nederlânsk telefyzje-akteur]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1922]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2015]]</text>
      <sha1>fcdn938et6opx9wermuv6gox64c2e6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Goede tijden, slechte tijden</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181786</id>
    <revision>
      <id>1224320</id>
      <parentid>1223666</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T11:42:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RuedNL2</username>
        <id>54023</id>
      </contributor>
      <comment>Afleveringen geüpdatet</comment>
      <origin>1224320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1968" sha1="fxifbk29hxjeif2qeuz5ucnbps3j608" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks telefyzjesearje
| ôfbylding             = Gtstlogo.gif
| ôfbyldingstekst       = 
| ôfbyldingsbreedte     = 107px
| ferwizing             = 
| namme                 = Goede tijden, slechte tijden
| betocht troch         = [[Reg Watson]]
| ûntwikkele troch      = 
| produsint(en)         = [[Endemol]]&lt;br&gt;Joop van den Ende &lt;small&gt;(1990-2003)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;Reg Grundy/Grundy &lt;small&gt;(1990-2006)&lt;/small&gt;
| útfierend produsint   = 
| regisseur(s)          = 
| senario               = 
| basearre op           = {{Flagge AU}} [[The Restless Years]]
| kamerarezjy           = NEP The Netherlands
| muzyk                 = 
| tillefyzjestudio      = ''MediArena'', Amsterdam-Duivendrecht
| distribúsje           = 
| haadrollen            = 
| voice-over            = 
| foarm                 = 
| sjenre                = [[Soapsearje|soap]]
| seizoenen             = 36
| jierren               = [[1990]] - no
| tal ôfl.              = 7243 &lt;small&gt;(9 april 2026)&lt;/small&gt; 
| spyltiid (de ôfl.)    = ±22 min
| lân/lannen            = {{NEDf}}
| taal                  = [[Nederlânsk]]
| prizen                = 
| webside               =
| besibbe searjes       = 
}}'''Goede tijden, slechte tijden''', ek bekend as '''GTST''', is in Nederlânske [[soapsearje]] dy't sûnt [[1 oktober]] [[1990]] útstjoerd wurdt troch de kommersjele telefyzjestjoerder [[RTL 4]]. De searje draait om de ynwenners fan it fiktive plak Meerdijk.

It skript fan de earste twa seizoenen is basearre op de Australyske soaprige [[The Restless Years]] ([[1977]]-[[1981]]). Fan it tredde seizoen ôf is dizze formule loslitten en sûnt dy tiid binne de ferhaallinen fan GTST folslein útwurke troch Nederlânske auteurs.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* Wikipedy:NL
{{Commonscat|Goede tijden, slechte tijden}}
}}

[[Kategory:Nederlânske soapsearje]]
[[Kategory:Nederlânsktalige telefyzjesearje]]
[[Kategory:Telefyzjesearje út 1990]]
[[Kategory:RTL Nederlân]]</text>
      <sha1>fxifbk29hxjeif2qeuz5ucnbps3j608</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noarderbegraafplak (Assen)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181944</id>
    <revision>
      <id>1224300</id>
      <parentid>1192600</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T20:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2911" sha1="fyf4g4luq1ow0yv37rbjjp4m48b2ubw" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Toegangshek Noorderbegraafplaats Assen.jpg|thumb|Detail tagongsstek fan it hôf (1859)]]
It '''Noarderbegraafplak''' (1822) is in algemien [[Tsjerkhôf|begraafplak]] yn de stêd [[Assen]].

It plak Assen ûntstie om in [[kleaster]] hinne. De kleasterlingen waarden noardlik fan de Kleastertsjerke oan de Brink beïerdige. Fan de 17e iuw ôf oan waarden dêr ek boargers te hôf brocht. Doe't it tsjerkhôf fol rekke, waard in nij begraafplak ynrjochte yn in part fan de [[Asserbosk]]. 
It begraafplak is ienfâldich in opset en ynspirearre op it tsjerkhôf fan [[Auwerk]]. Oan de ein fan de middenleane stiet in baarhúske. Fan 1823 ôf oan wurdt der op it Noarderbegraafplak beïerdige.

It begraafplak waard al gau te lyts, yn 1892 waard yn in oar part fan de bosk it Suderbegraafplak oanlein. Yn 1944 waard it Noarderbegraafplak foar in part restaurearre. Der wurde tsjintwurdich gjin nije grêven útjûn. Oant 1955 koe men in hiergrêf krije, begrave kin no allinne noch yn 'e eigen grêven.

== Ryksmonumint ==
It hôf is sels gjin [[ryksmonumint]]. It tagongsstek út 1859, makke troch izerjitterij Nering Bögel út [[Dimter]], is wol in ryksmonumint. Twa oaren binne de troch de Asser IJzergieterij getten grêfmonuminten Van Bulderen (1872) en Brumsteede (1881).

== Beïerdige bekende persoanen ==
* [[Isaäc Collard]] (1774-1828), [[boargemaster]]
* [[Sibrand Gratama]] (1784-1858), boargemaster, presidint fan de rjochtbank
* [[Hermanus Hartogh Heijs van Zouteveen]] (1841-1891), wittenskipper en publisist
* [[Petrus Hofstede (politikus)|Petrus Hofstede]] (1755-1839), gûverneur fan Drinte
* [[Hendrik Jan Nassau]] (1791-1873), rektor en [[skoalopsjenner]]
* [[Harm van Riel]] (1907-1980), foaroansteand VVD-er
* [[Albert Smallenbroek (arsjitekt)|Albert Smallenbroek]] (1880-1959), [[arsjitekt]]
* [[Wilhemmina Jacoba Pelinck-Zijnen de Gier]] (1872-1934). Sy yntrodusearre de poppesoarch yn Drinte.

== Fotogalery ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Baarhuisje Noorderbegraafplaats Assen.jpg|Baarhúske
Ofbyld:Grafmonument Brumsteede Assen.jpg|Grêfmonumint Brumsteede
Ofbyld:Grafmonument Van Bulderen Assen.jpg|Grêfmonumint Van Bulderen
&lt;/gallery&gt;

== Publikaasje ==
* Bertus Boivin, Lukas Kwant en Jan Lagendijk: ''Voor deez’ aard verloren. De Noorderbegraafplaats in Assen'' / Bertus Boivin, Lukas Kwant en Jan Lagendijk. Assen, Koninklijke van Gorcum, 2021. {{ISBN|9789023257400}}

{{Commonscat|Noorderbegraafplaats (Assen)|Noarderbegraafplak (Assen)}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
* Gras, H. e.a. (2000) ''Geschiedenis van Assen''. Assen: Van Gorcum
* [http://www.dodenakkers.nl/begraafplaatsen/drenthe/289-assennoord.html Assen - Noorderbegraafplaats] op Dodenakkers.nl
* [http://www.ahvassen.nl/index.php/monumenten/rijksmonumenten Ryksmonuminten Assen]
{{Reflist}}
}}

[[Kategory:Assen]]
[[Kategory:Begraafplak yn Drinte]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1822]]</text>
      <sha1>fyf4g4luq1ow0yv37rbjjp4m48b2ubw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224301</id>
      <parentid>1224300</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T20:19:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2926" sha1="bekp7wrjfh7qn38ngccgwx0w4ndsd2p" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Toegangshek Noorderbegraafplaats Assen.jpg|thumb|Detail tagongsstek fan it hôf (1859)]]
It '''Noarderbegraafplak''' (1822) is in algemien [[Tsjerkhôf|begraafplak]] yn de stêd [[Assen]].

It plak Assen ûntstie om in [[kleaster]] hinne. De kleasterlingen waarden noardlik fan de Kleastertsjerke oan de Brink beïerdige. Fan de 17e iuw ôf oan waarden dêr ek boargers te hôf brocht. Doe't it tsjerkhôf fol rekke, waard in nij begraafplak ynrjochte yn in part fan de [[Asserbosk]]. 
It begraafplak is ienfâldich in opset en ynspirearre op it tsjerkhôf fan [[Auwerk (stêd)|Auwerk]]. Oan de ein fan de middenleane stiet in baarhúske. Fan 1823 ôf oan wurdt der op it Noarderbegraafplak beïerdige.

It begraafplak waard al gau te lyts, yn 1892 waard yn in oar part fan de bosk it Suderbegraafplak oanlein. Yn 1944 waard it Noarderbegraafplak foar in part restaurearre. Der wurde tsjintwurdich gjin nije grêven útjûn. Oant 1955 koe men in hiergrêf krije, begrave kin no allinne noch yn 'e eigen grêven.

== Ryksmonumint ==
It hôf is sels gjin [[ryksmonumint]]. It tagongsstek út 1859, makke troch izerjitterij Nering Bögel út [[Dimter]], is wol in ryksmonumint. Twa oaren binne de troch de Asser IJzergieterij getten grêfmonuminten Van Bulderen (1872) en Brumsteede (1881).

== Beïerdige bekende persoanen ==
* [[Isaäc Collard]] (1774-1828), [[boargemaster]]
* [[Sibrand Gratama]] (1784-1858), boargemaster, presidint fan de rjochtbank
* [[Hermanus Hartogh Heijs van Zouteveen]] (1841-1891), wittenskipper en publisist
* [[Petrus Hofstede (politikus)|Petrus Hofstede]] (1755-1839), gûverneur fan Drinte
* [[Hendrik Jan Nassau]] (1791-1873), rektor en [[skoalopsjenner]]
* [[Harm van Riel]] (1907-1980), foaroansteand VVD-er
* [[Albert Smallenbroek (arsjitekt)|Albert Smallenbroek]] (1880-1959), [[arsjitekt]]
* [[Wilhemmina Jacoba Pelinck-Zijnen de Gier]] (1872-1934). Sy yntrodusearre de poppesoarch yn Drinte.

== Fotogalery ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Baarhuisje Noorderbegraafplaats Assen.jpg|Baarhúske
Ofbyld:Grafmonument Brumsteede Assen.jpg|Grêfmonumint Brumsteede
Ofbyld:Grafmonument Van Bulderen Assen.jpg|Grêfmonumint Van Bulderen
&lt;/gallery&gt;

== Publikaasje ==
* Bertus Boivin, Lukas Kwant en Jan Lagendijk: ''Voor deez’ aard verloren. De Noorderbegraafplaats in Assen'' / Bertus Boivin, Lukas Kwant en Jan Lagendijk. Assen, Koninklijke van Gorcum, 2021. {{ISBN|9789023257400}}

{{Commonscat|Noorderbegraafplaats (Assen)|Noarderbegraafplak (Assen)}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
* Gras, H. e.a. (2000) ''Geschiedenis van Assen''. Assen: Van Gorcum
* [http://www.dodenakkers.nl/begraafplaatsen/drenthe/289-assennoord.html Assen - Noorderbegraafplaats] op Dodenakkers.nl
* [http://www.ahvassen.nl/index.php/monumenten/rijksmonumenten Ryksmonuminten Assen]
{{Reflist}}
}}

[[Kategory:Assen]]
[[Kategory:Begraafplak yn Drinte]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1822]]</text>
      <sha1>bekp7wrjfh7qn38ngccgwx0w4ndsd2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Papeete</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184595</id>
    <revision>
      <id>1224313</id>
      <parentid>1201860</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T22:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1224313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16037" sha1="cdgb6mjlsrnkzvounqpbou97iryrbf8" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd
| namme                       = Papeete
| ôfbylding                   = Tahiti French Polynesia Papeete - panoramio.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 280px
| ôfbyldingstekst             = 
| wapen                       = [[File:Flag_of_Papeete,_France_(FP).png|border|120px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[File:Coats of arms of None.svg|65px]]
| lân                         = [[File:Flag of France.svg|border|20px]] [[Frankryk]]
| bestjoerlike ienheid 1      = [[Oerseeske kollektiviteit|Oerseesk lân]]
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of French Polynesia.svg|border|20px]] [[Frânsk-Polyneezje]]
| bestjoerlike ienheid 2      = Distrikt
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| bestjoerlike ienheid 4      = 
| namme bestjoerlike ienheid 4= 
| boargemaster               = 
| stedsyndieling             = 
| ynwennertal                 = 26.654 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 17,4 km² &lt;small&gt;(lân)&lt;/small&gt;
| befolkingstichtens          = 1.532,8 / km²
| stêdekloft                  = 124.274 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;
| hichte                    = 9 m
| stifting                   = [[1843]]
| postkoade                 = 
| tiidsône                  = [[UTC]] +10.00
| simmertiid                = — &lt;small&gt;(gjin simmertiid)&lt;/small&gt;
| koördinaten               = 17°32′06″S 149°34′11″W
| webside                   = [http://www.ville-papeete.pf/ www.ville-papeete.pf]
| ôfbylding2                  = 
| ôfbyldingstekst2            = 
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = Frânsk-Polyneezje
| mapwidth                    = 280
| lat_deg                     = 17
| lat_min                     = 32
| lat_sec                     = 06
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 149
| lon_min                     = 34
| lon_sec                     = 11
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart       = De lizzing fan Papeete yn [[Frânsk-Polyneezje]].
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Papeete''' ([[Tahitiaansk]]: ''Pape‘etē'', [[útspr.]]: [papeʔeteː], likernôch: &quot;pah-pee-ee-tee&quot;; [[histoarysk]]: ''Vai‘etē'') is in [[stêd]] op it [[eilân]] [[Tahity]] yn 'e [[Genoatskipseilannen]], in [[arsjipel]] yn 'e [[Stille Oseaan]]. It is de [[haadstêd]] fan [[Frânsk-Polyneezje]], dêr't de Genoatskipeilannen ta hearre. Frânsk-Polyneezje is in [[oerseeske kollektiviteit]] fan [[Frankryk]]. Papeete is it [[bestjoer]]like, [[kommersje]]le, [[yndustry|yndustriële]] en [[finansjele sektor|finansjele]] hert fan Frânsk-Polyneezje en teffens it sintrum fan 'e [[toerisme|toeristyske]] sektor yn it gebiet. De stêd waard yn [[1843]] stifte, in jier nei't Tahity troch de Frânsen ta ien fan harren [[koloanje]]s makke wie. De [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] Papeete hie yn [[2022]] in befolking fan krapoan 27.000 minsken, mar rekkene as [[stêdekloft]] hie Papeete datselde jiers goed 124.000 ynwenners.

==Namme==
De [[toponym|namme]] fan Papeete moat eins, yn it [[Tahitiaansk]], [[stavere]] wurde as ''Pape‘etē'' ([[útspr.]]: [papeʔeteː], likernôch: &quot;pah-pih-ih-tee&quot; wêrby't &quot;ih&quot; stiet foar de 'i' fan &quot;pit&quot;). It betsjut &quot;wetter út in koer&quot;. It wie al de namme foar it plak dêr't Papeete kaam te lizzen fier foar't de stêd yn [[1843]] stifte waard. De oarspronklike, [[histoarysk]]e namme fan dat plak, mei deselde betsjutting, wie ''Vai‘etē''. De nammeferoaring wie it gefolch fan in [[nammetaboe]] út it [[regear]] fan [[kening]] [[Pōmare&amp;nbsp;I fan Tahity]], oan 'e ein fan 'e [[achttjinde iuw]]. 

Yn in protte dielen fan [[Polyneezje]] waard yn it [[ferline]] (en soms no noch wol) de namme fan in wichtich lieder as [[hilligens|hillich]] ([[taboe]]) beskôge. Alle dielen fan dy namme waarden dan útsletten fan it deistich spraakgebrûk en ferfongen troch in [[synonym]] of in besibbe term. Dat bleau sa oant de lieder [[ferstoar]], wêrnei't it oarspronklike wurd wer brûkt wurde mocht. Mar troch omstannichheden koe it wêze dat de ferfanging in permanint karakter krige. Dat lêste is it gefal mei ''Pape‘etē'', wêryn't ''vai'' (&quot;wetter&quot;) ferfongen waard troch ''pape'' (ek &quot;wetter&quot;). Under mear yn 'e [[Markesaseilannen]], dêr't it nammetaboe út it Tahitiaansk net fan krêft wie, wurdt Papeete om dy reden oantsjut as ''Vai‘etē''.

==Geografy==
Papeete leit oan 'e noardwestlike [[kust]] fan it eilân [[Tahity]], dat diel útmakket fan 'e [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]]. Dy foarmje de eastlike helte fan 'e [[Genoatskipseilannen]] yn it noardwesten fan [[Frânsk-Polyneezje]]. De [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] ([[Frânsk]]: ''commune'') Papeete hat in [[oerflak]] fan 17,4&amp;nbsp;[[km²]] oan [[grûn|lân]]. Yn it noarden en noardwesten grinzget de gemeente oan 'e [[Stille Oseaan]], yn it westen en súdwesten oan 'e gemeente [[Fa‘a‘ā]] en yn it easten oan 'e gemeente [[Pīra‘e]]. Papeete is ûnderferdield yn alve stedsdistrikten (''quartiers''), wêrfan't Tīpaeru‘i, oan 'e kust, de measte ynwenners hat (4.187).
[[File:Papeete1.png|left|thumb|250px|De lokaasje fan 'e [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] Papeete op [[Tahity]].]]

==Skiednis==
Papeete waard stifte yn [[1843]], in jier nei't [[Frankryk]] in [[protektoraat]] útroppen hie oer it [[Keninkryk Tahity]] (dat net inkeld it eilân [[Tahity]], mar ek de eilannen [[Mo‘orea]], [[Teti‘aroa]] en [[Meheti‘a]] omfette). Yn namme is in protektoraat in ûnôfhinklik lân dat troch in grutmacht yn beskerming nommen wurdt tsjin oare grutmachten, mar feiliks kaam de sitewaasje derop del dat Tahity in Frânske [[koloanje]] waard, dêr't [[keninginne]] [[Pōmare&amp;nbsp;IV]] en har [[regear]] inkeld noch dulde waarden en gjin selsstannige besluten mear nimme koene. Papeete waard it sintrum fan it Frânske koloniale bestjoer op Tahity, en yn it ferlingde dêrfan yn hiel [[Frânsk-Polyneezje]]. 

Yn [[1914]], oan it begjin fan 'e [[Earste Wrâldoarloch]], waard Papeete by it saneamde [[Bombardemint fan Papeete]] [[bombardemint|besketten]] troch [[Keizerryk Dútslân|Dútske]] [[marineskip]]pen. Dêrby kamen ferskate ynwenners om en waard gâns skea oanrjochte.

Nei de [[Twadde Wrâldoarloch]], yn [[1946]], waarden de 'Frânske Fêstigings yn Oseaanje' (''Établissements françaises d'Océanie''), sa't de koloanje doe offisjeel hiet, ûnder de [[grûnwet]] fan 'e nije [[Frânske Fjirde Republyk]] omfoarme ta in [[oerseesk territoarium (Frankryk)|oerseesk territoarium]]. Papeete waard dêrfan ek wer de haadstêd. Yn [[1957]] kaam it gebiet formeel 'Frânsk-Polyneezje' te hjitten.

De groei fan Papeete krige in grutte stimulâns doe't Frankryk yn [[1962]], nei't [[Algerije]] ûnôfhinklik wurden wie, besleat om syn [[testen fan atoombommen]] tenei yn Frânsk-Polyneezje te hâlden. Hoewol't de eigentlike testen dien waarden op 'e [[atol]]len [[Moruroa]] en [[Fangataufa]], yn 'e eastlike [[Tûamotû-arsjipel]], sa'n 1.500&amp;nbsp;[[km]] fan Papeete ôf, waard de hiele fasilitêre ynfrastruktuer foar de proeven yn Papeete fêstige.
[[File:Papeete_Town_Hall,_Papeete,_2009.jpg|left|thumb|250px|It [[stedhûs fan Papeete]], in replika fan it [[Keninklik Paleis fan Papeete]], dat yn 'e [[1960-er jierren]] [[sloop]]t is.]]

Yn [[1995]] kundige de doe nij keazen Frânske [[presidint]] [[Jacques Chirac]], nei in [[moratoarium]] fan trije jier, nije atoomproeven oan, dy't dat jiers en begjin [[1996]] holden waarden. Nei de ein fan 'e [[Kâlde Oarloch]] waarden sokke [[miljeufersmoarging|fersmoargjende]] tests net mear nedich achte, dat it late ta [[ferûntweardiging]] en [[lulk]]e reäksjes oer de hiele wrâld. Yn Papeete briek in fûleindige opskuor út, dy't twa dagen oanhold. Der waard troch de [[demonstraasje (protest)|demonstranten]] gâns skea oanrjochte, û.o. oan 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Fa‘a‘ā]]. Fjirtich minsken rekken [[ferwûne]] en it [[geweld]] feroarsake in koarte dip yn it tal [[toerist]]en dat Frânsk-Polyneezje besocht. Mar Chirac bûn yn en sei ein [[jannewaris]] [[1996]] ta gjin nije atoomproeven mear beoarderje te sillen.
[[File:PapeeteWaterfront2003.jpg|right|thumb|250px|De [[haven]] fan Papeete.]]
[[File:March%C3%A9_Papeete2.jpg|right|thumb|250px|De [[Merk fan Papeete]].]]
[[File:Papeete - Pouvana A Oopa (1) (cropped).JPG|right|thumb|180px|It Tinkteken foar [[Pouvana‘a a Oopa]].]]

==It besjen wurdich==
*de [[haven]] fan Papeete
*de [[Merk fan Papeete]]
*it [[stedhûs fan Papeete]], in replika fan it [[Keninklik Paleis fan Papeete]], dat yn 'e [[1960-er jierren]] [[sloop]]t is
*it Bougainville [[Park]], ferneamd nei de [[Frankryk|Frânske]] [[ûntdekkingsreizger]] [[Louis Antoine de Bougainville]], de earste Frânsman dy't in reis om 'e wrâld makke (foarhinne it Albert Park, nei [[kening]] [[Albert&amp;nbsp;I fan Belgje]], in oarlochsheld út 'e [[Earste Wrâldoarloch]])
*de [[Notre-Dame fan Papeete]], de [[roomsk-katolisisme|roomske]] [[katedraal]] fan 'e stêd
*de [[Timpel fan Papeete, Tahity]] fan 'e [[mormoanen|mormoansk]]e [[Tsjerke fan Jezus Kristus fan 'e Hilligen fan 'e Lêste Dagen]]
*it Tinkteken foar [[Pouvana‘a a Oopa]], in [[Tahity|Tahitiaanske]] [[nasjonalist]], dy't yn 'e [[1950-er jierren]] oan it haad stie fan in freedsume [[ôfskiedingsbeweging]] yn [[Frânsk-Polyneezje]] oant er troch de [[Frankryk|Frânsen]] út syn heitelân [[ferballe]] waard

==Ekonomy==
De [[ekonomy]] fan Papeete stipet, krekt sa't dat yn 'e rest fan [[Frânsk-Polyneezje]] it gefal is, benammen op it [[toerisme]]. Toeristen arrivearje der mei it [[fleantúch]] op 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Fa‘a‘ā]], dy't yn [[1962]] krekt bûten de gemeentegrinzen fan Papeete oanlein waard. Foar in diel reizgje se dêrwei troch nei oare eilannen mei fleantugen fan [[Air Tahiti]], de [[loftfeartmaatskippij]] dy't de binnenlânske flechten yn Frânsk-Polyneezje fersoarget. In diel fan 'e toeristen arrivearret yn Papeete fia de [[haven]], op [[jacht (fartúch)|priveejachten]] of [[cruiseskip]]pen. Dêrnjonken profitearret Papeete as haadstêd fan it gebiet ek fan it feit dat de [[bestjoer]]like ynfrastruktuer der fêstige is. Fierders is it it sintrum fan 'e [[hannel]], [[finansjele sektor]] en [[kultuer]] foar Frânsk-Polyneezje.

