Wikipedy fywiki https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Wiki Oerlis Meidogger Meidogger oerlis Wikipedy Wikipedy oerlis Ofbyld Ofbyld oerlis MediaWiki MediaWiki oerlis Berjocht Berjocht oerlis Hulp Hulp oerlis Kategory Kategory oerlis Tema Tema oerlis TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 21 augustus 0 727 1238239 1222379 2026-08-10T22:42:00Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Berne */ + 1238239 wikitext text/x-wiki {{DeisideBoppe}} {{Kalinder}}{{Kalinderdei}} == Foarfallen == * [[1673]] - Yn it ramt fan 'e [[Tredde Ingelske Oarloch]] fynt de [[Slach by Kykdún]] plak. Hjirby komt [[admiraal]] [[Michiel de Ruyter]] mei help fan [[Cornelis Tromp]] foar dat der by [[Den Helder]] in [[Ingelân|Ingelsk]]-[[Frankryk|Frânsk]] [[leger (lânmacht)|leger]] lânje kin. * [[1732]] - De [[bemanning]]sleden fan it [[Ruslân|Russyske]] [[skip]] de ''Sankt-Gavriïl'' geane as earste [[Jeropa|Jeropeänen]] oan lân yn [[Alaska]]. De ''Sankt-Gavriïl'' is in [[skip]] ûnder it gesach fan [[lânmjitter]] [[Michail Gvozdev]] en [[ûntdekkingsreizger|seefarder]] [[Ivan Fjodorov (seefarder)|Ivan Fjodorov]], dat diel útmakket fan 'e [[ekspedysje]] fan 'e [[Sibearje|Sibearyske]] [[kozakken|kozak]] [[Afanasij Sjestakov]] en de [[Wytrussen|Wytrus]] [[Dmitry Pavlûtsky]]. * [[1911]] – De ''[[Mona Lisa]]'' fan [[Leonardo da Vinci]] wurdt stellen út it [[Louvre]] yn [[Parys]]. * 21 augustus - [[Hawaï]] wurdt as 50e (en lêste) [[Amerikaanske steat|steat]] talitten ta de [[Feriene Steaten|Amerikaanske Uny]]. * [[1976]] - De 'Lange Jan', de 135&nbsp;m hege [[skoarstien]] fan 'e eardere [[myn (mynbou)|myn]] Oranje Nassau I, yn [[Hearlen]], wurdt opblazen. De skoarstien falt ferkeard en skansearret in [[kantoar]]gebou. * [[1991]] - [[Letlân]] ropt de ûnôfhinklikheid út en makket him los fan 'e [[Sovjet-Uny]]. * [[2016]] - Sluting fan 'e [[Olympyske Simmerspullen 2016|Olympyske Simmerspullen]] yn [[Rio de Janeiro]]. == Berne == * [[1165]] - kening [[Filip II fan Frankryk]] († [[1223]]) * [[1612]] - [[Saakje fan Uylenburg]], frou fan [[Rembrandt van Rijn]] († [[1642]]) * [[1643]] - kening [[Alfûns VI fan Portegal]] († [[1682]]) * [[1754]] - [[William Murdoch (yngenieur)|William Murdoch]], Skotsk yngenieur en útfiner († [[1839]]) * [[1765]] - kening [[Willem IV fan it Feriene Keninkryk]] († [[1837]]) * [[1830]] - [[Wynsen Scheltes Faber]], Frysk skoalmaster en skriuwer († [[1918]]) * [[1871]] - [[Leonid Andrejev]], Russysk skriuwer († [[1919]]) * [[1886]] - [[Ruth Manning-Sanders]], Welsk dichter en skriuwer († [[1988]]) * [[1913]] - [[Cornelius Johnson]], Amerikaansk heechspringer († [[1946]]) * [[1924]] - [[Klaas Beuker]], Frysk politikus († [[2000]]) * [[1928]] - [[Allard van der Scheer]], Nederlânsk akteur († [[2014]]) * [[1938]] - [[Kenny Rogers]], Amerikaansk sjonger († [[2020]]) * [[1949]] - [[Dominic Grant]], Ingelsk sjonger († [[2020]]) * [[1956]] - [[Kim Cattrall]], Ingelsk-Kanadeesk-Amerikaansk aktrise en skriuwster * [[1957]] - [[Wia Bouma]], Frysk keunstneresse. * [[1971]] - [[Mike Candys]], Switsersk DJ en muzykprodusint == Ferstoarn == * [[1131]] - kening [[Boudewyn II fan Jeruzalim]] (* [[1060]]) * [[1157]] - kening [[Alfûns VII fan Kastylje]] (* [[1105]]) * [[1271]] - greve [[Alfûns fan Poitiers]] (* [[1220]]) * [[1799]] - [[Murk van Phelsum]], Frysk dokter en biolooch (* [[1732]]) * [[1836]] - [[Edward Turner Bennett]], Ingelsk biolooch (* [[1797]]) * [[1940]] - [[Leon Trotski]], Oekraynsk-Russysk revolusjonêr en politikus (* [[1879]]) * [[1944]] - [[Jan Lever]], Nederlânsk fersetsstrider (* [[1922]]). <small>''(Stjerdatum faaks [[21 july]])''</small> * [[1946]] - [[Rudolf Gundersen]], Noarsk reedrider (* [[1879]]) * [[1987]] - [[Jan Siebenga]], Frysk bistedokter (* [[1903]]) * [[2000]] - [[Wim Beeren]], Nederlânsk museumdirekteur (* [[1928]]) * [[2002]] - [[Eddy Evenhuis]], Nederlânsk sjoernalist en dichter (* [[1920]]) * [[2006]] - [[Sjoerd Dirk Janzen]], Frysk keunstner (* [[1955]]) * [[2021]] - [[Nicoletta Orsomando]], Italjaanske presintatrise (* [[1929]]) * [[2024]] - [[Eddy Dykstra]], Frysk-Kanadeesk sjonger (* [[1948]]) {{DeisideUnder}} {{Boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat|{{Kalinder/KalStrKonv}}}} }} [[Kategory:Datum]] [[Kategory:Augustus|21]] lltnba43fk4mu9a2v86uel87yd0jlq2 1238241 1238239 2026-08-10T22:42:51Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Berne */ red 1238241 wikitext text/x-wiki {{DeisideBoppe}} {{Kalinder}}{{Kalinderdei}} == Foarfallen == * [[1673]] - Yn it ramt fan 'e [[Tredde Ingelske Oarloch]] fynt de [[Slach by Kykdún]] plak. Hjirby komt [[admiraal]] [[Michiel de Ruyter]] mei help fan [[Cornelis Tromp]] foar dat der by [[Den Helder]] in [[Ingelân|Ingelsk]]-[[Frankryk|Frânsk]] [[leger (lânmacht)|leger]] lânje kin. * [[1732]] - De [[bemanning]]sleden fan it [[Ruslân|Russyske]] [[skip]] de ''Sankt-Gavriïl'' geane as earste [[Jeropa|Jeropeänen]] oan lân yn [[Alaska]]. De ''Sankt-Gavriïl'' is in [[skip]] ûnder it gesach fan [[lânmjitter]] [[Michail Gvozdev]] en [[ûntdekkingsreizger|seefarder]] [[Ivan Fjodorov (seefarder)|Ivan Fjodorov]], dat diel útmakket fan 'e [[ekspedysje]] fan 'e [[Sibearje|Sibearyske]] [[kozakken|kozak]] [[Afanasij Sjestakov]] en de [[Wytrussen|Wytrus]] [[Dmitry Pavlûtsky]]. * [[1911]] – De ''[[Mona Lisa]]'' fan [[Leonardo da Vinci]] wurdt stellen út it [[Louvre]] yn [[Parys]]. * 21 augustus - [[Hawaï]] wurdt as 50e (en lêste) [[Amerikaanske steat|steat]] talitten ta de [[Feriene Steaten|Amerikaanske Uny]]. * [[1976]] - De 'Lange Jan', de 135&nbsp;m hege [[skoarstien]] fan 'e eardere [[myn (mynbou)|myn]] Oranje Nassau I, yn [[Hearlen]], wurdt opblazen. De skoarstien falt ferkeard en skansearret in [[kantoar]]gebou. * [[1991]] - [[Letlân]] ropt de ûnôfhinklikheid út en makket him los fan 'e [[Sovjet-Uny]]. * [[2016]] - Sluting fan 'e [[Olympyske Simmerspullen 2016|Olympyske Simmerspullen]] yn [[Rio de Janeiro]]. == Berne == * [[1165]] - kening [[Filip II fan Frankryk]] († [[1223]]) * [[1612]] - [[Saakje fan Uylenburg]], frou fan [[Rembrandt van Rijn]] († [[1642]]) * [[1643]] - kening [[Alfûns VI fan Portegal]] († [[1682]]) * [[1754]] - [[William Murdoch (yngenieur)|William Murdoch]], Skotsk yngenieur en útfiner († [[1839]]) * [[1765]] - kening [[Willem IV fan it Feriene Keninkryk]] († [[1837]]) * [[1830]] - [[Wynsen Scheltes Faber]], Frysk skoalmaster en skriuwer († [[1918]]) * [[1871]] - [[Leonid Andrejev]], Russysk skriuwer († [[1919]]) * [[1886]] - [[Ruth Manning-Sanders]], Welsk dichter en skriuwer († [[1988]]) * [[1913]] - [[Cornelius Johnson]], Amerikaansk heechspringer († [[1946]]) * [[1924]] - [[Klaas Beuker]], Frysk politikus († [[2000]]) * [[1928]] - [[Allard van der Scheer]], Nederlânsk akteur († [[2014]]) * [[1938]] - [[Kenny Rogers]], Amerikaansk sjonger († [[2020]]) * [[1949]] - [[Dominic Grant]], Ingelsk sjonger († [[2020]]) * [[1956]] - [[Kim Cattrall]], Ingelsk-Kanadeesk-Amerikaansk aktrise * [[1957]] - [[Wia Bouma]], Frysk keunstneresse. * [[1971]] - [[Mike Candys]], Switsersk DJ en muzykprodusint == Ferstoarn == * [[1131]] - kening [[Boudewyn II fan Jeruzalim]] (* [[1060]]) * [[1157]] - kening [[Alfûns VII fan Kastylje]] (* [[1105]]) * [[1271]] - greve [[Alfûns fan Poitiers]] (* [[1220]]) * [[1799]] - [[Murk van Phelsum]], Frysk dokter en biolooch (* [[1732]]) * [[1836]] - [[Edward Turner Bennett]], Ingelsk biolooch (* [[1797]]) * [[1940]] - [[Leon Trotski]], Oekraynsk-Russysk revolusjonêr en politikus (* [[1879]]) * [[1944]] - [[Jan Lever]], Nederlânsk fersetsstrider (* [[1922]]). <small>''(Stjerdatum faaks [[21 july]])''</small> * [[1946]] - [[Rudolf Gundersen]], Noarsk reedrider (* [[1879]]) * [[1987]] - [[Jan Siebenga]], Frysk bistedokter (* [[1903]]) * [[2000]] - [[Wim Beeren]], Nederlânsk museumdirekteur (* [[1928]]) * [[2002]] - [[Eddy Evenhuis]], Nederlânsk sjoernalist en dichter (* [[1920]]) * [[2006]] - [[Sjoerd Dirk Janzen]], Frysk keunstner (* [[1955]]) * [[2021]] - [[Nicoletta Orsomando]], Italjaanske presintatrise (* [[1929]]) * [[2024]] - [[Eddy Dykstra]], Frysk-Kanadeesk sjonger (* [[1948]]) {{DeisideUnder}} {{Boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat|{{Kalinder/KalStrKonv}}}} }} [[Kategory:Datum]] [[Kategory:Augustus|21]] csmdymtyml13to5qiww1rqomb1q0sd1 1956 0 1698 1238238 1235677 2026-08-10T22:41:40Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Berne */ + 1238238 wikitext text/x-wiki {{JiersideBoppe}} {{Kalinders}}{{Kalinderjier}} Dit jier makket ûnderdiel út fan it [[desennium]] fan 'e [[1950-er jierren]]. == Foarfallen == ;jannewaris * [[1 jannewaris|1]] - [[Sûdaan]] wurdt ûnôfhinklik fan it [[Feriene Keninkryk]] en [[Egypte]]. * [[5 jannewaris|5]] - Earste [[Nederlandse Televisie Stichting|NTS]]-[[NOS Sjoernaal|sjoernaal]] op 'e [[Nederlân]]ske [[tillefyzje]]. * [[26 jannewaris|26]]-[[5 febrewaris]] - De [[Olympyske Winterspullen 1956|Olympyske Winterspullen]] wurde holden yn [[Cortina d'Ampezzo]], yn [[Itaalje]]. ;febrewaris * [[14 febrewaris|14]] - By de [[Alfde Alvestêdetocht]] komme [[Jan J. van der Hoorn]], [[Aad de Koning]], [[Jeen Nauta]], [[Anton Verhoeven]] en [[Maus Wijnhout]] as earsten oer de einstreek yn in tiid fan 8 [[oere]]n en 46 [[minuten]]. Om't dielde oerwinnings troch de [[Feriening De Fryske Alve Stêden]] nei [[1940]] ferbean wiene, wurde hja lykwols net as winners erkend. Offisjeel is der by dizze [[Alvestêdetocht]] gjin winner. ;maart * [[10 maart|10]] - [[Aartsbiskop]] [[Makarios&nbsp;III]], de lieder fan it anty-koloniale ferset yn 'e [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[koloanje]] [[Syprus (koloanje)|Syprus]], wurdt troch de Britten [[ferballe]] nei in oare Britske koloanje, de [[Seysjellen (koloanje)|Seysjellen]]. * [[20 maart|20]] - [[Tuneezje]] wurdt ûnôfhinklik fan [[Frankryk]]. ;april * [[2 april|2]] - Begjin fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[soapsearje]] ''[[As the World Turns]]''. * [[7 april|7]] - [[Marokko]] wurdt ûnôfhinklik fan [[Frankryk]]. * [[14 april|14]] - De earste demonstraasje fan 'e [[fideorecorder]] troch [[Ampex]], in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bedriuw|produsint]]. * [[19 april|19]] - Yn [[Monako]] wurdt it [[houlik]] sletten fan [[prins]] [[Reinier III fan Monako|Reinier&nbsp;III]] en de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[aktrise]] [[Grace Kelly]]. ;juny * [[15 juny|15]] - Yn [[Dokkum]] wurdt [[Sikehûs]] [[De Sionsberch]] iepene. * [[28 juny|28]] - Yn 'e [[Poalen|Poalske]] [[stêd]] [[Poznań]] brekt [[Opstân fan Poznań (1956)|in opstân út ûnder arbeiders]]. Dy wurdt noch deselde jûns delslein troch it Poalske [[leger (lânmacht)|leger]], wêrby't 50 oant 80 arbeiders deade wurde. * [[30 juny|30]] - By de [[fleanramp boppe de Grand Canyon]] komme in [[Douglas DC-7]] fan [[United Airlines]] en in [[Lockheed L-1049 Super Constellation]] fan [[Trans World Airlines|TWA]] boppe de [[Grand Canyon]], yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Arizona]], mei-inoar yn botsing. Alle 128 ynsitters fan beide [[fleantugen]] litte dêrby it libben. ;july * [[26 july|26]] - De [[Egypte|Egyptyske]] [[presidint]] [[Gamal Abdel Nasser]] kundiget de [[nasjonalisearring]] fan it [[Suëzkanaal]] oan. Dit liedt ta de saneamde [[Suëzkrisis]], om't it [[Feriene Keninkryk]] en [[Frankryk]] dizze gong fan saken net akseptearje. ;augustus * [[1 augustus|1]] - [[Marten van der Leest]], [[Johan Jansen]] en [[Arp Hiemstra]] winne yn [[Frjentsjer]] de [[PC 1956|103e]] [[PC]]. Arp Hiemstra wurdt útroppen ta [[kening (keatsen)|kening]]. * [[24 augustus|24]] - Yn [[Nederlân]] wurdt de [[Greet Hofmans-affêre]] ôfsletten. ;oktober *[[23 oktober|23]] - Yn 'e [[Hongarije|Hongaarske]] [[haadstêd]] [[Boedapest]] rint in grutte [[demonstraasje (protest)|demonstraasje]] út op in [[opstân|folksopstân]] tsjin 'e [[Sovjet-Uny|Sovjet]]-oerhearsking: it begjin fan 'e [[Hongaarske Opstân (1956)|Hongaarske Opstân fan 1956]]. * [[24 oktober|24]] - De earder yn ûngenede fallen [[Imre Nagy]] wurdt troch de [[Hongarije|Hongaarske]] [[opstanneling]]en wer ta [[premier]] makke. * [[29 oktober|29]] - De [[Suëzkrisis]] liedt ta de [[Suëzoarloch]]: [[Israel]]yske [[troepen]] falle [[Egypte]] binnen. * [[31 oktober|31]] - Yn it ramt fan 'e [[Suëzoarloch]] falle it [[Feriene Keninkryk]] en [[Frankryk]] [[Egypte]] oan. ;novimber * [[1 novimber|1]] - It [[Reade Leger]] falt it opstannige [[Hongarije]] binnen. * [[4 novimber|4]] - [[Sovjet-Uny|Sovjet]]-[[troepen]] slane nei 13 dagen mei grou [[geweld]] de [[Hongaarske Opstân (1956)|Hongaarske Opstân]] del. Tûzenen Hongaren flechtsje nei it [[Westerske wrâld|Westen]]. [[Premier]] [[Imre Nagy]] moat ôfgean. [[János Kádár]] foarmet in nij [[regear]], dat trou is oan 'e Sovjet-Uny. * [[6 novimber|6]] - Yn it ramt fan 'e [[Suëzoarloch]] lânje [[Feriene Keninkryk|Britske]] en [[Frankryk|Frânske]] [[troepen]] yn [[Egypte]] en feroverje de [[haven]]stêd [[Port Saïd]]. * [[22 novimber|22]]-[[8 desimber]] - De [[Olympyske Simmerspullen 1956|Olympyske Simmerspullen]] wurde holden yn [[Melbourne]], yn [[Austraalje (lân)|Austraalje]]. * [[23 novimber|23]] - Yn in [[resolúsje]] dêr't sawol de [[Feriene Steaten]] as de [[Sovjet-Uny]] foar stimme, easket de [[Feilichheidsried fan de Feriene Naasjes]] dat [[Israel]], it [[Feriene Keninkryk]] en [[Frankryk]] fuortendaliks en sûnder betingsten de [[Suëzoarloch]] beëinigje en al harren [[troepen]] út [[Egypte]] weromlûke. ;desimber * [[2 desimber|2]] - [[Fidel Castro]] keart út [[Meksiko|Meksikaanske]] [[ballingskip]] werom nei [[Kuba]] en begjint dêr in [[guerrilja]]striid tsjin it bewâld fan [[diktator]] [[Fulgencio Batista]]. * [[3 desimber|3]] - It [[Feriene Keninkryk]] en [[Frankryk]] jouwe belies ûnder swiere druk fan û.m. de [[Feriene Steaten]], en beslute ta de weromlûking fan harren [[troepen]] út [[Egypte]]. * [[21 desimber|21]] - Nei 381 [[dagen]] liedt de [[Busboycot fan Montgomery]] einlings ta de [[desegregaasje]] fan it [[iepenbier ferfier]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[stêd]] [[Montgomery (Alabama)]]. * [[22 desimber|22]] - De lêste [[Feriene Keninkryk|Britske]] en [[Frankryk|Frânske]] [[troepen]] ferlitte Egypte, wêrmei't in ein komt oan 'e belutsenens fan dy beide lannen by de [[Suëzoarloch]]. == Berne == ;jannewaris * [[13 jannewaris|13]] - [[Jan Schulting]], Fryske fuotballer en fuotbaltrener * [[24 jannewaris|24]] - [[Adri de Boer]], Fryske trûbadoer * [[28 jannewaris|28]] - [[Cornelis van der Wal]], Fryske skriuwer ;febrewaris * [[17 febrewaris|17]] - [[Jarich Hoekstra]], Fryske skriuwer en oersetter * [[29 febrewaris|29]] - [[Geartsje Douma]], Fryske skriuwster ;maart * [[7 maart|7]] - [[Nico Dros]], Nederlânske skriuwer * [[12 maart|12]] - [[Steve Harris]], Ingelske bassist * [[13 maart|13]] - [[Dana Delany]], Amerikaanske aktrise * [[26 maart|26]] - [[Gene Bervoets]], Flaamske akteur ;april * [[26 april|26]] - [[Bert Swart]], Nederlânsk politikus († [[2017]]) ;maaie * [[16 maaie|16]] - [[Ernst Langhout]], Fryske muzikant († [[2024]]) * 16 - [[Loretta Schrijver]], Nederlânsk nijslêzer († [[2025]]) * [[17 maaie|17]] - [[Bob Saget]], Amerikaanske komyk, akteur en presintator († [[2022]]) * [[30 maaie|30]] - [[Clairy Polak]] Nederlânsk sjoernaliste en presintatrise († [[2023]]) ;juny * [[14 juny|14]] - [[Popke van der Zee]], Fryske learaar, toanielakteur en oersetter († [[2020]]) * 14 - [[King Diamond]], Deensk sjonger * [[29 juny|29]] - [[Ale S. van Zandbergen]], Frysk skriuwer ;july * [[5 july|5]] - [[Beart Oosterhaven]], Frysk dichter, oersetter en publisist * [[6 july|6]] - [[Joop Atsma]], Frysk politikus en bestjoerder * [[31 july|31]] - [[Theo Douma]], Frysk hûsdokter, sjonger en lietsjeskriuwer († [[2011]]) ;augustus * [[13 augustus|13]] - [[Atte Jongstra]], Frysk skriuwer, essayist en resinsint * [[21 augustus|21]] - [[Kim Cattrall]], Ingelsk-Kanadeesk-Amerikaansk aktrise en skriuwster ;septimber * [[6 septimber|6]] - [[Nop de Graaf]], Mei-grûnlizzer Kameleondoarp Terherne († [[2022]]) * [[10 septimber|10]] - [[Debby Petter]], Nederlânsk kabaretiêre, aktrise en nijslêzeresse * [[30 septimber|30]] - [[Frank Löwik]], Twintsk histoarikus en skriuwer († [[2009]]) ;oktober * [[12 oktober|12]] - [[Trần Đại Quang]] Fjetnameesk presidint († [[2018]]) * [[19 oktober]] - [[Marijke Jongbloed]], Frysk dokumintêremakster († [[2016]]) * [[21 oktober|21]] - [[Carrie Fisher]], Amerikaansk aktrise († [[2016]]) * [[31 oktober|31]] - [[Roberto Malone]], Italjaansk pornoakteur ;novimber * [[3 novimber|3]] - [[Gijs de Lange]], Nederlansk akteur († [[2022]]) * [[5 novimber|5]] - [[Bert Wagendorp]], Nederlânsk skriuwer en sjoernalist * [[12 novimber|12]] - [[Jannes van der Wal]], Frysk dammer († [[1996]]) * [[14 novimber|14]] - [[Peter R. de Vries]], Nederlânske misdieferslachjouwer († [[2021]]) * [[20 novimber|20]] - [[Bo Derek]], Amerikaansk aktrise ;desimber * [[12 desimber|12]] - [[Johan van der Velde]], Nederlânsk hurdfytser * [[15 desimber|15]] - [[Piet Paulusma]], Frysk waarman († [[2022]]) * [[16 desimber|16]] - [[Auke Herrema]], Frysk yllustrator en cartoonist * [[23 desimber|23]] - [[Dave Murray]], Ingelsk gitarist ;''datum ûnbekend'' * [[Eerde Schippers]], Frysk arsjitekt * [[april]] - [[Jack Campbell (skriuwer)|Jack Campbell]], Amerikaansk skriuwer == Ferstoarn == ;jannewaris * [[2 jannewaris|2]] - [[Fernand Jourdant]], Frânsk skermer (* [[1903]]) * [[5 jannewaris|5]] - [[Hartman Sannes]], Frysk skiedkundige en publisist (* [[1890]]) ;febrewaris * [[5 febrewaris|5]] - [[Oepke Noordmans]], Frysk predikant en teolooch (* [[1871]]) * [[8 febrewaris|8]] - [[William Thompson (roeier)|William Thompson]], Amerikaansk roeier (* [[1908]]) * [[24 febrewaris|24]] - [[Gerrit Smith Miller jr.]], Amerikaansk biolooch (* [[1869]]) ;maart * [[26 maart|26]] - [[François Jaffrennou]], Bretonsk dichter en aktivist (* [[1879]]) * [[28 maart|28]] - [[Hein van der Vliet]], Frysk amateur-archeolooch (* [[1890]]) ;maaie * [[2 maaie|2]] - [[Thure Sjöstedt]], Sweedsk wrakselder (* [[1903]]) ;juny * [[18 juny|18]] - [[Tjipke Postma]], Frysk skipper en folksdichter (* [[1866]]) * [[20 juny|20]] - [[René Bougnol]], Frânsk skermer (* [[1911]]) ;augustus * [[27 augustus|27]] - [[Roelof Hommema]], Frysk roeier (* [[1904]]) ;septimber * [[22 septimber|22]] - [[Khadr El Touni]], Egyptysk gewichtheffer (* [[1916]]) * [[26 septimber|26]] - [[Jouke Annes Bakker]], Frysk politikus (* [[1873]]) * [[27 septimber|27]] - [[Babe Zaharias]], Amerikaansk atlete (* [[1911]]) ;''datum ûnbekend'' * [[Louis Coues Page]], Amerikaansk útjouwer (* [[1869]]) ==Films== * ''[[Around the World in 80 Days (film út 1956)|Around the World in Eighty Days]]'' * ''[[The King and I (film út 1956)|The King and I]]'' * ''[[The Man Who Knew Too Much (film út 1956)|The Man Who Knew Too Much]]'' * ''[[The Searchers (film)|The Searchers]]'' {{JiersideUnder}} {{Boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat}} }} [[Kategory:1956| ]] [[Kategory:20e iuw]] 7tws3g7zscf9p98pd3exfp25kxqqy3d 1238240 1238238 2026-08-10T22:42:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Berne */ red 1238240 wikitext text/x-wiki {{JiersideBoppe}} {{Kalinders}}{{Kalinderjier}} Dit jier makket ûnderdiel út fan it [[desennium]] fan 'e [[1950-er jierren]]. == Foarfallen == ;jannewaris * [[1 jannewaris|1]] - [[Sûdaan]] wurdt ûnôfhinklik fan