Wikipedy fywiki https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Media Wiki Oerlis Meidogger Meidogger oerlis Wikipedy Wikipedy oerlis Ofbyld Ofbyld oerlis MediaWiki MediaWiki oerlis Berjocht Berjocht oerlis Hulp Hulp oerlis Kategory Kategory oerlis Tema Tema oerlis TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Wikipedy:Oerlisside 4 176 1229905 1229857 2026-05-13T14:34:43Z Mysha 254 /* Kaarte? */ Bwarre 1229905 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ <!-- Don't place ynterwiki directly on this page; it interferes with the discussion. Interwiki can be found in [[Berjocht:Oerlisside]]. --> {{Oerlisside}} == Koördinaten == {{Ping|Drewes}} Dy koordinaten hie ik noch efkens litten, om't ús Geohack net wol. {{Ping|Kneppelfreed}} Mar tank foar it kaartsje. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 12 des 2025, 11.00 (CET) {{Ping|Drewes|Kneppelfreed|Mysha|Ieneach fan 'e Esk}} Is de reden bekend werom't Geohack net wurket?--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 des 2025, 19.48 (CET) :@[[Meidogger:Mysha|Mysha]], graach dien, hjer. De koördinaten kinne jo ek oernimmen fan de Nederlânske side. @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], ik begryp net wêrom't Geohack no net wurket. Ik seach it no ek krekt. It wurke foarhinne al. Ik sjoch sa gau it probleem net. Is der immen dy't it wit? [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 12 des 2025, 20.38 (CET) :{{Ping|Mysha|RomkeHoekstra|Kneppelfreed|Drewes}} Nee, ikke net. Mar ik dy koördinaten en sa, dat giet my al gau boppe de pet. Is it oeral sa of allinnich op dizze side? As it oeral itselde is, hawwe se by Geohack miskien in ''bug'' en losse se it sels op. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 12 des 2025, 20.42 (CET) ::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], it skynt by ús op alle plakken, want ik haw dêr by in stikmannich plakken even neisjoen. By nl wurket er dêrfoaroer wol. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 12 des 2025, 20.47 (CET) :::{{Ping|Kneppelfreed|RomkeHoekstra}} As it op nl: wol wurket, dan is der faaks by Geohack wat feroare wêrtroch it koördinateberjocht by ús (dat oars is as it koördinateberjocht op nl:, seach ik) net mear goed wurket. Mar hoe't je dat reparearje kinne sûnder dat je alle siden by del moatte dêr't it berjocht op brûkt wurdt, dat soe ik net witte. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 12 des 2025, 20.55 (CET) :::: {{Ping|Kneppelfreed|RomkeHoekstra}} @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] (Ik wit net krekt wêr't der stiet wat it ferskil is tusken "Ping" en "@".) Is it allinnich by ús in probleem? Of hawwe oare W: dat probleem en hawwe dy it oplost? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :::::{{Ping|Mysha}} Neffens my is der gjin ferskil en kinne jo beide brûke, mar earlik sein bin ik dêr net wis fan. Ik ha by de Fryske wiki leard om te pingen.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 15 des 2025, 18.45 (CET) :{{Ping|Drewes|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk}} Om't it probleem noch jimmeroan net oplost is, ha ik oan ChatGPT frege wat it probleem wêze kin. Neffens ChatGPT hat de Frysktalige wikipedy gjin eigen konfiguraasje ynsteld om koördinaten fuort troch te stjoeren nei in kaarttsjinst. It hat te krijen mei in ûntbrekkende of oare ynstelling en net mei in bug. Soks soe oankaarte wurde kinne op Phabricator (it bug-/taaksysteem van Wikimedia). Dat kin sa en ik tink dat ien fan 'e behearders dat it bêste dwaan kinne: *stap 1 gean nei: https://phabricator.wikimedia.org *stap 2 Log yn (Wikimedia-account) *stap 3 Klik op Create Task *stap 4 Plak de ûndersteande tekst *stap 5 Foegje de tags ta (dat helpt by de sichtberens) Tags: MediaWiki Wikis Maps GeoHack Kartographer fywiki '''De folgjende tekst tekst kin yn it berjocht plakt wurde.''' Title: fywiki: Coordinates link to GeoHack instead of opening a primary map service Description: On the Frisian Wikipedia (fywiki), clicking on coordinates in articles always redirects to GeoHack (toolforge.org), instead of opening a primary map service (e.g. OpenStreetMap) directly. This differs from other Wikipedias such as nlwiki, where coordinates open a map directly and GeoHack is only used as a secondary tool. Example: Article: Abdij fan Cluny (fywiki) Coordinates link to: https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=fy&params=46_40_0_N_4_42_0_E_scale:12500_type:landmark_region:FR It appears that fywiki does not have a “primary map service” configured for coordinate links, causing the default GeoHack redirect to be used. Expected behavior: Clicking on coordinates on fywiki should open a primary map service directly (e.g. OpenStreetMap), similar to nlwiki and other Wikipedias. Possible solution / investigation: Check whether fywiki has a primary map service configured for coordinates (MediaWiki / Kartographer / Wiki configuration). If missing, align fywiki’s behavior with other Wikipedias by setting a default map service. Ik hoopje dat hjir wat mei dien wurde kin.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 18 des 2025, 20.37 (CET) :: Romke, de lêste berjochten oer AI, is dat y alle gefallen, in tredde fan de antwurden ferkeard is. Om't by [[Abdij fan Cluny]] de koordinaten net funksjonearje, moat ik oannimme dat it antwurd wat jo hân hawwe yn dy tredde sit. :: De skoalle giet ticht foar it jier; dat ik winskje eltsenien noflike dagen, en yn [[2026]] hoopje ik werom te kommen om te sjen dat it oplost is. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 19 des 2025, 14.00 (CET) :{{Ping|RomkeHoekstra|Drewes|Kneppelfreed}} Ik haw hjir ris even nei sjoen, mar se wolle by Phabricator myn meidoggersnamme net akseptearje om't der in apostrof yn sit. No kin ik foar dizze webside fansels in oare meidoggersnamme betinke, mar ik haw oer dit ûnderwerp sa'n bytsje doel, dat as ik fragen krij, ik dy net beäntwurdzje kinne soe. Ik brûk dy koördinaten noait en ik begryp earlik sein mar heal wat it probleem is. De keppeling wurket blykber net mear goed, dat is alles wat ik oant no ta begrepen haw. {{Ping|Kneppelfreed}}, jo hawwe hjir okkerjiers de hiele programmatuer fan 'e posysjekaarten ynsteld, dat dit seit jo nei alle gedachten mear as my; is dit ek wat dat jo oppakke kinne? As jo net wolle, sil ik it wol dwaan, mar dan taast ik folslein yn it tsjuster. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 19 des 2025, 12.31 (CET) ::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], ik haw it dêre op it aljemint brocht, dus sil sjen wat dêr fierder út komt. Mar earlik sein giet soks mei ek boppe de pet. Ja, ik haw okkerjiers de posysjekaarten oan 'e praat krigen, mar dat wie mear in kwestje om de juste berjochten yn de wikipedy oan te meitsjen, en dat wiene der noch al wat, om dy posysjekaarten oan it wurk te krijen. Dit is in kwestje foar yn 'e Wikimedia dêr't ik fierders alhiel gjin ferstân fan haw. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 19 des 2025, 20.15 (CET) :::{{Ping|Kneppelfreed}} O. Ik tocht dat dit oanferwante dingen wiene. Safolle wit ik der dus fan. No, yn elts gefal tankjewol dat jo it oppakt hawwe. We sille sjen wat it opsmyt. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 19 des 2025, 20.48 (CET) ::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed}} Tige tank foar jim krewearjen. Eefkes ôfwachtsje wat der no bart. It soe moai wêze as wy dit wer oan 'e praat krije. Eefkes in fraach: binne der ek kontakten mei wikipedia dat wy harren freegje kinne oer saken dêr't by ús de kennis tekoart komt? Wy binne hjir no ienris in hiel kwetsber klubke.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 19 des 2025, 22.12 (CET) :::::{{Ping|RomkeHoekstra}} In goeie fraach. Dêr moast ik al even djip oer neitinke. Der hat in stikmannich jierren lyn ris wat west mei de haadside, dy't net mear goed werjûn waard. Doe bin ik by Meta-Wiki te rie gien, en dy hawwe doe holpen. Doe moast ik tydlik de befeiliging fan 'e haadside útsette, wit ik noch wol, sadat sy dêrmei oan it pielen koene. Ik leau dat ik dêrfoar dizze link brûkt haw: https://meta.wikimedia.org/wiki/Ask_a_question/Recent_questions , want dy haw ik teminsten opslein. Mar as jo bliuwende kontakten of in spesjale kontaktpersoan foar ús Wikipedy bedoele, nee, dy hawwe wy net. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 19 des 2025, 23.15 (CET) ::::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik praat fanút in stik ûnkunde en bin gjin behearder en wit ek net hokker tools jimme ta jim beskikking ha, mar is it dan net handich om earne in dielplak te hawwen dêr't jimme dizze kennis meiïnoar diele kinne? It soe spitich wêze dat de boel hjir op 'e kont leit as ien foar in skoft neat dwaan kin of omfalt of gewoan gjin nocht mear oan it wurk hat en elkenien mar omgriemt om't dêrmei de kennis ferdwûn is.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 20 des 2025, 09.17 (CET) :::::::{{Ping|RomkeHoekstra}} No, safolle ''tools'' mear as jo hawwe wy net. Wat wy dogge, ferskilt eins net safolle fan wat josels ek al dogge, allinnich kinne wy as behearder siden wiskje, skoattelje en ûntskoattelje en meidoggers útslute. Mear is it eins net. Wat jo sizze oer it dielen fan kennis, dêr hawwe jo wol in punt. Mar ik soe sa ien, twa, trije net witte wêr't wy sokke dingen krekt opskriuwe kinne dêr't behearders fan letter it weromfine kinne as se der ferlet fan hawwe. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 01.29 (CET) Dit wie it antwurd dat ik fan wikimedia weromkrigen ha: Hi @Kneppelfreed, thanks for taking the time to report this and welcome to Phabricator! "koördinaten" in the Infobox in https://fy.wikipedia.org/wiki/Abdij_fan_Cluny links to dead http://toolserver.org/~geohack/geohack.php?language=fy&params=46_40_0_N_4_42_0_E_scale:12500_type:landmark_region:FR&pagename=Abdij_fan_Cluny&src=Abdij_fan_Cluny. Toolserver.org was switched off in 2014. https://fy.wikipedia.org/wiki/Berjocht:Koördinaten_yn_tekst needs updating (several outdated links), and https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Berjocht:Koördinaten&action=edit (after an unneeded redirect) uses https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Berjocht:MapsServer&action=edit which also needs several links to get updated. User scripts, gadgets, templates, modules, custom CSS are local on-wiki content. Local content is managed independently on each wiki, by each wiki community themselves. Phabricator is mostly used for MediaWiki, MediaWiki extensions, or server configuration, or by developers and teams to organize what they plan to work on. If you are looking for help with the local code on a wiki, please see https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech instead. This needs fixing on the local wiki by editing its local content. Thus I am closing this task here - thanks for your understanding! {{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} :Moai, no dan witte wy dat wy dêr net wêze moatte en it sels oplosse moatte. Ik ha fan 'e moarn in hiel skoft mei ChatGPT oan 'e gong west en nei lapen tekst en hinne en wer geskriuw binne wy der tink út (it lestige is dat ChatGPT nochal ris ferkearde folchoarders oanhâldt en somtiden wurden brûkt dy't ik net kin/koe). Mar om koart te kriemen leit neffens ChatGPT de oarsaak fan it probleem by it berjocht, dat streekrjocht nei GeoHack ferwiist. No moat der foar de oplossing earst in systeem- of ynterfaceberjocht oanmakke wurde (dêr ha ik gjin rjochten foar, dus dat sil troch ien fan jimme dien wurde moatte. Sa'n ynterfaceberjocht wurdt as folget oanmakke (mei format MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label): * stap 1: gean nei: https://fy.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label * stap 2: klik op bewurkje boppe oan 'e side. * stap 3: plak dêr de platte tekst: Toant de koördinaten fan dit plak as klikbere kaartlink mei Kartographer. * stap 4: opslaan. It berjocht is no beskikber foar alle berjochten of funksjes dy't it Koordinaten-yn-tekst-label brûke. As dat dien is sjoch ik as it berjocht:koördinaten yn tekst oanpast wurde moat (dêr ha'k leau ik wol rjochten foar).--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 des 2025, 12.52 (CET) :{{Ping|RomkeHoekstra}} "No witte wy [... dat wy] it sels oplosse moatte", skriuwe jo. Uh, dat is net wat der yn 'e reäksje fan Phabricator stiet. Sy sizze: as jimme help nedich binne om dit probleem op te lossen, dan moatte jim net by ús wêze, mar by https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech. :As jo miene dat jo it sels oplosse kinne, is my dat bêst, mar ik fyn dat jo tefolle fertrouwe op ChatGPT. Sels haw ik earlik sein nul fertrouwen yn sa'n a.i.-programma. "Hallusinearje" is net foar neat ta it wurd fan it jier keazen. As ik nei https://fy.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label gean en dêr jo tekst opslaan wol, krij ik de folgjende tekst yn byld: "''Warskôging: Jo bewurkje in side dy't brûkt wurdt yn de tagongstekst foar it wikiprogramma. Feroarings op dizze side feroarje it oansjen fan de tagong foar oare meidoggers.''" Sels haw ik gjin idee wat der barre kin as ik hjirmei ompiel. As de hiele Wikipedy it straks net mear docht, binne wy fierder fan hûs, fansels. Hoe wis binne jo fan jo saak? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 15.05 (CET) ::Ik ha út it andert begrepen dat dit op de lokale wiki korrizjearre wurde moat troch de lokale ynhâld oan te passen en dat wy dus sels oan 'e slach moatte. Mar dan begryp ik dat dus ferkeard.<br> ::Ik wit dat ChatGPT fouten makket en it dus net sa dat ik blyn op dingen yngean (foar de aardichheid moasten jo de hiele diskusje mei ChatGPT ris trochlêze), mar it is ek grutte ûnsin dat ChatGPT neat kin. Wat skriuwt ChatGPT as ik dy warskôging fan jo foarlis: Deze waarschuwing verschijnt altijd bij interfaceberichten. Het is bedoeld om te zeggen: “Denk even na voordat je opslaat.” In jullie geval is de wijziging: één korte zin, zonder code, zonder sjablonen. Dat is zo veilig als het maar kan. Deze waarschuwing is geen signaal dat je “op gevaarlijk terrein” zit — het is MediaWiki dat netjes zegt: “dit is belangrijk”.<br> ::Wat ChatGPT skriuwt as ik de benaudens foar AI-hallusinaasje ferwurdzje: "ik begryp de soarch oer AI-hallusinaasje hiel goed. Yn dit gefal giet it lykwols net om nije logika, mar om it ferienfâldigjen fan in interfaceberjocht nei platte tekst, wat neffens MediaWiki-praktyk is. De wiziging is lyts, direkt werom te draaien en feroaret gjin artikelynhâld.<br> ::Mar goed, jo binne behearder, ik net. As jo nul fertrouwen ha yn ChatGPT, dan soe ik dit mar gewurde litte. Ik wol nimmen wat oplizze. Ik besykje allinnich mei te tinken om't it in probleem is dat wol om in oplossing freget.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 des 2025, 16.08 (CET) :::{{Ping|RomkeHoekstra|Drewes|Kneppelfreed}} No ja, Romke, ik sil jo fertelle hoe't ik ta myn miening oer A.I. kommen bin. Google jout op 't heden boppe oan 'e side ek in A.I.-berjocht as jo wat freegje. Ik woe fan 'e wike witte wêr't de namme ''Ptilinopus huttoni'' wei kaam, de wittenskiplike namme fan 'e Rapajufferdo. ''Huttoni'' is dúdlik ôflaat fan 'e Ingelske efternamme Hutton, mar wa wie dy man (want by in frou komt der net ''-i'', mar ''-ae'' efter). Dus ik freegje dat oan Google. Dat A.I.-berjocht seit fan: o, dat is William Hutton, in bekende Nijseelânske samler fan spesimina, mei jierren fan berte en ferstjerren derby. No naam ik al neat oan fan A.I. sûnder dat ik it earnewêr oars befêstigje koe, dat ik sykje nei in William Hutton mei de opjûne jiertallen. Nearne wat te finen. Ik trochsykje en nei in hiel soad gedoch fûn ik út dat de do ferneamd wie nei de Britsk-Nijseelânske biolooch Frederick Wollaston Hutton. Der hat, ynsafier't ik útsykje kin, nea in William Hutton mei dat berop en dy jiertallen bestien. Dêr bin ik earlik sein wol wat fan skrokken. Dat sadwaande. (En dat gong ek net om nije logika, mar om âlde kennis.) :::Wat it probleem mei de koördinaten oangiet, ik leau dat ik wat yrritaasje by jo opmerk oer myn opstelling (altyd moeilik te sizzen op basis fan skreaune tekst). Ik hoopje dat jo wol foar it ferstân hawwe dat ik jo ynset yn dizze saak tige wurdearje, mar ik hoopje ek dat jo der begrip foar opbringe kinne dat ik huverich bin om om te prutsjen mei programmatuer dêr't ik hielendal gjin ferstân fan haw. Dat ien regel platte tekst it ferskil net meitsje sil, dat wol ik wol oannimme, mar dat makket it ferskil ek net om it probleem mei de koördinaten op te lossen. Jo binne fan doel (of ik moat jo ferkeard begripe) om dêrnei oan 'e programmatuer te sleuteljen. As jo dêr ferstân fan hawwe, bêst genôch. As jo dat poer en allinnich dogge op basis fan 'e oanwizings fan ChatGPT, dan fiel ik my dêr earlik sein net sa noflik by. Ik soe earlik sein wat dit oangiet wol wat ynbring fan 'e oare behearders hawwe wolle. Wat fine {{Ping|Drewes}} en {{Ping|Kneppelfreed}} hjirfan? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 16.40 (CET) ::::{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk|Drewes|Kneppelfreed}} No wurket it [Berjocht:Koördinaten yn tekst] sawiesa net. It is de trouwens de fraach of der überhaupt sleutele wurde moat nei it opslaan fan in interfaceberjocht (interface = tagongstekst). Mar dat leart ús it úttesten. Wat ik yn it Berjocht:Koördinaten yn tekst dêrnei ferfange soe, kin ek wersteld wurde, dat liket my net folle oars as mei oare berjochten. ::::{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk}} Wat it gebrûk fan A.I. oanbelanget: A.I. hellet syn ynformaasje fan ynternet en ek ynternet is net altiten korrekt. Sjoch nei wat jo hjoed oer BirdLife by it seerotsje skreaunen en ik hie lykas jo dêr ek myn twifel oer. By fragen oan ChatGPT kinne jo nei boarnen freegje, dy jout er dan by it jaan fan in antwurd en dan kinne jo de ynformaasje fuort by de boarne kontrolearje. Jo fregen oan Google A.I. wêr't de namme ''huttoni'' yn ''Ptilinopus huttoni'' wei kaam. Ik ha gjin ûnderfining mei Google A.I., mar ik ha foar de aardichheid jo fraach suverkrekt oan ChatGPT frege en krige fuort as andert: "huttoni ferwiist nei Frederick Wollaston Hutton (1836–1905), in Britsk-Nijseelânske natuerûndersiker en geolooch" mei ferwizing nei it Ingelsktalige wikipedylemma (Frederick Hutton (scientist).) ChatGPT makket bêst wol fouten (minsken meitsje dy trouwens ek), mar wat ik yntusken wol wit is wat spesifiker de fraach, namste better de antwurden binne. Ik soe jo oanriede dochs ris ChatGPT te brûken (en altiten om boarnen te freegjen).--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 des 2025, 22.46 (CET) :::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Tankjewol foar de tip. Ik sil der ris oer neitinke. Wat de rest oangiet, as jo tinke dat it miskien mei it opslaan fan dy regel platte tekst klear is, dan wol ik dat wol foar jo dwaan. (Dus dat doch no daliks even.) Mar as der mear gebeure moat, wol ik graach dat jo dêr even mei wachtsje oant Drewes en Kneppelfreed ek har sechje oer dit ûnderwerp dwaan kinnen hawwe. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 23.09 (CET) ::::::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ik wol alderearst Romke tige betankje foar jo ynset om dit euveltsje te ferhelpen. Sa't it liket, skynt it allinnich op ús wikipedy net te wurkjen. Ik sjoch by in soad oare wikys wurket it wol. It soe tige moai wêze dat we it hjir ek wer oan it wurk krije kinne. As Romke hjir oan sleutelje wol, dan fyn ik dat poerbêst. Iksels bin in bytsje noedlik om dêr mei om te pielen. As jo, Romke, dat net oan doare, kinne we altyd freegje op dy link dy't Phabricator stjoerd hat: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech]. It liket dat it berjocht feroare wurde moat. By nl brûke se de âlde [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Co%C3%B6rdinaten sjabloan koördinaten], dy't praktysk itselde wie as ús [[Berjocht:Koördinaten]]. Wêr't ik bang foar bin, as we it berjocht koördinaten feroarje, we alle siden by del moatte om dy ek te feroarjen. ::::::En wat ChatGPT oanbelanget, dêr haw ik noch net mei wurke, wol mei Google AI, en ik haw dêr mingde gefoelens oer. It sil yn protte gefallen wol goed wêze, mar it kin it somtiden ek ferkeard ha. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 des 2025, 03.21 (CET) :::::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ieneach hat no in interfaceberjocht oanmakke en der is fierder neat raars bart, lykas ChatGPT al oanjoech. It feroaret lykwols noch neat oan 'e wurking fan 'e koördinaten om't it âlde berjocht noch hieltiten de Geohack-keppeling makket. Der moatte no twa dingen dien wurde: 1. Om't der in lus ûntstiet mei't de namme fan it berjocht en de namme fan it interfaceberjocht meiïnoar botse, moat der A. in nij berjocht oanmakke wurde ûnder de namme Berjocht:Koördinaten yn tekst/Kartographer. B. Yn it âlde berjocht moat in trochferwizing komme. Dat is alles. Wurket it net, dan kin neffens ChatGPT alles weromdraaid wurde: klikke op skiednis, kies de eardere ferzje en weromsette. Eefkes foar jim ynformaasje: ik ha mei ChatGPT sels in pear saken thús oplosse kind, û.o. it werstellen fan it lint yn Word (dat út it byld ferdwûn wie), mei help fan A.I. in skealike pop-up fan 'e computer ferwidere en in skermprobleem mei de mobyl oplost. It foardiel fan ChatGPT is dat er by problemen alles yn stappen trochjout. Ik wachtsje jim reäksje ôf. It soe moai wêze as [[Meidogger:Drewes]] as behearder ek eefkes reägearret? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 des 2025, 09.05 (CET) ::::::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Miskien bin ik wol wat te foarsichtich mei sok spul. Dus, no ja, okee, prebearje it mar ris. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 22 des 2025, 15.00 (CET) ::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|RomkeHoekstra}} Meidoggers. Ik folgje alles wier wol, mar kin hjir gjin sinnich wurd oer sizze. Interfaceberjocht, ChatGPT of Geohack-keppeling, it seit my neat. Sorry. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 des 2025, 16.07 (CET) :::{{Ping|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk|Drewes}} Ik haw besocht oft in lokale oanpassing mooglik wie en hie hope dat it hjirmei oplost wie, mar it docht bliken dat de koördinaten djipper yn 'e infoboksstruktuer sitte as ferwachte. Dat soe betsjutte dat der ek yn 'e ynfoboksen sleutele wurde moat en dat giet ek my te fier. Dêrom haw ik de feroaring fan it berjocht Berjocht:Koördinaten yn tekst werom set nei de âlde sitewaasje. It nije Berjocht:Koördinaten yn tekst/Kartographer kin ferwidere wurde lykas ek it interfaceberjocht. Dêrmei binne wy wer by de âlde sitewaasje. ChatGPT advisearret ús op 'e nij Phabricator te mailen om't it in struktureel patroanprobleem is dat dêr thús heart en joech my foar de mail de folgjende tekst. :::---- :::On fy.wikipedia.org we investigated replacing legacy GeoHack-based coordinate links with Kartographer (maplink). :::While this initially appears to be a local template change, we found that there is no safe local-only migration path due to how coordinate templates are used. :::Current situation: :::* A single coordinate template is used both: ::: - inline in article text, and ::: - inside multiple infobox templates. :::* The template currently outputs a plain external GeoHack link, which works in both contexts. :::Problem encountered: :::* Replacing the GeoHack link with Kartographer maplink causes: ::: - template loop errors when maplink looks up interface messages, or ::: - literal parameter output (e.g. {{{3}}}) in infoboxes, because infoboxes expect plain wikitext, not a rendering tag. :::* Splitting logic into subtemplates avoids loops, but still breaks infobox rendering. :::* Fixing this would require modifying infobox templates, which makes the change non-local and affects many pages. :::Conclusion: :::This suggests a structural limitation: when a coordinate template is embedded in infoboxes, switching from GeoHack (plain link) to Kartographer (rendered maplink) cannot be done safely by editing the coordinate template alone. :::We reverted all local changes after testing. :::Question: :::Is there a recommended migration pattern for wikis where coordinate templates are used both inline and inside infoboxes? :::Or is GeoHack currently the only viable option in such cases? :::---- :::Dizze tags kinne tafoege wurde: :::Kartographer :::Templates :::Wikimedia-Site-Requests :::<br> [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 des 2025, 17.47 (CET) ::::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ja sa't ik al sei, wie ik al bang dat der folle mear by komt te sjen. Ik haw ek even besocht en feroarje it [[Berjocht:Koördinaten]], mar dat fern**kt alle koördinaten op 'e siden en dêr moat nei alle gedachten folle mear berjochten by oanmakke wurde, tink ik. We kinne wer besykje it by Phabricator op it aljemint te bringen, en sjen wat er ditkear weromstjoerd. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 des 2025, 20.57 (CET) ::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Wat in ellinde, sis. En dat krekt mei de krystdagen... Romke, jo skriuwe hjirboppe dat it ynterfaceberjocht ferwidere wurde kin. Bedoele jo dêrmei dat ik https://fy.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label wiskje moat? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 22 des 2025, 21.17 (CET) {{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk|Kneppelfreed}} Ieneach, jo meie dat interfaceberjocht ek eefkes stean litte, it kin fierder dochs gjin kwea en it kin altiten noch fuort. It Berjocht:Koördinaten yn tekst/Kartographer kin fuort en as it nedich is en Phabricator kin neat foar ús betsjutte, dan kinne wy it sa wer oanmeitsje. It âlde Berjocht:Koördinaten yn tekst moat fansels yn alle gefallen stean bliuwe. No earst sjen as Phabricator it foar ús oplosse kin. Sanet, dan kinne jimme in ienmalige ynfoboksfiks oerwege. Yn dat gefal moatte de fjilden fan 'e koördinaten yn 'e ynfoboksen oanpast wurde: Hjoeddeiske sitewaasje bygelyks: <pre><nowiki> {{Ynfoboks abdij | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|…}} }}</nowiki></pre> De ynfoboks befettet yntern: <pre><nowiki> | koördinaten = {{{koördinaten|}}}</nowiki></pre> wy feroarje allinnich de ynfobox sels, bygelyks nei: <pre><nowiki> | koördinaten = {{{koördinaten|{{Koördinaten yn tekst|{{{lat|}}}|{{{lon|}}}}}}}</nowiki></pre> Wy ha alletrije ûnderfining mei ynfoboksen en witte dat wy de ynfoboks werom sette kinne as de feroaring gjin resultaat hat. As it al slagget dan hoege wy fansels net de artikels oan te passen en dan is de ynfoboks sa oanpast dat dy in Kartographer-kaartlink toane kin, wylst dy foar dy tiid allinnich mei in platte GeoHack-link omgean koe. Hawar, no earst mar wer eefkes Phabricator ôfwachtsje. Noflike jûn mannen! --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 des 2025, 22.52 (CET) :@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], ik ha it wer nei Phabricator stjoerd. Ris sjen wat hy no seit. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 des 2025, 08.34 (CET) @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], dit is wat ik weromkrigen ha fan Phabricator: Hi, user scripts, gadgets, templates, modules, custom CSS are local on-wiki content. Local content is managed independently on each wiki, by each wiki community themselves. Phabricator is mostly used for MediaWiki, MediaWiki extensions, or server configuration, or by developers and teams to organize what they plan to work on. Phabricator is not a support forum. If you are looking for help with the local code on a wiki, please see https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech instead. This needs fixing on the local wiki by editing its local content. Thus I am closing this task here - thanks for your understanding. Dus dêr kinne we neat mei. Hy jout dy iene link wer. We soene dêr ris freegje kinne..... --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 des 2025, 20.00 (CET) @[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Kneppelfreed, jo soene dizze tekst brûke kinne foar de mail: <blockquote> Hello, We would like to ask for technical advice regarding coordinate templates on a smaller Wikipedia (fy.wikipedia.org). Current situation: On our wiki, a single coordinate template is used both: - inline in article text, and - inside multiple infobox templates. This template currently outputs a plain external GeoHack link, which works in both contexts. Problem: We investigated replacing the GeoHack link with Kartographer (maplink). While this initially looks like a local template change, we ran into structural issues: - Using maplink inside the existing coordinate template leads to template loop errors or broken output. - Splitting logic into subtemplates avoids loops, but then breaks infobox rendering (infoboxes expect plain wikitext, not a rendered maplink tag). - Fixing this appears to require modifying infobox templates as well, which makes the change non-local and affects many pages. We reverted all changes after testing. Question: Is there a recommended or established pattern for migrating legacy GeoHack-based coordinate templates to Kartographer on wikis where those templates are also used inside infoboxes? Or is GeoHack currently still the only viable solution in such mixed-use cases? Any pointers, examples from other wikis, or general guidance would be very welcome. Thank you in advance. </blockquote> --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 23 des 2025, 21.52 (CET) :@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], dien! [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 24 des 2025, 07.43 (CET) @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], dit is it andert dat ik weromkrigen haw fan https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech oangeande de koördinaten. Okay, so there are two problems: :::* GeoHack doesn’t show a map. What GeoHack shows is defined at [[Berjocht:GeoTemplate]], you can copy parts of its Dutch or English (or whichever) counterpart to fix this. :::* You couldn’t replace the GeoHack link with a Kartographer one. This replacement is probably worth it even if you manage to (or could manage to) add the map to GeoHack, as showing the map without loading a new page is more user-friendly in my opinion. The problem with Kartographer is that it uses a completely different coordinate structure. Currently [[:fy:Berjocht:Koördinaten yn tekst]] gets a parameter with the value <code>53_03_03_N_5_34_32_E_type:city_zoom:15_region:NL</code>, but Kartographer expects three parameters: <code>latitude=53.050833</code>, <code>longitude=5.575556</code> and <code>zoom=15</code> (the latter is optional, <code>type:city</code> and <code>region:NL</code> have no Kartographer equivalents), e.g. <code><nowiki><maplink latitude="53.050833" longitude="5.575556" zoom="15" /></nowiki></code> (<maplink latitude="53.050833" longitude="5.575556" zoom="15" />). While it’s probably possible to code the conversion between the two formats in wikitext (with the help of [[:fy:Module:String]]), the result would likely be unreadable wikitext. So you have two options: either convert all calls using a bot, or have a Lua module do the conversion. The Lua solution means less edits in the short term, but I find the current parameter value quite hard to read, so I think a bot conversion would result in a better editor experience in the long term. It earste probleem is dus in kwestje fan [[Berjocht:GeoTemplate]] te fiksen. It twadde probleem liket in stik mear yngewikkeld. --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 30 des 2025, 01.27 (CET) : Dus opsje a is alles omsette mei in bot en opsje b is in konversy yn in Lua-module. Hy advisearret opsje a mar beide opsjes geane fier boppe myn kennis. Wat no? --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 30 des 2025, 10.00 (CET) ::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], hy sei dêr binne twa problemen. Us [[Berjocht:GeoTemplate]] is tink ik út de tiid, want dêr stiet gjin kaart op. We kinne dy side miskien ferhelpe om de fariant fan nl of en of de oer te nimmen. Ik tink dat it probleem dan ek noch net ferholpen is, want [[Berjocht:Koördinaten]] en [[Berjocht:Koördinaten yn tekst]] sille nei alle gedachten ek oanpast wurde moatte, want yn in soad oare wikys wiene dy jierrenlyn al oanpast neffens nije systemen sa't ik begrepen ha. Dy fan ús is nea oanpast. It simpelste is dy ek fan bgl nl of en of de oer te nimmen. ::It twade probleem is grutter, want as je Kartographer brûke wolle, moatte oare koördinatestruktueren, sa't er hjirboppe neamt, brûkt wurde en dêr binne twa opsjes foar: a: mei in bot of b: mei in Lua-module. ::Wat te dwaan no: ik soe it net witte. It giet my allegear te fier boppe de pet. We kinne besykje it earste probleem op te lossen en sjen oft dat wat helpt. Ik ha earder besocht mei dy Lua-rommel te pielen, mar rekke alhiel fêst. Ik ha lêsten besocht om [[Berjocht:Ofbyld multy]] te meitsjen, dêr't je meardere ôfbylldings sa as yn bygelyks ynfoboksen sette kin, mar doe rûn ik tsjin in betonnen muorre oan, want dêr rûn ik tsjin dy Lua-modulen oan en besocht guon fan dy berjocten oan te meitsjen, mar rûn ahiel fêst. Ik tocht nei it foarinoar krijen fan 'e posysjekaarten, dat ik soks hooplik ek oan 'e praat krije koe, mar dat slagge my dus net. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 30 des 2025, 20.32 (CET) :::{{Ping|RomkeHoekstra|Kneppelfreed}} Tsja, mannen, ik kin hjir ek net folle oan tafoegje. Ik haw de reäksje fannacht trije kear lêzen en ik koe it noch net neikomme. Ik hie sels noch nea fan Lua heard, en wit net wat dat is. Bots hawwe wy ek net. Wat ik wol sjoch is dat GeoHack DMS-koördinaten (degrees, minutes, seconds) brûkt, wylst Kartographer desimale koördinaten brûkt. As we Kartographer brûke wolle soene, betsjut dat dat al dy DMS-koördinaten omrekkene wurde moatte. Wat my oangiet is dat in brêge te fier. Dus we bliuwe by GeoHack. Dan is der noch ien mooglikheid: gewoan hânmjittich side foar side de boel oanpasse. It giet om sa'n 4.500 haw ik lêsten opsocht. As we 50 deis dwaan kinne komt dat út op in fearnsjier. Dat is net leuk, mar it soe te dwaan wêze as we allegearre mei-inoar de hannen út 'e mouwen stekke. Mar dan moat der earst fansels wol in funksjonearjende keppeling yninoar knutsele wurde om 'e âlde mei te ferfangen. Dat is wêr't it by my stûket, want dat kin ik sels net dwaan. Of oars kinne we der ek foar kieze om 'e âlde keppeling net te ferfangen mar gewoan fuort te heljen. We hawwe ommers yn hast alle geografyske artikels ek al in posysjekaart. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 30 des 2025, 21.18 (CET) :::{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk|Kneppelfreed}} Hoe dan ek, it wurket no net dus gjin ien hat wat oan dy koördinaten en it jout allinnich mar argewaasje as jo der op drukke en der komt neat. It giet hoe dan ek my ek fier boppe de macht, dus it soe al fan Kneppelfreed komme moatte en oars is it net oars. Faaks is dan de koartste klap om de koördinaten út de ynfoboksen te ferwiderjen. Mar dat lit ik oan jimme oer, ik help wol mei as se side foar side omset wurde moatte (mar dan sil der ek in plan komme moatte hoe't wy dat oanpakke, oars iepenje wy allegear siden dêr't earder al ien oan 'e gong west hat. Kinne jo hjir wat mei [[Meidogger:Kneppelfreed]]? Dit ha'k fan ChatGPT, faaks helpt it jo wat. <blockquote> '''Stappenplan: starten met een Lua-oplossing (veilig en omkeerbaar)''' ''Doel: Kartographer gebruiken zonder artikelen of infoboxen aan te passen, en met mogelijkheid tot volledige terugdraai.'' ---- '''Stap 1 — Niets wijzigen aan artikelen of infoboxen''' * Geen enkele artikelpagina aanpassen * Geen infobox-sjablonen aanpassen * Alles moet blijven werken met de huidige GeoHack-parameterstring * Als dit niet haalbaar blijkt → stoppen. ---- '''Stap 2 — Maak één nieuw Lua-module aan (losstaand)''' Maak een nieuwe module aan, bijvoorbeeld: <small>Module:Koördinaten</small> Deze module doet uitsluitend het volgende: * input: de bestaande GeoHack-string <small>53_03_03_N_5_34_32_E_type:city_zoom:15_region:NL</small> * output: ** latitude (decimaal) ** longitude (decimaal) ** zoom (optioneel) '''Belangrijk:''' *De module rendert géén kaart *Geen maplink, geen HTML *Alleen parsing en omrekening ---- '''Stap 3 — Houd de Lua-code minimaal en leesbaar''' *Gebruik standaard Lua-functies *Eventueel : <small>Module:String</small> voor splitsen *Geen “slimme” trucjes Commentaar toevoegen bij elke stap (voor onderhoud) Als de code onleesbaar wordt → heroverwegen. ---- '''Stap 4 — Pas alleen het bestaande sjabloon minimaal aan''' In <small>Berjocht:Koördinaten yn tekst:</small> *Voeg een '''veilige keuze''' toe: **Als Lua-module geldige coördinaten teruggeeft → gebruik Kartographer **Anders → toon exact de oude GeoHack-link Dus altijd een '''fallback'''. Geen recursie, geen extra sjablonen. ---- '''Stap 5 — Test uitsluitend via voorvertoning''' *Test op 1 artikel met inline coördinaten *Test op 1 artikel met infobox *Alleen voorvertoning gebruiken *Pas opslaan als: **geen foutmeldingen **geen lege waarden **geen template-lussen ---- '''Stap 6 — Terugdraaien moet triviaal zijn''' Zorg dat alles terug te draaien is door: *het sjabloon terug te zetten *of de module te verwijderen Geen sporen in artikelen. ---- '''Stopcriteria (heel belangrijk)''' Direct stoppen als: *infoboxen {{{3}}} of lege waarden tonen *template-lus ontstaat *meerdere sjablonen tegelijk aangepast moeten worden *extra interfaceberichten nodig lijken Dan is Lua hier geen goede oplossing. ---- '''Samenvattend''' *Lua is hier een tussenlaag, geen einddoel *Veiligheid en leesbaarheid gaan vóór functionaliteit *Geen bot, geen massabewerkingen *Bij twijfel: niets doen en GeoHack behouden ---- '''Hjirûnder stiet in minimaal Lua-skelet (raamwurk) dat allinnich de besteande GeoHack-string parsed en omrekkenet. It rendert neat en feroaret neat oan artikels. As dit al net stabyl wurket, moatte wy hjir stopje.''' It is in minimaal en feilich Lua-skelet en hoe't it brûkt wurdt, sa opset dat: *er niets aan artikelen of infoboxen verandert *alles terug te draaien is *het vooral begrijpelijk blijft voor een volgende beheerder ---- '''Lua-skelet (minimaal en veilig)''' Nieuwe pagina aanmaken: <nowiki></pre>Module:Koördinaten</nowiki></pre> Inhoud (voorbeeld, nog zonder Kartographer): <pre><nowiki> -- Module:Koördinaten -- Doel: omrekken fan GeoHack-koördinaten nei desimale latitude/longitude -- LET OP: dizze module rendert GEEN kaart local p = {} local function dmsToDecimal(deg, min, sec, hemi) local val = deg + (min / 60) + (sec / 3600) if hemi == 'S' or hemi == 'W' then val = -val end return val end function p.parse(frame) local input = frame.args[1] if not input or input == '' then return nil end local parts = mw.text.split(input, '_') if #parts < 8 then return nil end local lat = dmsToDecimal( tonumber(parts[1]), tonumber(parts[2]), tonumber(parts[3]), parts[4] ) local lon = dmsToDecimal( tonumber(parts[5]), tonumber(parts[6]), tonumber(parts[7]), parts[8] ) return string.format( 'latitude=%.6f|longitude=%.6f', lat, lon ) end return p </nowiki></pre> '''Belangrijk''': *Dit doet nog niets zichtbaar *Geen <maplink> *Geen HTML *Alleen rekenen ---- '''Hoe dit later in het sjabloon gebruikt kan worden (concept)''' In <small>Berjocht:Koördinaten yn tekst</small>(alleen conceptueel): <pre><nowiki>{{#invoke:Koördinaten|parse|{{{1}}}}}</nowiki></pre> 👉 In deze fase alleen testen in voorvertoning, niet opslaan. ---- '''Waarom dit skelet veilig is''' *Geen recursie *Geen template-lus mogelijk *Geen wijziging aan artikelen *Geen afhankelijkheid van infoboxen Eén module = één edit om terug te draaien ---- '''Wat nog NIET moet gebeuren''' ❌ Nog geen <maplink><br> ❌ Nog geen vervanging van GeoHack<br> ❌ Nog geen bot<br> ❌ Nog geen interfaceberichten aanpassen<br> Eerst alleen vaststellen: Kinne wy betrouber latitude/longitude út de besteande string helje? Als dit niet stabiel werkt → direct stoppen. ---- {{Ping|RomkeHoekstra}}, {{Ping|Ieneach fan 'e Esk}}, sorry, mar dit giet my allegear boppe de pet. Ik ha by https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech frege as se dêr mei helpe wolle, of immen witte dy't ús helpe wol. It moat as it heal kin al even fikst wurde, want dat soe ek moai wêze foar takomstige meidoggers. As ik nei in wike neat fan harren hear, dan sil ik sels noch even besykje dêr mei om te pielen en as dat net my net slagget, dan moatte we mar in plan meitsje alle siden hânmjittich om te setten. Ik soe it leafste de koördinaten wol op 'e siden hâlde wolle. :{{Ping|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk}} De bêste winsken foar it nije jier! Geweldich Kneppelfreed dat jo dit fierder noch oppakke wolle. As it net slagget, soe'k der mar net te lang mear mei omgrieme. Dan kin de tiid miskien better stutsen wurde yn it omsetten en dan moat er lykas Ieneach skreau noch wol in funksjonearjend einformaat komme. Ik ha der fierder gjin doel oer, it iennige wat ik bydrage kin is wat ChatGPT hjir oer seit. Ik wit dat jimme dêr noch net sa'n soad betrouwen yn ha, mar wy wite ek net alles en meiïnoar ynklusyf ChatGPT witte wy yn alle gefallen mear. ---- Stappenplan bij handmatige omzetting van alle artikelen – zo pak je het veilig aan:<br> 1️⃣ '''Leg eerst het nieuwe eindformaat vast (zonder uitzonderingen)''' Nog vóór het eerste artikel: *exact één manier afspreken om coördinaten te noteren *vastleggen: **welke parameters verplicht zijn **welke optioneel zijn (bijv. zoom) **hoe het er in infoboxen uitziet Bijvoorbeeld (alleen illustratief): <pre><nowiki> {{Koördinaten yn tekst | latitude = 53.050833 | longitude = 5.575556 | zoom = 15 }} </nowiki></pre> ---- 2️⃣ '''Maak een korte handleiding voor bewerkers''' Eén simpele pagina is genoeg: oude vorm → nieuwe vorm *1 of 2 voorbeelden *hoe je graden/minuten/seconden omzet naar decimalen *waar je fouten meldt Dit voorkomt goedbedoelde, maar verschillende oplossingen. ---- 3️⃣ Begin met 3–5 testartikelen Niet meteen los. *kies artikelen: **1 met infobox **1 zonder infobox *controleer: **kaart klopt **mobiele weergave **geen foutmeldingen Pas als dit goed voelt → doorgaan. ---- '''4️⃣ Werk in kleine batches''' Bijvoorbeeld: *5–10 artikelen per keer *tussendoor kijken of alles nog goed gaat *niet alles in één week willen doen *Dat houdt het overzichtelijk. ---- 5️⃣ '''Verwijder oude GeoHack-specifieke rommel''' Bij elke omzetting: *haal type:city, region:NL etc. weg *zet ze niet om naar iets vaags *liever minder, maar correct ---- 6️⃣ '''Noteer wat al gedaan is''' Bijvoorbeeld: *een categorie “Koördinaten omset nei Kartographer” *of een projectpagina met afgevinkte artikelen *Zodat niemand dubbel werk doet. ---- 7️⃣ '''Accepteer dat het niet perfect hoeft''' Dit is belangrijk: *een kaart die 20 meter verschoven is → oké *een ontbrekende zoom → oké *later verbeteren kan altijd ---- '''Eerlijk slotwoord''' Na alles wat jullie geprobeerd hebben, is dit: *de meest begrijpelijke *de meest controleerbare *en de minst stressvolle route En misschien wel de enige die echt past bij een kleine, zorgvuldige wiki. Als je wilt, help ik graag met: *een concreet Fries voorbeeldartikel *een korte omzettingshandleiding *of een checklist voor elke bewerking </blockquote> == Uitnodiging == -------------- {| style="width:100%; text-align:center; background-color:WhiteSmoke" |- | <h3><span style="color: #000;">Kom jij ook naar de extra feestelijke nieuwjaarsborrel?</span></h3> <span style="color: #000;">Wikipedia bestaat 25 jaar! De borrel is op 17 januari in Den Bosch. <br><br>'''[[wmnl:Nieuwjaarsbijeenkomst 2026|Schrijf je uiterlijk 10 januari in]]!''' <br><br>De borrel wordt georganiseerd door Wikimedia Nederland voor alle Wikimedianen. <br>Eventuele partners zijn ook welkom.</span> | [[File:Mascot celebratory floating balloons.jpg]] |} -------------- Ik hoop dat er Friese Wikipedianen zijn die de reis naar Den Bosch kunnen maken. In elk geval zijn jullie ook van harte welkom. [[Meidogger:Ellywa|Ellywa]] ([[Meidogger oerlis:Ellywa|oerlis]]) 7 jan 2026, 21.40 (CET) == In goed begjin? == Eltsenien dy't ik noch net troffen haw: Folle Lok en Seine. As immen neat om hannen hat, kin er dan ris op [[Meidogger:Mysha/Kladblok]] sjen hoe't de plaatsjes goed komme? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 15 jan 2026, 10.03 (CET) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 jan 2026, 20.45 (CET) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> : Grif hawwe hja it idee dat it foar eltsenien dúdlik wêze sil, mar ik soe sizze dat it de tante-test (muoike-metoade(?)) net folbringen kin. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) == Amateurfuotbalklubs yn Fryslân == @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]], is der immen dy't de amateurfuotbalklubs yn Fryslân by de tiid bringe/ferbetterje wol? Guon klubs hawwe noch gjin side en in guon klubs binne fusearre. Ek soe it moai wêze as der in navigaasjebalkje komt fan de klubs út Fryslân of sokssawat. Ik yn alle gefallen haw der gjin nocht oan, it seit my net sa folle, mar as in Fryske wikipedy soe it baas wêze en haw soks teminsten by de tiid. Ik haw de lêste tiden dwaande west mei in soad siden en oare dingen oan it ophelpen en dêr haw ik stadichoan in bytsje myn nocht fan, want it begjint wat putsjewurk te wurden. Ik wol meikoarten ris oer dingen skriuwe dêr't ik niget oan haw. Alfêst tige tanke. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 18 jan 2026, 04.45 (CET) :@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]] Ha we in list om hokker Klubs it giet? [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 18 jan 2026, 11.13 (CET) ::{{Ping|Kneppelfreed|FreyaSport|Ieneach fan 'e Esk|Mysha|Drewes}} Gjin idee, ik ha ek al eefkes sjoen mar koe allinnich de Fryske list fine, dy't neffens Kneffelfreed al datearre is. Ik bin earlik sein net sa thús yn 'e sport.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 18 jan 2026, 14.38 (CET) ::::{{Ping|Kneppelfreed|FreyaSport|Ieneach fan 'e Esk|Mysha}} Ik bin ek net thús yn 'e sport en fiel der gjin sprút foar. En sjoch ek ris nei dy oare siden dy't dy't by de tiid brocht wurde moatte. Totaal in krappe 125 op dit stuit. Wy hawwe ienfâldich te min meidoggers om alles by te hâlden. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 18 jan 2026, 16.26 (CET) :::::{{Ping|Kneppelfreed|FreyaSport|Drewes|RomkeHoekstra|Mysha}} Ik bin net fan 'e sport en alhielendal fan it fuotbal. Ik haw yn it ferline wolris in keatsferiening of sa beskreaun, mar dat wie ynsidinteel. It lokket my net oan om hjir struktureel mei oan 'e gong. Wat kin ik sizze? Dit is myn ûnderwerp net. Drewes hat gelyk: we kinne net alles byhâlde. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 19 jan 2026, 01.46 (CET) @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]], der is dêr fierder gjin list fan dy't by de tiid brocht wurde moatte. It bêste is om se allegear eefkes bylâns te rinnen. Soks binne we ek mei de siden oer doarpen ensfh oan 'e gong. Guon dêrfan wiene sa'n 20 jier net bywurke.<br> Sa besteane bygelyks [[Bolswardia]] en [[CAB]] net mear en binne se fusearre ta SC Bolsward. De bêste manear soe wêze om dan even nei de Nederlânske ferzje te sjen. Ja Drewes hat wier gelyk dat we net alles byhâlde kinne, mar as it heal kin, soe it moai wêze dat siden, dy't mei Fryslân te krijen hawwe, in bytsje byholden wurde. Ik soe tinke dat sokke siden wol reedlik populêr by de lêzer wêze soene. Mar hawar as it net ien oanlokket om dêr mei oan 'e gong te gean, dat ik wol jimme ek gjin wurk opkringe, it moat wol moai bliuwe fansels. --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 19 jan 2026, 20.49 (CET) :::::{{Ping|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|RomkeHoekstra|Mysha}} Dan moatte we earst mar ris in list sjen te meitsjen, fan wat we ha en wat der efterhelle is. Ik bin al fan de sport mar fan it fuotbal bin ik mear fan de grutte toernoaien en de gruttere klubs. [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 19 jan 2026, 09.42 (CET) ::::::{{Ping|FreyaSport}} Jo kinne [[:Kategory:Fryske_fuotbalklup]] as ynvintarisaasjelist brûke. Dat binne alle Fryske fuotbalklubs dêr't wy siden oer hawwe. Dan hoege jo net alle doarpen bylâns om te sjen oft der in artikel oer de pleatslike klub bestiet. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 20 jan 2026, 01.58 (CET) :::::::{{Ping|FreyaSport|Kneppelfreed|Mysha|Ieneach fan 'e Esk|Drewes}} Moai dat jo dat oppakke wolle Freya. Eefkes in pear opmerkingen foar ús allegear: (1) miskien is it wol goed om der tenei by in bewurking wat konsekwinter om te tinken of der in fermoeden is dat it artikel by de tiid brocht wurde moat en sa ja, dan fuort eefkes dat berjocht ta te foegjen. Ferâldere artikels binne gjin reklame foar de Fryske wikipedy en ik kin my foarstelle dat soks argewaasje jout by in lêzer dêrfan, dus ek hiel moai dat Kneppelfreed dit eefkes oan 'e oarder stselde. Ik bin op it stuit wat mei Frankryk oan 'e gong en dêr kaam ik ek slim ferâldere artikels tsjin fan (grutte) plakken en sa ek mei de regio's dêre, wylst der wol lytse bewurkinkjes dien wurde. Somtiden is it ien yn eachopslach te sjen dat de ynformaasje yn in ynfoboks al aardich datearre is. (2) Sa'n berocht tafoegje is in ding, mar it moat ek dúdlik wêze wêrom"t in berjocht tafoege wurdt. Sa is it handich om - yn guon gefallen - op 'e oerlisside (as it hiel erch nedich is) of teminsten yn 'e gearfetting in regeltsje efter te litten wat der krekt by de tiid brocht wurde moat. Dat hoecht net as dat yn ien eachopslach lykas by doarpen of stêden wol te sjen is, mar by [[Kim Kardashian]] bygelyks stiet noch in berjocht dat it artikel by de tiid brocht wurde moat, wylst dêr nei it oanbringen fan it berjocht noch wol oan wurke is. In regeltsje yn 'e gearfetting lykas "by de tiid bringe" of "update nedich" seit foar in oar net altiten alles. In update yn it artikel fan bygelyks wat? As in klub fusearre is of as der mei in persoan wat feroare is, dan is it handich om dat tagelyk mei de tafoeging fan it berjocht fuort op 'e oerlisside of yn 'e gearfetting del te setten. Sadat de persoan dy't it oppakt fuort ek wit wat der barre moat.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 20 jan 2026, 08.45 (CET) :::::::: Ut dy beskriuwing lês ik dat wy in berjocht {{moatbywurke}} hawwe. Krekt hokfoar berjocht is dat? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) {{Ping|Mysha}} Mysha, dat is it berjocht: {{By de tiid}}. :::::::: {{Ping|RomkeHoekstra|Kneppelfreed|Mysha|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|Welberry|Wutsje}} Ik ha sakrekt in begjintsje makke, nei efkes neitinken ha ik besletten it wat gestrukturearder ([[Wikipedy:Wikiprojekt/Fryske amateur fuobalklups]]) oan te pakken as wat ik mei de [[PC]] en de grutte Omgongen fan it hurdfytsen dien ha. Ek om't ek ik net alhiel thús bin yn it fuotbal. Ik gean earst de kommende wiken efkes goed de brot troch en dan moat it mar ris los en hooplik komt der wat help fan bûten. [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 20 jan 2026, 13.25 (CET) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Meidogger:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meidogger oerlis:MediaWiki message delivery|oerlis]]) 18 jan 2026, 14.21 (CET) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 19 jan 2026, 22.01 (CET) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Oranjestêden == Wy sizze no op de haadside dat [[Oranjestêd]] de haadstêd is fan [[Arûba]] en fan [[Sint Eustaasjes]]. Dan moat dy keppeling, op de haadside, fansels al nei [[Oranjestêd]]; oars komt de lêzer by mar ien stêd út. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 9 feb 2026, 14.15 (CET) : Ik haw [[Berjocht:Wisten jo dat/wike 7]] oanpast dat dy keppelet nei [[Oranjestêd]], mar ik wit net at it berjocht om it berjocht om it bejocht dan ek oanpast wurdt. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :: It is goedkaam. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) == Reference Previews – experiment == Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this. <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Problem === <div class="mw-collapsible-content"> In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the <sup>a b</sup> (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Assumption === <div class="mw-collapsible-content"> We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Idea === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision. When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the "x" or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker''' </gallery> When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker''' File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview''' File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview''' </gallery> By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Experiment === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews. We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps. </div> </div> We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[Meidogger:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Meidogger oerlis:Johannes Richter (WMDE)|oerlis]]) 20 feb 2026, 13.26 (CET) :As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&diff=prev&oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). --[[Meidogger:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Meidogger oerlis:Johannes Richter (WMDE)|oerlis]]) 9 mrt 2026, 14.31 (CET) :: Skriuwer wol graach in ekspiriment dwaan; ik haw gjin idee wêrom dat net op En: dien wurdt: It ekspiriment is beheind, dat de beheining op En: koe ienfâldich op mar 1% setten wurde. Mar it nuvere is dat der sein wurdt dat it barre sil; der wurdt net om tastimming frege, mar sûnder fregen wurdt dit oplein. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :: Author would like to do an experiment; I have no idea why it isn't done at En:: The experiment is limited, so the restriction on En: could simply be set to only 1%. But the strange thing is that it is SAID to be happening; permission is not asked, this is imposed without asking. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) == Save the Date: zaterdag 20 juni 2026 Verjaardagsfeest Wikipedia 25 jaar! == Op 19 juni bestaat de Nederlandstalige Wikipedia precies 25 jaar en dat willen we vieren! Daarom nodigen we je van harte uit voor het verjaardagsfeest op zaterdag 20 juni van 12:00 tot 17:00 uur bij restaurant LE:EN in Utrecht. Inschrijving is geopend! Op [[wmnl:Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar!|deze pagina]] vind je meer informatie alsmede het inschrijfformulier. We hopen dat je erbij kunt zijn en kijken ernaar uit je te mogen verwelkomen. Tot dan! Met vriendelijke groet, Team Wikimedia Nederland [[Meidogger:JansenKirsten|JansenKirsten]] ([[Meidogger oerlis:JansenKirsten|oerlis]]) 12 mrt 2026, 11.36 (CET) : It is moai dat der romte foar in feestke is foar Nl:. Fansels is Fy: jonger: Wolle wy eat dwaan foar [[2 septimber]] [[2027]]? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) == Kaarte? == Is it [[Klaverjasse (kaartspul)]] of [[Klaverjassen (kaartspul)]]? Wat wy ek skriuwe, der binne hoe ek lju dy't it der net mei iens binne. Dat, kinne jim der eat oer sizze dêr't wy by bliuwe kinne? Perslot: der binne noch mear spultsjes om te beskriuwen. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 13 mrt 2026, 13.45 (CET) : [[Meidogger oerlis:Top8]] skreau op dy oerlisside in antwurd dat ik frege hie hjir te skriuwen: :Ik soe oanslute wolle by wat Popkema yn syn grammatika seit, mei de oanfolling dat in ynfinityf brûkt as haadwurd gjin -n krijt as er sûnder fierdere determinearders foarkomt: 'Fytse is in sûne aktiviteit mar smoke wurde je net better fan.' Datselde jildt dus ek foar ynfinitiven dy't brûkt wurde as kopkes. :As der in bywurd by de ynfinityf komt bliuwt dy sûnder -n: :'Hurd wurkje is goed foar dy.' :Of: 'Altyd mar hurd wurkje is net goed foar dy.' :Sagau't der in lidwurd of in oar bepalend wurd foar de ynfinityf komt, komt der wol in -n achter. :'Syn fytsen is ta in obsesje wurden.' :'Dat altyd mar hurde wurkjen is net geod foar dy.' :Yn myn optyk is dat de gongbere Fryske noarm. :Troch de tanimmende druk fan it Hollânsk op it Fryske systeem sjogge je hieltiid faker in -n achter in ynfinityf, ek as it net hoecht/heart. Dêr woe ik net yn meigean. :Om de regels krekt op papier te krijen (ik haw grif net alle gefallen goed útbonke) soene je in trochkrûpte grammatikus freegje moatte. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 13 mrt 2026, 17.07 (CET) ::{{Ping|Mysha}} Mar it is net in frije kar, Mysha, of in kwestje fan smaak: dit is grammatika. "Klaverjasse" is yn dit gefal simpelwei fout. "Klaverjasse" is in tiidwurd (''werkwoord''). As in wurd dat fan oarsprong in tiidwurd is, brûkt wurdt as in haadwurd (''zelfstandig naamwoord''), dan kriget it yn it Frysk in -n oan 'e ein. Dus: <span style="color:blue;">''wy klaverjasse,''</span> mar <span style="color:blue;">''Ik hâld net fan klaverjasse'''n'''.''</span> ::Tiidwurden en haadwurdlik brûkte tiidwurden komme yn it Nederlânsk ek foar. Soks wurdt yn it Frysk allinnich mar fout dien (neffens my) om't it Nederlânsk by tiidwurden altyd al in -n oan 'e ein hat, dus yn dy taal sjogge (en hearre) je it ferskil net. ::Hoe kinne je beide foarmen no útinoar hâlde as je dêr net genôch taalgefoel foar hawwe of as je gjin ''native speaker'' binne? Hiel simpel: as je der in lidwurd ("it") foar sette kinne, moat der in -n oan 'e ein. By <span style="color:blue;">''Wy klaverjasse altyd tiisdeitejûns''</span> kin der gjin lidwurd foar. By <span style="color:blue;">''Wy binne tiisdeitejûns altyd oan it klaverjasse'''n'''''</span> stiet it lidwurd der al yn en is it dúdlik dat it net <span style="color:blue;">''Wy binne tiisdeitejûns altyd oan it <span style="text-decoration: line-through;">klaverjasse</span>''</span> wêze kin. By <span style="color:blue;">''Ik hâld net fan klaverjasse'''n'''''</span> stiet der gjin lidwurd foar, mar kin it ynfoege wurde: <span style="color:blue;">''Ik hâld net fan '''it''' klaverjassen.''</span> Yn titels giet it altyd om haadwurdlik brûkt tiidwurd, omdat bgl. "klaverjassen" gjin sin is en dat wurd dus gjin tiidwurdsfunksje hawwe kin. Boppedat: wêr giet dat artikel oer? Oer '''it''' klaverjassen. ::Ik hoopje dat ik it sa dúdlik útlein haw. Sa net, skromje dan net om my der nochris nei te freegjen. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 14 mrt 2026, 20.06 (CET) ::: {{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk}}{{Ping|Top8}}Sjoch: At hjimme beide skriuwe, dan is te sjen dat ik net freegje om't ìk dat aardich fyn, mar om't wy dúdlik hawwe moatte hoe it weze moat. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :@Mysha Ik snap dy wol, in net-memmetaalprater freget om hâldfêst. Mar soms binne de regels net simpel en sels mei dizige grinzen. :@Ieneach fan 'e Esk Tank foar dyn útlis mar nei myn betinken makkest de saak te simpel (om didaktyske redenen miskien?). De sinnen dy't ik neamde: 'Hurd wurkje is goed foar dy.' of: 'Altyd mar hurd wurkje is net goed foar dy.' binne perfekt grammatikaal, mar it giet wol om in ynfinityf brûkt as haadwurd dy't gjin -n kriget. Neffens dyn argumint kin dat net. Sjoch ek Popkema syn 'Grammatica Fries', Utert 2006, s. 194. Dêr stiet hiel dúdlik dat yn de gefallen dat de ynfinityf 'zonder bepaaldwoord' stiet der gjin -n by hoecht. En foar kopkes dy't besteane út in ynfinityf sûnder bepaaldwurd jildt dus itselde. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 16 mrt 2026, 11.42 (CET) ::{{Ping|Mysha|Tulp8}} Tulp8, ik ha mei ferheardens jo stikje lêzen. Ik fyn "wurkjen" net sa'n goed foarbyld om't hjir yn myn omkriten troch frijwol eltsenien it hollanisme "werken" brûkt wurdt, en dat fertroebelet myn taalgefoel foar "wurkjen" wat. Mar as we "wurkjen" ferfange troch "fytsen", dan soe ik altyd sizze: "Hurd fytse'''n''' is goed foar dy" en noait "Hurd fytse is goed foar dy". Dat lêste doocht foar myn taalgefoel net. Ek: "Fytse'''n''' is in sûne aktiviteit mar smoke'''n''' wurde je net better fan." Ik wit net wat ik der fierders fan sizze kin, mar dat is neffens mý hoe't it heart. Sa't jo jo beroppe op Popkema, berop ik my op it boekje ''Tiidwurden'', in útjefte fan 'e Afûk, wêryn't op side 22 yn 'e paragraaf ''Nammefoarm + -n'' stiet: "By it brûken fan in tiidwurd as haadwurd kriget de nammefoarm ek in -n, bygelyks: It rinne'''n''' falt him swier; Prate'''n''' hâld ik net fan. Yn jo/Popkema's optyk soe dat twadde foarbyld "Prate hâldt ik net fan" wêze moatte, mar neffens de Afûk is dat net sa. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 17 mrt 2026, 01.15 (CET) :::{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk}}, der ferskynde in reade melding op myn skerm, mooglik wiene jo wat fan'e kaart en is hjirboppe in betizing mei de brûker {{Ping|Top8}}? [[Meidogger:Tulp8|Tulp8]] ([[Meidogger oerlis:Tulp8|oerlis]]) 20 mrt 2026, 17.32 (CET) ::::{{Ping|Tulp8}} Oeps. Sa siet it presys. Nim my net kwea-ôf. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 22 mrt 2026, 15.44 (CET) :::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]Dat boekje ''Tiidwurden'' fan de Afûk haw ik ek. It jout yn par 2.4. in ferienfâldige werjefte fan it systeem want it gefal dat in ynfinityf brûkt wurdt as haadwurd sûnder determinearder stiet der net yn. Oars, it foarbyldsintsje 'Praten hâld ik net fan' dat jo jouwe stiet net yn it boekje fan de Afûk. Boppedat is dat sintsje net in korrekt foarbyld omdat it ferhâldingswurd 'fan' strâne is. Dat heart eins by 'praten'. :::::In better foarbyld is 'Prate is goed foar har'. Dêr heart nei myn taalgefoel gjin n achter. Mar ja, as it op yndividueel taalgefoel oankomt, dan is it jowes tsjinoer mines. Noch in foarbyld: Ik fyn 'Hurd fytse is goed foar de lea' (en ek 'Hurdfytse is in moaie sport':-)) grammatikaal korrekte sinnen. Sa't ik earder sei, miskien soene wy hjir in trochkrûpte grammatikus rieplachtsje kinne. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 26 mrt 2026, 00.16 (CET) ::::::{{Ping|Top8}} Jo hawwe blykber in totaal oare útjefte fan ''Tiidwurden'', want yn myn ferzje giet it fan paragraaf 2.2.3. nei 3, dus 2.4 bestiet net. Ik kin foaryn gjin druk fine, mar ik tink dat ik de oarspronklike útjefte út 1989 haw. By my giet ik yn dizze saak om par. 4.5.2. op side 22, dêr't trije foarbylden jûn wurde: ::::::*It rinnen falt him swier. ::::::*It sliepen wol net mear. ::::::*Praten hâld ik net fan. ::::::Dat foarbyldsintsje stiet der dus wol deeglik yn. (It middelste foarbyld hie ik hjirboppe weilitten om't dat op itselde delkomt as foarbyld nû. 1.) As dat is wat jo bedoele mei "haadwurd sûnder determinearder" (en sa haw ik it al begrepen), dan wurdt ek dy foarm yn it boekje beskreaun. Dat en wêr't "fan" yn dy sin stiet, hat neffens my gjin inkele ynfloed op 'e fraach oft it haadwurdlik brûkte tiidwurd in wurdeinige -n kriget of net. Mar om jo foarbyld te nimmen: dat heart dus neffens my (en neffens de Afûk) "Praten is goed foar har" te wêzen. Dêr komme we dan, sa't jo hjirboppe al fêststelden, net fierder mei. ::::::Mar jo skriuwe hjirboppe: "''Troch de tanimmende druk fan it Hollânsk op it Fryske systeem sjogge je hieltiid faker in -n achter in ynfinityf, ek as it net hoecht/heart.''" Dêr woe ik noch al even tsjinyn gean. Neffens my is it krekt oarsom: sa't it my út myn jeugd bystiet, waard doe altyd "Praten is goed foar dy" sein, mei in -n, wylst de foarm "Prate is goed foar dy", sûnder -n, der letter geandewei ynslûpt is ûnder druk fan it Nederlânsk. Alteast, sa haw ik dat belibbe. Want it Nederlânsk makket gjin ûnderskie tusken skriuwwize en útspraak fan tiidwurden en haadwurdlik brûkte tiidwurden. Friezen ferlieze dêrtroch it besef dat dat ûnderskie bestiet en begjinne nei Nederlânsk foarbyld haadwurdlik brûkte tiidwurden út te sprekken en te skriuwen as gewoane tiidwurden. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 26 mrt 2026, 02.24 (CET) :::::::@Ieneach fan 'e Esk [1] De útjeften fan ''Tiidwurden'' dy't ik haw binne in 6ste printinge út 2000 en in 11te printinge út 2011. Jo hawwe grif in âldere fersy, sa't jo sels ek al stelle. :::::::[2] In didaktysk boekje fan de Afûk is foar my minder gesachhawwend as in wiidweidige grammatika. :::::::[3] Wy moatte earst dúdlik hawwe wêr't wy it ûniens oer binne. It giet om it as haadwurd brûkte tiidwurd sûnder determinearder. Yn de trije foarbylden dy't jo út ''Tiidwurden'' oanhelje hat de ynfinityf wol in determinearder, al is it foarsetsel 'fan' yn nr. 3 nei de ein fan de sin ta skood. :::::::[4] It giet my dus allinne om ynfinitiven as substantyf sûnder determinearder. Oer de oare gefallen binne wy it wol iens, liket my. :::::::Ik haw in pear foarbylden út de skreaune literatuer opdûkt. :::::::[a] It lidwurd 'it' is in determinearder. Dêrom is it 'It skûtsjesilen is hjoed yn Grou.' Mar Tetman de Vries sjongt: 'Skûtsjesile is myn nocht,/ lavearje en soms foar de wyn.'. Dêr wurdt de ynfinityf 'los' brûkt as haadwurd, sûnder fierdere determinearders, en Tetman sjongt dêr GJIN -n. Dat kinne je goed hearre, want oars hie er wol songen 'Skûtsjesil'n', mei in dúdlike sylabisearring fan it lêste wurdlid. Op Spotify kinne jo hearre hoe't Anneke Douma it sjongt, krekt sa't it hjir boppe stiet, sûnder -n. In parallel is dan: 'Klaverjasse is myn nocht.' :::::::[b] Yn ''De Reade Boarre'' fan Tr. Riemersma fûn ik ek in moai foarbyld (s. 457): 'Underweis fan de wein ôf springe, dat wie prachtich.' :::::::Dat is itselde as ien dy't seit: 'De hiele jûn klaverjasse, dat wie prachtich!' :::::::[5] Jo analyse fan de ynfloed fan it Nederlânsk is nijsgjirrich. It soe kinne dat dy ynfloed sa wurket. Mar ik gean ôf op hoe't de dingen yn it Frysk sein wurde (waarden), en, sa't jo sizze, der is yn de útspraak in dúdlik ferskil, sa't Tetman en Anneke Douma hearre litte. En by harren is de útspraak sûnder n wier gjin ynterferinsje mei it Nederlânsk. :::::::[6] Sa't ik earder ek al útstelde, miskien is it better om hjir in trochkrûpte grammatikus te rieplachtsjen. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 12 apr 2026, 22.35 (CEST) :::::::: Ik moat ris sjen wêr't ik it oersjoch fan de Afûk haw. Mar hoe ek: Sa't it my bystiet is De Reade Boarre net yn de hjoeddeiske stavering. Dat koe ynfloed hawwe. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) ::::::::: Ja, en nee: [[De Reade Bwarre]] wie yn in eigen stavering. [[Jetske Bilker]] hat yn [[2022]] in [[wertaling]] makke as [[De reade boarre]]. Wy hawwe der neat oer, núvernoch. ::::::::: Hoe fie wy sa'n trochkrûpte grammatikus? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) == Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] == Appologies for posting in English. Also, I could not locate a dedicated page for bot request in {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}, so I am posting here. Please direct me to the correct page if one exists. Thank you. * '''Bot name''': [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] * '''Bot operator''': [[commons:User:SchlurcherBot]] * '''Bot task''': Automatically convert links from <code>http://</code> to <code>https://</code> (secure protocol migration) * '''Technical details''': Please see [[metawiki:User:SchlurcherBot|meta:User:SchlurcherBot]] for full details, including the expected number of affected URLs on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}. * '''Bot flags on other projects:''': [[metawiki:Steward_requests/Bot_status/2025-12#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Global bot status granted]]. Also flagged on [[:en:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/SchlurcherBot|English Wikipedia]], [[:en:de:Wikipedia:Bots/Anträge_auf_Botflag/Archiv/2025#2025-02-14_–_SchlurcherBot|German Wikipedia]], [[:en:fr:Wikipédia:Bot/Statut/Archive_12#(Traité)_SchlurcherBot|French Wikipedia]], [[:en:it:Wikipedia:Bot/Autorizzazioni/Archivio/2025#SchlurcherBot|Italian Wikipedia]], [[:en:pl:Wikipedia:Boty/Zgłoszenia/2025#Wikipedysta:SchlurcherBot|Polish Wikipedia]], [[:en:pt:Wikipédia:Robôs/Pedidos_de_aprovação/Arquivo/2025#SchlurcherBot|Portuguese Wikipedia]], and [[commons:Commons:Bots/Requests/SchlurcherBot2|Commons]]. For a full list, see: [[metawiki:Special:CentralAuth/SchlurcherBot|sulutil:SchlurcherBot]] * '''Comment''': The bot is globally approved and active on the top 10 Wikipedia projects. As this wiki has opted out of the global bot policy, I am requesting permission to perform these link updates on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}} as well. Please let me know if a local bot flag can be granted or if you have any questions. Thank you. [[Meidogger:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Meidogger oerlis:Schlurcher|oerlis]]) 21 mrt 2026, 16.43 (CET) :{{Ping|Drewes|Kneppelfreed}} Goeie. Dit liket my wol okee. Sille wy dit mar takenne? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 22 mrt 2026, 17.39 (CET) ::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], ja dat liket my ek wol goed ta. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 mrt 2026, 21.07 (CET) :::Ik ha ek gjin beswier. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 23 mrt 2026, 11.24 (CET) :::: [[File:Symbol neutral vote.svg|18px]] [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) - Ik wit it net: ik gean der fanút dat at immen keazen hat foar "http:", dat dêr dan in grûn foar is. Mar at der sein wurdt dat der al ferskate tapassings foar binne, dan nim ik oan dat sokke problemen al fûn binne. (Wie der berjocht dêr't ik dat "neutraal" mei dwaan koe?) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :::: {{Neutraal}} [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) ::::: Ik leau net dat dêr al in berjocht foar bestiet, mar fiel jo frij om it oan te meitsjen. Wat dizze diskusje fierders oangiet: foarstel is oannommen. Ik sil ris sjen oft ik "bot flag" aktivearre krij. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 26 mrt 2026, 02.00 (CET) :::::{{Ping|Schlurcher}} Hello. We (the aministrators of this Wikipedia) talked it over and decided to grant your request. I believe I have taken care of it, but I've never done this before (we don't get many bot flag requests, in fact almost none). So if there is a problem, please let me know. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 26 mrt 2026, 02.34 (CET) ::::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Thanks for confirming, everything looks fine. --[[Meidogger:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Meidogger oerlis:Schlurcher|oerlis]]) 26 mrt 2026, 22.48 (CET) Ik tocht al; grif hawwe wy dêr wat foar: It wie: "foar" {{foar}}; "tsjin" {{tsjin}} ; en "neutraal" {{neutraal}}. (No opnaam yn de list fan berjochten.) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :Moat dat "Neutraal" net "Unthâlding" wurde? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 28 mrt 2026, 21.02 (CET) :: Dit is hoe't @[[Meidogger:J'88|J'88]] it makke hat, 15 jier lyn. Fansels kin it ek {{Unthâlde}} wêze, mar dan komme wy wer by de stavering fan it tiidwurd. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :[[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 30 mrt 2026, 12.11 (CEST) == Beursaanvraag Wikimania 2026 geopend == Van 21 - 25 juli vindt [[wikimania:2026:Wikimania|Wikimania]] in Parijs plaats, de jaarlijkse wereldwijde conferentie voor iedereen die betrokken is bij een of meerdere Wikimedia-projecten. Wikimedia Nederland stelt een beperkt aantal beurzen beschikbaar voor reis- en verblijfskosten voor het hoofdprogramma van 23–25 juli. Je kunt tot uiterlijk zondag 12 april een beurs aanvragen. [[wmnl:Wikimania_2026|Meer informatie over de beursaanvraag vind je op de verenigingswiki]]. [[Meidogger:JansenKirsten|JansenKirsten]] ([[Meidogger oerlis:JansenKirsten|oerlis]]) 23 mrt 2026, 15.06 (CET) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Unsichtber? == Is der immen dy sjen kin dat ik dizze bewurking makke haw [[Oerlis:1918]]? Ik kin it sjen at ik der sels hinne gean, en ik sjoch it ek yn myn Bydragen, mar by myn Folchlist stiet it der net by, en by Koartlyn feroare ek net. Immen in idee? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 2 apr 2026, 12.40 (CEST) : It is núver: It is no sa'n skoft letter dat net mear te sjen is of Koartlyn feroare it hie, mar oarsom hat der yn de tuskentiid net ien west dy't sei: "Ja it is goed!" of "Nee, wêr prate jo fan?". Is der no wier net ien dy't sels mar sjen kin at der wat stiet op [[Oerlis:1918]]? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Meidogger:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meidogger oerlis:MediaWiki message delivery|oerlis]]) 3 apr 2026, 19.11 (CEST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Meidogger:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meidogger oerlis:MediaWiki message delivery|oerlis]]) 26 apr 2026, 02.57 (CEST) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == InternetArchiveBot == Ik kin net fine dat der ea eat dien is foar [[Wikipedy_oerlis:Ambassade#InternetArchiveBot]]. De man freget om botstatus, en oant no ta is der immen dy't dat in goed idea fûn, mar der bart neat, en wy binne jierren letter. === Foarstel: Jou [[Meidogger:InternetArchiveBot]] botstatus === {{Neutraal}} - [[Mysha]]. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 11 mai 2026, 16.07 (CEST) qnejtiqp0s08ffqiamv1pfvkk1rmqe7 Moskeftigen 0 5207 1229928 1204204 2026-05-14T08:19:54Z RomkeHoekstra 10582 namme bûdelmiezen feroare yn pongmiezen, sjoch oerlis Miesfûgels. 1229928 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | namme = moskeftigen | ôfbylding = Passeriformes-01v01.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | takson1 = | namme1 = | takson2 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme2 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson3 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme3 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson4 = [[ûnderstamme]]: | namme4 = [[wringedieren]] (''Vertebrata'') | takson5 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme5 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson6 = [[ûnderklasse]]: | namme6 = [[moderne fûgels]] (''Neornithes'') | takson7 = [[tuskenklasse]]: | namme7 = [[nijkakigen]] (''Neognathae'') | takson8 = [[boppeskift]]: | namme8 = [[nije fûgels]] (''Neoaves'') | takson9 = sûnder rang'': | namme9 = [[lânfûgels]] (''Telluraves'') | takson11 = ''sûnder rang'': | namme11 = [[súdfûgels]] (''Australaves'') | takson12 = ''sûnder rang'': | namme12 = [[mosk- en pappegaai-eftigen]]<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(''Psittacopasserae'') | takson13 = [[skift]]: | namme13 = '''moskeftigen''' (''Passeriformes'') | takson14 = | namme14 = | takson15 = | namme15 = | takson16 = | namme16 = | takson17 = | namme17 = | takson18 = | namme18 = | takson19 = | namme19 = | beskriuwer, jier = [[Linnaeus]], 1758 | soarten = | lânkaart = | lânkaarttekst = | lânkaartbreedte = | lânkaarttekst_links = }} De '''moskeftigen''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Passeriformes'') foarmje in [[skift]] fan 'e [[klasse (taksonomy)|klasse]] fan 'e [[fûgels]] (''Aves''). Mei 148 [[famylje (taksonomy)|famyljes]] en 6.746 identifisearre [[soarte]]n <small>(teljier: 2025)</small> is dit fierwei it grutste fûgelskift, dat sa'n 60% fan alle likernôch 11.000 fûgelsoarten omfiemet. It befettet ek fan alle [[klade]]n fan op lân libjende [[wringedieren]] it grutste ferskaat oan uterlike foarmen. Nettsjinsteande dat binne de moskeftigen nei alle gedachten ien fan 'e jongste groepen fûgels, dy't har wierskynlik yn it [[Paleoseen|Let-Paleoseen]] of it [[Eoseen|Ier-Eoseen]] (59–40&nbsp;miljoen&nbsp;[[jier]] lyn) op it [[súdlik healrûn]] [[evolúsje|ûntjûn]] hawwe. Tsjintwurdich hawwe de moskeftigen in [[kosmopolityske fersprieding]]. Ien fan wichtichste skaaimerken fan dizze fûgels is dat de [[poat]]en [[anisodaktyly|anisodaktyl]] binne, wat sizze wol dat der trije [[tean]]nen foarút wize en ien efterút. Dat is in handige konfiguraasje om op in [[tûke (beam)|tûke]] te sitten, en yn oare [[talen]] wurdt dêr yn 'e namme fan moskeftigen ek wol nei ferwiisd (bgl. [[Nederlânsk]] ''roestvogels'' of [[Ingelsk]] ''perching birds''). De measte moskeftigen hawwe in [[omnivoar]] of [[ynsektivoar]] dieet. [[Taksonomy]]sk is it skift opdield yn trije [[ûnderskift]]en: de inkeld yn [[Nij-Seelân]] libjende [[rotstomke-eftigen]] (''Acanthisitti''), de [[krytfûgels]] (''Tyranni''), dy't yn har [[ferspriedingsgebiet|fersprieding]] foar it meastepart beheind binne ta de [[Nije Wrâld]], en de mear algemien foarkommende [[sjongfûgels]] (''Passeri''). ==Taksonomy== De moskeftigen waarden as [[skift]] al yn [[1758]] yntrodusearre troch de [[Sweden|Sweedske]] [[biolooch]] en [[taksonoom]] [[Carolus Linnaeus]] yn 'e tige ynfloedrike tsiende [[edysje]] fan syn ''[[Systema Naturæ]]''. De [[wittenskiplike namme]] dy't er foar dizze fûgels betocht, ''Passeriformes'', is in gearlûking fan twa [[Latyn]]ske [[wurd]]en: ''passer'', dat "[[mosk]]" betsjut, en ''formis'', mei de betsjutting "foarme (as)". [[File:House_sparrow_male_in_Prospect_Park_(53532).jpg|left|thumb|250px|In [[mosk]] (''Passer domesticus'').]] It skift fan 'e moskeftigen bestiet anno [[2025]] út 6.746 identifisearre [[soarte]]n (wêrfan't teminsten 22 relatyf resint [[útstjerren (biology)|útstoarn]] binne). Dat komt del op sa'n 60% fan alle likernôch 11.000 fûgelsoarten, en de moskeftigen foarmje sadwaande fierwei it grutste fan alle fûgelskiften. Se omfiemje fan alle [[klade]]n fan op lân libjende [[wringedieren]] ek it grutste ferskaat oan uterlike foarmen. De soarten binne ferdield oer 148 [[famylje (taksonomy)|famyljes]] en trije [[ûnderskift]]en: de [[rotstomke-eftigen]] (''Acanthisitti''), de [[krytfûgels]] (''Tyranni'' of ''Suboscines'') en de [[sjongfûgels]] (''Passeri'' of ''Oscines''). De rotstomke-eftigen of Nijseelânske tomke-eftigen binne petiterich lytse fûgeltsjes dy't yn harren [[ferspriedingsgebiet|fersprieding]] beheind binne ta [[Nij-Seelân]]. It is mar in lyts groepke fan twa libbene en fiif resint [[útstjerren (biology)|útstoarne]] soarten yn ien inkele famylje. De krytfûgels foarmje in groep fan persiis 1.400 soarten <small>(teljier: 2025)</small> ferdield oer 18&nbsp;famyljes. Utsein de famyljes dy't ûnderbrocht binne yn it [[tuskenskift]] fan 'e [[krytfûgels fan de Alde Wrâld|krytfûgels fan 'e Alde Wrâld]] (''Eurylaimides''), libje se inkeld yn [[Noard-Amearika|Noard]]- en [[Súd-Amearika]]. De mear algemien foarkommende [[sjongfûgels]] (''Passeri'' of ''Oscines'') foarmje de grutste groep, mei 5.339&nbsp;soarten yn 129&nbsp;famyljes. [[File:Rock_wren.jpg|right|thumb|250px|In [[rotstomke]] (''Xenicus gilviventris'') út [[Nij-Seelân]].]] ==Evolúsje== De [[evolúsje|evolúsjonêre ûntwikkeling]] fan 'e moskeftigen en de relaasjes tusken de ûnderskate famyljes yn it skift bleau oant yn 'e lette [[tweintichste iuw]] wakker riedselich. Oant dy tiid waarden de moskeftigen gearklofte op basis fan [[morfology]]ske (uterlike) skaaimerken dy't, sa is no bekend, foar in grut diel it gefolch binne fan [[konverginte evolúsje]] ynstee fan in neie [[genetysk]]e konneksje. Om in foarbyld te jaan: de [[tomkefûgels]] (''Troglodytidae'') fan [[Jeraazje]] en de [[Nije Wrâld]], de [[elfkefûgels]] (''Maluridae'') fan [[Austraalje (kontinint)|Austraalje]] en de [[rotstomkefûgels]] (''Acanthisittidae'') fan [[Nij-Seelân]] sjogge der min ofte mear itselde út en [[hâlde en drage]] har op gelikense wize, mar se binne hielendal net nau besibbe en hearre ta tige ferskillende dielen fan it skift fan 'e moskeftigen. Feitliks is it sa dat de neamde groepen sa min oaninoar besibbe binne as binnen ien-en-itselde skift mar mooglik is. [[Foarútgong]] yn 'e [[molekulêre biology]] en bettere [[paleobiogeografy]]ske gegevens leveren stadichoan in dúdliker plaatsje op fan 'e oarsprong en evolúsje fan 'e moskeftigen. Dêrtroch waarden [[molekulêr]]e oerienkomsten, [[morfology]]ske likenissen en opdobbe [[fossilen]] mei-inoar yn oerienstimming brocht. It tinken mank saakkundigen is no dat de earste moskeftigen har ûntjoegen op it [[súdlik healrûn]] yn it yn it [[Paleoseen|Let-Paleoseen]] (59–56&nbsp;miljoen&nbsp;[[jier]] lyn) of it [[Eoseen|Ier-Eoseen]] (56–40&nbsp;miljoen&nbsp;jier lyn). [[File:Corvus_corax.001_-_Tower_of_London.JPG|left|thumb|250px|In [[raven]] (''Corvus corax''), ien fan 'e grutste moskeftigen.]] De earste diversifiëarring fan 'e moskeftigen foel gear mei de skieding fan 'e súdlike [[wrâlddiel]]en yn it Ier-Eoseen. De [[rotstomke-eftigen]] (''Acanthisitti'') wiene de earsten dy't isolearre rekken yn wat letter [[Nij-Seelân]] wurde soe, en de twadde grutte spjalting wie tusken de [[krytfûgels]] (''Tyranni'' of ''Suboscines'') yn [[Súd-Amearika]] en de [[sjongfûgels]] (''Passeri'' of ''Oscines'') yn [[Austraalje (wrâlddiel)|Austraalje]]. Op dat lêste kontinint ûntjoegen de iere moskeftigen har ta in grut ferskaat oan foarmen. In wichtige tûke fan 'e sjongfûgels, it [[lytsskift]] fan 'e [[moskfûgeleftigen en sibben]] (''Passerida''), fersprate him sa'n 40&nbsp;miljoen&nbsp;jier lyn út Austraalje wei oer [[Jeraazje]] en [[Afrika]]. Fan dy tiid ôf fûn der in yngeande [[biogeografy]]ske ferminging plak, wêrby't soarten út it noarden weromkearden nei it suden, soarten út groepen dy't yn it suden bleaun wiene letter dochs noch nei it noarden kamen, en soarten út 'e [[Alde Wrâld]] de [[Nije Wrâld]] berikten en oarsom. ==Uterlike skaaimerken== De measte moskeftigen binne lytser as de leden fan 'e measte oare fûgelskiften. De grutste en swierste moskeftigen binne de [[groubekraven]] (''Corvus crassirostris'') út 'e [[Hoarn fan Afrika]] en de gewoane [[raven]] (''Corvus corax''), dy't beiden mear as 70&nbsp;[[sm]] lang en 1<sup><small>1</small></sup>/<sub><small>2</small></sub>&nbsp;[[kg]] swier wurde kinne. De [[lierfûgel]] (''Menura novaehollandiae'') en beskate [[paradysfûgels]] (''Paradisaeidae'') hawwe lykwols in gruttere lingte as harren oermjitte lange [[sturt]][[fear (fûgels)|fearren]] meirekkene wurde. De lytste moskeftige is de [[koartsturtdwerchtiran]] (''Myiornis ecaudatus''), mei in lingte fan 6<sup><small>1</small></sup>/<sub><small>2</small></sub>&nbsp;sm en in gewicht fan 4,2&nbsp;[[gram (gewicht)|g]]. [[File:Cardinal.jpg|right|thumb|250px|In [[reade kardinaal]] (''Cardinalis cardinalis'') út [[Noard-Amearika]].]] Moskeftigen hawwe [[anisodaktyly|anisodaktyle]] [[poat]]en, d.w.s. mei fjouwer [[tean]]nen, wêrfan't trije foarút wize en ien efterút. De eftertean is lang en sit oan 'e poat fêst op likernôch deselde hichte as de foarteannen. Dy foarm is ideaal foar it fêstgripen fan [[tûke (beam)|tûken]] of [[twiich]]jes om dêr op te sitten mei in rjochtoppige [[lichemshâlding]]. Dêrfandinne dat de moskeftigen yn beskate oare [[talen]] nammen hawwe dy't nei dat skaaimerk ferwize, lykas yn it [[Nederlânsk]] ''roestvogel'' (fan ''roesten'', "rêste", dus sitte) en yn it [[Ingelsk]] ''perching bird'' (''to perch'' betsjut "rjochtop sitte"). De teannen fan moskeftigen hawwe gjin [[swimflues|swimfluezzen]], mar by guon leden fan 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kotingafûgels]] (''Cotingidae'') binne de twadde en trêde foartean foar it earste trêdepart oaninoar fêst groeid. De [[skonk]]en fan moskeftigen hawwe in adaptaasje dy't rjochtop sitten makliker makket. In [[piis]] oan 'e efterkant fan 'e skonk, dy't fan 'e ûnderkant fan 'e teannen nei de [[spier]] efter de [[tibiotarsus]] rint, lûkt automatysk strak as de skonk bûgd wurdt. Dêrtroch krôlje de teannen út harsels om in tûke hinne as de fûgel dêrop lânet. It jout moskeftigen ek it fermogen om te [[sliep]]en wylst se op in tûke sitte sûnder dat de gryp fan 'e teannen yn 'e sliep fersloppet en de fûgel fan 'e tûke ôfrûgelet. [[File:Superb_lyrbird_in_scrub.jpg|left|thumb|250px|In [[mantsje]] fan 'e [[lierfûgel]] (''Menura novaehollandiae'') út [[Austraalje (lân)|Austraalje]].]] De measte moskeftigen hawwe tolve [[sturt]]fearren, mar de lierfûgel hat der sechstjin, en ferskate leden fan 'e grutte famylje fan 'e [[ûnefûgels]] (''Furnariidae'') hawwe der mar tsien, acht of sels seis. Soarten dy't oanpast binne foar it [[klimmen|beklimmen]] fan [[beamstam]]men, lykas [[beamkrûpers]] (''Certhiidae'') en [[blauspjochtfûgels]] (''Sittidae''), hawwe stive sturtfearren, dy't se brûke om by it klimmen op te stypjen. Ekstreem lange sturtfearren komme foar by û.o. de [[lierfûgels]] (''Menuridae'') en de [[paradysfûgels]] (''Paradisaeidae''), en tsjinje om mei te pronkjen by de [[balts]]. ==Libbenswize== Ien fan 'e bekendste skaaimerken fan moskeftigen is it fermogen ta it produsearjen fan [[fûgelsang]], dat by harren fan alle fûgelskiften it bêste ûntwikkele is. De nei dat fermogen ferneamde [[sjongfûgels]] (''Passeri'' of ''Oscines'') hawwe fan alle fûgels de grutste behearsking fan 'e [[spier]]en dy't harren [[syrinks (orgaan)|syrinks]] bestjoere, en kinne dêrtroch in grut ferskaat oan sang fuortbringe. Guon fûgels, lykas de [[ljurk]] (''Alauda arvensis'') en it [[gealtsje]] (''Luscinia megarhynchos''), steane dêr by útstek om bekend. Oaren, lykas de ferskate soarten [[krieën]], bringe ek in grut ferskaat oan lûden fuort, mar dy klinke foar it [[minsklik]] [[gehoar]] alhiel net [[muzyk|muzikaal]] en wurde omskreaun as '[[krassen (krie-eftigen)|krassen]]'. Guon soarten, lykas de [[lierfûgels]] (''Menuridae'') út [[Austraalje (lân)|Austraalje]], binne earsten neibearders, dy't net inkeld de sang fan oare fûgelsoarten imitearje kinne, mar ek sekuer lûden neidwaan kinne dy't net fan natuere foarkomme, lykas in startende [[auto]] of in [[keatlingseage]]. De sang fan moskeftigen is ornaris bedoeld om, benammen yn 'e [[peartiid]], it [[territoarium (biology)|territoarium]] ôf te beakenjen of om in [[pearing]]spartner te lokjen. [[File:Eurasian_blue_tit_Lancashire_2.jpg|right|thumb|250px|In [[blaumies]] (''Cyanistes caeruleus'') út [[Jeraazje]].]] De measte moskeftigen lizze [[kleur]]e aaien, yn tsjinstelling ta soarten út oare fûgelskiften, dy't ornaris [[wite]] aaien lizze. Utsûnderings op dy regel binne fierders inkeld [[nêst (fûgels)|grûnnêstelders]] lykas de [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') en de [[nachtsweleftigen]] (''Caprimulgiformes''), dy't ferlet hawwe fan [[kamûflaazje]] om 'e aaien net opfalle te litten, en teffens beskate [[briedparasitêre koekoeken]] (''Cuculinae''), wêrfan't de aaien op dy fan 'e gasthear lykje moatte. It tal aaien fariëarret by moskeftigen nei soarte. Party gruttere soarten, lykas de lierfûgels, lizze mar ien aai, wylst de measte lytsere soarten yn [[waarm]]ere [[klimaten]] 2–5&nbsp;aaien en yn [[kâld]]ere klimaten 5–12&nbsp;aaien lizze. De leden fan 'e famylje fan 'e [[widafûgels]] (''Viduidae'') bouwe sels gjin [[nêst (fûgels)|nêsten]], mar binne [[briedparasyt|briedparasiten]] dy't har aaien yn 'e nêsten fan oare fûgelsoarten lizze. Datselde jildt foar de [[koekoekswever]] (''Anomalospiza imberbis'') en beskate soarten út it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[kowefûgels]] (''Molothrus''). De [[fûgelpyk|piken]] fan moskeftigen binne [[nêstbliuwers]], dy't [[blinens|blyn]], keal en helpleas út it [[aai]] komme. Se hawwe dêrom ferlet fan yngeande soarch fan 'e [[âlden]]. De measte moskeftigen binne [[omnivoar]]en of [[ynsektivoar]]en. Se frette sawol oare [[bisten]] (ornaris [[ynsekten]] en oar lyts [[wringeleas]] [[dierte]]) as [[plant]]aardich guod. ==Skiftopbou== De [[famylje (taksonomy)|famyljes]] út 'e ûndersteande klassifikaasje binne deselden dy't erkenning genietsje fan 'e [[Ynternasjonale Uny fan Ornitologen]] (IOU). De ferdieling yn [[ûnderskift]]en is al lang dúdlik en stiet fêst. De ferdieling yn [[tuskenskift]]en, [[lytsskift]]en en [[boppefamylje]]s folget de [[fylogeny|fylogenetyske analyze]] dy't yn [[2019]] publisearre waard troch Carl Oliveiros ''et al.'' <small>(N.B.: de oantallen soarten binne rûchwei, fral by de gruttere famyljes.)</small> {| class="wikitable" style="width: 780px;" |- style="vertical-align: top;" | scope="row" style="width: 50%; background-color: Honeydew;" | {{Stambeam2}} * skift '''moskeftigen''' (''Passeriformes'') ** ûnderskift [[rotstomke-eftigen]] of Nijseelânske tomke-eftigen (''Acanthisitti'') *** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[rotstomkefûgels]] of Nijseelânske tomkefûgels (''Acanthisittidae'') <small>- 2 libbene en 5 resint útstoarne soarten</small> ** {{Stambeam2/ein tûke}}ûnderskiftekloft [[sjongfûgeleftigen]] (''Eupasseres'') *** ûnderskift [[krytfûgels]] of raasfûgels (''Tyranni'', syn. ''Suboscines'') **** tuskenskift [[krytfûgels fan de Alde Wrâld]] (''Eurylaimides'') ***** boppefamylje [[pitta-eftigen]] (''Pittoidea'') ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[pittafûgels]] (''Pittidae'') <small>- 44 soarten</small> ***** {{Stambeam2/ein tûke}}boppefamylje [[breedbekeftigen]] (''Eurylaiminoidea'') ****** famylje [[Afro-Aziatyske breedbekken]] (''Calyptomenidae'') <small>- 6 soarten</small> ****** famylje [[asityfûgels]] (''Philepittidae'') <small>- 4 soarten</small> ****** famylje [[gewoane breedbekken]] (''Eurylaimidae'') <small>- 10 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[breedbekmanakinfûgels]] (''Sapayoidae'') <small>- 1 soarte</small> **** {{Stambeam2/ein tûke}}tuskenskift [[krytfûgels fan de Nije Wrâld]] (''Tyrranides'') ***** lytsskift [[tiraneftigen]] (''Tyrannida'') ****** famylje [[kotingafûgels]] (''Cotingidae'') <small>- 66 soarten</small> ****** famylje [[kroantiranfûgels]] (''Onychorhynchidae'') <small>- 7 soarten</small> ****** famylje [[manakinsûgels]] (''Pipridae'') <small>- 55 soarten</small> ****** famylje [[skerpsnaffelfûgels]] (''Oxyruncidae'') <small>- 1 soarte</small> ****** famylje [[tiranfûgels]] (''Tyrannidae'') <small>- 447 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[tityrafûgels]] (''Tityridae'') <small>- 37 soarten</small> ***** {{Stambeam2/ein tûke}}lytsskift [[ûnefûgeleftigen]] (''Furnariida'') ****** famylje [[eamellysters]] (''Formicariidae'') <small>- 12 soarten</small> ****** famylje [[eamelpittafûgels]] (''Grallariidae'') <small>- 70 soarten</small> ****** famylje [[eamelskateksterfûgels]] (''Thamnophilidae'') <small>- 238 soarten</small> ****** famylje [[langpoatefretterfûgels]] of nevefretterfûgels (''Conopophagidae '') <small>- 12 soarten</small> ****** famylje [[moanneslûperfûgels]] (''Melanopareiidae'') <small>- 4 soarten</small> ****** famylje [[tapakûlofûgels]] (''Rhinocryptidae'') <small>- 65 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[ûnefûgels]] (''Furnariidae'') <small>- 321 soarten</small> *** {{Stambeam2/ein tûke}}ûnderskift [[sjongfûgels]] (''Passeri'', syn. ''Oscines'') **** tuskenskift [[lierfûgeleftigen]] (''Menurides'') ***** famylje [[lierfûgels]] (''Menuridae'') <small>- 2 soarten</small> ***** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[toarnkrûperfûgels]] (''Atrichornithidae'') <small>- 2 soarten</small> **** {{Stambeam2/ein tûke}}tuskenskiftekloft [[echte sjongfûgels]] (''Euoscines'') ***** tuskenskift [[prieelfûgeleftigen]] (''Climacterides'') ****** famylje [[Australyske krûperfûgels]] (''Climacteridae'') <small>- 7 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[prieelfûgels]] (''Ptilonorhynchidae'') <small>- 27 soarten</small> ***** tuskenskift [[stobberinnereftigen]] (''Othonychides'') ****** famylje [[stobberinnerfûgels]] (''Orthonychidae'') <small>- 3 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[ûnechte babbelderfûgels]] (''Pomatostomidae'') <small>- 5 soarten</small> ***** tuskenskift [[huningitereftigen]] (''Meliphagides'') ****** famylje [[Australyske sjongfûgels]] (''Acanthizidae'') <small>- 67 soarten</small> ****** famylje [[boarstelfûgels]] (''Dasyornithidae'') <small>- 3 soarten</small> ****** famylje [[diamantfûgels]] (''Pardalotidae'') <small>- 4 soarten</small> ****** famylje [[elfkefûgels]] (''Maluridae'') <small>- 32 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[huningiterfûgels]] (''Meliphagidae'') <small>- 186 soarten</small> ***** tuskenskift [[krie-eftigen]] (''Corvides'') ****** boppefamylje [[beamrinnereftigen]] (''Neosittoidea'') ******* {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[beamrinnerfûgels]] (''Neosittidae'') <small>- 3 soarten</small> ****** boppefamylje [[kwartellystereftigen]] (''Cinclosomatoidea'') ******* {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[kwartellysters en juwielbabbelders]] (''Cinclosomatidae'') <small>- 11 of 12 soarten</small> ****** boppefamylje [[rûpfûgeleftigen]] (''Campephagoidea'') ******* {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[rûpfûgels]] (''Campephagidae'') <small>- 93 soarten</small> ****** boppefamylje [[wytkopeftigen]] (''Mohouoidea'') ******* {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[wytkopfûgels]] (''Mohouidae'') <small>- 3 soarten</small> ****** boppefamylje [[boskskatekstereftigen]] (''Malaconotoidea'') ******* famylje [[boatsnaffelfûgels]] (''Machaerirhynchidae'') <small>- 2 soarten</small> ******* famylje [[Borneoboarstelkopfûgels]] (''Pityriaseidae'') <small>- 1 soarte</small> ******* famylje [[boskskateksters, tsjagra's en fiskalen]] (''Malaconotidae'') <small>- 50 soarten</small> ******* famylje [[fangafûgels]] (''Vangidae'') <small>- 40 soarten</small> ******* famylje [[ioarafûgels]] (''Aegithinidae'') <small>- 4 soarten</small> ******* famylje [[lelmiggesnapperfûgels]] (''Platysteiridae'') <small>- 32 soarten</small> ******* famylje [[skobde groukopfûgels]] (''Rhagalogidae'') <small>- 1 soarte</small> ******* {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[spitsfûgels en oargelfûgels]] (''Artamidae'') <small>- 24 soarten</small> ****** boppefamylje [[echte krie-eftigen]] (''Corvoidea'') ******* famylje [[drongofûgels]] (''Dicruridae'') <small>- 28 soarten</small> ******* famylje [[ifritafûgels]] (''Ifritidae'') <small>- 1 soarte</small> ******* famylje [[kriefûgels]] (''Corvidae'') <small>- 139 soarten</small> ******* famylje [[Maleiske toefgaaifûgels]] (''Platylophidae'') <small>- 1 soarte</small> ******* famylje [[monarchfûgels]] (''Monarchidae'') <small>- 107 libbene en 4 resint útstoarne soarten</small> ******* famylje [[paradysfûgels]] (''Paradisaeidae'') <small>- 45 soarten</small> ******* famylje [[paradyspittafûgels]] (''Melampittidae'') <small>- 2 soarten</small> ******* famylje [[skateksterfûgels]] of wurgerfûgels (''Laniidae'') <small>- 34 soarten</small> ******* famylje [[slyknêstkriefûgels]] (''Corcoracidae'') <small>- 2 soarten</small> ******* {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[waaiersturtfûgels]] (''Rhipiduridae'') <small>- 55 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}boppefamylje [[gielegou-eftigen]] (''Orioloidea'') ******* famylje [[beiepikkerfûgels]] (''Paramythiidae'') <small>- 3 soarten</small> ******* famylje [[fireofûgels]] (''Vireonidae'') <small>- 62 soarten</small> ******* famylje [[gielegoufûgels]] (''Oriolidae'') <small>- 41 soarten</small> ******* famylje [[groukoppen en fluiters]] (''Pachycephalidae'') <small>- 69 soarten</small> ******* famylje [[harlekyngroukopfûgels]] (''Falcunculidae'') <small>- 3 soarten</small> ******* famylje [[lelgroukopfûgels]] (''Eulacestomatidae'') <small>- 1 soarte</small> ******* famylje [[oreoikafûgels]] (''Oreoicidae'') <small>- 3 soarten</small> ******* {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[swypfluiterfûgels]] (''Psophodidae'') <small>- 6 soarten</small> ***** {{Stambeam2/ein tûke}}tuskenskift [[echte moskeftigen]] (''Passerides'') ****** lytsskift [[huningjagereftigen]] (''Melanocharitida'') ******* {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[huningjagerfûgels]] (''Melanocharitidae'') <small>- 11 soarten</small> ****** lytsskift [[satynfûgeleftigen]] (''Cnemophilida'') ******* {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[satynfûgels]] (''Cnemophilidae'') <small>- 4 soarten</small> ****** lytsskift [[Australazyske miggesnappers]] (''Petroicida'') ******* famylje [[Australyske miggesnappers]] (''Petroicidae'') <small>- 51 soarten</small> ******* famylje [[gielbânhuningiters]] (''Notiomystidae'') <small>- 1 soarte</small> ******* {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[Nijseelânske lelfûgels]] (''Callaeidae'') <small>- 4 libbene soarten en 1 resint útstoarne soarte</small> ****** lytsskift [[ralbabbeldereftigen]] (''Eupetida'') ******* famylje [[kealkopkriefûgels]] (''Picathartidae'') <small>- 2 soarten</small> ******* famylje [[ralbabbelderfûgels]] (''Eupetidae'') <small>- 1 soarte</small> ******* {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[rotsspringerfûgels]] (''Chaetopidae'') <small>- 2 soarten</small> ****** lytsskift [[miggesnappereftigen]] (''Muscicapida'') ******* boppefamylje [[goudtoeffûgels]] (''Reguloidea'') ******** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[goudtoefkes]] (''Regulidae'') <small>- 6 soarten</small> ******* boppefamylje [[beamkrûperfûgels]] (''Certhioidea'') ******** famylje [[beamkrûpers]] (''Certhiidae'') <small>- 9 soarten</small> ******** famylje [[blauspjochten]] (''Sittidae'') <small>- 29 soarten</small> ******** famylje [[bûnte beamkrûpers]] (''Salpornithidae'') <small>- 2 soarten</small> ******** famylje [[miggefangers]] (''Polioptilidae'') <small>- 22 soarten</small> ******** famylje [[muorrekrûpers]] of rotskrûpers (''Tichodromidae'') <small>- 1 soarte</small> ******** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[tomkefûgels]] (''Troglodytidae'') <small>- 96 soarten</small> ******* boppefamylje [[miggesnapperfûgels]] (''Muscicapoidea'') ******** famylje [[elachoerafûgels]] (''Elachuridae'') <small>- 1 soarte</small> ******** famylje [[lysterfûgels]] (''Turdidae'') <small>- 193 soarten</small> ******** famylje [[miggesnappers]] (''Muscicapidae'') <small>- 357 soarten</small> ******** famylje [[oksepikkerfûgels]] (''Buphagidae'') <small>- 2 soarten</small> ******** famylje [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') <small>- 128 soarten</small> ******** famylje [[spotlysterfûgels]] (''Mimidae'') <small>- 34 soarten</small> ******** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[wetterlysterfûgels]] (''Cinclidae'') <small>- 5 soarten</small> ******* {{Stambeam2/ein tûke}}boppefamylje [[pestfûgeleftigen]] (''Bombycilloidea'') ******** famylje [[beigroukopfûgels]] (''Hylocitreidae'') <small>- 1 soarte</small> ******** famylje [[Hawaïaanske huningiters]] (''Mohoidae'') † <small>- 7 resint útstoarne soarten</small> ******** famylje [[palmhipperfûgels]] (''Dulidae'') <small>- 1 soarte</small> ******** famylje [[pestfûgels]] of lakfûgels (''Bombycillidae'') <small>- 3 soarten</small> ******** famylje [[sidemiggesnapperfûgels]] (''Ptiliogonatidae'') <small>- 4 soarten</small> ******** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[sidesturtfûgels]] (''Hypocoliidae'') <small>- 1 soarte</small> ****** lytsskift [[moskfûgeleftigen en sibben]] (''Passerida'') ******* boppefamylje [[goarsfûgeleftigen]] (''Emberizoidea'') ******** famylje [[Amerikaanske goarsfûgels]] (''Passerellidae'') <small>- 140 soarten</small> ******** famylje [[Amerikaanske sjongers]] (''Parulidae'') <small>- 120 soarten</small> ******** famylje [[gielboarstsjongerfûgels]] (''Icteriidae'') <small>- 1 soarte</small> ******** famylje [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') <small>- 44 soarten</small> ******** famylje [[hippertangarefûgels]] (''Calyptophilidae'') <small>- 2 soarten</small> ******** famylje [[Hispanjoalasjongers]] (''Phaenicophilidae'') <small>- 3 soarten</small> ******** famylje [[iisfinkfûgels]] of snie- en iisfinken (''Calcariidae'') <small>- 3 soarten</small> ******** famylje [[kardinaalfûgels]] (''Cardinalidae'') <small>- 53 soarten</small> ******** famylje [[Kubaanske sjongers]] (''Teretistridae'') <small>- 2 soarten</small> ******** famylje [[Portorikaanske tangarefûgels]] (''Nesospingidae'') <small>- 1 soarte</small> ******** famylje [[spindalissen]] (''Spindalidae'') <small>- 4 soarten</small> ******** famylje [[tangarefûgels]] (''Thraupidae'') <small>- 393 