==Demografy==
===Algemien===
Neffens gegevens fan 'e [[folkstelling]] fan [[2022]] hie de [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] Papeete doe 26.654 ynwenners. Dêrmei lei de [[befolkingstichtens]] op 1.532,8 minsken de [[km²]]. As [[stêdekloft]] bestiet Papeete út seis gemeenten. Fan it noardeasten nei it súdwesten binne dat: [[Māhina (Frânsk-Polyneezje)|Māhina]], [[‘Ārue]], [[Pīra‘e]], Papeete, [[Fa‘a‘ā]] en [[Puna‘aui‘a]]. Papeete wie oarspronklik lang de gemeente mei de measte ynwenners, mar yn [[1988]] waard dy posysje oernommen troch Fa‘a‘ā, dat yn [[2022]] 29.826 ynwenners hie. De hiele stêdekloft fan Papeete hie dat jiers in befolking fan 124.274 minsken.

De [[histoarysk]]e befolkingsûntwikkeling fan Papeete wie neffens de ûnderskate folkstellings sa:
{|class=&quot;wikitable&quot; 
|- bgcolor=&quot;#B0C4DE&quot; align=center
|align=left | '''jier''' || 1956 || 1962|| 1971|| 1977|| 1983|| 1988|| 1996|| 2002|| 2007|| 2012|| 2017 || 2022
|- align=center
| align=left | '''ynwenners fan 'e&lt;br&gt;gemeente Papeete''' || 18.089 || 19.903|| 25.342|| 22.967|| 23.496|| 23.555|| 25.553|| 26.222|| 26.017|| 25.769|| 26.926 || 26.654 
|-
| align=left | '''ynwenners fan 'e&lt;br&gt;stêdekloft Papeete''' || 28.975 || 35.514|| 65.185|| 77.781|| 93.294|| 103.857|| 115.759|| 127.327|| 131.695|| 133.627|| 136.771 || 124.274
|-
|}

===Berteplak===
Neffens sifers fan 'e folkstelling fan [[2017]] wie it [[berte]]plak fan 'e ynwenners fan 'e stêdekloft Papeete doe sa: 72,5% op [[Tahity]]; 11,3% yn (it [[Jeropa|Jeropeeske]] diel fan) [[Frankryk]]; 6,2% op oare eilannen fan 'e [[Genoatskipseilannen]]; 2,9% op 'e [[Tûamotû-eilannen]] of de [[Gambiereilannen]]; 1,9% op 'e [[Markesaseilannen]]; 1,6% op 'e [[Australeilannen]]; 0,9% yn 'e oare [[oerseeske gebietsdielen fan Frankryk]] yn 'e [[Stille Oseaan]] (ntl. [[Nij-Kaledoanje]] en [[Wallis en Fûtûna]]); 0,6% yn [[East-Aazje|East]]- en [[Súdeast-Aazje]]; 0,4% yn oerseeske gebietsdielen fan Frankryk yn it [[Karibysk Gebiet]], de [[Yndyske Oseaan]] en de [[Atlantyske Oseaan]]; 0,4% yn [[Noard-Afrika]]; en 1,3% yn oare dielen fan 'e wrâld. De lju út Noard-Afrika wiene foar it meastepart saneamde ''[[Pieds-Noirs]]'' (&quot;Swartfuotten&quot;), de [[etnysk]] [[Frânsen|Frânske]] kolonisten yn [[Algerije]] dy't dêr ferdreaun waarden nei't dat lân yn [[1962]] ûnôfhinklik waard.
[[File:Cathedrale_Notre-Dame_de_Papeete_-_panoramio.jpg|left|thumb|250px|De [[roomsk-katolisisme|roomske]] [[Notre Dame fan Papeete]].]]

===Taal===
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan [[2017]] koe fan 'e ynwenners fan 15&amp;nbsp;jier en âlder fan 'e stêdekloft Papeete doe 98,4% [[Frânsk]] ferstean en sprekke, en 96,7% joech oant dy [[taal]] ek [[lêzen|lêze]] en [[skriuwen|skriuwe]] te kinnen. Dêrfoaroer stie 0,7% dy't rapportearre gjin [[kennis]] fan it Frânsk te hawwen. Fierders joech 83,9% fan 'e respondanten oan dat it Frânsk harren [[memmetaal]] wie of oars de taal dy't se yn 'e hûs it measte brûkten (by de folkstelling fan [[2007]] wie dat noch 79,7%). 

It [[Tahitiaansk]], de lânseigen [[Polynezyske talen|Polynezyske taal]] fan [[Tahity]], wie yn [[2017]] foar 13,5% fan 'e ynwenners fan 'e stêdekloft Papeete de memmetaal of de taal dy't se it measte yn 'e hûs brûkten (yn [[2007]] wie dat noch 16,5%). Foar 1,2% fan 'e minsken wie de meast brûkte taal in oare Polynezyske taal dy't lânseigen is yn [[Frânsk-Polyneezje]], lykas [[Tûamotûaansk]], [[Markezysk]], [[Australeesk]] of [[Mangarevaansk]]. Fan 'e respondanten joech 80,2% oan &quot;ienige&quot; kennis fan ien fan 'e Polynezyske talen te hawwen (almeast fan it Tahitiaansk), wylst 19,8% sei gjin inkele kennis fan dy talen te besitten. 
[[File:Bassin_de_la_Reine.jpg|right|thumb|250px|De Keninginnefiver (''Bassin de la Reine'') yn it Bougainville Park.]]

Foar de rest spriek 0,9% in [[Sinityske talen|Sineeske taal]] as memmetaal en yn 'e hûs. Foar 0,5% gie it dêrby om it [[Hakka (taal)|Hakka]], in taal út súdlik [[Sina]]. En nochris 0,5% spriek in oare bûtenlânske taal.

==Klimaat==
Papeete hat in [[tropysk klimaat]] mei mar twa echte [[jiertiden]]: in [[reintiid]] en in [[drûchte|drûge tiid]]. It hiele jier rûn binne de [[temperatuer]]en en de [[luchtfochtichheid]] heech. Yn [[maart]], de waarmste [[moanne (tiid)|moanne]], is de trochsneed maksimumtemperatuer [[dei|oerdeis]] 31,9&amp;nbsp;[[°C]], en yn [[july]] en [[augustus]], de kâldste moannen, is dat 30,0&amp;nbsp;°C. Papeete kriget [[jier]]s trochinoar 2.075&amp;nbsp;[[mm]] [[delslach (waar)|delslach]]. De drûge tiid, wannear't it trouwens ek wolris [[rein (delslach)|reint]] (mar net safolle as yn 'e reintiid), duorret mar koart, fan begjin [[augustus]] oant ein [[septimber]]. De measte rein falt yn 'e moannen [[desimber]] en [[jannewaris]]. Der is it hiele jier troch in protte [[sinne]]skyn, mei't de rein ornaris falt yn 'e foarm fan fûleindige [[stjalprein|stjalpbuien]] dy't mar relatyf koart duorje. Wol kinne der soms tusken [[april]] en [[novimber]] [[tyfoan]]en oer it eilân tsjen, dy't gâns skea oanrjochtsje kinne.

==Keppelings om utens==
*{{fr}}[http://www.ville-papeete.pf/ Offisjele webside fan Papeete]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Papeete ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Papeete}}
}}

[[Kategory:Plak yn Frânsk-Polyneezje]]
[[Kategory:Gemeente yn Frânsk-Polyneezje]]
[[Kategory:Haadstêd yn Oseaanje]]
[[Kategory:Haadstêd fan in Frânsk oerseesk gebietsdiel]]
[[Kategory:Plak stifte yn 1843]]
[[Kategory:Tahity]]</text>
      <sha1>cdgb6mjlsrnkzvounqpbou97iryrbf8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Groß Midlum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185598</id>
    <revision>
      <id>1224298</id>
      <parentid>1203322</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T20:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-16200-41</username>
        <id>57272</id>
      </contributor>
      <origin>1224298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4185" sha1="3fvzb6bzsisnul1hzfvdbp7d3srpkzd" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd
| namme                       = 
| ôfbylding                   = 2025 Tsjerke fan Groß Midlum.jpg
| ôfbyldingsbreedte           =
| ôfbyldingstekst             = 
| wapen                       = [[Ofbyld:Wappen Gross-Midlum.png|60px]]
| ynwennertal                 = 760 
| oerflak                     = 
| befolkingstichtens          = 
| stêdekloft                  =
| hichte                      = 0-4 m boppe seenivo
| lân                         = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1      = lânkring
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Lower Saxony.svg|20px]] [[Nedersaksen]]
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| boargemaster                = 
| stedsyndieling              = 
| stifting                    = 
| postkoade                   = 26759
| tiidsône                    = 
| simmertiid                  =
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|53_24_38_N_7_9_33_E_scale:12500_type:landmark_region:DE|53°24' N 7°9' E}} 
| webside                     = [https://hinte.de/ortschaft/gross-midlum/ hinte.de/ortschaft/gross-midlum]
| mapname                     = East-Fryslân
| mapwidth                    = 	
| lat_deg                     = 53
| lat_min                     = 24
| lat_sec                     = 38
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 7
| lon_min                     = 9
| lon_sec                     = 33
| lon_dir                     = E
}}
'''Groß Midlum''' is in [[Ortsteil]] fan it [[Eastfryslân|Eastfryske]] plak [[Hinte]] yn 'e [[lânkring]] [[Auwerk (Landkreis)|Auwerk]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[dielsteat]] [[Nedersaksen]].

== Skiednis ==
De doarpskearn leit op in terp (Warft yn it Dútsk), dy't ek no noch dúdlik yn it lânskip te sjen is. It plak Midlum waard om 1000 hinne foar it earst fermeld en hiet earder ''Middilhem''. De tafoeging Groß (grut) krige Midlum earst yn 'e 16e iuw om betizing mei [[Midlum (Reiderlân)|Midlum]] tusken [[Jemgum]] en [[Hatzum]] yn [[Reiderlân (regio)|Reiderlân]] tefoarren te kommen. 
[[Ofbyld:2025 Groß Midlum, stik fan 'e eardere ommuorring fan it eardere kastiel fan Groß Midlum.jpg|thumb|left|Stik fan 'e ommuorring fan it eardere kastiel.]]
Eartiids wie Groß Midlum de sit fan in [[haadling]] en it doarp hie in kastiel, dat as ien fan 'e moaiste gebouwen fan 'e [[Krummhörn]] gau. It kastiel waard yn 1830 lykwols ôfbrutsen. Allinnich in stik fan 'e ommuorring fan it terrein is noch bewarre bleaun. Súdlik waard in hearehûs boud, dat ek net mear bestiet en yn 'e jierren 1960 ôfbrutsen waard.

Yn april 1919 fûnen de saneamde spektochten fan arbeiders yn [[Emden]] plak. Lânarbeiders sletten harren by de ûnrêst oan. De oproer yn it Reiderlân en yn en om Emden hinne wie it alderslimst yn dit diel fan East-Fryslân. Yn sletten groepen gongen arbeiders nei de omlizzende doarpen en stielen dêr iten fan boeren, itjinge foar reboelje soarge. De ûnrêst bêde wer del nei't der troepen fan 'e Reichswehr stjoerd waarden, mar as reaksje dêrop waarden yn hast alle doarpen yn it gebiet fan Emden boargermilysjes foarme. Ek Groß Midlum hie sa'n milysje besteande út 33 man, dy't 18 wapens hiene. Earst nei in beslút fan 'e Prusyske minister fan Ynlânske Saken, Carl Severing, waarden de milysjes ûntbûn.

It ynwennertal blea oant 1925 ûnder de 400 ynwenners. Hjoed-de-dei is it oantal hast ferdûbele. Om de terp ûnstiene der ferskillende stikjes nijbou.

Oant 1 july 1972 wie Groß Midlum in selsstannige gemeente. Tusken 1899 oant 1963 hie it plak in stasjon oan it spoar Emden-Pewsum–Greetsiel. It earder stasjon wurdt hjoed-de-dei as horekagelegenheid brûkt.

== Tsjerke ==
{{Apart|Tsjerke fan Groß Midlum}}
Groß-Midlum hat in yn ferhâlding ta it doarp grutte tsjerke. De klokkesstoel fan 'e protestantsk-grifformearde tsjerke waard yn 1876 ôfbrutsen. Hjoed-de-dei hat de tsjerke in moderne klokkestoel mei twa klokken.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch foar boarnen en referinsjes: [[:de:Groß Midlum]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Groß Midlum}}
}}
[[Kategory:Hinte]]
[[Kategory:Plak yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Auwerk (distrikt)]]</text>
      <sha1>3fvzb6bzsisnul1hzfvdbp7d3srpkzd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fryske Steateferkiezings 2023</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189671</id>
    <revision>
      <id>1224258</id>
      <parentid>1224247</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T15:54:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keazen leden en deputearren */ tabel ferbettere</comment>
      <origin>1224258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78899" sha1="oxq5yqi2uwjp2dwumst3msd9s9vryem" xml:space="preserve">{{Ynfoboks Ferkiezing
| foarige ferkiezings        = [[Fryske Steateferkiezings 2019|2019]]
| folgjende ferkiezings      = [[Fryske Steateferkiezings 2027|2027]]
| lân                        = Frisian_flag.svg
| lânlink                    = Fryslân
| datum                      = 15 maart 2023
| parlemint                  = [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Frysk Parlemint]]
| tal sitten                 = 43
| mearderheid                = 22
| oantsjutting               = Bewâldslju
| oantal                     = 5 deputearren
| opkomst                    = 65,6% {{opgong}} 6,5%
| formaasjewinner            = [[BoerBoargerBeweging|BBB]]
| nij kabinet                = [[Kolleezje-Brok II|Brok II]]
| earder kabinet             = [[Kolleezje-Brok I|Brok I]]
| begjin regearperioade      = 19 july 2023
| kaart-ferkiezingsútslaggen = Statenverkiezingen_Nederland_2023.svg
| tekst by kaart             = Grutste partij de provinsje
}}
{{Balkendiagram
| width    = 275px
| float    = right
| title    = Sitferdieling [[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|18x18px]] 2023
| widthl   = 60px
| left     = Partij
| barwidth = 155px
| middle   = Sitten
| widthr   = 60px
| right    = Ferskil
| caption  = Risseltaten fan lofts nei rjochts, ferlike mei [[Fryske Steateferkiezings 2019|2019]]|
| bars     =
{{Balken Sitferdieling|[[PvdD]]|#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}|1|1|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[SP]]|#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}|1|2|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[GL]]|#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}|3|3|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[PvdA]]|#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}|5|6|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[D66]]|#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}|1|2|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[CU]]|#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}|2|3|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[FNP]]|#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}|4|4|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[CDA]]|#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}|4|8|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[PBF]]|#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}|1|0|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[BBB]]|#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}|14|0|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[VVD]]|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}|3|4|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[JA21]]|#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}|1|0|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[PVV]]|#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}|2|3|14}}
{{Balken Sitferdieling|[[FvD]]|#{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}|1|6|14}}
}}
De '''Fryske Steateferkiezings 2023''' binne de [[Ferkiezing|ferkiezings]] foar it [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Frysk Parlemint]] dy't op woansdei [[15 maart]] [[2023]] holden waarden. Mei dizze ferkiezings waarden de leden keazen fan de [[Provinsjale Steaten]], de [[folksfertsjintwurdiging]] fan [[Fryslân]] en it heechste bestjoerlik orgaan binnen de [[provinsje]].&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;[https://www.fryslan.frl/fy/provinsjale-steaten Fryslân.frl - Provinsjale Steaten]&lt;/ref&gt;

==Dielnimmende partijen==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |List
! Partij
! Listlûker
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 1
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:CDA_logo.svg|40px]]
| [[Kristen Demokratysk Appèl]]
| [[Friso Douwstra]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 2
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:Forum_voor_Democratie_logo.svg|40px]]
| [[Foarum foar Demokrasy]]
| [[Albert van Dijk]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 3
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:PvdA_logo_(2018–present).svg|40px]]
| [[Partij fan de Arbeid]]
| [[Edou Hamstra]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 4
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:VVD_logo_(2009–2020).svg|40px]]
| [[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy]]
| [[Avine Fokkens-Kelder]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 5
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:FNP_logo.png|40px]]
| [[Fryske Nasjonale Partij]]
| [[Sijbe Knol]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 6
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:GroenLinks_logo_(1994–present).svg|40px]]
| [[GrienLinks]]
| [[Charda Kuipers]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 7
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:ChristenUnie_logo.svg|40px]]
| [[KristenUny]]
| [[Matthijs de Vries]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 8
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:Party_for_Freedom_logo.svg|40px]]
| [[Partij foar de Frijheid]]
| [[Max Aardema]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 9
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:Socialistische_Partij_(nl_2006)_Logo.svg|40px]]
| [[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|Sosjalistyske Partij]]
| [[Hanneke Goede]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 10
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:D66_logo_(2019–present).svg|40px]]
| [[Demokraten 66]]
| [[Danny van der Weijde-Hoogstad]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 11
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:Party_for_the_Animals_logo.svg|40px]]
| [[Partij foar de Bisten]]
| [[Menno Brouwer]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 13
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:JA21_logo.svg|40px]]
| [[JA21|It Júste Antwurd 21]]
| [[Maarten Goudzwaard]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 15
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:Provinciaal_Belang_Fryslân_logo.png|40px]]
| [[Provinsjaal Belang Fryslân]]
| [[Sandra de Jong-Snip]]
|-
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 17
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:BoerBurgerBeweging_logo.svg|40px]]
| [[BoerBoargerBeweging]]
| [[Abel Kooistra]]
|-
! colspan=&quot;4&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-12 mw-customtoggle-14 mw-customtoggle-16&quot;&gt;Partijen sûnder úteinlike fertsjintwurdiging [&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
|- id=&quot;mw-customcollapsible-12&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|50+|ljocht|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 12
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:50PLUS_(nl)_Logo.svg|40px]]
| [[50PLUS]]
| [[Herman Nota]]
|- id=&quot;mw-customcollapsible-14&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|BVNL|ljocht|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 14
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:BVNL_logo_(2023–present).svg|40px]]
| [[Belang fan Nederlân]]
| [[Johan Talsma]]
|- id=&quot;mw-customcollapsible-16&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
! style=&quot;background-color:#{{Sitferdieling/Partij|AWP|ljocht|NL}}; color:white; font-weight:bold; text-align:center;&quot; | 16
| style=&quot;height:40px;&quot; | [[Ofbyld:AWP_logo_2022.png|40px]]
| [[Algemiene Wetterskipspartij]]
| [[Frans de Graaf]]
|}
== Oanrin ==
De oanrin nei dizze ferkiezings waard sterk kleure troch it [[Stikstofkrisis yn Nederlân|stikstofdossier]]. De plannen fan it kabinet om de útstjit drastysk te ferminderjen rekke de agraryske mienskip djip, en yn in provinsje dêr’t boeren in grutte rol spylje, waard dat fuortendaliks field. De [[Boereprotesten yn Nederlân (2019-no)|boereprotesten]] fan de jierren dêrfoar hiene in duorsum spoar lutsen, mei in groeiend gefoel ûnder in part fan de befolking dat de polityk te fier fan it plattelân ôf stie. Dat gefoel waard in wichtige motor yn de politike ferskowingen dy’t yn de oanrin nei de ferkiezings sichtber waarden.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1197285/friezen-yn-mearderheid-tsjin-lanlike-stikstofbelied Friezen yn mearderheid tsjin lanlike stikstofbelied - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt;

[[Foarum foar Demokrasy]], dat yn 2019 noch in grutte lanlike oerwinning helle hie, rekke yn en nei de [[Koroanafiruspandemy|koronajierren]] yntern fersnipele. Skandalen, ôfskiedingen en ideologyske ferskowingen soargen foar in delgong yn stipe, ek yn Fryslân. It útienfallen fan de partij makke romte foar nije bewegingen om dy kiezers op te fangen, en in grut part fan dy romte waard ynnommen troch de [[BoerBoargerBeweging]]. De BBB koe him profilearje as de stim fan boeren en plattelânsbewenners dy’t har net heard fielden troch de tradisjonele partijen. De partij groeide yn de peilingen moanne nei moanne, en waard yn Fryslân al gau sjoen as de nije rjochtse belofte dy’t de ûnfrede oer it stikstofbelied en it wantrouwen yn de oerheid in politike foarm joech.

Tagelyk bleaunen oare tema's op de aginda stean, lykas de takomst fan it Fryske [[lânskip]], de fraach hoe't sinne- en wynenerzjy in plak krije moasten, de posysje fan it [[Frysk]] yn [[Underwiis|ûnderwiis]] en oerheid, wentebou, kultuerjilden en de ekonomyske útdagings fan in fergriizgjende provinsje. Mar yn de praktyk waarden dy ûnderwerpen faak oerskaad troch de gruttere lanlike diskusjes dy't de ferkiezings dominearren. De kampanje waard dêrom in mjuks fan regionale belangen en lanlike ûnfrede, mei BBB as opkommende krêft.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

Op lofts wie der diskusje oer mooglike gearwurking tusken [[GrienLinks]] en [[Partij fan de Arbeid]]. Lanlik waard praat oer fierdere ôfstimming tusken beide partijen, mei it each op de fersnipeling. Yn Fryslân wie der in soad twifel oer sa’n gearwurking: binnen beide partijen waarden sawol strategyske foardielen as neidielen beneamd. Uteinlik keazen de partijen foar aparte listen, mar de diskusje oer gearwurking gong ek nei de ferkiezings ta troch.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1195026/lutz-jacobi-tsjin-fuzje-pvda-en-grienlinks-it-is-top-down-dat-steurt-my-freeslik Lutz Jacobi tsjin fúzje PvdA en GrienLinks: &quot;It is top-down, dat steurt my freeslik&quot; - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt;

==Utslach==
{{Sitferdieling
| koptekst = Sitferdieling [[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|18x18px]] 2023
| byskrift = sitten
| lân = NL
| float = right
| kolommen = ja
|PvdD|SP|GL|PvdA|D66|CU|FNP|CDA|PBF|BBB|VVD|JA21|PVV|FVD
| PvdD = 1
| SP = 1
| GL = 3
| PvdA = 5
| D66 = 1
| CU   = 2
| FNP = 4
| CDA   = 4
| PBF = 1
| BBB = 14
| VVD = 3
| JA21 = 1
| PVV = 2
| FVD = 1
}}
Op 23 maart 2023 waard yn in iepenbiere sitting fan it sintraal stimburo yn Ljouwert de definitive útslach fêststeld.&lt;ref&gt;[https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/adviezen-en-publicaties/proces-verbalen/2023/3/27/proces-verbaal-uitslag-verkiezing-provinciale-staten-fryslan-2023 Proces-verbaal uitslag verkiezing Provinciale Staten Fryslân 2023]&lt;/ref&gt; De [[BoerBoargerBeweging|BBB]] waard mei 94.458 stimmen (goed foar 27,86 prosint fan de jildige stimmen) de grutste partij. Dêrmei kaam de partij út it neat yn de Steaten mei 14 sitten. De [[PvdA]] einige as twadde mei 36.023 stimmen en fiif sitten. It [[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]] en de [[Fryske Nasjonale Partij|FNP]] folgen mei respektivelik mei elk fjouwer sitten. De [[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]] en [[GL]] behellen elk trije sitten. [[KristenUny|CU]] en [[Partij foar de Frijheid|PVV]] krigen beide twa sitten. [[Foarum foar Demokrasy|FVD]], [[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]], [[Partij foar de Dieren|PvdD]], [[D66]], [[JA21]] en [[Provinsjaal Belang Fryslân|PBF]] hellen elk ien sit. [[BVNL]], [[50PLUS|50+]] en [[Algemiene Wetterskipspartij|AWP]] bleaunen ûnder de [[kiesdrompel]] en behellen gjin sit.