it [[Feriene Keninkryk]] en [[Egypte]]. * [[5 jannewaris|5]] - Earste [[Nederlandse Televisie Stichting|NTS]]-[[NOS Sjoernaal|sjoernaal]] op 'e [[Nederlân]]ske [[tillefyzje]]. * [[26 jannewaris|26]]-[[5 febrewaris]] - De [[Olympyske Winterspullen 1956|Olympyske Winterspullen]] wurde holden yn [[Cortina d'Ampezzo]], yn [[Itaalje]]. ;febrewaris * [[14 febrewaris|14]] - By de [[Alfde Alvestêdetocht]] komme [[Jan J. van der Hoorn]], [[Aad de Koning]], [[Jeen Nauta]], [[Anton Verhoeven]] en [[Maus Wijnhout]] as earsten oer de einstreek yn in tiid fan 8 [[oere]]n en 46 [[minuten]]. Om't dielde oerwinnings troch de [[Feriening De Fryske Alve Stêden]] nei [[1940]] ferbean wiene, wurde hja lykwols net as winners erkend. Offisjeel is der by dizze [[Alvestêdetocht]] gjin winner. ;maart * [[10 maart|10]] - [[Aartsbiskop]] [[Makarios&nbsp;III]], de lieder fan it anty-koloniale ferset yn 'e [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[koloanje]] [[Syprus (koloanje)|Syprus]], wurdt troch de Britten [[ferballe]] nei in oare Britske koloanje, de [[Seysjellen (koloanje)|Seysjellen]]. * [[20 maart|20]] - [[Tuneezje]] wurdt ûnôfhinklik fan [[Frankryk]]. ;april * [[2 april|2]] - Begjin fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[soapsearje]] ''[[As the World Turns]]''. * [[7 april|7]] - [[Marokko]] wurdt ûnôfhinklik fan [[Frankryk]]. * [[14 april|14]] - De earste demonstraasje fan 'e [[fideorecorder]] troch [[Ampex]], in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bedriuw|produsint]]. * [[19 april|19]] - Yn [[Monako]] wurdt it [[houlik]] sletten fan [[prins]] [[Reinier III fan Monako|Reinier&nbsp;III]] en de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[aktrise]] [[Grace Kelly]]. ;juny * [[15 juny|15]] - Yn [[Dokkum]] wurdt [[Sikehûs]] [[De Sionsberch]] iepene. * [[28 juny|28]] - Yn 'e [[Poalen|Poalske]] [[stêd]] [[Poznań]] brekt [[Opstân fan Poznań (1956)|in opstân út ûnder arbeiders]]. Dy wurdt noch deselde jûns delslein troch it Poalske [[leger (lânmacht)|leger]], wêrby't 50 oant 80 arbeiders deade wurde. * [[30 juny|30]] - By de [[fleanramp boppe de Grand Canyon]] komme in [[Douglas DC-7]] fan [[United Airlines]] en in [[Lockheed L-1049 Super Constellation]] fan [[Trans World Airlines|TWA]] boppe de [[Grand Canyon]], yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Arizona]], mei-inoar yn botsing. Alle 128 ynsitters fan beide [[fleantugen]] litte dêrby it libben. ;july * [[26 july|26]] - De [[Egypte|Egyptyske]] [[presidint]] [[Gamal Abdel Nasser]] kundiget de [[nasjonalisearring]] fan it [[Suëzkanaal]] oan. Dit liedt ta de saneamde [[Suëzkrisis]], om't it [[Feriene Keninkryk]] en [[Frankryk]] dizze gong fan saken net akseptearje. ;augustus * [[1 augustus|1]] - [[Marten van der Leest]], [[Johan Jansen]] en [[Arp Hiemstra]] winne yn [[Frjentsjer]] de [[PC 1956|103e]] [[PC]]. Arp Hiemstra wurdt útroppen ta [[kening (keatsen)|kening]]. * [[24 augustus|24]] - Yn [[Nederlân]] wurdt de [[Greet Hofmans-affêre]] ôfsletten. ;oktober *[[23 oktober|23]] - Yn 'e [[Hongarije|Hongaarske]] [[haadstêd]] [[Boedapest]] rint in grutte [[demonstraasje (protest)|demonstraasje]] út op in [[opstân|folksopstân]] tsjin 'e [[Sovjet-Uny|Sovjet]]-oerhearsking: it begjin fan 'e [[Hongaarske Opstân (1956)|Hongaarske Opstân fan 1956]]. * [[24 oktober|24]] - De earder yn ûngenede fallen [[Imre Nagy]] wurdt troch de [[Hongarije|Hongaarske]] [[opstanneling]]en wer ta [[premier]] makke. * [[29 oktober|29]] - De [[Suëzkrisis]] liedt ta de [[Suëzoarloch]]: [[Israel]]yske [[troepen]] falle [[Egypte]] binnen. * [[31 oktober|31]] - Yn it ramt fan 'e [[Suëzoarloch]] falle it [[Feriene Keninkryk]] en [[Frankryk]] [[Egypte]] oan. ;novimber * [[1 novimber|1]] - It [[Reade Leger]] falt it opstannige [[Hongarije]] binnen. * [[4 novimber|4]] - [[Sovjet-Uny|Sovjet]]-[[troepen]] slane nei 13 dagen mei grou [[geweld]] de [[Hongaarske Opstân (1956)|Hongaarske Opstân]] del. Tûzenen Hongaren flechtsje nei it [[Westerske wrâld|Westen]]. [[Premier]] [[Imre Nagy]] moat ôfgean. [[János Kádár]] foarmet in nij [[regear]], dat trou is oan 'e Sovjet-Uny. * [[6 novimber|6]] - Yn it ramt fan 'e [[Suëzoarloch]] lânje [[Feriene Keninkryk|Britske]] en [[Frankryk|Frânske]] [[troepen]] yn [[Egypte]] en feroverje de [[haven]]stêd [[Port Saïd]]. * [[22 novimber|22]]-[[8 desimber]] - De [[Olympyske Simmerspullen 1956|Olympyske Simmerspullen]] wurde holden yn [[Melbourne]], yn [[Austraalje (lân)|Austraalje]]. * [[23 novimber|23]] - Yn in [[resolúsje]] dêr't sawol de [[Feriene Steaten]] as de [[Sovjet-Uny]] foar stimme, easket de [[Feilichheidsried fan de Feriene Naasjes]] dat [[Israel]], it [[Feriene Keninkryk]] en [[Frankryk]] fuortendaliks en sûnder betingsten de [[Suëzoarloch]] beëinigje en al harren [[troepen]] út [[Egypte]] weromlûke. ;desimber * [[2 desimber|2]] - [[Fidel Castro]] keart út [[Meksiko|Meksikaanske]] [[ballingskip]] werom nei [[Kuba]] en begjint dêr in [[guerrilja]]striid tsjin it bewâld fan [[diktator]] [[Fulgencio Batista]]. * [[3 desimber|3]] - It [[Feriene Keninkryk]] en [[Frankryk]] jouwe belies ûnder swiere druk fan û.m. de [[Feriene Steaten]], en beslute ta de weromlûking fan harren [[troepen]] út [[Egypte]]. * [[21 desimber|21]] - Nei 381 [[dagen]] liedt de [[Busboycot fan Montgomery]] einlings ta de [[desegregaasje]] fan it [[iepenbier ferfier]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[stêd]] [[Montgomery (Alabama)]]. * [[22 desimber|22]] - De lêste [[Feriene Keninkryk|Britske]] en [[Frankryk|Frânske]] [[troepen]] ferlitte Egypte, wêrmei't in ein komt oan 'e belutsenens fan dy beide lannen by de [[Suëzoarloch]]. == Berne == ;jannewaris * [[13 jannewaris|13]] - [[Jan Schulting]], Fryske fuotballer en fuotbaltrener * [[24 jannewaris|24]] - [[Adri de Boer]], Fryske trûbadoer * [[28 jannewaris|28]] - [[Cornelis van der Wal]], Fryske skriuwer ;febrewaris * [[17 febrewaris|17]] - [[Jarich Hoekstra]], Fryske skriuwer en oersetter * [[29 febrewaris|29]] - [[Geartsje Douma]], Fryske skriuwster ;maart * [[7 maart|7]] - [[Nico Dros]], Nederlânske skriuwer * [[12 maart|12]] - [[Steve Harris]], Ingelske bassist * [[13 maart|13]] - [[Dana Delany]], Amerikaanske aktrise * [[26 maart|26]] - [[Gene Bervoets]], Flaamske akteur ;april * [[26 april|26]] - [[Bert Swart]], Nederlânsk politikus († [[2017]]) ;maaie * [[16 maaie|16]] - [[Ernst Langhout]], Fryske muzikant († [[2024]]) * 16 - [[Loretta Schrijver]], Nederlânsk nijslêzer († [[2025]]) * [[17 maaie|17]] - [[Bob Saget]], Amerikaanske komyk, akteur en presintator († [[2022]]) * [[30 maaie|30]] - [[Clairy Polak]] Nederlânsk sjoernaliste en presintatrise († [[2023]]) ;juny * [[14 juny|14]] - [[Popke van der Zee]], Fryske learaar, toanielakteur en oersetter († [[2020]]) * 14 - [[King Diamond]], Deensk sjonger * [[29 juny|29]] - [[Ale S. van Zandbergen]], Frysk skriuwer ;july * [[5 july|5]] - [[Beart Oosterhaven]], Frysk dichter, oersetter en publisist * [[6 july|6]] - [[Joop Atsma]], Frysk politikus en bestjoerder * [[31 july|31]] - [[Theo Douma]], Frysk hûsdokter, sjonger en lietsjeskriuwer († [[2011]]) ;augustus * [[13 augustus|13]] - [[Atte Jongstra]], Frysk skriuwer, essayist en resinsint * [[21 augustus|21]] - [[Kim Cattrall]], Ingelsk-Kanadeesk-Amerikaansk aktrise ;septimber * [[6 septimber|6]] - [[Nop de Graaf]], Mei-grûnlizzer Kameleondoarp Terherne († [[2022]]) * [[10 septimber|10]] - [[Debby Petter]], Nederlânsk kabaretiêre, aktrise en nijslêzeresse * [[30 septimber|30]] - [[Frank Löwik]], Twintsk histoarikus en skriuwer († [[2009]]) ;oktober * [[12 oktober|12]] - [[Trần Đại Quang]] Fjetnameesk presidint († [[2018]]) * [[19 oktober]] - [[Marijke Jongbloed]], Frysk dokumintêremakster († [[2016]]) * [[21 oktober|21]] - [[Carrie Fisher]], Amerikaansk aktrise († [[2016]]) * [[31 oktober|31]] - [[Roberto Malone]], Italjaansk pornoakteur ;novimber * [[3 novimber|3]] - [[Gijs de Lange]], Nederlansk akteur († [[2022]]) * [[5 novimber|5]] - [[Bert Wagendorp]], Nederlânsk skriuwer en sjoernalist * [[12 novimber|12]] - [[Jannes van der Wal]], Frysk dammer († [[1996]]) * [[14 novimber|14]] - [[Peter R. de Vries]], Nederlânske misdieferslachjouwer († [[2021]]) * [[20 novimber|20]] - [[Bo Derek]], Amerikaansk aktrise ;desimber * [[12 desimber|12]] - [[Johan van der Velde]], Nederlânsk hurdfytser * [[15 desimber|15]] - [[Piet Paulusma]], Frysk waarman († [[2022]]) * [[16 desimber|16]] - [[Auke Herrema]], Frysk yllustrator en cartoonist * [[23 desimber|23]] - [[Dave Murray]], Ingelsk gitarist ;''datum ûnbekend'' * [[Eerde Schippers]], Frysk arsjitekt * [[april]] - [[Jack Campbell (skriuwer)|Jack Campbell]], Amerikaansk skriuwer == Ferstoarn == ;jannewaris * [[2 jannewaris|2]] - [[Fernand Jourdant]], Frânsk skermer (* [[1903]]) * [[5 jannewaris|5]] - [[Hartman Sannes]], Frysk skiedkundige en publisist (* [[1890]]) ;febrewaris * [[5 febrewaris|5]] - [[Oepke Noordmans]], Frysk predikant en teolooch (* [[1871]]) * [[8 febrewaris|8]] - [[William Thompson (roeier)|William Thompson]], Amerikaansk roeier (* [[1908]]) * [[24 febrewaris|24]] - [[Gerrit Smith Miller jr.]], Amerikaansk biolooch (* [[1869]]) ;maart * [[26 maart|26]] - [[François Jaffrennou]], Bretonsk dichter en aktivist (* [[1879]]) * [[28 maart|28]] - [[Hein van der Vliet]], Frysk amateur-archeolooch (* [[1890]]) ;maaie * [[2 maaie|2]] - [[Thure Sjöstedt]], Sweedsk wrakselder (* [[1903]]) ;juny * [[18 juny|18]] - [[Tjipke Postma]], Frysk skipper en folksdichter (* [[1866]]) * [[20 juny|20]] - [[René Bougnol]], Frânsk skermer (* [[1911]]) ;augustus * [[27 augustus|27]] - [[Roelof Hommema]], Frysk roeier (* [[1904]]) ;septimber * [[22 septimber|22]] - [[Khadr El Touni]], Egyptysk gewichtheffer (* [[1916]]) * [[26 septimber|26]] - [[Jouke Annes Bakker]], Frysk politikus (* [[1873]]) * [[27 septimber|27]] - [[Babe Zaharias]], Amerikaansk atlete (* [[1911]]) ;''datum ûnbekend'' * [[Louis Coues Page]], Amerikaansk útjouwer (* [[1869]]) ==Films== * ''[[Around the World in 80 Days (film út 1956)|Around the World in Eighty Days]]'' * ''[[The King and I (film út 1956)|The King and I]]'' * ''[[The Man Who Knew Too Much (film út 1956)|The Man Who Knew Too Much]]'' * ''[[The Searchers (film)|The Searchers]]'' {{JiersideUnder}} {{Boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat}} }} [[Kategory:1956| ]] [[Kategory:20e iuw]] 61jf5fzmhmv41xqeg6ykjs1o3kt4cb0 Welsk 0 9505 1238207 1201130 2026-08-10T15:36:12Z Drewes 2754 /* Keppeling om utens */ - deade keppelingen 1238207 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Siaradwyr y Gymraeg ym Mhrif Ardaloedd Cymru.png|thumb|right|200px|''Persintaazje Welsksprekkers yn de ferskillende regio's (2001)'']] [[Ofbyld:Wales.cardiff.slow.jpg|thumb|right|''Twatalige weimarkearing yn [[Wales]]'']] '''Welsk''' (''Cymraeg'') is in [[Bretonsk]]e fariant fan de [[Keltyske talen]], dy't sprutsen wurdt yn it westen fan [[Grut-Brittanje]] ([[Wales]]) en yn de Chubûtdelling, in Welske koloanje yn [[Patagoanje]], [[Argentynje]]. Der is in lyts tal sprekkers yn [[Ingelân]], de [[Feriene Steaten]] en [[Austraalje (lân)|Austraalje]], en fierder ferspraat oer de gânse wrâld. Welsk en [[Ingelsk]] binne de offisjele talen yn Wales. It Ingelske “Welsh” is besibbe oan it Nederlânske wurd “waals”, beide wurden betjutte “frjemd, bûtenlânsk”. Yn it [[Aldingelsk]] betjut “Wealh” neist frjemde ek slaaf. De betsjutting giet werom nei de namme fan de Gallyske stam de Volcae. De Welske grammatika en útspraak binne konsekwint. De op twa nei langste plaknammen yn de wrâld binne yn it Welsk:[[Llanfair PG|Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch]]. It is in gearstalling dy’t betjut: foar de tsjerke fan de hillige Maria yn de lijte fan de wite beammen by de draaikolk by Sint Tysilio’s reade grot. Literatuerteksten yn it Welsk besteane al sûnt 1100. Hjoeddei is de Welske literatuer oan it opbloeien. == Taalbehâld == Yn 2021 spruts 17,8% fan de populaasje yn Wales Welsk. Dat binne likernôch 538.300 minsken fan trije jier en âlder.<ref>[https://www.welshlanguagecommissioner.wales/policy-and-research/the-position-of-the-welsh-language/2021-census#:~:text=The%202021%20Census%20results%20show,people%20aged%20three%20or%20older. Welsh Language Commissioner. 2021 Census.] </ref> Dat is in delgong yn ferliking mei 2011 (19,0%) en 2001 (20,8%). Yn ferhâlding wenje de measte Welskpraters oan de westkant fan Wales. De measte minsken dy't it Welsk behearskje kinne it prate, lêze en skriuwe.<ref>[https://www.welshlanguagecommissioner.wales/policy-and-research/the-position-of-the-welsh-language/2021-census/data-dashboard-who-speaks-welsh-in-wales Welsh Language Commissioner. Who speaks Welsh in Wales?]</ref> Sûnt 2017 wurket de Welske oerheid oan in plan om yn it jier 2050 ien miljoen Welskpraters te hawwen. De strategy dêrfoar bestiet is rjochte op trije ûnderdielen: it oantal Welskpraters omheech krije, it gebrûk fan it Welsk te promoatsjen en it geunstich ynrjochtsjen fan de ynfrastruktuer fan Wales om it brûken fan de taal te befoarderjen.<ref>[https://www.gov.wales/cymraeg-2050-welsh-language-strategy-action-plan-2024-2025-html Llywodraeth Cymru. (2024, March 13). ''Cymraeg 2050: Welsh language strategy action plan 2024 to 2025''.]</ref> {{boarnen|boarnefernijing= '''Boarnen''' <references/> }} {{YnterWiky|code=cy}} [[Kategory:Welsk| ]] [[Kategory:Welsen]] [[Kategory:Brytoanyske talen]] [[Kategory:Taal yn Wales]] pfvbanqh801791czva29098pi8lzh54 Tip Marugg 0 25577 1238206 1230512 2026-08-10T15:11:44Z Drewes 2754 1238206 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks skriuwer | ôfbylding = | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | oar pseudonym = | echte namme = Silvio Alberto Marugg | nasjonaliteit = {{Flagge_NL}} [[Nederlân]]sk | berne = [[16 desimber]] [[1923]] | berteplak = Willemstêd, [[Kurasau]] | stoarn = [[22 april]] [[2006]] | stjerplak = Willemstêd | etnisiteit = | taal = [[Nederlânsk]], [[Papiamintsk]] | sjenre = | perioade = | streaming = | tema's = | bekendste wurk(en) = ''Weekendpelgrimage'', ''De morgen loeit weer aan'' | útjouwer = | prizen = [[Cola Debrotpriis]] | jierren aktyf = 1957-2006 | webside = [https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=maru001 DBNL-profyl] }} '''Silvio Alberto (Tip) Marugg''' ([[Willemstêd (Curaçao)|Willemstêd]], [[16 desimber]] [[1923]] - dêre, [[22 april]] [[2006]]) wie in [[Nederlânske Antillen| Antilliaansk]] [[skriuwer]] en [[dichter]]. == Libben en wurk == Hoewol't syn âlden beide [[Roomsk-Katolike Tsjerke|Roomsk-Katolyk]] wiene, waard er RK én [[protestantsk]] opbrocht. Yn 1942 helle er syn [[ULO|mulo]]-diploma en dêrnei siet er fiif jier yn militêre tsjinst. Inkelde desennia lang hie er syn wurk by de [[Royal Dutch Shell]]. Marugg skreau wolris stikjes yn it [[personielsblêd]] fan Shell, ''Passaat'' en ûntduts doe dat er nocht en wille oan 't skriuwen hie. Hy debutearre yn [[1958]] mei de [[roman]] ''Weekendpelgrimage''. Yn [[1967]] seach ''In de straten van Tepalka'' it ljocht. ''De morgen loeit weer aan'' ferskynde yn [[1988]] en waard nominearre foar de [[AKO-Literatuerpriis]]. Syn boeken binne ûnder oaren yn it [[Ingelsk]] en [[Russysk]] oerset. Yn Marugg's wurk spilet it eilânlibben in sintrale rol. Hy siket dêryn nei de paradoksen fan it yndividuele bestean en de lytse mienskip. Sels hinget er oer nei it yndividualistyske. Om it libben oan te kinnen hawwe syn haadpersoanen nochalris ferlet fan [[etanol|alkohol]]. Marugg syn styl is helder, ynbannich en mankelyk. Hoewol kristelik opbrocht wie Marugg net leauwich. Troch it skriuwen besocht er syn libben sin te jaan Yn de lêste jierren fan syn libben gie it sjen efterút en woe it lêzen en skriuwen net bêst mear. In jier foar syn dea is him in skonk ôfset, nedich fanwege in slimme ynfeksje. Yn 1970 gie er mei pinsjoen. In man tige op himsels, allinnich yn in grut hûs mei in fertutearze tún, <ref>{{Citeer web|url=https://www.vanoorschot.nl/tirade_blog/het-huis-van-tip-marugg/|titel=Het huis van Tip Marugg|werk=Uitgeverij van Oorschot|datum=|bezochtdatum=9 oktober 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200928023327/https://www.vanoorschot.nl/tirade_blog/het-huis-van-tip-marugg/|archiefdatum=2020-09-28|dodeurl=nee}}</ref> is it byld dat der sûnt fan him bestiet, mar yn de omgong wie Marugg hertlik en ynteresseare er him foar syn peteargenoat. == Bibliografy == * 1957 - ''Weekendpelgrimage'' ([[roman]]) (1e printinge yn de ''Antilliaanse Cahiers'', 1958) * 1967 - ''In de straten van Tepalka'' (roman) * 1976 - ''Afschuw van licht; gedichten 1946-1951'' ([[poëzy]]) * 1988 - ''De morgen loeit weer aan'' (roman) * 2009 - ''De hemel is van korte duur'' (Samle wurk, besoarge troch Aart Broek en Wim Rutgers) * ''Dikshonario Erotiko'', [[wurdboek]] fan alle wurden yn it [[Papiamintsk]] mei in eroatyske betsjutting. === Sekundêre literatuer === * [https://www.dbnl.org/tekst/rutg014drie01_01/ ''Drie Curaçaose schrijvers in veelvoud: Boeli van Leeuwen, Tip Marugg, Frank Martinus Arion.'' Redaksje Maritza Coomans-Eustatia, Wim Rutgers, Henny E. Coomans. Sutfen: Walburg Pers, 1991.] * [[Petra Possel]], ''Niemand is een eiland. Het leven van Tip Marugg in gesprekken''. [[De Bezige Bij]], Amsterdam, 2009. ISBN 978-90-234-2885-5 * [[Michiel van Kempen]], 'De verbeelding van de kluizenaar'. Yn: Rasit Elibol, ''De nieuwe koloniale leeslijst''. Amsterdam: Das Mag/De Groene Amsterdammer, 2021, siden 197-203 * Michiel van Kempen, ''Protestant-blanku - De Apocalyps van Tip Marugg'' yn: Zwarte pracht; Cultuur uit de voormalige Nederlandse koloniën. Amsterdam: Uitgeverij Van Oorschot, 2025, s. 181-186, ISBN 9789745242326. == Keppelingen om utens == *[https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=maru001 Tip Marugg 1923-2006] DBNL. *[http://www.nrc.nl/kunst/article1676440.ece Drank, dromen en de dood] NRC, 24 april 2006 *[http://www.schrijversinfo.nl/maruggtip.html Tip Marugg], ynformaasje oer de skriuwer {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Marugg, Tip}} [[Kategory:Kurasausk dichter]] [[Kategory:Kurasausk romanskriuwer]] [[Kategory:Kurasausk publisist]] [[Kategory:Skriuwer yn it Papiamintsk]] [[Kategory:Persoan berne yn 1923]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 2006]] i4287bzi7x09s8xyg97ctdurnoj27a1 Janneke Ratsma 0 31179 1238219 1186261 2026-08-10T20:22:27Z Sauvage301 28006 1238219 wikitext text/x-wiki '''Janneke Ratsma<ref>Ek bekend yn ferskate boarnen as Janneke Radsma</ref>''' ([[Grou (plak)|Grou]], [[11 juny]] [[1896]] – [[Ynskedee]], [[7 juny]] [[1976]]) wie in [[skoaljuffer]] en [[Frysk]]e [[skriuwster]].