soarten</small> ******** famylje [[tomkelysterfûgels]] (''Zeledoniidae'') <small>- 1 soarte</small> ******** famylje [[troepiaalfûgels]] (''Icteridae'') <small>- 108 soarten</small> ******** famylje [[troepiaaltangarefûgels]] (''Rhodinocichlidae'') <small>- 1 soarte</small> ******** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[ûnechte tangarefûgels]] (''Mitrospingidae'') <small>- 4 soarten</small> ******* {{Stambeam2/ein tûke}}boppefamylje [[moskfûgeleftigen]] (''Passeroidea'') ******** famylje [[Afrikaanske sûkerfûgels]] (''Promeropidae'') <small>- 2 soarten</small> ******** famylje [[basterthuningfûgels]] (''Dicaeidae'') <small>- 56 soarten</small> ******** famylje [[blaurêchfûgels]] (''Irenidae'') <small>- 3 soarten</small> ******** famylje [[blêdfûgels]] (''Chloropseidae'') <small>- 12 soarten</small> ******** famylje [[finkfûgels]] (''Fringillidae'') <small>- 235 soarten</small> ******** famylje [[graupiperfûgels]] (''Prunellidae'') <small>- 12 soarten</small> ******** famylje [[huningsûgers]] (''Nectariniidae'') <small>- 152 soarten</small> ******** famylje [[moskfûgels]] (''Passeridae'') <small>- 43 soarten</small> ******** famylje [[oranjekopsjongerfûgels]] (''Peucedramidae'') <small>- 1 soarte</small> ******** famylje [[piperfûgels]] (''Motacillidae'') <small>- 68 soarten</small> ******** famylje [[prachtfinken]] of astrildfûgels (''Estrildidae'') <small>- 140 soarten</small> ******** famylje [[przewalskireamoskfûgels]] of Przewalski's reamoskfûgels (''Urocynchramidae'') <small>- 1 soarte</small> ******** famylje [[smetkiellysterfûgels]] (''Modulatricidae'') <small>- 3 soarten</small> ******** famylje [[weverfûgels]] (''Ploceidae'') <small>- 122 soarten</small> ******** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[widafûgels]] (''Viduidae'') <small>- 20 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}lytsskift [[sjongers fan de Alde Wrâld]] (''Sylviida'') ******* boppefamylje [[Afrikasjongereftigen]] (''Macrosphenoidea'') ******** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[Afrikasjongers]] (''Macrosphenidae'') <small>- 18 soarten</small> ******* boppefamylje [[echte sjongers fan de Alde Wrâld]] (''Sylvioidea'') ******** famylje [[alsippefûgels]] (''Alcippeidae'') <small>- 10 soarten</small> ******** famylje [[babbelderfûgels]] (''Leiothrichidae'') <small>- 133 soarten</small> ******** famylje [[brilfûgels]] (''Zosteropidae'') <small>- 149 soarten</small> ******** famylje [[búlbúlfûgels]] (''Pycnonotidae'') <small>- 167 soarten</small> ******** famylje [[grousnaffelmiesfûgels]] (''Paradoxornithidae'') <small>- 38 soarten</small> ******** famylje [[hagekrûperfûgels]] (''Sylviidae'') <small>- 32 soarten</small> ******** famylje [[timalia's]] (''Timaliidae'') <small>- 58 soarten</small> ******** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[ûnechte timalia's]] (''Pellorneidae'') <small>- 68 soarten</small> ******* boppefamylje [[imerkesjongereftigen]] (''Locustelloidea'') ******** famylje [[donakobiusfûgels]] (''Donacobiidae'') <small>- 1 soarte</small> ******** famylje [[gerssjongerfûgels]] (''Cisticolidae'') <small>- 168 soarten</small> ******** famylje [[imerkesjongerfûgels]] (''Locustellidae'') <small>- 67 soarten</small> ******** famylje [[pnoepygafûgels]] (''Pnoepygidae'') <small>- 4 soarten</small> ******** famylje [[reidsjongerfûgels]] of karrekytfûgels (''Acrocephalidae'') <small>- 57 libbene en 5 resint útstoarne soarten</small> ******** famylje [[swelfûgels]] (''Hirundinidae'') <small>- 92 soarten</small> ******** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[tetraka's]] (''Bernieridae'') <small>- 11 soarten</small> ******* boppefamylje [[langsturtmieseftigen]] (''Aegithaloidea'') ******** famylje [[bosksjongerfûgels]] (''Phylloscopidae'') <small>- 81 soarten</small> ******** famylje [[elfmonarchfûgels]] (''Erythrocercidae'') <small>- 3 soarten</small> ******** famylje [[hylia's en dwerchmiesastrilden]] (''Hyliidae'') <small>- 2 soarten</small> ******** famylje [[langsturtmiesfûgels]] (''Aegithalidae'') <small>- 13 soarten</small> ******** famylje [[strewelsjongerfûgels]] (''Cettiidae'') <small>- 32 soarten</small> ******** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[woastynsjongerfûgels]] (''Scotocercidae'') <small>- 1 soarte</small> ******* boppefamylje [[ljurkeftigen]] (''Alaudoidea'') ******** famylje [[burdmantsjes]] (''Panuridae'') <small>- 1 soarte</small> ******** famylje [[ljurkfûgels]] (''Alaudidae'') <small>- 102 soarten</small> ******** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[nikatorfûgels]] (''Nicatoridae'') <small>- 3 soarten</small> ******* {{Stambeam2/ein tûke}}boppefamylje [[mieseftigen]] (''Paroidea'') ******** famylje [[pongmiezen]] (''Remizidae'') <small>- 11 soarten</small> ******** famylje [[elfmiggesnapperfûgels]] (''Stenostiridae'') <small>- 9 soarten</small> ******** famylje [[hylioata's]] (''Hyliotidae'') <small>- 4 soarten</small> ******** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[miesfûgels]] (''Paridae'') <small>- 61 soarten</small> {{Stambeam2/ein}} |- |} ==Keppelings om utens== *[http://www.worldbirdnames.org IOC World Bird List - Version 11.1, jan 2021] *[http://www.avionary.info Avionary - 50 Language Palaearctic Bird Names] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Passerine ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Passeriformes}} }} [[Kategory:Moskeftige| ]] [[Kategory:Fûgelskift]] 7bb4tqsjrw462c9a8jp2fts042i4cur Langwar 0 5937 1229910 1145468 2026-05-13T16:22:16Z Drewes 2754 opmaak oars 1229910 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks stêd | namme = | ôfbylding = Osinga state Langweer 03.JPG | ôfbyldingsbreedte = 260px | ôfbyldingstekst = ''Osingastate.'' | wapen = [[File:Langwar wapen.svg|60px]] | ynwennertal = {{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|Langwar}} <small>({{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|TXT=Year}})</small> <ref>https://opendata.cbs.nl/statline</ref> | oerflak = | befolkingstichtens = | stêdekloft = | hichte = | lân = | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= {{FRLf}} | | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= {{DFMf}} | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | bestjoerlike ienheid 4 = | namme bestjoerlike ienheid 4= | boargemaster = | stedsyndieling = | stifting = | postkoade = | tiidsône = [[UTC]] +1 | simmertiid = UTC +2 | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|52_57_29_N_5_43_17.7_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|52° 57' N 5° 43' E}} | webside = [http://www.visitlangweer.nl visitlangweer.nl] | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Fryslân | lat_deg = 52 | lat_min = 57 | lat_sec = 29 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 43 | lon_sec = 17.7 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = | ôfbylding99 = Map NL Skarsterlân Langwar.png | ôfbyldingstekst99 = ''Himrik fan Langwar yn 'e gemeente Skarsterlân.'' | ôfbyldingsbreedte99 = 260 }} '''Langwar''' (''Langweer'') is in [[doarp]] yn it súdwesten fan [[Fryslân]] yn 'e gemeente [[De Fryske Marren]]. It doarp leit yn it Fryske marregebiet oan 'e [[Langwarder Wielen]], wat eastlik fan 'e [[Kûfurd]] en net fier fan [[Gaasterlân]] ôf. Simmerdeis hat it doarp in soad toerisme. De Buorren fan Langwar is [[Beskerme steds- en doarpsgesichten yn Fryslân|beskerme doarpsgesicht]]. Langwar hat {{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|Langwar}} <small>({{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|TXT=Year}})</small> <ref>https://opendata.cbs.nl/statline</ref> ynwenners. == Skiednis == Langwar is in âld doarp mei in rike skiednis. Ut it argyf fan it [[Utert (stift)|bisdom Utert]] blykt dat Langwar yn [[1256]] al bestie. Yn 1517 wie it plakje it toaniel fan in striid tusken Geldersken en Boergonjers. It is net bekend wa't winner wie, wol dat der in grutte brân ûntstie. Iuwenlang wie dit doarp allinnich mar oer it wetter berikber. Yn [[1856]] kaam de earste ferbining mei de bûtenwrâld oer lân: de ''Breedyk'' rjochting [[Sint Nyk]]. Grytman [[Johan Vegelin fan Claerbergen]] makke midden [[18e iuw]] in ein oan de woastenij. Hy ûntwettere en beboske de sompige grûn om Langwar. De bosken binne nei him neamd en syn neisieten ha der wenne oant de lêste fan harren, de grytman [[Schelte Hessel Roorda fan Eysinga (1780-1829)|Schelte Hessel Roorda van Eijsinga]], himsels yn 1829 op de boppeferdjipping fan de state tekoart die. De wei nei [[Boarnsweach]], dy't yn 1783 in sânreed wie, rûn fan it doarp nei de [[Skarster Rien]] en is pas yn [[1905]] ferhurde. De Foekjessteech wie dêrom eartiids it "Boarnsweachster paad". De wei troch [[Legemar]] wie oant begjin [[20e iuw]] ek noch in sânreed. === Stinzen en states === [[Ofbyld:2024 Langwar, Buorren 1 (eardere oranjery fan Osingastate).jpg|thumb|left|''Eardere oranjery fan Osingastate''.]] Langwar hat in foarnaam plak west mei teminsten twa [[Stins|stinzen]], dêr't iuwenlang aadlike famyljes yn wenne hawwe. Op it plak dêr't letter it gemeentehûs fan Doanjewerstâl stie, stie eartiids [[Osingastate (Langwar)]]. "It Slot", sa't de Langwarders it neame, waard tsjin 'e ein fan 'e jierren 1930 ôfbrutsen en ferfongen troch nijbou. De Oranjery is in âlde pleats by Osingastate. Dêr setten de bewenners fan Osingastate winterdeis harren eksoatyske planten yn. Hjirnjonken rûn eartiids de Wimerts. Dêrtroch koenen de boeren mei de pream oan de muorre ta farre om it hea te lossen. [[Ofbyld:Eelke Jelles Eelkema - Gesicht op Doumastate yn Langwar, 1810.jpeg|thumb|left|''Doumastate.'']] In oar foarnaam hûs wie Doumastate, dy't op it plak stie dêr't letter it molkfabryk en hotel De Wielen stie. It is ûnbekend wannear't de state boud waard, mar dy waard yn 'e 16e iuw bewenne. Yn 'e tún fan 'e state stie mear nei de Buorren ta noch in fan in grêf omfieme âlde stins, de Doumastins. De stins waard yn 1517 troch de Boergonjers platbaarnd. Tusken de Doumastate en de Doumastins stie oan 'e strjitte ek noch in tredde gebou, it Fechthûs. In diel fan de yn 1845 ôfbrutsen state is brûkt foar de bou fan herberch "It Wapen fan Fryslân" by [[Spannenburch (buorskip)|Spannenburch]]. Sûnt 1908 stie op it plak it molkfabryk Langwar.<ref>[https://www.visitlangweer.nl/douma-state/ Visit Langweer]</ref> It fabryk waard yn 1956 troch fúzje mei Sint-Nyk sletten en ferboud ta hotel De Wielen.<ref>[https://www.zuivelfabriekenfriesland.nl/langweer Molkfabriken yn Fryslân, oproppen 24 jannewaris 2024]</ref> Yn 2018 waard it âlde hotel ôfbrutsen om plak te meitsjen foar sechtjin lúkse apparteminten.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/796276/hotel-in-langweer-gesloopt-16-luxe-appartementen-gebouwd Omrop Fryslân, 8 maart 2018]</ref> [[Ofbyld:Langweer 20040902_2219.jpg|thumb|260px|''Langwar en Langwarder Wielen út 'e loft wei.'']] === Tsjerke === [[Ofbyld:2024 Langwar, tsjerke (2).jpg|thumb|left|''Tsjerke fan Langwar.'']] Neffens [[Otto Derk Jan Roemeling|Corpus Roemeling]] wie de [[Midsiuwen|midsiuwske]] tsjerke fan Langwar oan [[Pankratius|Sint-Pankratius]] wijd. Langwar wurdt al yn tsjerkeboeken fan 1256 neamd, dus moat doe al in tsjerke hân ha. De tsjerke waard yn [[1517]] by de striid tusken [[Gelre (hartochdom)|Gelre]] en [[Hartochdom Boergonje|Boergonje]] yn 'e brân stutsen. In restauraasje folge, mar op de ein fan de iuw waard de earste tsjerke dochs ôfbrutsen. De hjoeddeiske tsjerke is de tredde tsjerke en waard boud yn [[1777]].<ref>[https://corpusroemeling.nl/data.html Corpus Roemeling]</ref><ref>[https://www.kerklangweer.nl/pagina2.html Skiednis side Tsjerke fan Langwar]</ref> === Gemeente === Oant de [[gemeentlike weryndieling]] fan [[1984]] wie Langwar it haadplak fan de eardere gemeente [[Doanjewerstâl]]. Dêrnei wie it in doarp yn de gemeente [[Skarsterlân]] en sûnt de lêste weryndieling fan 2014 heart Langwar by de gemeente De Fryske Marren. == Mienskip == [[Ofbyld:2024 Langwar, Buorren.jpg|thumb|260px|''Buorren''.]] De [https://www.facebook.com/volksvermaken/ Feriening foar Folksfermaken] organisearret sûnt 1 augustus 1928 ferskate aktiviteiten en eveneminten foar de ynwenners fan Langwar, Boarnsweach, Diken en omkriten. === Tsjerke === * [https://www.kerklangweer.nl/index.html PKN-gemeente Langwar] === Skoalle === * [https://www.obstswannestee.nl/nl Iepenbiere basisskoalle It Swannestee]. [[Ofbyld:2024 Langwar, Boarnsweachsterdyk.jpg|thumb|260px|''Boarnsweachsterdyk.'']] === Ferienings === * [https://www.facebook.com/doarpsrounte/ Toanielselsskip Doarpsrûnte] * [[Fuotbalferiening Langwar]] * [https://www.lvvo.net/ Follybalferiening LVVO] * [https://www.kwvlangweer.nl/ Wettersportferiening Langwar] * [https://joure.friesevogelwachten.nl/nl Fûgelwacht De Jouwer] === Befolkingsferrin === {| class="wikitable" style="width:450px" |- ! style="text-align:left;"| Jier || 1840 || 1954 || 1959 || 1964 || 1969 || 1974 || 1999 || 2004 |- style="text-align:center;" |style="text-align:left;"| '''Ynwenners''' || 489 || 822 || 771 || 759 || 804 || 833 || 924 || 976 |- ! style="text-align:left;"| Jier || 2008|| 2022 |- style="text-align:center;" |style="text-align:left;"| '''Ynwenners''' || 964 || 1.045 |} <small>Boarne 1840: [https://www.plaatsengids.nl/langweer Plaatsengids.nl]</small> === Berne === [[Ofbyld:2024 Langwar, Buorren 3 (rjochtshûs).jpg|thumb |260px|''Rjochtshûs.'']] * [[Johannes fan Clant]] (?-1615), politikus, grytman * [[Syts fan Osinga]], (< 1600-1652), grytman * [[Sybrand fan Osinga]] of Sybren fan Osinga (?-1679 of 1680)<ref>[https://www.genealogieonline.nl/stamboom-jellema-dotinga-en-visser/I6807.php Geneaologieonline.nl]</ref>, grytman * [[Schelte Hessel Roorda fan Eysinga (1780-1829)|Schelte Hessel Roorda fan Eysinga]], baljuw * [[Marten Hepkes Bakker]] (1848-1927), dichter * [[Ulbe Zwaga]] (1907-1992), skûtsjeskipper * [[Anne Wadman]] (1919-1997), (toaniel)skriuwer, dichter * [[Pietie Postma]] (1956-), hurdrydster == Ferskaat == * Yn july 2007 wie yn Langwar it [[NK Klunen op keunstiis]]. * De swan yn it doarpswapen fan Langwar ferwiist nei alle gedachten nei it rjocht op swannejacht dat hjir earder bestie. Op de tsjerketoer stiet in swan (gjin hoanne). It doarpskafee hiet ek "De trije swaantjes". 't Swannestee is de basisskoalle fan it doarp. == Ofbylden == <gallery> Langwar De Trije Swaantsjes 04.JPG|''De Trije Swaantsjes.'' 2024 Langwar, stjelp Boarnsweachsterdyk 4.jpg|''Boarnsweachsterdyk 4.'' 2024 Langwar, stjelp Buooren 18.jpg|''Buorren 18.'' 2024 Langwar Buorren.jpg|''Buorren.'' </gallery> <gallery> 2024 Langwar,stjelp Hendrik Dijkstraleane.jpg|''Stjelp Hendrik Dijkstraleane.'' Langweer. Woonhuis Weversstreek 1 (Rijksmonument) 01.jpg|''Weverstreek.'' 2024 Langwar, Efterom.jpg|''Efterom en haven.'' 2024 Langwar, Buorren 47.jpg|''Buorren 47.'' </gallery> == Sjoch ek == * [[Strjitten yn Langwar]] * [[Fryske doarpen]] == Keppeling om utens == * [https://www.facebook.com/historischLangweer/?locale=fi_FI FB-side histoarysk Langwar] {{Boarnen|boarnefernijing= *[http://www.visitlangweer.nl/index.php Oer Langwar] {{reflist}} ----- {{Commonscat|Langweer|Langwar}} }} {{Koördinaten|52_57_28_N_5_43_22_E_type:city_scale:10000_region:NL|52° 57' NB, 5° 43' EL}} {{De Fryske Marren}} [[Kategory:Langwar| ]] [[Kategory:Beskerme doarpsgesicht yn Nederlân]] [[Kategory:Doarp of stêd yn De Fryske Marren]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Skarsterlân]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Doanjewerstâl]] 1k258nqbtm809ahe91l2j5owxporuok Katowice 0 7867 1229906 1229695 2026-05-13T14:43:07Z RomkeHoekstra 10582 border. 1229906 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Katowice | ôfbylding = Katowice.jpg | ôfbyldingstekst = | flagge = Katowice Flaga.svg | wapen = Katowice Herb.svg | lân = [[Ofbyld:Flag of Poland.svg|border|20px]] [[Poalen]] | bestjoerlike ienheid 1 = Woiwodskip | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Sileezje (woiwodskip)|Sileezje]] | bestjoerlike ienheid 2 = Powiat | namme bestjoerlike ienheid 2 = Stedsdistrikt | boargemaster = | ynwennertal = 285.885 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://poland.gg/pl/populacja/slaskie/katowice/2024 Poland.GG]</ref> | oerflak = 164,64 km² | befolkingstichtens = 1.736 ynw./km² | hichte = 266-352 m | stifting = 16e iuw<br>(stedsrjochten yn 1865) | postkoade = 40-001 oant 40-999 | netnûmer = +48 32 | tiidsône = UTC+1 | simmertiid = UTC+2 | webside = [https://www.katowice.eu www.katowice.eu] | mapname = Poalen | lat_deg = 50 | lat_min = 15 | lat_dir = N | lon_deg = 19 | lon_min = 01 | lon_dir = E }} '''Katowice''' is de haadstêd fan [[Sileezje (woiwodskip)|Sileezje]] en in wichtige [[stêd]] yn 'e histoaryske regio [[Boppe-Sileezje]] yn it suden fan [[Poalen]]. Troch de stêd rinne de rivieren de [[Klodnika]] en de [[Rawa]]. Katowice is de wichtigste stêd yn 'e yndustryregio Boppe-Sileezje. Tegearre mei in tal lytsere plakken foarmet it de [[stêdekloft]] Katowice. Oant [[1999]] wie Katowice de haadstêd fan it [[woiwodskip]] Katowice; dat jier waard Katowice mei twa oare woiwodskippen ta it nije woiwodskip [[Sileezje (woiwodskip)|Sileezje]] gearfoege, dêr't Katowice ek wer de haadstêd fan waard. == Distrikten == <div style="display: block; clear: left; margin-bottom: 1em;"> {| style="background:transparent; width:auto; border-spacing:0;" |valign="top" style="padding-right:25px;"| '''I. Stêd ''' * 1. [[Katowice-Śródmieście|Śródmieście]] * 2. [[Koszutka]] * 3. [[Bogucice]] * 4. [[Osiedle Paderewskiego - Muchowiec]] ''' II. Noardkant ''' * 5. [[Załęże]] * 6. [[Osiedle Witosa]] * 7. [[Osiedle Tysilagecia]] * 8. [[Dąb]] * 9. [[Wełnowiec|Wełnowiec - Józefowiec]] |valign="top" style="padding-right:25px;"| ''' III. Westkant ''' * 10. [[Ligota - Panewniki]] * 11. [[Brynów - Osiedle Zgrzebnioka]] * 12. [[Brynów - Załęska Hałda]] ''' IV. Eastkant ''' * 13. [[Zawodzie - Czatachowa]] * 14. [[Dąbrówka Mała]] * 15. [[Szopienice|Szopienice - Burowiec]] * 16. [[Janów - Nikiszowiec]] * 17. [[Giszowiec]] |valign="top" style="padding-right:25px;"| '''V. Súdkant ''' * 18. [[Murcki]] * 19. [[Piotrowice - Ochojec]] * 20. [[Zarzecze]] * 21. [[Kostuchna]] * 22. [[Podlesie]] * 23. [[Kopremiera]] |valign="top" style="border-left:1px solid #ced4da; padding-left:15px;"| [[Ofbyld:DzielniceKatowic.svg|320px|Distrikten fan Katowice]] |} </div> == Kultuer en rekreaasje == === Teater === [[Ofbyld:Teatr Wyspiańskiego - Katowice.JPG|thumb|It Silezysk Teäter]] * Silezyske Teäter (Teatr Śląski im. [[Stanisław Wyspiański|Stanisława Wyspiańskiego]]) * Teäter Ateneum (''Teatr Ateneum'') * Teäter Korez (''Teatr Korez'') * Teäter Cogitatur (''Teatr Cogitatur'') * Teäter-bioskoop Rialto (''Kinoteatr Rialto'') === Muzyk === * Silezysk Filharmonysk orkest (''Filharmonia Śląska'') * Silezyske Estrade (''Estrada Śląska'') * Scena GuGalander * Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia === Bioskoop === * [[IMAX]] * Cinema City - Punkt rozrywki 44 * Cinema City|Cinema City - Silesia City Center * Helios Cinema Center (''Centrum Filmowe Helios'') * Cosmos Cinema (''Kino Kosmos'') * Światowid Cinema (''Kino Światowid'') * Theatre-Cinema Rialto (''Kinoteatr Rialto'') === Museum === [[Ofbyld:Katowice - Silesian Museum 01.jpg|thumb|It Silezysk Museum]] * Silesyske Museum (''Muzeum Śląskie'') * Histoarysk museum fan Katowice (''Muzeum Historii Katowic'') * Muzeum Archidiecezjalne * Muzeum Misyjne OO. Franciszkanów * Muzeum Biograficzne P. Stellera * Muzeum Prawa i Prawników Polskich * Muzeum Najmniejszych Książek Świata Zygmunta Szkocnego * Izba Śląska * Centrum Scenografii Polskiej * Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego === Media === * TVP 3 Katowice * TVN24 - regio Katowice (TVN24 - oddział Katowice) * Radio Katowice * Radio Flash * Radio Roxy FM * Radio Planeta * Dziennik Zachodni * Gazeta Wyborcza - regio Katowice * Fakt (gazeta) - oddział Katowice * Echo Miasta * Metro (gazeta) Katowice * Nowy Przegląd Katowicki * Sport (gazeta) === Toerisme === [[Ofbyld:Cathedral in Katowice.jpg|thumb|Katedraal yn Katowice.]] It sintrum fan Katowice hat in soad [[Art Nouveau]] (''Secesja'') gebouwen. Bûten it sintrum steane foar it grutste part kommunistyske wen-''blokken''. * Katowice's Rynek - Dit is it âlde sintrum fan 'e stêd. Spitigernôch binne der yn 'e jierren 1950 in soad gebouwen ferfongen troch nije gebouwen yn kommunistyske styl. Hjoed-de-dei fine de minsken de kommunistyske gebouwen net moai en binne der plannen foar sloop, sadat der plak foar in nij sintrum komme sil. Ferskate strjitten yn en krekt bûten it merkplein (''rynek'') binne no net mear foar it ferkear tagonklik en dêr is no in nij winkelsintrum kaam. * Katedraal yn Katowice * Sint-Stefanustsjerke * Silezyske Fersets[[monumint]] (''Poalsk: Pomnik Powstańców Śląskich'') - It monumint stiet njonken de Rondo. It is it grutste monumint oprjochte foar de Silezyske Opstânnen yn it begjin fan 'e jierren 1920. * Spodek is it grutste sportsintrum/konsertgebouw: it docht tinken oan in bútenierdsk romteskip. * Dworzec Główny Katowice - Dit is it sintrale trein[[stasjon]]. == Underwiis == [[Ofbyld:Katowice - Biblioteka Śląska 01.jpg|thumb||De Silezyske Bibleteek, ien fan 'e modernste bibleteken yn Poalen.]] * Universiteit fan Sileesje (Uniwersytet Śląski w Katowicach) * Ekonomyske universiteit fan Katowice (Akademia Ekonomiczna w Katowicach) * Muzykuniversiteit yn Katowice (Akademia Muzyczna w Katowicach) * Sportuniversiteit yn Katowice (Akademia WF w Katowicach) * Keunstakademy yn Katowice (Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach) # Keunstuniversiteit yn Krakau (Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie) # Medyske universiteit fan Sileezje (Śląska Akademia Medyczna) # Poalske akademy foar wittenskippen (Polska Akademia Nauk) == Sport == [[Ofbyld:Katowice - Spodek by night.jpg|thumb||Spodek]] Katowice hat in rike sportskiednis mei ferskate klups dy’t op it heechste nivo aktyf binne. De bekendste namme is sûnder mis GKS Katowice, in multysportklub dy't benammen yn it fuotbal en it iishockey grutte súksessen fierd hat. It manljusfuotbalteam fan GKS Katowice hie foaral yn 'e jierren 1980 en 1990 in gouden perioade. De klub wûn trije kear de Poalske kup (yn 1986, 1991 en 1993) en mocht twaris de Poalske Superkup yn ûntfangst nimme. Ek yn 'e iere jierren 2000 spile de klub noch op it heechste nivo, de Ekstraklasa. Ek op it iis is de stêd tige súksesfol. It iishockeyteam fan Katowice (earst ûnder de namme Górnik Katowice en letter as GKS) wie tusken 1958 en 1970 seis kear kampioen fan Poalen. Njonken GKS is ek de akademyklub AZS AWF Katowice in bekende namme. It frouljushânbalteam fan 'e feriening hat in tal jierren op it heechste nivo, de Ekstraklasse, spile. Nei in alfte plak yn it seizoen 2003/2004 degradearren se, wêrtroch't se sûnt it seizoen 2004/2005 wer útkomme yn 'e earste difyzje. In soad grutte sporteveneminten yn 'e stêd fine plak yn 'e Spodek, in gebou dat tinken docht oan in fleanende skûtel. == Ynwennertal == {| class="wikitable" style="text-align: center; width: auto;" |+ '''Befolkingsûntwikkeling fan Katowice''' |- style="background:#f2f2f2;" ! Jier | 1865 | 1900 | 1950 | 1987 | 2004 | 2009 | 2024 |- ! Ynwenners | 4.815 | 31.738 | 175.496 | 368.621 | 319.904 | 308.724 | 285.711 |} == Sjoch ek == * [[List fan boargemasters fan Katowice]] (Prezydenci Katowic) == Keppeling om utens == * [http://www.um.katowice.pl/en/index.html Webstee fan Katowice] {{noat|Ingelsk}}. * [http://www.zlotehotele.pl/katowice/eng/ Hotels yn Katowice] {{noat|Ingelsk}}. * [https://public-transport.net/bim/Katowice.htm Tram yn Katowice] {{noat|Dútsk/Ingelsk}}. {{boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat|Katowice}} }} [[Kategory:Plak yn Poalen]] [[Kategory:Plak yn woiwodskip Sileezje]] [[Kategory:Plak stifte yn de 16e iuw]] 4d2i1duc529fk5irbnz69aglv45qtin Sesamstraat 0 16422 1229916 1044136 2026-05-14T01:06:58Z CommonsDelinker 353 Twee_boeken_verschenen_n.a.v._Sesamstraat,_Het_boek_vanTommie,_Pion_en_Ienie_Mi,_Bestanddeelnr_931-3847.jpg ferfongen troch [[c:File:Twee_boeken_verschenen_n.a.v._Sesamstraat,_Het_boek_van_Tommie,_Pino_en_Ienie_Mienie,_Bestanddeelnr_931-3847.jpg|Twee_boek 1229916 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Twee boeken verschenen n.a.v. Sesamstraat, Het boek van Tommie, Pino en Ienie Mienie, Bestanddeelnr 931-3847.jpg|thumb|Presintaasje fan twa boeken oer ''Sesamstraat'' (1981)]] '''Sesamstraat''' ("Sesamstrjitte") is in bernetillefyzjesearje mei poppen, mei it doel de ûntjouwing fan bern te befoarderjen. De searje is begûn yn Amearika op 10 novimber 1969, as ''Sesame Street'', mar is oernaam en bewurke yn lannen oeral op 'e wrâld. Op de Nederlânske Omrop is de searje te sjen as ''Sesamstraat'' sûnt 4 jannewaris 1976. Krekt as in protte deistige tillefyzjesearjes foar folwoeksenen jout de searje wer wat der bart mei de bewenners fan in fiktive strjitte, Sesamstrjitte. Yn dit gefal binne de bewenners lykwols in mjuks fan minsklike akteurs en spylpoppen. Twa fan dy poppen binne it duo [[Bert en Ernie]]. == Keppelingen om utens == * [https://sesamstraat.ntr.nl/site/ sesamstraat.ntr.nl] * {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0243086/ Sesamstraat yn de IMDb] [[Kategory:Nederlânske bernesearje]] [[Kategory:Nederlânsktalige telefyzjesearje]] [[Kategory:Telefyzjesearje út 1976]] 63hjt1bm7w12o6hacmy349z0m2t4fs6 Fjetkong 0 22534 1229918 914222 2026-05-14T01:50:21Z CommonsDelinker 353 FNL_Flag.svg ferfongen troch [[c:File:Flag_of_the_National_Liberation_Front_of_South_Vietnam,_Flag_of_South_Vietnam_(1975–1976).svg|Flag_of_the_National_Liberation_Front_of_South_Vietnam,_Flag_of_South_Vietnam_(1975–1976).svg]] (troch [[c:User:CommonsDeli 1229918 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg|thumb|right|200px|Flagge fan it Nasjonaal Befrijingsfront]] '''Fjetkong''' betsjut letterlik ''Fjetnameeske kommunisten'' en waard yn de sechtiger jierren brûkt om de [[kommunisme|kommunisten]], de politike tsjinstanners fan de [[Súd-Fjetnam|Súdfjetnameeske]] regearing mei oan te tsjutten. Ut de Fjetkong waard yn [[1954]] it ''Nasjonale Befrijingsfront'' oprjochte en dêrút de yn [[1969]] foarme provysjonele revolúsjonêre regearing foar [[Súd-Fjetnam]]. [[Kategory:Skiednis fan Fjetnam]] [[Kategory:Súd-Fjetnam]] [[Kategory:Unôfhinklikheidsbeweging]] [[Kategory:Fjetnameeske paramilitêre organisaasje]] [[Kategory:Guerriljabeweging]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1954]] [[Kategory:Organisaasje opheft yn 1976]] eerk9cnt7wd2p4flr3bjbaliw6qp0xg List fan Frysktalige tydskriften 0 35696 1229900 1200663 2026-05-13T13:51:47Z ~2026-28885-32 58047 /* M */ 1229900 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ List fan '''Frysktalige tydskriften''', útsocht út Argiven FLMD. It giet hjir oer tydskriften yn it westerlauwersk Frysk. De jiertallen sille de oanwêzige jiergongen oanjaan, dus dan net altyd de tiid wêroer't sa'n tydskrift ferskynd is. '''Register:''' [[#A|A]] - [[#B|B]] - [[#C|C]] - [[#D|D]] - [[#E|E]] - [[#F|F]] - [[#G|G]] - [[#H|H]] - [[#I|I]] - [[#J|J]] - [[#K|K]] - [[#L|L]] - [[#M|M]] - [[#N|N]] - [[#O|O]] - [[#P|P]] - [[#R|R]] - [[#S|S]] - [[#T|T]] - [[#U|U]] - [[#V|V]] - [[#W|W]] - [[#I|Y]] ---- ==Tydskriften== ===A=== * [[Absint]], Literêr tydskrift * [[Algemien Frysk Jongereinblêd]], 1940 – 1944 * [[Alternatyf (tydskrift)|Alternatyf]] (1970 – 1977), literêr tydskrift * [[It Ambyld]] (1954 – 1972), Meidielingenblêd fan it kader Frysk Boun om Utens * [[Antifries]] (1970 - 1971) * [[A-Wyt]] (1967 – 1968), literêr tydskrift * [[As Jimme ’t lije meije]], 1899 – 1901; 1903 – 1909; 1911 * [[Asyl (tydskrift)|Asyl]], 1963 – 1966, literêr tydskrift ===B=== * [[De Baenfager]], Algemien Frysk Jongerein Blêd 1945 * [[De Blom]] 1997 – 1983 * [[It Beaken (tydskrift)|It Beaken]] 1938 – 2002 * [[Bodzjend Folk]] (Blêd foar it fryske bedriuwslibben 1951 / 1952 * [[De Bringst]], moanneblêd foar fryske jongerein 1982 -1988 * [[Riedswurk 1991]]; Bondele 1966 (Nijsbrief fan de by de Ried fan de Fryske Beweging oansletten organisaasjes) * [[It Boun]] / De Fries om Utens (Boun fan Fryske selskippen bûten Fryslân) 1933 – 1948 * [[De Fries om Utens]] * It [[Frysk Boun om Utens]] / Bounsnijs 1995; 1997 * Nijsbrief (Mienskiplike utjefte fan It Frysk Boun om Utens) en Selskip foar Fryske Tael en Skriftekennisse 1988 - 2001 (+ ûnderskate kriteblêden) * [[Byntwurk]] 1991 -2002 (tydskrift GCO / MSU) ===D=== * [[Diggelfjûr]] 1956 – 1967; meidielingen Fryske Kultuerried * [[Destilaet]] 1972 – 1975 (literêr wurk Bernlef, Grins) ===E=== * [[Each en Ear]] 1990 – 2002, feriening Freonen fan Omrop Fryslân * [[Eachweid]] 1945 – 1946, printsjekrante for Fryslân * [[Ensafh]], 2009 – no, literêr tydskrift mei printe en digitale edysje ===F=== [[Ofbyld:Botke Uumesleek.jpg|thumb|right|150px| De Fryske Librije<br> Rige Lytse Folksskriften<br> A.J. Osinga, Boalsert, 1934]] * [[Farsk]], 2003 – 2009, twawykliks literêr ynternettydskrift mei papieren temanûmers en jierboeken * [[Fers2]], 2015 – no, twawykliks literêr ynternettydskrift * [[Fiterbâ]] 1980 – 1983, Blêd Fryske Jongerein feriening Fiter Ljouwert * [[De foarhammer]] 1933, Propagandablêd Frysk faksistefront * [[Fen Fryske Groun]] 1927 – 1939; 1948 – 1949, Geïllustreerd Familieblad voor Friesland * [[De Fleanende Krie]], 1954 – 2002, Meidielingsblêd Kristlik Fryske Folksbibleteek * [[Flits]] 1963 – 1966, Moanneblêd foar de jongerein * [[Folk en Tael]] 1933 – 1942, Moanneblêd fen de Fryske Underrjucht Liga * [[For Frijer Fryslân]], Utjefte fen ‘e Krite Snits, fen ’t Kristlik Frysk Selskip en ‘e Stúdzjeklub Wes Jimsels to Snits * [[For it Nije Fryslân]] 1930 – 1931, In polityk en ekonomysk Frysk moanneskrift * [[For‘t Fryske Folk]] 1934 – 1941, Lektuer for eltsenien, útjefte Propaganda-Kommisje Kristlik Frysk Selskip * [[For Roomsk Fryslân / De Katholike Fries]] 1917 -1967, tydskrift fen it Roomsk Frysk Boun * [[For Hûs en Hiem]] 1888 – 1895, Tiidskrift for it Fryske Húsgesin (P.J. Troelstra) * [[Forjit my net]] 1871 – 1917, Tîdskrift fan it Selskip for Frîske Tael end Skriftekennisse * [[De Freonebân]] 1960 - 2001 (krante bernekampen Skylge / Stifting Schylgeralân en de Fryske Folkshegeskoalle) * [[Frîske Nijsbode nû]] 1, 1864 (Waling Dykstra) * [[Frisica Nova]] 1967 – 1974 (ynterfrysk blêd) * [[Fryslân Frij (tydskrift)|Fryslân Frij]] 1939 – 1941, Striidskrift for Frysk Folksbesef (samler Tsjalling Terpstra) * [[Frisia (tydskrift)|Frisia]] 1917 – 1936, Moanneskrift fen de Jongfryske Mienskip * [[Frisian News Items]] 1947 – 1984, The Frisian Information Bureau (Grand Rapids) * [[Frij From Frysk]] 1939 – 1963, Kristlike Fryske Mienskip op frijsinnige grounslach * [[It Smelbûtserke]] 1974 – 1978 (orgaan fan ‘e FNP-ôfdieling Smellingerlân * [[Frijbûtser]] 1962 – 2003, Meidielingenblêd fan de Fryske Nasjonale Partij * [[Fjochtsje foar de Frijheid]] / Fight for freedom, manual for freedomfighters, Republikeinsk Tydskrift (P. Kramer) * It [[Frysk Folksblêd]], 1930 - 1931, útjefte fen it Soasiael Demokratysk Frysk Forbân * It [[Forbân]] 1932 – 1934, Tydskrift fen it Soasiael Demokratysk Frysk Forbân * It Forbân 1934 – 1939, Tydskrift fen it Soasiael Demokratysk Frysk Forbân * Frysk Folksblêd 1940 – 1941, Moanneblêd fen de Fryske Folkspartij * [[Frsk]] 1999 – 2000, Frysk – Nederlands maandblad * [[Frysk en Frij (tydskrift)|Frysk en Frij]], tydskrift fan 1972 - 1997 * [[Frysk en Frij (wykblêd)|Frysk en Frij]], Nijsblêd for it Fryske Folk / Algemien Frysk Wykblêd 25 maeie 1945 – 1966; 1972 – 1997 * [[Fryske Bernekrante]] 1981 – 1992 * [[De Fryske Librije]], Rige Lytse Folksskriften, om 1930 - 1940 hinne, A.J. Osinga, Boalsert * It Fryske Folk, propagandablêd fen de Fryske Folkspartij 1938 – 1939 * It Fryske Folk, Striidblêd for Frysk Folksbesef, útjefte fen de Fryske Folkspartij 1939 – 1940 * It Fryske Folk, útjefte fen de Fryske Rie fen Saxo-Frisia 1941 – 1943 * [[De Fryske federalist]], Meidielingenblêd fan de Fryske Foriening foar in Federael Europa 1953 – 1964; 1979 – 2001 * [[De Frîske Hûsfrieun]], útjown fen Waling Dykstra 1851 – 1868; 1900 – 1904 * [[Fryslân, Algemien Frysk Wykblêd]], útjefte fen it Selskip for Fryske Tael en Skriftenkennisse en it Boun fen Fryske Selskippen bûten Fryslân 1916 – 1941 * [[Fryslân Oerein]], Propagandablêd fen de Federaesje fan Fryske Studinteforienings / Kontaktblêd fan de Federaesje fan Fryske Studinteforienings 1932 – 1935; 1947 – 1970 * Fryslân oerein, fersoarge troch de mei-inoar yllegale pars nû. 3 * [[Fryx]], Tydskrift foar polityk en Kultuer 1980 – 1991 * [[Fyk-ljepper]], Jongereinferiening Frysk Ynternasjonaal Kontakt 1996 – 2001 ===G=== * Gerjochtichheit 1958 – 1960 (W.L. Zylstra) * Grifformeard Frysk Tiidskrift, Moanneblêd for it Grifformeard Selskip for Fryske Tael- en Skriftekennisse 1932 – 1939 * Grou, Fuor Grousters fan Grousters yn ’t Grousters / Stifting Grou * Gea Nijs 1990 – 1996 (It Fryske Gea) * De Gouden Tiid, Foar de Kristlik Fryske Jongerein, útjefte fan it Kristlik Frysk Selskip 1956 – 1970 ===H=== * [[It Heitelân (tydskrift)|It Heitelân]], Algemien Frysk Wykblêd, Offisjeel orgaen fen it Boun fen Frysk Nasjonale Selskippen / Algemien Frysk Moanneblêd 1919 – 1941; 1946 – 1962 * [[Hjir]] 1972 – 2002 (Frysk literêr tydskrift) * [[De Holder (literêr tydskrift)|De Holder]], Literair Moanneskrift 1926 – 1929 * [[De Holder (bernetydskrift)]], útjefte MSU 1992 – 1998 ===I=== * IP2, Literêr Frysk Tydskrift 1990 – 1991 (Josse de Haan) * [[Iduna (tydskrift)|Iduna]] Fryske Rym end Unrym 1846 - 1870 ===J=== * De Jildklang, Finansjele Ynformaasje 1975 – 1979 * De [[Jongfryske Mienskip]], meidielingenblêd 1946 – 1951 * Jongerein Kûbaerd / Jongerein, Kontaktorgaen foar de jongerein yn Hinnaerderadiel 1957 – 1960 ===K=== * Klavertrije, Nijsblêd for it Deinumer Hâlt en de kriten der omhinne (Jubileumkrante 1879 – 1904) * It Klokje, Kontaktblêd fan de Federaasje fan Fryske Studinteferienings Wageningen, wintermoanne 1946; febrewaris 1947 nû. 2 * De Knalkoark om ‘e ûnnocht, de Wijreekbom (de Katholieke Fries) * De kul, hetero-literêr tydskrift fwar de yntegraasje fon polemyk, krytyk, téory en fiksje 1983 – 1985 ([[Trinus Riemersma]]) * It Keatling, meidielingsblêd fan it Frysk Selskip 1946 – 1965 * Kistwurk, Literêr [Frysk] Tydskrift 2001 – 2002 ===L=== * Lyts Ambyld fan it Frysk Boun om Utens 1974 – 2001 * Lyts Frisia Moanneskrift fan de Jongfryske Mienskip / tydskrift foar fryske striid en literatuur 1952 – 2002 ===M=== * Maskelyn * M3, Frysk Literêr Blêd foar It Tredde Milennium 1999 – 2000 * Mear, oer Fryske taal en kultuer, Stichting Ried fan de Fryske Beweging 1990 – 1997 * [[de Moanne]], poadium foar keunst en kultuer yn Fryslân ===N=== * De Neitiid 1986 – 1992 (Frysk histoarysk tydskrift, Jan Post) * De Nije Mienskip, Orgaen fen De Jongfryske Mienskip en fen it Ynstitút for Fryske Folksûntjowing 1922 – 1927 * De Nije Mienskip, Orgaen fen De Jongfryske Mienskip en fen it Ynstitút for Fryske Folksûntjouwing 1927 – 1929 * Nijs út Fryslân 1997 – 2002 (digitaal blêd) ===O=== * Och 1975 – 1976 (proaza en poëzij) * [[De Oesdrip]], húsorgaan fan it Skriuwersboun 1969 – 2003 * Om Bokke hinne, Orgaan Frysk Studinteselskip Twinte 1973 – 1979 * Op ‘e Hichte, útjefte fan de Stifting ta Stipe fan it FLMD 1988 – 2003 ===P=== * De Pompebledden / De Pompeblêden, útjefte for stúdzje fen it Fryskeigene / Tydskrift for Fryske stúdzje ===Q=== * [[Quatrebras (tydskrift)|Quatrebras]], Frysk literêr tydskrift 1954 – 1966 ===R=== * Radiowizer, In radiokrante fan de feriening Harkers fan Radio Fryslân 1985 – 1990 * [[De Rattelwacht]], Literair Tydskrift 1944 * Riedswurk, meidielingenblêd fan de Ried fan de Fryske Beweging 1991 – 1997 * It rûge blêd, klupblêd fan Frysk damklup de Rûge Wolf yn Lollum 1997 – 1998 ===S=== * Schriftenkinnisse 1850 – 1916; 1919 – 1921; 1934 – 1935 * It Seinfjûr, orgaen fen it Boun fen Frysk nasjonale jongerein / Striidskrift for Frysk Folksbisef 1936 – 1937 * Sinneblommen, Tiidskrift for Fryske Sang, jefte 1 – 6 * [[Sjedêrrr|Sjedêrrr!!!]], tydskrift foar jongeren 1993 – 2000 * [[Sljucht en Rjucht]], Rym en Onrym / Frysk wykblêd 1890 – 1941 * Sneed 1976 – 1982 (Fryske taelstriid as sosiale striid) * It Snitser Kritenijs, Utjown troch de kriten Snits fan it Boun fan Frysk-Nasjonale jongerein, Kristlik Frysk Selskip, Selskip foar Frysk Tael en Skriftekennisse en it Snitser Frysk Forbân 1946 – 1956 * Skanoskrift, blêd fan stúdzjeferiening Skanomodu 2007 – 2015; dêrnei Y-skrift * Sonde, Literêr tydskrift 1969 – 1977 * De Stiennen man, Orgaen fan it Boun fan Frysknasjonale Jongerein / Kaderblêd foar de Fryske Beweging * De Stim fan Fryslân, Kristlik Wykblêd / Moanneblêd fan Kristlik Frysk Selskip en Roomsk Frysk Boun 1927 – 1941; 1945 – 1996 * Strips 1982 – 1983 (tekenteltsjeblêd) * [[De Strikel]], Moanneblêd foar Fryslân 1958 – 1994 * [[Swanneblommen]], jierboekje útjown fon da Selscip foar Frysce Tael in * [[Swingel]] 2000, útjefte Ried fan de Fryske Beweging * Switsj 1998 – 2002 (bernetydskrift GCOfryslân) ===T=== * De teannewâdder 1961 – 1963 (literêr tydskrift, A. Wadman) * De Tieme, Frysk moannebledtsje fuor freonen fan boek en kemeedzje, moannebled foar it Fryske toaniel 1952 – 1962 * Fuotljocht, Kontaktblêd fan it Boun fan Fryske Toanielselskippen yn Fryslân 1949 – 1955 * Fryske Toanielkrante 1989 – 2002 * [[Trotwaer]], literair tydskrift 1969 – 2002 * Tryater – Trime, Fryske Toaniel Stifting [[Tryater]] / Nijsbrief, Freonen fan Tryater (1976 – 2002) * Tsjerke en Striid, in nije himel, in nije ierde, in nij Fryslân, Orgaen for de Fryske Folksmienskip 1937 – 1940 * [[De Tsjerne (tydskrift)|De Tsjerne]], Literair Tydskrift 1946 – 1968 * Tsjûgenis, moanneskrift 1920 – 1922 (E.B. Folkertsma) * Tydskrift foar Fryske Taalkunde 1985 – 1995 ===U=== * Under Eigen Folk * Under it Fryske Findel * De Upstalbeam, Tydskrift for it Fryske libben en de Fryske striid 1925 * De Upstalbeam, Birjuchten oer it Fryske libben en de Fryske folksstriid, útjown fan it Frysk Nasjonaal Forbân op Folkse Grounslach 1940 – 1941 * Us eigen (tydskrift) * Us eigen wei, Fearnsjierblêd fen en for de jongerein 1939 - 1943 * Us Striid, Frysk Nasjonael Moanneblêd 1933 – 1935 (D. Kalma) * [[Us Wurk]], Meidielingen fan it Frysk Ynstitút oan de Ryksuniversiteit yn Grins 1952 – 2001 * Ut eigen gea, Kultuerrie Doanjewerstal 1954 – 1966 * Ut ‘e Pinne, Meidielingen fon de Feriening fwar un goede fryske stavering 1976 – 1978 * Ut ‘e Smitte / Ut de Smidte fan de Fryske Akademy 1949 – 2003 * De Utskoat, Orgaan van de Stichting De Fryske Mole en de vereniging Gild Fryske Mounders ===W=== * It Waerglês, meidielingen fan it Boun fan Fryske Kunstners 1952 – 1958; 1961 – 1966 * War Dy, Utjown fen de Kristlik Fryske Stúdzje en Propaganda Foriening 1927 – 1928 * War Dy, moanneblêd fen de Kr. Fr. Stúdzje en Prop. Klub War Dy to Ljouwert 1935 nû. 1 * De Weitsrop, Moanneskrift wijd oan de bifoardering fen Frysk ûnderrjucht 1933 * Wêz Jimsels, Orgaen fen de Fryske stúdzje en propegandeklub to Snits 1930 – 1942 * Wy Jimme, Frysk Jongerein tydskrift 1957 – 1958 * Wy sels, Utjefte fan it striidboun Fryslân Frij 1948 – 1970 ===Y=== * Yn ús eigen Tael, Tiidskrift fen it Christlik Selskip for Fryske Tael- en Skriftekennisse 1909 – 1943 * Y-skrift, 2015 – no, ynternettydskrift foar kultuer yn Fryslân, fuortkommen út Skanoskrift fan stúdzjeferiening Skanomodu ==Sjoch ek== *[[Frysktalige media]] ==Keppeling om utens== *[http://www.tresoar.nl/mmtresoar/mmbase/attachments/5005 Tresoar] [[Kategory:Frysk tydskrift]] [[Kategory:Frysktalige literatuer]] 7fksgl2pfsiy348pwkttklemyjg7tnw 1229901 1229900 2026-05-13T13:53:19Z ~2026-28885-32 58047 /* M */ 1229901 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ List fan '''Frysktalige tydskriften''', útsocht út Argiven FLMD. It giet hjir oer tydskriften yn it westerlauwersk Frysk. De jiertallen sille de oanwêzige jiergongen oanjaan, dus dan net altyd de tiid wêroer't sa'n tydskrift ferskynd is. '''Register:''' [[#A|A]] - [[#B|B]] - [[#C|C]] - [[#D|D]] - [[#E|E]] - [[#F|F]] - [[#G|G]] - [[#H|H]] - [[#I|I]] - [[#J|J]] - [[#K|K]] - [[#L|L]] - [[#M|M]] - [[#N|N]] - [[#O|O]] - [[#P|P]] - [[#R|R]] - [[#S|S]] - [[#T|T]] - [[#U|U]] - [[#V|V]] - [[#W|W]] - [[#I|Y]] ---- ==Tydskriften== ===A=== * [[Absint]], Literêr tydskrift * [[Algemien Frysk Jongereinblêd]], 1940 – 1944 * [[Alternatyf (tydskrift)|Alternatyf]] (1970 – 1977), literêr tydskrift * [[It Ambyld]] (1954 – 1972), Meidielingenblêd fan it kader Frysk Boun om Utens * [[Antifries]] (1970 - 1971) * [[A-Wyt]] (1967 – 1968), literêr tydskrift * [[As Jimme ’t lije meije]], 1899 – 1901; 1903 – 1909; 1911 * [[Asyl (tydskrift)|Asyl]], 1963 – 1966, literêr tydskrift ===B=== * [[De Baenfager]], Algemien Frysk Jongerein Blêd 1945 * [[De Blom]] 1997 – 1983 * [[It Beaken (tydskrift)|It Beaken]] 1938 – 2002 * [[Bodzjend Folk]] (Blêd foar it fryske bedriuwslibben 1951 / 1952 * [[De Bringst]], moanneblêd foar fryske jongerein 1982 -1988 * [[Riedswurk 1991]]; Bondele 1966 (Nijsbrief fan de by de Ried fan de Fryske Beweging oansletten organisaasjes) * [[It Boun]] / De Fries om Utens (Boun fan Fryske selskippen bûten Fryslân) 1933 – 1948 * [[De Fries om Utens]] * It [[Frysk Boun om Utens]] / Bounsnijs 1995; 1997 * Nijsbrief (Mienskiplike utjefte fan It Frysk Boun om Utens) en Selskip foar Fryske Tael en Skriftekennisse 1988 - 2001 (+ ûnderskate kriteblêden) * [[Byntwurk]] 1991 -2002 (tydskrift GCO / MSU) ===D=== * [[Diggelfjûr]] 1956 – 1967; meidielingen Fryske Kultuerried * [[Destilaet]] 1972 – 1975 (literêr wurk Bernlef, Grins) ===E=== * [[Each en Ear]] 1990 – 2002, feriening Freonen fan Omrop Fryslân * [[Eachweid]] 1945 – 1946, printsjekrante for Fryslân * [[Ensafh]], 2009 – no, literêr tydskrift mei printe en digitale edysje ===F=== [[Ofbyld:Botke Uumesleek.jpg|thumb|right|150px| De Fryske Librije<br> Rige Lytse Folksskriften<br> A.J. Osinga, Boalsert, 1934]] * [[Farsk]], 2003 – 2009, twawykliks literêr ynternettydskrift mei papieren temanûmers en jierboeken * [[Fers2]], 2015 – no, twawykliks literêr ynternettydskrift * [[Fiterbâ]] 1980 – 1983, Blêd Fryske Jongerein feriening Fiter Ljouwert * [[De foarhammer]] 1933, Propagandablêd Frysk faksistefront * [[Fen Fryske Groun]] 1927 – 1939; 1948 – 1949, Geïllustreerd Familieblad voor Friesland * [[De Fleanende Krie]], 1954 – 2002, Meidielingsblêd Kristlik Fryske Folksbibleteek * [[Flits]] 1963 – 1966, Moanneblêd foar de jongerein * [[Folk en Tael]] 1933 – 1942, Moanneblêd fen de Fryske Underrjucht Liga * [[For Frijer Fryslân]], Utjefte fen ‘e Krite Snits, fen ’t Kristlik Frysk Selskip en ‘e Stúdzjeklub Wes Jimsels to Snits * [[For it Nije Fryslân]] 1930 – 1931, In polityk en ekonomysk Frysk moanneskrift * [[For‘t Fryske Folk]] 1934 – 1941, Lektuer for eltsenien, útjefte Propaganda-Kommisje Kristlik Frysk Selskip * [[For Roomsk Fryslân / De Katholike Fries]] 1917 -1967, tydskrift fen it Roomsk Frysk Boun * [[For Hûs en Hiem]] 1888 – 1895, Tiidskrift for it Fryske Húsgesin (P.J. Troelstra) * [[Forjit my net]] 1871 – 1917, Tîdskrift fan it Selskip for Frîske Tael end Skriftekennisse * [[De Freonebân]] 1960 - 2001 (krante bernekampen Skylge / Stifting Schylgeralân en de Fryske Folkshegeskoalle) * [[Frîske Nijsbode nû]] 1, 1864 (Waling Dykstra) * [[Frisica Nova]] 1967 – 1974 (ynterfrysk blêd) * [[Fryslân Frij (tydskrift)|Fryslân Frij]] 1939 – 1941, Striidskrift for Frysk Folksbesef (samler Tsjalling Terpstra) * [[Frisia (tydskrift)|Frisia]] 1917 – 1936, Moanneskrift fen de Jongfryske Mienskip * [[Frisian News Items]] 1947 – 1984, The Frisian Information Bureau (Grand Rapids) * [[Frij From Frysk]] 1939 – 1963, Kristlike Fryske Mienskip op frijsinnige grounslach * [[It Smelbûtserke]] 1974 – 1978 (orgaan fan ‘e FNP-ôfdieling Smellingerlân * [[Frijbûtser]] 1962 – 2003, Meidielingenblêd fan de Fryske Nasjonale Partij * [[Fjochtsje foar de Frijheid]] / Fight for freedom, manual for freedomfighters, Republikeinsk Tydskrift (P. Kramer) * It [[Frysk Folksblêd]], 1930 - 1931, útjefte fen it Soasiael Demokratysk Frysk Forbân * It [[Forbân]] 1932 – 1934, Tydskrift fen it Soasiael Demokratysk Frysk Forbân * It Forbân 1934 – 1939, Tydskrift fen it Soasiael Demokratysk Frysk Forbân * Frysk Folksblêd 1940 – 1941, Moanneblêd fen de Fryske Folkspartij * [[Frsk]] 1999 – 2000, Frysk – Nederlands maandblad * [[Frysk en Frij (tydskrift)|Frysk en Frij]], tydskrift fan 1972 - 1997 * [[Frysk en Frij (wykblêd)|Frysk en Frij]], Nijsblêd for it Fryske Folk / Algemien Frysk Wykblêd 25 maeie 1945 – 1966; 1972 – 1997 * [[Fryske Bernekrante]] 1981 – 1992 * [[De Fryske Librije]], Rige Lytse Folksskriften, om 1930 - 1940 hinne, A.J. Osinga, Boalsert * It Fryske Folk, propagandablêd fen de Fryske Folkspartij 1938 – 1939 * It Fryske Folk, Striidblêd for Frysk Folksbesef, útjefte fen de Fryske Folkspartij 1939 – 1940 * It Fryske Folk, útjefte fen de Fryske Rie fen Saxo-Frisia 1941 – 1943 * [[De Fryske federalist]], Meidielingenblêd fan de Fryske Foriening foar in Federael Europa 1953 – 1964; 1979 – 2001 * [[De Frîske Hûsfrieun]], útjown fen Waling Dykstra 1851 – 1868; 1900 – 1904 * [[Fryslân, Algemien Frysk Wykblêd]], útjefte fen it Selskip for Fryske Tael en Skriftenkennisse en it Boun fen Fryske Selskippen bûten Fryslân 1916 – 1941 * [[Fryslân Oerein]], Propagandablêd fen de Federaesje fan Fryske Studinteforienings / Kontaktblêd fan de Federaesje fan Fryske Studinteforienings 1932 – 1935; 1947 – 1970 * Fryslân oerein, fersoarge troch de mei-inoar yllegale pars nû. 3 * [[Fryx]], Tydskrift foar polityk en Kultuer 1980 – 1991 * [[Fyk-ljepper]], Jongereinferiening Frysk Ynternasjonaal Kontakt 1996 – 2001 ===G=== * Gerjochtichheit 1958 – 1960 (W.L. Zylstra) * Grifformeard Frysk Tiidskrift, Moanneblêd for it Grifformeard Selskip for Fryske Tael- en Skriftekennisse 1932 – 1939 * Grou, Fuor Grousters fan Grousters yn ’t Grousters / Stifting Grou * Gea Nijs 1990 – 1996 (It Fryske Gea) * De Gouden Tiid, Foar de Kristlik Fryske Jongerein, útjefte fan it Kristlik Frysk Selskip 1956 – 1970 ===H=== * [[It Heitelân (tydskrift)|It Heitelân]], Algemien Frysk Wykblêd, Offisjeel orgaen fen it Boun fen Frysk Nasjonale Selskippen / Algemien Frysk Moanneblêd 1919 – 1941; 1946 – 1962 * [[Hjir]] 1972 – 2002 (Frysk literêr tydskrift) * [[De Holder (literêr tydskrift)|De Holder]], Literair Moanneskrift 1926 – 1929 * [[De Holder (bernetydskrift)]], útjefte MSU 1992 – 1998 ===I=== * IP2, Literêr Frysk Tydskrift 1990 – 1991 (Josse de Haan) * [[Iduna (tydskrift)|Iduna]] Fryske Rym end Unrym 1846 - 1870 ===J=== * De Jildklang, Finansjele Ynformaasje 1975 – 1979 * De [[Jongfryske Mienskip]], meidielingenblêd 1946 – 1951 * Jongerein Kûbaerd / Jongerein, Kontaktorgaen foar de jongerein yn Hinnaerderadiel 1957 – 1960 ===K=== * Klavertrije, Nijsblêd for it Deinumer Hâlt en de kriten der omhinne (Jubileumkrante 1879 – 1904) * It Klokje, Kontaktblêd fan de Federaasje fan Fryske Studinteferienings Wageningen, wintermoanne 1946; febrewaris 1947 nû. 2 * De Knalkoark om ‘e ûnnocht, de Wijreekbom (de Katholieke Fries) * De kul, hetero-literêr tydskrift fwar de yntegraasje fon polemyk, krytyk, téory en fiksje 1983 – 1985 ([[Trinus Riemersma]]) * It Keatling, meidielingsblêd fan it Frysk Selskip 1946 – 1965 * Kistwurk, Literêr [Frysk] Tydskrift 2001 – 2002 ===L=== * Lyts Ambyld fan it Frysk Boun om Utens 1974 – 2001 * Lyts Frisia Moanneskrift fan de Jongfryske Mienskip / tydskrift foar fryske striid en literatuur 1952 – 2002 ===M=== * Maskelyn * M3, Frysk Literêr Blêd foar It Tredde Milennium 1999 – 2000 * Mear, oer Fryske taal en kultuer, Stichting Ried fan de Fryske Beweging 1990 – 1997 * [[de Moanne]], poadium foar keunst en kultuer yn Fryslân (2003-no) ===N=== * De Neitiid 1986 – 1992 (Frysk histoarysk tydskrift, Jan Post) * De Nije Mienskip, Orgaen fen De Jongfryske Mienskip en fen it Ynstitút for Fryske Folksûntjowing 1922 – 1927 * De Nije Mienskip, Orgaen fen De Jongfryske Mienskip en fen it Ynstitút for Fryske Folksûntjouwing 1927 – 1929 * Nijs út Fryslân 1997 – 2002 (digitaal blêd) ===O=== * Och 1975 – 1976 (proaza en poëzij) * [[De Oesdrip]], húsorgaan fan it Skriuwersboun 1969 – 2003 * Om Bokke hinne, Orgaan Frysk Studinteselskip Twinte 1973 – 1979 * Op ‘e Hichte, útjefte fan de Stifting ta Stipe fan it FLMD 1988 – 2003 ===P=== * De Pompebledden / De Pompeblêden, útjefte for stúdzje fen it Fryskeigene / Tydskrift for Fryske stúdzje ===Q=== * [[Quatrebras (tydskrift)|Quatrebras]], Frysk literêr tydskrift 1954 – 1966 ===R=== * Radiowizer, In radiokrante fan de feriening Harkers fan Radio Fryslân 1985 – 1990 * [[De Rattelwacht]], Literair Tydskrift 1944 * Riedswurk, meidielingenblêd fan de Ried fan de Fryske Beweging 1991 – 1997 * It rûge blêd, klupblêd fan Frysk damklup de Rûge Wolf yn Lollum 1997 – 1998 ===S=== * Schriftenkinnisse 1850 – 1916; 1919 – 1921; 1934 – 1935 * It Seinfjûr, orgaen fen it Boun fen Frysk nasjonale jongerein / Striidskrift for Frysk Folksbisef 1936 – 1937 * Sinneblommen, Tiidskrift for Fryske Sang, jefte 1 – 6 * [[Sjedêrrr|Sjedêrrr!!!]], tydskrift foar jongeren 1993 – 2000 * [[Sljucht en Rjucht]], Rym en Onrym / Frysk wykblêd 1890 – 1941 * Sneed 1976 – 1982 (Fryske taelstriid as sosiale striid) * It Snitser Kritenijs, Utjown troch de kriten Snits fan it Boun fan Frysk-Nasjonale jongerein, Kristlik Frysk Selskip, Selskip foar Frysk Tael en Skriftekennisse en it Snitser Frysk Forbân 1946 – 1956 * Skanoskrift, blêd fan stúdzjeferiening Skanomodu 2007 – 2015; dêrnei Y-skrift * Sonde, Literêr tydskrift 1969 – 1977 * De Stiennen man, Orgaen fan it Boun fan Frysknasjonale Jongerein / Kaderblêd foar de Fryske Beweging * De Stim fan Fryslân, Kristlik Wykblêd / Moanneblêd fan Kristlik Frysk Selskip en Roomsk Frysk Boun 1927 – 1941; 1945 – 1996 * Strips 1982 – 1983 (tekenteltsjeblêd) * [[De Strikel]], Moanneblêd foar Fryslân 1958 – 1994 * [[Swanneblommen]], jierboekje útjown fon da Selscip foar Frysce Tael in * [[Swingel]] 2000, útjefte Ried fan de Fryske Beweging * Switsj 1998 – 2002 (bernetydskrift GCOfryslân) ===T=== * De teannewâdder 1961 – 1963 (literêr tydskrift, A. Wadman) * De Tieme, Frysk moannebledtsje fuor freonen fan boek en kemeedzje, moannebled foar it Fryske toaniel 1952 – 1962 * Fuotljocht, Kontaktblêd fan it Boun fan Fryske Toanielselskippen yn Fryslân 1949 – 1955 * Fryske Toanielkrante 1989 – 2002 * [[Trotwaer]], literair tydskrift 1969 – 2002 * Tryater – Trime, Fryske Toaniel Stifting [[Tryater]] / Nijsbrief, Freonen fan Tryater (1976 – 2002) * Tsjerke en Striid, in nije himel, in nije ierde, in nij Fryslân, Orgaen for de Fryske Folksmienskip 1937 – 1940 * [[De Tsjerne (tydskrift)|De Tsjerne]], Literair Tydskrift 1946 – 1968 * Tsjûgenis, moanneskrift 1920 – 1922 (E.B. Folkertsma) * Tydskrift foar Fryske Taalkunde 1985 – 1995 ===U=== * Under Eigen Folk * Under it Fryske Findel * De Upstalbeam, Tydskrift for it Fryske libben en de Fryske striid 1925 * De Upstalbeam, Birjuchten oer it Fryske libben en de Fryske folksstriid, útjown fan it Frysk Nasjonaal Forbân op Folkse Grounslach 1940 – 1941 * Us eigen (tydskrift) * Us eigen wei, Fearnsjierblêd fen en for de jongerein 1939 - 1943 * Us Striid, Frysk Nasjonael Moanneblêd 1933 – 1935 (D. Kalma) * [[Us Wurk]], Meidielingen fan it Frysk Ynstitút oan de Ryksuniversiteit yn Grins 1952 – 2001 * Ut eigen gea, Kultuerrie Doanjewerstal 1954 – 1966 * Ut ‘e Pinne, Meidielingen fon de Feriening fwar un goede fryske stavering 1976 – 1978 * Ut ‘e Smitte / Ut de Smidte fan de Fryske Akademy 1949 – 2003 * De Utskoat, Orgaan van de Stichting De Fryske Mole en de vereniging Gild Fryske Mounders ===W=== * It Waerglês, meidielingen fan it Boun fan Fryske Kunstners 1952 – 1958; 1961 – 1966 * War Dy, Utjown fen de Kristlik Fryske Stúdzje en Propaganda Foriening 1927 – 1928 * War Dy, moanneblêd fen de Kr. Fr. Stúdzje en Prop. Klub War Dy to Ljouwert 1935 nû. 1 * De Weitsrop, Moanneskrift wijd oan de bifoardering fen Frysk ûnderrjucht 1933 * Wêz Jimsels, Orgaen fen de Fryske stúdzje en propegandeklub to Snits 1930 – 1942 * Wy Jimme, Frysk Jongerein tydskrift 1957 – 1958 * Wy sels, Utjefte fan it striidboun Fryslân Frij 1948 – 1970 ===Y=== * Yn ús eigen Tael, Tiidskrift fen it Christlik Selskip for Fryske Tael- en Skriftekennisse 1909 – 1943 * Y-skrift, 2015 – no, ynternettydskrift foar kultuer yn Fryslân, fuortkommen út Skanoskrift fan stúdzjeferiening Skanomodu ==Sjoch ek== *[[Frysktalige media]] ==Keppeling om utens== *[http://www.tresoar.nl/mmtresoar/mmbase/attachments/5005 Tresoar] [[Kategory:Frysk tydskrift]] [[Kategory:Frysktalige literatuer]] e4zh5vbrjrpidnthd1686cu3q2t2zd9 Anders Celsius 0 40696 1229903 841962 2026-05-13T14:33:28Z Drewes 2754 red. 1229903 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Anders-Celsius-Head.jpg|thumb|''Anders Celsius'']] '''Anders Celsius''' ([[Uppsala]], [[27 novimber]] [[1701]] — dêre, [[25 april]] [[1744]]) wie in [[Sweden|Sweedsk]] [[astronoom]]. Celsius waard yn Uppsala yn [[1730]], krektas syn heit, [[heechlearaar]] yn de [[astronomy]]. Yn [[1741]] rjochte er mei in oantal oaren de [[stjerrewacht]] dêr op. It bekendst is Celsius troch de temperatuerskaal [[Celsius]] dy't e yn [[1742]] ynfierde. <!---- LÊS DE HJIRNEIFOLGJENDE SINNEN OANDACHTICH< EARDAT TE WIZIGJEN, DER STIET GJIN FOUT YN ----> Hy definiearre ynearsten it siedpunt fan wetter as 0° en it friespunt as 100°. Yn [[1749]] draaide syn opfolger [[Carl Linnaeus]] de skaal fan Celsius om. <ref>[http://www.linnaeus.uu.se/online/life/6_32.html Linnaeus' thermometer]. [https://web.archive.org/web/20211125205734/http://www2.linnaeus.uu.se/online/life/6_32.html Argivearre] op 25 novimber 2021.</ref> Anders Celsius stoar yn de âldens fan 42 jier oan [[tuberkuloaze]] waard beïerdige yn de tsjerke fan [[Gamla Uppsala]]. {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Celsius, Anders}} [[Kategory:Sweedsk astronoom]] [[Kategory:Sweedsk natuerkundige]] [[Kategory:Sweedsk wiskundige]] [[Kategory:Sweedsk heechlearaar]] [[Kategory:Persoan berne yn 1701]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1744]] k88gqg3f5s4fqtvukms5krbm9sx476t 1229911 1229903 2026-05-13T19:05:19Z Drewes 2754 1229911 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Anders-Celsius-Head.jpg|thumb|''Anders Celsius'']] '''Anders Celsius''' ([[Uppsala]], [[27 novimber]] [[1701]] — dêre, [[25 april]] [[1744]]) wie in [[Sweden|Sweedsk]] [[astronoom]]. Celsius waard yn Uppsala yn [[1730]], krektas syn heit, [[heechlearaar]] yn de [[astronomy]]. Yn [[1741]] rjochte er mei in oantal oaren de [[stjerrewacht]] dêr op. It bekendst is Celsius troch de temperatuerskaal [[Celsius]] dy't e yn [[1742]] ynfierde. <!---- LÊS DE HJIRNEIFOLGJENDE SINNEN OANDACHTICH< EARDAT TE WIZIGJEN, DER STIET GJIN FOUT YN ----> Hy definiearre ynearsten it siedpunt fan wetter as 0° en it friespunt as 100°. Yn [[1749]] draaide syn opfolger [[Carl Linnaeus]] de skaal fan Celsius om. <ref>[http://www.linnaeus.uu.se/online/life/6_32.html Linnaeus' thermometer]. [https://web.archive.org/web/20211125205734/http://www2.linnaeus.uu.se/online/life/6_32.html Argivearre] op 25 novimber 2021.</ref> Anders Celsius stoar yn de âldens fan 42 jier oan [[tuberkuloaze]] waard beïerdige yn de tsjerke fan [[Gamla Uppsala]]. == Earbetoan == De [[asteroïde]] [[(4169) Celsius]] en de moannekrater [[Celsius (Moannekrater)|Celsius]] binne nei him neamd. {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Celsius, Anders}} [[Kategory:Sweedsk astronoom]] [[Kategory:Sweedsk natuerkundige]] [[Kategory:Sweedsk wiskundige]] [[Kategory:Sweedsk heechlearaar]] [[Kategory:Persoan berne yn 1701]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1744]] 1ww3aipomb63tuhcjf3ckvyk5559lef Celsius 0 40702 1229912 705679 2026-05-13T19:34:20Z Drewes 2754 bla.. 1229912 wikitext text/x-wiki {{stavering}} [[Ofbyld:Celsius_original_thermometer.png|thumb|right|100px|''Orizjineel ûntwerp fan de termometer troch Celsius]] '''Celsius''' is in [[temperatoer]]skaal. Hoewol't tsjintwurdich de temperatoer offisjeel yn de [[Système International|SI]]-ienheid [[kelvin (ienheid)|kelvin]] útdrukt wurde moat, is '''graden Celsius''' (°C) noch altiten in soad brûkte en offisjeel tastiene ienheid. Oan de iene kant omt men de Celsiusienheid wend is en oan de oare kant omdat de deistige temperatoeren mei help fan dizze ienheid yn hânsume getallen útdrukt wurde kin. Yn de [[Feriene Steaten]] en [[Jamaika]] wurdt meastal de skaal fan [[Fahrenheit]] brûkt. Oarspronklik wie de Celsiusskaal definiearre mei twa itichpunten: *De temperatoer wêrby't [[wetter]] [[friespunt|befriest]] by in loftdruk fan 1 [[Bar (druk)|bar]] is definearre as 0 °C. *De temperatoer wêrby't wetter [[kôkpunt|kôket]] by in loftdruk fan 1 bar is definiearre as 100 °C. It berik hjirtusken wurdt ferdield yn 100 like dielen. Omdat sawol it friespunt fan wetter as it siedpunt ôfhinget fan de hearskjende luchtdruk ûntstie op termyn ferlet fan in bettere definysje. Sûnttiids is de skaal fan Celsius definiearre troch twa punten: * It [[tripelpunt]] fan wetter leit per definysje by 0,01 °C. * It ferskil tusken twa graden is definearre oan de hân fan it gedrach fan in [[ideaal gas]]. It tripelpunt is in pûnt dêr't de trije fazes fan wetter (gas, floeistof en fêste stof) by elkoar bestean kinne. It tripelpunt is in fêste kombinaasje fan temperatoer en druk. Ien graad Celsius temperatoer''ferskil'' is like grut as ien kelvin ferskil. Mar 0,00 °C komt troch boppesteande definysje oerien mei 273,15 K en 100,00 °C mei 373,15 K. In temperatoer yn kelvin wurdt nei graden Celsius omrekkene troch der 273,15 fan ôf te lûken. De graad Celsius is neamd nei de [[Sweden|Sweedske]] [[astronoom]] [[Anders Celsius]] (1701-1744), dy't dizze skaal foar it earst foarstelde yn [[1742]]. Oarspronklik hie Celsius foar eagen dat it friespunt fan wetter by 100° lizze soe, en it siedpunt by 0°. Oaren (mooglik [[Carolus Linnaeus]] of [[Daniel Ekström]]) seagen dat leaver omkeard. == Temperatoerskalen mei in tabel omrekkenje == {| | Celsius || <timeline>ImageSize = width:840 height:50 PlotArea = left:15 right:15 bottom:20 top:5 AlignBars = justify Colors = id:black value:black id:white value:white Period = from:-50 till:110 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:-50 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:-50 PlotData= align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:25 shift:(0,-5) </timeline> |- |Fahrenheit||<timeline> ImageSize = width:840 height:50 PlotArea = left:15 right:15 bottom:20 top:5 AlignBars = justify Colors = id:black value:black id:white value:white Period = from:-58 till:230 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:-50 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:-58 PlotData= align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:25 shift:(0,-5) </timeline> |- |Kelvin||<timeline> ImageSize = width:840 height:50 PlotArea = left:15 right:15 bottom:20 top:5 AlignBars = justify Colors = id:black value:black id:white value:white Period = from:223 till:383 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:230 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:223 PlotData= align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:25 shift:(0,-5) </timeline> |- |Rankine||<timeline> ImageSize = width:840 height:50 PlotArea = left:15 right:15 bottom:20 top:5 AlignBars = justify Colors = id:black value:black id:white value:white Period = from:402 till:690 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:410 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:402 PlotData= align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:25 shift:(0,-5) </timeline> |- |Réaumur||<timeline> ImageSize = width:840 height:50 PlotArea = left:15 right:15 bottom:20 top:5 AlignBars = justify Colors = id:black value:black id:white value:white Period = from:-40 till:88 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:-40 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:-40 PlotData= align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:25 shift:(0,-5) </timeline> |- | colspan="2" align="center"|<br> Lês de data yn de tabel fertikaal: 0° Celsius komt oerien mei 32° Fahrenheit, 273 Kelvin, 492° Rankine en 0° Réaumur. |} == Sjoch ek == * [[termometer]] * [[Rankine]] * [[Réaumur]] * [[Rømer]] [[Kategory:Temperatuer]] iqjr43r5wsxicvcsdc47yd0o11h6q9s Fatoumata Diawara 0 55559 1229907 1227355 2026-05-13T15:07:45Z Drewes 2754 Update 1229907 wikitext text/x-wiki [[File:Fatoumata Diawara - Festival du Bout du Monde 2012 - 016.jpg|thumb|Fatoumata Diawara 2012]] '''Fatoumata Diawara''' ([[Abidjan]], [[Ivoarkust]], [[1982]]) is in [[Maly|Malineesk]] muzikant, sjonger en aktrise dy't yn [[Frankryk]] wennet. ==Libben== Fatouma waard berne yn [[Abidjan]] út Malineeske âlden. Sy ferfarre nei Frankryk om te aktearjen. Sy spile yn [[Cheick Oumar Sissoko]]s film ''La Genèse'' (1999), [[Dani Kouyaté]] syn populêre film ''Sia, le rêve du python'' (2001), yn it ynternasjonaal ferneamde teaterselskip [[Royal de Luxe]] en spile boppedat de haadrol yn de musical ''Kirikou et Karaba''.<ref>Chabasseur, Eglantine. [http://www.rfimusique.com/anglais/musique/articles/112/article_8191.asp "Fatoumata Diawara Reinvented"], RFI musique, 8 april 2009.</ref> Letter pakte sy it [[gitaar]]spyljen op en komponearre sy har eigen lieten; wurk dat in kombinaasje is fan Wassaloutradysjes út Súd-Maly en ynternasjonale ynfloeden.<ref>[http://www.bbc.co.uk/programmes/b00vhwtf ], BBC Radio 3, 13 novimber 2010.</ref> Sy hat optreden mei [[Oumou Sangaré]], en ek muzyk mei him opnaam,<ref>Cummings, Tim. [https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/oumou-sangare-barbican-hall-london-1675073.html "Oumou Sangare, Barbican Hall, London"], ''[[The Independent]]'', 28 april 2009.</ref> mei AfroCubism,<ref>Phillips, Glyn. [https://www.worldmusic.co.uk/afrocubism_afrocubism "AfroCubism"], WorldMusic.co.uk, 8 juny 2011.</ref> [[Dee Dee Bridgewater]] (oer ''Red Earth: A Malian Journey''),<ref>Stoudmann, Elisabeth. "Fatoumata Diawara: Nouvelle deesse malienne". ''Vibrations'', juny 2011</ref> en it Orchestre Poly-Rythmo de Cotonou.<ref>Denselow, Robin. [http://www.guardian.co.uk/music/2011/mar/24/orchestre-poly-rythmo-cotonou-club-review?INTCMP=SRCH "Orchestre Poly-Rythmo: Cotonou Club"], ''[[The Guardian]]'', 24 maart 2011.</ref> De plaat ''Kanou'' waard maaie 2011 útbrocht en har debútalbum ''Fatou'' op it platemerk World Circuit Records kaam septimber 2011 út. Septimber 2012 hat hja optrede yn in kampanje mei de namme "30 Songs / 30 Days" om ''Half the Sky: Turning Oppression into Opportunity for Women Worldwide'' te stypjen, in muly-mediaprojekt yspirearre troch it boek fan Nicholas Kristof en Sheryl WuDunn. <ref>http://www.halftheskymovement.org/blog/entry/30-songs-30-days-for-half-the-sky1</ref> Yn 2017 droech Diawara by oan ''Lamomali'', it Malineeske projekt fan [[Matthieu Chedid]]. Yn 2018 ferskynde har twadde solo-album ''Fenfo'', produsearre troch Chedid. <ref>[https://culturebox.francetvinfo.fr/musique/musiques-du-monde/fatoumata-diawara-annonce-son-second-album-avec-un-clip-lumineux-270263 Fatoumata Diawara annonce un nouvel album avec le clip de la chanson "Nterini"], ''France Info'', 9 maart 2018. [https://web.archive.org/web/20190415000540/https://culturebox.francetvinfo.fr/musique/musiques-du-monde/fatoumata-diawara-annonce-son-second-album-avec-un-clip-lumineux-270263 Argivearre] op 15 april 2019.</ref><ref>[https://www.franceinter.fr/emissions/dans-la-playlist-de-france-inter/dans-la-playlist-de-france-inter-08-mars-2018 Avec « Fenfo » Fatoumata Diawara donne le la du printemps], ''[[France Inter]]'', 8 maart 2018. [https://web.archive.org/web/20220414093617/https://www.franceinter.fr/emissions/dans-la-playlist-de-france-inter/dans-la-playlist-de-france-inter-08-mars-2018 Argivearre] op 14 april 2022.</ref> == Wurk == [[File:Fatoumata Diawara Leiden Concert 30 October 2012.jpg|thumb|Fatoumata Diawara yn [[Leien]], 2012]] === Filmografy === * 1996 : ''Taafe Fanga'' fan [[Adama Drabo]] * 1999 : ''La Genèse'' fan [[Cheick Oumar Sissoko]] : Dina * 2002 : ''Sia, le rêve du python'' fan [[Dani Kouyaté]] : Sia * 2008 : ''Il va pleuvoir sur Conakry'', fan Cheick Fantamady Camara : Siré * 2010 : ''Encourage'', fan Eleonora Campanella * 2010 : ''Ni brune ni blonde'', fan [[Abderrahmane Sissako]] * 2011 : ''Les Contes de la Nuit'', fan [[Michel Ocelot]] (stim) * 2014 - ''[[Timbuktu (2014)|Timbuktu]]'' (Abderrahmane Sissako), as de sjongster * 2015 - ''Morbayassa'' (Cheick Fantamady Camara) * 2018 - ''Yao'' ([[Philippe Godeau]]), as Gloria === Teäter === * 1998 : ''[[Antigone]]'' fan Sofokles ; bewurking Jean-Louis Sagot Duvauroux, produksje [[Sotiguy Kouyaté]] * 2002 -2008 : ''Royal de Luxe'' ; fan Jean-Luc Courcoult * 2007-2008 : ''Kirikou et Karaba'' : Karaba === Diskografy === * 2011 : ''Kanou'' (World Circuit - EP) * 2011 : ''Fatou'' (World Circuit - Album) * 2012 : Optreden yn ''Rocket Juice & the Moon'' (Honest Jon's - Album) * 2012 : Optreden yn it liet "Nothin' Can Save Ya" fan it album ''The Bravest Man In The Universe'' fan [[Bobby Womack]] * 2013 - ''Sketches from Ethiopia'' ([[Mulatu Astatke]]), meidogger oan it nûmer ''Surma'' * 2015 - ''At Home (Live in Marciac)'' mei [[Roberto Fonseca]] * 2017 - ''Lamomali'' ([[Matthieu Chedid]]), meidogger oan de nûmers ''Manitoumani'', ''Bal De Bamako'', ''Cet Air'', ''Une Âme'' en ''Toi Moi'' * 2018 - ''Fenfo'' (Wagram Music) * 2020 - ''Désolé'' (Gorillaz) * 2023 - ''London Ko'' (Wagram) * 2025 - ''Lamomali Totem'' (Wagram Music) * 2025 - ''Lamomali Je t'aime'' (Wagram Music) == Nominaasjes == Yn desimber 2018 hearde Diawara ta de nominearden foar twa [[Grammy Award]]s: ''Best World Music Album'' foar har album ''Fenfo'' en ''Best Dance Recording'' foar ''Ultimatum'' fan de groep [[Disclosure (band)|Disclosure]] dêr't se oan meiwurke hie.<ref>[https://www.grammy.com/grammys/awards/61st-annual-grammy-awards Winners and Nominees 61st Annual GRAMMY Awards (2018)], ''Grammy Awards''</ref> == Keppelings om utens == * [http://fatoumatadiawara.fr/ www.fatoumatadiawara.fr] {{boarnen|boarnefernijing= <References/> * [http://www.bbc.co.uk/programmes/b00vhwtf ], BBC Radio 3, novimber 13, 2010, sjoen 8 juny, 2011. * Chabasseur, Eglantine. [http://www.rfimusique.com/anglais/musique/articles/112/article_8191.asp "Fatoumata Diawara Reinvented"], RFI musique, 8 pril 8, 2009. * Cummings, Tim. [https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/oumou-sangare-barbican-hall-london-1675073.html “Oumou Sangare, Barbican Hall, London”], ''[[The Independent]]'', 28 april 2009, sjoen juny, 2011. * Denselow, Robin. [http://www.guardian.co.uk/music/2011/mar/24/orchestre-poly-rythmo-cotonou-club-review?INTCMP=SRCH "Orchestre Poly-Rythmo: Cotonou Club"], ''The Guardian'', 24 maart 2011. * Forgan, Kat. "Staff Brenda Bilili". Songlines, July 2011, p.