Yn ferliking mei de foarige ferkiezings liet benammen BBB in sterke groei sjen, wylst FVD dúdlikerwize fiif sitten ferlear. Ek it CDA helle fjouwer minder sitten as by de foarige ferkiezings.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+Ferkiezingsútslach Fryske Steateferkiezings 2023
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Partij
! Stimmen
!  %
!+/-
! style=&quot;color: lightgray&quot; | [[Evenredich oanpart|E.O.]]
! style=&quot;color: lightgray&quot; | [[D'hondt-metoade|D.H.]]
! Sitten
! +/-
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | BBB
| 94.458
| 27,9%
| align=&quot;right&quot; |{{opgong}} 27,9%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 12,38
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 14,00&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;
| 14
| {{opgong}} 14
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |PvdA
| 36.023
| 10,6%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 2,8%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 4,72
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 5,34
| 5
| {{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |CDA
| 29.669
| 8,7% 
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 7,9%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 3,89
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 4,40
| 4
| {{delgong}} 4
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |FNP
| 27.298
| 8,1%
| align=&quot;right&quot; |{{opgong}} 0,1%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 3,58
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 4,05
| 4
| {{stagnaasje}}
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | VVD
| 22.843
| 6,7%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 2,7%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 2,99
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 3,39
| 3
| {{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |GL
| 22.181
| 6,5%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 1,1%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 2,91
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 3,29
| 3
| {{stagnaasje}}
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |CU
| 17.883 
| 5,3%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 1,3%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 2,34
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 2,65
| 2
| {{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |PVV
| 15.102
| 4,5%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 1,3%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,98
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 2,24
| 2
| {{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | FVD
| 12.366
| 3,6%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 9,8%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,62
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,83
| 1
| {{delgong}} 5
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | SP
| 11.724
| 3,5%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 1,7%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,54
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,74
| 1
| {{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | PvdD
| 11.402
| 3,4%
| align=&quot;right&quot; |{{opgong}} 0,1%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,49
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,69
| 1
| {{stagnaasje}}
|-
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | D66
| 11.237
| 3,3%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 0,8%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,47
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,67
| 1
| {{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | JA21
| 9.096
| 2,7%
| align=&quot;right&quot; |{{opgong}} 2,7%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,19
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,35
| 1
| {{opgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | PBF
| 6.891
| 2,0%
| align=&quot;right&quot; |{{opgong}} 0,2%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 0,90
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,02
| 1
| {{opgong}} 1
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Effektive stimmen
!328.173
!96,8%
!-
! style=&quot;color: lightgray&quot; | 43
! style=&quot;color: lightgray&quot; | 48,64
!43
!0
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BVNL&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BVNL|ljocht|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | BVNL
| 6.033
| 1,8%
| align=&quot;right&quot; |{{opgong}} 1,8%
|
|
|
|
|- id=&quot;mw-customcollapsible-50+&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|50+|ljocht|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | 50+
| 2.903
| 0,9%
| align=&quot;right&quot; |{{delgong}} 1,7%
|
|
|
| {{delgong}} 1
|- id=&quot;mw-customcollapsible-AWP&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|AWP|ljocht|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; | AWP 
| 1.971 
| 0,6%
| align=&quot;right&quot; |{{opgong}} 0,6%
|
|
|
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Fergriemde stimmen
!10.907
!3,2%
! colspan=&quot;5&quot; rowspan=&quot;2&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-BVNL mw-customtoggle-50+ mw-customtoggle-AWP&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jildige stimmen
!339.080
!100%
|}

=== Metoade ===
De 43 sitten yn de Provinsjale Steaten fan Fryslân waarden ferdield mei de [[D'Hondt-metoade]]. Dizze metoade hie in fiktive parlemintsgrutte fan 48,64 sitten nedich om de 43 hiele sitten te ferdielen. Troch dizze ferdielmetoade krige de BoerBurgerBeweging 14 sitten tawezen. Dat binne der twa mear as je mei in strikt [[evenredich oanpart|evenredige oanpart]] fan 12,38 sitten ferwachtsje soe. Dit gong ten koste fan Foarum foar Demokrasy (1,62 sitten) en de Sosjalistyske Partij (1,54 sitten) dy't beide ien sit krigen ynstee fan twa.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+Oare saken
! colspan=&quot;2&quot; |Kiesgerjochtigden
!519.118
!100%
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Net-stimmers|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |Net opkaam
|178.464
|34,4%
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Opkomst
!340.654
!65,6%
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |Ûnjildich
|730
|0,14%
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Blanko|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |Blanko
|844
|0,16%
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jildige stimmen
!339.080
!65,3%
|-
| colspan=&quot;2&quot; |'''Kiesdieler'''
|7.885,58&lt;ref&gt;De kiesdieler wurdt bepaald troch it oantal jildige stimmen te dielen troch it totale oantal fan 43 sitten.&lt;/ref&gt;
|1,5%
|-
| colspan=&quot;2&quot; |'''Kiesdrompel'''
|6.747,00&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;De kiesdrompel folget de 43e sit neffens de D'Hondt-metoade dy't útkomt op de 14e sit fan de BBB. De kiesdrompel wurdt dus fêststeld op 94.458 / 14 = 6.747.&lt;/ref&gt;
|1,3%
|-
| colspan=&quot;2&quot; |'''Foarkarsdrompel'''
|1.971,40&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;De foarkarsdrompel wurdt bepaald troch 25% fan de kiesdieler te nimmen.&lt;/ref&gt;
|0,38%
|}

== Utslach de gemeente ==
De útslach lit sjen dat de BBB yn alle gemeenten de grutste partij waard. Benammen yn de Stellingwerven wie de stipe grut, mei sa'n 41% fan de effektive stimmen. Ek yn De Fryske Marren, Noardeast-Fryslân, Opsterlân, Dantumadiel, Achtkarspelen en op de Waadeilannen kaam de partij boppe de 30%. Allinnich yn Ljouwert bleau BBB mei 18% dúdlik ûnder it provinsjaal gemiddelde.

Yn de stêd Ljouwert wie it byld sawisa mear ferspraat. Dêr hellen PvdA en GrienLinks relatyf hege persintaazjes fan respektivelik 16 en 12 persint. Ek SP, D66 en PvdD diene it dêr relatyf goed yn ferliking mei oare gemeenten. Ek op de Waadeilannen helle de PvdA mei 18% in relatyf hege skoare. De FNP liet benammen yn Noardeast-Fryslân, Tytsjerksteradiel en Waadhoeke in sterke posysje sjen, mei oandielen fan boppe de 10%. It CDA behelle benammen yn de [[Fryske Wâlden|Wâlden]] rûn de 11%, ûnder mear yn Achtkarspelen, Dantumadiel en Noardeast-Fryslân.

Opfallend wie fierder it relatyf hege oandiel fan de KristenUny yn Dantumadiel, Achtkarspelen en Smellingerlân, dêr’t de partij minstens 10% fan de stimmen krige. De PVV helle yn guon gemeenten, lykas Achtkarspelen, Dantumadiel en Harns, boppe de 6 persint. Op It Hearrenfean hellen benammen de liberale partijen VVD en D66 in heger oandiel as yn in soad oare gemeenten en de VVD skoarde ek op de Waadeilannen en yn Harns heech.

Oer it generaal is der in ferskil te sjen tusken de mear ferstedske gemeenten en it plattelân. Yn Ljouwert, Smellingerlân ([[Drachten]]), It Hearrenfean en Harns bleau it stimpersintaazje fan BBB efter by dat yn in protte plattelânsgemeenten, wylst oare partijen dêr relatyf sterker foar it ljocht kamen.
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+Ferdieling fan effektive stimmen (%) de gemeente (op folchoarder fan lofts nei rjochts)
! colspan=&quot;2&quot; |
{| width=&quot;100%&quot;
| width=&quot;15&quot; |
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}|[[Partij foar de Dieren|PvdD]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}|[[Sosjalistyske Partij (Nederlân)|SP]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}|[[GrienLinks|GL]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}|[[Partij fan de Arbeid|PvdA]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}|[[Demokraten 66|D66]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}|[[KristenUny|CU]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}|[[Fryske Nasjonale Partij|FNP]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}|[[Kristen Demokratysk Appèl|CDA]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}|[[Provinsjaal Belang Fryslân|PBF]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}|[[BoerBoargerBeweging|BBB]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}|[[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}|[[JA21]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}|[[Partij foar de Frijheid|PVV]]}}
|{{legend|#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}|[[Foarum foar Demokrasy|FVD]]}}
|}
|-
| style=&quot;width:195px; text-align:left;&quot; |[[Ofbyld:Leeuwarden_vlag_2014.svg|border|20px]] [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:5.42%%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.71%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:12.06%;&quot; |'''12'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:15.91%;&quot; |'''16'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:5.05%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.16%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:6.85%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.27%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.66%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:18.02%;&quot; |'''18'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.68%;&quot; |'''8'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.22%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.40%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.61%;&quot; |'''4'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Smallingerland_flag.svg|border|20px]] [[Smellingerlân]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.01%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.65%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.70%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:11.07%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.64%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:10.07%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:5.94%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.89%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:3.18%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:22.67%;&quot; |'''23'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.82%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.35%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:5.39%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.62%;&quot; |'''5'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Tytsjerksteradiel_flag.svg|border|20px]] [[Tytsjerksteradiel]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.95%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.33%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.18%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:9.98%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.89%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:6.52%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:11.81%;&quot; |'''12'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.27%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.44%;&quot; |'''1'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:27.72%;&quot; |'''28'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:5.71%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.67%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.36%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.15%;&quot; |'''3'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Heerenveen_flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.66%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.14%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:7.35%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:13.60%;&quot; |'''14'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:4.66%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.05%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:7.45%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.10%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.79%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:25.52%;&quot; |'''26'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:9.24%;&quot; |'''9'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.64%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.05%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.74%;&quot; |'''4'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Waadhoeke_vlag.svg|border|20px]] [[De Waadhoeke|Waadhoeke]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.02%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.61%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.45%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:10.03%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.44%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.18%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:11.30%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.87%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.62%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:31.23%;&quot; |'''31'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.14%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.59%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.04%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.49%;&quot; |'''3'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Súdwest-Fryslân_Gemeentevlag.svg|border|20px]] [[Súdwest-Fryslân]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.15%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.34%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.70%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:10.61%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.69%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.87%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:9.44%;&quot; |'''9'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:10.51%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.98%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:29.84%;&quot; |'''30'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.59%;&quot; |'''8'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.81%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:3.92%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.54%;&quot; |'''4'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_Harns.png|border|20px]] [[Harns (gemeente)|Harns]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:4.53%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:4.18%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.51%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:13.72%;&quot; |'''14'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.26%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.72%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:3.92%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.48%;&quot; |'''9'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.76%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:24.61%;&quot; |'''25'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:8.81%;&quot; |'''9'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.77%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:6.36%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.38%;&quot; |'''4'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flag of Opsterland.svg|border|20px]] [[Opsterlân]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.92%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.06%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.36%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:9.84%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.75%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:7.02%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:10.41%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:6.75%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.90%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:32.56%;&quot; |'''33'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.04%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:1.98%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:3.94%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.45%;&quot; |'''3'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_Dantumadiel.png|border|20px]] [[Dantumadiel]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.87%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.90%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:3.43%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:6.86%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:1.63%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:11.55%;&quot; |'''12'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:9.19%;&quot; |'''9'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.46%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.21%;&quot; |'''1'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:33.47%;&quot; |'''33'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:3.33%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.51%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:6.33%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:4.27%;&quot; |'''4'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_Noardeast-Fryslân.svg|border|20px]] [[Noardeast-Fryslân]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.85%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.55%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:4.13%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:6.09%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:1.73%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:7.76%;&quot; |'''8'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:12.26%;&quot; |'''12'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.10%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.27%;&quot; |'''1'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:34.66%;&quot; |'''35'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:4.52%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.65%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.68%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.76%;&quot; |'''4'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_Skylge.png|border|20px]][[Ofbyld:Flag_of_Ameland.svg|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Flylân.PNG|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Skiermûntseach.png|border|20px]] [[Waadeilannen]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:4.04%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.62%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.22%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:17.53%;&quot; |'''18'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.99%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:1.77%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:2.24%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:6.82%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:4.34%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:31.65%;&quot; |'''32'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:11.28%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.29%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:3.09%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:2.14%;&quot; |'''2'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flag of Achtkarspelen.svg|border|20px]] [[Achtkarspelen]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:1.56%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.16%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:3.29%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:6.89%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:1.42%;&quot; |'''1'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:10.21%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:10.13%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:11.28%;&quot; |'''11'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.42%;&quot; |'''1'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:31.91%;&quot; |'''32'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:3.88%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.03%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:7.70%;&quot; |'''8'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:6.12%;&quot; |'''6'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_De_Fryske_Marren.png|border|20px]] [[De Fryske Marren]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:2.52%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:2.39%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:4.95%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:8.31%;&quot; |'''8'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.92%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:3.62%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:10.16%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.57%;&quot; |'''10'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:1.77%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:35.21%;&quot; |'''35'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.84%;&quot; |'''8'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.14%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.14%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.46%;&quot; |'''3'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Ooststellingwerf_flag.svg|border|20px]] [[Eaststellingwerf]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:4.12%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.54%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.33%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:9.30%;&quot; |'''9'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.67%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:4.58;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:3.44%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:6.09%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.78%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:40.74%;&quot; |'''41'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.14%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.18%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.55%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.54%;&quot; |'''4'''
|}
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Weststellingwerf_flag.svg|border|20px]] [[Weststellingwerf]]
| style=&quot;{{Polityk spektrum eftergrûn}}&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.67%;&quot; |'''4'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.46%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:5.82%;&quot; |'''6'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:8.77%;&quot; |'''9'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:2.80%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:2.70%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:2.24%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:7.11%;&quot; |'''7'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.48%;&quot; |'''2'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:40.60%;&quot; |'''41'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:7.91%;&quot; |'''8'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:3.41%;&quot; |'''3'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:5.37%;&quot; |'''5'''
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.65%;&quot; |'''4'''
|}
|-
! [[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
!
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}; width:3.47%;&quot; |3
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}; width:3.57%;&quot; |4
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}; width:6.76%;&quot; |7
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}; width:10.98%;&quot; |11
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}; width:3.42%;&quot; |3
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}; width:5.45%;&quot; |5
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}; width:8.32%;&quot; |8
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}; width:9.04%;&quot; |9
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}; width:2.10%;&quot; |2
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}; width:28.78%;&quot; |29
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}; width:6.96%;&quot; |7
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}; width:2.77%;&quot; |3
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}; width:4.60%;&quot; |5
| style=&quot;background:#{{Sitferdieling/Partij|FVD|tsjuster|NL}}; width:3.77%;&quot; |4
|}
|}

== Formaasje ==
{{Sitferdieling
| koptekst = Deputearre Steaten [[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|18x18px]] 2023
| byskrift = sitten
| lân = NL
| float = right
| kolommen = ja
|Lofts|CU|FNP|CDA|BBB|Rjochts
| Lofts = 11
| FNP = 4
| CU   = 2
| CDA   = 4
| BBB = 14
| Rjochts = 8
}}
De ferkenner wie [[Chris Stoffer]] fan de SGP dy't op 22 maart begûn.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1200320/alle-steatefraksjes-akkoart-mei-foardracht-chris-stoffer-as-ferkenner Omrop Fryslân - Alle Steatefraksjes akkoart mei foardracht Chris Stoffer as ferkenner]&lt;/ref&gt; De partijleaze [[boargemaster]] fan [[Achtkarspelen|Achterkarspelen]] [[Oebele Brouwer]] waard dêrnei op 5 april foardroegen as formateur.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1201145/oebele-brouwer-formateur-foar-nije-provinsjale-koalysje Omrop Fryslân - Oebele Brouwer formateur foar nije provinsjale koälysje]&lt;/ref&gt; De formaasje fan in nij kolleezje fan Deputearre Steaten ferrûn dêrnei net sûnder swierrichheden. Yn earste ynstânsje waard de [[Partij fan de Arbeid]] by de ûnderhannelings behelle, mar dy partij luts har op 20 juni werom út de beëage koälysje.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1211811/formaasje-nije-provinsjebestoer-rint-fest-pvda-stapt-ut-underhannelings Omrop Fryslân - Formaasje nije provinsjebestoer rint fêst; PvdA stapt út ûnderhannelings]&lt;/ref&gt; De reden hjirfoar wiene de soargen oer foarnommen besunigings op natoer en kultuer.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1212079/pvda-gewest-fryslan-stipet-beslut-hamstra-om-ut-koalysje-te-stappen Omrop Fryslân - PvdA-gewest Fryslân stipet beslút Hamstra om út koälysje te stappen]
&lt;/ref&gt; Op 23 juni waard oanjûn dat de PvdA ferfongen waard troch de FNP.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1212033/fnp-ferfangt-pvda-by-koalysje-underhannelingen-vvd-bot-teloarsteld Omrop Fryslân - FNP ferfangt PvdA by koälysje-ûnderhannelingen, VVD bot teloarsteld]&lt;/ref&gt;

Op 13 july wiene de fiif beëage deputearren bekend.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1214199/fryslan-hat-it-jongste-kolleezje-fan-deputearre-steaten-fan-nederlan-dit-binne-se Fryslân hat it jongste kolleezje fan Deputearre Steaten fan Nederlân: dit binne se - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt; Nei in formaasje fan rom fjouwer moannen waard der in nij [[Kolleezje fan Deputearre Steaten]] foarme besteande út de [[BoerBoargerBeweging|BoerBurgerBeweging]], it [[CDA]], de [[Fryske Nasjonale Partij]] en de [[KristenUny]]. Dizze sintrum-rjochtse koälysje hie meïnoar in mearderheid fan 24 fan de 43 sitten yn de Fryske Steaten. It koalysje-akkoart mei de titel 'Oparbeidzje foar Fryslân' waard op 19 july 2023 presintearre.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1214539/romme-mearderheid-foar-de-fiif-deputearren-mar-ek-grutte-soargen-oer-provinsjale-finansjes Omrop Fryslân - Romme mearderheid foar de fiif deputearren, mar ek grutte soargen oer provinsjale finânsjes]
&lt;/ref&gt;

== Keazen leden en deputearren ==
De kiesdrompel foar kandidaten waard mei 25% fan de kiesdieler fêststeld op 1.972 stimmen.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Hjirtroch waarden 24 kandidaten mei foarkarsstimmen selektearre en 19 fia de listfolchoarder. Femke Wiersma fan de BBB stie as listtriuwer op in 28e plak, maar waard streekrjocht ferkeazen troch stipe fan 8.206 stimmers. Dochs naam se har sit net yn om't se inkeld kandidaat-deputearre wie.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1200401/definitive-utslach-steateferkiezingen-bekend-dit-binne-de-43-steateleden Definitive útslach Steateferkiezingen bekend: dit binne de 43 Steateleden - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt; Frederique Kosse behelle 2.426 foarkarsstimmen, mar kaam net yn ’e Steaten om't de [[Partij foar de Bisten]] net genôch stimmen helle hie foar in twadde sit. 