<ref>[https://allefriezen.nl/zoeken/deeds/e7a2f616-2bf8-ee76-5ce2-05b005145be5 Berte-akte]</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010620233:mpeg21:a0189 Rou-advertinsje], Ljouwerter Krante, 9 juny 1976</ref> Har heit Jou Ratsma ferdronk by it hurdsilen op 'e Grouster merke, syn frou bleau mei twa famkes efter, Janneke wie noch mar 7 jier. Doe’t Janneke 12 wie, regele mem, dy’t in wolwinkeltsje hie, dat se by de minniste dûmny as twadde faam oan it wurk koe. Dûmny murk dat der kriich yn Janneke siet en soarge derfoar dat se yn Ljouwert in kursus folgje koe foar help-beukerliedster. Op har 20ste slagge se foar alle akten en krige al rillegau in baan yn [[Amsterdam]]. Om't se foar Douwe Kalma en de Jong Friezen werom nei Fryslân woe, folge se in stoomkursus foar de legere ûnderwiisakte en krige yn 1921 in oanstelling as skoaljuffer yn [[Alde Leie|Aldeleie]]. Ratsma wie warber lid fan de [[Jongfriezen]] en wurke mei oan Fryske tydskriften. Teffens wie se lid fan de [[Kommunistyske Partij fan Nederlân]]. Nei’t de skoalle yn Aldeleie opdoekt waard en de ferhalen oer har lidmaatskip yn Fryslân bekend rekken, koe sy dêr gjin wurk mear krije en ferfear hja nei [[Ynskedee]] dêr't de lju har net koene. == Wurk == * [https://www.gutenberg.org/ebooks/79329 ''Frysk Mearkeboek''] (1924), mei printen fan [[Johan Dijkstra (keunstner)|Johan Dijkstra]] {{boarnen|boarnefernijing= * {{EvF|Ratsma, Janneke}} * [[Pieter de Groot]] yn Dwers: "[https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?id=LC-20120824-NO07004001 Reade Jongfriezinne]", [[Ljouwerter Krante]], 24 augustus 2012. ---- {{reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Ratsma, Janneke}} [[Kategory:Frysk ûnderwizer]] [[Kategory:Frysk mearkeskriuwer]] [[Kategory:Skriuwer yn it Frysk]] [[Kategory:Frisiast]] [[Kategory:Frysk kommunist]] [[Kategory:Frysk balling]] [[Kategory:Nederlânsk ûnderwizer]] [[Kategory:Nederlânsk mearkeskriuwer]] [[Kategory:Nederlânsk kommunist]] [[Kategory:Nederlânsk persoan fan Frysk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn Grou]] [[Kategory:Persoan berne yn 1896]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1976]] 1sfxn085tycixksx8t7vd42fqpj567u 1238220 1238219 2026-08-10T20:22:45Z Sauvage301 28006 1238220 wikitext text/x-wiki '''Janneke Ratsma<ref>Ek bekend yn ferskate boarnen as Janneke Radsma</ref>''' ([[Grou (plak)|Grou]], [[11 juny]] [[1896]] – [[Ynskedee]], [[7 juny]] [[1976]]) wie in [[skoaljuffer]] en [[Frysk]]e [[skriuwster]].<ref>[https://allefriezen.nl/zoeken/deeds/e7a2f616-2bf8-ee76-5ce2-05b005145be5 Berte-akte]</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010620233:mpeg21:a0189 Rou-advertinsje], Ljouwerter Krante, 9 juny 1976</ref> Har heit Jou Ratsma ferdronk by it hurdsilen op 'e Grouster merke, syn frou bleau mei twa famkes efter, Janneke wie noch mar 7 jier. Doe’t Janneke 12 wie, regele mem, dy’t in wolwinkeltsje hie, dat se by de minniste dûmny as twadde faam oan it wurk koe. Dûmny murk dat der kriich yn Janneke siet en soarge derfoar dat se yn Ljouwert in kursus folgje koe foar help-beukerliedster. Op har 20ste slagge se foar alle akten en krige al rillegau in baan yn [[Amsterdam]]. Om't se foar Douwe Kalma en de Jong Friezen werom nei Fryslân woe, folge se in stoomkursus foar de legere ûnderwiisakte en krige yn 1921 in oanstelling as skoaljuffer yn [[Alde Leie|Aldeleie]]. Ratsma wie warber lid fan de [[Jongfriezen]] en wurke mei oan Fryske tydskriften. Teffens wie se lid fan de [[Kommunistyske Partij fan Nederlân]]. Nei’t de skoalle yn Aldeleie opdoekt waard en de ferhalen oer har lidmaatskip yn Fryslân bekend rekken, koe sy dêr gjin wurk mear krije en ferfear hja nei [[Ynskedee]] dêr't de lju har net koene. == Wurk == * [https://www.gutenberg.org/ebooks/79329 ''Frysk Mearkesboek''] (1924), mei printen fan [[Johan Dijkstra (keunstner)|Johan Dijkstra]] {{boarnen|boarnefernijing= * {{EvF|Ratsma, Janneke}} * [[Pieter de Groot]] yn Dwers: "[https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?id=LC-20120824-NO07004001 Reade Jongfriezinne]", [[Ljouwerter Krante]], 24 augustus 2012. ---- {{reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Ratsma, Janneke}} [[Kategory:Frysk ûnderwizer]] [[Kategory:Frysk mearkeskriuwer]] [[Kategory:Skriuwer yn it Frysk]] [[Kategory:Frisiast]] [[Kategory:Frysk kommunist]] [[Kategory:Frysk balling]] [[Kategory:Nederlânsk ûnderwizer]] [[Kategory:Nederlânsk mearkeskriuwer]] [[Kategory:Nederlânsk kommunist]] [[Kategory:Nederlânsk persoan fan Frysk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn Grou]] [[Kategory:Persoan berne yn 1896]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1976]] ealw07hhf60xbimvl4wa8t7tgkoean6 1238221 1238220 2026-08-10T20:25:02Z Sauvage301 28006 1238221 wikitext text/x-wiki '''Janneke Ratsma<ref>Ek bekend yn ferskate boarnen as Janneke Radsma</ref>''' ([[Grou (plak)|Grou]], [[11 juny]] [[1896]] – [[Ynskedee]], [[7 juny]] [[1976]]) wie in [[skoaljuffer]] en [[Frysk]]e [[skriuwster]].<ref>[https://allefriezen.nl/zoeken/deeds/e7a2f616-2bf8-ee76-5ce2-05b005145be5 Berte-akte]</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010620233:mpeg21:a0189 Rou-advertinsje], Ljouwerter Krante, 9 juny 1976</ref> Har heit Jou Ratsma ferdronk by it hurdsilen op 'e Grouster merke, syn frou bleau mei twa famkes efter, Janneke wie noch mar 7 jier. Doe’t Janneke 12 wie, regele mem, dy’t in wolwinkeltsje hie, dat se by de minniste dûmny as twadde faam oan it wurk koe. Dûmny murk dat der kriich yn Janneke siet en soarge derfoar dat se yn Ljouwert in kursus folgje koe foar help-beukerliedster. Op har 20ste slagge se foar alle akten en krige al rillegau in baan yn [[Amsterdam]]. Om't se foar Douwe Kalma en de Jong Friezen werom nei Fryslân woe, folge se in stoomkursus foar de legere ûnderwiisakte en krige yn 1921 in oanstelling as skoaljuffer yn [[Alde Leie|Alde Leie]]. Ratsma wie warber lid fan de [[Jongfriezen]] en wurke mei oan Fryske tydskriften. Teffens wie se lid fan de [[Kommunistyske Partij fan Nederlân]]. Nei’t de skoalle yn Aldeleie opdoekt waard en de ferhalen oer har lidmaatskip yn Fryslân bekend rekken, koe sy dêr gjin wurk mear krije en ferfear hja nei [[Ynskedee]] dêr't de lju har net koene. == Wurk == * [https://www.gutenberg.org/ebooks/79329 ''Frysk Mearkesboek''] (1924), mei printen fan [[Johan Dijkstra (keunstner)|Johan Dijkstra]] {{boarnen|boarnefernijing= * {{EvF|Ratsma, Janneke}} * [[Pieter de Groot]] yn Dwers: "[https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?id=LC-20120824-NO07004001 Reade Jongfriezinne]", [[Ljouwerter Krante]], 24 augustus 2012. ---- {{reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Ratsma, Janneke}} [[Kategory:Frysk ûnderwizer]] [[Kategory:Frysk mearkeskriuwer]] [[Kategory:Skriuwer yn it Frysk]] [[Kategory:Frisiast]] [[Kategory:Frysk kommunist]] [[Kategory:Frysk balling]] [[Kategory:Nederlânsk ûnderwizer]] [[Kategory:Nederlânsk mearkeskriuwer]] [[Kategory:Nederlânsk kommunist]] [[Kategory:Nederlânsk persoan fan Frysk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn Grou]] [[Kategory:Persoan berne yn 1896]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1976]] 4a3ybb641orp05k472cqkuk5hrkwt85 1238223 1238221 2026-08-10T20:49:01Z Sauvage301 28006 1238223 wikitext text/x-wiki '''Janneke Ratsma<ref>Ek bekend yn ferskate boarnen as Janneke Radsma</ref>''' ([[Grou (plak)|Grou]], [[11 juny]] [[1896]] – [[Ynskedee]], [[7 juny]] [[1976]]) wie in [[skoaljuffer]] en [[Frysk]]e [[skriuwster]].<ref>[https://allefriezen.nl/zoeken/deeds/e7a2f616-2bf8-ee76-5ce2-05b005145be5 Berte-akte]</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010620233:mpeg21:a0189 Rou-advertinsje], Ljouwerter Krante, 9 juny 1976</ref> Har heit Jou Ratsma ferdronk by it hurdsilen op 'e Grouster merke, syn frou bleau mei twa famkes efter, Janneke wie noch mar 7 jier. Doe’t Janneke 12 wie, regele mem, dy’t in wolwinkeltsje hie, dat se by de minniste dûmny as twadde faam oan it wurk koe. Dûmny murk dat der kriich yn Janneke siet en soarge derfoar dat se yn Ljouwert in kursus folgje koe foar help-beukerliedster. Op har 20ste slagge se foar alle akten en krige al rillegau in baan yn [[Amsterdam]]. Om't se foar Douwe Kalma en de Jong Friezen werom nei Fryslân woe, folge se in stoomkursus foar de legere ûnderwiisakte en krige yn 1921 in oanstelling as skoaljuffer yn [[Alde Leie|Alde Leie]]. Ratsma wie warber lid fan de [[Jongfriezen]] en wurke mei oan Fryske tydskriften. Teffens wie se lid fan de [[Kommunistyske Partij fan Nederlân]]. Nei’t de skoalle yn Alde Leie opdoekt waard en de ferhalen oer har lidmaatskip yn Fryslân bekend rekken, koe sy dêr gjin wurk mear krije en ferfear hja nei [[Ynskedee]] dêr't de lju har net koene. == Wurk == * [https://www.gutenberg.org/ebooks/79329 ''Frysk mearkesboek''] (1924), mei printen fan [[Johan Dijkstra (keunstner)|Johan Dijkstra]] {{boarnen|boarnefernijing= * {{EvF|Ratsma, Janneke}} * [[Pieter de Groot]] yn Dwers: "[https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?id=LC-20120824-NO07004001 Reade Jongfriezinne]", [[Ljouwerter Krante]], 24 augustus 2012. ---- {{reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Ratsma, Janneke}} [[Kategory:Frysk ûnderwizer]] [[Kategory:Frysk mearkeskriuwer]] [[Kategory:Skriuwer yn it Frysk]] [[Kategory:Frisiast]] [[Kategory:Frysk kommunist]] [[Kategory:Frysk balling]] [[Kategory:Nederlânsk ûnderwizer]] [[Kategory:Nederlânsk mearkeskriuwer]] [[Kategory:Nederlânsk kommunist]] [[Kategory:Nederlânsk persoan fan Frysk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn Grou]] [[Kategory:Persoan berne yn 1896]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1976]] tq075k57pve8qr8p9vby71j4lyelv0z Pastorijegoed 0 33269 1238217 702884 2026-08-10T19:49:06Z Drewes 2754 1238217 wikitext text/x-wiki '''Pastorijegoed''' is it oan in tsjerke skonken goed (lannen en wenning of [[pleats]]), dêr't de opbringsten fan foar it libbensûnderhâld fan de [[pastoar]] bedoeld wiene. [[Kategory:Tsjerke]] r0ox8oe5xdjo5g9s2bdmtain08vjag4 Havana 0 43930 1238231 1124460 2026-08-10T21:56:59Z RomkeHoekstra 10582 stobbeberjocht ferwidere, aktualisearre, + tekst. 1238231 wikitext text/x-wiki {{Wurk}} {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Havana | ôfbylding = La Havane.jpg | ôfbyldingstekst = Utsicht op it histoaryske sintrum fan Havana (Habana Vieja) | flagge = Official flag of Havana, Cuba.svg | wapen = Escudo de la Habana.svg | lân = [[Ofbyld:Flag of Cuba.svg|20px]] [[Kuba]] | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[La Habana (provinsje)|La Habana]] | bestjoerlike ienheid 2 = Status | namme bestjoerlike ienheid 2 = Nasionale haadstêd | ynwennertal = 1.749.964 <small>(2024</small><ref>[https://www.facebook.com/ONEI.LaHabana/posts/oneilahabana-%EF%B8%8F-le-informa-hoy-sobre-la%EF%B8%8F-poblaci%C3%B3n-total-residente-en-lahabanadet/979087551446790/ Oficina Provincial de Estadística e Información en La Habana]</ref> | oerflak = 728,26 km², wêrfan wetter: 2,1 km² | befolkingstichtens = 2.403 ynw./km² | hichte = 59 m | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|23_7_21_N_82_23_11_W_type:city(2000000)_region:CU-02|23°7'N, 82°23'W}} | tiidsône = [[UTC]]-5 | postkoade = 10000–19000 | netnûmer = +53 7 | webside = [https://www.lahabana.gob.cu www.lahabana.gob.cu] | mapname = Kuba-reliëf | lat_deg = 23 | lat_min = 8 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 82 | lon_min = 23 | lon_sec = 0 | lon_dir = W | ôfbylding99 = | ôfbyldingstekst99 = }} '''Havana''' of '''Havanna''' ([[Spaansk]]: ''San Cristóbal de La Habana'') is de haadstêd fan [[Kuba]] en is mei 1.749.964 ynwenners 2024) fierwei de grutste stêd op it eilân [[Kuba (eilân)|Kuba]]. De stêd leit yn 'e provinsje [[Ciudad de La Habana]], ien fan 'e 15 provinsjes. Havana hat de meast wichtige haven en is it ekonomysk sintrum fan Kuba. == Skiednis == Havana waard yn 1514 troch de [[Spanje|Spaanske]] feroverder [[Diego Velázquez]] stifte, mar de earste delsetting lei oan 'e súdkust fan Kuba, mar it die bliken dat it lân dêre net geskikt wie. Tusken 1514 en 1519 ferhûzen de Spanjerts nei de noardkust, dêr't by de natuerlike haven fan Puerto de Carenas de stêd ûntstie dy't letter San Cristóbal de La Habana neamd waard, nei de hillige [[Kristoffel (hillige)|Kristoffel]]. Troch har strategyske haven groeide Havana al gau út ta in wichtich hannelsintrum fan it Spaanske koloniale ryk. Dat makke de stêd lykwols ek in doelwyt foar piraten en Frânske seerôvers. Yn 1555 waard Havana plondere en yn 'e brân stutsen troch [[Jacques de Sores]]. Dêrop liet de Spaanske Kroan sterke fêstingen en stedsmuorren bouwe om de haven better te ferdigenjen. [[Ofbyld:Panorama of La Habana (Amsterdam, 17th century).jpg|thumb|left|Havana yn 'e 17e iuw.]] Yn 'e 17e iuw groeide Havana sterk. Der waarden tal fan tsjerken, kleasters en iepenbiere gebouwen boud, wylst in epidemy fan [[giele koarts]] yn 1649 in grut part fan 'e befolking útroege. De stedsmuorren waarden yn 1674 oanlein en yn 1740 foltôge. Om 1750 hinne hie Havana mear as 70.000 ynwenners en wie it ien fan 'e grutste stêden fan Noard- en Súd-Amearika. De haven wie it wichtichste maritime sintrum fan 'e Spaanske Westyndyske koloanjes en beskikte oer in grutte skipswerf en it iennige drûchdok fan 'e [[Nije Wrâld]]. [[Ofbyld:British ships in the Seven Years War before Havana.jpg|thumb|left|Britse skippen farre de haven fan Havana yn.]] Yn 'e [[Sânjierrige Oarloch]] waard Havana yn 1762 troch de Britten ferovere. Hja iepenen de haven foar hannel mei harren Noardamerikaanske en [[Kariben|Karibyske]] koloanjes. Al yn 1763 krige Spanje de stêd werom yn ruil foar [[Floarida]]. Dêrnei waard Havana noch swierder fersterke, ûnder mear mei de bou fan it grutte fort San Carlos de la Cabaña. Yn 'e 19e iuw bloeide Havana fierder op troch de sûkerhannel en de tanimmende hannel mei Noard-Amearika. De stêd krige nije teäters, paleizen en kulturele ynstellingen en waard wol it "Parys fan 'e Antillen" neamd. Yn 1837 waard de earste spoarline fan Kuba iepene tusken Havana en Bejucal, ornearre foar it ferfier fan sûker nei de haven. [[Ofbyld:De USS Maine, gezonken in de haven van Havana Cuba. The Maine, a monument to our dead heroes (titel op object), RP-F-F12888.jpg|thumb|left|De sonken USS Maine yn 'e haven fan Havana.]] De [[slavernij]] bleau yn Kuba bestean oant 1886, en nei de [[Amerikaanske Boargeroarloch]] sochten ferskate eardere slaveneigners út it Amerikaanske Suden taflecht yn Havana. Oan 'e ein fan 'e iuw waard de stêd it sintrum fan 'e Kubaanske ûnôfhinklikensstriid tsjin Spanje. De ûntploffing fan it Amerikaanske slachskip USS Maine yn 'e haven fan Havana yn 1898 late ta de [[Spaansk-Amerikaanske Oarloch]]. Spanje wie foar Amearika gjin partij en op 12 augustus 1898 tekene Spanje in fredesakkoard. Foar Kuba betsjutte dat de ein fan mear as fjouwer iuwen Spaansk bewâld. === 20e iuw === Yn 1902 waard Havana de haadstêd fan 'e nije ûnôfhinklike Republyk Kuba. Dêr waard ek de earste presidint, [[Tomás Estrada Palma]], ynstallearre. Yn 'e earste helte fan 'e 20e iuw groeide Havana út ta it politike, ekonomyske en kulturele sintrum fan Kuba. Yn 1940 waard yn Havana de Havana-konferinsje holden, dêr't de Feriene Steaten en tweintich Latynsk-Amerikaanske lannen ôfpraten om Europeeske koloanjes yn Noard- en Súd-Amearika te ferdigenjen as dy troch de [[Asmogendheden]] bedrige wurde soene. Oan 'e ein fan 'e jierren 1950 hearde Kuba ta de relatyf rykere lannen fan Latynsk-Amearika. Havana hie moderne sikehuzen, in grutte middenstân en in bloeiend kultureel libben. Tagelyk wiene der grutte sosjale ferskillen, wurkleazens en politike ûnderdrukking ûnder it bewâld fan [[Fulgencio Batista]]. Havana krige ek in reputaasje as sintrum fan gokken en prostitúsje. === Nei de Kubaanske Revolúsje === Nei de [[Kubaanske Revolúsje]] fan 1959 naam [[Fidel Castro]] de macht oer. De nije regearing ferbettere ûnderwiis, sûnenssoarch en folkshúsfêsting, mar nasjonalisearre ek hast alle partikuliere bedriuwen en eigendommen. It Amerikaanske embargo fan 1960 en de sterke steatskontrôle soargen foar tekoarten en ekonomyske swierrichheden, dy't benammen yn Havana goed te fernimmen wiene. Yn 'e jierren 1960 waarden ek lytse winkels en oare partikuliere ûndernimmingen nasjonalisearre. Kuba waard dêrnei hieltyd mear ôfhinklik fan stipe út 'e [[Sovjet-Uny]]. Doe't de Sovjet-Uny yn 1991 ynstoarte, ferlear Kuba in grut part fan syn ekonomyske stipe. Dat late ta in djippe krisis mei grutte tekoarten oan brânstof, iten en oare basisguod. === 21e iuw === Sûnt it begjin fan 'e 21e iuw hat Kuba besocht mear yn te setten op toerisme. Yn Havana binne ferskate histoaryske gebouwen, strjitten en pleinen yn Ald-Havana restaurearre om mear besikers te lûken. In foarbyld is it eardere Manzana de Gómez-gebou, dat omboud waard ta it lúkse Gran Hotel Manzana Kempinski La Habana. Op 27 jannewaris 2019 waard Havana troffen troch in tige swiere [[tornado]]. Dy koste acht minsken it libben en ferwûne mear as 190 oaren. It wie de earste tornado fan de swierens EF4 dy't sûnt 1940 yn Kuba registrearre waard. == Bestjoerlike yndieling == De stêd is ferdield yn 15 gemeenten (''municipios''), dy't op harren beurt wer ûnderferdield binne yn 105 ''consejos populares'' (folksrieden). {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:left;" |+ Gemeenten en folksrieden fan Havana ! Nû. !! Gemeente !! Folksrieden (''Consejos populares'') |- | 1 || '''Playa''' || Santa Fe, Siboney, Cubanacán, Ampliación Almendares, Miramar, Sierra, Ceiba, Buena Vista |- | 2 || '''Plaza de la Revolución''' || El Carmelo, Vedado-Malecón, Rampa, Príncipe, Plaza, Nuevo Vedado-Puentes Grandes, Colón-Nuevo Vedado, Vedado |- | 3 || '''Centro Habana''' || Cayo Hueso, Pueblo Nuevo, Los Sitios, Dragones, Colón |- | 4 || '''La Habana Vieja''' || Prado, Catedral, Plaza Vieja, Belén, San Isidro, Jesús María, Tallapiedra |- | 5 || '''Regla''' || Guaicanimar, Loma Modelo, Casablanca |- | 6 || '''La Habana del Este''' || Camilo Cienfuegos, Cojímar, Guiteras, Alturas de Alamar, Alamar Este, Guanabo, Campo Florido, Alamar-Playa |- | 7 || '''Guanabacoa''' || Mañana-Habana Nueva, Villa I, Villa II, Chivas-Roble, Debeche-Nalon, Hata-Naranjo, Peñalver-Bacuranao, Minas-Barreras |- | 8 || '''San Miguel del Padrón''' || Rocafort, Luyanó Moderno, Diezmero, San Francisco de Paula, Dolores-Veracruz, Jacomino |- | 9 || '''Diez de Octubre''' || Luyanó, Jesús del Monte, Lawton, Vista Alegre, Goyle, Sevillano, La Víbora, Santos Suárez, Tamarindo |- | 10 || '''Cerro''' || Latinoamericano, Pilar-Atares, Cerro, Las Cañas, El Canal, Palatino, Armada |- | 11 || '''Marianao''' || CAI-Los Ángeles, Pocito-Palmas, Zamora-Cocosolo, Libertad, Pogoloti-Belén-Finlay, Santa Felicia |- | 12 || '''La Lisa''' || Alturas de La Lisa, Balcón Arimao, El Cano-Valle Grande-Bello 26 y Morado, Punta Brava, Arroyo Arenas, San Agustín, Versalles-Coronela |- | 13 || '''Boyeros''' || Santiago de Las Vegas, Nuevo Santiago, Boyeros, Wajay, Calabazar, Altahabana-Capdevila, Armada-Aldabó |- | 14 || '''Arroyo Naranjo''' || Los Pinos, Poey, Víbora Park, Mantilla, Párraga, Calvario-Fraternidad, Guinera, Eléctrico, Managua, Callejas |- | 15 || '''Cotorro''' || San Pedro-Centro Cotorro, Santa Maria del Rosario, Lotería, Cuatro Caminos, Magdalena-Torriente, Alberro |} Dizze gemeenten en consejos populares foarmje tegearre de bestjoerlike yndieling fan Havana. == Befolking == Troch de jierren hinne is de befolking fan Havana sterk groeid. Benammen tusken de jierren 1950 en 1970 fan 'e 20e iuw wie it perzintaazje fan 'e groei yn dûbele sifers. Tusken 1943 en 1953 kaam it tal ynwenners boppe de ien miljoen, en yn 'e jierren 1980 berikte de stêd de mylpeal fan twa miljoen ynwenners. Yn resintere jierren is de befolking lykwols ôfnaam; tusken 2009 en 2012 sakke it tal ynwenners neffens de sifers mei sa'n 1,7 persint. Dat wurdt taskreaun oan in leech bertesifer, fergrizing en migraasje. De befolkings bestiet foar 58,4% út blanken (meastentiids fan Spaanske komôf), 26,4% út Mulatten of Mestizen, 15,2% út swarten en 0,2% út Aziaten. De measte minsken binne roomsk-katolyk, guon ferminge it katolisisme mei Santeria.