&nbsp;104-105. * Phillips, Glyn. [https://www.worldmusic.co.uk/afrocubism_afrocubism "AfroCubism"], WorldMusic.co.uk, sjoen 8 juny 2011. * Stoudmann, Elisabeth. "Fatoumata Diawara: Nouvelle deesse malienne". Vibrations, juny 2011 }} {{commonsBalke|Fatoumata Diawara}} {{DEFAULTSORT:Diawara, Fatoumata}} [[Kategory:Ivoriaansk sjonger]] [[Kategory:Ivoriaansk muzikant]] [[Kategory:Ivoriaansk filmakteur]] [[Kategory:Ivoriaansk toanielakteur]] [[Kategory:Malineesk sjonger]] [[Kategory:Malineesk muzikant]] [[Kategory:Malineesk filmakteur]] [[Kategory:Malineesk toanielakteur]] [[Kategory:Ivoriaansk persoan fan Malineesk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1982]] 4wqeocwaypp987p1p2y3d0t9zcmqlcw 1229908 1229907 2026-05-13T15:15:04Z Drewes 2754 1229908 wikitext text/x-wiki [[File:Fatoumata Diawara - Festival du Bout du Monde 2012 - 016.jpg|thumb|Fatoumata Diawara 2012]] [[Ofbyld:Foutama Diawara, festival "Le Murmure du son" Eu (76) 13 juillet 2024 (2).jpg|thumb|Fatoumata Diawara, festival ''Le Murmure du son'' Eu (76) 13 juy 2024]] '''Fatoumata Diawara''' ([[Abidjan]], [[Ivoarkust]], [[1982]]) is in [[Maly|Malineesk]] muzikant, sjonger en aktrise dy't yn [[Frankryk]] wennet. ==Libben== Fatouma waard berne yn [[Abidjan]] út Malineeske âlden. Sy ferfarre nei Frankryk om te aktearjen. Sy spile yn [[Cheick Oumar Sissoko]]s film ''La Genèse'' (1999), [[Dani Kouyaté]] syn populêre film ''Sia, le rêve du python'' (2001), yn it ynternasjonaal ferneamde teaterselskip [[Royal de Luxe]] en spile boppedat de haadrol yn de musical ''Kirikou et Karaba''.<ref>Chabasseur, Eglantine. [http://www.rfimusique.com/anglais/musique/articles/112/article_8191.asp "Fatoumata Diawara Reinvented"], RFI musique, 8 april 2009.</ref> Letter pakte sy it [[gitaar]]spyljen op en komponearre sy har eigen lieten; wurk dat in kombinaasje is fan Wassaloutradysjes út Súd-Maly en ynternasjonale ynfloeden.<ref>[http://www.bbc.co.uk/programmes/b00vhwtf ], BBC Radio 3, 13 novimber 2010.</ref> Sy hat optreden mei [[Oumou Sangaré]], en ek muzyk mei him opnaam,<ref>Cummings, Tim. [https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/oumou-sangare-barbican-hall-london-1675073.html "Oumou Sangare, Barbican Hall, London"], ''[[The Independent]]'', 28 april 2009.</ref> mei AfroCubism,<ref>Phillips, Glyn. [https://www.worldmusic.co.uk/afrocubism_afrocubism "AfroCubism"], WorldMusic.co.uk, 8 juny 2011.</ref> [[Dee Dee Bridgewater]] (oer ''Red Earth: A Malian Journey''),<ref>Stoudmann, Elisabeth. "Fatoumata Diawara: Nouvelle deesse malienne". ''Vibrations'', juny 2011</ref> en it Orchestre Poly-Rythmo de Cotonou.<ref>Denselow, Robin. [http://www.guardian.co.uk/music/2011/mar/24/orchestre-poly-rythmo-cotonou-club-review?INTCMP=SRCH "Orchestre Poly-Rythmo: Cotonou Club"], ''[[The Guardian]]'', 24 maart 2011.</ref> De plaat ''Kanou'' waard maaie 2011 útbrocht en har debútalbum ''Fatou'' op it platemerk World Circuit Records kaam septimber 2011 út. Septimber 2012 hat hja optrede yn in kampanje mei de namme "30 Songs / 30 Days" om ''Half the Sky: Turning Oppression into Opportunity for Women Worldwide'' te stypjen, in muly-mediaprojekt yspirearre troch it boek fan Nicholas Kristof en Sheryl WuDunn. <ref>http://www.halftheskymovement.org/blog/entry/30-songs-30-days-for-half-the-sky1</ref> Yn 2017 droech Diawara by oan ''Lamomali'', it Malineeske projekt fan [[Matthieu Chedid]]. Yn 2018 ferskynde har twadde solo-album ''Fenfo'', produsearre troch Chedid. <ref>[https://culturebox.francetvinfo.fr/musique/musiques-du-monde/fatoumata-diawara-annonce-son-second-album-avec-un-clip-lumineux-270263 Fatoumata Diawara annonce un nouvel album avec le clip de la chanson "Nterini"], ''France Info'', 9 maart 2018. [https://web.archive.org/web/20190415000540/https://culturebox.francetvinfo.fr/musique/musiques-du-monde/fatoumata-diawara-annonce-son-second-album-avec-un-clip-lumineux-270263 Argivearre] op 15 april 2019.</ref><ref>[https://www.franceinter.fr/emissions/dans-la-playlist-de-france-inter/dans-la-playlist-de-france-inter-08-mars-2018 Avec « Fenfo » Fatoumata Diawara donne le la du printemps], ''[[France Inter]]'', 8 maart 2018. [https://web.archive.org/web/20220414093617/https://www.franceinter.fr/emissions/dans-la-playlist-de-france-inter/dans-la-playlist-de-france-inter-08-mars-2018 Argivearre] op 14 april 2022.</ref> == Wurk == [[File:Fatoumata Diawara Leiden Concert 30 October 2012.jpg|thumb|Fatoumata Diawara yn [[Leien]], 2012]] === Filmografy === * 1996 : ''Taafe Fanga'' fan [[Adama Drabo]] * 1999 : ''La Genèse'' fan [[Cheick Oumar Sissoko]] : Dina * 2002 : ''Sia, le rêve du python'' fan [[Dani Kouyaté]] : Sia * 2008 : ''Il va pleuvoir sur Conakry'', fan Cheick Fantamady Camara : Siré * 2010 : ''Encourage'', fan Eleonora Campanella * 2010 : ''Ni brune ni blonde'', fan [[Abderrahmane Sissako]] * 2011 : ''Les Contes de la Nuit'', fan [[Michel Ocelot]] (stim) * 2014 - ''[[Timbuktu (2014)|Timbuktu]]'' (Abderrahmane Sissako), as de sjongster * 2015 - ''Morbayassa'' (Cheick Fantamady Camara) * 2018 - ''Yao'' ([[Philippe Godeau]]), as Gloria === Teäter === * 1998 : ''[[Antigone]]'' fan Sofokles ; bewurking Jean-Louis Sagot Duvauroux, produksje [[Sotiguy Kouyaté]] * 2002 -2008 : ''Royal de Luxe'' ; fan Jean-Luc Courcoult * 2007-2008 : ''Kirikou et Karaba'' : Karaba === Diskografy === * 2011 : ''Kanou'' (World Circuit - EP) * 2011 : ''Fatou'' (World Circuit - Album) * 2012 : Optreden yn ''Rocket Juice & the Moon'' (Honest Jon's - Album) * 2012 : Optreden yn it liet "Nothin' Can Save Ya" fan it album ''The Bravest Man In The Universe'' fan [[Bobby Womack]] * 2013 - ''Sketches from Ethiopia'' ([[Mulatu Astatke]]), meidogger oan it nûmer ''Surma'' * 2015 - ''At Home (Live in Marciac)'' mei [[Roberto Fonseca]] * 2017 - ''Lamomali'' ([[Matthieu Chedid]]), meidogger oan de nûmers ''Manitoumani'', ''Bal De Bamako'', ''Cet Air'', ''Une Âme'' en ''Toi Moi'' * 2018 - ''Fenfo'' (Wagram Music) * 2020 - ''Désolé'' (Gorillaz) * 2023 - ''London Ko'' (Wagram) * 2025 - ''Lamomali Totem'' (Wagram Music) * 2025 - ''Lamomali Je t'aime'' (Wagram Music) == Nominaasjes == Yn desimber 2018 hearde Diawara ta de nominearden foar twa [[Grammy Award]]s: ''Best World Music Album'' foar har album ''Fenfo'' en ''Best Dance Recording'' foar ''Ultimatum'' fan de groep [[Disclosure (band)|Disclosure]] dêr't se oan meiwurke hie.<ref>[https://www.grammy.com/grammys/awards/61st-annual-grammy-awards Winners and Nominees 61st Annual GRAMMY Awards (2018)], ''Grammy Awards''</ref> == Keppelings om utens == * [http://fatoumatadiawara.fr/ www.fatoumatadiawara.fr] * [https://www.imdb.com/name/nm0224937/ IMDb-profy] {{boarnen|boarnefernijing= <References/> * [http://www.bbc.co.uk/programmes/b00vhwtf ], BBC Radio 3, novimber 13, 2010, sjoen 8 juny, 2011. * Chabasseur, Eglantine. [http://www.rfimusique.com/anglais/musique/articles/112/article_8191.asp "Fatoumata Diawara Reinvented"], RFI musique, 8 pril 8, 2009. * Cummings, Tim. [https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/oumou-sangare-barbican-hall-london-1675073.html “Oumou Sangare, Barbican Hall, London”], ''[[The Independent]]'', 28 april 2009, sjoen juny, 2011. * Denselow, Robin. [http://www.guardian.co.uk/music/2011/mar/24/orchestre-poly-rythmo-cotonou-club-review?INTCMP=SRCH "Orchestre Poly-Rythmo: Cotonou Club"], ''The Guardian'', 24 maart 2011. * Forgan, Kat. "Staff Brenda Bilili". Songlines, July 2011, p.&nbsp;104-105. * Phillips, Glyn. [https://www.worldmusic.co.uk/afrocubism_afrocubism "AfroCubism"], WorldMusic.co.uk, sjoen 8 juny 2011. * Stoudmann, Elisabeth. "Fatoumata Diawara: Nouvelle deesse malienne". Vibrations, juny 2011 }} {{commonsBalke|Fatoumata Diawara}} {{DEFAULTSORT:Diawara, Fatoumata}} [[Kategory:Ivoriaansk sjonger]] [[Kategory:Ivoriaansk muzikant]] [[Kategory:Ivoriaansk filmakteur]] [[Kategory:Ivoriaansk toanielakteur]] [[Kategory:Malineesk sjonger]] [[Kategory:Malineesk muzikant]] [[Kategory:Malineesk filmakteur]] [[Kategory:Malineesk toanielakteur]] [[Kategory:Ivoriaansk persoan fan Malineesk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1982]] f1di9h65ukz7zccxeh95sfvbmns90g8 Sjongfûgels 0 92160 1229929 1218673 2026-05-14T08:21:03Z RomkeHoekstra 10582 namme bûdelmiezen feroare yn pongmiezen, sjoch oerlis Miesfûgels. 1229929 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | namme = sjongfûgels | ôfbylding = Eopsaltria_australis_-_Mogo_Campground.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = In [[grienstútmiggesnapper]] (''Eopsaltria australis''). | takson1 = | namme1 = | takson2 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme2 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson3 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme3 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson4 = [[ûnderstamme]]: | namme4 = [[wringedieren]] (''Vertebrata'') | takson5 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme5 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson6 = [[ûnderklasse]]: | namme6 = [[moderne fûgels]] (''Neornithes'') | takson7 = [[tuskenklasse]]: | namme7 = [[nijkakigen]] (''Neognathae'') | takson8 = [[boppeskift]]: | namme8 = [[nije fûgels]] (''Neoaves'') | takson9 = ''sûnder rang'': | namme9 = [[mosk- en pappegaai-eftigen]]<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(''Psittacopasserae'') | takson11 = [[skift]]: | namme11 = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') | takson12 = ''sûnder rang'': | namme12 = [[sjongfûgeleftigen]] (''Eupasseres'') | takson13 = [[ûnderskift]]: | namme13 = '''sjongfûgels''' (''Passeri'') | takson14 = | namme14 = | takson15 = | namme15 = | takson16 = | namme16 = | takson17 = | namme17 = | takson18 = | namme18 = | takson19 = | namme19 = | beskriuwer, jier = [[Linnaeus]], 1758 | soarten = | lânkaart = | lânkaarttekst = | lânkaartbreedte = | lânkaarttekst_links = }} De '''sjongfûgels''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Passeri'', [[synonym|syn.]] ''Oscines'') foarmje in [[ûnderskift]] fan 'e [[klasse (taksonomy)|klasse]] fan 'e [[fûgels]] (''Aves'') en it [[skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes''). Dit is in kloft fan 5.339&nbsp;[[soarte]]n <small>(teljier: 2025)</small>, ferdield oer 129&nbsp;[[famylje (taksonomy)|famyljes]]. De sjongfûgels binne oer it algemien fan in frij behindige lichemsgrutte en hawwe in [[kosmopolityske fersprieding]]. In ûnderskiedend skaaimerk is harren sterk ûnwikkele fermogen ta it produsearjen fan [[fûgelsang]]. De [[sustertakson|sustergroep]] fan 'e sjongfûgels wurdt foarme troch de [[krytfûgels]] (''Tyranni'' of ''Suboscines''), dy't yn har [[ferspriedingsgebiet|fersprieding]] foar it meastepart beheind binne ta de [[Nije Wrâld]]. Mei-inoar foarmje de beide ûnderskiften de rangleaze [[klade]] fan 'e [[sjongfûgeleftigen]] (''Eupasseres''), dy't op in pear tige ôfwikende soarten nei it hiele skift fan 'e moskeftigen omfettet. ==Taksonomy== De sjongfûgels waarden al yn [[1758]] as [[taksonomy]]ske yndieling yntrodusearre troch de [[Sweden|Sweedske]] [[biolooch]] en [[taksonoom]] [[Carolus Linnaeus]] yn 'e tige ynfloedrike tsiende [[edysje]] fan syn ''[[Systema Naturæ]]''. De [[wittenskiplike namme]] ''Passeri'' ferwiist nei de [[mosk]] (''Passer domesticus''), dy't yn it [[Latyn]] ''passer'' neamd wurdt. De term ''Oscines'' wurdt gauris as in wittenskiplik [[synonym]] foar dizze groep brûkt. Dy namme komt fan it Latynske ''oscen'', dat "sjongfûgel" bestjut. Tsjintwurdich foarmje de sjongfûgels ien fan 'e trije [[ûnderskift]]en dêr't it [[skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') yn ferdield is. De oare beide ûnderskiften binne de [[rotstomke-eftigen]] (''Acanthisitti'') en de [[krytfûgels]] (''Tyranni'' of ''Suboscines''). De rotstomke-eftigen binne yn har [[ferspriedingsgebiet|fersprieding]] beheind ta [[Nij-Seelân]] en omfetsje mar twa libbene en fiif resint [[útstjerren (biology)|útstoarne]] [[soarte]]n yn ien inkele [[famylje (taksonomy)|famylje]]. [[Molekulêr]]e analyze hat oantoand dat sy de âldste kloft moskeftigen fertsjintwurdigje, dy't yn [[genetysk]] opsjoch op in distânsje stiet fan 'e oare beide ûnderskiften. De sjongfûgels en de krytfûgels foarmje mei-inoar de rangleaze [[klade]] fan 'e [[sjongfûgeleftigen]] (''Eupasseres''), dy't it [[sustertakson]] fan 'e rotstomke-eftigen is. Binnen de sjongfûgeleftigen binne de krytfûgels de sustergroep fan 'e sjongfûgels. [[File:Sardinian_Warbler.jpg|left|thumb|260px|In [[lytse swartkop]] (''Curruca melanocephala'').]] It ûnderskift fan 'e sjongfûgels is sels opdield yn seis ûnderskate [[tuskenskift]]en. Ien dêrfan, it tuskenskift fan 'e [[lierfûgeleftigen]] (''Menurides''), stiet wat fierder fan 'e oare fiif ôf. Dy oare fiif binne de [[prieelfûgeleftigen]] (''Climacterides''), de [[stobberinnereftigen]] (''Othonychides''), de [[huningitereftigen]] (''Meliphagides''), de [[krie-eftigen]] (''Corvides'') en de [[echte moskeftigen]] (''Passerides''). Hja foarmje mei-inoar de rangleaze [[klade]] fan 'e [[echte sjongfûgels]] (''Euoscines''), dat de sustergroep is fan 'e lierfûgeleftigen. ==Evolúsje== De oarsprong fan 'e sjongfûgels foel gear mei de skieding fan 'e súdlike [[wrâlddiel]]en yn it [[Eoseen|Ier-Eoseen]], sa'n 50&nbsp;miljoen&nbsp;[[jier]] lyn. Dêrtroch rekken se yn [[Austraalje (wrâlddiel)|Austraalje]] isolearre fan 'e [[krytfûgels]] (''Tyranni'' of ''Suboscines'') yn [[Súd-Amearika]]. Yn Austraalje ûntjoegen sjongfûgels har ta in grut ferskaat oan foarmen. In wichtige tûke fan dy kloft, it [[lytsskift]] fan 'e [[moskfûgeleftigen en sibben]] (''Passerida''), fersprate him sa'n 40&nbsp;miljoen&nbsp;jier lyn út Austraalje wei oer [[Jeraazje]] en [[Afrika]]. Neitiid fûn der in yngeande [[biogeografy]]ske ferminging plak wêrby't sjongfûgels út it noarden wer nei it suden giene, oaren út it suden foar it earst nei it noarden kamen en wer oaren de [[Nije Wrâld]] wisten te berikken. [[File:Corvus_albus_-Etosha_National_Park,_Namibia-8.jpg|right|thumb|250px|In [[skyldraven]] (''Corvus albus'').]] ==Uterlike skaaimerken== De sjongfûgels binne oer it algemien lytseftige fûgeltsjes, hoewol't ta dizze kloft ek de [[krieën]] hearre. Under dy groep falle de beide grutste [[moskeftigen]], de [[groubekraven]] (''Corvus crassirostris'') út 'e [[Hoarn fan Afrika]] en de gewoane [[raven]] (''Corvus corax''), dy't beiden mear as 70&nbsp;[[sm]] lang en 1<sup><small>1</small></sup>/<sub><small>2</small></sub>&nbsp;[[kg]] swier wurde kinne. Der bestiet in grut ferskaat oan ferskiningsfoarmen, en it [[fear (fûgels)|fearrekleed]] fan sjongfûgels hat faak (mar net altyd) felle [[kleur]]en. [[Seksuele dimorfy]] komt by in protte soarten yn hege mjitte foar, mar is by oare soarten (frijwol) ôfwêzich. ==Libbenswize== De measte sjongfûgels hawwe in [[omnivoar]] dieet, wat betsjut dat se sawol [[bisten]] as [[planten]] frette. By de bisten giet it dan almeast om [[ynsekten]], oare [[lidpoatigen]], [[wjirm]]s en oar lyts [[wringeleas]] dierte, hoewol't [[kriefûgels]] faak ek lytse [[sûchdieren]] en [[reptilen]] en fral ek [[ies (kadaver)|ies]] frette. Oare soarten sjongfûgels binne strikt [[ynsektivoar]], wat sizze wol dat se inkeld ynsekten frette. De [[fûgelpyk|piken]] fan sjongfûgels binne [[nêstbliuwers]], dy't [[blinens|blyn]], keal en helpleas út it [[aai]] komme. Se hawwe dêrom ferlet fan yngeande soarch fan 'e [[âlden]]. [[File:XN_Luscinia_megarhynchos_012.ogg|left|thumb|250px|De [[fûgelsang|sang]] fan it [[gealtsje]] (''Luscinia megarhynchos'').]] [[File:Turdus-migratorius-003.ogg|left|thumb|250px|De [[fûgelsang|sang]] fan 'e [[readboarstlyster]] (''Turdus migratorius'').]] ==Sang== {{Apart|Fûgelsang}} Sjongfûgels steane bekend om harren [[fûgelsang|sang]], in skaaimerk dêr't se ek nei ferneamd binne. Fan alle fûgels hawwe de sjongfûgels de bêste behearsking oer de [[spier]]en dy't de [[syrinks (orgaan)|syrinks]] oanstjoere (it [[stim]]orgaan fan fûgels), en sadwaande kinne se in grut ferskaat oan sang fuortbringe. Guon fûgels, lykas de [[ljurk]] (''Alauda arvensis'') en it [[gealtsje]] (''Luscinia megarhynchos''), steane dêr by útstek om bekend. Oaren, lykas de ferskate soarten [[krieën]], bringe ek in grut ferskaat oan lûden fuort, mar dy klinke foar it [[minsklik]] [[gehoar]] alhiel net [[muzyk|muzikaal]] en wurde omskreaun as '[[krassen (krie-eftigen)|krassen]]'. Guon soarten, lykas de [[lierfûgels]] (''Menuridae'') út [[Austraalje (lân)|Austraalje]], binne earsten neibearders, dy't net inkeld de sang fan oare fûgelsoarten imitearje kinne, mar ek sekuer lûden neidwaan kinne dy't net fan natuere foarkomme, lykas in startende [[auto]] of in [[keatlingseage]]. De sang fan sjongfûgels is yn it foarste plak [[territoarium (biology)|territoriaal]], mei't it de identiteit en de lokaasje oerbringt fan it yndividu dat it lûd uteret. De fûgel seit dus yn wêzen: "Hjir bin ik," wat foar rivalen fan itselde [[geslacht (sekse)|geslacht]] en deselde [[soarte]] safolle betsjut as: "Dit territoarium is beset." Dêrnjonken tsjinnet deselde sang foar soartgenoaten fan it oare geslacht as lokrop by wize fan sykjen nei in [[pearing]]spartner. Dit sangrepertoire moat net betize wurde mei oare roppen mei in spesifike betsjutting, lykas [[alaarmrop]]pen yn it gefal fan 'e oanwêzigens fan [[rôfdier]]en, dy't by sjongfûgels trouwens ek tige [[meldij|melodieus]] klinke. Oare fûgels produsearje ek wol fûgelsang om harren territoarium ôf te beakenjen en partners te lokjen, mar benammen by net-moskeftigen giet it dêrby oer it algemien om ienfâldige, monotoane en werheljende roppen, lykas it oehoejen fan [[ûlen]], it [[koeren (dowen)|koeren]] fan [[dofûgels|dowen]] of it kreakjen fan [[teapert]]s. Sokke lûden ûntbrekt it oan 'e fariëteit fan lûd en toanhichte dy't karakteristyk is foar de sang fan sjongfûgels. ==Klassifikaasje== De [[famylje (taksonomy)|famyljes]] út 'e ûndersteande klassifikaasje binne deselden dy't erkenning genietsje fan 'e [[Ynternasjonale Uny fan Ornitologen]] (IOU). De ferdieling yn [[tuskenskift]]en, [[lytsskift]]en en [[boppefamylje]]s folget de [[fylogeny|fylogenetyske analyze]] dy't yn [[2019]] publisearre waard troch Carl Oliveiros ''et al.'' <small>(N.B.: de oantallen soarten binne rûchwei, fral by de gruttere famyljes.)</small> {| class="wikitable" style="width: 750px;" |- style="vertical-align: top;" | scope="row" style="width: 50%; background-color: Honeydew;" | {{Stambeam2}} * ûnderskift '''sjongfûgels''' (''Passeri'', syn. ''Oscines'') ** tuskenskift [[lierfûgeleftigen]] (''Menurides'') *** famylje [[lierfûgels]] (''Menuridae'') <small>- 2 soarten</small> *** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[toarnkrûperfûgels]] (''Atrichornithidae'') <small>- 2 soarten</small> ** {{Stambeam2/ein tûke}}tuskenskiftekloft [[echte sjongfûgels]] (''Euoscines'') *** tuskenskift [[prieelfûgeleftigen]] (''Climacterides'') **** famylje [[Australyske krûperfûgels]] (''Climacteridae'') <small>- 7 soarten</small> **** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[prieelfûgels]] (''Ptilonorhynchidae'') <small>- 27 soarten</small> *** tuskenskift [[stobberinnereftigen]] (''Othonychides'') **** famylje [[stobberinnerfûgels]] (''Orthonychidae'') <small>- 3 soarten</small> **** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[ûnechte babbelderfûgels]] (''Pomatostomidae'') <small>- 5 soarten</small> *** tuskenskift [[huningitereftigen]] (''Meliphagides'') **** famylje [[Australyske sjongfûgels]] (''Acanthizidae'') <small>- 67 soarten</small> **** famylje [[boarstelfûgels]] (''Dasyornithidae'') <small>- 3 soarten</small> **** famylje [[diamantfûgels]] (''Pardalotidae'') <small>- 4 soarten</small> **** famylje [[elfkefûgels]] (''Maluridae'') <small>- 32 soarten</small> **** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[huningiterfûgels]] (''Meliphagidae'') <small>- 186 soarten</small> *** tuskenskift [[krie-eftigen]] (''Corvides'') **** boppefamylje [[beamrinnereftigen]] (''Neosittoidea'') ***** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[beamrinnerfûgels]] (''Neosittidae'') <small>- 3 soarten</small> **** boppefamylje [[kwartellystereftigen]] (''Cinclosomatoidea'') ***** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[kwartellysters en juwielbabbelders]] (''Cinclosomatidae'') <small>- 11 of 12 soarten</small> **** boppefamylje [[rûpfûgeleftigen]] (''Campephagoidea'') ***** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[rûpfûgels]] (''Campephagidae'') <small>- 93 soarten</small> **** boppefamylje [[wytkopeftigen]] (''Mohouoidea'') ***** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[wytkopfûgels]] (''Mohouidae'') <small>- 3 soarten</small> **** boppefamylje [[boskskatekstereftigen]] (''Malaconotoidea'') ***** famylje [[boatsnaffelfûgels]] (''Machaerirhynchidae'') <small>- 2 soarten</small> ***** famylje [[Borneoboarstelkopfûgels]] (''Pityriaseidae'') <small>- 1 soarte</small> ***** famylje [[boskskateksters, tsjagra's en fiskalen]] (''Malaconotidae'') <small>- 50 soarten</small> ***** famylje [[fangafûgels]] (''Vangidae'') <small>- 40 soarten</small> ***** famylje [[ioarafûgels]] (''Aegithinidae'') <small>- 4 soarten</small> ***** famylje [[lelmiggesnapperfûgels]] (''Platysteiridae'') <small>- 32 soarten</small> ***** famylje [[skobde groukopfûgels]] (''Rhagalogidae'') <small>- 1 soarte</small> ***** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[spitsfûgels en oargelfûgels]] (''Artamidae'') <small>- 24 soarten</small> **** boppefamylje [[echte krie-eftigen]] (''Corvoidea'') ***** famylje [[drongofûgels]] (''Dicruridae'') <small>- 28 soarten</small> ***** famylje [[ifritafûgels]] (''Ifritidae'') <small>- 1 soarte</small> ***** famylje [[kriefûgels]] (''Corvidae'') <small>- 139 soarten</small> ***** famylje [[Maleiske toefgaaifûgels]] (''Platylophidae'') <small>- 1 soarte</small> ***** famylje [[monarchfûgels]] (''Monarchidae'') <small>- 107 libbene en 4 resint útstoarne soarten</small> ***** famylje [[paradysfûgels]] (''Paradisaeidae'') <small>- 45 soarten</small> ***** famylje [[paradyspittafûgels]] (''Melampittidae'') <small>- 2 soarten</small> ***** famylje [[skateksterfûgels]] of wurgerfûgels (''Laniidae'') <small>- 34 soarten</small> ***** famylje [[slyknêstkriefûgels]] (''Corcoracidae'') <small>- 2 soarten</small> ***** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[waaiersturtfûgels]] (''Rhipiduridae'') <small>- 55 soarten</small> **** {{Stambeam2/ein tûke}}boppefamylje [[gielegou-eftigen]] (''Orioloidea'') ***** famylje [[beiepikkerfûgels]] (''Paramythiidae'') <small>- 3 soarten</small> ***** famylje [[fireofûgels]] (''Vireonidae'') <small>- 62 soarten</small> ***** famylje [[gielegoufûgels]] (''Oriolidae'') <small>- 41 soarten</small> ***** famylje [[groukoppen en fluiters]] (''Pachycephalidae'') <small>- 69 soarten</small> ***** famylje [[harlekyngroukopfûgels]] (''Falcunculidae'') <small>- 3 soarten</small> ***** famylje [[lelgroukopfûgels]] (''Eulacestomatidae'') <small>- 1 soarte</small> ***** famylje [[oreoikafûgels]] (''Oreoicidae'') <small>- 3 soarten</small> ***** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[swypfluiterfûgels]] (''Psophodidae'') <small>- 6 soarten</small> *** {{Stambeam2/ein tûke}}tuskenskift [[echte moskeftigen]] (''Passerides'') **** lytsskift [[huningjagereftigen]] (''Melanocharitida'') ***** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[huningjagerfûgels]] (''Melanocharitidae'') <small>- 11 soarten</small> **** lytsskift [[satynfûgeleftigen]] (''Cnemophilida'') ***** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[satynfûgels]] (''Cnemophilidae'') <small>- 4 soarten</small> **** lytsskift [[Australazyske miggesnappers]] (''Petroicida'') ***** famylje [[Australyske miggesnappers]] (''Petroicidae'') <small>- 51 soarten</small> ***** famylje [[gielbânhuningiters]] (''Notiomystidae'') <small>- 1 soarte</small> ***** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[Nijseelânske lelfûgels]] (''Callaeidae'') <small>- 4 libbene soarten en 1 resint útstoarne soarte</small> **** lytsskift [[ralbabbeldereftigen]] (''Eupetida'') ***** famylje [[kealkopkriefûgels]] (''Picathartidae'') <small>- 2 soarten</small> ***** famylje [[ralbabbelderfûgels]] (''Eupetidae'') <small>- 1 soarte</small> ***** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[rotsspringerfûgels]] (''Chaetopidae'') <small>- 2 soarten</small> **** lytsskift [[miggesnappereftigen]] (''Muscicapida'') ***** boppefamylje [[goudtoeffûgels]] (''Reguloidea'') ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[goudtoefkes]] (''Regulidae'') <small>- 6 soarten</small> ***** boppefamylje [[beamkrûperfûgels]] (''Certhioidea'') ****** famylje [[beamkrûpers]] (''Certhiidae'') <small>- 9 soarten</small> ****** famylje [[blauspjochten]] (''Sittidae'') <small>- 29 soarten</small> ****** famylje [[bûnte beamkrûpers]] (''Salpornithidae'') <small>- 2 soarten</small> ****** famylje [[miggefangers]] (''Polioptilidae'') <small>- 22 soarten</small> ****** famylje [[muorrekrûpers]] of rotskrûpers (''Tichodromidae'') <small>- 1 soarte</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[tomkefûgels]] (''Troglodytidae'') <small>- 96 soarten</small> ***** boppefamylje [[miggesnapperfûgels]] (''Muscicapoidea'') ****** famylje [[elachoerafûgels]] (''Elachuridae'') <small>- 1 soarte</small> ****** famylje [[lysterfûgels]] (''Turdidae'') <small>- 193 soarten</small> ****** famylje [[miggesnappers]] (''Muscicapidae'') <small>- 357 soarten</small> ****** famylje [[oksepikkerfûgels]] (''Buphagidae'') <small>- 2 soarten</small> ****** famylje [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') <small>- 128 soarten</small> ****** famylje [[spotlysterfûgels]] (''Mimidae'') <small>- 34 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[wetterlysterfûgels]] (''Cinclidae'') <small>- 5 soarten</small> ***** {{Stambeam2/ein tûke}}boppefamylje [[pestfûgeleftigen]] (''Bombycilloidea'') ****** famylje [[beigroukopfûgels]] (''Hylocitreidae'') <small>- 1 soarte</small> ****** famylje [[Hawaïaanske huningiters]] (''Mohoidae'') † <small>- 7 resint útstoarne soarten</small> ****** famylje [[palmhipperfûgels]] (''Dulidae'') <small>- 1 soarte</small> ****** famylje [[pestfûgels]] of lakfûgels (''Bombycillidae'') <small>- 3 soarten</small> ****** famylje [[sidemiggesnapperfûgels]] (''Ptiliogonatidae'') <small>- 4 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[sidesturtfûgels]] (''Hypocoliidae'') <small>- 1 soarte</small> **** lytsskift [[moskfûgeleftigen en sibben]] (''Passerida'') ***** boppefamylje [[goarsfûgeleftigen]] (''Emberizoidea'') ****** famylje [[Amerikaanske goarsfûgels]] (''Passerellidae'') <small>- 140 soarten</small> ****** famylje [[Amerikaanske sjongers]] (''Parulidae'') <small>- 120 soarten</small> ****** famylje [[gielboarstsjongerfûgels]] (''Icteriidae'') <small>- 1 soarte</small> ****** famylje [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') <small>- 44 soarten</small> ****** famylje [[hippertangarefûgels]] (''Calyptophilidae'') <small>- 2 soarten</small> ****** famylje [[Hispanjoalasjongers]] (''Phaenicophilidae'') <small>- 3 soarten</small> ****** famylje [[iisfinkfûgels]] of snie- en iisfinken (''Calcariidae'') <small>- 3 soarten</small> ****** famylje [[kardinaalfûgels]] (''Cardinalidae'') <small>- 53 soarten</small> ****** famylje [[Kubaanske sjongers]] (''Teretistridae'') <small>- 2 soarten</small> ****** famylje [[Portorikaanske tangarefûgels]] (''Nesospingidae'') <small>- 1 soarte</small> ****** famylje [[spindalissen]] (''Spindalidae'') <small>- 4 soarten</small> ****** famylje [[tangarefûgels]] (''Thraupidae'') <small>- 393 soarten</small> ****** famylje [[tomkelysterfûgels]] (''Zeledoniidae'') <small>- 1 soarte</small> ****** famylje [[troepiaalfûgels]] (''Icteridae'') <small>- 108 soarten</small> ****** famylje [[troepiaaltangarefûgels]] (''Rhodinocichlidae'') <small>- 1 soarte</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[ûnechte tangarefûgels]] (''Mitrospingidae'') <small>- 4 soarten</small> ***** {{Stambeam2/ein tûke}}boppefamylje [[moskfûgeleftigen]] (''Passeroidea'') ****** famylje [[Afrikaanske sûkerfûgels]] (''Promeropidae'') <small>- 2 soarten</small> ****** famylje [[basterthuningfûgels]] (''Dicaeidae'') <small>- 56 soarten</small> ****** famylje [[blaurêchfûgels]] (''Irenidae'') <small>- 3 soarten</small> ****** famylje [[blêdfûgels]] (''Chloropseidae'') <small>- 12 soarten</small> ****** famylje [[finkfûgels]] (''Fringillidae'') <small>- 235 soarten</small> ****** famylje [[graupiperfûgels]] (''Prunellidae'') <small>- 12 soarten</small> ****** famylje [[huningsûgers]] (''Nectariniidae'') <small>- 152 soarten</small> ****** famylje [[moskfûgels]] (''Passeridae'') <small>- 43 soarten</small> ****** famylje [[oranjekopsjongerfûgels]] (''Peucedramidae'') <small>- 1 soarte</small> ****** famylje [[piperfûgels]] (''Motacillidae'') <small>- 68 soarten</small> ****** famylje [[prachtfinken]] of astrildfûgels (''Estrildidae'') <small>- 140 soarten</small> ****** famylje [[przewalskireamoskfûgels]] of Przewalski's reamoskfûgels (''Urocynchramidae'') <small>- 1 soarte</small> ****** famylje [[smetkiellysterfûgels]] (''Modulatricidae'') <small>- 3 soarten</small> ****** famylje [[weverfûgels]] (''Ploceidae'') <small>- 122 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[widafûgels]] (''Viduidae'') <small>- 20 soarten</small> **** {{Stambeam2/ein tûke}}lytsskift [[sjongers fan de Alde Wrâld]] (''Sylviida'') ***** boppefamylje [[Afrikasjongereftigen]] (''Macrosphenoidea'') ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[Afrikasjongers]] (''Macrosphenidae'') <small>- 18 soarten</small> ***** boppefamylje [[echte sjongers fan de Alde Wrâld]] (''Sylvioidea'') ****** famylje [[alsippefûgels]] (''Alcippeidae'') <small>- 10 soarten</small> ****** famylje [[babbelderfûgels]] (''Leiothrichidae'') <small>- 133 soarten</small> ****** famylje [[brilfûgels]] (''Zosteropidae'') <small>- 149 soarten</small> ****** famylje [[búlbúlfûgels]] (''Pycnonotidae'') <small>- 167 soarten</small> ****** famylje [[grousnaffelmiesfûgels]] (''Paradoxornithidae'') <small>- 38 soarten</small> ****** famylje [[hagekrûperfûgels]] (''Sylviidae'') <small>- 32 soarten</small> ****** famylje [[timalia's]] (''Timaliidae'') <small>- 58 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[ûnechte timalia's]] (''Pellorneidae'') <small>- 68 soarten</small> ***** boppefamylje [[imerkesjongereftigen]] (''Locustelloidea'') ****** famylje [[donakobiusfûgels]] (''Donacobiidae'') <small>- 1 soarte</small> ****** famylje [[gerssjongerfûgels]] (''Cisticolidae'') <small>- 168 soarten</small> ****** famylje [[imerkesjongerfûgels]] (''Locustellidae'') <small>- 67 soarten</small> ****** famylje [[pnoepygafûgels]] (''Pnoepygidae'') <small>- 4 soarten</small> ****** famylje [[reidsjongerfûgels]] of karrekytfûgels (''Acrocephalidae'') <small>- 57 libbene en 5 resint útstoarne soarten</small> ****** famylje [[swelfûgels]] (''Hirundinidae'') <small>- 92 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[tetraka's]] (''Bernieridae'') <small>- 11 soarten</small> ***** boppefamylje [[langsturtmieseftigen]] (''Aegithaloidea'') ****** famylje [[bosksjongerfûgels]] (''Phylloscopidae'') <small>- 81 soarten</small> ****** famylje [[elfmonarchfûgels]] (''Erythrocercidae'') <small>- 3 soarten</small> ****** famylje [[hylia's en dwerchmiesastrilden]] (''Hyliidae'') <small>- 2 soarten</small> ****** famylje [[langsturtmiesfûgels]] (''Aegithalidae'') <small>- 13 soarten</small> ****** famylje [[strewelsjongerfûgels]] (''Cettiidae'') <small>- 32 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[woastynsjongerfûgels]] (''Scotocercidae'') <small>- 1 soarte</small> ***** boppefamylje [[ljurkeftigen]] (''Alaudoidea'') ****** famylje [[burdmantsjes]] (''Panuridae'') <small>- 1 soarte</small> ****** famylje [[ljurkfûgels]] (''Alaudidae'') <small>- 102 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[nikatorfûgels]] (''Nicatoridae'') <small>- 3 soarten</small> ***** {{Stambeam2/ein tûke}}boppefamylje [[mieseftigen]] (''Paroidea'') ****** famylje [[pongmiezen]] (''Remizidae'') <small>- 11 soarten</small> ****** famylje [[elfmiggesnapperfûgels]] (''Stenostiridae'') <small>- 9 soarten</small> ****** famylje [[hylioata's]] (''Hyliotidae'') <small>- 4 soarten</small> ****** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[miesfûgels]] (''Paridae'') <small>- 61 soarten</small> {{Stambeam2/ein}} |- |} {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Songbird ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Passeri}} }} {{DEFAULTSORT:Sjongfugels}} [[Kategory:Moskeftige]] 6sqn6j8h4a22w8wldonu085zgpwxmc3 Mazar-e-Sharif 0 102567 1229917 1044838 2026-05-14T01:07:30Z CommonsDelinker 353 Balkh_districts.png ferfongen troch [[c:File:Districts_of_Balkh_as_of_January_2004.png|Districts_of_Balkh_as_of_January_2004.png]] (troch [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] om't: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningle 1229917 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks stêd | namme = Mazar-e-Sharif <Br>Mazar-i-Sharif <br>''مزار ش ریف'' | ôfbylding = Mazar-e Sharif - scene.jpg | ôfbyldingsbreedte = 260px | ôfbyldingstekst = | ynwennertal = 693.000 <small>(2015)</small> | oerflak = | befolkingstichtens = | stêdekloft = | hichte = 357 m | lân = [[File:Flag of Afghanistan (2013–2021).svg|20px]] [[Afganistan]] | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Balch (provinsje)|Balch]] | bestjoerlike ienheid 2 = | namme bestjoerlike ienheid 2= | boargemaster = | stêdsyndieling = | stifting = | postkoade = | tiidsône = [[UTC]]+4:30 | simmertiid = | koördinaten = | webside = }} [[File:Districts of Balkh as of January 2004.png|thumb|left|Distrikten yn de provinsje Balch]] '''Mazar-i-Sharif''' ([[Perzysk]]: مزار ش ریف) of ek wol '''Mazar-e