De earste 43 leden fan de Fryske Steaten waarden op [[29 maart]] [[2023]] ynstallearre.&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1200722/fryske-steateleden-ynstallearre-harkje-nei-inoar-en-meitsje-ferbining Omrop Fryslân - Fryske Steateleden ynstallearre: &quot;Harkje nei-inoar en meitsje ferbining&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Op [[19 july]] [[2023]] waarden de fiif deputearren presintearre.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|+Oersjoch fan de keazen leden op it momint fan beëdigjen
! colspan=&quot;3&quot; |Fraksje (#)
!Namme
!Wenplak
!Gemeente
!Stimmen
!Seleksje
!M/F
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|ljocht|NL}}&quot; |'''BBB'''
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|ljocht|NL}}&quot;|14+2
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|ljocht|NL}}&quot;|BoerBoargerBeweging
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|ljocht|NL}}&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-BBB1 mw-customtoggle-BBB2 mw-customtoggle-BBB3 mw-customtoggle-BBB4 mw-customtoggle-BBB5 mw-customtoggle-BBB6 mw-customtoggle-BBB7 mw-customtoggle-BBB8 mw-customtoggle-BBB9 mw-customtoggle-BBB10 mw-customtoggle-BBB11 mw-customtoggle-BBB12 mw-customtoggle-BBB13 mw-customtoggle-BBB14 mw-customtoggle-BBB28 mw-customtoggle-BBBNij&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|ljocht|NL}}&quot;|94.458
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|ljocht|NL}}&quot;|Koälysje
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|ljocht|NL}}&quot; | 8/8
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBB1&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Abel|Kooistra}}
|Wergea
|Ljouwert
|54.276
|Foarkarsstimmen
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBB2&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |2
|{{SortNamme|Auke|Talsma}}
|Dronryp
|Waadhoeke
|4.209
|Foarkarsstimmen
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBB3&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |3
|{{SortNamme|Dieuwke|Bakker}}
|Menaam
|Waadhoeke
|6.499
|Foarkarsstimmen
|♀️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBB4&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |4
|{{SortNamme|Harm|Wiegersma}}
|Rinsumageast
|Dantumadiel
|2.577
|Foarkarsstimmen
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBB5&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |5
|{{SortNamme|Robert|Lenes}}
|Rottum
|De Fryske Marren
|1.041
|Listfolchoarder
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBB6&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |6
|{{SortNamme|Froukje de|Jong-Krap}}
|Sint Anne
|Waadhoeke
|2.132
|Foarkarsstimmen
|♀️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBB7&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |7
|{{SortNamme|Freerk|Abma}}
|De Gordyk
|Opsterlân
|2.067
|Foarkarsstimmen
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBB8&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |8
|{{SortNamme|Natalie|Nauta}}
|Tersoal
|Súdwest-Fryslân
|1.006
|Listfolchoarder
|♀️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBB9&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |9
|{{SortNamme|Ursela|Lolkema}}
|Ousternijegea
|De Fryske Marren
|782
|Listfolchoarder
|♀️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBB10&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |10
|{{SortNamme|Carin|Stam}}
|Aldehaske
|De Fryske Marren
|749
|Listfolchoarder
|♀️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBB11&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |11
|{{SortNamme|Jan|Porsius}}
|Haskerdiken
|It Hearrenfean
|399
|Listfolchoarder
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBB12&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |12
|{{SortNamme|Cor|Keuning}}
|It Hearrenfean
|It Hearrenfean
|1.132
|Listfolchoarder
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBB13&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |13
|{{SortNamme|Debora|Helfferich-Zijlstra}}
|Jelsum
|Ljouwert
|354
|Listfolchoarder
|♀️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBB14&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|BBB
| align=&quot;right&quot; |14
|{{SortNamme|Oene|Marinus}}
|Bakkefean
|Opsterlân
|1.236
|Listfolchoarder
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBB28&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|'''BBB'''
| align=&quot;right&quot; |'''28'''
|'''{{SortNamme|Femke|Wiersma}}'''
|'''Holwert'''
|'''Noardeast-Fryslân'''
|'''8.206'''
|'''Deputearre'''
|♀️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-BBBNij&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|BBB|tsjuster|NL}}&quot; |
|'''BBB'''
| align=&quot;right&quot; |'''Nij'''
|'''{{SortNamme|Eke|Folkerts}}'''
|'''Aldebiltsyl'''
|'''Waadhoeke'''
|'''0'''
|'''Deputearre'''
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}&quot; |
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|ljocht|NL}}&quot; |'''PvdA'''
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|ljocht|NL}}&quot; |5
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|ljocht|NL}}&quot; |Partij fan de Arbeid
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|ljocht|NL}}&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-PvdA1 mw-customtoggle-PvdA2 mw-customtoggle-PvdA3 mw-customtoggle-PvdA4 mw-customtoggle-PvdA5&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|ljocht|NL}}&quot; |36.023
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|ljocht|NL}}&quot; |Opposysje
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|ljocht|NL}}&quot; |3/2
|- id=&quot;mw-customcollapsible-PvdA1&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}&quot; |
|PvdA
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Edou|Hamstra}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|21.347
|Foarkarsstimmen
|♀️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-PvdA2&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}&quot; |
|PvdA
| align=&quot;right&quot; |2
|{{SortNamme|Christa|Oosterbaan}}
|West-Skylge
|Skylge
|3.254
|Foarkarsstimmen
|♀️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-PvdA3&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}&quot; |
|PvdA
| align=&quot;right&quot; |3
|{{SortNamme|Klaas|Zwart}}
|Snakkerbuorren
|Ljouwert
|774
|Listfolchoarder
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-PvdA4&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}&quot; |
|PvdA
| align=&quot;right&quot; |4
|{{SortNamme|Jaap|Stalenburg}}
|It Hearrenfean
|It Hearrenfean
|767
|Listfolchoarder
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-PvdA5&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}&quot; |
|PvdA
| align=&quot;right&quot; |5
|{{SortNamme|Daan|Olivier}}
|It Hearrenfean
|It Hearrenfean
|420
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}&quot; |
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|ljocht|NL}}&quot; |'''CDA'''
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|ljocht|NL}}&quot; |4+1
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|ljocht|NL}}&quot; |Kristendemokratysk Appèl
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|ljocht|NL}}&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-CDA1 mw-customtoggle-CDA2 mw-customtoggle-CDA3 mw-customtoggle-CDA4 mw-customtoggle-CDA5&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|ljocht|NL}}&quot; |29.669
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|ljocht|NL}}&quot; |Koälysje
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|ljocht|NL}}&quot; |3/2
|- id=&quot;mw-customcollapsible-CDA1&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}&quot; |
|'''CDA'''
| align=&quot;right&quot; |'''1'''
|'''{{SortNamme|Friso|Douwstra}}'''
|'''Ljouwert'''
|'''Ljouwert'''
|'''18.005'''
|'''Deputearre'''
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-CDA2&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}&quot; |
|CDA
| align=&quot;right&quot; |2
|{{SortNamme|Aebe|Aalberts}}
|Damwâld
|Dantumadiel
|894
|Listfolchoarder
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-CDA3&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}&quot; |
|CDA
| align=&quot;right&quot; |3
|{{SortNamme|Karin van der|Velde-Ronda}}
|Nyegea
|Smellingerlân
|2.914
|Foarkarsstimmen
|♀️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-CDA4&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}&quot; |
|CDA
| align=&quot;right&quot; |4
|{{SortNamme|Martin|Kruis}}
|Snits
|Súdwest-Fryslân
|546
|Listfolchoarder
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-CDA5&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}&quot; |
|CDA
| align=&quot;right&quot; |5
|{{SortNamme|Attje|Meekma}}
|Sibrandahûs
|Dantumadiel
|1.168
|Ferfanging&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;[https://defryskemarren.nieuws.nl/nieuws/provinciale-staten-in-fryslan-weer-compleet Provinsjale Steaten yn Fryslân wer kompleet - De Fryske Marren Nijs]&lt;/ref&gt;
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|ljocht|NL}}&quot; |'''FNP'''
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|ljocht|NL}}&quot; |4+1
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|ljocht|NL}}&quot; |Fryske Nasjonale Partij
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|ljocht|NL}}&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-FNP1 mw-customtoggle-FNP2 mw-customtoggle-FNP3 mw-customtoggle-FNP4 mw-customtoggle-FNP5 mw-customtoggle-FNP6&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|ljocht|NL}}&quot; |27.298
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|ljocht|NL}}&quot; |Koälysje
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|ljocht|NL}}&quot; |3/2
|- id=&quot;mw-customcollapsible-FNP1&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
|'''FNP'''
| align=&quot;right&quot; |'''1'''
|'''{{SortNamme|Sijbe|Knol}}'''
|'''Sint Anne'''
|'''Waadhoeke'''
|'''11.623'''
|'''Deputearre'''
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-FNP2&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
|FNP
| align=&quot;right&quot; |2
|{{SortNamme|Dinie|Visser}}
|Snits
|Súdwest-Fryslân
|4.767
|Foarkarsstimmen
|♀️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-FNP3&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
|FNP
| align=&quot;right&quot; |3
|&lt;s&gt;{{SortNamme|Fedde|Breeuwsma}}&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Dokkum&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Noardeast-Fryslân&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;649&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Weromlutsen&lt;/s&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|&lt;s&gt;♂️&lt;/s&gt;
|- id=&quot;mw-customcollapsible-FNP4&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
|FNP
| align=&quot;right&quot; |4
|{{SortNamme|Sita|Land-Dotinga}}
|Surhuzum
|Achtkarspelen
|1.050
|Listfolchoarder
|♀️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-FNP5&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
|FNP
| align=&quot;right&quot; |5
|{{SortNamme|Gerben van der|Mei}}
|Tsjummearum
|Waadhoeke
|260
|Ferfanging&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://www.fnp.frl/blog/nijs/steatelid-fedde-breeuwsma-makket-plak-foar-gerben-van-der-mei/ Steatelid Fedde Breeuwsma makket plak foar Gerben van der Mei - FNP]&lt;/ref&gt;
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-FNP6&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
|FNP
| align=&quot;right&quot; |6
|{{SortNamme|Tjitte|Hemstra}}
|Wytgaard
|Ljouwert
|168
|Ferfanging&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}&quot; |
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|ljocht|NL}}&quot; |'''VVD'''
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|ljocht|NL}}&quot; |3
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|ljocht|NL}}&quot; |Folkspartij fan Frijheid en Demokrasy
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|ljocht|NL}}&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-VVD1 mw-customtoggle-VVD2 mw-customtoggle-VVD3 mw-customtoggle-VVD4&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|ljocht|NL}}&quot; |22.843
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|ljocht|NL}}&quot; |Opposysje
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|ljocht|NL}}&quot; | 2/1
|- id=&quot;mw-customcollapsible-VVD1&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}&quot; |
|VVD
| align=&quot;right&quot; |1
|&lt;s&gt;{{SortNamme|Avine|Fokkens-Kelder}}&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Ljouwert&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Ljouwert&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;15.882&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Weromlutsen&lt;/s&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1213511/avine-fokkens-foardroegen-as-nije-boargemaster-fan-gemeente-hearrenfean Avine Fokkens foardroegen as nije boargemaster fan gemeente Hearrenfean - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt;
|&lt;s&gt;♀️&lt;/s&gt;
|- id=&quot;mw-customcollapsible-VVD2&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}&quot; |
|VVD
| align=&quot;right&quot; |2
|{{SortNamme|Eric ter|Keurs}}
|Drachten
|Smellingerlân
|1.319
|Listfolchoarder
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-VVD3&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}&quot; |
|VVD
| align=&quot;right&quot; |3
|{{SortNamme|Martijn|Brands}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|578
|Listfolchoarder
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-VVD4&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}&quot; |
|VVD
| align=&quot;right&quot; |4
|{{SortNamme|Gerda|Bos-Jonkman}}
|De Falom
|Dantumadiel
|589
|Ferfanging&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[https://www.jouregio.nl/2023/07/22/gedeputeerden-benoemd-statenleden-beedigd/ Gedeputeerden benoemd, Statenleden beëdigd – Jouregio]&lt;/ref&gt;
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}&quot; |
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|ljocht|NL}}&quot; |'''GL'''
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|ljocht|NL}}&quot; |3
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|ljocht|NL}}&quot; |GrienLinks
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|ljocht|NL}}&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-GL1 mw-customtoggle-GL2 mw-customtoggle-GL3&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|ljocht|NL}}&quot; |22.181
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|ljocht|NL}}&quot; |Opposysje
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|ljocht|NL}}&quot; | 1/2
|- id=&quot;mw-customcollapsible-GL1&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}&quot; |
|GL
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Charda|Kuipers}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|13.820
|Foarkarsstimmen
|♀️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-GL2&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}&quot; |
|GL
| align=&quot;right&quot; |2
|{{SortNamme|Jochem|Knol}}
|Beetstersweach
|Opsterlân
|794
|Listfolchoarder
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-GL3&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}&quot; |
|GL
| align=&quot;right&quot; |3
|{{SortNamme|Elsa van der|Hoek}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|1.726
|Listfolchoarder
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}&quot; |
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|ljocht|NL}}&quot; |'''CU'''
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|ljocht|NL}}&quot; |2+1
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|ljocht|NL}}&quot; |KristenUny
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|ljocht|NL}}&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-CU1 mw-customtoggle-CU2 mw-customtoggle-CU3 mw-customtoggle-CU4 mw-customtoggle-CU5&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|ljocht|NL}}&quot; |17.883
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|ljocht|NL}}&quot; |Koälysje
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|ljocht|NL}}&quot; align=&quot;right&quot; | 2/1
|- id=&quot;mw-customcollapsible-CU1&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}&quot; |
|'''CU'''
| align=&quot;right&quot; |'''1'''
|'''{{SortNamme|Matthijs de|Vries}}'''
|'''Ljouwert'''
|'''Ljouwert'''
|'''10.615'''
|'''Deputearre'''
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-CU2&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}&quot; |
|CU
| align=&quot;right&quot; |2
|&lt;s&gt;{{SortNamme|Margreet|Jonker}}&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Westergeast&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Noardeast-Fryslân&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;2.024&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Weromlutsen&lt;/s&gt;&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1216008/partijbestjoer-christenunie-skorst-steatelid-margreet-jonker-fanwege-klacht Partijbestjoer ChristenUnie skorst Steatelid Margreet Jonker fanwege klacht - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt;
|&lt;s&gt;♀️&lt;/s&gt;
|- id=&quot;mw-customcollapsible-CU3&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}&quot; |
|CU
| align=&quot;right&quot; |3
|&lt;s&gt;{{SortNamme|Jantsje van der|Veen-Zeilstra}}&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Eastermar&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Tytsjerksteradiel&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;949&lt;/s&gt;
|&lt;s&gt;Weromlutsen&lt;/s&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1225107/folsleine-steatefraksje-christenunie-fryslan-wurdt-tydlik-ferfongen Folsleine steatefraksje ChristenUnie Fryslân wurdt tydlik ferfongen - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt;
|&lt;s&gt;♀️&lt;/s&gt;
|- id=&quot;mw-customcollapsible-CU4&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}&quot; |
|CU
| align=&quot;right&quot; |4
|{{SortNamme|Petra|Ellens}}
|Aldlemmer
|Weststellingwerf
|235
|Ferfanging&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1216109/kommisjelid-ellens-ferfangt-skorste-margreet-jonker-yn-steatefraksje-christenunie Kommisjelid Ellens ferfangt skorste Margreet Jonker yn Steatefraksje ChristenUnie - Omrop Fryslân]&lt;/ref&gt;
|♀️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-CU5&quot; class=&quot;mw-collapsible&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}&quot; |
|CU
| align=&quot;right&quot; |5
|{{SortNamme|Douwe van|Oosten}}
|Bûtenpost
|Achtkarspelen
|156
|Ferfanging&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}&quot; |
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|ljocht|NL}}&quot; |'''PVV'''
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|ljocht|NL}}&quot; |2
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|ljocht|NL}}&quot; |Partij foar de Frijheid
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|ljocht|NL}}&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-PVV1 mw-customtoggle-PVV2&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|ljocht|NL}}&quot; |15.102
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|ljocht|NL}}&quot; |Opposysje
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|ljocht|NL}}&quot; | 2/0
|- id=&quot;mw-customcollapsible-PVV1&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}&quot; |
|PVV
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Max|Aardema}}
|Drachten
|Smellingerlân
|11.960
|Foarkarsstimmen
|♂️
|- id=&quot;mw-customcollapsible-PVV2&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}&quot; |
|PVV
| align=&quot;right&quot; |2
|{{SortNamme|Harrie|Graansma}}
|Boelensloane
|Achtkarspelen
|643
|Listfolchoarder
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}&quot; |
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FVD|ljocht|NL}}&quot; |'''FVD'''
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FVD|ljocht|NL}}&quot; |1
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FVD|ljocht|NL}}&quot; |Foarum foar Demokrasy
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FVD|ljocht|NL}}&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-FVD1&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FVD|ljocht|NL}}&quot; |12.366
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FVD|ljocht|NL}}&quot; |Opposysje
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FVD|ljocht|NL}}&quot; | 1/0
|- id=&quot;mw-customcollapsible-FVD1&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}&quot; |
|FVD
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Albert van|Dijk}}
|Stroobos
|Achtkarspelen
|6.980
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}&quot; |
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|ljocht|NL}}&quot; |'''SP'''
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|ljocht|NL}}&quot; |1
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|ljocht|NL}}&quot; |Sosjalistyske Partij
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|ljocht|NL}}&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-SP1&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|ljocht|NL}}&quot; |11.724
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|ljocht|NL}}&quot; |Opposysje
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|ljocht|NL}}&quot; | 0/1
|- id=&quot;mw-customcollapsible-SP1&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}&quot; |
|SP
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Hanneke|Goede}}
|Snits
|Súdwest-Fryslân
|8.081
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}&quot; |
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|ljocht|NL}}&quot; |'''PvdD'''
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|ljocht|NL}}&quot; |1
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|ljocht|NL}}&quot; |Partij foar de Bisten
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|ljocht|NL}}&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-PvdD1&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|ljocht|NL}}&quot; |11.402
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|ljocht|NL}}&quot; |Opposysje
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|ljocht|NL}}&quot; | 1/0
|- id=&quot;mw-customcollapsible-PvdD1&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}&quot; |
|PvdD
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Menno|Brouwer}}
|Burgum
|Tytsjerksteradiel
|5.147
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}&quot; |
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|ljocht|NL}}&quot; |'''D66'''
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|ljocht|NL}}&quot; |1
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|ljocht|NL}}&quot; |Demokraten 66
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|ljocht|NL}}&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-D661&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|ljocht|NL}}&quot; |11.237
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|ljocht|NL}}&quot; |Opposysje
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|ljocht|NL}}&quot; | 1/0
|- id=&quot;mw-customcollapsible-D661&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}&quot; |
|D66
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Danny van der|Weijde-Hoogstad}}
|Lippenhuzen
|Opsterlân
|5.555
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}&quot; |
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|ljocht|NL}}&quot; |'''JA21'''
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|ljocht|NL}}&quot; |1
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|ljocht|NL}}&quot; |It Júste Antwurd 21
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|ljocht|NL}}&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-JA211&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|ljocht|NL}}&quot; |9.096
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|ljocht|NL}}&quot; |Opposysje
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|ljocht|NL}}&quot; | 1/0
|- id=&quot;mw-customcollapsible-JA211&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|JA21|tsjuster|NL}}&quot; |
|JA21
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Maarten|Goudzwaard}}
|Ljouwert
|Ljouwert
|6.182
|Foarkarsstimmen
|♂️
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}&quot; |
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|ljocht|NL}}&quot; |'''PBF'''
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|ljocht|NL}}&quot; |1
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|ljocht|NL}}&quot; |Provinsjaal Belang Fryslân
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|ljocht|NL}}&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-PBF1&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|ljocht|NL}}&quot; |6.891
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|ljocht|NL}}&quot; |Opposysje
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|ljocht|NL}}&quot; | 0/1
|- id=&quot;mw-customcollapsible-PBF1&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|tsjuster|NL}}&quot; |
|PBF
| align=&quot;right&quot; |1
|{{SortNamme|Sandra de|Jong-Snip}}
|Drachten
|Smellingerlân
|4.123
|Foarkarsstimmen
|♀️
|-
! colspan=&quot;3&quot; |[[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
!Man-frouferhâlding
! colspan=&quot;4&quot; |
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|- style=&quot;color:white;&quot;
| style=&quot;background:#56A3F4; width:{{#expr:100*28/48}}%;&quot; |♂️ 28 (58%)
| style=&quot;background:#F765BF; width:{{#expr:100*20/48}}%;&quot; |♀️ 20 (42%)
|}
!48
|}

=== Ferfangers ===
FNP'er Fedde Breeuwsma luts him op 17 april werom om plak te meitsjen foar Gerben van der Mei.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Op 29 juny waard [[Avine Fokkens|Avine Fokkens-Kelder]] fan de VVD foardroegen as boargemaster fan It Hearrenfean.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Sy waard op 22 july ferfongen troch Gerda Bos-Jonkman. Jantsje van der Veen-Zeilstra luts har fanwege sûnens werom en waard ferfongen troch Douwe van Oosten.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

Deputearre Sijbe Knol waard ferfongen troch Tjitte Hemstra en deputearre Matthijs de Vries troch Jantsje van der Veen-Zeilstra.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Deputearre Friso Douwstra waard ferfongen troch Attje Meekma.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; De lêste ferfangers fan de deputearren binne op [[27 septimber]] [[2023]] beëdige.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; It oantal ferkeazen froulju kaam op dat momint op 20 (42%) en it oantal manlju op 28 (58%).


== Regionale ferdieling ==
Op basis fan komôf fan de steateleden en deputearren binne de gemeenten Dantumadiel, Achtkarspelen, Opsterlân, Waadhoeke (ynklusyf Harns) en Ljouwert relatyf sterk fertsjintwurdige yn de Provinsjale Staten. Ut dizze gebieten komme, yn ferhâlding ta it ynwennertal, mear leden fan it provinsjaal bestjoer as evenredich sjoen ferwachte wurde mei.

De Waadeilannen, It Hearrenfean en Smellingerlân komme sawat oerien mei in evenredige fertsjintwurdiging.

De Fryske Marren, Súdwest-Fryslân, Tytsjerksteradiel, Noardeast-Fryslân, en de Stellingwerven binne relatyf minder fertsjintwurdige. Ut dizze gemeenten komme, yn ferhâlding ta it ynwennertal, minder leden fan it provinsjaal bestjoer as evenredich sjoen ferwachte wurde mei.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+Ferdieling fan sitten en deputearren de regio&lt;ref&gt;[https://data.overheid.nl/dataset/be8b7869-4a12-4446-abab-5cd0a436dc4f Overheid.nl - Dataset Verkiezingsuitslagen Provinciale Staten 2023]&lt;/ref&gt;
!Gemeente(n)
!Stimmen
![[Evenredich oanpart|E.O.]]
!Sitten
!Deputearren
!Totaal
!+/-
!% E.O.
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_Dantumadiel.png|border|20px]] [[Dantumadiel]]
|10.309
|1,46
|4
|
|4
| {{Opgong}} 3
|274%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flag of Achtkarspelen.svg|border|20px]] [[Achtkarspelen]]
|14.629
|2,07
|4
|
|4
| {{Opgong}} 2
|193%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flag of Opsterland.svg|border|20px]] [[Opsterlân]]
|16.554
|2,34
|4
|
|4
| {{Opgong}} 2
|171%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Waadhoeke_vlag.svg|border|20px]] [[De Waadhoeke|Waadhoeke]] + [[Ofbyld:Flagge_fan_Harns.png|border|20px]] [[Harns (gemeente)|Harns]]
|32.109
|4,55
|4
|2
|6
| {{Opgong}} 1
|132%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Leeuwarden_vlag_2014.svg|border|20px]] [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]]
|59.326
|8,40
|9
|2
|11
| {{Opgong}} 3
|131%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_Skylge.png|border|20px]][[Ofbyld:Flag_of_Ameland.svg|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Flylân.PNG|border|20px]][[Ofbyld:Flagge_fan_Skiermûntseach.png|border|20px]] [[Waadeilannen]]
|6.117
|0,87
|1
|
|1
|{{Stagnaasje}}
|115%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Heerenveen_flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]]
|26.210
|3,71
|4
|
|4
|{{Stagnaasje}}
|108%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Smallingerland_flag.svg|border|20px]] [[Smellingerlân]]
|27.625
|3,91
|4
|
|4
|{{Stagnaasje}}
|102%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_De_Fryske_Marren.png|border|20px]] [[De Fryske Marren]]
|28.658
|4,06
|3
|
|3
| {{Delgong}} 1
|74%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Súdwest-Fryslân_Gemeentevlag.svg|border|20px]] [[Súdwest-Fryslân]]
|47.241
|6,69
|4
|
|4
| {{Delgong}} 3
|60%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Tytsjerksteradiel_flag.svg|border|20px]] [[Tytsjerksteradiel]]
|17.829
|2,52
|1
|
|1
| {{Delgong}} 2
|40%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Flagge_fan_Noardeast-Fryslân.svg|border|20px]] [[Noardeast-Fryslân]]
|24.259
|3,43
|
|1
|1
| {{Delgong}} 2
|29%
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Ofbyld:Weststellingwerf_flag.svg|border|20px]][[Ofbyld:Ooststellingwerf_flag.svg|border|20px]] [[Stellingwerven]]
|28.214
|3,99
|1
|
|1
| {{Delgong}} 3
|25%
|-
![[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
!339.080
!48
!43
!5
!48
!0
!100%
|}
== Boarnen ==
&lt;references /&gt;

== Navigaasje ==
{{Navigaasje Fryske Ferkiezings}}
[[Kategory:Barren yn 2023]]
[[Kategory:Ferkiezings yn Fryslân]]
[[Kategory:Steaten fan Fryslân]]</text>
      <sha1>oxq5yqi2uwjp2dwumst3msd9s9vryem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mangrovereager</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189751</id>
    <revision>
      <id>1224311</id>
      <parentid>1217672</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T22:45:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Status */ korr</comment>
      <origin>1224311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9507" sha1="ow0qvknlfysbhubg7kz307oy8zc8oim" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme        = mangrovereager
|Ofbyld       = [[Ofbyld:Striated Heron (Butorides striata atricapilla) (32896787868), crop.jpg|250px]]
|lûd          = 
|Ryk          = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme       = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse       = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift        = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') 
|Famylje      = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') 
|Skaai        = [[reiddompreagers]] (''Butorides '') 
|Wittenskiplike namme= Butorides atricapilla
|Beskriuwer, jier= [[Adam Afzelius|Afzelius]], 1804
|IUCN-status  = [[IUCN-status]]: gjin status
----
|lânkaart     = [[Ofbyld:Butorides atricapilla map.png|center|250px]]
}}
De '''mangrovereager''' (''Butorides atricapilla'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[reiddompreagers]] (''Butorides '') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[reagerfûgels]] (''Ardeidae''). De fûgel komt yn tropyske gebieten fan [[Afrika]] oant de [[Salomonseilannen]] foar. 