<ref>[https://worldpopulationreview.com/cities/cuba/havana World Population]</ref> === Befolkingsûntwikkeling === {| class="wikitable" style="width: auto; text-align: center;" |+ Befolkingsûntwikkeling fan Havana (1750–2024) ! Jier | '''1750''' || '''1907''' || '''1931''' || '''1943''' || '''1953''' || '''1970''' |- ! Ynwennertal | 70.000 || 297.159 || 728.500 || 868.426 || 1.139.579 || 1.786.522 |- ! Groei | — || +324,5% || +145,2% || +19,2% || +31,2% || +56,8% |- ! Jier | '''1981''' || '''2002''' || '''2012''' || '''2018''' || '''2024''' |- ! Ynwennertal | 1.929.432 || 2.171.671 || 2.106.146 || 2.131.480 || 1.749.964 |- ! Groei | +8,0% || +12,6% || -3,0% || +1,2% || -17,9% |} == Monuminten == [[Ofbyld:Havana, Cuba (37585010486).jpg|thumb|left|Koloniale tsjerke yn Havana.]] El Capitolio leit yn it sintrum fan 'e stêd. It gebou waard yn 1929 boud neffens it foarbyld fan it Kapitoal yn Washington. Dêr tichteby steane it Teatro García Lorca en it Gran Teatro de La Habana, de thúshaven fan it Kubaanske Nasjonaal Ballet. Yn 'e wyk Vedado stiet it Martí-monumint, in monumint foar [[José Martí]]. It waard boud tusken 1953 en 1959, is 109 meter heech en hat fan boppen ôf de foarm fan in stjer. Foar de toer stiet in byld fan Martí. Oan 'e foet fan it monumint leit in grutte iepen romte dêr't Fidel Castro eartiids syn lange redefoeringen hold. Oan 'e râne fan dat plein stiet it gebou fan it Ministearje fan Ynlânske Saken mei it bekende stielen portret fan [[Che Guevara]] en de tekst "Hasta la victoria siempre". De bekendste attraksje fan Havana is sûnder mis de [[Malecón]], de kilometerslange bûlevard lâns de Strjitte fan Floarida. Dêr fûnen ûnder it bewâld fan Castro grutte massagearkomsten plak. By de bûlevard stiet ek it Monumint foar de slachtoffers fan de Maine, it Amerikaanske pânserskip dat yn 1898 yn 'e haven fan Havana ûntplofte en sonk. Oan 'e oare kant fan 'e baai lizze twa âlde Spaanske forten: it ferneamde Castillo del Morro en it grutte Fortaleza de San Carlos de la Cabaña. Yn Habana Vieja stiet it Palacio de los Capitanes Generales, dat oarspronklik as wenhûs foar de Spaanske gûverneurs boud waard. Nei de ûnôfhinklikens fan Kuba yn 1902 waard it it gebou fan it regear, en sûnt 1967 is it in museum. It eardere presidinsjele paleis húsfêstet no it Museo de la Revolución, dat de resinte skiednis fan Kuba beljochtet. Efter it museum stiet it Granma-paviljoen mei it jacht Granma, it skip dêr't Fidel Castro en syn rebellen yn 1956 mei op Kuba lânen. [[Ofbyld:Porton de entrada Cementerio de Colon.jpg|thumb|left|Necrópolis Colón.]] De Necrópolis Colón yn Vedado, is in grut begraafplak mei grêven, kapellen en mausolea. Bysûnder is it grêf fan La Milagrosa, dêr't neffens neffens de oerlevering it bern by in lettere werbegraffenis yn 'e earms fan 'e mem weromfûn. Havana is ek nau ferbûn mei de skriuwer [[Ernest Hemingway]], dy't dêr jierrenlang wenne en ferskate ferneamde boeken skreau. By Cojímar, eastlik fan Havana, wurdt er betocht mei in monumint. Ek de ferneamde Bodeguita del Medio, tichte by de [[Katedraal fan Havana|katedraal]] yn it âlde sintrum, wurdt noch altyd sterk mei Hemingway assosjearre. {{panorama|Habana_P2.jpg|900px|Panoramafoto Havana yn 2004}} == Stêdebannen == * {{Flagge_ES}} [[Cádiz (stêd)|Cádiz]] ([[Spanje]]) * {{Flagge_GB}} [[Glasgow]] ([[Feriene Keninkryk]]) * {{Flagge_TR}} [[Istanbûl]] ([[Turkije]]) * {{Flagge_NL}} [[Rotterdam]] (Nederlân) [[Kategory:Haadstêd yn Noard-Amearika]] [[Kategory:Plak yn Kuba]] [[Kategory:Wrâlderfgoed yn Kuba]] [[Kategory:Plak stifte yn 1515]] piy8anffutz8pwrqlm3vsc25bp8ctfv 1238242 1238231 2026-08-11T07:19:48Z RomkeHoekstra 10582 Wurk ferwidere. 1238242 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Havana | ôfbylding = La Havane.jpg | ôfbyldingstekst = Utsicht op it histoaryske sintrum fan Havana (Habana Vieja) | flagge = Official flag of Havana, Cuba.svg | wapen = Escudo de la Habana.svg | lân = [[Ofbyld:Flag of Cuba.svg|20px]] [[Kuba]] | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[La Habana (provinsje)|La Habana]] | bestjoerlike ienheid 2 = Status | namme bestjoerlike ienheid 2 = Nasionale haadstêd | ynwennertal = 1.749.964 <small>(2024</small><ref>[https://www.facebook.com/ONEI.LaHabana/posts/oneilahabana-%EF%B8%8F-le-informa-hoy-sobre-la%EF%B8%8F-poblaci%C3%B3n-total-residente-en-lahabanadet/979087551446790/ Oficina Provincial de Estadística e Información en La Habana]</ref> | oerflak = 728,26 km², wêrfan wetter: 2,1 km² | befolkingstichtens = 2.403 ynw./km² | hichte = 59 m | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|23_7_21_N_82_23_11_W_type:city(2000000)_region:CU-02|23°7'N, 82°23'W}} | tiidsône = [[UTC]]-5 | postkoade = 10000–19000 | netnûmer = +53 7 | webside = [https://www.lahabana.gob.cu www.lahabana.gob.cu] | mapname = Kuba-reliëf | lat_deg = 23 | lat_min = 8 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 82 | lon_min = 23 | lon_sec = 0 | lon_dir = W | ôfbylding99 = | ôfbyldingstekst99 = }} '''Havana''' of '''Havanna''' ([[Spaansk]]: ''San Cristóbal de La Habana'') is de haadstêd fan [[Kuba]] en is mei 1.749.964 ynwenners (2024) fierwei de grutste stêd op it eilân [[Kuba (eilân)|Kuba]]. De stêd leit yn 'e provinsje [[Ciudad de La Habana]], ien fan 'e 15 provinsjes. Havana hat de wichtichste haven en is it ekonomysk sintrum fan Kuba. == Skiednis == Havana waard yn 1514 troch de [[Spanje|Spaanske]] feroverer [[Diego Velázquez]] stifte. De earste delsetting lei oan 'e súdkust fan Kuba, mar it die bliken dat it lân dêr net geskikt wie. Tusken 1514 en 1519 ferhuzen de Spanjerts nei de noardkust, dêr't by de natuerlike haven fan Puerto de Carenas de stêd ûntstie dy't letter San Cristóbal de La Habana neamd waard, nei de hillige [[Kristoffel (hillige)|Kristoffel]]. Troch har strategyske haven groeide Havana al gau út ta in wichtich hannelsintrum fan it Spaanske koloniale ryk. Dat makke de stêd lykwols ek in doelwyt foar piraten en Frânske seerôvers. Yn 1555 waard Havana plondere en yn 'e brân stutsen troch [[Jacques de Sores]]. Dêrop liet de Spaanske Kroan machtige fêstingen en stedsmuorren bouwe om de haven better te ferdigenjen. [[Ofbyld:Panorama of La Habana (Amsterdam, 17th century).jpg|thumb|left|Havana yn 'e 17e iuw.]] Yn 'e 17e iuw groeide Havana sterk. Der waarden tal fan tsjerken, kleasters en iepenbiere gebouwen boud, wylst in epidemy fan [[giele koarts]] yn 1649 in grut part fan 'e befolking útroege. De stedsmuorren waarden yn 1674 oanlein en yn 1740 foltôge. Om 1750 hinne hie Havana mear as 70.000 ynwenners en wie it ien fan 'e grutste stêden fan Noard- en Súd-Amearika. De haven wie it wichtichste maritime sintrum fan 'e Spaanske Westyndyske koloanjes en beskikte oer in grutte skipswerf en it iennige drûchdok fan 'e [[Nije Wrâld]]. [[Ofbyld:British ships in the Seven Years War before Havana.jpg|thumb|left|Britse skippen farre de haven fan Havana yn.]] Yn 'e [[Sânjierrige Oarloch]] waard Havana yn 1762 troch de Britten ferovere. Hja iepenen de haven foar hannel mei harren Noardamerikaanske en [[Kariben|Karibyske]] koloanjes. Al yn 1763 krige Spanje de stêd werom yn ruil foar [[Floarida]]. Dêrnei waard Havana noch swierder fersterke, ûnder mear mei de bou fan it grutte fort San Carlos de la Cabaña. Yn 'e 19e iuw bloeide Havana fierder op troch de sûkerhannel en de tanimmende hannel mei Noard-Amearika. De stêd krige nije teäters, paleizen en kulturele ynstellingen en waard wol it "Parys fan 'e Antillen" neamd. Yn 1837 waard de earste spoarline fan Kuba iepene tusken Havana en Bejucal, ornearre foar it ferfier fan sûker nei de haven. [[Ofbyld:De USS Maine, gezonken in de haven van Havana Cuba. The Maine, a monument to our dead heroes (titel op object), RP-F-F12888.jpg|thumb|left|De sonken USS Maine yn 'e haven fan Havana.]] De [[slavernij]] bleau yn Kuba bestean oant 1886, en nei de [[Amerikaanske Boargeroarloch]] sochten ferskate eardere slaveneigners út it Amerikaanske Suden taflecht yn Havana. Oan 'e ein fan 'e iuw waard de stêd it sintrum fan 'e Kubaanske Unôfhinklikensstriid tsjin Spanje. De ûntploffing fan it Amerikaanske slachskip USS Maine yn 'e haven fan Havana yn 1898 late ta de [[Spaansk-Amerikaanske Oarloch]]. Spanje wie foar Amearika gjin partij en op 12 augustus 1898 tekene Spanje in fredesakkoart. Foar Kuba betsjutte dat de ein fan mear as fjouwer iuwen Spaansk bewâld. === 20e iuw === Yn 1902 waard Havana de haadstêd fan 'e nije ûnôfhinklike Republyk Kuba. Dêr waard ek de earste presidint, [[Tomás Estrada Palma]], ynstallearre. Yn 'e earste helte fan 'e 20e iuw groeide Havana út ta it politike, ekonomyske en kulturele sintrum fan Kuba. [[Ofbyld:Havana - Capitol inauguration.jpg|thumb|left|De ynauguraasje fan it Kapitoal yn 1929.]] Yn 1940 waard yn Havana de [[Havana-konfersinsje (1940)|Havana-konferinsje holden, dêr't de Feriene Steaten en tweintich Latynsk-Amerikaanske lannen ôfpraten om Europeeske koloanjes yn Noard- en Súd-Amearika te ferdigenjen as dy troch de [[Asmogendheden]] bedrige wurde soene. Oan 'e ein fan 'e jierren 1950 hearde Kuba ta de relatyf rykere lannen fan Latynsk-Amearika. Havana hie moderne sikehuzen, in grutte middenstân en in bloeiend kultureel libben. Tagelyk wiene der grutte sosjale ferskillen, wurkleazens en politike ûnderdrukking ûnder it bewâld fan [[Fulgencio Batista]]. Havana krige ek in reputaasje as sintrum fan gokken en prostitúsje. === Nei de Kubaanske Revolúsje === [[Ofbyld:Fidel Castro's entry into Havana, 1959.jpg|thumb|left|Fidel Castro komt yn Havana oan (1959).]] Nei de [[Kubaanske Revolúsje]] fan 1959 naam [[Fidel Castro]] de macht oer. De nije regearing ferbettere ûnderwiis, sûnenssoarch en folkshúsfêsting, mar nasjonalisearre ek hast alle partikuliere bedriuwen en eigendommen. It Amerikaanske embargo fan 1960 en de sterke steatskontrôle soargen foar tekoarten en ekonomyske swierrichheden, dy't benammen yn Havana goed te fernimmen wiene. Yn 'e jierren 1960 waarden ek lytse winkels en oare partikuliere ûndernimmingen nasjonalisearre. Kuba waard dêrnei hieltyd mear ôfhinklik fan stipe út 'e [[Sovjet-Uny]]. Doe't de Sovjet-Uny yn 1991 ynstoarte, ferlear Kuba in grut part fan syn ekonomyske stipe. Dat late ta in djippe krisis mei grutte tekoarten oan brânstof, iten en oare basisguod. === 21e iuw === Sûnt it begjin fan 'e 21e iuw hat Kuba besocht mear yn te setten op toerisme. Yn Havana binne ferskate histoaryske gebouwen, strjitten en pleinen yn Ald-Havana restaurearre om mear besikers te lûken. In foarbyld is it eardere Manzana de Gómez-gebou, dat omboud waard ta it lúkse Gran Hotel Manzana Kempinski La Habana. Op 27 jannewaris 2019 waard Havana troffen troch in tige swiere [[tornado]]. Dy koste acht minsken it libben en ferwûne mear as 190 oaren. It wie de earste tornado fan de swierens EF4 dy't sûnt 1940 yn Kuba registrearre waard. == Bestjoerlike yndieling == De stêd is ferdield yn 15 gemeenten (''municipios''), dy't op harren beurt wer ûnderferdield binne yn 105 ''consejos populares'' (folksrieden). {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:left;" |+ Gemeenten en folksrieden fan Havana ! Nû. !! Gemeente !! Folksrieden (''Consejos populares'') |- | 1 || '''Playa''' || Santa Fe, Siboney, Cubanacán, Ampliación Almendares, Miramar, Sierra, Ceiba, Buena Vista |- | 2 || '''Plaza de la Revolución''' || El Carmelo, Vedado-Malecón, Rampa, Príncipe, Plaza, Nuevo Vedado-Puentes Grandes, Colón-Nuevo Vedado, Vedado |- | 3 || '''Centro Habana''' || Cayo Hueso, Pueblo Nuevo, Los Sitios, Dragones, Colón |- | 4 || '''La Habana Vieja''' || Prado, Catedral, Plaza Vieja, Belén, San Isidro, Jesús María, Tallapiedra |- | 5 || '''Regla''' || Guaicanimar, Loma Modelo, Casablanca |- | 6 || '''La Habana del Este''' || Camilo Cienfuegos, Cojímar, Guiteras, Alturas de Alamar, Alamar Este, Guanabo, Campo Florido, Alamar-Playa |- | 7 || '''Guanabacoa''' || Mañana-Habana Nueva, Villa I, Villa II, Chivas-Roble, Debeche-Nalon, Hata-Naranjo, Peñalver-Bacuranao, Minas-Barreras |- | 8 || '''San Miguel del Padrón''' || Rocafort, Luyanó Moderno, Diezmero, San Francisco de Paula, Dolores-Veracruz, Jacomino |- | 9 || '''Diez de Octubre''' || Luyanó, Jesús del Monte, Lawton, Vista Alegre, Goyle, Sevillano, La Víbora, Santos Suárez, Tamarindo |- | 10 || '''Cerro''' || Latinoamericano, Pilar-Atares, Cerro, Las Cañas, El Canal, Palatino, Armada |- | 11 || '''Marianao''' || CAI-Los Ángeles, Pocito-Palmas, Zamora-Cocosolo, Libertad, Pogoloti-Belén-Finlay, Santa Felicia |- | 12 || '''La Lisa''' || Alturas de La Lisa, Balcón Arimao, El Cano-Valle Grande-Bello 26 y Morado, Punta Brava, Arroyo Arenas, San Agustín, Versalles-Coronela |- | 13 || '''Boyeros''' || Santiago de Las Vegas, Nuevo Santiago, Boyeros, Wajay, Calabazar, Altahabana-Capdevila, Armada-Aldabó |- | 14 || '''Arroyo Naranjo''' || Los Pinos, Poey, Víbora Park, Mantilla, Párraga, Calvario-Fraternidad, Guinera, Eléctrico, Managua, Callejas |- | 15 || '''Cotorro''' || San Pedro-Centro Cotorro, Santa Maria del Rosario, Lotería, Cuatro Caminos, Magdalena-Torriente, Alberro |} Dizze gemeenten en consejos populares foarmje tegearre de bestjoerlike yndieling fan Havana. == Befolking == Troch de jierren hinne is de befolking fan Havana sterk groeid. Benammen tusken de jierren 1950 en 1970 fan 'e 20e iuw wie it persintaazje fan 'e groei yn dûbele sifers. Tusken 1943 en 1953 kaam it tal ynwenners boppe de ien miljoen, en yn 'e jierren 1980 berikte de stêd de mylpeal fan twa miljoen ynwenners. Yn resintere jierren is de befolking lykwols ôfnaam; tusken 2009 en 2012 sakke it tal ynwenners neffens de sifers mei sa'n 1,7 persint. Dat wurdt taskreaun oan in leech bertesifer, fergrizing en migraasje. De befolking bestiet foar 58,4% út blanken (meastentiids fan Spaanske komôf), 26,4% út [[mulatten]] of mestizen, 15,2% út swarten en 0,2% út Aziaten. De measte minsken binne roomsk-katolyk, guon ferminge it katolisisme mei [[santería]].<ref>[https://worldpopulationreview.com/cities/cuba/havana World Population]</ref> === Befolkingsûntwikkeling === {| class="wikitable" style="width: auto; text-align: center;" |+ Befolkingsûntwikkeling fan Havana (1750–2024) ! Jier | '''1750''' || '''1907''' || '''1931''' || '''1943''' || '''1953''' || '''1970''' |- ! Ynwennertal | 70.000 || 297.159 || 728.500 || 868.426 || 1.139.579 || 1.786.522 |- ! Groei | — || +324,5% || +145,2% || +19,2% || +31,2% || +56,8% |- ! Jier | '''1981''' || '''2002''' || '''2012''' || '''2018''' || '''2024''' |- ! Ynwennertal | 1.929.432 || 2.171.671 || 2.106.146 || 2.131.480 || 1.749.964 |- ! Groei | +8,0% || +12,6% || -3,0% || +1,2% || -17,9% |} == Monuminten == [[Ofbyld:Havana, Cuba (37585010486).jpg|thumb|left|Koloniale tsjerke yn Havana.]] El Capitolio leit yn it sintrum fan 'e stêd. It gebou waard yn 1929 boud neffens it foarbyld fan it Kapitoal yn Washington. Dêr tichteby steane it Teatro García Lorca en it Gran Teatro de La Habana, de thúshaven fan it Kubaanske Nasjonaal Ballet. [[Ofbyld:Memorial José Martí, Havana.jpg|thumb|260px|Martí-monumint.]] Yn 'e wyk Vedado stiet it Martí-monumint, in monumint foar [[José Martí]], ien fan 'e lieders fan 'e Kubaanske Unôfhinklikensstriid. It waard boud tusken 1953 en 1959, is 109 meter heech en hat fan boppen ôf de foarm fan in stjer. Foar de toer stiet in byld fan Martí. Oan 'e foet fan it monumint leit in grutte iepen romte dêr't Fidel Castro eartiids syn lange redefoeringen hold. Oan 'e râne fan dat plein stiet it gebou fan it Ministearje fan Ynlânske Saken mei it bekende stielen portret fan [[Che Guevara]] en de tekst "Hasta la victoria siempre". [[Ofbyld:Cuba 2013-01-31 (8604611949).jpg|thumb|left|El Malecón.]] De bekendste attraksje fan Havana is sûnder mis [[El Malecón]], de kilometerslange bûlevard lâns de Strjitte fan Floarida. Dêr fûnen ûnder it bewâld fan Castro grutte massagearkomsten plak. By de bûlevard stiet ek it Monumint foar de slachtoffers fan 'e USS Maine, it Amerikaanske pantserskip dat yn 1898 yn 'e haven fan Havana ûntplofte en sonk. Oan 'e oare kant fan 'e baai lizze twa âlde Spaanske forten: it ferneamde Castillo del Morro en it grutte Fortaleza de San Carlos de la Cabaña. Yn Habana Vieja stiet it Palacio de los Capitanes Generales, dat oarspronklik as wenhûs foar de Spaanske gûverneurs boud waard. Nei de ûnôfhinklikens fan Kuba yn 1902 waard it it gebou fan it regear, en sûnt 1967 is it in museum. It eardere presidinsjele paleis húsfêstet no it Museo de la Revolución, dat de resinte skiednis fan Kuba beljochtet. Efter it museum stiet it Granma-paviljoen mei it jacht Granma, it skip dêr't Fidel Castro en syn rebellen yn 1956 mei op Kuba lânen. [[Ofbyld:Porton de entrada Cementerio de Colon.jpg|thumb|left|Necrópolis Colón.]] De Necrópolis Colón yn Vedado, is in grut begraafplak mei grêven, kapellen en mausolea. Bysûnder is it grêf fan La Milagrosa, dêr't neffens de oerlevering it bern by in lettere werbegraffenis yn 'e earms fan 'e mem weromfûn waard. Havana is ek nau ferbûn mei de skriuwer [[Ernest Hemingway]], dy't dêr jierrenlang wenne en ferskate ferneamde boeken skreau. By Cojímar, eastlik fan Havana, wurdt er betocht mei in monumint. Ek de ferneamde La Bodeguita del Medio, tichte by de [[Katedraal fan Havana|katedraal]] yn it âlde sintrum, wurdt noch altyd sterk mei Hemingway assosjearre. == Stêdebannen == * {{Flagge_ES}} [[Cádiz (stêd)|Cádiz]] ([[Spanje]]) * {{Flagge_GB}} [[Glasgow]] ([[Feriene Keninkryk]]) * {{Flagge_TR}} [[Istanbûl]] ([[Turkije]]) * {{Flagge_NL}} [[Rotterdam]] (Nederlân) {{panorama|Habana_P2.jpg|900px|Panoramafoto Havana yn 2004}} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * Dit artikel is foar in part in oersetting fan 'e Nederlânsktalige wikipedy (monuminten) en Ingelsktalige wikipedy (skiednis, bestjoerlike yndieling, befolkingsûntwikkeling.) ---- {{Commonscat|Havana}} }} [[Kategory:Haadstêd yn Noard-Amearika]] [[Kategory:Plak yn Kuba]] [[Kategory:Wrâlderfgoed yn Kuba]] [[Kategory:Plak stifte yn 1515]] 3utflcdd2hvmib9x9okl79xleqtfjix Kim Cattrall 0 47279 1238233 1236082 2026-08-10T22:29:02Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red hiele side, in hiel soad oanfolling fan en: Fierders hjit har boek net "Satisfaction of the Female Orgasm", mar "Satisfaction: The Art of the Female Orgasm". 1238233 wikitext text/x-wiki {{Akteur | ôfbylding = Kim_Cattrall_2011_TIFF_Premiere_of_Meeting_Monica_Velour_-a.