Sharíf''' is in stêd yn it noarden fan [[Afganistan]], net fier fan de grins mei [[Oezbekistan]]. De stêd is itselde as it distrikt Mazar-i-Sharif en is de haadstêd fan de [[Balch (provinsje)|provinsje Balch]]. ==Religieusk erfgoed== Yn Mazar-i-Sharif stiet de [[15e iuw|15e-iuwske]] [[Blauwe moskee fan Mazar-i-Sharif|Blauwe moskee]], in [[moskee]] mei kobaltblauwe en turkoaizen koepels en [[minaret]]ten. Der komme in protte [[pylger]]s nei de moskee. De moskee wurdt troch de [[sjiisme|sjiïtyske]] [[moslim]]s ferearre as de [[grêftombe]] fan [[Imam Ali]], de skoansoan fan de [[profeet]] [[Mohammed]]. Oaren wolle hawwe dat Imam Ali syn grêftombe yn de [[Irak|Iraakske]] stêd [[Najaf]] is, yn de [[Imam Alimoskee]]. Under de ynvaazje troch de [[Sovjet-Uny]] en de dêrnei folgjende [[boargeroarloch]] is de moskee swier skansearre rekke, ek mei't de moskee net sa hillich is foar in protte [[soennisme|soennieten]]. ==Militêr NAFO-kamp== By Mazar-i-Sharif leit in ynternasjonaal [[Noardatlantyske Ferdrachsorganisaasje|NAFO]]-kamp. Dêr út wei begûn op 1 jannewaris [[2015]] de NAFO-missy ''Resolute Support'' yn de regio Noard fan Afganistan. By it kamp leit it [[Mazar-e Sharif International Airport]]. <gallery widths="180" heights="180"> File:Afghan National Police training center of Balkh.jpg|It treningssintrum fan de Afgaanske Nasjonale Plysje File:Mazer d.JPG|Strjitte yn Mazar-i-Sharif File:Afghan children and Norwegian forces in Balkh.jpg|Bern fotografearre troch in Noarske [[ISAF]]-patrûlje yn 2009 </gallery> [[Kategory:Plak yn Afganistan]] 8odj3un2yc3rifhojpbwwddfazz5hgy Stopboerd 0 151177 1229913 1221935 2026-05-13T23:27:37Z Geoffroi 54195 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Turkish Stop Sign.svg]] → [[File:TR road sign TT-2 (1975).svg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) 1229913 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:STOP sign.jpg|thumb|In stopboerd yn [[Austraalje (lân)|Austraalje]]]] [[Ofbyld:Bilingualstopsign.jpg|thumb|In dûbeltalich, [[Ingelsk]] en [[Frânsk]] stopboerd yn [[Ottawa]], [[Kanada]]]] In '''stopboerd''' is in [[ferkearsboerd]] ornearre om it [[ferkear]] derop te wizen dat it folslein ta stilstân komme moat ear't it fierder it [[krúspunt (ferkear)|krúspunt]] oerstekke kin. Gauris stiet in stopboerd op in krusing op diken dy't foarrang oan de [[foarrangsdyk]] jouwe moatte. Yn de [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] komme krúspunten foar dêr't ferkear fan alle fjouwer rjochtingen (''four way stop'') ôf stopje moatte. Yn in soad lannen is it stopboerd yn achthoekige foarm mei wite letters mei it wurd "STOP", yn it [[Ingelsk]] of de nasjonale taal, op in reade eftergrûn. It [[Ferdrach fan Wenen oangeande ferkearstekens]] fan [[1968]] lit ek in alternative foarm ta: in rûne boerd mei in reade râne en in wite of giele eftergrûn mei in trijehoeke op 'e kop mei in reade râne mei de letters "STOP" yn swart of dûnkerblau. Yn in soad net-Jeropeeske lannen wurde de eigen taal brûkt, sa as bygelyks yn [[Súd-Amearika]] dêr't "PARE", [[Meksiko]] en [[Sintraal-Amearika]], dêr't "ALTO" en [[Kebek (provinsje)|Kebek]] yn [[Kanada]] dêr't "ARRÊT" brûkt wurde. Yn [[Israel]] wurdt in [[piktogram]] fan in hân op it boerd brûkt. Yn [[Japan]] wurdt in trijehoeke oer de kop mei in reade eftergrûn en wite lletters brûkt. == Ferskillende soarten stopbuorden == === Foarmen === <gallery class=center> File:Vienna_Convention_road_sign_B2a.svg|B2a File:Vienna Convention road sign B2a-EA.svg|Tastiene fariant fan B2a File:Vienna Convention road sign B2b-V1.svg|B2b File:Vienna Convention road sign B2b-V2.svg|Tastiene fariant fan B2b File:Vienna Convention road sign B2b-V3.svg|Tastiene fariant fan B2b File:Vienna Convention road sign B2b-V4.svg|Tastiene fariant fan B2b </gallery> === Soarten yn ferskillende lannen === <gallery class=center> File:CL road sign RPI-2.svg|[[Argentynje]], [[Bolivia]], [[Brazylje]], [[Dominikaanske Republyk]], [[Ekwador]], [[Fenezuela]] [[Kolombia]], [[Oerûguay]], [[Paraguay]], [[Perû]], [[Puerto Riko]], [[Sily]] File:Canada Stop sign.svg|[[Austraalje (lân)|Austraalje]], [[Feriene Keninkryk]], [[Feriene Steaten]],[[Fidzjy]], [[Filipinen]], [[Jeropeeske Ekonomyske Romte]], [[Kanada]] (sûnder [[Kebek (provinsje)|Kebek]]), [[Libanon]], [[Nij-Seelân]], [[Pakistan]], [[Singapoer]], [[Yndia]], [[Yndoneezje]] File:AM road sign 2.5.svg|[[Armeenje]] File:Bhutan stop sign.svg|[[Bûtan]] File:BN road sign - Stop.svg|[[Brûnei]] File:Cambodia road sign R3-01.svg|[[Kambodja]] File:SIECA road sign R-1-1.svg|[[El Salvador]], [[Gûatemala]], [[Hondoeras]], [[Kosta Rika]], [[Meksiko]], [[Nikaragua]], [[Panama]] File:SA road sign - Stop (Type I).svg|[[Egypte]], [[Lybje]], [[Marokko]], [[Saûdy-Araabje]], [[Sûdan]] File:Ethiopia Stop sign.svg|[[Etioopje]] File:Ethiopian Stop Sign.svg|[[Etioopje]] (ôfwikselje) File:Vanuatu stop sign.svg|[[Fanûatû]] File:Vietnam road sign P122.svg|[[Fjetnam]] File:France road sign AB4.svg|[[Frankryk]], [[Ierlân]], [[Portegal]], [[Spanje]] File:Hong Kong road sign 101.svg|[[Hong Kong]] File:Iran road sign - stop.svg|[[Iraan]], [[Afganistan]] File:Israel road sign 302.svg|[[Israel]], [[Palestina]] File:Japan road sign 330-A.svg|[[Japan]] File:CA-QC road sign P-010-fr.svg|[[Kanada]] ([[Kebek (provinsje)|Kebek]]) File:Cuban_Stop_Sign.svg|[[Kuba]] File:Laos stop sign.svg|[[Laos]] File:Malaysia road sign RP1.svg|[[Maleizje]] File:STOP sign mongolian.svg|[[Mongoalje]] File:Myanmar stop sign.svg|[[Myanmar]] File:Nigeria road sign - Stop.svg|[[Nigearia]] File:North Korean stop sign.svg|[[Noard-Koreä]] File:RU road sign 2.5.svg|[[Ruslân]] File:CN road sign 禁 1.svg|Fêstelân fan [[Sina]] File:South africa stop sign.png|[[Súd-Afrika]] File:KR road sign 227.svg|[[Súd-Koreä]] File:Thailand road sign บ-1.svg|[[Tailân]] File:Taiwan road sign f1.svg|[[Taiwan]] File:Tonga - STOP sign.svg|[[Tonga]] File:Stop sign (Tunisia).svg|alt=Stop sign in Tunsia; features Arabic and French|[[Tuneezje]] File:TR road sign TT-2 (1975).svg|[[Turkije]] File:Indian Road Sign I-I-1 (PA).svg|[[Yndia]] ([[Pûndjaab]]) </gallery> === Eardere stopbuorden === <gallery class=center> File:Historisches Verkehrszeichen (Deutschland) Halt für alle Fahrzeuge! vor 1937.svg|[[Dútslân]] (foar 1937) File:Bild 30a - Halt! Vorfahrt achten! StVO 1938.svg|Dútslân: (1938-1953 foar [[West-Dútslân]]/1956 foar [[East-Dútslân]]) File:Finland road sign 232 (1957–1971).svg|Finlân (1957-1971) File:Greek old traffic sign stop neccesary.svg|[[Grikelân]] File:Fig. 50 - Arresto all'incrocio - 1959.svg|[[Itaalje]] (1959-1990) File:Romanian traffic sign - II-20 Stop 1957.svg|[[Roemeenje]] (1957-1961) File:UK traffic sign 601 (1965–1975).svg|[[Feriene Keninkryk]] (1965-1975) File:Sweden road sign B2 (gammal).svg|[[Sweden]] (1951-1976) File:Yellow stop sign.svg|[[Feriene Steaten]] (foar 1954) File:Libyan stop sign.svg|[[Lybje]] File:Zambia R1 (old).svg|[[Sambia]] File:Old North Korean stop sign.svg|[[Noard-Koreä]] File:Japanese stop sign (1950-1960).svg|[[Japan]] (1950-1960) File:Japanese stop sign (1960-1963).svg|Japan (1960-1963) File:Thailand road sign บ-1 (old).svg|[[Tailân]] File:1946 Australian road sign 2.07.svg|[[Austraalje (lân)|Austraalje]] (1946-1960) File:Pakistan - Stop Sign.svg|[[Pakistan]] File:South_Vietnam_STOP_sign.svg|[[Fjetnam]] (1955-1975) </gallery> {{Boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch [https://en.wikipedia.org/wiki/Stop_sign ''References'' op dizze side]. ------------------- {{Commonscat|Stop signs|Stopboerd}} }} [[Kategory:Ferkearsboerd]] [[Kategory:Ferkear]] jm1qekpwz4j7qf1fqss504zp73e1dlh Adelaide 0 152667 1229919 1101726 2026-05-14T02:22:05Z CommonsDelinker 353 COA_Adelaida.svg ferfongen troch [[c:File:COA_Adelaide.svg|COA_Adelaide.svg]] (troch [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] om't: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Clear spelling error, Adelaide with an e at t 1229919 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks stêd | namme = Adelaide | ôfbylding = Adelaide_skyline_in_2010.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | wapen = [[File:Flag of Adelaide.svg|border|125px]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[File:COA Adelaide.svg|110px]] | ynwennertal = 1.376.601 <small>(stêd, 2020)</small><br>26.177 <small>(gemeente, 2020)</small> | oerflak = 3.259,8 km² <small>(stêd)</small><br> 15,6 km² <small>(gemeente)</small> | befolkingstichtens = 422,3 / km² <small>(stêd)</small><br> 1.678,0 / km² <small>(gemeente)</small> | stêdekloft = | hichte = 50 m | lân = [[File:Flag of Australia (converted).svg|border|20px]] [[Austraalje (lân)|Austraalje]] | bestjoerlike ienheid 1 = steat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of South Australia.svg|border|20px]] [[Súd-Austraalje]] | bestjoerlike ienheid 2 = | namme bestjoerlike ienheid 2= | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | bestjoerlike ienheid 4 = | namme bestjoerlike ienheid 4= | boargemaster = | stedsyndieling = | stifting = [[1836]] | postkoade = | tiidsône = [[UTC]] +9.30 | simmertiid = UTC +10.30 | koördinaten = 34°55′39″S 138°36′00″E | webside = [http://www.cityofadelaide.com.au/ www.cityofadelaide.com.au] | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Austraalje | mapwidth = | lat_deg = 34 | lat_min = 55 | lat_sec = 39 | lat_dir = S | lon_deg = 138 | lon_min = 36 | lon_sec = 0 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = De lizzing fan Adelaide yn [[Austraalje (lân)|Austraalje]]. }} {{Oar|de stêd yn Austraalje|Adelaide (betsjuttingsside)}} '''Adelaide''' ([[Ingelsk]]e [[útspr.]]: [ˈædəleɪd], likernôch: "<u>ed</u>-dul-leed"; {{Audio|En-au-Adelaide.oga|beharkje}}) is de [[haadstêd]] fan 'e [[Austraalje (lân)|Australyske]] steat [[Súd-Austraalje]] en de op fjouwer nei grutste [[stêd]] fan it lân. Yn 'e regel wurdt mei 'Adelaide' ferwiisd nei de [[stêdekloft]], dy't anno [[2020]] krapoan 1,4&nbsp;miljoen ynwenners telde; de eigentlike [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] [[City of Adelaide|Adelaide]] beslacht inkeld it [[binnenstêd|stedssintrum]] en hie dat jiers mar 26.000 ynwenners. Adelaide leit oan 'e Australyske [[kust|súdkust]] en de [[Grutte Australyske Bocht]]. De stêd waard yn [[1836]] stifte en ferneamd nei [[Adelheid fan Saksen-Meiningen]] (yn it [[Ingelsk]] ''Adelaide''), de [[keninginne]]-[[gemalinne]] fan it [[Feriene Keninkryk]] en [[Keninkryk Hannover|Hannover]] en de [[oarehelte|frou]] fan [[kening]] [[Willem IV fan it Feriene Keninkryk|Willem&nbsp;IV]]. [[Histoarysk]] stie Adelaide bekend om syn [[godstsjinstfrijheid]] en [[progressive]] [[politike]] herfoarmings. Hjoed de dei is de stêd benammen ferneamd om syn withoefolle [[festival]]s en [[sport]]eveneminten en [[natoer]]skientme. ==Geografy== Adelaide leit yn it [[suden]] fan [[Austraalje (lân)|Austraalje]] en yn it [[súdeasten]] fan 'e Australyske steat [[Súd-Austraalje]], dêr't it de [[haadstêd]] fan is. De stêd leit oan 'e [[kust]] fan 'e [[Golf fan Sint-Finsint]], in [[baai]] fan 'e [[Grutte Australyske Bocht]], dy't sels wer ûnderdiel útmakket fan 'e [[Súdlike Oseaan]]. By Adelaide rint de kust fan [[noard]] nei [[súd]]; de [[igge]] leit sadwaande oan 'e [[west]]kant fan 'e [[beboude kom]]. De stêd hat yn syn gehiel in [[oerflak]] fan 3.259,8 [[km²]], wylst de [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] Adelaide mar 15,6 km² beslacht. De stêd rint by de kust wei oant 20&nbsp;[[km]] yn it binnenlân op. Fan noard nei súd mjit de stêd yn totaal 96&nbsp;km. Adelaide leit op 'e [[Flakte fan Adelaide]] oan 'e noardkant fan it nei it suden ta útstykjende [[Fleurieu-skiereilân]]. Oan 'e [[east]]kant wurdt de stêd begrinzge troch it [[heuvel|foarlân]] fan it [[Mount Loftyberchtme]]. [[File:Free_vector_map_of_Adelaide_Australia_Level_12_G_View.svg|left|thumb|180px|In [[lânkaart]] fan Adelaide en omkriten.]] ==Skiednis== Oant fier yn 'e [[njoggentjinde iuw]] waard it gebiet dêr't no Adelaide leit, bewenne troch de [[Kaurna (folk)|Kaurna]], in [[Australyske Aboriginals|Aboriginal]]-[[folk]] dat mar 300 leden telde en dat syn heitelân [[Tarndanyangga]] neamde. Troch de [[jeropide ras|blanke]] [[kolonist]]en fan it gebiet waarden de Kaurna oantsjut as de ''Cowandilla''. Yn [[febrewaris]] [[1836]] waard de [[Grut-Brittanje|Britske]] [[koloanje]] [[Súd-Austraalje (koloanje)|Súd-Austraalje]] stifte, wêrnei't de [[kolonisaasje]] fan it wengebiet fan 'e Kaurna al rillegau op gong kaam. Binnen twa of trije [[desennia]] dêrnei wiene de Kaurna, [[Kaurna (taal)|harren yngewikkelde taal]] en harren rike [[kultuer]] frijwol útrûge. Yngeande dokumintearring troch iere [[sindeling]]en hat in moderne oplibbing fan sawol de [[etnyske groep]] as de taal mooglik makke. Súd-Austraalje wie de iennichste fan 'e seis Britske koloanje yn Austraalje dy't frijwillich kolonisearre waard troch frije minsken; de oare fiif ûntstiene allegear as [[strafkoloanje]]s. Súd-Austraalje wie it betinksel fan [[Edward Gibbon Wakefield]], dy't fêststeld hie dat de oare Australyske koloanjes te lijen hiene ûnder in groanysk tekoart oan [[arbeidskrêft]]en om't se eltsenien dy't dêr oankaam daliks in stik grûn joegen. Yn Súd-Austraalje liet er sadwaande de grûn ferkeapje foar in priis dy't ûnbetelber wie foar de legere [[maatskiplike klasse]]n. Dat betsjutte dat sokken hurd foar de [[rykdom|rikere]] ynwenners wurkje moatte soene om ea sels grûn keapje te kinnen. Oan 'e oare kant hie Súd-Austraalje fan it begjin ôf oan wol [[godstsjinstfrijheid]] heech yn findel stean en waard de koloanje in feilich ûntwyk foar eltsenien dy't [[leauwensferfolging|ferfolge waard om syn religieuze opfettings]]. It koloniaal [[regear]] fan Súd-Austraalje sette yn [[desimber]] [[1836]] mei syn wurk útein by de [[Alde Gombeam]], yn wat no de [[foarstêd]] [[Glenelg North (Súd-Austraalje)|Glenelg North]] is. It plak dêr't de [[haadstêd]] fan 'e nije koloanje komme moast, waard mei soarch útsocht en [[geodesy|opmetten]] troch [[kolonel]] [[William Light]], dy't tsjintwurdich as ien fan 'e stifters fan Adelaide beskôge wurdt. Neitiid waard it ûntwerp fan Light sekuer folge by de bou fan 'e stêd. It [[binnenstêd|stedssintrum]] kaam deunby de [[rivier]] de [[Torrens (rivier)|Torrens]] te lizzen. It roasterfoarmige [[plattegrûn|strjitteplan]] waard ûnderbrutsen troch grutte [[plein]]en en brede [[leane]]n foar in goede berikberens fan it sintrum en trochstreaming fan it [[ferkear]]. Om't Adelaide troch frije kolonisten boud wie en bewenne waard, fûn men it yn 't earstoan net nedich om in [[finzenis]] te bouwen, mei't der mei sokke oprjochte lju grif gjin [[misdie]] wêze soe. Dat pakte fansels oars út, dat yn [[1838]] waard der dochs mar in [[tichthûs (finzenis)|tichthûs]] set. Yn [[1841]] krige de oant doe ta fierhinne [[agrarysk]]e [[ekonomy]] fan Adelaide in ympuls doe't deunby, yn [[Glen Osmond (Súd-Austraalje)|Glen Osmond]], [[sulver]] ûntdutsen waard. Nei't de [[rivier]] de [[Murray (rivier)|Murray]], dy't eastlik fan Adelaide útmûnet yn 'e [[Grutte Australyske Bocht]], yn [[1853]] mei súkses foar it earst befearn wie troch [[Francis Cadell (ûntdekkingsreizger)|Francis Cadell]], waarden der fia dy rivier [[hannel]]sbetrekkings oanknope mei de koloanjes [[Fiktoaria (Australyske koloanje)|Fiktoaria]], [[Nij-Súd-Wales (koloanje)|Nij-Súd-Wales]] en [[Queenslân (koloanje)|Queenslân]]. Yn [[1867]] waard de [[Universiteit fan Adelaide]] oprjochte. [[File:North Terrace in 1938.jpg|left|thumb|250px|It [[krúspunt (wei)|krúspunt]] fan North Terrace en King William Street yn it [[binnenstêd|sintrum]] fan Adelaide yn [[1938]].]] By de swiere ekonomyske [[resesje]] dêr't de Australyske koloanjes yn 'e [[1890-er jierren]] ûnder te lijen hiene, waard Adelaide net sa slim troffen as [[Sydney]] en [[Melbourne]]. Boppedat waarden yn dy tiid nije [[sulver]]- en [[lead (metaal)|lead]]minen iepene by [[Broken Hill (Nij-Súd-Wales)|Broken Hill]]. (Dat leit yn Nij-Súd-Wales, mar yn it [[efterlân]] fan Adelaide.) Tsjin 'e tiid dat [[Austraalje (lân)|Austraalje]] yn [[1901]] [[Federearring fan Austraalje|feriene waard]], wie Adelaide nei Sydney en Melbourne de op twa nei grutste stêd fan it lân, in posysje dy't it in grut diel fan 'e [[tweintichste iuw]] behold, oant it úteinlik ynhelle waard troch [[Brisbane]] en [[Perth]]. Under de [[Earste Wrâldoarloch]] teagen 28.000 jonge mannen út Adelaide oer see om oan 'e kant fan 'e [[Alliëarden]] te fjochtsjen. Nei de oarloch draaide de ekonomy yn 'e stêd in skoft as in tierelier, oant de [[Grutte Depresje]] fan 'e [[1930-er jierren]] dêr in ein oan makke. De [[Twadde Wrâldoarloch]] brocht nij ûnk en lijen foar jonge [[soldaten]] dy't nei it front stjoerd waarden en harren [[famylje (besibskip)|famyljes]], mar ek nije ekonomyske heechtijdagen om't de [[yndustry]] ûnder de [[oarlochsynset]] bloeide as nea tefoaren. Nei de oarloch drige de ekonomyske foarspoed wer fuort te êbjen, mar [[auto]]fabrikanten lykas [[General Motors]], [[Holden]] en [[Chrysler]] namen de ferlitten [[fabriken]] foar oarlochsmaterieel oer. Yn [[1955]] waard de [[Mannum-Adelaidepiiplieding]] oanlein, dy't [[wetter|drinkwetter]] út 'e rivier de [[Murray (rivier)|Murray]] nei Adelaide ta brocht. [[File:ACC - NYE low res-69.jpg|right|thumb|250px|It [[binnenstêd|stedssintrum]] fan Adelaide.]] Yn 'e [[1970-er jierren]] krige Adelaide de [[reputaasje|namme]] de [[progressyf]]ste stêd fan Austraalje te wêzen troch de [[maatskiplik]]e herfoarmings dy't trochfierd waarden ûnder it Súdaustralyske regear fan [[premier]] [[Don Dunstan]]. Sa wie de steat it earste diel fan Austraalje dat yn [[1975]] [[homoseksualiteit]] as [[misdriuw]] út 'e [[wet]] skraste. De stêd waard ek in sintrum foar de [[skiene keunsten]] troch fuort te borduerjen op it twajierliks [[Festival fan de Keunsten fan Adelaide]] (AFA), dat yn [[1960]] úteinset wie. Yn 'e [[2010-er jierren]] begûn it steatsregear oansjenlik mear út te jaan oan 'e [[ynfrastruktuer]] fan Adelaide. Sa waard der in nij [[stadion]] boud foar it spyljen fan [[Australysk fuotbal]] en ek waard it nije [[Keninklik Sikehûs fan Adelaide]] set. ==Bestjoer== Adelaide is de [[haadstêd]] fan [[Súd-Austraalje]] en de sit fan it regear fan Súd-Austraalje. De stêd (of [[stêdekloft]]) bestiet út njoggentjin ûnderskate [[gemeente (bestjoer)|gemeenten]]. De [[binnenstêd]] foarmet de [[City of Adelaide]], in gemeente mei mar 26.000 ynwenners. ==Ekonomy== Yn 'e pleatslike [[ekonomy]] fan Adelaide slacht de [[sûnenssoarch]] mei 13% foar master op as sjoen wurdt nei it [[wurkgelegenheid|tal arbeidsplakken]]. In oare grutte [[wurkjouwer]] is de [[oerheid]] fan [[Súd-Austraalje]]. De [[yndustry]] yn 'e stêd is no fierhinne konsintrearre op 'e produksje fan [[definsje]]technology en [[high-tech]]apparaten. It lêste [[auto]]fabryk yn 'e stêd, fan [[General Motors Holden]], gie yn [[2017]] ticht. Yn [[2018]] waard Adelaide útkeazen as it plak dêr't it [[haadkertier]] komme soe fan it nije [[Australyske Romtefeart Agintskip]] (ASA), dat yn [[2020]] iepen gie. It wichtichste produkt fan it [[agrarysk]]e gebiet om Adelaide hinne is [[wyn (drank)|wyn]]. [[File:UniSA_North_Terrace.jpg|right|thumb|250px|It haadgebou fan 'e [[Universiteit fan Súd-Austraalje]].]] [[File:Adelaide_rotunda.jpg|right|thumb|250px|In [[prieel]] yn it [[Elder Park]].]] [[File:After_the_Storm_HDR_(8250220384).jpg|right|thumb|250px|De [[kust]] fan Adelaide by [[Glenelg (Súd-Austraalje)|Glenelg]].]] ==Eveneminten== *[[Adelaide 500]] <small>(in [[autosport]]evenemint)</small> *[[Feast Festival]] <small>(in fiering fan [[homoseksualiteit]])</small> *[[Festival fan de Keunsten fan Adelaide]] *[[Filmfestival fan Adelaide]] *[[Glendi]] <small>(in fiering fan 'e [[Griken|Grykske]] [[kultuer]])</small> *[[Ideeëfestival fan Adelaide]] *[[Kabaretfestival fan Adelaide]] *[[Royal Adelaide Show]] <small>(in [[lânbou]]tentoanstelling)</small> *[[Schützenfest]] <small>(in fiering fan 'e [[Dútsers|Dútske]] kultuer)</small> *[[Taalfestival fan Adelaide]] *[[Tasting Australia]] <small>(in [[priuwerij]] fan [[iten]] en [[wyn (drank)|wyn]])</small> *[[World Solar Challenge]] ==It besjen wurdich== *[[Botanyske Tún fan Adelaide]] *[[Keunstgalery fan Súd-Austraalje]] *[[Migraasjemuseum (Adelaide)]] *[[Nasjonaal Wynsintrum]] *[[Nasjonaal Ynstitút foar Aborizjinal-Kultuer Tandanya]] *[[Steatsbibleteek fan Súd-Austraalje]] *[[Súdaustralysk Museum]] ==Susterstêden== De gemeente Adelaide hat fiif [[susterstêd]]en, hjirûnder werjûn op folchoarder fan it oangean fan 'e [[stêdebân]]. *[[File:Flag of New Zealand.svg|border|20px]] [[Christchurch (Nij-Seelân)|Christchurch]] <small>([[Nij-Seelân]])</small> ([[1972]]) *[[File:Flag of Malaysia.svg|border|20px]] [[George Town (Penang)|George Town]] <small>([[Maleizje]])</small> ([[1973]]) *[[File:Flag of Japan.svg|border|20px]] [[Himeji (Hyogo)|Himeji]] <small>([[Japan]])</small> ([[1982]]) *[[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Austin (Teksas)|Austin]] <small>([[Feriene Steaten]])</small> ([[1983]]) *[[File:Flag of the People's Republic of China.svg|border|20px]] [[Qingdao]] <small>([[Sina]])</small> ([[2013]]) ==Demografy== Neffens gegevens út [[2020]] hie Adelaide as stêd dat jiers in [[befolking]] fan 1.376.601 [[minske]]n. De [[befolkingstichtens]] bedroech 422,3 minsken de [[km²]]. De [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] Adelaide hie yn [[2020]] in befolking fan 26.177 minsken en in befolkingstichtens fan 1.678,0 de km². De rest fan 'e sifers dy't hjir jûn wurde, jilde foar de hiele stêd. Fan 'e ynwenners dêrfan wie yn [[2020]] 27,6% âlder as 55 [[jier]] (Australysk gemiddelde: 25,6%) en 17,7% jonger as 15 jier (Australyske gemiddelde: 19,3%). [[File:Parliament House, South Australia.jpg|left|thumb|250px|It [[Parlemintsgebou (Adelaide)|Parlemintsgebou]] fan [[Súd-Austraalje]].]] Der binne út 'e [[folkstelling]] fan [[2016]] gegevens bekend oer it [[etnyske groep|etnyske]] [[komôf]] fan 'e befolking fan Adelaide (wêrby't men ta mear as ien etnyske groep hearre kin). It meastepart fan 'e befolking is fan [[Ingelsen|Ingelsk]] komôf (39%), wylst 33% as etnisiteit [[Angelsaksyske Austraaljers|Australysk]] opjoech. Neffens it [[Australysk Buro foar Statistyk]] hearre dy lju yn oergrutte mearderheid ta de "Anglo-Keltyske groep" (wêrmei't bedoeld wurdt dat harren [[foarâlden]] ôfkomstich binne fan 'e [[Britske Eilannen]]). Oare etnyske groepen mei mear as 1% fan 'e befolking yn Adelaide binne: [[Skotten]] (8,7%), [[Ieren (folk)|Ieren]] (8,5%), [[Dútsers]] (7,2%), [[Italjanen]] (7,2%), [[Sinezen]] (4,1%), [[Griken]] (2,9%), [[Yndia|Ynjers]] (2,6%), [[Nederlanners]] (1,7%), [[Fjetnamezen]] (1,6%), [[Poalen (folk)|Poalen]] (1,4%), [[Australyske Aboriginals]] en [[Torresstrjitte-eilanners]] (1,4%) en [[Filipino's]] (1,1%). Op [[taalkunde|taalkundich]] mêd waard yn [[2016]] fêststeld dat yn Adelaide 75,4% fan 'e befolking yn 'e hûs inkeld [[Ingelsk]] spriek. Oare [[talen]] dy't yn 'e hûs in protte sprutsen waarden, wiene [[Italjaansk]] (2,1%), [[Mandarynsk]] (2,1%), [[Gryksk]] (1,7%), [[Fjetnameesk]] (1,4%) en [[Kantoneesk]] (0,7%). Wat [[religy]] oangiet, bestiet mear as de helte fan 'e befolking fan Adelaide út [[kristen]]en en 28% út [[ateïst]]en en [[agnost]]en (Australysk gemiddelde: 22,3%). De grutste kristlike [[denominaasje]]s wiene de [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] (21,3%), de [[Anglikaanske Tsjerke]] (12,6%) en de [[Ferienjende Tsjerke yn Austraalje]] (7,6%). De ûnderskate [[Eastersk-Otterdokse Tsjerke]] makken 3,5% fan 'e befolking út. Fierders wie der yn [[2011]] in [[joadendom|joadske]] [[mienskip (maatskippij)|mienskip]] yn Adelaide dy't út mear as 1.000 [[persoan]]en bestie. De earste [[synagoge]] yn 'e stêd waard al yn [[1871]] boud, doe't der 435 joaden wiene. De earste [[moskee]] (dy't letter ôfbrutsen is) op it plak dêr't de [[Moskee fan Marree]] no stiet, waard yn [[1861]] boud foar de "[[Afganen (Austraalje)|Afgaanske]]" mienskip. Dat wiene [[kamiel]]elieders dy't oer it algemien net út [[Afganistan]], mar út [[Britsk-Ynje]] kamen en etnyske [[Patanen]], [[Balûtsjen]], [[Pûndjaby (folk)|Pûndjaby]] en [[Sindy (folk)|Sindy]] wiene. [[File:St_Peter's_Cathedral,_Adelaide.jpg|right|thumb|250px|De [[Sint-Petruskatedraal (Adelaide)|Sint-Petruskatedraal]].]] ===Berne yn Adelaide=== <!---dizze opsomming stiet op folchoarder fan bertejier---> *[[William Lawrence Bragg]] (1890-1971), [[wiskundige|wis]]- en [[natuerkundige]] en [[Nobelpriis]]winner *[[Howard Florey]] (1898-1968), [[patolooch]] en Nobelpriiswinner *[[Robin Warren]] (1937), patolooch en Nobelpriiswinner *[[Sonia Todd]] (1959), [[aktrise]] *[[Teresa Palmer]] (1986), aktrise en [[model (berop)|model]] *[[Orianthi]] (1985), [[sjongster]] *[[Sam Clark]] (1987), sjonger en akteur *[[Samara Weaving]] (1992), aktrise en model *[[Kodi Smit-McPhee]] (1996), akteur ==Klimaat== Adelaide hat in [[Mediterraan klimaat|Mediterraan]] [[klimaat]], mei [[hjitte]], [[drûchte|drûge]] [[simmer]]s en koele [[winter]]s mei tuskenbeiden [[delslach (waar)|delslach]]. Yn [[jannewaris]], de waarmste [[moanne (tiid)|moanne]], is de trochsneed [[temperatuer]] [[dei|oerdeis]] 29,6&nbsp;[[°C]], en yn [[july]], de kâldste moanne, is dat 15,4&nbsp;°C. Rekôrtemperatueren wiene 46,6&nbsp;°C op [[24&nbsp;jannewaris]] [[2019]] en –0,4&nbsp;°C op [[8&nbsp;juny]] [[1982]]. It tal [[dagen]] dat de temperatuer simmerdeis boppe de 40&nbsp;°C útkomt, bedroech altyd mar in pear, mar begûn yn 'e [[2010-er jierren]] ta te nimmen. Adelaide kriget [[jier]]s trochinoar 541,2&nbsp;[[mm]] [[delslach (waar)|delslach]]. [[Snie]]fal komt net foar. ==Keppelings om utens== *{{en}}[http://www.cityofadelaide.com.au/ Offisjele webside fan 'e Gemeente Adelaide] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Adelaide ''References'', op dizze side] en ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/City_of_Adelaide ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Adelaide}} }} [[Kategory:Adelaide| ]] [[Kategory:Plak yn Súd-Austraalje]] [[Kategory:Plak stifte yn 1836]] qb1gr5gamj6pmk1w720xpb8j8rmxty0 Frisius MC 0 183652 1229898 1197418 2026-05-13T12:10:05Z PhotographyEdits 41373 svg logo 1229898 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks sikehûs | ôfbylding = Medisch Centrum Leeuwarden (2018).jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | namme = Frisius MC | logo = [[File:Logo of Frisius MC (2026).svg|250px]] | lân = [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid 1 = provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = | namme bestjoerlike ienheid 2= | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | plak = | adres = | koördinaten = | ôfkoarting = | type = [[topklinysk sikehûs]] | streaming = [[sekularisme|sekulier]] | diel fan = | bêden = 891 | wurknimmers = >4.400 | sels yn te foljen1 = | namme sels yn te foljen1 = | sels yn te foljen2 = | namme sels yn te foljen2 = | sels yn te foljen3 = | namme sels yn te foljen3 = | ferneamd nei = [[Gemma Frisius]] | histoaryske namme = | oprjochting = [[2025]] | opheffing = | fuortkommen út = ● [[Medysk Sintrum Ljouwert]]<br>● [[De Tsjongerskâns]] | opgien yn = | sels yn te foljen4 = | namme sels yn te foljen4 = | sels yn te foljen5 = | namme sels yn te foljen5 = | sels yn te foljen6 = | namme sels yn te foljen6 = | namme gebou = | arsjitekt = | boujier = | sloopjier = | boustyl = | monumintale status = | monumintnûmer = | sels yn te foljen7 = | namme sels yn te foljen7 = | sels yn te foljen8 = | namme sels yn te foljen8 = | sels yn te foljen9 = | namme sels yn te foljen9 = | webside = [https://www.frisiusmc.nl/ www.frisiusmc.nl] | mapname = | mapwidth = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lat_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | lon_dir = | tekst by posysjekaart = }} '''''Frisius MC''''' (in [[ôfkoarting]] foar ''Frisius Medisch Centrum'') is in [[koepelorganisaasje]] fan [[sikehuzen]] yn 'e [[Nederlân]]ske [[provinsje]] [[Fryslân]]. De organisaasje is ferneamd nei de Fryske [[wittenskipper]] en [[dokter]] [[Gemma Frisius]] ([[1508]]–[[1555]]). De organisaasje ûntstie op [[1 jannewaris]] [[2025]], doe't it [[Medysk Sintrum Ljouwert]] (MCL) te [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] en [[De Tsjongerskâns]] op [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]] mei-inoar [[fúzje|fusearren]]. ==Lokaasjes== *Frisius MC Ljouwert (it eardere [[MCL]]) *Frisius MC It Hearrenfean (de eardere [[Tsjongerskâns]]) *Frisius MC Harns (it eardere [[MCL Harns]]) ==Keppelings om utens== *{{nl}}[https://www.frisiusmc.nl/ Offisjele webside fan it Frisius MC] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://nl.wikipedia.org/wiki/Frisius_MC ''Bronnen, noten en/of referenties'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Frisius MC}} }} [[Kategory:Sikehûs yn Fryslân]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 2025]] [[Kategory:Organisaasje yn Ljouwert]] [[Kategory:Organisaasje op It Hearrenfean]] [[Kategory:Organisaasje yn Harns]] fdqpljrtdecgwc6pgdj0inp9c65nptq 1229902 1229898 2026-05-13T14:16:36Z Drewes 2754 Foto by de tiid brocht 1229902 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks sikehûs | ôfbylding = Frisius MC Leeuwarden hoofdingang 2025.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | namme = Frisius MC | logo = [[File:Logo of Frisius MC (2026).svg|250px]] | lân = [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid 1 = provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = | namme bestjoerlike ienheid 2= | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | plak = | adres = | koördinaten = | ôfkoarting = | type = [[topklinysk sikehûs]] | streaming = [[sekularisme|sekulier]] | diel fan = | bêden = 891 | wurknimmers = >4.400 | sels yn te foljen1 = | namme sels yn te foljen1 = | sels yn te foljen2 = | namme sels yn te foljen2 = | sels yn te foljen3 = | namme sels yn te foljen3 = | ferneamd nei = [[Gemma Frisius]] | histoaryske namme = | oprjochting = [[2025]] | opheffing = | fuortkommen út = ● [[Medysk Sintrum Ljouwert]]<br>● [[De Tsjongerskâns]] | opgien yn = | sels yn te foljen4 = | namme sels yn te foljen4 = | sels yn te foljen5 = | namme sels yn te foljen5 = | sels yn te foljen6 = | namme sels yn te foljen6 = | namme gebou = | arsjitekt = | boujier = | sloopjier = | boustyl = | monumintale status = | monumintnûmer = | sels yn te foljen7 = | namme sels yn te foljen7 = | sels yn te foljen8 = | namme sels yn te foljen8 = | sels yn te foljen9 = | namme sels yn te foljen9 = | webside = [https://www.frisiusmc.nl/ www.frisiusmc.nl] | mapname = | mapwidth = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lat_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | lon_dir = | tekst by posysjekaart = }} '''''Frisius MC''''' (in [[ôfkoarting]] foar ''Frisius Medisch Centrum'') is in [[koepelorganisaasje]] fan [[sikehuzen]] yn 'e [[Nederlân]]ske [[provinsje]] [[Fryslân]]. De organisaasje is ferneamd nei de Fryske [[wittenskipper]] en [[dokter]] [[Gemma Frisius]] ([[1508]]–[[1555]]). De organisaasje ûntstie op [[1 jannewaris]] [[2025]], doe't it [[Medysk Sintrum Ljouwert]] (MCL) te [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] en [[De Tsjongerskâns]] op [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]] mei-inoar [[fúzje|fusearren]]. ==Lokaasjes== *Frisius MC Ljouwert (it eardere [[MCL]]) *Frisius MC It Hearrenfean (de eardere [[Tsjongerskâns]]) *Frisius MC Harns (it eardere [[MCL Harns]]) ==Keppelings om utens== *{{nl}}[https://www.frisiusmc.nl/ Offisjele webside fan it Frisius MC] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://nl.wikipedia.org/wiki/Frisius_MC ''Bronnen, noten en/of referenties'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Frisius MC}} }} [[Kategory:Sikehûs yn Fryslân]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 2025]] [[Kategory:Organisaasje yn Ljouwert]] [[Kategory:Organisaasje op It Hearrenfean]] [[Kategory:Organisaasje yn Harns]] 9lfhg92lo7uy4bujo9zyqxlbskityp4 Berjocht:Ynfoboks plak (2026) 10 190805 1229904 1229722 2026-05-13T14:33:49Z RomkeHoekstra 10582 Ik bliuw noch eefkes trochpielen mei dizze ynfoboks. Ik ha dizze ynfoboks makke om't dy sawol in flagge en wapen as allinnich in wapen of flagge ûnderstipet. Ik rûn tsjin in probleem oan by Katowice om't dy stêd in hiele brede flagge hat en dêrnei ha ik oanpassingen dien dy't wol by Katowice wurke, mar dy't ik op oare plakken net lije mei. Dêrom besykje ik it ek noch op in oare manier. Faaks dat dit wol better wurket. Ik bliuwt dus eefkes trochpielen mei dizze ynfoboks.. 1229904 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks generyk | bgcolor = #DCE6F2 | kop = {{{namme|}}} | image = {{{ôfbylding|}}} | caption = {{{ôfbyldingstekst|}}} | imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}} <!