== Ferskining ==
[[Ofbyld:Striated heron 6082.jpg|thumb|left|Mangrovereager yn Austraalje.]]
De 35 oant 48 sm lange fûgel is in frij lytse reager, weaget 130 oant 250 gram en hat in spanwiidte fan 52 oant 60 sm. In folwoeksen fûgel hat in griisblauwe rêch en wjukken en in wite ûnderkant, in swarte mûtse en in donkere streek fan 'e snaffel oant ûnder it each en koarte giele poaten. It fearrekleed is lykwols fariabel, sels binnen de [[ûndersoarte]]n. Mantsjes en wyfkes ha itselde fearrekleed, mar de twa Australyske ûndersoarten ''B. a. macrorhyncha'' en ''B. a. stagnatilis'' wike ôf mei grize en readbrune foarmen. Jonge fûgels binne brune en ha streken oan 'e ûnderkant.

== Taskonomy ==
De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard yn 1804 as ''Ardea atricapilla'' torch de [[Sweden|Sweed]] [[Adam Afzelius]] publisearre. Sûnt de ôfsplitsing fan 'e ''[[Butorides striata]]'' is neffens de prioriteitsregel fan 'e International Code of Zoological Nomenclature ''B. atricapilla'' de wittenskiplike namme foar de mangrovereager dy't yn Afrika en [[Australaazje]] foarkomt.

== Fersprieding ==
De fûgel komt yn tropyske en subtropyske wiete gebieten foar yn in grut part fan Afrika oant yn [[Japan]] en súdlik oant op 'e Salomonseilanden en [[Austraalje]]. Fûgels dy't yn 'e tuskenbeide sône fan East-Aazje briede, trekke winterdeis nei it suden. De fûgels yn 'e tropen binne [[stânfûgel]]s. 

De fûgel hat in foarkar foar sompen mei in tichte begroeiïng lykas [[mangrove]]s oan 'e kust en tichte sompebosken oan rivieren en marren. Fierder wurde se ek sjoen by kanalen, fivers, sâltflakten, op waad en koraalriffen en yn reid- en gerslân en rysfjilden.

De nominaat ''B. atricapilla atricapilla'' komt foar yn Afrika. Yn 'e rest fan it ferspriedingsgebiet komme 19 oare ûndersoarten foar.

* ''B. a. atricapilla'': Subsaharaansk Afrika''
* ''B. a. brevipes'' : [[Somaalje]] en de kusten fan 'e [[Reade See]]
* ''B. a. rutenbergi'': [[Madagaskar]] en [[Reünion]]
* ''B. a. rhizophorae'': de [[Komoaren]]
* ''B. a.. crawfordi'': [[Aldabra]] en de Amiranten
* ''B. a. degens'': de [[Seysjellen]]
* ''B. a. albolimbata'': Chagos-arsjipel yn 'e [[Maldiven]]
* ''B. a. spodiogaster'': [[Andamanen]], [[Nikobaren]] en de eilannen by westlik [[Sumatra]]
* ''B. a. amurensis'': súdeastlik [[Sibearje]], noardeastlik [[Sina]] en [[Japan]]
* ''B. a. actophila'': fan eastlik Sina oant noardlik [[Birma]] en noardlik [[Fjetnam]]
* ''B. a. javanica'': fan [[Pakistan]], [[Yndia]], [[Sry Lanka]] oant [[Tailân]], de [[Filipinen]], de [[Grutte Sûnda-eilannen]] en [[Selebes]]
* ''B. a. steini'': de [[Lytse Sûnda-eilannen]]
* ''B. a. moluccanum'': fan 'e [[Molukken]]
* ''B. a. papuensis'': noardwestlik [[Nij-Guineä]]
* ''B. a. idenburgi'': noardlik Nij-Guineä
* ''B. a. flyensis'': eastlik en súdeastlik Nij-Guineä
* ''B. a. macrorhyncha'': eastlik en noardeastlik [[Austraalje]] en [[Nij-Kaledoanje]]
* ''B. a. stagnatilis'': noardwestlik en noardlik Sintraal-Austraalje
* ''B. a. neef'': [[Tahity]]
* ''B. a. solomonensis'': fan [[Lavongai]] nei de [[Salomonseilannen]] en [[Fidzjy]]

== Hâlden en dragen ==
[[Ofbyld:Green-backed heron (Butorides striata atricapilla) juvenile.jpg|thumb|260px|Juvenyl yn Gana.]] 
Se bouwe harren nêsten yn strûken of beammen of somtiden op 'e grûn, mar meast by wetter. In nêst bestiet út trije oant fiif aaien. It iten fan 'e mangrovereager bestiet út lytse fiskjes, kikkerts en ynsekten, dy't se fange troch ûnferweechlik te wachtsjen oant der in proai foarby komt.  

== Status ==
[[BirdLife International]] beskôget de ''Butorides''-soarten als ien soarte en dêrom is de beöardieling fan syn bedrigingsstatus basearre op 'e populaasje as gehiel. It skaai hat in ûnbidich grut ferspriedingsgebiet en de kâns op útstjerren is lyts. De wrâldpopulaasje fan it skaai wurdt as stabyl beskôge en soe neffens in rûzing fan 2023 bestean út 173.000 oant 1.500.000 folwoeksen fûgels. It skaai stiet as net bedrige (''Least Concern'', 2022) op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]].
{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/green-backed-heron-butorides-striata BirdLife, oproppen 2 febrewaris 2026.]
* [https://ebird.org/species/strher1/SG Ebird, oproppen 2 febrewaris 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/strher1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 2 febrewaris 2026.]
{{reflist}}
---- 
{{Commonscat|Butorides atricapilla|Mangroverager}}
}}
{{DEFAULTSORT:mangrovereager}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Reiddompreager]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fidzjy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauritsius]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Marianen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Palau]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Reünion]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]]</text>
      <sha1>ow0qvknlfysbhubg7kz307oy8zc8oim</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fryske Steateferkiezings 2019</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190286</id>
    <revision>
      <id>1224259</id>
      <parentid>1221457</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T16:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Klaasgroen</username>
        <id>50943</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Styl yn line brocht mei 2023</comment>
      <origin>1224259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8271" sha1="g9n4xnxig30dwyktthu9rnq6okky0ob" xml:space="preserve">{{Ynfoboks Ferkiezing
| foarige ferkiezings        = [[Fryske Steateferkiezings 2015|2015]]
| folgjende ferkiezings      = [[Fryske Steateferkiezings 2023|2023]]
| lân                        = Frisian_flag.svg
| lânlink                    = Fryslân
| datum                      = 20 maart 2019
| parlemint                  = [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Frysk Parlemint]]
| tal sitten                 = 43
| mearderheid                = 22
| oantsjutting               = Bewâldslju
| oantal                     = 5 deputearren
| opkomst                    = 59,1% {{opgong}} 6,1%
| formaasjewinner            = [[CDA]]
| nij kabinet                = [[Kolleezje-Brok I|Brok I]]
| earder kabinet             = [[Kolleezje-Jorritsma II|Jorritsma II]]
| begjin regearperioade      = 26 juni 2019
| kaart-ferkiezingsútslaggen = Statenverkiezingen_Nederland_2019.svg
| tekst by kaart             = Grutste partij de provinsje
}}
{{Balkendiagram
| width    = 275px
| float    = right
| title    = Sitferdieling [[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|18x18px]] 2019
| widthl   = 60px
| left     = Partij
| barwidth = 165px
| middle   = Sitten
| widthr   = 50px
| right    = Ferskil
| caption  = Útslaggen fan lofts nei rjochts, ferlike mei [[Fryske Steateferkiezings 2015|2015]]|
| bars     =
{{Balken Sitferdieling|[[PvdD]]|#{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}|1|1|9}}
{{Balken Sitferdieling|[[SP]]|#{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}|2|5|9}}
{{Balken Sitferdieling|[[GL]]|#{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}|3|1|9}}
{{Balken Sitferdieling|[[PvdA]]|#{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}|6|7|9}}
{{Balken Sitferdieling|[[D66]]|#{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}|2|3|9}}
{{Balken Sitferdieling|[[FNP]]|#{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}|4|4|9}}
{{Balken Sitferdieling|[[CU]]|#{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}|3|3|9}}
{{Balken Sitferdieling|[[50+]]|#{{Sitferdieling/Partij|50PLUS|tsjuster|NL}}|1|1|9}}
{{Balken Sitferdieling|[[CDA]]|#{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}|8|9|9}}
{{Balken Sitferdieling|[[VVD]]|#{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}|4|5|9}}
{{Balken Sitferdieling|[[PVV]]|#{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}|3|4|9}}
{{Balken Sitferdieling|[[FvD]]|#{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}|6|0|9}}
}}
De '''Fryske Steateferkiezings 2019''' binne de [[Ferkiezing|ferkiezings]] foar it [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Frysk Parlemint]] dy't op woansdei [[20 maart]] [[2019]] holden waarden. Mei dizze ferkiezings waarden de leden keazen fan de [[Provinsjale Steaten]], de [[folksfertsjintwurdiging]] fan [[Fryslân]] en it heechste bestjoerlik orgaan binnen de [[provinsje]].&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;[https://www.fryslan.frl/fy/provinsjale-steaten Fryslân.frl - Provinsjale Steaten]&lt;/ref&gt;

==Utslach==
{{Sitferdieling
| koptekst = Sitferdieling [[Ofbyld:Frisian_flag.svg|border|18x18px]] 2019
| byskrift = sitten
| lân = NL
| float = right
| kolommen = ja
|PvdD|SP|GL|PvdA|D66|FNP|CU|50+|CDA|VVD|PVV|FVD
| PvdD = 1
| SP = 2
| GL = 3
| PvdA = 6
| D66 = 2
| FNP = 4
| CU   = 3
| 50+ = 1
| CDA   = 8
| VVD = 4
| PVV = 3
| FVD = 6
}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+Ferkiezingsútslach Fryske Steateferkiezings 2019&lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/PS20190320/684844 Provinsjale Steaten - 20 maart 2019 - Ferkiezingsútslaggen]&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |Partij
!Stimmen
!%
! style=&quot;color: lightgray&quot; | [[Evenredich oanpart|E.O.]]
! style=&quot;color: lightgray&quot; | [[D'Hondt-metoade|D.H.]]
!Sitten
!+/-
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CDA|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |CDA
|49.704
|16,7%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 7,47
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 8,63
|8
|{{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FvD|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |FVD
|40.055
|13,4%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 6,02
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 6,95
|6
|{{opgong}} 6
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdA|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |PvdA
|39.976
|13,4%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 6,00
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 6,94
|6
|{{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|VVD|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |VVD
|28.073
|9,4%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 4,22
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 4,87
|4
|{{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|FNP|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |FNP
|23.662
|7,9%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 3,55
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 4,11
|4
|{{stagnaasje}}
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|GL|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |GL
|22.935
|7,7%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 3,44
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 3,98
|3
|{{opgong}} 2
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|CU|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |CU
|19.673
|6,6%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 2,95
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 3,41
|3
|{{stagnaasje}}
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PVV|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |PVV
|17.287
|5,8%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 2,60
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 3,00&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|3
|{{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SP|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |SP
|15.426
|5,2%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 2,32
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 2,68
|2
|{{delgong}} 3
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|D66|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |D66
|12.284
|4,1%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,85
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 2,13
|2
|{{delgong}} 1
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PvdD|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |PvdD
|9.618
|3,2%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,44
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,67
|1
|{{stagnaasje}}
|-
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|50+|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |50+
|7.595
|2,5%
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,14
| style=&quot;color: lightgray&quot; | 1,32
|1
|{{stagnaasje}}
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Effektive stimmen
!286.288
!95,9%
! style=&quot;color: lightgray&quot; | 43
! style=&quot;color: lightgray&quot; | 49,68
!43
!0
|- id=&quot;mw-customcollapsible-PBF&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
! style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|PBF|ljocht|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |PBF
|5.345
|1,8%
|
|
|
|
|- id=&quot;mw-customcollapsible-SGP&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|SGP|ljocht|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |SGP
|3.198
|1,1%
|
|
|
|
|- id=&quot;mw-customcollapsible-NF&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|NF|ljocht|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |NF
|2.917
|1,0%
|
|
|
|
|- id=&quot;mw-customcollapsible-DENK&quot; class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;;&quot;
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|DENK|ljocht|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |DENK
|493
|0,2%
|
|
|
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Fergriemde stimmen
!11.953
!4,1%
! colspan=&quot;4&quot; rowspan=&quot;2&quot; |&lt;span class=&quot;mw-customtoggle-PBF mw-customtoggle-SGP mw-customtoggle-NF mw-customtoggle-DENK&quot;&gt;[&lt;span style=&quot;color:#3366BB;&quot;&gt;Iepen- en tichtklappe&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jildige stimmen
!298.241
!100%
|}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+Oare saken
! colspan=&quot;2&quot; |Kiesgerjochtigden
!506.868
!100%
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Net-stimmers|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |Net opkaam
|207.199
|40,9%
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Opkomst
!299.669
!59,1%
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Oars|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |Ûnjildich
|695
|0,23%
|-
| style=&quot;background-color: #{{Sitferdieling/Partij|Blanko|tsjuster|NL}}&quot; |
| align=&quot;left&quot; |Blanko
|733
|0,24%
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Jildige stimmen
!298.241
!58,8%
|-
| colspan=&quot;2&quot; |'''Kiesdieler'''
|6.935,84&lt;ref&gt;De kiesdieler wurdt bepaald troch it oantal jildige stimmen te dielen troch it totale oantal fan 43 sitten.&lt;/ref&gt;
|1,4%
|-
| colspan=&quot;2&quot; |'''Kiesdrompel'''
|5.762,33&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;De kiesdrompel folget de 43e sit neffens de D'Hondt-metoade dy't útkomt op de 3e sit fan de PVV. De kiesdrompel wurdt dus fêststeld op 17.287 / 3 = 5.762.33&lt;/ref&gt;
|1,1%
|-
| colspan=&quot;2&quot; |'''Foarkarsdrompel'''
|1.733,96&lt;ref&gt;De foarkarsdrompel wurdt bepaald troch 25% fan de kiesdieler te nimmen.&lt;/ref&gt;
|0,34%
|}

== Boarnen ==
&lt;references /&gt;

== Navigaasje ==
{{Navigaasje Fryske Ferkiezings}}
[[Kategory:Barren yn 2019]]
[[Kategory:Ferkiezings yn Fryslân]]
[[Kategory:Steaten fan Fryslân]]</text>
      <sha1>g9n4xnxig30dwyktthu9rnq6okky0ob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruorren Lumière</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190982</id>
    <revision>
      <id>1224253</id>
      <parentid>1224238</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T13:16:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>red.</comment>
      <origin>1224253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4679" sha1="ku5hxlrv4g653d9acd46ir6l58bhf5w" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Fratelli Lumiere.jpg|thumb|De bruorren Lumière]]
[[Ofbyld:Cinématographe Lumière (1896) poster, by Henri Brispot.jpg|thumb|Iere reklameposter foar Cinématographe-foarstellings, 1896 &lt;br&gt;&lt;small&gt; [[Henri Brispot]] (1846-1928) &lt;/small&gt;]]
De '''bruorren Lumière''', Auguste Marie Louis Nicholas Lumière ([[Besançon]], [[19 oktober]] [[1862]] – [[Lyon]], [[10 april]] [[1954]]) en Louis Jean Lumière ([[Besançon]], [[5 oktober]] [[1864]] – [[Bandol]] &lt;ref&gt;regio [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] &lt;/ref&gt;, [[6 juny]] [[1948]]), wiene Frânske sakelju en filmpioniers. Mei de útfining fan de ''cinématographe'', it earste projeksjeapparaat op de wrâld, wiene sy ien fan de grûnlizzers fan de [[sinematografy]].

Harren fertoaning fan ien film op 22 maart 1895, foar sa'n 200 leden fan 'e ''Société d'encouragement pour l'industrie nationale'' (Maatskippij foar de Untwikkeling fan 'e Nasjonale Yndustry) yn [[Parys]] wie nei alle gedachten de earste presintaasje fan in projektearre film. Harren earste kommersjele iepenbiere fertoaning op 28 desimber 1895, foar sa'n 40 beteljende besikers en útnoege famyljeleden, wurdt tradisjoneel beskôge as de berte fan 'e [[bioskoop]].

== Biografy ==
De bruorren Lumière waarden berne yn Besançon, Frankryk, as soannen fan Charles-Antoine Lumière (1840–1911)[3] en Jeanne Joséphine Costille Lumière, dy't yn 1861 trouden en nei Besançon ferhuzen, dêr't se in lytse fotografyske portretstudio oprjochten. Dêr waarden Auguste, Louis en harren dochter Jeanne berne. Se ferhuzen yn 1870 nei Lyon, dêr't harren twa oare dochters berne waarden: Mélina en Francine. Auguste en Louis gienen beide nei La Martiniere, de grutste technyske skoalle yn Lyon. &lt;ref&gt;{{cite book |author=Gina De Angelis |url=https://archive.org/details/motionpicturesma0000dean |title=Motion Pictures |publisher=The Oliver Press |year=2003 |isbn=978-1-881508-78-6}}&lt;/ref&gt;

Se [[Patint|patintearren]] ferskate wichtige prosessen dy't laten ta harren filmkamera, benammen filmperforaasjes (oarspronklik ymplementearre troch Émile Reynaud) as middel om de film troch de kamera en projektor te bewegen. De orizjinele cinématograaf wie op 12 febrewaris 1892 patintearre troch [[Léon Guillaume Bouly]]. De cinématograaf - in trije-yn-ien apparaat dat films opnimme, ûntwikkelje en projektearje koe - waard fierder ûntwikkele troch de Lumières. &lt;ref&gt;Chardère 1987, s. 70.&lt;/ref&gt;  De bruorren patintearren harren eigen ferzje op 13 febrewaris 1895. &lt;ref&gt;[http://cinematographes.free.fr/lumiere-245032.html &quot;Brevet FR 245.032&quot;]  Cinematographes. Rieplachte 12 novimber 2013.&lt;/ref&gt;

De datum fan 'e opname fan harren earste film is striderij oer. Yn in fraachpetear mei Georges Sadoul út 1948 woe Louis hawwe dat er de film yn augustus 1894 opnommen hie - foar de komst fan 'e kinetoskoop yn Frankryk. Soks wurdt betwivele troch histoarisy, dy't fan betinken binne dat in funksjonearjende Lumière-kamera net bestie foar it begjin fan 1895. &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Mannoni|first=Laurent|title=The great art of light and shadow : archaeology of the cinema|date=2000|publisher=University of Exeter Press|others=Richard Crangle|isbn=0-85989-665-X|location=Exeter, Devon|oclc=44562210}}&lt;/ref&gt;

De bruorren Lumière seagen [[film]] lykwols as nijmoadrichheid en hiene har yn 1905 weromlutsen út 'e filmsektor. Se ûntwikkelen it earste praktyske fotografyske [[Kleurefilm|kleurproses]], it Lumière Autochrome.

Louis stoar op 6 juny 1948, en Auguste op 10 april 1954. Se waarden beïerdige yn in famyljegrêf op it Nije Guillotière-tsjerkhôf yn [[Lyon]].

== Neitins ==
[[Ofbyld:Lumière House Lyon.jpg|thumb|left|150px|Yn it hûs fan harren heit yn Lyon is it Institut Lumière museum fêstige]]
In kolleksje fan 1.405 wurken makke troch of taskreaun oan Louis en Auguste Lumière waard yn 2005 ferklearre ta in ''UNESCO Memory of the World Register''. Lumière Peak op [[Antarktika]] is nei harren ferneamd.

It Lumière Ynstitút is fêstige yn [[Lyon]], yn it distrikt Monplaisir (8e arrondissemint). It omfettet twa bioskopen, in dokumintaasjesintrum en edukative romten, lykas in museum yn 'e Villa Lumière, it eardere hûs fan 'e bruorren.

== Eksterne keppelingen ==
* [https://www.institut-lumiere.org/musee/les-freres-lumiere-et-leurs-inventions/premiere-seance.html In stikmannich koarte films fan de bruorren Lumière].

{{Commonscat|Frères Lumière}}

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch [[:en:Auguste and Louis Lumière]]
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Lumiere}}
[[Kategory:Frânsk filmregisseur]]
[[Kategory:Frânsk filmpionier]]
[[Kategory:Frânsk ûndernimmer]]
[[Kategory:Frânsk útfiner]]
[[Kategory:Frank-Komteesk persoan]]</text>
      <sha1>ku5hxlrv4g653d9acd46ir6l58bhf5w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karoo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190994</id>
    <revision>
      <id>1224306</id>
      <parentid>1224248</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T22:04:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1224306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2319" sha1="57wsfknx7825ih5tci0pl5aj7meh1vd" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Karoo ecoregion.jpg|thumb|260px|De Karoo (de giele line omfiemet beide Karoo's.]]
De '''Karoo''' is in ûnbidich grutte [[healwoastinen|healwoastyn]] yn [[Súd-Afrika]] dy't hast in tredde fan it hiele lân beslacht. De namme komt fan it [[Koisan-talen|Koisan]]-wurd ''karusa'', wat &quot;lân fan 'e grutte toarst&quot; betsjut. It is in lânskip fan ekstremen: oerdeis kin it smoarhyt wêze, wylst it nachts flink ôfkuolje kin oant ûnder nul. As der nei in lange skoft fan drûchte genôch rein falt, feroaret de Karoo yn in hoart fan in grize, moudige flakte yn in ûnbidige see fan blommen. 

It gebiet wurdt meastentiids opdield yn twa parten:

* De [[Lytse Karoo]]: In smelle delling tusken hege berchrigen. Dit diel is wat griener en stiet bekend om de [[strúsfûgel]]pleatsen, benammen om it plak [[Oudtshoorn]].
* De [[Grutte Karoo]]: In ûnbidich flak plato mei karakteristike [[Tafelberch|tafelbergen]]. Dat is it hert fan 'e regio, dêr't it hâlden fan skiep de wichtichste boarne fan ynkomsten is. 

De Karoo is tinbefolke, mar it wurdt al tûzenen jierren bewenne. Sûnt de 18e iuw hawwe harren ek Europeeske boeren fêstige. Troch de drûchte hat in boer faak tûzenen hektaren grûn nedich foar it fee en de pleatsen lizze faak tige isolearre. Tsjintwurdich lûkt de regio ek in soad keunstners en rêstsykers dy't de drokte fan 'e stêd ûntflechtsje wolle.

Njonken de lânbou is de Karoo ferneamd om syn rykdom oan [[Fossyl|fossilen]] fan miljoenen jierren lyn en de skjinne loft.

Yn it gebiet lizze fjouwer nasjonale parken: 

* it [[Nasjonaal Park Tankwa Karoo]] op 'e grins fan 'e [[West-Kaap]] en de [[Noard-Kaap]]
* it [[Nasjonaal Park Karoo]] flakby it plak [[Beaufort-Wes]] yn 'e Grutte Karoo.
* it [[Nasjonaal Park Mountain Zebra]], is oprjochte om it útstjerren fan 'e [[Kaapske berchsebra]] tefoarren te kommen.  
* it [[Nasjonaal Park Camdeboo]] is ferneamd om de rotsformaasjes en leit by [[Graaff-Reinet]].