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = Kim Victoria Cattrall | nasjonaliteit = [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]] [[Feriene Keninkryk|Britsk]] <small>(fan berte)</small><br>[[File:Flag of Canada.svg|border|20px]] [[Kanada|Kanadeesk]] <br><small>(naturalisearre as bern)</small><br>[[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] <br><small>(naturalisearre yn 2020)</small> | berne = [[21 augustus]] [[1956]] | berteplak = [[Liverpool]] ([[Ingelân]]) | stoarn = | stjerplak = | etnisiteit = [[File:Flag of England.svg|border|20px]] [[Ingelsen|Ingelsk]] | regionale identiteit = | jierren aktyf = [[1975]] – no | prizen = [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] 2002, 2004 <br>[[Golden Globe]] 2003 | webside = [https://www.imdb.com/name/nm0000326/ Kim Cattrall] yn 'e [[IMDb]] }} '''Kim Cattrall''' (folút: '''Kim Victoria Cattrall'''; [[útspr.]]: [kəˈtɹæl], likernôch: "kuh-<u>trel</u>") ([[Liverpool]], [[21&nbsp;augustus]] [[1956]]) is in yn 'e [[Feriene Steaten]] wenjend en wurkjend [[Feriene Keninkryk|Britsk]]-[[Kanada|Kanadeesk]]-[[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[aktrise]] en [[skriuwster]]. Hoewol't se yn gâns [[toanielstik]]ken, [[film]]s en [[tillefyzjesearje]]s spile hat, is se benammen bekend wurden fan har rol as de [[seksualiteit|seksueel]] frijfochten Samantha Jones yn 'e [[romantyk (sjenre)|romantyske]] [[komeedzjedrama]]searje ''Sex and the City'' ([[1998]]–[[2004]]). Foar dy rol ûntfong se gâns nominaasjes foar [[priis (ûnderskieding)|prizen]] en wûn se twa [[Screen Actors Guild Award]]s en ien [[Golden Globe]]. Dêrnjonken hie Cattrall ek bekende rollen yn [[film]]s as ''Porky's'', ''[[Police Academy (film)|Police Academy]]'', ''Big Trouble in Little China'', ''Mannequin'' en ''[[Star Trek&nbsp;VI: The Undiscovered Country]]''. Fierders hat Cattrall ek ferskate [[non-fiksje]]boeken oer [[seks]] publisearre. ==Libben en karriêre== ===Jonkheid en oplieding=== Kim Cattrall waard [[berne]] op [[21&nbsp;augustus]] [[1956]] yn 'e [[wyk]] [[Mossley Hill]] fan 'e [[Ingelân|Ingelske]] [[haven]][[stêd]] [[Liverpool]]. Se is fan [[Ingelsen|Ingelsk]] [[etnyske groep|etnysk]] [[komôf]]. Har [[âldelju]] hiene allebeide de [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[nasjonaliteit]]. Har [[heit]] wie Dennis Cattrall ([[1925]]–[[2012]]), in [[boukunde|boukundich]] [[yngenieur]], en har [[mem]] wie Gladys Shane Baugh ([[1929]]–[[2022]]), dy't wurke as [[sekretaresse]]. Cattrall hat twa [[suster]]s en se hie ek in jongere [[broer]], Christopher ([[1963]]–[[2018]]). Doe't se noch mar in fearnsjier âld wie, [[emigrearre]]n har âlden mei de [[húshâlding]] nei [[Kanada]], dêr't Cattrall in [[naturalisaasje|naturalisearre]] [[boargerskip|steatsboarger]] waard. Se groeide op yn [[Courtenay (Britsk-Kolumbia)|Courtenay]], oan 'e eastkust fan [[Vancouvereilân]] yn 'e [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Britsk-Kolumbia]]. Doe't se 11&nbsp;jier wie, kearde se mei har mem in skoft werom nei Liverpool om't har [[beppe]] yn 'e [[sykte|minnichte]] rekke wie. It [[fuortset ûnderwiis]] folge Cattrall oan 'e Georges P. Vanier Secondary School yn Courtenay, dêr't se yn [[1972]] slagge foar har [[eineksamen]]s. Neitiid lei se akteareksamens ôf oan 'e [[Londenske Akademy fan Muzyk en Dramakeunst]] (LAMDA), foar't se har mei 16&nbsp;jier yn [[New York (stêd)|New York]] fêstige om in aktearoplieding te folgjen oan 'e [[Amerikaanske Akademy foar de Dramakeunsten]] (AADA). Yn [[1975]] studearre se dêr mei 19&nbsp;jier ôf. ===Karriêre=== ====Foarôfgeande oan ''Sex and the City''==== Fuort nei't se har [[oplieding]] oan 'e AADA ôfrûne hie, tekene Cattrall in [[kontrakt]] foar fiif jier mei de foaroansteande [[regisseur]] [[Otto Preminger]]. Har [[debút]] as [[film]]aktrise makke se yn [[1975]] yn Preminger syn [[aksjefilm|aksje]][[skrillerfilm|skriller]] ''Rosebud''. Yn [[1976]] kocht [[filmstudio]] [[Universal Pictures]] har kontrakt mei Preminger ôf en waard Cattrall ien fan 'e lêste [[aktrise]]s dy't troch dy studio ûnder kontrakt nommen waarden. (It kontraktspilerstelsel waard yn [[1981]] nei hast tachtich jier beëinige.) De fertsjintwurdichster fan Universal yn [[New York (stêd)|New York]], [[Eleanor Kilgallen]], [[cast]]e Cattrall yn [[gastrol]]len yn withoefolle [[tillefyzjesearje]]s, wêrûnder de [[detektivesearje]] ''Quincy,&nbsp;M.E.'', de [[sikehûssearje]] ''Trapper John,&nbsp;M.D.'', de [[plysjesearje]]s ''Columbo'' en ''Starsky & Hutch'', de [[aksjesearje]] ''Charlie's Angels'', de [[superheld]]esearje ''The Incredible Hulk'' en de [[westernsearje]] ''How the West Was Won''. Dêrnjonken spile se ek yn ''The Bastard'' ([[1978]]) en ''The Rebels'' ([[1979]]), twa [[histoaryske fiksje|histoaryske]] [[minysearje]]s basearre op 'e boeken fan [[bestseller]][[auteur]] [[John Jakes]]. Troch har tillefyzjewurk, har [[talint]] foar [[aktearjen]] en har [[skientme]] krige Cattrall al rillegau in beskate bekendheid yn 'e Amerikaanske [[filmyndustry|film- en tillefyzjeyndustry]]. Sadwaande slagge it har nei fiif jier om 'e oerstap te meitsjen fan gastrollen yn tillefyzjesearjes nei [[byrol]]len yn films. Sa spile se yn [[1980]] mei filmstjer [[Jack Lemmon]] yn it foar in [[Oscar]] nominearre ''Tribute''. Ynternasjonaal briek Cattrall yn [[1981]] troch mei har rol as de nije, [[seksy]] [[gymnastyk]]leararesse Lynn Honeywell yn 'e [[komeedzjefilm]] ''Porky's''. Yn [[1984]] folge in oar grut súkses fan harres yn har rol as [[rykdom|rike]] jongedame dy't studinte oan 'e [[plysje-akademy]] wurdt yn 'e komeedzjefilm ''[[Police Academy (film)|Police Academy]]''. Dêrby wie Cattrall de [[tsjinspylster]] fan [[Steve Guttenberg]]. Yn [[1985]] spile Cattrall yn trije films: it [[komeedzjedrama]] ''Turk&nbsp;182'', de [[post-apokalyptyske film|post-apokalyptyske]] [[aksjefilm]] ''City Limits'' en, as tsjinspylster fan 'e [[Frankryk|Frânske]] filmstjer [[Jean-Paul Belmondo]], yn 'e [[Frankryk|Frânsk]]-[[Kanada|Kanadeeske]] [[misdiekomeedzje]] ''Hold-Up''. It jiers dêrop hie se de froulike [[haadrol]] yn 'e [[aksjekomeedzje]] ''Big Trouble yn Little China'', as tsjinspylster fan [[Kurt Russell]]. Har haadrol yn 'e [[cultfilm]]komeedzje ''Mannequin'', út [[1987]], as in [[paspop]] dy't [[geastlike besetting|beset]] is troch de [[geast]] fan in frou út 'e [[Egyptyske Aldheid]], wie in reuseftich súkses by it [[publyk]]. Oare films dêr't Cattrall ein [[1980-er jierren]] yn spile, wiene: de [[romantyske film|romantyske]] [[neo-noir]] ''Masquerade'', de [[skrillerfilm]] ''Midnight Crossing'' en de [[komeedzjefilm|komeedzje]] ''Palais Royale'' (alle trije út [[1988]]), en de [[mantel-en-degenfilm]] ''The Return of the Musketeers'' en de [[aventoerekomeedzje]] ''Honeymoon Academy'' (beide út [[1989]]). Yn [[1990]] wie se te sjen as Judy McCoy yn 'e [[swarte komeedzje]] ''The Bonfire of the Vanities'', op basis fan 'e [[roman]] mei [[The Bonfire of the Vanities (roman)|deselde namme]] fan [[Tom Wolfe]]. Yn 'e [[1980-er jierren]] wie Cattrall ek aktyf as [[toaniel]]aktrise en stie se gauris op 'e planken yn foaroansteande [[teäter (gebou)|teäters]] yn [[Los Angeles]] mei rollen yn [[toanielstik]]ken as ''A View from the Bridge'' fan [[Arthur Miller]] ([[1982]]), en ''[[Trije Susters (toanielstik fan Anton Tsjechov)|Trije Susters]]'' ([[1985]]) en ''[[Wylde Huning]]'' ([[1986]]), beide fan [[Anton Tsjechov]]. Mei dat lêste stik makke se yn [[1986]] ek har [[debút]] op [[Broadway]]. Yn [[1989]] spile se de rol Célimène yn ''[[In Fijân fan Minsken]]'' fan [[Molière]], sawol yn Los Angeles as yn New York. Yn [[1993]] hie se de [[titelrol]] yn it stik ''Miss Julie''. [[File:Kim_Cattrall_1999.jpg|right|thumb|180px|Kim Cattrall yn [[1999]] op in [[afterparty]] fan 'e útrikking fan 'e [[Emmy Award]]s.]] Ien fan har bekendste rollen spile Cattrall yn [[1991]] as de [[ferrie]]dlike Vulcaanske [[luitenant-op-see|luitenant]] Valeris yn 'e [[science fiction-film]] ''[[Star Trek&nbsp;VI: The Undiscovered Country]]''. Se wie sels belutsen by de ûntwikkeling fan dat [[personaazje]] troch har eigen [[kapsel|hierstyl]] te ûntwerpen en mei te tinken oer in tapaslike [[namme]]. It jiers dêrop wie se te sjen yn 'e [[dystopyske film|dystopyske]] [[plysjefilm|plysje]][[horrorfilm]] ''Split Second''. Yn [[1995]] kamen der twa films fan har út: de skriller ''Above Suspicion'' en de komeedzje ''Live Nude Girls''. Op 'e [[tillefyzje]] hie Cattrall yn 'e [[1990-er jierren]] gastrollen yn searjes as ''Dream On'', ''Screen One'' en ''The Outer Limits''. Yn [[1997]] [[stimakteur|liende se har stim]] oan it personaazje Tami Margulies yn in [[ôflevering]] fan 'e [[tekenfilmsearje]] ''Duckman''. Ek spile se yn 'e minysearjes ''Wild Palms'' en ''Angel Falls'' (beide út [[1993]]), ''Tom Clancy's Op Center'' ([[1995]]) en ''Invasion'' ([[1997]]), en yn [[tillefyzjefilm]]s lykas ''Miracle in the Wilderness'' ([[1991]]), ''Double Vision'' ([[1992]]), ''Running Delilah'' ([[1993]]) en ''The Heidi Chronicles'' ([[1995]]). ===''Sex and the City''=== Yn [[1997]] waard Cattrall [[cast]] foar in [[fêste rol]] yn 'e [[feminist]]yske, [[romantyk (sjenre)|romantyske]] [[komeedzjedrama]]searje ''Sex and the City'' fan [[tillefyzjeprodusint]] [[Darren Star]]. Dy rige waard fan [[1998]] ôf útstjoerd op it Amerikaanske [[tillefyzjenetwurk]] [[Home Box Office|HBO]] en wie hast fuortendaliks al in trochslaand súkses. Cattrall en har tsjinspylsters [[Sarah Jessica Parker]], [[Kristin Davis]] en [[Cynthia Nixon]] spilen fjouwer [[freondinne]]n dy't elts in [[frou]]lik [[stereotype]] fertsjintwurdigen. It [[personaazje]] fan Cattrall wie Samantha Jones, in [[seks]]ueel frijfochten frou foar wa't de jierren al wat begjinne te tellen en dy't derfan hâldt om [[kekenens|kekene]] lju (lykas Davis har personaazje Charlotte York) te shockearjen. Mei't ''Sex and the City'' ek yn gâns oare [[lannen en territoaria]] op 'e tillefyzje kaam, waard Cattrall as Samantha Jones wier wrâldferneamd, mear noch as Parker, dy't Carrie Bradshaw spile, de eigentlike [[haadpersoan]] (en [[voice-over|fertelster]]) fan 'e searje. Foar har rol yn ''Sex and the City'' waard Cattrall fjouwer kear (yn [[2000]], [[2001]], [[2003]] en [[2004]]) nominearre foar de [[Golden Globe]] yn 'e [[kategory]] bêste [[byrol]] fan in aktrise yn in searje, minysearje of tillefyzjefilm. Yn [[2003]] wûn se dy [[priis (ûnderskieding)|priis]]. Yn [[2002]] wûn se ek, yn 'e mande mei Parker, Davis en Nixon, de [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste cast fan in [[komeedzjesearje]]. Foar dyselde priis waarden se yn [[2001]], [[2003]], [[2004]] en [[2005]] ek nominearre. Fierders waard Cattrall foar har rol yn 'e searje yn [[2002]] en [[2003]] nominearre foar de Screen Actors Guild Award yn 'e kategory bêste byrol fan in aktrise yn in komeedzjesearje, en yn [[2000]], [[2001]], [[2002]], [[2003]] en [[2004]] waard se nominearre foar de [[Emmy Award]] foar bêste byrol fan in aktrise yn in komeedzjesearje. Troch har eardere rol yn ''Porky's'' wie Cattrall yn 'e [[1980-er jierren]] al útgroeid ta in [[sekssymboal]], mar har rol as Samantha Jones yn ''Sex and the City'' fernijde dy status en wreide him út. Sa waard har yn [[2005]], doe't se 49&nbsp;jier wie, yn it [[tydskrift]] ''[[TV Guide]]'' it achtste plak taparte op 'e ranglist fan 'e 50 meast [[seksy]] stjerren. Cattrall brûkte har status yn [[2002]] om út te pakken mei in [[non-fiksje]]boek oer [[seksualiteit]], dat útgroeide ta in [[bestseller]]. It hiet ''Satisfaction: The Art of the Female Orgasm'' en gie oer it [[orgasme]] by [[froulju]]. Se hie it [[boek]] yn 'e mande mei har doetiidske [[oarehelte|man]] [[Mark Levinson (audio-apparatuerûntwerper)|Mark Levinson]] skreaun. Yn [[2005]] wie se ek [[útfierend produsint]]e fan en die se de [[voice-over]] by de [[dokumintêre]] ''Kim Cattrall: Sexual Intelligence'', wêryn't se de [[skiednis]] fan seks beljochte en útlei hoe't it yn 'e [[Westerske kultuer]] ta sa'n [[taboe]] wurde kinnen hat. Under deselde [[titel (namme)|titel]] ferskynde ek in boek mei in provokative [[neakenfoto]] fan Cattrall op 'e [[omslach]]. In trêde boek fan Cattrall oer froulike [[seksualiteit]] ferskynde yn [[2006]] ûnder de titel ''Being a Girl: Navigating the Ups and Downs of Teen Life''. ''Sex and the City'' rûn seis [[seizoen (omrop)|seizoenen]], fan [[1998]] oant en mei [[2004]]. Neitiid kroep Cattrall yn [[2008]] jitris yn 'e hûd fan Samantha Jones foar de reünyfilm ''Sex and the City''. Foar dy rol waard se, yn 'e mande mei Parker, Davis, Nixon en [[Chris Noth]] (yn 'e rol fan Mr. Big) nominearre foar de [[People's Choice Award]] yn 'e kategory favorite cast. Yn [[2010]] wie Cattrall op 'e nij fan 'e partij foar de twadde reünyfilm, ''Sex and the City&nbsp;2''. Plannen foar in trêde reünyfilm rûnen ein [[2010-er jierren]] op 'e non. Dat kaam mei troch Cattrall har wegering om op 'e nij Samantha Jones te spyljen, om't se har net fine koe yn guon fan 'e foarstelde [[plot|ferhaallinen]] (it stjerre litten fan Mr. Big en it ûntfangen troch Samantha fan neakenfoto's fan Miranda har fjirtjinjierrige soan Brady). [[File:Kim_Cattrall.jpg|right|thumb|180px|Kim Cattrall yn [[2007]].]] Nei't dúdlik wurden wie dat it net ta in trêde film komme soe, begûn ein [[2010-er jierren]] de ûntwikkeling fan in [[revival (tillefyzje)|revival]] fan 'e tillefyzjesearje ''Sex and the City''. Cattrall waard lykwols net yn 'e plannen dêrfoar behelle. De searje, dy't as titel ''And Just Like That...'' krige, kaam yn [[2021]] sûnder har op 'e tillefyzje. Yn [[2022]] prate Sarah Jessica Parker yn in [[podcast]] fan it [[tydskrift]] ''[[The Hollywood Reporter]]'' oer de redens dat Cattrall net weromfrege wie. Se sei: "We hawwe har net frege om der diel fan út te meitsjen omdat se dúdlik makke hie dat it net wat wie dat se dwaan woe, en it fielde foar ús langer net noflik oan [om har wer te freegjen], dat it kaam gewoan net by ús op." Yn [[2023]] ferklapte Cattrall yn in [[fraachpetear]] mei de [[BBC]] dat it nea bot bûtere hie tusken har en de oare fêste castleden fan ''Sex and the City'', wêrmei't se suggerearre dat der mear efter har bûtensluting siet as Parker hawwe woe. Nettsjinsteande dat kearde Cattrall letter dat jier noch ien kear yn 'e rol fan Samantha Jones werom foar in koarte [[cameo]] yn 'e lêste ôflevering fan it twadde seizoen fan ''And Just Like That...'' ===Nei ''Sex and the City''=== Yn [[2005]] wie Cattrall te sjen yn 'e [[Disney]]-film ''Ice Princess'', as de [[keunstriden|keunstryd]]trainster fan 'e [[haadpersoan]], dy't spile waard troch [[Michelle Trachtenberg]]. Datselde jiers fertolke se op it toaniel yn it [[Londen]]ske [[West End (Londen)|West End]] de rol fan Claire, in [[ferlamming|ferlamme]] frou dy't [[ferstjerren|stjerre]] wol, yn it oangripende toanielstik ''Whose Life Is It Anyway?'' Oare toanielstikken dêr't se yn 'e folgjende jierren yn spile, wiene ''The Cryptogram'' ([[2006]]) fan [[David Mamet]], ''Private Lives'' ([[2011]]) fan [[Noël Coward]] en ''Sweet Bird of Youth'' ([[2013]]) fan [[Tennessee Williams]]. Ek hie se de rol fan [[Kleopatra VII|Kleopatra]] yn 'e [[Shakespeariaanske trageedzjes|trageedzje]] ''[[Antonius en Kleopatra]]'', dat yn [[2010]] yn har berteplak [[Liverpool]] opfierd waard. Ek wurke Cattrall yn 'e twadde helte fan 'e [[2000-er jierren]] mei oan Britske [[reklamespotsje]]s foar [[Tetley]]-[[tee]] en [[advertinsje (reklame)|advertinsjes]] foar [[Bacardi]]-[[rum]]. In [[Nij-Seelân|Nijseelânsk]] reklamespotsje foar it [[auto]]merk [[Nissan]], wêryn't Cattrall yn har oersekste [[alter ego]] Samantha Jones te sjen wie, waard yn [[2006]] weromlutsen: der wiene klachten kommen oer de seksuele taspilings, dy't guon lju blykber te fier giene. Op it [[wite doek]] wie Cattrall datselde jiers te sjen as de tsjinspylster fan [[Brendan Gleeson]] yn 'e film ''The Tiger's Tail'' fan [[regisseur]] [[John Boorman]], in [[swarte komeedzje]] oer de ynfloed dy't de doetiidske [[ekonomy]]ske opgong yn [[Ierlân]] op 'e [[befolking]] hie. Yn [[2007]] spile se yn 'e Britske [[tillefyzjefilm]] ''My Boy Jack'', oer de wier barde syktocht fan 'e ferneamde skriuwer [[Rudyard Kipling]] nei syn op 'e slachfjilden fan 'e [[Earste Wrâldoarloch]] weiwurden [[soan]]. Yn [[2009]] krige Cattrall in [[stjer (figuer)|stjer]] op [[Canada's Walk of Fame]] yn [[Toronto]]. Se hie dat jiers in gastrol as [[stimaktrise]] yn 'e langrinnende [[satirysk]]e [[tekenfilmsearje]] ''[[The Simpsons]]''. Yn 'e Kanadeeske [[tekenfilm|animearre]] [[komeedzjesearje]] ''Producing Parker'', dy't rûn fan [[2009]] oant en mei [[2011]], spriek se de [[fêste rol]] fan Dee yn. Yn [[2010]] spile se de rol fan Amelia Bly yn 'e troch [[filmkritisy]] goed ûntfongen [[politike skriller]] ''The Ghost Writer'', fan 'e [[Poalen|Poalsk]]-[[Frankryk|Frânske]] regisseur [[Roman Polański]], en teffens wie se dat jier te sjen yn 'e [[minysearje]] ''Any Human Heart'', op basis fan 'e roman mei deselde namme fan [[William Boyd]]. Yn [[2014]] wie Cattrall sawol ien fan 'e haadrolspilers as de [[útfierend produsint]]e fan 'e súksesfolle Kanadeeske searje ''Sensitive Skin''. Yn [[2016]] wie se te sjen yn 'e rol fan Emily French yn 'e twadielige [[BBC]]-minysearje ''The Witness for the Prosecution'', dy't basearre waard op in [[koart ferhaal]] fan [[Agatha Christie]]. Yn [[2017]] waard Cattrall yn 'e tige súksesfolle [[Sweden|Sweedske]] searje ''Modus'' cast as de [[presidint fan 'e Feriene Steaten]]. Fan [[2018]] oant [[2019]] spile se yn 'e searje ''Tell Me a Story'' op 'e [[streamingtsjinst]] [[Paramount+]]. Se hie yn [[2020]] ien fan 'e haadrollen yn 'e [[dramasearje]] ''Filthy Rich'' fan it Amerikaanske [[tillefyzjenetwurk]] [[Fox Broadcasting Company|Fox]]. Har rol wie dy fan Margaret, de matriarch fan in [[Amerikaanske Suden|Súdlike]] [[famylje]] dy't [[rykdom|stjonkende ryk]] wurden is troch de eksploitaasje fan in [[kristlik]] tillefyzjenetwurk. Nei't Margaret har man omkomt by in [[fleantúch]]ûngemak docht bliken dat er trije [[oerwûn bern|oerwûne bern]] hat, dy't neffens syn [[testamint (akte)|testamint]] allegearre meipartsje meie yn it famyljefortún. Op it [[Tillefyzjefestival fan Atlanta]] waard Cattrall yn [[2020]] de Icon Award takend foar har rol yn ''Filthy Rich''. Yn [[2021]] waard Cattrall cast as de [[voice-over|fertelster]] yn 'e komeedzjesearje ''How I Met Your Father'', in [[spin-off]] fan it eardere en bekendere ''How I Met Your Mother'', wêryn't [[Bob Saget]] de ferteller west hie. Se wie yn dy searje de âldere, op it [[ferline]] weromsjende ferzje fan it personaazje dat spile waard troch [[Hilary Duff]]. Yn [[2022]] hie Cattrall in haadrol yn 'e revivalsearje ''Queer as Folk'' op 'e streamingtsjinst [[Peacock (streamingtsjinst)|Peacock]], en yn [[2023]] hie se in haadrol yn 'e searje ''Glamorous'' op 'e streamingtsjinst [[Netflix]]. Datselde jiers wie se as de tsjinspylster fan [[Robert De Niro]] te sjen yn 'e komeedzjefilm ''About My Father'', dy't [[ynspiraasje (keunst)|ynspirearre]] waard troch it libben fan [[komyk]] [[Sebastian Maniscalco]]. ===Priveelibben=== ====Nasjonaliteit==== Cattrall hat it meastepart fan har libben in [[dûbele nasjonaliteit|dûbele Britsk-Kanadeeske nasjonaliteit]] hân. Yn [[2020]] liet se har dêropta [[naturalisearring|naturalisearje]] ta in [[steatsboarger]] fan 'e [[Feriene Steaten]] om't se [[ferkiezings|stimme]] kinne woe yn 'e [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)|presidintsferkiezings fan dat jier]]. ====Untsnapt oan 'e dea==== Op [[21&nbsp;desimber]] [[1988]] ûntkaam Cattrall mar kwealk oan 'e [[dea]] doe't se nei de [[Feriene Steaten]] fleane woe mei [[Pan Am-flecht 103]]. Ien dei earder boekte se har ôfreis út Londen lykwols om nei in lettere flecht, sadat se dy jûns noch te [[winkeljen]] gean koe by it [[warehûs]] [[Harrods]]. (Pan Am-flecht 103 stoarte nei in [[bomoanslach]] del by it [[Skotlân|Skotske]] [[Lockerbie]], wêrby't alle ynsittenden om it libben kamen.) ====Sûnensswierrichheden==== Cattrall [[drinken|drinkt]] gjin [[alkohol]] om't se dêr hast fuortendaliks [[pineholle]] fan kriget. Yn [[2015]] waard Cattrall [[cast]] yn in [[toanielstik]] fan [[Penelope Skinner]] dat opfierd wurde soe yn it [[Londen]]ske [[West