-- EMBLEMEN: Flagge en Wapen njonken of boppe-inoar --> | kop1 = {{#if:{{{flagge|}}}|{{#if:{{{wapen|}}}|Symboalen|Symboal}}|{{#if:{{{wapen|}}}|Symboal}}}} | breed1 = {{#if:{{{flagge|}}}{{{wapen|}}}|<div style="display: flex; justify-content: space-evenly; align-items: center; background-color:#f8f9fa; padding:8px 5px; border:1px solid #ced4da;">{{#if:{{{flagge|}}}|{{#if:{{{wapen|}}}|<div style="flex: 0 1 auto; padding: 0 5px;">[[File:{{{flagge}}}|x55px|border]]</div><div style="flex: 0 1 auto; padding: 0 5px;">[[File:{{{wapen}}}|x55px]]</div>|<div style="flex: 0 1 auto;">[[File:{{{flagge}}}|x85px|border]]</div>}}|{{#if:{{{wapen|}}}|<div style="flex: 0 1 auto;">[[File:{{{wapen}}}|x85px]]</div>}}}}</div>}} | kop2 = Bestjoer | head2_1 = Lân | item2_1 = {{{lân|}}} | head2_2 = {{{bestjoerlike ienheid 1|}}} | item2_2 = {{{namme bestjoerlike ienheid 1|}}} | head2_3 = {{{bestjoerlike ienheid 2|}}} | item2_3 = {{{namme bestjoerlike ienheid 2|}}} | head2_4 = {{{bestjoerlike ienheid 3|}}} | item2_4 = {{{namme bestjoerlike ienheid 3|}}} | head2_5 = {{{bestjoerlike ienheid 4|}}} | item2_5 = {{{namme bestjoerlike ienheid 4|}}} | head2_6 = Boargemaster | item2_6 = {{{boargemaster|}}} | head2_7 = Stedsyndieling | item2_7 = {{{stedsyndieling|}}} | head2_8 = Gemeente-yndieling | item2_8 = {{{gemeente-yndieling|}}} | kop3 = Sifers | head3_1 = Ynwennertal | item3_1 = {{{ynwennertal|}}} | head3_2 = Oerflak | item3_2 = {{{oerflak|}}} | head3_3 = Befolkingsticht. | item3_3 = {{{befolkingstichtens|}}} | head3_4 = Stêdekloft | item3_4 = {{{stêdekloft|}}} | head3_5 = Hichte | item3_5 = {{{hichte|}}} | kop4 = Oar | head4_1 = Stifting | item4_1 = {{{stifting|}}} | head4_2 = Ferkearsieren | item4_2 = {{{ferkearsieren|}}} | head4_3 = Postkoade | item4_3 = {{{postkoade|}}} | head4_4 = Netnûmer | item4_4 = {{{netnûmer|}}} | head4_5 = Tiidsône | item4_5 = {{{tiidsône|}}} | head4_6 = Simmertiid | item4_6 = {{{simmertiid|}}} | head4_7 = Koördinaten | item4_7 = {{{koördinaten|}}} | image0 = {{{ôfbylding2|}}} | caption0 = {{{ôfbyldingstekst2|}}} | image1 = {{{ôfbylding3|}}} | caption1 = {{{ôfbyldingstekst3|}}} | otherkop = {{#if:{{{webside|}}}|Offisjele webside}} | other1 = {{#if:{{{webside|}}}|{{{webside}}}}} | otherkop2= {{#if:{{{mapname|}}}|Kaart}} | other4 = {{#if:{{{mapname|}}}|{{Posysjekaart|{{{mapname}}} |lat_deg={{{lat_deg}}} |lat_min={{{lat_min}}} |lat_sec={{{lat_sec|0}}} |lat_dir={{{lat_dir|N}}} |lon_deg={{{lon_deg}}} |lon_min={{{lon_min|}}} |lon_sec={{{lon_sec|0}}} |lon_dir={{{lon_dir|E}}} |width={{#if:{{{mapwidth|}}}|{{{mapwidth}}}|260}} |float=center |mark={{{mark|Blue pog.svg}}} |marksize={{{marksize|8}}} |maptype={{{maptype|}}} |label= |position={{{labelposition|right}}} |caption={{{tekst by posysjekaart|}}} }}}} | kop99 = {{#if:{{{ôfbylding99|}}}|Kaart}} | image99 = {{{ôfbylding99|}}} | caption99 = {{{ôfbyldingstekst99|}}} | imagewidth99 = {{{ôfbyldingsbreedte99|}}} }} <noinclude> {{Sjablooninfo|1= == Tapasse == Brûk de ynfoboks sa: <pre> {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Ljouwert | ôfbylding = Leeuwarden city centre.jpg | ôfbyldingstekst = It sintrum fan Ljouwert | flagge = Flagge.svg | wapen = Wapen.svg | lân = Nederlân | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = Fryslân | boargemaster = | stedsyndieling = | gemeenteyndieling = | ynwennertal = 95.000 | oerflak = 84 km² | befolkingstichtens = 1.100/km² | stêdekloft = | hichte = 3 m | stifting = ± 8e iuw | ferkearsieren = | postkoade = 8900–8941 | netnûmer = 058 | tiidsône = UTC+1 | simmertiid = UTC+2 | koördinaten = | webside = https://www.leeuwarden.nl }} </pre> }} [[Kategory:Ynfoboks Geografy]] </noinclude> iox93432ny2sf3ftj2rmwxckg4sygjg Hönnepel 0 191768 1229909 1229891 2026-05-13T15:56:42Z RomkeHoekstra 10582 tf 1229909 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Hönnepel | ôfbylding = 2026 Hönnepel, Sint-Regenfledistsjerke.jpg | ôfbyldingstekst = De Sint-Regenfledistsjerke yn Hönnepel. | wapen = | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Noardryn-Westfalen]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Kleef (Kreis)|Kleef]] | bestjoerlike ienheid 3 = Stêd | namme bestjoerlike ienheid 3 = [[Kalkar]] | hichte = 15 | oerflak = 7.57 km² | ynwennertal = 903 <small>(2018)</small> | befolkingsdichtheid = 119 ynw/km² | postkoade = 47546 | netnûmer = 02824 | lokaasjekaart = | mapname = Noardryn-Westfalen | lat_deg = 51 | lat_min = 45 | lat_sec = 37 | lat_dir = N | lon_deg = 6 | lon_min = 19 | lon_sec = 41 | lon_dir = E | webside = [https://www.hoennepel.de/ www.hoennepel.de] }} '''Hönnepel''' is in [[Stadtteil|stedsdiel]] fan 'e stêd [[Kalkar]] yn 'e [[Kleef (Kreis)|lânkring Kleef]], [[Noardryn-Westfalen]]. It plak hie yn 2018 903 ynwenners. == Namme == De plaknamme Hönnepel wurdt weromfierd op 'e [[Middelnederdútsk]]e wurden ''Hoen'' ("greide") en ''Pol'' ("ferheging"). De namme betsjut dêrmei in ferhege greideflakte resp. it eilân yn 'e Ryn dêr't Hönnepel oarspronklik op lei. == Skiednis == Hönnepel, dat oarspronklik op in eilân yn 'e [[Ryn]] lei, waard omtrint 1100 foar it earst neamd en hearde by it [[Hûs Aspel|Lân Aspel]], dat yn 1392 fan it [[Karfoarstedom Keulen|Keulske aartsstift]] oan it [[greefskip Kleef]] oergie. De Regenfledistsjerke waard yn 1437 in selsstannige parochytsjerke; it hjoeddeiske gebou stammet út de 15e iuw en is yn 'e 19e iuw yngreven ferboud. Hönnepel wie de sit fan 'e hearen fan Hönnepel. Fan harren oarspronklike kastiel is allinnich it hjoeddeiske Haus Hönnepel bewarre bleaun. Yn it tichtebylizzende [[Reichswald]] en yn 'e omjouwing fan it hjoeddeiske plak waard yn 'e maitiid fan 1945 yn 'e saneamde [[Slach om it Reichswald]] (Operaasje Veritable) fûleindich fochten. Ek it plak Hönnepel waard swier troffen. Op 1 july 1969 ferlear Hönnepel syn selstannigens as gemeente en waard doe by Kalkar yndield. By Hönnepel stiet de kearnsintrale Kalkar (SNR-300), dêr't de bou yn 1972 fan úteinsette, mar dy't fanwegen massive protesten nea yn gebrûk nommen is. It ferset waard oanfierd troch Josef Maas ("Boer Maas"). Syn lân waard útkeazen as de lokaasje foar de kweekreaktor. Hjoed-de-dei wurdt it terrein brûkt as attraksjepark Wunderland Kalkar. == Ofbylden == <gallery> 2026 Attraksjepark Wunderland Kalkar.jpg|Wunderland Kalkar 2026 Haus Hönnepel.jpg|Haus Hönnepel 2026 Mûne fan Hönnepel (Düffelsmühle).jpg|Mûne fan Hönnepel </gallery> {{CommonsBalke|Hönnepel}} {{DEFAULTSORT:Honnepel}} [[Kategory:Kalkar]] [[Kategory:Plak yn Noardryn-Westfalen]] ngvjqfosu7z0dfjtpjaxc92gbc629fd Kategory:Pongmies 14 191773 1229922 1229887 2026-05-14T07:36:39Z RomkeHoekstra 10582 RomkeHoekstra hat de side [[Kategory:Bûdelmies]] omneamd ta [[Kategory:Pongmies]] 1229887 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Remizidae|''Remizidae''}} [[Kategory:Moskeftige]] [[Kategory:Fûgelfamylje]] nsit7vkg3os3ikhvcw0trsqsuyw6r17 Oerlis:Miesfûgels 1 191774 1229914 1229895 2026-05-13T23:35:08Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* namme famylje */ Antwurd 1229914 wikitext text/x-wiki == namme famylje == {{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Ik sjoch no dat de ''Remizidae'' hjir pongmiezen neamd wurde. Op [[Nederlânske Reade List fan fûgels]] en [[List fan fûgels]] is de ''Remiz pendulinus'' in pongmies. Mar dan wurdt de famylje by de [[moskeftigen]] en [[sjongfûgels]] bûdelmiesfûgels neamd. Persoanlik fyn ik pongmiezen better klinken as bûdelmiezen/bûdelmiesfûgels. Graach ek eefkes jimme miening. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 13 mai 2026, 08.12 (CEST) :@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] en @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Ik bin sterk foar pongmies(ke), pongmiesfûgels ensfh. Bûdelmies is nei myn miening in barbarisme (hollandisme). [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 13 mai 2026, 08.55 (CEST) ::{{Ping|RomkeHoekstra|Ruurd Jorritsma}} Ik slút my by Ruurd oan foar wat de foarkar foar pongmiezen en pongmiesfûgels oangiet. Om 'bûdelmies' in barbarisme te neamen fyn ik lykwols sjitten mei te swier geskut. It wurd "bûdel" op himsels is yn elts gefal neat mis mei, dat wol ik even dúdlik hawwe. Yn it Frysk Hanwurdboek wurdt de betsjutting dêrfan jûn as "sekfoarmige hûdploai by guon bisten dêr't de jongen yn meidroegen wurde". Semantysk soe "bûdel-" yn it gefal fan "bûdelmies" fout wêze kinne om't sokke fûgels fansels har piken net yn in hûdploai meidrage; ik nim oan dat it hjir om 'e foarm fan it nêst giet, dy't "as in bûdel" is. Oft dat ûnderskie "bûdelmies" as oantsjutting diskwalifisearret fyn ik twifelich. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 14 mai 2026, 01.35 (CEST) bbpvfvv9daeyqosfhd0x4ig4uzvkuw7 1229915 1229914 2026-05-13T23:36:57Z Ieneach fan 'e Esk 13292 1229915 wikitext text/x-wiki == namme famylje == {{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Ik sjoch no dat de ''Remizidae'' hjir pongmiezen neamd wurde. Op [[Nederlânske Reade List fan fûgels]] en [[List fan fûgels]] is de ''Remiz pendulinus'' in pongmies. Mar dan wurdt de famylje by de [[moskeftigen]] en [[sjongfûgels]] bûdelmiesfûgels neamd. Persoanlik fyn ik pongmiezen better klinken as bûdelmiezen/bûdelmiesfûgels. Graach ek eefkes jimme miening. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 13 mai 2026, 08.12 (CEST) :@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] en @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Ik bin sterk foar pongmies(ke), pongmiesfûgels ensfh. Bûdelmies is nei myn miening in barbarisme (hollandisme). [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 13 mai 2026, 08.55 (CEST) ::{{Ping|RomkeHoekstra|Ruurd Jorritsma}} Ik slút my by Ruurd oan foar wat de foarkar foar pongmiezen en pongmiesfûgels oangiet. Om 'bûdelmies' in barbarisme te neamen fyn ik lykwols sjitten mei te swier geskut. It wurd "bûdel" op himsels is yn elts gefal neat mis mei, dat wol ik even dúdlik hawwe. Yn it Frysk Hanwurdboek wurdt de betsjutting dêrfan jûn as "sekfoarmige hûdploai by guon bisten dêr't de jongen yn meidroegen wurde". Semantysk soe "bûdel-" yn it gefal fan "bûdelmies" fout wêze kinne om't sokke fûgels fansels har piken net yn in hûdploai meidrage; ik nim oan dat it hjir om 'e foarm fan it nêst giet, dy't "as in bûdel" is. Oft dat ûnderskie "bûdelmies" as oantsjutting diskwalifisearret fyn ik twifelich. Mar goed, leaver "pongmies" yn elts gefal. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 14 mai 2026, 01.35 (CEST) 80a3vj95r8iobbe8bfj08r812yowr6b Dinxperlo 0 191776 1229899 1229896 2026-05-13T13:38:41Z RomkeHoekstra 10582 Wurk ferwidere. 1229899 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Dinxperlo | ôfbylding = Hervormde kerk Dinxperlo 002.JPG | ôfbyldingstekst = Protestantske tsjerke | flagge = Dinxperlo vlag.svg | wapen = Coat of arms of Dinxperlo.svg | lân = [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Gelderlân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Aalten]] | boargemaster = | ynwennertal = 7.091 <small>(2026)</small><ref>[https://allecijfers.nl/woonplaats/dinxperlo/ Alle Cijfers]</ref> | oerflak = 4,46 km² | befolkingstichtens = 1589 ynw./km² | hichte = 16 m | stifting = 13e iuw | postkoade = 7090–7091 | netnûmer = 0315 | tiidsône = UTC+1 | simmertiid = UTC+2 | webside = [https://www.aalten.nl www.aalten.nl] | mapname = Gelderlân | lat_deg = 51 | lat_min = 51 | lat_sec = 48 | lat_dir = N | lon_deg = 6 | lon_min = 29 | lon_sec = 21 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = Dinxperlo yn Gelderlân }} '''Dinxperlo''' ([[Nedersaksysk]]: Dinsper of Dinxper) is in plak yn 'e [[Gelderlân|Gelderske]] gemeente [[Aalten]] yn 'e [[Achterhoek]]. == Lokaasje == Dinxperlo leit fuort op 'e grins mei [[Dútslân]] en foarmet mei it Dútske [[Suderwick]] ien beboude kom. De grins rint dwers troch it doarp en folget foar in grut part de Heelweg (Nederlânske kant) of Hellweg (Dútske kant). Opfallend is dat de strjitwei oant de oare kant Nederlânsk grûngebiet is, mar dat de romtlike ynrjochting, lykas de styl fan 'e huzen en de lantearnepeallen, fuortendaliks it ferskil tusken de beide lannen sjen litte. [[Ofbyld:De Nederlandse douaneambtenaar int acht procent invoerrechten op medicijnen die patiënten meenemen, SFA022809708.jpg|thumb|left|Nederlânske dûaneamtner dy't ynfierrjochten rekkenet foar it meinimmen fan medisinen út Dútslân.]] Foar de Schengen-ferdraggen wiene der twa grinsposten, al wie dy grins útsein yn 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] altyd frijwat poreus. Sa wie der yn it begjin fan 'e 20e iuw soargen oer de smelle Dútske kant fan 'e wei, om't fuotgongers mei guod samar per ûngelok op Nederlânsk grûngebiet belânje koene. Njonken Nederlânsk en Dútsk wurdt oan beide kanten fan 'e streek it Nedersaksysk dialekt praat. Bewesten it doarp wurdt de grins foarme troch de rivier de [[Aa-strang]], ek wol de Bocholter Aa. == Skiednis == De namme Dinxperlo komt nei alle gedachten fan „dingspel“ (ding) en „loo“ (bosk). Fanâlds soe der yn dat bosk rjochtsprutsen wêze. Hjir ferwiist ek it wapen mei Frouwe Justitia fan 'e eardere gemeente Dinxperlo nei. De namme fan it oangrinzgjende Suderwick ferwiist mooglik nei in tinbefolke wykje besuden Dinxperlo. Suderwick ûntstie yn 'e 13e iuw as in útwreiding fan Dinxperlo. Tusken 500 en 800 nei Kristus teagen boeren nei de heger lizzende sânrêgen yn Dinxperlo en Suderwick. De omjouwing wie doe ryk oan bosken en sompen. Dwers troch dy lânkrite rûn fanâlds in hannelswei, de tsjintwurdige Heelweg/Hellweg. Yn Suderwick stie oan 'e Aa-strang it statige lângoed "Huis te Rodespijker", dat al foar 1558 op histoaryske kaarten yntekene stie. Oer de skiednis dêrfan is mar in bytsje bekend. Oant de gemeentlike herfoarmings fan 1811 foel Dinxperlo bestjoerlik ûnder de hearlikheid Bredevoort. Dinxperlo wie dêrnei oant 1 jannewaris 2005 in selsstannige gemeente. Op dy datum waarden Dinxperlo en Aalten gearfoege. Yn 'e jierren foar de [[Twadde Wrâldkriich]] wie Dinxperlo in taflechtsoarde foar [[Joaden]] út Dútslân. Dat wie mei te tankjen oan boargemaster Hendrik Jan Verbeek. By de befrijing yn 1945 wie Dinxperlo in wichtige trochfierrûte foar de Alliearden rjochting it noarden. Dagenlang riden der tanks oer de twa brêgen oer de Aa-strang. Tusken 1939 en 1949 wiene de ynwenners fan 'e grinsdoarpen Dinxperlo en Suderwick fan inoar skieden troch in stek mei stikeltried. Dat wie in swiere lêst foar de minsken dy't dêr wennen. Ek de tiid dat Suderwick-West fan 1949 oant 1963 ûnder Nederlânsk bestjoer stie en by Dinxperlo hearde, wie net maklik. Yn 'e earste helte fan 'e 20e iuw wie Dinxperlo op it spoar oansletten oer it trajekt Varsseveld-Dinxperlo. == Gearwurking == [[Ofbyld:2021 Dinxperlo Suderwick border 05.jpg|thumb|It moetingsplak fan it wensoarchsintrum oer de grinswei.]] Sûnt 1999 hawwe Dinxperlo en Suderwick in mienskiplik Nederlânsk-Dútsk plysjebureau. Ek oare foarsjennings binne mienskiplik. De ynwenners fan Dinxperlo brûke Dútsk drinkwetter, wylst Suderwick oansletten is op it Nederlânske rioel. Pjutten út Suderwick geane nei de Nederlânske basisskoalle. Oan 'e Heelweg/Hellweg is in wensoarchsintrum realisearre dat bestiet út in ferpleechhûs yn Nederlân en in wenkompleks yn Dútslân, dy't mei inoar ferbûn binne troch in moetingsplak dat as in brêge oer de grinsstrjitte boud is. == It besjen wurdich == [[Ofbyld:20220829 kerk de rietstap.jpg|thumb|left|'De Rietstap']] * De protestantske Sint-Liboriustsjerke is in 16e-iuwsk goatysk tsjerkegebou. * Westlik fan Dinxperlo stiet oan 'e Menisstraat De Rietstap, it lytste tsjerkje fan Nederlân. It wie it roomske tsjerke fan it eardere buorskip Het Beggelder. Hjoed-de-dei is it buorskip ûnderdiel fan it yndustryterrein. * It Grenslandmuseum is yn in histoarysk gebou út de 19e iuw ûnderbrocht . {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Dinxperlo}} }} [[Kategory:Plak yn Gelderlân]] is6a39kr0jju21d0pp2omwlyz82dqk4 Pongmies 0 191778 1229920 2026-05-14T07:34:32Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = pongmies |Ofbyld = [[Ofbyld:European Penduline Tit Remiz Pendulinus (251775445).jpeg|250px]] |lûd = Europeeske pongmies |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[pongmiezen]] (''Remizidae'') |Skaai = [[echte pongmiezen]] (''Remiz'') |Wittenskiplike namme = Remi..." 1229920 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = pongmies |Ofbyld = [[Ofbyld:European Penduline Tit Remiz Pendulinus (251775445).jpeg|250px]] |lûd = Europeeske pongmies |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[pongmiezen]] (''Remizidae'') |Skaai = [[echte pongmiezen]] (''Remiz'') |Wittenskiplike namme = Remiz pendulinus |IUCN-status = <span style="color:green;">'''net bedrige'''</span> |Beskriuwer, jier = [[Linnaeus]], 1758 ---- |lânkaart=[[Ofbyld:RemizPendulinusIUCN.svg|center|260px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= <br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= <br>{{Color box|#00FFFF}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]] }}</small> }} De '''pongmies''' (''Remiz pendulinus'') is in lytse [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pongmiezen]] (''Remizidae'') dy't ferspraat foarkomt yn [[Europa]] en [[Aazje]]. De soarte bout karakteristike pongfoarmige nêsten dy't yn leafbeammen tichteby it wetter hingje. De wrâldpopulaasje is net bedrige. == Fersprieding == De pongmies briedt yn grutte dielen fan Euraazje, mar yn West-Europa spoaradysk, wylst er yn East- en Súd-Europa folle mear foarkomt. Nei it easten ta komt er foar yn in gurdle dy't hast sa fier giet as it meast westlike part fan [[Mongoalje]]. It is in [[trekfûgel]], mar yn sêfte winters trekke se minder fier. === Nederlân === Sûnt de jierren 1980 briedt de pongmies ek yn Nederlân. Yn it ramt fan in bredere útwreiding fan it ferspriedingsgebiet nei it westen ta namen de oantallen yn Nederlân oant yn 'e jierren 1990 ta. Bolwurken fan 'e soarte wiene Fryslân en Grinslân, it Iselmargebiet en it gebiet om de grutte rivieren. Al gau dêrnei sakken de oantallen lykas ek op oare plakken yn West-Europa om ûnbekende redenen. De fûgel komt no yn lytse oantallen yn ús lân foar. <ref>[SOVON, oproppen 14 maaie 2026.]</ref> == Systematyk == De systematyk fan 'e pongmies is kompleks en in kwestje fan strideraasje. Earder waarden alle taksa yn it skaai ''Remiz'' ta de iennige soarte ''Remiz pendulinus'' rekkene, mar hjoed-de-dei wurde se meastentiids as fjouwer soarten behannele: de (gewoane) pongmies (''Remiz pendulinus''), de swartkoppongmies (''Remiz macronyx''), de wytkrúnpongmies (''Remiz coronatus'') en de Sineeske pongmies (''Remiz consobrinus''). De gewoane pongmies wurdt ûnderferdield yn fjouwer [[ûndersoarte]]n mei de folgjende briedgebieten: * Europeeske pongmies (''Remiz pendulinus pendulinus'') – Europa oant it [[Oeral]]berchtme, de [[Kaukasus]] en yn West-[[Turkije]]. * ''Remiz pendulinus menzbieri'' – súdlik en eastlik Turkije oant [[Armeenje]] en noardwestlik [[Iran]]. * ''Remiz pendulinus caspius'' – noardwestlik [[Kazachstan]] oant de [[Kaspyske See]]. * ''Remiz pendulinus jaxarticus'' – de eastlike Oeral oant West-[[Sibearje]] en noardlik Kazachstan. Sûnt 2019 behannelet ûnder oaren de [[IUCN]] nei genetyske stúdzjes de swartkoppongmies (''Remiz macronyx'') wer as ûnderdiel fan 'e pongmies. == Skaaimerken == De pongmies is in hiele lytse fûgel fan 10–11,5 sintimeter mei in karakteristike koanyske en spitse snaffel. De nominaatfoarm hat yn syn ferspriedingsgebiet in tige typysk uterlik meiin grize kop en in breed swart gesichtsmasker. De skaaien lykje opinoar, mar it mantsje hat oer it algemien in grutter en swarter masker en in skerpere grins tusken de brune mantel en de grize nekke. It wyfke hat minder kontrast en diffusere kleuren. Jonge fûgels yn 'e lette simmer en it begjin fan 'e hjerst hawwe gjin opfallende tekening, mei in gielbrune boppekant en in griiswite ûnderkant. [[Ofbyld:Remiz pendulinus caspius.jpg|thumb|left|Undersoarte ''caspius'' mei kastanjebrune kop.]] De ûndersoarte ''caspius'', dy't om de Kaspyske See foarkomt, hat in kastanjebrune kop, nekke en mantel, in wite kiel en in ljochte ûnderkant mei sânkleurige flanken en boarst en in wite búk. De meast eastlike ûndersoarte ''jaxarticus'' is folle ljochter as de nominaatfoarm, mei in ljochtgrize kop, in swart breed gesichtsmasker mei in lyts kastanjebrún bantsje op 'e foarholle, in kanielkleurige mantel en in wite ûnderkant mei in rige fan tinne readbrune stipkes op it boarst. Dizze ûndersoarte docht tige tinken oan 'e wytkrúnpongmies (Remiz coronatus), mei in ferspriedingsgebiet dat foar in part oerlapet, mar de lêstneamde mist altyd it kastanjebrún op 'e foarholle. == Ekology == Pongmiezen libje yn 'e omkriten fan stilsteand of stadich streamend wetter by fegetaasjerike ouwers of sompen mei beammen en strûken. Hy jout de foarkar oan bjirk, wylch, pelys en els en hat ek ferlet fan âld reid. Hy libbet fan ynsekten, spinnen en sied dy't er út de koppen fan tuorrebouten of út reidplommen hellet. [[Ofbyld:Remiz pendulinus -Estonia -singing by partly built nest-8.jpg|thumb|left|Sjongende pongmies by it begjin fan 'e bou fan in nêst.]] [[Ofbyld:Remez family.jpg|thumb|Nêst.]] De pongmies briedt faak yn lytse koloanjes. It nêst is pongdfoarmich, sa'n 17 sintimeter heech en 11 sintimeter breed en folslein ticht, útsein in lytse tunnel-foarmige iepening. It mantsje begjint mei it bouwen fan it nêst en besiket in wyfke te lokjen. It pearke bout dêrnei tegearre it yngewikkelde nêst ôf fan gers, siedplommen en planterizels. It nêst hinget oan in tûke oan it útein fan in beam of in strûk, faak boppe it wetter. It wyfke leit trije oant acht effen matwite aaikes dy't yn 12–14 dagen útbret wurde. Sawol it wyfke as it mantsje kinne de aaien bebriede en foar de jongen soargje, mar ien fan 'e âlden docht dat tagelyk. De oare, dy't net briedt, ferhuzet nei in nij territoarium om in nije partner te finen. Soks kin ferskate kearen yn itselde briedseizoen barre. De jongen fleane nei 22–24 dagen út, mar kinne oant trije wiken letter noch weromkomme yn it nêst om te oernachtsjen. Faak lizze se twa lechsels per briedseizoen. == Status en bedriging == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. Oannommen wurdt dat de oantallen tanimme. Op grûn fan dy kritearia kategorisearret de ynternasjonale natoerbeskermingsorganisaasje [[IUCN]] de soarte as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]]. Yn Europa briede nei skatting 219.000–443.000 pearkes. Dêrby wurdt opmurken dat de IUCN sûnt 2019 de swartkoppongmies (''Remiz macronyx'') yn 'e beoardieling meirekkenet. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/euptit1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 14 maaie 2026.] * [https://ebird.org/species/euptit1?siteLanguage=nl eBirds, oproppen 14 maaie 2026.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eurasian-penduline-tit-remiz-pendulinus BirdLife, oproppen 14 maaie 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Remiz pendulinus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Pongmies]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] 6j29not682llgzrbl0ktoojesvhfzib Remiz pendulinus 0 191779 1229921 2026-05-14T07:35:01Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Pongmies]] 1229921 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pongmies]] ft2q85als7mce1lyb9dg2dlozws025m Kategory:Bûdelmies 14 191780 1229923 2026-05-14T07:36:39Z RomkeHoekstra 10582 RomkeHoekstra hat de side [[Kategory:Bûdelmies]] omneamd ta [[Kategory:Pongmies]] 1229923 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Kategory:Pongmies]] a54p1t9ei9l5rpjzi7kaif3x5quvm4u Auriparus 0 191781 1229924 2026-05-14T07:49:08Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Gielkopmiezen]] 1229924 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Gielkopmiezen]] 5hpkockchzg39pj04qczva1jr5gelwg Pongmiezen 0 191782 1229925 2026-05-14T08:10:40Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = European Penduline Tit Remiz Pendulinus (251775445).jpeg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = [[Pongmies|Europeeske pongmies]] | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3..." 1229925 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = European Penduline Tit Remiz Pendulinus (251775445).jpeg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = [[Pongmies|Europeeske pongmies]] | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson4 = [[skift]]: | namme4 = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') | takson5 = [[famylje]]: | namme5 = '''pongmiezen''' (''Remizidae'') | takson6 = | namme6 = | beskriuwer, jier = [[Léon Olphe-Galliard|Olphe-Galliard]], [[1891]] }} De '''pongmiezen''' (''Remizidae'') binne in [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan fûgels út it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes''). == Skaaimerken == It binne lytse fûgels mei in fyn, spits snaffeltsje. De lichemslingte fariëarret fan 8 oant 14 sm. == Libbenswize == Harren iten bestiet út ynsekten, sied en fruchten. It binne echte akrobaten, dy’t sels oan de ûnderkant fan tûken omklauterje. == Briedgedrach == It nêst is in bysûnder, fan gers en woartels flechte, pongfoarmich bouwwurkje mei in tunneleftige yngong, dat oan 'e ein fan in tûke fêstmakke is. It lechsel bestiet út 5 oant 10 wite aaikes, dy’t yn 12 dagen útbret wurde. Nei 16 oant 18 dagen fleane de jongen út. == Fersprieding en libbensgebiet == Pongmiezen komme foar yn [[Noard-Amearika]], [[Jeropa]], [[Aazje]] en [[Afrika]]. == Taksonomy == De famylje telt alve soarten ferdield oer trije [[Skaai (taksonomy)|skaaien]]: * Skaai ''[[Anthoscopus]]'' (Cabanis, 1850): 6 soarten, de [[kapokmiezen]]. * Skaai ''[[Auriparus]]'' (Baird, 1864): 1 soarte, de [[gielkopmies]] (''Auriparus flaviceps''). * Skaai ''[[Remiz]]'' (Jarocki, 1819): 4 soarten, de [[echte pongmiezen]]. {{CommonsBalke|Remizidae}} [[Kategory:Pongmiezen| ]] [[Kategory:Fûgelfamylje]] [[Kategory:Moskeftige]] rv250sdrfu1syhjvkd9romo5ncul1he 1229927 1229925 2026-05-14T08:11:23Z RomkeHoekstra 10582 1229927 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = European Penduline Tit Remiz Pendulinus (251775445).jpeg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = [[Pongmies|Europeeske pongmies]] | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson4 = [[skift]]: | namme4 = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') | takson5 = [[famylje]]: | namme5 = '''pongmiezen''' (''Remizidae'') | takson6 = | namme6 = | beskriuwer, jier = [[Léon Olphe-Galliard|Olphe-Galliard]], [[1891]] }} De '''pongmiezen''' (''Remizidae'') binne in [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan fûgels út it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes''). == Skaaimerken == It binne lytse fûgels mei in fyn, spits snaffeltsje. De lichemslingte fariëarret fan 8 oant 14 sm. == Libbenswize == Harren iten bestiet út ynsekten, sied en fruchten. It binne echte akrobaten, dy’t sels oan de ûnderkant fan tûken omklauterje. == Briedgedrach == It nêst is in bysûnder, fan gers en woartels flechte, pongfoarmich bouwwurkje mei in tunneleftige yngong, dat oan 'e ein fan in tûke fêstmakke is. It lechsel bestiet út 5 oant 10 wite aaikes, dy’t yn 12 dagen útbret wurde. Nei 16 oant 18 dagen fleane de jongen út. == Fersprieding en libbensgebiet == Pongmiezen komme foar yn [[Noard-Amearika]], [[Jeropa]], [[Aazje]] en [[Afrika]]. == Taksonomy == De famylje telt alve soarten ferdield oer trije [[Skaai (taksonomy)|skaaien]]: * Skaai ''[[Anthoscopus]]'' (Cabanis, 1850): 6 soarten, de [[kapokmiezen]]. * Skaai ''[[Auriparus]]'' (Baird, 1864): 1 soarte, de [[gielkopmies]] (''Auriparus flaviceps''). * Skaai ''[[Remiz]]'' (Jarocki, 1819): 4 soarten, de [[echte pongmiezen]]. {{CommonsBalke|Remizidae}} [[Kategory:Pongmies| ]] [[Kategory:Fûgelfamylje]] [[Kategory:Moskeftige]] d6gouk6a03460j6psgtf1204qmynbvg Remizidae 0 191783 1229926 2026-05-14T08:11:02Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Pongmiezen]] 1229926 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pongmiezen]] by358yj9usculo1vsfsija0kjovez9u Hûpe 0 191784 1229930 2026-05-14T11:08:24Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = hûpe |Ofbyld = [[Ofbyld:Upupa epops Madrid 01.jpg|260px]] |260px]] |lûd = [[Ofbyld:Upupa epops · XC135728.ogg|260px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[noashoarnfûgeleftigen]] (''Bucerotiformes'') |Famylje = [[hûpefûgels]] (''Upupidae'') |Skaai = [[hûpen]] (''Upupa'') |Wittenskiplike namme = U..." 1229930 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = hûpe |Ofbyld = [[Ofbyld:Upupa epops Madrid 01.jpg|260px]] |260px]] |lûd = [[Ofbyld:Upupa epops · XC135728.ogg|260px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[noashoarnfûgeleftigen]] (''Bucerotiformes'') |Famylje = [[hûpefûgels]] (''Upupidae'') |Skaai = [[hûpen]] (''Upupa'') |Wittenskiplike namme = Upupa epops |IUCN-status = [[IUCN-status]]: <span style="color:green;">'''net bedrige'''</span> |Beskriuwer, jier = [[Linnaeus]], [[1758]] ---- |lânkaart=[[Ofbyld:Upupa distribution.png|center|260px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1=''epops- & senegalensis/waibeli'':<br>{{Color box|#FF8000}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]] |Kolom2= <br>''africana'':<br>{{Color box|#00FF00}} [[stânfûgel]]<br>ferspriedingsgebiet [[Madagaskarhûpe]]<br>{{Color box|#808000}} }}</small> }} De '''hûpe''' (''Upupa epops'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[hûpefûgels]] (''Upupidae''). De wittenskiplike namme fan 'e [[Soarte (taksonomy)|soarte]] waard yn 1758 publisearre troch [[Carolus Linnaeus]]. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Botbotik.jpg|thumb|left|Fûgel yn súdeast Turkije.]] De hûpe is maklik te werkennen oan it readbrune fearrekleed en de lange túf mei swarte punten, dy't opset wurde kin as de fûgel him opwynt. De sturt en de wjukken binne swart en tekene mei brede wite streken. De snaffel is lang en tin. In opfallend skaaimerk is de sterke stank dy't it bist ferspriedt; dat komt oan 'e iene kant om't it nêst nea skjinmakke wurdt (itensresten en dong bliuwe efter) en oan 'e oare kant om't it wyfke in klier hat oan 'e basis fan har sturt (de stútklier), dy't yn 'e briedtiid in swiere stank ferspriedt. De fûgel hat dêrfandinne de bynamme drekhoanne. De rop fan 'e hûpe klinkt as hûp, hûp, en hoewol't de rop net lûd is, is dy dochs op grutte ôfstân te hearren. De lingte bedraacht 26 oant 28 sm en it gewicht is sa'n 75 gram. == Fersprieding == De hûpe komt foaral foar yn it tuskenbeide en subtropyske diel fan Europa, fan iepen bosk oant gerssteppes en woastyneftich biotoop. It [[Ibearysk Skiereilân]] is fierwei it wichtichste briedgebiet. Hûpen wurde fral yn stienrike gebieten oantroffen, op muorren en om ruïnes hinne. Se oerwinterje yn Súd-Jeropa en [[Afrika]]. Der wurde acht ûndersoarten ûnderskieden: * ''U. e. epops'': fan noardwestlik Afrika en Europa oant it súdlike diel fan Sintraal-[[Ruslân]], noardwestlik [[Sina]] en noardwestlik [[Yndia]]. * ''U. e. saturata'': fan eastlik Ruslân oant [[Koreä]], [[Japan]], sintraal Sina en [[Tibet]]. * ''U. e. ceylonensis'': sintraal en súdlik Yndia en [[Sry Lanka]]. * ''U. e. longirostris'': fan noardeastlik Yndia oant súdlik Sina, [[Yndosina]] en noardlik [[Malakka]]. * ''U. e. major'': [[Egypte]]. * ''U. e. senegalensis'': fan [[Senegal]] en [[Gambia]] oant [[Somaalje]]. * ''U. e. waibeli'': fan [[Kameroen]] oant noardwestlik [[Kenia]] en noardlik [[Uganda]]. * ''U. e. africana'': fan [[Kongo-Kinsjasa]] oant yn Kenia en súdlik oant yn [[Súd-Afrika]]. === Nederlân === [[Ofbyld:Wiedehopf im Flug.jpg|thumb|left|De hûpe by it nêst.]] Oant it begjin fan 'e 20e iuw briede de hûpe ek yn Nederlân. Dêrnei folge in tiid fan delgong, oant yn 'e jierren 1940 en 1950 de oantallen wer tanamen. Om 1974 hinne wie de fûgel lykwols as briedfûgel op 'e ferdwûn en folgen der allinnich noch waarnimmingen. Sûnt 2012 briedt de hûpe wer yn Nederlân, earst yn [[Limburch (Nederlân)|Limburch]] en letter ek op 'e [[Feluwe]]. De oantallen binne stadichoan ta, mar binne lykwols noch lyts.<ref>[https://www.gld.nl/nieuws/8181004/terugkeer-van-de-bijna-uitgestorven-hop Gelderland,nl: ''Terugkeer van de bijna uitgestorven hop''.]</reF> == Libbenswize == Syn iten bestiet foaral út grutte ynsekten, regenwjirms, (neakene) slakken en spinnen, mar ek hagedissen steane op it menu. == Briedgedrach == [[Ofbyld:Huppe fasciée MHNT ZOO 2010 11 161 Ouzouer-sur-Trézée.jpg|thumb|left|Aaien.]] It nêst wurdt boud yn in holte fan in âlde beam, dêr't it wyfke likernôch 5 aaien yn leit. It wyfke en de jongen ferdigenje har tsjin fijannen troch dy mei in stjonkende floeistof te bespuitsjen. It aai fan 'e hûpe is blau-griis oant grien-brún fan kleur. De kleur is ôfhinklik fan it wyfke: troch fet út de stútklier op it aai oer te bringen, wurdt it oarspronklik blau-grize aai mear grien-brún. Dat fet wurdt by it brieden streekrjocht oerbrocht of troch de fearren op it boarst. De stof hat troch syn bakteariële gearstalling in anty-mikrobiële wurking, dy't it aai beskermet tsjin ynfeksjes. Hoe donkerder de stof, wat mear "goede" baktearjes de stof befettet en wat better it wurket. == Status == De grutte fan 'e populaasje waard troch [[BirdLife International]] yn 2015 rûst op 5-10 miljoen fûgels, wêrfan't de Europeeske populaasje sa'n 1,3 miljoen oant 2,76 miljoen pearkes telde. Op 'e [[Reade list]] fan 'e IUCN hat dizze soarte de status net bedrige (''Least Concern''), mar der wurdt oannommen dat de oantallen tebekrinne, fral troch jacht en ferneatiging fan habitat. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/hoopoe/cur/introduction Birds of the World, oproppen 14 maaie 2026.] * [https://ebird.org/species/hoopoe?siteLanguage=nl eBirds, oproppen 14 maaie 2026.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/common-hoopoe-upupa-epops BirdLife, oproppen 14 maaie 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Upupa epops}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Hûpefûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] 2ki7jvu5b2mnakabklzzft1oil6i37j Upupa epops 0 191785 1229931 2026-05-14T11:08:47Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Hûpe]] 1229931 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hûpe]] ch74qnrup807sz2bk110px1qzo5rh8n