== Ofbylden ==
&lt;div style=&quot;display: table; margin-left: 0;&quot;&gt;
 &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Karoo P1030687.JPG|Blommen by Laingsburg (West-Kaap
Karoo P1030721.JPG|Willowmore (East-Kaap)
12 1072m - Valley of Desolation.jpg|Valley of Desolation (Camdeboo)
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

{{CommonsBalke|Karoo}}
[[Kategory:Geografy fan Súd-Afrika]]
[[Kategory:Woastyn yn Afrika]]</text>
      <sha1>57wsfknx7825ih5tci0pl5aj7meh1vd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Swartkintrap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190996</id>
    <revision>
      <id>1224250</id>
      <timestamp>2026-04-05T13:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>It skaai is net mear Eupodotis, mar Heterotetrax. Ha it skaai ynearsten mar woastyntrappen neamd. De âlde Fryske skaainamme foar Eupodotis (Súdafrikaanske trappen) wie en is wol wat misliedend.</comment>
      <origin>1224250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4036" sha1="eepybehfcdegzjwtf11pr5jv2w2fan9" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
| Namme     = swartkintrap
| Ofbyld    = [[Ofbyld:Karoo Korhaan (Eupodotis vigorsii) (31800773344).jpg|250px]]
| lûd       =
| Ryk       = [[dieren]] (''Animalia'')
| Stamme    = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| Klasse    = [[fûgels]] (''Aves'')
| Skift     = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
| Famylje    =[[trapfûgels]] (''Otididae'')
| Skaai     = [[woastyntrappen]] (''Heterotetrax'')
| Wittenskiplike namme = Heterotetrax vigorsii
| Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith|Smith]], 1831
| IUCN-status= [[IUCN-status]]: net bedrige
| lânkaart   =
}}
De '''swartkintrap''' (''Heterotetrax vigorsii'', synonym: ''Eupodotis vigorsii'') of de '''Karootrap''' is in [[fûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De fûgel komt foar yn it drûge súdwestlike part fan [[Afrika]]. De namme ferwiist nei de karakteristike swarte plak ûnder de snaffel by it mantsje.

== Beskriuwing ==
De swartkintrap is in middelgrutte grûnfûgel en wurdt likernôch 60 sintimeter grut. It fearrekleed is benammen griisbrún mei fine, donkere spikkels, wat foar in poerbêste skutkleur soarget yn 'e steppe- en woastyngebieten dêr't er libbet. De hals en it boarst binne ljochtgriis oant wyteftich. De fûgel hat in lytse swart plak op it kin dat yn in smelle swarte streek op 'e kiel trochrint. De poaten binne stevich en gielich fan kleur, oanpast oan it rinnen op 'e grûn.

Hoewol't mantsjes en wyfkes in soad op inoar lykje, is it mantsje meastentiids wat grutter en hat er in dúdliker ôftekene swart kielplak. De fûgel wurdt faak earder heard as sjoen; se binne benammen yn 'e skimer te hearren.

== Fersprieding ==
It ferspriedingsgebiet fan 'e soarte leit yn it suden en westen fan [[Súd-Afrika]] (benammen de Grutte en Lytse Karoo) en it suden fan  [[Namybje]]. De soarte libbet yn iepen, drûge gebieten lykas de [[Karoo]], sânige flaktes mei lege begroeiïng en heal-woastinen. It binne [[stânfûgel]]s dy't it hiele jier troch yn itselde gebiet bliuwe.

De soarte wurdt faak opdield yn twa [[ûndersoarte]]n, ôfhinklik fan de kleurferiaasjes yn it fearrekleed:

*''H. v. vigorsii'': it suden fan Súd-Afrika.
*''H. v. karrooensis'': Súd-Namybje en it noarden fan Súd-Afrika.

== Ekology ==
[[Ofbyld:Eupodotis vigorsii 116425172, crop.jpg|thumb|left|Pyk fan 'e swartkintrap.]]
Swartkintrappen libje meastentiids yn pearkes of lytse famyljegroepen. Se foerazjearje op 'e grûn en ite in ferskaat oan sied, blêd en fruchten mar fral ynsekten lykas gaanders en krobben. Se binne tige wach en by gefaar sille se leaver fuortrinne of harren plat tsjin de grûn drukke as opfleane.

It nêst is net mear as in lyts kûltsje yn it sân, faak ûnder in strûkje. It wyfke leit meastentiids mar ien aai, dat troch de skutkleur hast net opfalt tusken de stiennen.

== Beskerming ==
De swartkintrap wurdt troch de [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. Neffens [[BirdLife International]] nimme de oantallen fan 'e soarte ta. Regionaal wurdt lykwols in oar byld sjoen: neffens BirdLife South Africa nimme de oantallen yn Súd-Afrika ôf. Foar (dielen fan) 'e populaasje wurdt rûsd dat de soarte yn trije generaasjes mei likernôch 30% ôfnommen is. BirdLife South Africa pleitet der dêrom foar om de status oan te passen nei hast bedrige (''Near Threatened'').&lt;ref&gt;[https://www.birdlife.org.za/red-list/karoo-korhaan/ BirdLife South Africa, oproppen 5 april 2026.]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/karoo-korhaan-eupodotis-vigorsii BirdLife, oproppen 5 april 2026.]
* [https://ebird.org/species/karkor1?siteLanguage=nl eBird, oproppen op 5 april 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/karkor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 april 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Heterotetrax vigorsii|''Heterotetrax vigorsii''}}
}}
{{DEFAULTSORT:Swartkintrap}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Trappen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]</text>
      <sha1>eepybehfcdegzjwtf11pr5jv2w2fan9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224257</id>
      <parentid>1224250</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T14:55:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Fersprieding */ st. [[]]</comment>
      <origin>1224257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4039" sha1="lnhvhnkb42qtfd4uqw5djwa4ior21rk" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
| Namme     = swartkintrap
| Ofbyld    = [[Ofbyld:Karoo Korhaan (Eupodotis vigorsii) (31800773344).jpg|250px]]
| lûd       =
| Ryk       = [[dieren]] (''Animalia'')
| Stamme    = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| Klasse    = [[fûgels]] (''Aves'')
| Skift     = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
| Famylje    =[[trapfûgels]] (''Otididae'')
| Skaai     = [[woastyntrappen]] (''Heterotetrax'')
| Wittenskiplike namme = Heterotetrax vigorsii
| Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith|Smith]], 1831
| IUCN-status= [[IUCN-status]]: net bedrige
| lânkaart   =
}}
De '''swartkintrap''' (''Heterotetrax vigorsii'', synonym: ''Eupodotis vigorsii'') of de '''Karootrap''' is in [[fûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De fûgel komt foar yn it drûge súdwestlike part fan [[Afrika]]. De namme ferwiist nei de karakteristike swarte plak ûnder de snaffel by it mantsje.

== Beskriuwing ==
De swartkintrap is in middelgrutte grûnfûgel en wurdt likernôch 60 sintimeter grut. It fearrekleed is benammen griisbrún mei fine, donkere spikkels, wat foar in poerbêste skutkleur soarget yn 'e steppe- en woastyngebieten dêr't er libbet. De hals en it boarst binne ljochtgriis oant wyteftich. De fûgel hat in lytse swart plak op it kin dat yn in smelle swarte streek op 'e kiel trochrint. De poaten binne stevich en gielich fan kleur, oanpast oan it rinnen op 'e grûn.

Hoewol't mantsjes en wyfkes in soad op inoar lykje, is it mantsje meastentiids wat grutter en hat er in dúdliker ôftekene swart kielplak. De fûgel wurdt faak earder heard as sjoen; se binne benammen yn 'e skimer te hearren.

== Fersprieding ==
It ferspriedingsgebiet fan 'e soarte leit yn it suden en westen fan [[Súd-Afrika]] (benammen de Grutte en Lytse Karoo) en it suden fan  [[Namybje]]. De soarte libbet yn iepen, drûge gebieten lykas de [[Karoo]], sânige flaktes mei lege begroeiïng en [[healwoastinen]]. It binne [[stânfûgel]]s dy't it hiele jier troch yn itselde gebiet bliuwe.

De soarte wurdt faak opdield yn twa [[ûndersoarte]]n, ôfhinklik fan de kleurferiaasjes yn it fearrekleed:

*''H. v. vigorsii'': it suden fan Súd-Afrika.
*''H. v. karrooensis'': Súd-Namybje en it noarden fan Súd-Afrika.

== Ekology ==
[[Ofbyld:Eupodotis vigorsii 116425172, crop.jpg|thumb|left|Pyk fan 'e swartkintrap.]]
Swartkintrappen libje meastentiids yn pearkes of lytse famyljegroepen. Se foerazjearje op 'e grûn en ite in ferskaat oan sied, blêd en fruchten mar fral ynsekten lykas gaanders en krobben. Se binne tige wach en by gefaar sille se leaver fuortrinne of harren plat tsjin de grûn drukke as opfleane.

It nêst is net mear as in lyts kûltsje yn it sân, faak ûnder in strûkje. It wyfke leit meastentiids mar ien aai, dat troch de skutkleur hast net opfalt tusken de stiennen.

== Beskerming ==
De swartkintrap wurdt troch de [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. Neffens [[BirdLife International]] nimme de oantallen fan 'e soarte ta. Regionaal wurdt lykwols in oar byld sjoen: neffens BirdLife South Africa nimme de oantallen yn Súd-Afrika ôf. Foar (dielen fan) 'e populaasje wurdt rûsd dat de soarte yn trije generaasjes mei likernôch 30% ôfnommen is. BirdLife South Africa pleitet der dêrom foar om de status oan te passen nei hast bedrige (''Near Threatened'').&lt;ref&gt;[https://www.birdlife.org.za/red-list/karoo-korhaan/ BirdLife South Africa, oproppen 5 april 2026.]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/karoo-korhaan-eupodotis-vigorsii BirdLife, oproppen 5 april 2026.]
* [https://ebird.org/species/karkor1?siteLanguage=nl eBird, oproppen op 5 april 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/karkor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 april 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Heterotetrax vigorsii|''Heterotetrax vigorsii''}}
}}
{{DEFAULTSORT:Swartkintrap}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Trappen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]</text>
      <sha1>lnhvhnkb42qtfd4uqw5djwa4ior21rk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224307</id>
      <parentid>1224257</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T22:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Beskerming */ kt</comment>
      <origin>1224307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4043" sha1="nn1hnsgt999f1ubeqw1corp4xqeerkd" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
| Namme     = swartkintrap
| Ofbyld    = [[Ofbyld:Karoo Korhaan (Eupodotis vigorsii) (31800773344).jpg|250px]]
| lûd       =
| Ryk       = [[dieren]] (''Animalia'')
| Stamme    = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| Klasse    = [[fûgels]] (''Aves'')
| Skift     = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
| Famylje    =[[trapfûgels]] (''Otididae'')
| Skaai     = [[woastyntrappen]] (''Heterotetrax'')
| Wittenskiplike namme = Heterotetrax vigorsii
| Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith|Smith]], 1831
| IUCN-status= [[IUCN-status]]: net bedrige
| lânkaart   =
}}
De '''swartkintrap''' (''Heterotetrax vigorsii'', synonym: ''Eupodotis vigorsii'') of de '''Karootrap''' is in [[fûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De fûgel komt foar yn it drûge súdwestlike part fan [[Afrika]]. De namme ferwiist nei de karakteristike swarte plak ûnder de snaffel by it mantsje.

== Beskriuwing ==
De swartkintrap is in middelgrutte grûnfûgel en wurdt likernôch 60 sintimeter grut. It fearrekleed is benammen griisbrún mei fine, donkere spikkels, wat foar in poerbêste skutkleur soarget yn 'e steppe- en woastyngebieten dêr't er libbet. De hals en it boarst binne ljochtgriis oant wyteftich. De fûgel hat in lytse swart plak op it kin dat yn in smelle swarte streek op 'e kiel trochrint. De poaten binne stevich en gielich fan kleur, oanpast oan it rinnen op 'e grûn.

Hoewol't mantsjes en wyfkes in soad op inoar lykje, is it mantsje meastentiids wat grutter en hat er in dúdliker ôftekene swart kielplak. De fûgel wurdt faak earder heard as sjoen; se binne benammen yn 'e skimer te hearren.

== Fersprieding ==
It ferspriedingsgebiet fan 'e soarte leit yn it suden en westen fan [[Súd-Afrika]] (benammen de Grutte en Lytse Karoo) en it suden fan  [[Namybje]]. De soarte libbet yn iepen, drûge gebieten lykas de [[Karoo]], sânige flaktes mei lege begroeiïng en [[healwoastinen]]. It binne [[stânfûgel]]s dy't it hiele jier troch yn itselde gebiet bliuwe.

De soarte wurdt faak opdield yn twa [[ûndersoarte]]n, ôfhinklik fan de kleurferiaasjes yn it fearrekleed:

*''H. v. vigorsii'': it suden fan Súd-Afrika.
*''H. v. karrooensis'': Súd-Namybje en it noarden fan Súd-Afrika.

== Ekology ==
[[Ofbyld:Eupodotis vigorsii 116425172, crop.jpg|thumb|left|Pyk fan 'e swartkintrap.]]
Swartkintrappen libje meastentiids yn pearkes of lytse famyljegroepen. Se foerazjearje op 'e grûn en ite in ferskaat oan sied, blêd en fruchten mar fral ynsekten lykas gaanders en krobben. Se binne tige wach en by gefaar sille se leaver fuortrinne of harren plat tsjin de grûn drukke as opfleane.

It nêst is net mear as in lyts kûltsje yn it sân, faak ûnder in strûkje. It wyfke leit meastentiids mar ien aai, dat troch de skutkleur hast net opfalt tusken de stiennen.

== Beskerming ==
De swartkintrap wurdt troch de [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. Neffens [[BirdLife International]] nimme de oantallen fan 'e soarte ta. Regionaal wurdt lykwols in oar byld sjoen: neffens BirdLife South Africa nimme de oantallen yn Súd-Afrika ôf. Foar (dielen fan) 'e populaasje wurdt rûsd dat de soarte yn trije generaasjes mei likernôch 30% ôfnommen is. BirdLife South Africa pleitet der dêrom foar om de status oan te passen nei hast bedrige (''Near Threatened'').&lt;ref&gt;[https://www.birdlife.org.za/red-list/karoo-korhaan/ BirdLife South Africa, oproppen 5 april 2026.]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/karoo-korhaan-eupodotis-vigorsii BirdLife, oproppen 5 april 2026.]
* [https://ebird.org/species/karkor1?siteLanguage=nl eBird, oproppen op 5 april 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/karkor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 april 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Heterotetrax vigorsii|''Heterotetrax vigorsii''}}
}}
{{DEFAULTSORT:Swartkintrap}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Woastyntrap]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]</text>
      <sha1>nn1hnsgt999f1ubeqw1corp4xqeerkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heterotetrax vigorsii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190997</id>
    <redirect title="Swartkintrap" />
    <revision>
      <id>1224251</id>
      <timestamp>2026-04-05T13:01:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Swartkintrap]]</comment>
      <origin>1224251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="2zo0xpkn227hqt30tc7wum3pdcn4fnn" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Swartkintrap]]</text>
      <sha1>2zo0xpkn227hqt30tc7wum3pdcn4fnn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eupodotis vigorsii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190998</id>
    <redirect title="Swartkintrap" />
    <revision>
      <id>1224252</id>
      <timestamp>2026-04-05T13:01:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Swartkintrap]]</comment>
      <origin>1224252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="2zo0xpkn227hqt30tc7wum3pdcn4fnn" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Swartkintrap]]</text>
      <sha1>2zo0xpkn227hqt30tc7wum3pdcn4fnn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henri Brispot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190999</id>
    <revision>
      <id>1224260</id>
      <timestamp>2026-04-05T16:05:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>wurk</comment>
      <origin>1224260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="350" sha1="q57x9ajbk4lovhsepdxx90svhkl1hmq" xml:space="preserve">{{wurk}}
[[File:Henri Brispot.jpg|thumb|Henri Brispot yn 1903]]
'''Henri Brispot''' ([[Beauvais]], [[5 july]] [[1846]] - [[Parys]], [[1928]]) &lt;ref&gt; [https://www.burlington.co.uk/artist-biography/henri-brispot.html burlington.co.uk] &lt;/ref&gt; wie in Frânske [[keunstskilder]].


{{Commonscat|Henri Brispot}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}</text>
      <sha1>q57x9ajbk4lovhsepdxx90svhkl1hmq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224261</id>
      <parentid>1224260</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T16:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>wurk</comment>
      <origin>1224261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1671" sha1="jv5dz08uz8xmgij1amxshuprlsukrj3" xml:space="preserve">{{wurk}}
{{Ynfoboks keunstner
| ôfbylding                    = Henri Brispot.jpg
| ôfbyldingstekst              = Henri Brispot yn 1903
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| nasjonaliteit                = {{FRAnasj}}
| berne                        = [[5 july]] [[1846]]
| berteplak                    = [[Beauvais]]
| stoarn                       = [[1928]]
| stjerplak                    = [[Parys]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| wurksum as                   = [[keunstskilder]], [[litograaf]]
| perioade                     = 
| streaming                    = 
| medium                       = 
| bekendste wurk(en)           = 
| jierren aktyf                = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Henri Brispot''' ([[Beauvais]], [[5 july]] [[1846]] - [[Parys]], [[1928]]) &lt;ref&gt; [https://www.burlington.co.uk/artist-biography/henri-brispot.html burlington.co.uk] &lt;/ref&gt; wie in Frânske [[keunstskilder]] en [[yllustrator]].

== Galery ==
&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Ofbyld:Cinematograph Lumiere advertisement 1895.jpg|
File:En Province.png|''En Province''
File:Henri Brispot - Les belles au parc Monceau.jpg|''Les belles au parc Monceau''
File:Henri Brispot Gourmand.jpg|''Gourmand''
File:Henri Brispot The chess game.jpg|''It skaakspul''	
File:The chef de cuisine.jpg|''Le	chef de cuisine''
&lt;/gallery&gt;


{{Commonscat|Henri Brispot}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Brispot, Henri}}
[[Kategory:Frânsk keunstskilder]]
[[Kategory:Frânsk yllustrator]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1846]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1928]]</text>
      <sha1>jv5dz08uz8xmgij1amxshuprlsukrj3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224267</id>
      <parentid>1224261</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T17:12:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1224267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2178" sha1="qgrf15lktymllrczl92fxve0smp27k9" xml:space="preserve">{{Ynfoboks keunstner
| ôfbylding                    = Henri Brispot.jpg
| ôfbyldingstekst              = Henri Brispot yn 1903
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| nasjonaliteit                = {{FRAnasj}}
| berne                        = [[5 july]] [[1846]]
| berteplak                    = [[Beauvais]]
| stoarn                       = [[12 febrewaris]] [[1928]]
| stjerplak                    = [[Parys]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| wurksum as                   = [[keunstskilder]], [[litograaf]]
| perioade                     = 
| streaming                    = 
| medium                       = 
| bekendste wurk(en)           = 
| jierren aktyf                = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Henri Brispot''' ([[Beauvais]], [[5 july]] [[1846]] - [[Parys]], [[12 febrewaris]] [[1928]]) &lt;ref&gt; [https://www.burlington.co.uk/artist-biography/henri-brispot.html burlington.co.uk] &lt;/ref&gt; wie in Frânske [[keunstskilder]] en [[yllustrator]].

Pierre Henri Brispot, de heit fan Henri Brispot, wie boargemaster fan Mouy.

Hy is de makker fan 'e poster út 1896 dy't de earste betelle foarstellings fan 'e [[bruorren Lumière]] harren ''Cinematograph'' oankundige yn 'e Salon indien du Grand Café yn Parys.

Hy wûn in medalje fan 'e 3e klasse op 'e 'Salon des artistes français' fan 1881, en dêrnei in sulveren medalje op 'e Wrâldtentoanstelling fan 1889. Hy waard yn 1898 beneamd ta Ridder fan it [[Legioen fan Eare]].

== Galery ==
&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Ofbyld:Cinematograph Lumiere advertisement 1895.jpg|
File:En Province.png|''En Province''
File:Henri Brispot - Les belles au parc Monceau.jpg|''Les belles au parc Monceau''
File:Henri Brispot Gourmand.jpg|''Gourmand''
File:Henri Brispot The chess game.jpg|''It skaakspul''	
File:The chef de cuisine.jpg|''Le	chef de cuisine''
&lt;/gallery&gt;


{{Commonscat|Henri Brispot}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Brispot, Henri}}
[[Kategory:Frânsk keunstskilder]]
[[Kategory:Frânsk yllustrator]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1846]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1928]]</text>
      <sha1>qgrf15lktymllrczl92fxve0smp27k9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224309</id>
      <parentid>1224267</parentid>
      <timestamp>2026-04-05T22:08:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>kt</comment>
      <origin>1224309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2209" sha1="afxvmdn0e9acpjm8ddv908nce0t6hit" xml:space="preserve">{{Ynfoboks keunstner
| ôfbylding                    = Henri Brispot.jpg
| ôfbyldingstekst              = Henri Brispot yn 1903
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| nasjonaliteit                = {{FRAnasj}}
| berne                        = [[5 july]] [[1846]]
| berteplak                    = [[Beauvais]]
| stoarn                       = [[12 febrewaris]] [[1928]]
| stjerplak                    = [[Parys]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| wurksum as                   = [[keunstskilder]], [[litograaf]]
| perioade                     = 
| streaming                    = 
| medium                       = 
| bekendste wurk(en)           = 
| jierren aktyf                = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Henri Brispot''' ([[Beauvais]], [[5 july]] [[1846]] - [[Parys]], [[12 febrewaris]] [[1928]]) &lt;ref&gt; [https://www.burlington.co.uk/artist-biography/henri-brispot.html burlington.co.uk] &lt;/ref&gt; wie in Frânske [[keunstskilder]] en [[yllustrator]].

Pierre Henri Brispot, de heit fan Henri Brispot, wie boargemaster fan Mouy.

Hy is de makker fan 'e poster út 1896 dy't de earste betelle foarstellings fan 'e [[bruorren Lumière]] harren ''Cinematograph'' oankundige yn 'e Salon indien du Grand Café yn Parys.

Hy wûn in medalje fan 'e 3e klasse op 'e 'Salon des artistes français' fan 1881, en dêrnei in sulveren medalje op 'e Wrâldtentoanstelling fan 1889. Hy waard yn 1898 beneamd ta Ridder fan it [[Legioen fan Eare]].

== Galery ==
&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Ofbyld:Cinematograph Lumiere advertisement 1895.jpg|
File:En Province.png|''En Province''
File:Henri Brispot - Les belles au parc Monceau.jpg|''Les belles au parc Monceau''
File:Henri Brispot Gourmand.jpg|''Gourmand''
File:Henri Brispot The chess game.jpg|''It skaakspul''	
File:The chef de cuisine.jpg|''Le	chef de cuisine''
&lt;/gallery&gt;


{{Commonscat|Henri Brispot}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Brispot, Henri}}
[[Kategory:Frânsk keunstskilder]]
[[Kategory:Frânsk yllustrator]]
[[Kategory:Pikardysk persoan]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1846]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1928]]</text>
      <sha1>afxvmdn0e9acpjm8ddv908nce0t6hit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Woastyntrap</title>
    <ns>14</ns>
    <id>191000</id>
    <revision>
      <id>1224308</id>
      <timestamp>2026-04-05T22:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1224308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="iiczpvr531hwnrenvswfuu8773l0qa8" xml:space="preserve">[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Trapfûgel]]</text>
      <sha1>iiczpvr531hwnrenvswfuu8773l0qa8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prins-regint</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191001</id>
    <redirect title="Regint" />
    <revision>
      <id>1224310</id>
      <timestamp>2026-04-05T22:27:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Regint]]</comment>
      <origin>1224310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="r0nrv5wbo0s3dfj5etnapgknrvpuoih" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Regint]]</text>
      <sha1>r0nrv5wbo0s3dfj5etnapgknrvpuoih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Huahine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191002</id>
    <revision>
      <id>1224312</id>
      <timestamp>2026-04-05T22:51:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nije side</comment>
      <origin>1224312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18360" sha1="q7zsq9eeisy15h0aa0extgrfl442f61" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks gebiet
| namme                       = Huahine
| ôfbylding                   = DSC0078_Huahin%C3%A9_Island_Lapita_Village_Far%C3%A9_Village_(8105100091).jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| flagge-wapen                = [[File:Flag of Huahine.svg|border|120px]]
| soarte gebiet               = [[eilân]]
| lân                         = [[File:Flag of France.svg|border|20px]] [[Frankryk]]
| bestjoerlike ienheid 1      = [[oerseeske kollektiviteit|oerseeske kollekt.]]
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of French Polynesia.svg|border|20px]] [[Frânsk-Polyneezje]]
| bestjoerlike ienheid 2      = bestj. ûnderferdieling
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske Eilannen]]
| bestjoerlike ienheid 3      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 3= [[Huahine (gemeente)]]
| haadplak                    = [[Fare (Huahine)|Fare]]
| grutste plak                = [[Fare (Huahine)|Fare]]
| sels yn te foljen 4         = heechste berch
| namme sels yn te foljen 4   = [[Turi (berch)|Turi]]
| sels yn te foljen 5         = [[arsjipel]]
| namme sels yn te foljen 5   = [[Genoatskipseilannen]]
| sels yn te foljen 6         = 
| namme sels yn te foljen 6   = 
| sels yn te foljen 7         = 
| namme sels yn te foljen 7   =
| ynwennertal                 = 6.263 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 75 km²
| befolkingstichtens          = 83,5 / km²
| sels yn te foljen 1         = heechste punt
| namme sels yn te foljen 1   = 669 m
| sels yn te foljen 2         = 
| namme sels yn te foljen 2   = 
| sels yn te foljen 3         = 
| namme sels yn te foljen 3   =
| stifting                    = 
| tiidsône                    = [[UTC]] –10.00
| simmertiid                  = gjint
| koördinaten                 = 16°44′ S 151°00′ W
| sels yn te foljen 8         = 
| namme sels yn te foljen 8   = 
| sels yn te foljen 9         = 
| namme sels yn te foljen 9   = 
| webside                     = 
| mapname                     = Frânsk-Polyneezje
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 16
| lat_min                     = 44
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 151
| lon_min                     = 0
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart       = De lizzing fan Huahine yn [[Frânsk-Polyneezje]].
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Huahine''' ([[Tahitiaansk]]e [[útspr.]]: [hua̭ˈhine], likernôch: &quot;hwa-&lt;u&gt;hy&lt;/u&gt;-nee&quot;; [[Frânsk]]e útspr.: [yain], likernôch: &quot;ú-ah-&lt;u&gt;yn&lt;/u&gt;&quot;) is in [[eilân]] (of strikt nommen in groepke eilannen) yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]]. It heart ta de [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske kloft]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]], in [[arsjipel]] dy't ta de gruttere regio [[Polyneezje]] rekkene wurdt. [[Bestjoer]]lik falt Huahine ûnder [[Frânsk-Polyneezje]], in [[oerseeske gebietsdielen fan Frankryk|oerseesk gebietsdiel]] fan [[Frankryk]] mei de [[politike]] status fan in [[oerseeske kollektiviteit]]. Oant [[1888]] wie Huahine in [[Keninkryk Huahine|ûnôfhinklik keninkryk]]. It [[haadplak]] is [[Fare (Huahine)|Fare]]. Neffens gegevens út [[2022]] hie Huahine doe krapoan 6.300 bewenners.

==Etymology==
''Huahine'' betsjut yn it [[Tahitiaansk]] letterlik &quot;frouljusseks&quot;. De [[toponym|namme]] kin lykwols nei alle gedachten frij fertaald wurde as &quot;swiere frou&quot;, mei't it profyl fan 'e [[berch]] de [[Tavaiura]] liket op in lizzende frou dy't [[swierens|swier]] is.
[[File:Huahine_topographic_map-fr.svg|left|thumb|250px|In [[lânkaart]] fan Huahine.]]

==Geografy==
Huahine leit besuden de [[evener]] rûchwei yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]]. It is ien fan 'e [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske Eilannen]], dy't de westlike helte foarmje fan 'e [[arsjipel]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]]. Dy eilannegroep makket sels wer diel út fan 'e gruttere regio [[Polyneezje]], dêr't ek û.m. [[Samoä]], [[Tonga]], de [[Cookeilannen]], de [[Hawaï-eilannen]], [[Peaske-eilân]] en [[Nij-Seelân]] ta hearre. Huahine leit sa'n 175&amp;nbsp;[[km]] westnoardwestlik fan [[Tahity]], it grutste en wichtichste eilân fan 'e Genoatskipseilannen. 

Eins is Huahine net ien eilân, mar bestiet it út twa heech leine haadeilannen dy't fan [[fulkanisme|fulkanyske]] oarsprong binne, omjûn troch in [[koraalrif]] mei ferskate lytsere leech leine eilantsjes. De beide haadeilannen binne Huahine Nui ([[Tahitiaansk]] foar &quot;Grut-Huahine&quot;) yn it noarden en Huahine Iti (&quot;Lyts-Huahine&quot;) yn it suden. Nettsjinsteande de nammen ferskille de beide eilannen net bysûnder folle op it mêd fan [[oerflak]]. De beide eilannen wurde skaat troch mar in pear hûndert [[meter]] [[see]], en by [[êb]] sitte se al fan âlds oaninoar fêst troch in drûchfallende [[sânbank]]. Tsjintwurdich wurde de beide eilannen troch in [[brêge]] ek by [[floed]] mei-inoar ferbûn.

It totale [[oerflak]] oan lân fan 'e beide haadeilannen en de omlizzende lytsere eilantsjes bedraacht 75&amp;nbsp;[[km²]]. It heechste punt op Huahine is de [[berch]] de [[Turi (berch)|Turi]], mei in hichte fan 669&amp;nbsp;[[meter|m]] boppe [[seenivo]]. Yn it noardwestlike part fan Huahine Nui leit Lac Fauna Nui, ek wol bekend as Lac Maeva, in [[mar]] mei [[brak wetter]] dy't in oerflak fan 375&amp;nbsp;[[hektare|ha]] (oftewol 3,8&amp;nbsp;km²) hat.

==Geology==
De beide haadeilannen fan Huahine binne fan [[fulkanisme|fulkanysk]]e oarsprong en foarmje eins de restanten fan twa mei-inoar ferraande, mar no sterk [[eroazje|erodearre]] [[skyldfulkaan|skyldfulkanen]]. Dêroerhinne lizze de ferstienne restanten fan ferskate lettere [[fonolyt|trachyfonolityske]] [[lava]]streamen, datearjend fan 3.080.000 oant 2.060.000&amp;nbsp;jier lyn. De foarming fan Huahine wie it resultaat fan 'e eardere lizzing fan it eilân boppe de [[fulkanyske hotspot]] dy't it grutste diel fan 'e [[Genoatskipseilannen]] foarme hat. Troch de [[tektonyk|tektoanyske]] ferskowing fan 'e [[Pasifyske Plaat]] nei it [[westnoardwesten]] ta is Huahine ûnderwilens fier fan 'e hotspot ôf rekke en bestiet der gjin inkele kâns mear dat de âlde fulkanen op it eilân wer ta libben komme sille. Op 't heden leit it eilân [[Meheti‘a]], it eastlikste fan 'e [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]], boppe de hotspot. 
[[File:Royal_residence_of_the_Queen_of_Huahine_at_Fare.jpg|left|thumb|250px|It Keninklik [[Paleis]] yn [[Fare (Huahine)|Fare]] ein [[19e iuw]].]]

==Skiednis==
===Prekoloniaal tiidrek===
De ierste [[minsklik]]e oanwêzigens op Huahine giet nei alle gedachten tebek oant it [[earste milennium]]. De kolonisaasje fan it eilân wie ûnderdiel fan it [[Grutte Polynezyske Folkeferfarren]], en de earste bewenners wiene [[Polyneezjers|Polynezyske]] [[ûntdekkingsreizger|seefarders]]. De krekte datearring fan 'e kolonisaasje fan Huahine is noch altyd in striidkwestje. Earder waard oannommen dat it earne tusken [[300]] en [[800]] plakfûn hie, mar nije ynsichten wize der op dat it al yn 'e [[trêde iuw]] barde. Yn elts gefal wie it eilân yn 'e [[njoggende iuw]] bewenne; Huahine is it fynplak fan ien fan 'e grutste konsintraasjes fan Polynezyske [[argeology]]ske fynsten út it tiidrek tusken [[850]] en [[1100]].

Oarspronklik wie Huahine ferdield yn ûnderling oarlogjende [[clan]]gebieten, mar fan 'e earste helte fan 'e [[achttjinde iuw]] ôf wie it in feriene [[keninkryk]]je dat in ûnôfhinklike [[lân|steat]] wie en ek it buoreilân [[Mai‘ao]] yn 'e [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]] omfette. It [[Keninkryk Huahine]] gie neffens de tradysje werom oant de [[santjinde iuw]], doe't de [[Haumo‘orere-dynasty]] it eilân foar it earst feriene. De lêste telch út dy [[dynasty]] wie [[keninginne]] [[Teha‘apapa&amp;nbsp;I]], dy't de [[Ingelân|Ingelske]] [[ûntdekkingsreizger]] [[James Cook]] mette doe't er Huahine yn [[1769]] &quot;ûntdiek&quot;. 

De [[Tamatoa-dynasty]] kaam oan 'e macht nei de [[dea]] fan Teha‘apapa&amp;nbsp;I yn [[1790]] en [[ôfstamming|stamme ôf]] fan kening [[Teri‘itaria&amp;nbsp;I]], de [[soan]] fan Teha‘apapa&amp;nbsp;I en har [[gemaal]] Mato a Tamatoa, in lid fan it [[keninklik hûs]] fan it buoreilân [[Ra‘iātea]]. Harren neikommelingen regearren oant [[1852]]. Dêrnei kaam mei kening [[Ari‘mate|Ari‘mate Teurura‘i]], in haadman fan Huahine dy't [[troud]] wie mei Teri‘iteporouara‘i Tamatoa, in [[oerbeppesizzer]] Teha‘apapa&amp;nbsp;I, de Teurura‘i-dynasty op 'e troan. 
[[File:Tehaapapa_III,_late_19th_century.jpg|right|thumb|180px|[[Teha‘apapa&amp;nbsp;III]], de lêste [[keninginne]] fan Huahine.]]

===Koloniaal tiidrek===
De earste [[Jeropa|Jeropeaan]] dy't Huahine oandie, wie de Ingelske ûntdekkingsreizger [[James Cook]], dy't op [[16&amp;nbsp;july]] [[1769]] mei syn [[HMS Endeavour|HMS&amp;nbsp;''Endeavour'']] foar anker gie by [[Fare (Huahine)|Fare]]. Cook kearde op in folgjende reis op [[3&amp;nbsp;septimber]] [[1773]] nochris nei Huahine werom. De [[Spanje|Spaanske]] ûntdekkingsreizger [[Domingo Bonaechea]] joech Huahine yn [[1775]] de namme ''La Hermosa'', dat &quot;It Moaie [Eilân]&quot; betsjut.

Yn 'e iere [[njoggentjinde iuw]], tusken [[1809]] en [[1825]], waard Huahine [[kerstene]] troch [[protestantisme|protestantske]] [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[sindeling]]en fan it [[Londensk Misjonêr Genoatskip]] (LMS). Yn [[1842]] makken de [[Frankryk|Frânsen]] it [[Keninkryk Tahity]] ta in [[protektoraat]] fan harres, mar Huahine fersette him yn [[1846]] mei súkses tsjin oerhearsking troch Frankryk. Yn [[1847]] sleaten Frankryk en it Feriene Keninkryk de [[Konvinsje fan Jarnac]], wêryn't de ûnôfhinklikheid fan 'e keninkriken yn 'e [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske Eilannen]] bekrêftige waard.

Dat [[ferdrach]] joech de keninkrykjes yn 'e Underwynske Eilannen noch in heale iuw útstel fan eksekúsje. Mar Frankryk beskôge de arsjipel wol as syn ynfloedssfear, dat doe't Huahine op [[20&amp;nbsp;april]] [[1879]] in freonskips- en [[hannel]]sferdrach sleat mei it [[Keizerryk Dútslân]], waard dat troch de Frânsen opfetten as in bedriging fan har rjochten en belangen. Foar it regear yn [[Parys]] waard it doe driuwend om 'e eigen oanspraken op 'e eilannen krêft by te setten. Dêrom waard it Feriene Keninkryk ôfkocht mei militêre konsesjes yn 'e [[Nije Hebriden]], sadat de Konvinsje fan Jarnac yn 'e foddekoer ferdwûn.

Op [[18&amp;nbsp;april]] [[1888]] rôp Frankryk it Keninkryk Huahine út ta in Frânsk in protektoraat. Datselde lot trof it [[Keninkryk Raiatea]] en it [[Keninkryk Bora Bora]]. De ferkapte [[anneksaasje]] late ta it útbrekken fan 'e saneamde [[Underwynske Oarloch]], wêrby't de bewenners fan 'e Underwynske Eilannen njoggen jier lang, oant [[1897]], in [[guerrilja-oarloch]] tsjin 'e Frânske besetting fierden. Hoewol't it meastepart fan 'e striid levere waard op 'e eilannen [[Ra‘iātea]] en [[Taha‘a]], waarden yn [[septimber]] [[1890]] de beide grutste delsettings op Huahine troch de Frânsen fan see ôf besketten mei de [[kanon (wapen)|kanonnen]] fan harren [[marineskip]]pen. Dêrby foelen [[dea]]den en [[ferwûne]]n. 
[[File:HuahineISS006-E-38879.PNG|left|thumb|250px|In [[satellyt]]foto fan 'e [[NASA]], dy't Huahine út it noarden wei sjen lit.]]

Neitiid kaam [[Marama Teurura‘i]], dy't fan [[1884]] ôf [[prins-regint]] oer Huahine wie foar syn [[mem]] [[Teha‘apapa&amp;nbsp;II]], doe foar syn [[suster]] [[Teuhe]] en úteinlings foar syn [[dochter]] [[Teha‘apapa&amp;nbsp;III]], mei de Frânsen de formele anneksaasje fan it Keninkryk Huahine oerien. Dy anneksaasje waard trochfierd op [[15&amp;nbsp;septimber]] [[1895]], wêrby't de lêste keninginne fan Huahine, Teha‘apapa&amp;nbsp;III, [[abdikaasje|ôfstân die fan har troan]]. 

Sa kaam Huahine by de saneamde ''Établissemants de l'Océanie'' (de &quot;Oseänyske Fêstigings&quot;) te hearren, sa't de Frânske koloanje yn 'e midden fan 'e Stille Oseaan doe hiet. Yn [[1903]] waard de namme fan 'e koloanje feroare yn ''Établissements françaises d'Océanie'' (&quot;Frânske Fêstigings yn Oseaanje&quot;), [[ôfkoarte]] ta EFO. Nei ôfrîn fan 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] waard it gebiet yn [[1946]] ûnder de [[grûnwet]] fan 'e [[Frânske Fjirde Republyk]] omfoarme fan in koloanje ta in [[oerseesk territoarium (Frankryk)|oerseesk territoarium]]. Dat betsjutte dat alle bewenners fan Huahine de Frânske [[nasjonaliteit]] krigen en steatsboargers fan Frankryk waarden mei alle rjochten dy't dêrmei mank giene, lykas it [[stimrjocht]] yn Frânske [[ferkiezings]]. De namme fan it gebietsdiel waard yn [[1957]] offisjeel feroare yn ''Polynésie française'' (&quot;[[Frânsk-Polyneezje]]&quot;).

==Ekonomy==
De [[ekonomy]] fan Huahine is foar it meastepart [[agrarysk]]. Dêrby giet it fral om [[autarky|selsfoarsjennende]] [[fiskerij]] en om 'e [[bou (lânbou)|bou]] fan [[fanylje]], [[kopra]], [[kokosnút|kokosnuten]] en [[meloen]]en foar de [[eksport]], en teffens fan [[griente]] en [[fruit]] foar eigen gebrûk. Fierders is ek it [[toerisme]] in faktor fan belang, hoewol't der op Huahine folle minder toeristen komme as op bekendere eilannen fan 'e [[Genoatskipseilannen]] lykas [[Tahity]], [[Bora Bora]] en [[Mo‘orea]]. Toeristen arrivearje op Huahine sawol op [[cruiseskip]]pen, as mei it [[fleantúch]], op in troch de regionale [[loftfeartmaatskippij]] [[Air Tahiti]] ûnderholden ferbining fan 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Fa‘a‘ā]] by [[Papeete]], op [[Tahity]], nei it [[Fleanfjild Huahine-Fare]], dat oan 'e noardkust fan Huahine Nui leit.
[[File:Coconut_tree_and_lagoon,_Huahine.jpg|right|thumb|180px|It [[strân]] en de [[lagune]] fan Huahine, omseame troch [[kokospalm]]en.]]

==Bestjoer==
[[Bestjoer]]lik heart Huahine ta [[Frânsk-Polyneezje]]. Dat is gjin selstannich lân, mar in [[autonomy|semy-autonoom]] [[oerseeske gebietsdielen fan Frankryk|oerseesk gebietsdiel]] fan [[Frankryk]] mei de dûbele [[politike]] status fan in [[oerseeske kollektiviteit]] (''collectivité d'outre mer'', COM) en in [[oerseesk lân binnen de Frânske Republyk]] (''pays d'outre mer au sein de la République'', POM). Binnen Frânsk-Polyneezje is Huahine part fan 'e bestjoerlike ûnderferdieling (''subdivision administrative'') fan 'e [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske Eilannen]]. Op lokaal nivo foarmet Huahine in [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] (''commune''), besteande út acht [[dielgemeente]]n, dy't gearfalle mei de acht [[doarp]]en op it eilân.

==Demografy==
Neffens gegevens fan 'e [[folkstelling]] fan [[2022]] hie Huahine doe in [[befolking]] fan 6.263&amp;nbsp;minsken. By de folkstelling fan [[2007]] lei dat sifer noch op 5.999&amp;nbsp;minsken. De [[befolkingstichtens]] bedroech yn [[2022]] 83,5 persoanen de [[km²]]. It [[haadplak]] fan it Huahine is [[Fare (Huahine)|Fare]], dêr't yn [[2022]] 1.600 minsken wennen. De oare sân [[doarp]]en op it eilân binne: [[Faie]], [[Fiti‘i]], [[Ha‘apu]], [[Maeva]], [[Maroe]], [[Parea (Huahine)|Parea]] en [[Tefareri‘i]].

Yn [[etnysk]] opsjoch bestiet frijwol de hiele befolking fan Huahine út [[Tahitianen]], dy't de lânseigen [[etnyske groep]] fan alle [[Genoatskipseilannen]] foarmje. Tahitianen binne [[Polyneezjers]], en harren [[taal]], it [[Tahitiaansk]], heart ta de [[Polynezyske talen|Polynezyske kloft]] fan 'e [[Austronezyske talen|Austronezyske taalfamylje]]. De iennichste [[offisjele taal]] yn [[Frânsk-Polyneezje]] is lykwols it [[Frânsk]].
[[File:DSC0070 Huahiné Island Farés beach (8105100147).jpg|left|thumb|250px|Oan it [[strân]] fan Huahine.]]

Wat [[religy]] oangiet, bestiet hast de hiele befolking fan Huahine út [[kristendom|kristenen]]. Foar it meastepart binne dat [[protestanten]] dy't leden binne fan 'e [[Protestantske Tsjerke fan de Maohi|Protestantske Tsjerke fan 'e Maohi]]. Dat is in [[tsjerkegenoatskip]] dat fuortkommen is út 'e [[kerstening]] fan 'e Genoatskipseilannen yn 'e iere [[njoggentjinde iuw]] troch [[kalvinisme|kalvinistyske]] [[sindeling]]en út it Feriene Keninkryk. Der is ek in [[roomsk-katolisisme|roomske]] minderheid op Huahine, dy't bestjoerlik ûnder it [[Aartsbisdom fan Papeete]] falt en ien [[tsjerkegebou]] op it eilân hat, de Église de la Sainte-Famille yn Fare.

==Klimaat==
Huahine hat in [[tropysk klimaat]] mei eins mar twa [[jiertiden]]: in [[reintiid]] fan [[novimber]] oant en mei [[april]], en in [[drûchte|drûge tiid]] fan [[juny]] oant en mei [[oktober]]. It eilân kriget jiers 1.755&amp;nbsp;[[mm]] [[delslach (waar)|delslach]]. De [[temperatuer]] is it hiele jier rûn frijwol itselde: [[dei|oerdeis]] [[hjittens|hjit]] en [[nacht]]s [[waarm]], en it hiele [[etmiel]] [[nearens|near]]. Yn [[maart]], de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 31&amp;nbsp;[[°C]], en yn [[july]], de [[kâld]]ste moanne, is dat 27&amp;nbsp;°C. 

==Floara en fauna==
Huahine is oerdutsen mei wielderige [[fegetaasje]] dy't benammen yn it binnenlân bestiet út [[tropysk reinwâld]]. Mear nei de kust ta groeie benammen [[kokospalm]]en (''Cocos nucifera''). De [[fauna]] fan it eilân is fral ryk op it mêd fan [[fisken]] en [[fûgels]], mei û.o. de [[Bora Bora-iisfûgel]] (''Todiramphus tutus'') en de [[Raiateajufferdo]] (''Ptilinopus chrysogaster''). Ferskate oare fûgelsoarten binne [[útstjerren (biology)|útstoarn]] nei de [[kolonisaasje]] fan it eilân troch de [[minske]], wêrûnder de [[Huahineprotter]] (''Aplonis diluvialis'') en de [[Huahineral]] (''Gallirallus strorrsolsoni''). Yn 'e [[ienentweintichste iuw]] binne ferskate bisten dy't fan Huahine ferdwûn wiene mar noch wol op oare eilannen of yn [[dieretunen]] foarkamen, op Huahine reyntrodusearre, wêrûnder de [[rôze Oseänyske libbenbernjende lânslak]] (''Partula rosea'') en de [[fariabele Oseänyske libbenbernjende lânslak]] (''Partula varia'') yn [[2019]] en de [[mangrovereager]] (''Butorides atricapilla'') yn [[2024]].

==Keppelings om utens==
*{{en}}[https://tahititourisme.com/en-us/island/huahine/ Webside fan 'e pleatslike VVV]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Huahine ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Huahine}}
}}

[[Kategory:Eilân yn Frânsk-Polyneezje]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Polyneezje]]</text>
      <sha1>q7zsq9eeisy15h0aa0extgrfl442f61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eucharisty</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191003</id>
    <revision>
      <id>1224316</id>
      <timestamp>2026-04-06T07:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Ofbyld:20190529 Spain and Portugal El Camino Pilgrimage 1063 (48002601588).jpg|thumb|260px|Eucharistyfiering.]] De '''eucharisty''' (ek wol it misoffer, de kommuny of it Altersakramint neamd) is in sintraal ûnderdiel fan 'e Hillige Misse en in sakramint yn 'e [[Roomsk-Katolike Tsjerke]], de [[Eastersk-otterdoksy|Eastersk-Otterdokse Tsjerken]] en de [[Anglikaanske Tsjerke]]. Yn dy tsjerken wurdt de eucharisty as de werklike tsjintwurdichheid fan Jezus Kristus yn 'e foarm...&quot;</comment>
      <origin>1224316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5003" sha1="avju9zpig3u4yw80kssvnd2ns2vmgc9" xml:space="preserve">[[Ofbyld:20190529 Spain and Portugal El Camino Pilgrimage 1063 (48002601588).jpg|thumb|260px|Eucharistyfiering.]]
De '''eucharisty''' (ek wol it misoffer, de kommuny of it Altersakramint neamd) is in sintraal ûnderdiel fan 'e Hillige Misse en in sakramint yn 'e [[Roomsk-Katolike Tsjerke]], de [[Eastersk-otterdoksy|Eastersk-Otterdokse Tsjerken]] en de [[Anglikaanske Tsjerke]]. Yn dy tsjerken wurdt de eucharisty as de werklike tsjintwurdichheid fan Jezus Kristus yn 'e foarm fan brea en wyn beskôge.  

== Etymology en Terminology ==
It wurd eucharisty komt fan it [[Gryksk]]ske εὐχαριστία (''eucharistia''), wat &quot;tanksizzen&quot; betsjut. Yn 'e iere tsjerke waard it ek wol it &quot;brekken fan it brea&quot; of it &quot;Miel fan 'e Heare&quot; neamd.

De eucharisty hat ferskate nammen dy't elk in eigen kant fan it sakramint beljochtsje. Sa wurdt de eucharisty ek it misoffer neamd, om't leauwigen tinke dat it offer fan Jezus fan 'e berch [[Golgota]] yn 'e tsjerke wer op 'e nij belibbe wurde kin. It wurdt ek wol de kommuny neamd, wat mienskip betsjut; it is it momint dat minsken harren bân mei God en meiïnoar sterker meitsje. It lytse stikje brea dat se dêrby ite, hjit de [[hosty]]. Dat wurd betsjut letterlik slachtoffer en ferwiist nei Jezus, dy't Syn libben joech foar de minsken.

== Teologyske djipgong ==
It grutste ferskil tusken de ferskate tsjerkegenoatskippen leit yn 'e wize wêrop't hja de oanwêzigens fan Kristus yn it brea en de wyn ynterpretearje.

=== Transsubstansjaasje (Roomsk-Katolyk) ===
Neffens it katolike dogma fan 'e [[transsubstansjaasje]] feroaret de substânsje fan it brea en de wyn folslein yn it Lichem en Bloed fan Kristus, wylst de  uterlike skaaimerken lykas smaak, geur en foarm itselde bliuwe.

=== Metousiosis (Eastersk-otterdoks) ===
De Eastersk-Otterdokse Tsjerken brûke de term [[metousiosis]]. Hja leauwe ek yn 'e werklike feroaring, mar sjogge dit foaral as in hillich mystearje dat net folslein mei it ferstân of troch filosofyske termen te ferklearjen is.

=== Konsubstansjaasje (Luthersk) ===
[[Marten Luther]] learde dat Kristus yn, mei en ûnder it brea en de wyn oanwêzich is, mar dat it brea en de wyn ek gewoan brea en wyn bliuwe.

=== Symbolisme ===
[[Huldrych Zwingli]] en letter in grut part fan 'e protestantske wrâld seagen it jûnsmiel foaral as in betinkingsmiel. It brea en de wyn binne symboalen dy't ferwize nei it lichem en bloed, mar feroarje net fan wêzen.

== Opbou fan 'e Eucharistyfiering ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Haadûnderdiel !! Underdiel !! Beskriuwing
|-
| Tarieding fan 'e jeften (offertorium)
| Tarieding fan it alter
| It alter wurdt klear makke
|-
| 
| Bringen fan brea en wyn
| Brea en wyn wurde nei it alter brocht as jeften fan 'e leauwigen.
|-
| 
| Offertoriumgebeden
| De pryster sprekt gebeden út dêr't de jeften oan God opdroegen wurde.
|-
| Eucharistysk gebed
| [[Prefaasje]]
| Tankgebed dêr't God priizge wurdt foar syn heilshanneljen.
|-
| 
| [[Sanctus]]
| De gemeente sjongt of seit: &quot;Hillich, hillich, hillich...&quot;
|-
| 
| [[Epiklese]]
| Oanropping fan 'e Hillige Geast oer brea en wyn.
|-
| 
| Ynstellingswurden ([[konsekraasje]])
| By de konsekraasje sprekt de pryster de ynstellingswurden fan Jezus (&quot;Dit is myn lichem...&quot; en &quot;Dit is de beker fan myn bloed...&quot;)  út oer it brea en de wyn. Op dat stuit wurde brea en wyn neffens de katolike lear it Lichaam en Bloed fan Kristus. Nei dizze wurden toant de pryster de [[hosty]] en dêrnei de [[tsjelk]] oan 'e leauwigen; dit wurdt de [[elevaasje]] neamd. Yn guon tsjeDe pryster seit de wurden fan Jezus: &quot;, en brea en wyn wurde it Lichaam en Bloed fan Kristus.
|-
| 
| [[Anamnese (gebed)|Anamnese]]
| Betinking fan it lijen, de dea en de ferrizenis fan Kristus.
|-
|-
| 
| Offergebed
| De tsjerke biedt it offer fan Kristus oan 'e Heit oan.
|-
| 
| [[Doksology]]
| Slotlofprizing: &quot;Troch Him, mei Him en yn Him...&quot;
|-
| Kommunyritus
| [[Us Heit (gebed)|Us Heit]]
| It gebed dat Jezus syn learlingen leard hat.
|-
| 
| Fredewinsk
| De leauwigen winskje inoar de frede fan Kristus ta.
|-
| 
| Brekken fan it brea ([[Agnus Dei]])
| It brea wurdt brutsen; &quot;Laam Gods&quot; wurdt sein of songen.
|-
| 
| Kommuny
| De leauwigen ûntfange dit sakramint.
|}
* Foar de jildigens fan it sakramint moat it brea fan weet makke wêze. Yn 2017 hat it [[Paus|Fatikaan]] nochris befêstige dat folslein glutenfrij brea net jildich is foar de eucharisty, al binne hosty's mei in tige leech glutengehalte tastien foar minsken mei in yntolerânsje foar gluten.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://rkdocumenten.nl/toondocument/4541-over-bepaalde-onderdelen-van-de-h-eucharistie-nl/?systeemnum=4541-25 RK Documenten: ''Over bepaalde onderdelen van de H. Eucharistie'' - Haadstik 2, art. 3 Eucharistische liturgie.]
* [https://press.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20030317_ordinamento-messale_en.html Side Fatikaan: General instruction of the Roman missal.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Eucharist}}
}}
[[Kategory:Roomsk-Katolike Tsjerke]]</text>
      <sha1>avju9zpig3u4yw80kssvnd2ns2vmgc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nasjonaal Park Mountain Zebra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191004</id>
    <revision>
      <id>1224317</id>
      <timestamp>2026-04-06T08:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Universele ynfoboks natoergebiet | namme                 = Nasjonaal Park Mountain Zebra | ôfbylding             = Cape Mountain Zebra.jpg | ôfbyldingsbreedte     = | ôfbyldingstekst       = In Kaapske berchsebra yn it park. | lân                   = [[Ofbyld:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Súd-Afrika]] | bestj. ienh. 1        = provinsje | namme bestj. ienh. 1  = [[East-Kaap]] | bestj. ienh. 2        = | namme bestj. ienh. 2  = | bestj. ienh. 3        = | namme be...&quot;</comment>
      <origin>1224317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4011" sha1="bprpx714zp57d9h74hqspauess7cdgg" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks natoergebiet
| namme                 = Nasjonaal Park Mountain Zebra
| ôfbylding             = Cape Mountain Zebra.jpg
| ôfbyldingsbreedte     =
| ôfbyldingstekst       = In Kaapske berchsebra yn it park.
| lân                   = [[Ofbyld:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Súd-Afrika]]
| bestj. ienh. 1        = provinsje
| namme bestj. ienh. 1  = [[East-Kaap]]
| bestj. ienh. 2        =
| namme bestj. ienh. 2  =
| bestj. ienh. 3        =
| namme bestj. ienh. 3  =
| plak                  = by [[Cradock]]
| koördinaten           = {{Koördinaten yn tekst|32_15_S_25_27_E_type:landmark_region:SA|32°15' S 25°27' E}}
| status                =
| oerflak               = 284 km²
| stifting              = 2 july 1937
| behear                = SANParks
| webside               = [https://www.sanparks.org/parks/mountain-zebra sanparks.org]
| mapname               = Súd-Afrika-reliëf
| mapwidth              =
| lat_deg               = 32
| lat_min               = 15
| lat_sec               = 0
| lat_dir               = S
| lon_deg               = 25
| lon_min               = 27
| lon_sec               = 0
| lon_dir               = E
| tekst by posysjekaart =
}}
It '''Nasjonaal Park Mountain Zebra''' ([[Ingelsk]]: ''Mountain Zebra National Park'') is in [[natuerreservaat]] yn [[Súd-Afrika]], yn 'e provinsje [[East-Kaap]]. It park waard yn it foarste plak oprjochte om de útstjerrende [[Kaapske berchsebra]] te rêden. It leit yn it hert fan 'e [[Karoo]] en biedt in ferskaat oan lânskippen, fan iepen flakten oant rûge berchtoppen.

== Skiednis ==
Yn 'e jierren 1930 wie de Kaapske berchsebra (''Equus zebra zebra'') tichteby útstjerren; der wiene noch gjin hûndert bisten oer. Om de soarte te behâlden, waard in diel fan it hjoeddeiske park yn 1937 stifte op in boerepleats tichtby [[Cradock]] foar 9 bisten. Yn it begjin groeide de populaasje mar stadichoan, mar troch de útwreiding fan it park en it ferbetterjen fan it behear is de populaasje no folle grutter. It park is troch de jierren hinne útgroeid fan in lytse 17 km² nei de hjoeddeistige 266 oant 284 km².

== Geografy en Klimaat ==
It park leit yn 'e Bankberch-rige, dy't diel útmakket fan de Grutte Karoo. It lânskip wurdt karakterisearre troch djippe dellingen en hege berchtoppen dy't oant 1.900 meter heech binne. It klimaat hat utersten. De simmers binne hyt mei út en troch swiere tongerbuien, wylst it winterdeis tige kâld wurde kin.

== Natuer ==
De [[Planten|plantewrâld]] fan it park bestiet út in mjuks fan strewellen, gerslân en ferskate soarten akasia's yn 'e dellingen.
[[Ofbyld:Lioness (Panthera leo) with a full belly ... (46431002144).jpg|thumb|left|Ien fan 'e liuwen yn it park.]]
Njonken de Kaapske berchsebra binne der in soad oare [[sûchdier]]en te finen. Sûnt 2007 binne der wer [[jachtloaihoars]]en (''Acinonyx jubatus'') yn it gebiet útset, en yn 2013 waarden der foar it earst yn mear as hûndert jier wer [[Liuw|liuwen]] yn 'e krite yntrodusearre. Oare grutte bisten binne de [[buffel]] (''Syncerus caffer''), de [[swarte noashoarn]] (''Diceros bicornis''), de [[elandantilope]] (''Taurotragus oryx'') en de [[gimsbok]] (''Oryx gazella'').

It park telt mear as 200 ferskillende fûgelsoarten, wêrûnder de [[lammegier]] (''Gypaetus barbatus'') en de [[siktarisfûgel]] (''Sagittarius serpentarius'').

== Toerisme ==
It park is populêr by toeristen dy't in rêstiger alternatyf foar de grutte parken lykas it [[Nasjonaal Park Kruger]] sykje. Der binne ferhurde en ûnferhurde wegen foar safary's mei de eigen auto. Dêrneist binne der ferskate kuierrûtes, wêrûnder de ''Mountain Zebra Hiking Trail'' fan trije dagen. Besikers kinne oernachtsje yn it haadkamp (Doornhoek) of yn mear isolearre akkomodaasjes.

{{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}}
{{Commonscat|Mountain Zebra National Park}}
}}
{{DEFAULTSORT:Moutain Zebra, Nasjonaal Park}}
[[Kategory:East-Kaap]]
[[Kategory:Nasjonaal park yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1937]]</text>
      <sha1>bprpx714zp57d9h74hqspauess7cdgg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1224318</id>
      <parentid>1224317</parentid>
      <timestamp>2026-04-06T08:04:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1224318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4021" sha1="tgpsfgpq8zkjbxteq74o18mkx6yble8" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks natoergebiet
| namme                 = Nasjonaal Park Mountain Zebra
| ôfbylding             = Cape Mountain Zebra.jpg
| ôfbyldingsbreedte     =
| ôfbyldingstekst       = In Kaapske berchsebra yn it park.
| lân                   = [[Ofbyld:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Súd-Afrika]]
| bestj. ienh. 1        = provinsje
| namme bestj. ienh. 1  = [[East-Kaap]]
| bestj. ienh. 2        =
| namme bestj. ienh. 2  =
| bestj. ienh. 3        =
| namme bestj. ienh. 3  =
| plak                  = by [[Cradock]]
| koördinaten           = {{Koördinaten yn tekst|32_15_S_25_27_E_type:landmark_region:SA|32°15' S 25°27' E}}
| status                =
| oerflak               = 284 km²
| stifting              = 2 july 1937
| behear                = SANParks
| webside               = [https://www.sanparks.org/parks/mountain-zebra sanparks.org]
| mapname               = Súd-Afrika-reliëf
| mapwidth              =
| lat_deg               = 32
| lat_min               = 15
| lat_sec               = 0
| lat_dir               = S
| lon_deg               = 25
| lon_min               = 27
| lon_sec               = 0
| lon_dir               = E
| tekst by posysjekaart =
}}
It '''Nasjonaal Park Mountain Zebra''' of it '''Nasjonaal Park Berchsebra''' ([[Ingelsk]]: ''Mountain Zebra National Park'') is in [[natuerreservaat]] yn [[Súd-Afrika]], yn 'e provinsje [[East-Kaap]]. It park waard yn it foarste plak oprjochte om de útstjerrende [[Kaapske berchsebra]] te rêden. It leit yn it hert fan 'e [[Karoo]] en biedt in ferskaat oan lânskippen, fan iepen flakten oant rûge berchtoppen.

== Skiednis ==
Yn 'e jierren 1930 wie de Kaapske berchsebra (''Equus zebra zebra'') tichteby útstjerren; der wiene noch gjin hûndert bisten oer. Om de soarte te behâlden, waard in diel fan it hjoeddeiske park yn 1937 stifte op in boerepleats tichtby [[Cradock]] foar 9 bisten. Yn it begjin groeide de populaasje mar stadichoan, mar troch de útwreiding fan it park en it ferbetterjen fan it behear is de populaasje no folle grutter. It park is troch de jierren hinne útgroeid fan in lytse 17 km² nei de hjoeddeistige 266 oant 284 km².

== Geografy en Klimaat ==
It park leit yn 'e Bankberch-rige, dy't diel útmakket fan de Grutte Karoo. It lânskip wurdt karakterisearre troch djippe dellingen en hege berchtoppen dy't oant 1.900 meter heech binne. It klimaat hat utersten. De simmers binne hyt mei út en troch swiere tongerbuien, wylst it winterdeis tige kâld wurde kin.

== Natuer ==
De [[Planten|plantewrâld]] fan it park bestiet út in mjuks fan strewellen, gerslân en ferskate soarten akasia's yn 'e dellingen.
[[Ofbyld:Lioness (Panthera leo) after lunch ... (32212506717).jpg|thumb|left|Liuwen yn it park.]]
Njonken de Kaapske berchsebra binne der in soad oare [[sûchdier]]en te finen. Sûnt 2007 binne der wer [[jachtloaihoars]]en (''Acinonyx jubatus'') yn it gebiet útset, en yn 2013 waarden der foar it earst yn mear as hûndert jier wer [[Liuw|liuwen]] yn 'e krite yntrodusearre. Oare grutte bisten binne de [[buffel]] (''Syncerus caffer''), de [[swarte noashoarn]] (''Diceros bicornis''), de [[elandantilope]] (''Taurotragus oryx'') en de [[gimsbok]] (''Oryx gazella'').

It park telt mear as 200 ferskillende fûgelsoarten, wêrûnder de [[lammegier]] (''Gypaetus barbatus'') en de [[siktarisfûgel]] (''Sagittarius serpentarius'').

== Toerisme ==
It park is populêr by toeristen dy't in rêstiger alternatyf foar de grutte parken lykas it [[Nasjonaal Park Kruger]] sykje. Der binne ferhurde en ûnferhurde wegen foar safary's mei de eigen auto. Dêrneist binne der ferskate kuierrûtes, wêrûnder de ''Mountain Zebra Hiking Trail''. Besikers kinne oernachtsje yn it haadkamp (Doornhoek) of yn mear isolearre akkomodaasjes.

{{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}}
{{Commonscat|Mountain Zebra National Park}}
----
}}
{{DEFAULTSORT:Moutain Zebra, Nasjonaal Park}}
[[Kategory:East-Kaap]]
[[Kategory:Nasjonaal park yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1937]]</text>
      <sha1>tgpsfgpq8zkjbxteq74o18mkx6yble8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cradock</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191005</id>
    <revision>
      <id>1224319</id>
      <timestamp>2026-04-06T10:15:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks plak yn Súd-Afrika | namme          = Cradock | ôfbylding      = 9 2 024 0012-DRC-1-Cradock-s (cropped).jpg | ôfbyldingstekst = De Nederdútsk-Grifformearde tsjerke (Moederkerk) fan Cradock. | flagge         = | wapen          = | provinsje      = [[East-Kaap]] | distrikt       = [[Chris Hani]] | gemeente       = [[Inxuba Yethemba]] | boargemaster   = | ynwennertal    = 41.350 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://www.statssa.gov.za/publications/Report-03-01-71/R...&quot;</comment>
      <origin>1224319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3506" sha1="i3go5al6q8yclhv5r9faxqvzo6xtldr" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak yn Súd-Afrika
| namme          = Cradock
| ôfbylding      = 9 2 024 0012-DRC-1-Cradock-s (cropped).jpg
| ôfbyldingstekst = De Nederdútsk-Grifformearde tsjerke (Moederkerk) fan Cradock.
| flagge         =
| wapen          =
| provinsje      = [[East-Kaap]]
| distrikt       = [[Chris Hani]]
| gemeente       = [[Inxuba Yethemba]]
| boargemaster   =
| ynwennertal    = 41.350 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://www.statssa.gov.za/publications/Report-03-01-71/Report-03-01-712022.pdf_Census_2022_Statistical_Release.pdf Befolkingstelling 2022 East Kaap.]&lt;/ref&gt;
| oerflak        = 124,40 km²
| befolkingstichtens  =  332 ynw./km²
| hichte         = 875 m
| postkoade      = 5880
| stifting       = 1814 
| netnûmer       = +27 48
| webside        = [https://www.cradock-info.co.za/town www.cradock-info.co.za]
| mapname        = Súd-Afrika
| lat_deg        = 32
| lat_min        = 10
| lat_dir        = S
| lon_deg        = 25
| lon_min        = 37
| lon_dir        = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje yn Súd-Afrika
}}
'''Cradock''' is in plak yn 'e [[Súd-Afrika]]anske provinsje [[East-Kaap]] fan [[Súd-Afrika]]. It is de haadstêd fan 'e lokale gemeente [[Inxuba Yethemba]]. Cradock leit yn 'e delling fan 'e [[Grutte Fiskrivier]] en is in wichtich agrarysk sintrum yn it hert fan 'e [[Karoo]]. De haadnamme fan it plak is noch jimmeroan Cradock, mar sûnt 2024 is de namme fan it plak fêstlein yn Kaladokhwe. De namme Nxuba komt ek foar, mar dy ferwiist nei de Grutte Fiskrivier. &lt;ref&gt;[https://sahistory.org.za/place/nxba-cradock South African History, oproppen 6 april 2026.]&lt;/ref&gt;

== Skiednis ==
It plak waard yn 1814 stifte as in militêre post oan 'e grins fan 'e Kaapkoloanje en ferneamd nei Sir John Cradock, dy't fan 1811 oant 1814 gûverneur fan 'e Kaapkoloanje wie.

[[Ofbyld:Funeral of the Cradock Four.jpg|thumb|left|Begraffenis fan 'e Fjouwer fan Cradock.]]
Cradock spile in wichtige rol yn 'e striid tsjin 'e [[Apartheid]]. De stêd waard ynternasjonaal bekend troch de saneamde &quot;Fjouwer fan Cradock&quot; (''Cradock Four''), fjouwer anty-apartheidsaktivisten dy't yn 1985 troch de feilichheidstsjinsten fan 'e oerheid fermoarde waarden. Der is no in monumint yn 'e stêd om har te betinken.

== Ekonomy en Toerisme ==
Foar de ekomony is de lânbou fan grut belang. De krite stiet bekend om de produksje fan wol en mohair. Ek is der feehâlderij en fruittylt.

Foar toeristen is Cradock de tagongspoarte nei it [[Nasjonaal Park Mountain Zebra]], dat mar in pear kilometer bûten de stêd leit. Wichtige histoaryske gebouwen binne:

* De Moederkerk: de opfallende, neffens it ûntwerp fan [[St Martin-in-the-Fields]] yn [[Londen]] boude, Nederdútsk-Grifformearde tsjerke, 
* De Tuishuise yn 'e Market Street, in rige restaurearre Fiktoariaanske hûskes.

=== Museum ===
It Olive Schreiner House is in oan 'e ferneamde Súd-Afrikaanske skriuwster en feministe [[Olive Schreiner]] wijd museum. Hja hat foar in skoft yn Cradock wenne. 

== Befolking ==
De stêd hat in ferskaat oan kultueren en de befolking is ferspraat oer de stêd sels en de oangrinzgjende [[Township (Súd-Afrika)|township]]s lykas Lingelihle. De meast sprutsen talen yn 'e stêd binne [[Xhosa]] en [[Afrikaansk]], folge troch it [[Ingelsk]].

{{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}}
----
{{Commonscat|Cradock, Eastern Cape}}
}}
{{Koördinaten|32_10_S_25_37_E_type:city_region:ZA|32° 10' S 25° 37' E}}
[[Kategory:Plak yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Plak yn East-Kaap]]
[[Kategory:Plak stifte yn 1814]]</text>
      <sha1>i3go5al6q8yclhv5r9faxqvzo6xtldr</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>