End (Londen)|West End]]. Mar in pear dagen foar de premiêre moast se ôfsizze omreden fan oanhâldende [[sliepeleazens]] dy't har normaal funksjonearjen alhiel ûnmooglik makke. Se kearde dêrop werom nei [[New York (stêd)|New York]], dêr't se in programma fan [[gedrachsterapy]] begûn om harsels te trainen en [[sliep]] better. Nei har eigen sizzen bestie dat út it oanlearen fan ferskate bêdtiidrituelen (mei as wichtichste om alle [[elektroanika|elektroanyske]] [[apparaten]] foargoed út har [[sliepkeamer]] te ferwiderjen), en troch it gebrûk fan it [[bêd]] te beheinen ta noch mar twa aktiviteiten, wêrfan't ien sliepen is. ====Famylje==== Yn [[2009]] die Cattrall mei oan 'e [[BBC]]-[[dokumintêre]]searje ''Who Do You Think You Are?'' (wêrfan't de [[Nederlân]]ske ferzje ''Verborgen Verleden'' hjit) oer de [[stambeam]] fan bekende persoanen. Cattrall ûntdiek dat har [[pake]] George Baugh yn [[1938]] fan 'e iene op 'e oare dei weiwurden wie en syn [[húshâlding]], mei Cattrall har doe achtjierrige [[mem]] en twa jongere [[muoike]]s, yn 'e steek litten hie. It die bliken dat Baugh neitiid [[bigamy]] begien hie troch in jier letter yn it doarp [[Tudhoe]] yn noardlik [[Ingelân]] mei in oare frou te [[trouwen]], mei wa't er nochris fjouwer [[bern (persoan)|bern]] krige. Baugh [[emigrearre]] yn [[1961]] mei syn nije húshâlding nei [[Austraalje (lân)|Austraalje]], dêr't er it haad fan in [[postkantoar]] waard, yn [[1971]] mei [[pinsjoen]] gie en yn [[1974]] yn [[Sydney]] [[ferstoar]]. De mem en muoikes fan Cattrall hiene nea mear wat fan harren heit fernommen nei syn hommelse ferdwining yn [[1938]]. Deselde [[ôflevering]] waard letter yn in op 'e nij [[filmmontaazje|montearre]] ferzje ek útstjoerd yn 'e Amerikaanske searje ''Who Do You Think You Are?'' Op [[4&nbsp;febrewaris]] [[2018]] socht Cattrall de oandacht fan 'e [[media]] mei it berjocht dat har jongere [[broer]] Christopher yn 'e [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Alberta]] [[fermist]] rekke wie. Se frege eltsenien om te helpen om him te finen. Christopher Cattrall waard lykwols ferskate oeren letter [[dea]] oantroffen. It waard fêststeld dat er [[selsmoard]] dien hie. [[File:Kim_Cattrall_March_2024_(cropped).jpg|right|thumb|180px|Kim Cattrall yn [[2024]].]] ====Houliken en oare relaasjes==== Cattrall hat fjouwer kear [[troud]] west. Har earste [[houlik]], mei in Larry Davis, duorre fan [[1977]] oant [[1979]] en waard [[neatichferklearring|neatich ferklearre]]. Yn [[1982]] wertroude se mei in André J. Lyson, mei wa't se ferskate jierren yn it [[Dútslân|Dútske]] [[Frankfurt am Main]] wenne. Yn dy tiid learde se floeiend [[Dútsk]] te sprekken, mar yn [[2010]] joech se ta dat se dat al fierhinne wer ferleard wie. Har houlik mei Lyson einige yn [[1989]] yn in [[skieding (houlik)|skieding]]. Har trêde houlik, dat begûn yn [[1998]] en yn [[2004]] ek op in skieding útrûn, wie mei de Amerikaanske ûntwerper fan [[audio-apparatuer]] [[Mark Levinson (audio-apparatuerûntwerper)|Mark Levinson]], mei wa't se yn [[2002]] har boek ''Satisfaction: The Art of the Female Orgasm'' skreau. Yn [[2016]] krige Cattrall in [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei de Britske BBC-[[wurknimmer]] Russell Thomas. Se trouden op [[4&nbsp;desimber]] [[2025]] yn Londen op it Alde Gemeentehûs fan [[Chelsea (Londen)|Chelsea]]. Njonken har fjouwer houliken hie Cattrall troch de jierren hinne ek ferskate relaasjes dy't net ta in houlik laten. Sa hie se yn 'e iere [[1980-er jierren]] koart in românse mei de eardere Kanadeeske [[premier]] [[Pierre Trudeau]]. (Yn in ôflevering út [[2016]] fan 'e Amerikaanske dokumintêresearje ''60&nbsp;Minutes'' waard se op basis fan in âlde foto út [[1981]] misidentifisearre as [[Margaret Trudeau|Margaret]], de mem fan Trudeau syn soannen [[Justin Trudeau|Justin]], Alexander en Michel.) Oare relaasjes hie Cattrall mei de [[Brazylje|Brazyljaansk]]-Amerikaanske akteur [[Daniel Benzali]], de Amerikaanske [[musikus]] [[Gerald Casale]], de [[Frankryk|Frânske]] [[yntelligintsia|yntellektueel]] [[Bernard-Henri Lévy]] en de Britsk-[[Sûdaan|Sûdaneeske]] akteur [[Alexander Siddig]]. Cattrall hat gjin [[bern (persoan)|bern]]. Yn [[2015]] wie hja te gast yn it ''Woman's Hour'' fan 'e BBC, dêr't se it hie oer har eigen kar om "bernfrij" te libjen en "in âlder te wêzen sûnder sels in bern te krijen". Dat joech oanlieding ta gâns kontroverse. ====Earedoktoraten en filantropy==== Cattrall naam yn [[2010]] in [[earedoktoraat]] yn ûntfangst fan 'e [[John Moores Universiteit fan Liverpool]] en yn [[2018]] in oarenien fan 'e [[Universiteit fan Britsk-Kolumbia]]. Se finansiert in [[stúdzjebeurs]] foar learlingen fan har âlde [[middelbere skoalle]], de Georges P. Vanier Secondary School yn [[Courtenay (Britsk-Kolumbia)]]. De Kim Cattrall Bursary for the Performing Arts kent 3.000 [[Kanadeeske dollar]] yn 't jier ta oan learlingen dy't nei it slagjen foar de middelbere skoalle in ferfolch- of beropsoplieding foar de [[poadiumkeunst]]en folgje wolle. Yn [[2018]] waard Cattrall yn 'e mande mei [[dame (predikaat)|dame]] [[Judi Dench]] ambassadrise foar de [[Keninklike Botanyske Tún, Kew|Keninklike Botanyske Tún fan Kew]] yn Londen. ==Bibliografy== *2002 – ''Satisfaction: The Art of the Female Orgasm'' <small>(mei [[Mark Levinson (audio-apparatuerûntwerper)|Mark Levinson]])</small> *2005 – ''Kim Cattrall: Sexual Intelligence'' *2006 – ''Being a Girl: Navigating the Ups and Downs of Teen Life'' ==Keppelings om utens== * {{en}} [https://www.imdb.com/name/nm0000326/ Folsleine filmografy fan Kim Cattrall yn 'e Internet Movie Database (IMDb)] * {{en}} [https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/77560 List fan toanielrollen fan Kim Cattrall yn 'e Internet Broadway Database (IBDb)] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Kim_Cattrall ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Kim Cattrall}} }} {{DEFAULTSORT:Cattrall, Kim}} [[Kategory:Amerikaansk toanielakteur]] [[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Amerikaansk filmakteur]] [[Kategory:Amerikaansk stimakteur]] [[Kategory:Amerikaansk publisist]] [[Kategory:Kanadeesk toanielakteur]] [[Kategory:Kanadeesk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Kanadeesk filmakteur]] [[Kategory:Kanadeesk stimakteur]] [[Kategory:Kanadeesk publisist]] [[Kategory:Ingelsk toanielakteur]] [[Kategory:Ingelsk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Ingelsk filmakteur]] [[Kategory:Ingelsk stimakteur]] [[Kategory:Ingelsk publisist]] [[Kategory:Golden Globe-winner]] [[Kategory:Kanadeesk persoan fan Ingelsk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Kanadeesk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1956]] ok6rldiawuq6gc0l287ktim3wm6lxbt 1238234 1238233 2026-08-10T22:29:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Sex and the City */ red 1238234 wikitext text/x-wiki {{Akteur | ôfbylding = Kim_Cattrall_2011_TIFF_Premiere_of_Meeting_Monica_Velour_-a.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = Kim Victoria Cattrall | nasjonaliteit = [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]] [[Feriene Keninkryk|Britsk]] <small>(fan berte)</small><br>[[File:Flag of Canada.svg|border|20px]] [[Kanada|Kanadeesk]] <br><small>(naturalisearre as bern)</small><br>[[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] <br><small>(naturalisearre yn 2020)</small> | berne = [[21 augustus]] [[1956]] | berteplak = [[Liverpool]] ([[Ingelân]]) | stoarn = | stjerplak = | etnisiteit = [[File:Flag of England.svg|border|20px]] [[Ingelsen|Ingelsk]] | regionale identiteit = | jierren aktyf = [[1975]] – no | prizen = [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] 2002, 2004 <br>[[Golden Globe]] 2003 | webside = [https://www.imdb.com/name/nm0000326/ Kim Cattrall] yn 'e [[IMDb]] }} '''Kim Cattrall''' (folút: '''Kim Victoria Cattrall'''; [[útspr.]]: [kəˈtɹæl], likernôch: "kuh-<u>trel</u>") ([[Liverpool]], [[21&nbsp;augustus]] [[1956]]) is in yn 'e [[Feriene Steaten]] wenjend en wurkjend [[Feriene Keninkryk|Britsk]]-[[Kanada|Kanadeesk]]-[[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[aktrise]] en [[skriuwster]]. Hoewol't se yn gâns [[toanielstik]]ken, [[film]]s en [[tillefyzjesearje]]s spile hat, is se benammen bekend wurden fan har rol as de [[seksualiteit|seksueel]] frijfochten Samantha Jones yn 'e [[romantyk (sjenre)|romantyske]] [[komeedzjedrama]]searje ''Sex and the City'' ([[1998]]–[[2004]]). Foar dy rol ûntfong se gâns nominaasjes foar [[priis (ûnderskieding)|prizen]] en wûn se twa [[Screen Actors Guild Award]]s en ien [[Golden Globe]]. Dêrnjonken hie Cattrall ek bekende rollen yn [[film]]s as ''Porky's'', ''[[Police Academy (film)|Police Academy]]'', ''Big Trouble in Little China'', ''Mannequin'' en ''[[Star Trek&nbsp;VI: The Undiscovered Country]]''. Fierders hat Cattrall ek ferskate [[non-fiksje]]boeken oer [[seks]] publisearre. ==Libben en karriêre== ===Jonkheid en oplieding=== Kim Cattrall waard [[berne]] op [[21&nbsp;augustus]] [[1956]] yn 'e [[wyk]] [[Mossley Hill]] fan 'e [[Ingelân|Ingelske]] [[haven]][[stêd]] [[Liverpool]]. Se is fan [[Ingelsen|Ingelsk]] [[etnyske groep|etnysk]] [[komôf]]. Har [[âldelju]] hiene allebeide de [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[nasjonaliteit]]. Har [[heit]] wie Dennis Cattrall ([[1925]]–[[2012]]), in [[boukunde|boukundich]] [[yngenieur]], en har [[mem]] wie Gladys Shane Baugh ([[1929]]–[[2022]]), dy't wurke as [[sekretaresse]]. Cattrall hat twa [[suster]]s en se hie ek in jongere [[broer]], Christopher ([[1963]]–[[2018]]). Doe't se noch mar in fearnsjier âld wie, [[emigrearre]]n har âlden mei de [[húshâlding]] nei [[Kanada]], dêr't Cattrall in [[naturalisaasje|naturalisearre]] [[boargerskip|steatsboarger]] waard. Se groeide op yn [[Courtenay (Britsk-Kolumbia)|Courtenay]], oan 'e eastkust fan [[Vancouvereilân]] yn 'e [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Britsk-Kolumbia]]. Doe't se 11&nbsp;jier wie, kearde se mei har mem in skoft werom nei Liverpool om't har [[beppe]] yn 'e [[sykte|minnichte]] rekke wie. It [[fuortset ûnderwiis]] folge Cattrall oan 'e Georges P. Vanier Secondary School yn Courtenay, dêr't se yn [[1972]] slagge foar har [[eineksamen]]s. Neitiid lei se akteareksamens ôf oan 'e [[Londenske Akademy fan Muzyk en Dramakeunst]] (LAMDA), foar't se har mei 16&nbsp;jier yn [[New York (stêd)|New York]] fêstige om in aktearoplieding te folgjen oan 'e [[Amerikaanske Akademy foar de Dramakeunsten]] (AADA). Yn [[1975]] studearre se dêr mei 19&nbsp;jier ôf. ===Karriêre=== ====Foarôfgeande oan ''Sex and the City''==== Fuort nei't se har [[oplieding]] oan 'e AADA ôfrûne hie, tekene Cattrall in [[kontrakt]] foar fiif jier mei de foaroansteande [[regisseur]] [[Otto Preminger]]. Har [[debút]] as [[film]]aktrise makke se yn [[1975]] yn Preminger syn [[aksjefilm|aksje]][[skrillerfilm|skriller]] ''Rosebud''. Yn [[1976]] kocht [[filmstudio]] [[Universal Pictures]] har kontrakt mei Preminger ôf en waard Cattrall ien fan 'e lêste [[aktrise]]s dy't troch dy studio ûnder kontrakt nommen waarden. (It kontraktspilerstelsel waard yn [[1981]] nei hast tachtich jier beëinige.) De fertsjintwurdichster fan Universal yn [[New York (stêd)|New York]], [[Eleanor Kilgallen]], [[cast]]e Cattrall yn [[gastrol]]len yn withoefolle [[tillefyzjesearje]]s, wêrûnder de [[detektivesearje]] ''Quincy,&nbsp;M.E.'', de [[sikehûssearje]] ''Trapper John,&nbsp;M.D.'', de [[plysjesearje]]s ''Columbo'' en ''Starsky & Hutch'', de [[aksjesearje]] ''Charlie's Angels'', de [[superheld]]esearje ''The Incredible Hulk'' en de [[westernsearje]] ''How the West Was Won''. Dêrnjonken spile se ek yn ''The Bastard'' ([[1978]]) en ''The Rebels'' ([[1979]]), twa [[histoaryske fiksje|histoaryske]] [[minysearje]]s basearre op 'e boeken fan [[bestseller]][[auteur]] [[John Jakes]]. Troch har tillefyzjewurk, har [[talint]] foar [[aktearjen]] en har [[skientme]] krige Cattrall al rillegau in beskate bekendheid yn 'e Amerikaanske [[filmyndustry|film- en tillefyzjeyndustry]]. Sadwaande slagge it har nei fiif jier om 'e oerstap te meitsjen fan gastrollen yn tillefyzjesearjes nei [[byrol]]len yn films. Sa spile se yn [[1980]] mei filmstjer [[Jack Lemmon]] yn it foar in [[Oscar]] nominearre ''Tribute''. Ynternasjonaal briek Cattrall yn [[1981]] troch mei har rol as de nije, [[seksy]] [[gymnastyk]]leararesse Lynn Honeywell yn 'e [[komeedzjefilm]] ''Porky's''. Yn [[1984]] folge in oar grut súkses fan harres yn har rol as [[rykdom|rike]] jongedame dy't studinte oan 'e [[plysje-akademy]] wurdt yn 'e komeedzjefilm ''[[Police Academy (film)|Police Academy]]''. Dêrby wie Cattrall de [[tsjinspylster]] fan [[Steve Guttenberg]]. Yn [[1985]] spile Cattrall yn trije films: it [[komeedzjedrama]] ''Turk&nbsp;182'', de [[post-apokalyptyske film|post-apokalyptyske]] [[aksjefilm]] ''City Limits'' en, as tsjinspylster fan 'e [[Frankryk|Frânske]] filmstjer [[Jean-Paul Belmondo]], yn 'e [[Frankryk|Frânsk]]-[[Kanada|Kanadeeske]] [[misdiekomeedzje]] ''Hold-Up''. It jiers dêrop hie se de froulike [[haadrol]] yn 'e [[aksjekomeedzje]] ''Big Trouble yn Little China'', as tsjinspylster fan [[Kurt Russell]]. Har haadrol yn 'e [[cultfilm]]komeedzje ''Mannequin'', út [[1987]], as in [[paspop]] dy't [[geastlike besetting|beset]] is troch de [[geast]] fan in frou út 'e [[Egyptyske Aldheid]], wie in reuseftich súkses by it [[publyk]]. Oare films dêr't Cattrall ein [[1980-er jierren]] yn spile, wiene: de [[romantyske film|romantyske]] [[neo-noir]] ''Masquerade'', de [[skrillerfilm]] ''Midnight Crossing'' en de [[komeedzjefilm|komeedzje]] ''Palais Royale'' (alle trije út [[1988]]), en de [[mantel-en-degenfilm]] ''The Return of the Musketeers'' en de [[aventoerekomeedzje]] ''Honeymoon Academy'' (beide út [[1989]]). Yn [[1990]] wie se te sjen as Judy McCoy yn 'e [[swarte komeedzje]] ''The Bonfire of the Vanities'', op basis fan 'e [[roman]] mei [[The Bonfire of the Vanities (roman)|deselde namme]] fan [[Tom Wolfe]]. Yn 'e [[1980-er jierren]] wie Cattrall ek aktyf as [[toaniel]]aktrise en stie se gauris op 'e planken yn foaroansteande [[teäter (gebou)|teäters]] yn [[Los Angeles]] mei rollen yn [[toanielstik]]ken as ''A View from the Bridge'' fan [[Arthur Miller]] ([[1982]]), en ''[[Trije Susters (toanielstik fan Anton Tsjechov)|Trije Susters]]'' ([[1985]]) en ''[[Wylde Huning]]'' ([[1986]]), beide fan [[Anton Tsjechov]]. Mei dat lêste stik makke se yn [[1986]] ek har [[debút]] op [[Broadway]]. Yn [[1989]] spile se de rol Célimène yn ''[[In Fijân fan Minsken]]'' fan [[Molière]], sawol yn Los Angeles as yn New York. Yn [[1993]] hie se de [[titelrol]] yn it stik ''Miss Julie''. [[File:Kim_Cattrall_1999.jpg|right|thumb|180px|Kim Cattrall yn [[1999]] op in [[afterparty]] fan 'e útrikking fan 'e [[Emmy Award]]s.]] Ien fan har bekendste rollen spile Cattrall yn [[1991]] as de [[ferrie]]dlike Vulcaanske [[luitenant-op-see|luitenant]] Valeris yn 'e [[science fiction-film]] ''[[Star Trek&nbsp;VI: The Undiscovered Country]]''. Se wie sels belutsen by de ûntwikkeling fan dat [[personaazje]] troch har eigen [[kapsel|hierstyl]] te ûntwerpen en mei te tinken oer in tapaslike [[namme]]. It jiers dêrop wie se te sjen yn 'e [[dystopyske film|dystopyske]] [[plysjefilm|plysje]][[horrorfilm]] ''Split Second''. Yn [[1995]] kamen der twa films fan har út: de skriller ''Above Suspicion'' en de komeedzje ''Live Nude Girls''. Op 'e [[tillefyzje]] hie Cattrall yn 'e [[1990-er jierren]] gastrollen yn searjes as ''Dream On'', ''Screen One'' en ''The Outer Limits''. Yn [[1997]] [[stimakteur|liende se har stim]] oan it personaazje Tami Margulies yn in [[ôflevering]] fan 'e [[tekenfilmsearje]] ''Duckman''. Ek spile se yn 'e minysearjes ''Wild Palms'' en ''Angel Falls'' (beide út [[1993]]), ''Tom Clancy's Op Center'' ([[1995]]) en ''Invasion'' ([[1997]]), en yn [[tillefyzjefilm]]s lykas ''Miracle in the Wilderness'' ([[1991]]), ''Double Vision'' ([[1992]]), ''Running Delilah'' ([[1993]]) en ''The Heidi Chronicles'' ([[1995]]). ====''Sex and the City''==== Yn [[1997]] waard Cattrall [[cast]] foar in [[fêste rol]] yn 'e [[feminist]]yske, [[romantyk (sjenre)|romantyske]] [[komeedzjedrama]]searje ''Sex and the City'' fan [[tillefyzjeprodusint]] [[Darren Star]]. Dy rige waard fan [[1998]] ôf útstjoerd op it Amerikaanske [[tillefyzjenetwurk]] [[Home Box Office|HBO]] en wie hast fuortendaliks al in trochslaand súkses. Cattrall en har tsjinspylsters [[Sarah Jessica Parker]], [[Kristin Davis]] en [[Cynthia Nixon]] spilen fjouwer [[freondinne]]n dy't elts in [[frou]]lik [[stereotype]] fertsjintwurdigen. It [[personaazje]] fan Cattrall wie Samantha Jones, in [[seks]]ueel frijfochten frou foar wa't de jierren al wat begjinne te tellen en dy't derfan hâldt om [[kekenens|kekene]] lju (lykas Davis har personaazje Charlotte York) te shockearjen. Mei't ''Sex and the City'' ek yn gâns oare [[lannen en territoaria]] op 'e tillefyzje kaam, waard Cattrall as Samantha Jones wier wrâldferneamd, mear noch as Parker, dy't Carrie Bradshaw spile, de eigentlike [[haadpersoan]] (en [[voice-over|fertelster]]) fan 'e searje. Foar har rol yn ''Sex and the City'' waard Cattrall fjouwer kear (yn [[2000]], [[2001]], [[2003]] en [[2004]]) nominearre foar de [[Golden Globe]] yn 'e [[kategory]] bêste [[byrol]] fan in aktrise yn in searje, minysearje of tillefyzjefilm. Yn [[2003]] wûn se dy [[priis (ûnderskieding)|priis]]. Yn [[2002]] wûn se ek, yn 'e mande mei Parker, Davis en Nixon, de [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste cast fan in [[komeedzjesearje]]. Foar dyselde priis waarden se yn [[2001]], [[2003]], [[2004]] en [[2005]] ek nominearre. Fierders waard Cattrall foar har rol yn 'e searje yn [[2002]] en [[2003]] nominearre foar de Screen Actors Guild Award yn 'e kategory bêste byrol fan in aktrise yn in komeedzjesearje, en yn [[2000]], [[2001]], [[2002]], [[2003]] en [[2004]] waard se nominearre foar de [[Emmy Award]] foar bêste byrol fan in aktrise yn in komeedzjesearje. Troch har eardere rol yn ''Porky's'' wie Cattrall yn 'e [[1980-er jierren]] al útgroeid ta in [[sekssymboal]], mar har rol as Samantha Jones yn ''Sex and the City'' fernijde dy status en wreide him út. Sa waard har yn [[2005]], doe't se 49&nbsp;jier wie, yn it [[tydskrift]] ''[[TV Guide]]'' it achtste plak taparte op 'e ranglist fan 'e 50 meast [[seksy]] stjerren. Cattrall brûkte har status yn [[2002]] om út te pakken mei in [[non-fiksje]]boek oer [[seksualiteit]], dat útgroeide ta in [[bestseller]]. It hiet ''Satisfaction: The Art of the Female Orgasm'' en gie oer it [[orgasme]] by [[froulju]]. Se hie it [[boek]] yn 'e mande mei har doetiidske [[oarehelte|man]] [[Mark Levinson (audio-apparatuerûntwerper)|Mark Levinson]] skreaun. Yn [[2005]] wie se ek [[útfierend produsint]]e fan en die se de [[voice-over]] by de [[dokumintêre]] ''Kim Cattrall: Sexual Intelligence'', wêryn't se de [[skiednis]] fan seks beljochte en útlei hoe't it yn 'e [[Westerske kultuer]] ta sa'n [[taboe]] wurde kinnen hat. Under deselde [[titel (namme)|titel]] ferskynde ek in boek mei in provokative [[neakenfoto]] fan Cattrall op 'e [[omslach]]. In trêde boek fan Cattrall oer froulike [[seksualiteit]] ferskynde yn [[2006]] ûnder de titel ''Being a Girl: Navigating the Ups and Downs of Teen Life''. ''Sex and the City'' rûn seis [[seizoen (omrop)|seizoenen]], fan [[1998]] oant en mei [[2004]]. Neitiid kroep Cattrall yn [[2008]] jitris yn 'e hûd fan Samantha Jones foar de reünyfilm ''Sex and the City''. Foar dy rol waard se, yn 'e mande mei Parker, Davis, Nixon en [[Chris Noth]] (yn 'e rol fan Mr. Big) nominearre foar de [[People's Choice Award]] yn 'e kategory favorite cast. Yn [[2010]] wie Cattrall op 'e nij fan 'e partij foar de twadde reünyfilm, ''Sex and the City&nbsp;2''. Plannen foar in trêde reünyfilm rûnen ein [[2010-er jierren]] op 'e non. Dat kaam mei troch Cattrall har wegering om op 'e nij Samantha Jones te spyljen, om't se har net fine koe yn guon fan 'e foarstelde [[plot|ferhaallinen]] (it stjerre litten fan Mr. Big en it ûntfangen troch Samantha fan neakenfoto's fan Miranda har fjirtjinjierrige soan Brady). [[File:Kim_Cattrall.jpg|right|thumb|180px|Kim Cattrall yn [[2007]].]] Nei't dúdlik wurden wie dat it net ta in trêde film komme soe, begûn ein [[2010-er jierren]] de ûntwikkeling fan in [[revival (tillefyzje)|revival]] fan 'e tillefyzjesearje ''Sex and the City''. Cattrall waard lykwols net yn 'e plannen dêrfoar behelle. De searje, dy't as titel ''And Just Like That...'' krige, kaam yn [[2021]] sûnder har op 'e tillefyzje. Yn [[2022]] prate Sarah Jessica Parker yn in [[podcast]] fan it [[tydskrift]] ''[[The Hollywood Reporter]]'' oer de redens dat Cattrall net weromfrege wie. Se sei: "We hawwe har net frege om der diel fan út te meitsjen omdat se dúdlik makke hie dat it net wat wie dat se dwaan woe, en it fielde foar ús langer net noflik oan [om har wer te freegjen], dat it kaam gewoan net by ús op." Yn [[2023]] ferklapte Cattrall yn in [[fraachpetear]] mei de [[BBC]] dat it nea bot bûtere hie tusken har en de oare fêste castleden fan ''Sex and the City'', wêrmei't se suggerearre dat der mear efter har bûtensluting siet as Parker hawwe woe. Nettsjinsteande dat kearde Cattrall letter dat jier noch ien kear yn 'e rol fan Samantha Jones werom foar in koarte [[cameo]] yn 'e lêste ôflevering fan it twadde seizoen fan ''And Just Like That...'' ===Nei ''Sex and the City''=== Yn [[2005]] wie Cattrall te sjen yn 'e [[Disney]]-film ''Ice Princess'', as de [[keunstriden|keunstryd]]trainster fan 'e [[haadpersoan]], dy't spile waard troch [[Michelle Trachtenberg]]. Datselde jiers fertolke se op it toaniel yn it [[Londen]]ske [[West End (Londen)|West End]] de rol fan Claire, in [[ferlamming|ferlamme]] frou dy't [[ferstjerren|stjerre]] wol, yn it oangripende toanielstik ''Whose Life Is It Anyway?'' Oare toanielstikken dêr't se yn 'e folgjende jierren yn spile, wiene ''The Cryptogram'' ([[2006]]) fan [[David Mamet]], ''Private Lives'' ([[2011]]) fan [[Noël Coward]] en ''Sweet Bird of Youth'' ([[2013]]) fan [[Tennessee Williams]]. Ek hie se de rol fan [[Kleopatra VII|Kleopatra]] yn 'e [[Shakespeariaanske trageedzjes|trageedzje]] ''[[Antonius en Kleopatra]]'', dat yn [[2010]] yn har berteplak [[Liverpool]] opfierd waard. Ek wurke Cattrall yn 'e twadde helte fan 'e [[2000-er jierren]] mei oan Britske [[reklamespotsje]]s foar [[Tetley]]-[[tee]] en [[advertinsje (reklame)|advertinsjes]] foar [[Bacardi]]-[[rum]]. In [[Nij-Seelân|Nijseelânsk]] reklamespotsje foar it [[auto]]merk [[Nissan]], wêryn't Cattrall yn har oersekste [[alter ego]] Samantha Jones te sjen wie, waard yn [[2006]] weromlutsen: der wiene klachten kommen oer de seksuele taspilings, dy't guon lju blykber te fier giene. Op it [[wite doek]] wie Cattrall datselde jiers te sjen as de tsjinspylster fan [[Brendan Gleeson]] yn 'e film ''The Tiger's Tail'' fan [[regisseur]] [[John Boorman]], in [[swarte komeedzje]] oer de ynfloed dy't de doetiidske [[ekonomy]]ske opgong yn [[Ierlân]] op 'e [[befolking]] hie. Yn [[2007]] spile se yn 'e Britske [[tillefyzjefilm]] ''My Boy Jack'', oer de wier barde syktocht fan 'e ferneamde skriuwer [[Rudyard Kipling]] nei syn op 'e slachfjilden fan 'e [[Earste Wrâldoarloch]] weiwurden [[soan]]. Yn [[2009]] krige Cattrall in [[stjer (figuer)|stjer]] op [[Canada's Walk of Fame]] yn [[Toronto]]. Se hie dat jiers in gastrol as [[stimaktrise]] yn 'e langrinnende [[satirysk]]e [[tekenfilmsearje]] ''[[The Simpsons]]''. Yn 'e Kanadeeske [[tekenfilm|animearre]] [[komeedzjesearje]] ''Producing Parker'', dy't rûn fan [[2009]] oant en mei [[2011]], spriek se de [[fêste rol]] fan Dee yn. Yn [[2010]] spile se de rol fan Amelia Bly yn 'e troch [[filmkritisy]] goed ûntfongen [[politike skriller]] ''The Ghost Writer'', fan 'e [[Poalen|Poalsk]]-[[Frankryk|Frânske]] regisseur [[Roman Polański]], en teffens wie se dat jier te sjen yn 'e [[minysearje]] ''Any Human Heart'', op basis fan 'e roman mei deselde namme fan [[William Boyd]]. Yn [[2014]] wie Cattrall sawol ien fan 'e haadrolspilers as de [[útfierend produsint]]e fan 'e súksesfolle Kanadeeske searje ''Sensitive Skin''. Yn [[2016]] wie se te sjen yn 'e rol fan Emily French yn 'e twadielige [[BBC]]-minysearje ''The Witness for the Prosecution'', dy't basearre waard op in [[koart ferhaal]] fan [[Agatha Christie]]. Yn [[2017]] waard Cattrall yn 'e tige súksesfolle [[Sweden|Sweedske]] searje ''Modus'' cast as de [[presidint fan 'e Feriene Steaten]]. Fan [[2018]] oant [[2019]] spile se yn 'e searje ''Tell Me a Story'' op 'e [[streamingtsjinst]] [[Paramount+]]. Se hie yn [[2020]] ien fan 'e haadrollen yn 'e [[dramasearje]] ''Filthy Rich'' fan it Amerikaanske [[tillefyzjenetwurk]] [[Fox Broadcasting Company|Fox]]. Har rol wie dy fan Margaret, de matriarch fan in [[Amerikaanske Suden|Súdlike]] [[famylje]] dy't [[rykdom|stjonkende ryk]] wurden is troch de eksploitaasje fan in [[kristlik]] tillefyzjenetwurk. Nei't Margaret har man omkomt by in [[fleantúch]]ûngemak docht bliken dat er trije [[oerwûn bern|oerwûne bern]] hat, dy't neffens syn [[testamint (akte)|testamint]] allegearre meipartsje meie yn it famyljefortún. Op it [[Tillefyzjefestival fan Atlanta]] waard Cattrall yn [[2020]] de Icon Award takend foar har rol yn ''Filthy Rich''. Yn [[2021]] waard Cattrall cast as de [[voice-over|fertelster]] yn 'e komeedzjesearje ''How I Met Your Father'', in [[spin-off]] fan it eardere en bekendere ''How I Met Your Mother'', wêryn't [[Bob Saget]] de ferteller west hie. Se wie yn dy searje de âldere, op it [[ferline]] weromsjende ferzje fan it personaazje dat spile waard troch [[Hilary Duff]]. Yn [[2022]] hie Cattrall in haadrol yn 'e revivalsearje ''Queer as Folk'' op 'e streamingtsjinst [[Peacock (streamingtsjinst)|Peacock]], en yn [[2023]] hie se in haadrol yn 'e searje ''Glamorous'' op 'e streamingtsjinst [[Netflix]]. Datselde jiers wie se as de tsjinspylster fan [[Robert De Niro]] te sjen yn 'e komeedzjefilm ''About My Father'', dy't [[ynspiraasje (keunst)|ynspirearre]] waard troch it libben fan [[komyk]] [[Sebastian Maniscalco]]. ===Priveelibben=== ====Nasjonaliteit==== Cattrall hat it meastepart fan har libben in [[dûbele nasjonaliteit|dûbele Britsk-Kanadeeske nasjonaliteit]] hân. Yn [[2020]] liet se har dêropta [[naturalisearring|naturalisearje]] ta in [[steatsboarger]] fan 'e [[Feriene Steaten]] om't se [[ferkiezings|stimme]] kinne woe yn 'e [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)|presidintsferkiezings fan dat jier]]. ====Untsnapt oan 'e dea==== Op [[21&nbsp;desimber]] [[1988]] ûntkaam Cattrall mar kwealk oan 'e [[dea]] doe't se nei de [[Feriene Steaten]] fleane woe mei [[Pan Am-flecht 103]]. Ien dei earder boekte se har ôfreis út Londen lykwols om nei in lettere flecht, sadat se dy jûns noch te [[winkeljen]] gean koe by it [[warehûs]] [[Harrods]]. (Pan Am-flecht 103 stoarte nei in [[bomoanslach]] del by it [[Skotlân|Skotske]] [[Lockerbie]], wêrby't alle ynsittenden om it libben kamen.) ====Sûnensswierrichheden==== Cattrall [[drinken|drinkt]] gjin [[alkohol]] om't se dêr hast fuortendaliks [[pineholle]] fan kriget. Yn [[2015]] waard Cattrall [[cast]] yn in [[toanielstik]] fan [[Penelope Skinner]] dat opfierd wurde soe yn it [[Londen]]ske [[West End (Londen)|West End]]. Mar in pear dagen foar de premiêre moast se ôfsizze omreden fan oanhâldende [[sliepeleazens]] dy't har normaal funksjonearjen alhiel ûnmooglik makke. Se kearde dêrop werom nei [[New York (stêd)|New York]], dêr't se in programma fan [[gedrachsterapy]] begûn om harsels te trainen en [[sliep]] better. Nei har eigen sizzen bestie dat út it oanlearen fan ferskate bêdtiidrituelen (mei as wichtichste om alle [[elektroanika|elektroanyske]] [[apparaten]] foargoed út har [[sliepkeamer]] te ferwiderjen), en troch it gebrûk fan it [[bêd]] te beheinen ta noch mar twa aktiviteiten, wêrfan't ien sliepen is. ====Famylje==== Yn [[2009]] die Cattrall mei oan 'e [[BBC]]-[[dokumintêre]]searje ''Who Do You Think You Are?'' (wêrfan't de [[Nederlân]]ske ferzje ''Verborgen Verleden'' hjit) oer de [[stambeam]] fan bekende persoanen. Cattrall ûntdiek dat har [[pake]] George Baugh yn [[1938]] fan 'e iene op 'e oare dei weiwurden wie en syn [[húshâlding]], mei Cattrall har doe achtjierrige [[mem]] en twa jongere [[muoike]]s, yn 'e steek litten hie. It die bliken dat Baugh neitiid [[bigamy]] begien hie troch in jier letter yn it doarp [[Tudhoe]] yn noardlik [[Ingelân]] mei in oare frou te [[trouwen]], mei wa't er nochris fjouwer [[bern (persoan)|bern]] krige. Baugh [[emigrearre]] yn [[1961]] mei syn nije húshâlding nei [[Austraalje (lân)|Austraalje]], dêr't er it haad fan in [[postkantoar]] waard, yn [[1971]] mei [[pinsjoen]] gie en yn [[1974]] yn [[Sydney]] [[ferstoar]]. De mem en muoikes fan Cattrall hiene nea mear wat fan harren heit fernommen nei syn hommelse ferdwining yn [[1938]]. Deselde [[ôflevering]] waard letter yn in op 'e nij [[filmmontaazje|montearre]] ferzje ek útstjoerd yn 'e Amerikaanske searje ''Who Do You Think You Are?'' Op [[4&nbsp;febrewaris]] [[2018]] socht Cattrall de oandacht fan 'e [[media]] mei it berjocht dat har jongere [[broer]] Christopher yn 'e [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Alberta]] [[fermist]] rekke wie. Se frege eltsenien om te helpen om him te finen. Christopher Cattrall waard lykwols ferskate oeren letter [[dea]] oantroffen. It waard fêststeld dat er [[selsmoard]] dien hie. [[File:Kim_Cattrall_March_2024_(cropped).jpg|right|thumb|180px|Kim Cattrall yn [[2024]].]] ====Houliken en oare relaasjes==== Cattrall hat fjouwer kear [[troud]] west. Har earste [[houlik]], mei in Larry Davis, duorre fan [[1977]] oant [[1979]] en waard [[neatichferklearring|neatich ferklearre]]. Yn [[1982]] wertroude se mei in André J. Lyson, mei wa't se ferskate jierren yn it [[Dútslân|Dútske]] [[Frankfurt am Main]] wenne. Yn dy tiid learde se floeiend [[Dútsk]] te sprekken, mar yn [[2010]] joech se ta dat se dat al fierhinne wer ferleard wie. Har houlik mei Lyson einige yn [[1989]] yn in [[skieding (houlik)|skieding]]. Har trêde houlik, dat begûn yn [[1998]] en yn [[2004]] ek op in skieding útrûn, wie mei de Amerikaanske ûntwerper fan [[audio-apparatuer]] [[Mark Levinson (audio-apparatuerûntwerper)|Mark Levinson]], mei wa't se yn [[2002]] har boek ''Satisfaction: The Art of the Female Orgasm'' skreau. Yn [[2016]] krige Cattrall in [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei de Britske BBC-[[wurknimmer]] Russell Thomas. Se trouden op [[4&nbsp;desimber]] [[2025]] yn Londen op it Alde Gemeentehûs fan [[Chelsea (Londen)|Chelsea]]. Njonken har fjouwer houliken hie Cattrall troch de jierren hinne ek ferskate relaasjes dy't net ta in houlik laten. Sa hie se yn 'e iere [[1980-er jierren]] koart in românse mei de eardere Kanadeeske [[premier]] [[Pierre Trudeau]]. (Yn in ôflevering út [[2016]] fan 'e Amerikaanske dokumintêresearje ''60&nbsp;Minutes'' waard se op basis fan in âlde foto út [[1981]] misidentifisearre as [[Margaret Trudeau|Margaret]], de mem fan Trudeau syn soannen [[Justin Trudeau|Justin]], Alexander en Michel.) Oare relaasjes hie Cattrall mei de [[Brazylje|Brazyljaansk]]-Amerikaanske akteur [[Daniel Benzali]], de Amerikaanske [[musikus]] [[Gerald Casale]], de [[Frankryk|Frânske]] [[yntelligintsia|yntellektueel]] [[Bernard-Henri Lévy]] en de Britsk-[[Sûdaan|Sûdaneeske]] akteur [[Alexander Siddig]]. Cattrall hat gjin [[bern (persoan)|bern]]. Yn [[2015]] wie hja te gast yn it ''Woman's Hour'' fan 'e BBC, dêr't se it hie oer har eigen kar om "bernfrij" te libjen en "in âlder te wêzen sûnder sels in bern te krijen". Dat joech oanlieding ta gâns kontroverse. ====Earedoktoraten en filantropy==== Cattrall naam yn [[2010]] in [[earedoktoraat]] yn ûntfangst fan 'e [[John Moores Universiteit fan Liverpool]] en yn [[2018]] in oarenien fan 'e [[Universiteit fan Britsk-Kolumbia]]. Se finansiert in [[stúdzjebeurs]] foar learlingen fan har âlde [[middelbere skoalle]], de Georges P. Vanier Secondary School yn [[Courtenay (Britsk-Kolumbia)]]. De Kim Cattrall Bursary for the Performing Arts kent 3.000 [[Kanadeeske dollar]] yn 't jier ta oan learlingen dy't nei it slagjen foar de middelbere skoalle in ferfolch- of beropsoplieding foar de [[poadiumkeunst]]en folgje wolle. Yn [[2018]] waard Cattrall yn 'e mande mei [[dame (predikaat)|dame]] [[Judi Dench]] ambassadrise foar de [[Keninklike Botanyske Tún, Kew|Keninklike Botanyske Tún fan Kew]] yn Londen. ==Bibliografy== *2002 – ''Satisfaction: The Art of the Female Orgasm'' <small>(mei [[Mark Levinson (audio-apparatuerûntwerper)|Mark Levinson]])</small> *2005 – ''Kim Cattrall: Sexual Intelligence'' *2006 – ''Being a Girl: Navigating the Ups and Downs of Teen Life'' ==Keppelings om utens== * {{en}} [https://www.imdb.com/name/nm0000326/ Folsleine filmografy fan Kim Cattrall yn 'e Internet Movie Database (IMDb)] * {{en}} [https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/77560 List fan toanielrollen fan Kim Cattrall yn 'e Internet Broadway Database (IBDb)] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Kim_Cattrall ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Kim Cattrall}} }} {{DEFAULTSORT:Cattrall, Kim}} [[Kategory:Amerikaansk toanielakteur]] [[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Amerikaansk filmakteur]] [[Kategory:Amerikaansk stimakteur]] [[Kategory:Amerikaansk publisist]] [[Kategory:Kanadeesk toanielakteur]] [[Kategory:Kanadeesk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Kanadeesk filmakteur]] [[Kategory:Kanadeesk stimakteur]] [[Kategory:Kanadeesk publisist]] [[Kategory:Ingelsk toanielakteur]] [[Kategory:Ingelsk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Ingelsk filmakteur]] [[Kategory:Ingelsk stimakteur]] [[Kategory:Ingelsk publisist]] [[Kategory:Golden Globe-winner]] [[Kategory:Kanadeesk persoan fan Ingelsk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Kanadeesk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1956]] tkp4h0yaajnjxgt6t8xbx1xbouldl2l 1238235 1238234 2026-08-10T22:29:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Nei Sex and the City */ red 1238235 wikitext text/x-wiki {{Akteur | ôfbylding = Kim_Cattrall_2011_TIFF_Premiere_of_Meeting_Monica_Velour_-a.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = Kim Victoria Cattrall | nasjonaliteit = [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]] [[Feriene Keninkryk|Britsk]] <small>(fan berte)</small><br>[[File:Flag of Canada.svg|border|20px]] [[Kanada|Kanadeesk]] <br><small>(naturalisearre as bern)</small><br>[[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] <br><small>(naturalisearre yn 2020)</small> | berne = [[21 augustus]] [[1956]] | berteplak = [[Liverpool]] ([[Ingelân]]) | stoarn = | stjerplak = | etnisiteit = [[File:Flag of England.svg|border|20px]] [[Ingelsen|Ingelsk]] | regionale identiteit = | jierren aktyf = [[1975]] – no | prizen = [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] 2002, 2004 <br>[[Golden Globe]] 2003 | webside = [https://www.imdb.com/name/nm0000326/ Kim Cattrall] yn 'e [[IMDb]] }} '''Kim Cattrall''' (folút: '''Kim Victoria Cattrall'''; [[útspr.]]: [kəˈtɹæl], likernôch: "kuh-<u>trel</u>") ([[Liverpool]], [[21&nbsp;augustus]] [[1956]]) is in yn 'e [[Feriene Steaten]] wenjend en wurkjend [[Feriene Keninkryk|Britsk]]-[[Kanada|Kanadeesk]]-[[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[aktrise]] en [[skriuwster]]. Hoewol't se yn gâns [[toanielstik]]ken, [[film]]s en [[tillefyzjesearje]]s spile hat, is se benammen bekend wurden fan har rol as de [[seksualiteit|seksueel]] frijfochten Samantha Jones yn 'e [[romantyk (sjenre)|romantyske]] [[komeedzjedrama]]searje ''Sex and the City'' ([[1998]]–[[2004]]). Foar dy rol ûntfong se gâns nominaasjes foar [[priis (ûnderskieding)|prizen]] en wûn se twa [[Screen Actors Guild Award]]s en ien [[Golden Globe]]. Dêrnjonken hie Cattrall ek bekende rollen yn [[film]]s as ''Porky's'', ''[[Police Academy (film)|Police Academy]]'', ''Big Trouble in Little China'', ''Mannequin'' en ''[[Star Trek&nbsp;VI: The Undiscovered Country]]''. Fierders hat Cattrall ek ferskate [[non-fiksje]]boeken oer [[seks]] publisearre. ==Libben en karriêre== ===Jonkheid en oplieding=== Kim Cattrall waard [[berne]] op [[21&nbsp;augustus]] [[1956]] yn 'e [[wyk]] [[Mossley Hill]] fan 'e [[Ingelân|Ingelske]] [[haven]][[stêd]] [[Liverpool]]. Se is fan [[Ingelsen|Ingelsk]] [[etnyske groep|etnysk]] [[komôf]]. Har [[âldelju]] hiene allebeide de [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[nasjonaliteit]]. Har [[heit]] wie Dennis Cattrall ([[1925]]–[[2012]]), in [[boukunde|boukundich]] [[yngenieur]], en har [[mem]] wie Gladys Shane Baugh ([[1929]]–[[2022]]), dy't wurke as [[sekretaresse]]. Cattrall hat twa [[suster]]s en se hie ek in jongere [[broer]], Christopher ([[1963]]–[[2018]]). Doe't se noch mar in fearnsjier âld wie, [[emigrearre]]n har âlden mei de [[húshâlding]] nei [[Kanada]], dêr't Cattrall in [[naturalisaasje|naturalisearre]] [[boargerskip|steatsboarger]] waard. Se groeide op yn [[Courtenay (Britsk-Kolumbia)|Courtenay]], oan 'e eastkust fan [[Vancouvereilân]] yn 'e [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Britsk-Kolumbia]]. Doe't se 11&nbsp;jier wie, kearde se mei har mem in skoft werom nei Liverpool om't har [[beppe]] yn 'e [[sykte|minnichte]] rekke wie. It [[fuortset ûnderwiis]] folge Cattrall oan 'e Georges P. Vanier Secondary School yn Courtenay, dêr't se yn [[1972]] slagge foar har [[eineksamen]]s. Neitiid lei se akteareksamens ôf oan 'e [[Londenske Akademy fan Muzyk en Dramakeunst]] (LAMDA), foar't se har mei 16&nbsp;jier yn [[New York (stêd)|New York]] fêstige om in aktearoplieding te folgjen oan 'e [[Amerikaanske Akademy foar de Dramakeunsten]] (AADA). Yn [[1975]] studearre se dêr mei 19&nbsp;jier ôf. ===Karriêre=== ====Foarôfgeande oan ''Sex and the City''==== Fuort nei't se har [[oplieding]] oan 'e AADA ôfrûne hie, tekene Cattrall in [[kontrakt]] foar fiif jier mei de foaroansteande [[regisseur]] [[Otto Preminger]]. Har [[debút]] as [[film]]aktrise makke se yn [[1975]] yn Preminger syn [[aksjefilm|aksje]][[skrillerfilm|skriller]] ''Rosebud''. Yn [[1976]] kocht [[filmstudio]] [[Universal Pictures]] har kontrakt mei Preminger ôf en waard Cattrall ien fan 'e lêste [[aktrise]]s dy't troch dy studio ûnder kontrakt nommen waarden. (It kontraktspilerstelsel waard yn [[1981]] nei hast tachtich jier beëinige.) De fertsjintwurdichster fan Universal yn [[New York (stêd)|New York]], [[Eleanor Kilgallen]], [[cast]]e Cattrall yn [[gastrol]]len yn withoefolle [[tillefyzjesearje]]s, wêrûnder de [[detektivesearje]] ''Quincy,&nbsp;M.E.'', de [[sikehûssearje]] ''Trapper John,&nbsp;M.D.'', de [[plysjesearje]]s ''Columbo'' en ''Starsky & Hutch'', de [[aksjesearje]] ''Charlie's Angels'', de [[superheld]]esearje ''The Incredible Hulk'' en de [[westernsearje]] ''How the West Was Won''. Dêrnjonken spile se ek yn ''The Bastard'' ([[1978]]) en ''The Rebels'' ([[1979]]), twa [[histoaryske fiksje|histoaryske]] [[minysearje]]s basearre op 'e boeken fan [[bestseller]][[auteur]] [[John Jakes]]. Troch har tillefyzjewurk, har [[talint]] foar [[aktearjen]] en har [[skientme]] krige Cattrall al rillegau in beskate bekendheid yn 'e Amerikaanske [[filmyndustry|film- en tillefyzjeyndustry]]. Sadwaande slagge it har nei fiif jier om 'e oerstap te meitsjen fan gastrollen yn tillefyzjesearjes nei [[byrol]]len yn films. Sa spile se yn [[1980]] mei filmstjer [[Jack Lemmon]] yn it foar in [[Oscar]] nominearre ''Tribute''. Ynternasjonaal briek Cattrall yn [[1981]] troch mei har rol as de nije, [[seksy]] [[gymnastyk]]leararesse Lynn Honeywell yn 'e [[komeedzjefilm]] ''Porky's''. Yn [[1984]] folge in oar grut súkses fan harres yn har rol as [[rykdom|rike]] jongedame dy't studinte oan 'e [[plysje-akademy]] wurdt yn 'e komeedzjefilm ''[[Police Academy (film)|Police Academy]]''. Dêrby wie Cattrall de [[tsjinspylster]] fan [[Steve Guttenberg]]. Yn [[1985]] spile Cattrall yn trije films: it [[komeedzjedrama]] ''Turk&nbsp;182'', de [[post-apokalyptyske film|post-apokalyptyske]] [[aksjefilm]] ''City Limits'' en, as tsjinspylster fan 'e [[Frankryk|Frânske]] filmstjer [[Jean-Paul Belmondo]], yn 'e [[Frankryk|Frânsk]]-[[Kanada|Kanadeeske]] [[misdiekomeedzje]] ''Hold-Up''. It jiers dêrop hie se de froulike [[haadrol]] yn 'e [[aksjekomeedzje]] ''Big Trouble yn Little China'', as tsjinspylster fan [[Kurt Russell]]. Har haadrol yn 'e [[cultfilm]]komeedzje ''Mannequin'', út [[1987]], as in [[paspop]] dy't [[geastlike besetting|beset]] is troch de [[geast]] fan in frou út 'e [[Egyptyske Aldheid]], wie in reuseftich súkses by it [[publyk]]. Oare films dêr't Cattrall ein [[1980-er jierren]] yn spile, wiene: de [[romantyske film|romantyske]] [[neo-noir]] ''Masquerade'', de [[skrillerfilm]] ''Midnight Crossing'' en de [[komeedzjefilm|komeedzje]] ''Palais Royale'' (alle trije út [[1988]]), en de [[mantel-en-degenfilm]] ''The Return of the Musketeers'' en de [[aventoerekomeedzje]] ''Honeymoon Academy'' (beide út [[1989]]). Yn [[1990]] wie se te sjen as Judy McCoy yn 'e [[swarte komeedzje]] ''The Bonfire of the Vanities'', op basis fan 'e [[roman]] mei [[The Bonfire of the Vanities (roman)|deselde namme]] fan [[Tom Wolfe]]. Yn 'e [[1980-er jierren]] wie Cattrall ek aktyf as [[toaniel]]aktrise en stie se gauris op 'e planken yn foaroansteande [[teäter (gebou)|teäters]] yn [[Los Angeles]] mei rollen yn [[toanielstik]]ken as ''A View from the Bridge'' fan [[Arthur Miller]] ([[1982]]), en ''[[Trije Susters (toanielstik fan Anton Tsjechov)|Trije Susters]]'' ([[1985]]) en ''[[Wylde Huning]]'' ([[1986]]), beide fan [[Anton Tsjechov]]. Mei dat lêste stik makke se yn [[1986]] ek har [[debút]] op [[Broadway]]. Yn [[1989]] spile se de rol Célimène yn ''[[In Fijân fan Minsken]]'' fan [[Molière]], sawol yn Los Angeles as yn New York. Yn [[1993]] hie se de [[titelrol]] yn it stik ''Miss Julie''. [[File:Kim_Cattrall_1999.jpg|right|thumb|180px|Kim Cattrall yn [[1999]] op in [[afterparty]] fan 'e útrikking fan 'e [[Emmy Award]]s.]] Ien fan har bekendste rollen spile Cattrall yn [[1991]] as de [[ferrie]]dlike Vulcaanske [[luitenant-op-see|luitenant]] Valeris yn 'e [[science fiction-film]] ''[[Star Trek&nbsp;VI: The Undiscovered Country]]''. Se wie sels belutsen by de ûntwikkeling fan dat [[personaazje]] troch har eigen [[kapsel|hierstyl]] te ûntwerpen en mei te tinken oer in tapaslike [[namme]]. It jiers dêrop wie se te sjen yn 'e [[dystopyske film|dystopyske]] [[plysjefilm|plysje]][[horrorfilm]] ''Split Second''. Yn [[1995]] kamen der twa films fan har út: de skriller ''Above Suspicion'' en de komeedzje ''Live Nude Girls''. Op 'e [[tillefyzje]] hie Cattrall yn 'e [[1990-er jierren]] gastrollen yn searjes as ''Dream On'', ''Screen One'' en ''The Outer Limits''. Yn [[1997]] [[stimakteur|liende se har stim]] oan it personaazje Tami Margulies yn in [[ôflevering]] fan 'e [[tekenfilmsearje]] ''Duckman''. Ek spile se yn 'e minysearjes ''Wild Palms'' en ''Angel Falls'' (beide út [[1993]]), ''Tom Clancy's Op Center'' ([[1995]]) en ''Invasion'' ([[1997]]), en yn [[tillefyzjefilm]]s lykas ''Miracle in the Wilderness'' ([[1991]]), ''Double Vision'' ([[1992]]), ''Running Delilah'' ([[1993]]) en ''The Heidi Chronicles'' ([[1995]]). ====''Sex and the City''==== Yn [[1997]] waard Cattrall [[cast]] foar in [[fêste rol]] yn 'e [[feminist]]yske, [[romantyk (sjenre)|romantyske]] [[komeedzjedrama]]searje ''Sex and the City'' fan [[tillefyzjeprodusint]] [[Darren Star]]. Dy rige waard fan [[1998]] ôf útstjoerd op it Amerikaanske [[tillefyzjenetwurk]] [[Home Box Office|HBO]] en wie hast fuortendaliks al in trochslaand súkses. Cattrall en har tsjinspylsters [[Sarah Jessica Parker]], [[Kristin Davis]] en [[Cynthia Nixon]] spilen fjouwer [[freondinne]]n dy't elts in [[frou]]lik [[stereotype]] fertsjintwurdigen. It [[personaazje]] fan Cattrall wie Samantha Jones, in [[seks]]ueel frijfochten frou foar wa't de jierren al wat begjinne te tellen en dy't derfan hâldt om [[kekenens|kekene]] lju (lykas Davis har personaazje Charlotte York) te shockearjen. Mei't ''Sex and the City'' ek yn gâns oare [[lannen en territoaria]] op 'e tillefyzje kaam, waard Cattrall as Samantha Jones wier wrâldferneamd, mear noch as Parker, dy't Carrie Bradshaw spile, de eigentlike [[haadpersoan]] (en [[voice-over|fertelster]]) fan 'e searje. Foar har rol yn ''Sex and the City'' waard Cattrall fjouwer kear (yn [[2000]], [[2001]], [[2003]] en [[2004]]) nominearre foar de [[Golden Globe]] yn 'e [[kategory]] bêste [[byrol]] fan in aktrise yn in searje, minysearje of tillefyzjefilm. Yn [[2003]] wûn se dy [[priis (ûnderskieding)|priis]]. Yn [[2002]] wûn se ek, yn 'e mande mei Parker, Davis en Nixon, de [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste cast fan in [[komeedzjesearje]]. Foar dyselde priis waarden se yn [[2001]], [[2003]], [[2004]] en [[2005]] ek nominearre. Fierders waard Cattrall foar har rol yn 'e searje yn [[2002]] en [[2003]] nominearre foar de Screen Actors Guild Award yn 'e kategory bêste byrol fan in aktrise yn in komeedzjesearje, en yn [[2000]], [[2001]], [[2002]], [[2003]] en [[2004]] waard se nominearre foar de [[Emmy Award]] foar bêste byrol fan in aktrise yn in komeedzjesearje. Troch har eardere rol yn ''Porky's'' wie Cattrall yn 'e [[1980-er jierren]] al útgroeid ta in [[sekssymboal]], mar har rol as Samantha Jones yn ''Sex and the City'' fernijde dy status en wreide him út. Sa waard har yn [[2005]], doe't se 49&nbsp;jier wie, yn it [[tydskrift]] ''[[TV Guide]]'' it achtste plak taparte op 'e ranglist fan 'e 50 meast [[seksy]] stjerren. Cattrall brûkte har status yn [[2002]] om út te pakken mei in [[non-fiksje]]boek oer [[seksualiteit]], dat útgroeide ta in [[bestseller]]. It hiet ''Satisfaction: The Art of the Female Orgasm'' en gie oer it [[orgasme]] by [[froulju]]. Se hie it [[boek]] yn 'e mande mei har doetiidske [[oarehelte|man]] [[Mark Levinson (audio-apparatuerûntwerper)|Mark Levinson]] skreaun. Yn [[2005]] wie se ek [[útfierend produsint]]e fan en die se de [[voice-over]] by de [[dokumintêre]] ''Kim Cattrall: Sexual Intelligence'', wêryn't se de [[skiednis]] fan seks beljochte en útlei hoe't it yn 'e [[Westerske kultuer]] ta sa'n [[taboe]] wurde kinnen hat. Under deselde [[titel (namme)|titel]] ferskynde ek in boek mei in provokative [[neakenfoto]] fan Cattrall op 'e [[omslach]]. In trêde boek fan Cattrall oer froulike [[seksualiteit]] ferskynde yn [[2006]] ûnder de titel ''Being a Girl: Navigating the Ups and Downs of Teen Life''. ''Sex and the City'' rûn seis [[seizoen (omrop)|seizoenen]], fan [[1998]] oant en mei [[2004]]. Neitiid kroep Cattrall yn [[2008]] jitris yn 'e hûd fan Samantha Jones foar de reünyfilm ''Sex and the City''. Foar dy rol waard se, yn 'e mande mei Parker, Davis, Nixon en [[Chris Noth]] (yn 'e rol fan Mr. Big) nominearre foar de [[People's Choice Award]] yn 'e kategory favorite cast. Yn [[2010]] wie Cattrall op 'e nij fan 'e partij foar de twadde reünyfilm, ''Sex and the City&nbsp;2''. Plannen foar in trêde reünyfilm rûnen ein [[2010-er jierren]] op 'e non. Dat kaam mei troch Cattrall har wegering om op 'e nij Samantha Jones te spyljen, om't se har net fine koe yn guon fan 'e foarstelde [[plot|ferhaallinen]] (it stjerre litten fan Mr. Big en it ûntfangen troch Samantha fan neakenfoto's fan Miranda har fjirtjinjierrige soan Brady). [[File:Kim_Cattrall.jpg|right|thumb|180px|Kim Cattrall yn [[2007]].]] Nei't dúdlik wurden wie dat it net ta in trêde film komme soe, begûn ein [[2010-er jierren]] de ûntwikkeling fan in [[revival (tillefyzje)|revival]] fan 'e tillefyzjesearje ''Sex and the City''. Cattrall waard lykwols net yn 'e plannen dêrfoar behelle. De searje, dy't as titel ''And Just Like That...'' krige, kaam yn [[2021]] sûnder har op 'e tillefyzje. Yn [[2022]] prate Sarah Jessica Parker yn in [[podcast]] fan it [[tydskrift]] ''[[The Hollywood Reporter]]'' oer de redens dat Cattrall net weromfrege wie. Se sei: "We hawwe har net frege om der diel fan út te meitsjen omdat se dúdlik makke hie dat it net wat wie dat se dwaan woe, en it fielde foar ús langer net noflik oan [om har wer te freegjen], dat it kaam gewoan net by ús op." Yn [[2023]] ferklapte Cattrall yn in [[fraachpetear]] mei de [[BBC]] dat it nea bot bûtere hie tusken har en de oare fêste castleden fan ''Sex and the City'', wêrmei't se suggerearre dat der mear efter har bûtensluting siet as Parker hawwe woe. Nettsjinsteande dat kearde Cattrall letter dat jier noch ien kear yn 'e rol fan Samantha Jones werom foar in koarte [[cameo]] yn 'e lêste ôflevering fan it twadde seizoen fan ''And Just Like That...'' ====Nei ''Sex and the City''==== Yn [[2005]] wie Cattrall te sjen yn 'e [[Disney]]-film ''Ice Princess'', as de [[keunstriden|keunstryd]]trainster fan 'e [[haadpersoan]], dy't spile waard troch [[Michelle Trachtenberg]]. Datselde jiers fertolke se op it toaniel yn it [[Londen]]ske [[West End (Londen)|West End]] de rol fan Claire, in [[ferlamming|ferlamme]] frou dy't [[ferstjerren|stjerre]] wol, yn it oangripende toanielstik ''Whose Life Is It Anyway?'' Oare toanielstikken dêr't se yn 'e folgjende jierren yn spile, wiene ''The Cryptogram'' ([[2006]]) fan [[David Mamet]], ''Private Lives'' ([[2011]]) fan [[Noël Coward]] en ''Sweet Bird of Youth'' ([[2013]]) fan [[Tennessee Williams]]. Ek hie se de rol fan [[Kleopatra VII|Kleopatra]] yn 'e [[Shakespeariaanske trageedzjes|trageedzje]] ''[[Antonius en Kleopatra]]'', dat yn [[2010]] yn har berteplak [[Liverpool]] opfierd waard. Ek wurke Cattrall yn 'e twadde helte fan 'e [[2000-er jierren]] mei oan Britske [[reklamespotsje]]s foar [[Tetley]]-[[tee]] en [[advertinsje (reklame)|advertinsjes]] foar [[Bacardi]]-[[rum]]. In [[Nij-Seelân|Nijseelânsk]] reklamespotsje foar it [[auto]]merk [[Nissan]], wêryn't Cattrall yn har oersekste [[alter ego]] Samantha Jones te sjen wie, waard yn [[2006]] weromlutsen: der wiene klachten kommen oer de seksuele taspilings, dy't guon lju blykber te fier giene. Op it [[wite doek]] wie Cattrall datselde jiers te sjen as de tsjinspylster fan [[Brendan Gleeson]] yn 'e film ''The Tiger's Tail'' fan [[regisseur]] [[John Boorman]], in [[swarte komeedzje]] oer de ynfloed dy't de doetiidske [[ekonomy]]ske opgong yn [[Ierlân]] op 'e [[befolking]] hie. Yn [[2007]] spile se yn 'e Britske [[tillefyzjefilm]] ''My Boy Jack'', oer de wier barde syktocht fan 'e ferneamde skriuwer [[Rudyard Kipling]] nei syn op 'e slachfjilden fan 'e [[Earste Wrâldoarloch]] weiwurden [[soan]]. Yn [[2009]] krige Cattrall in [[stjer (figuer)|stjer]] op [[Canada's Walk of Fame]] yn [[Toronto]]. Se hie dat jiers in gastrol as [[stimaktrise]] yn 'e langrinnende [[satirysk]]e [[tekenfilmsearje]] ''[[The Simpsons]]''. Yn 'e Kanadeeske [[tekenfilm|animearre]] [[komeedzjesearje]] ''Producing Parker'', dy't rûn fan [[2009]] oant en mei [[2011]], spriek se de [[fêste rol]] fan Dee yn. Yn [[2010]] spile se de rol fan Amelia Bly yn 'e troch [[filmkritisy]] goed ûntfongen [[politike skriller]] ''The Ghost Writer'', fan 'e [[Poalen|Poalsk]]-[[Frankryk|Frânske]] regisseur [[Roman Polański]], en teffens wie se dat jier te sjen yn 'e [[minysearje]] ''Any Human Heart'', op basis fan 'e roman mei deselde namme fan [[William Boyd]]. Yn [[2014]] wie Cattrall sawol ien fan 'e haadrolspilers as de [[útfierend produsint]]e fan 'e súksesfolle Kanadeeske searje ''Sensitive Skin''. Yn [[2016]] wie se te sjen yn 'e rol fan Emily French yn 'e twadielige [[BBC]]-minysearje ''The Witness for the Prosecution'', dy't basearre waard op in [[koart ferhaal]] fan [[Agatha Christie]]. Yn [[2017]] waard Cattrall yn 'e tige súksesfolle [[Sweden|Sweedske]] searje ''Modus'' cast as de [[presidint fan 'e Feriene Steaten]]. Fan [[2018]] oant [[2019]] spile se yn 'e searje ''Tell Me a Story'' op 'e [[streamingtsjinst]] [[Paramount+]]. Se hie yn [[2020]] ien fan 'e haadrollen yn 'e [[dramasearje]] ''Filthy Rich'' fan it Amerikaanske [[tillefyzjenetwurk]] [[Fox Broadcasting Company|Fox]]. Har rol wie dy fan Margaret, de matriarch fan in [[Amerikaanske Suden|Súdlike]] [[famylje]] dy't [[rykdom|stjonkende ryk]] wurden is troch de eksploitaasje fan in [[kristlik]] tillefyzjenetwurk. Nei't Margaret har man omkomt by in [[fleantúch]]ûngemak docht bliken dat er trije [[oerwûn bern|oerwûne bern]] hat, dy't neffens syn [[testamint (akte)|testamint]] allegearre meipartsje meie yn it famyljefortún. Op it [[Tillefyzjefestival fan Atlanta]] waard Cattrall yn [[2020]] de Icon Award takend foar har rol yn ''Filthy Rich''. Yn [[2021]] waard Cattrall cast as de [[voice-over|fertelster]] yn 'e komeedzjesearje ''How I Met Your Father'', in [[spin-off]] fan it eardere en bekendere ''How I Met Your Mother'', wêryn't [[Bob Saget]] de ferteller west hie. Se wie yn dy searje de âldere, op it [[ferline]] weromsjende ferzje fan it personaazje dat spile waard troch [[Hilary Duff]]. Yn [[2022]] hie Cattrall in haadrol yn 'e revivalsearje ''Queer as Folk'' op 'e streamingtsjinst [[Peacock (streamingtsjinst)|Peacock]], en yn [[2023]] hie se in haadrol yn 'e searje ''Glamorous'' op 'e streamingtsjinst [[Netflix]]. Datselde jiers wie se as de tsjinspylster fan [[Robert De Niro]] te sjen yn 'e komeedzjefilm ''About My Father'', dy't [[ynspiraasje (keunst)|ynspirearre]] waard troch it libben fan [[komyk]] [[Sebastian Maniscalco]]. ===Priveelibben=== ====Nasjonaliteit==== Cattrall hat it meastepart fan har libben in [[dûbele nasjonaliteit|dûbele Britsk-Kanadeeske nasjonaliteit]] hân. Yn [[2020]] liet se har dêropta [[naturalisearring|naturalisearje]] ta in [[steatsboarger]] fan 'e [[Feriene Steaten]] om't se [[ferkiezings|stimme]] kinne woe yn 'e [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)|presidintsferkiezings fan dat jier]]. ====Untsnapt oan 'e dea==== Op [[21&nbsp;desimber]] [[1988]] ûntkaam Cattrall mar kwealk oan 'e [[dea]] doe't se nei de [[Feriene Steaten]] fleane woe mei [[Pan Am-flecht 103]]. Ien dei earder boekte se har ôfreis út Londen lykwols om nei in lettere flecht, sadat se dy jûns noch te [[winkeljen]] gean koe by it [[warehûs]] [[Harrods]]. (Pan Am-flecht 103 stoarte nei in [[bomoanslach]] del by it [[Skotlân|Skotske]] [[Lockerbie]], wêrby't alle ynsittenden om it libben kamen.) ====Sûnensswierrichheden==== Cattrall [[drinken|drinkt]] gjin [[alkohol]] om't se dêr hast fuortendaliks [[pineholle]] fan kriget. Yn [[2015]] waard Cattrall [[cast]] yn in [[toanielstik]] fan [[Penelope Skinner]] dat opfierd wurde soe yn it [[Londen]]ske [[West End (Londen)|West End]]. Mar in pear dagen foar de premiêre moast se ôfsizze omreden fan oanhâldende [[sliepeleazens]] dy't har normaal funksjonearjen alhiel ûnmooglik makke. Se kearde dêrop werom nei [[New York (stêd)|New York]], dêr't se in programma fan [[gedrachsterapy]] begûn om harsels te trainen en [[sliep]] better. Nei har eigen sizzen bestie dat út it oanlearen fan ferskate bêdtiidrituelen (mei as wichtichste om alle [[elektroanika|elektroanyske]] [[apparaten]] foargoed út har [[sliepkeamer]] te ferwiderjen), en troch it gebrûk fan it [[bêd]] te beheinen ta noch mar twa aktiviteiten, wêrfan't ien sliepen is. ====Famylje==== Yn [[2009]] die Cattrall mei oan 'e [[BBC]]-[[dokumintêre]]searje ''Who Do You Think You Are?'' (wêrfan't de [[Nederlân]]ske ferzje ''Verborgen Verleden'' hjit) oer de [[stambeam]] fan bekende persoanen. Cattrall ûntdiek dat har [[pake]] George Baugh yn [[1938]] fan 'e iene op 'e oare dei weiwurden wie en syn [[húshâlding]], mei Cattrall har doe achtjierrige [[mem]] en twa jongere [[muoike]]s, yn 'e steek litten hie. It die bliken dat Baugh neitiid [[bigamy]] begien hie troch in jier letter yn it doarp [[Tudhoe]] yn noardlik [[Ingelân]] mei in oare frou te [[trouwen]], mei wa't er nochris fjouwer [[bern (persoan)|bern]] krige. Baugh [[emigrearre]] yn [[1961]] mei syn nije húshâlding nei [[Austraalje (lân)|Austraalje]], dêr't er it haad fan in [[postkantoar]] waard, yn [[1971]] mei [[pinsjoen]] gie en yn [[1974]] yn [[Sydney]] [[ferstoar]]. De mem en muoikes fan Cattrall hiene nea mear wat fan harren heit fernommen nei syn hommelse ferdwining yn [[1938]]. Deselde [[ôflevering]] waard letter yn in op 'e nij [[filmmontaazje|montearre]] ferzje ek útstjoerd yn 'e Amerikaanske searje ''Who Do You Think You Are?'' Op [[4&nbsp;febrewaris]] [[2018]] socht Cattrall de oandacht fan 'e [[media]] mei it berjocht dat har jongere [[broer]] Christopher yn 'e [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Alberta]] [[fermist]] rekke wie. Se frege eltsenien om te helpen om him te finen. Christopher Cattrall waard lykwols ferskate oeren letter [[dea]] oantroffen. It waard fêststeld dat er [[selsmoard]] dien hie. [[File:Kim_Cattrall_March_2024_(cropped).jpg|right|thumb|180px|Kim Cattrall yn [[2024]].]] ====Houliken en oare relaasjes==== Cattrall hat fjouwer kear [[troud]] west. Har earste [[houlik]], mei in Larry Davis, duorre fan [[1977]] oant [[1979]] en waard [[neatichferklearring|neatich ferklearre]]. Yn [[1982]] wertroude se mei in André J. Lyson, mei wa't se ferskate jierren yn it [[Dútslân|Dútske]] [[Frankfurt am Main]] wenne. Yn dy tiid learde se floeiend [[Dútsk]] te sprekken, mar yn [[2010]] joech se ta dat se dat al fierhinne wer ferleard wie. Har houlik mei Lyson einige yn [[1989]] yn in [[skieding (houlik)|skieding]]. Har trêde houlik, dat begûn yn [[1998]] en yn [[2004]] ek op in skieding útrûn, wie mei de Amerikaanske ûntwerper fan [[audio-apparatuer]] [[Mark Levinson (audio-apparatuerûntwerper)|Mark Levinson]], mei wa't se yn [[2002]] har boek ''Satisfaction: The Art of the Female Orgasm'' skreau. Yn [[2016]] krige Cattrall in [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei de Britske BBC-[[wurknimmer]] Russell Thomas. Se trouden op [[4&nbsp;desimber]] [[2025]] yn Londen op it Alde Gemeentehûs fan [[Chelsea (Londen)|Chelsea]]. Njonken har fjouwer houliken hie Cattrall troch de jierren hinne ek ferskate relaasjes dy't net ta in houlik laten. Sa hie se yn 'e iere [[1980-er jierren]] koart in românse mei de eardere Kanadeeske [[premier]] [[Pierre Trudeau]]. (Yn in ôflevering út [[2016]] fan 'e Amerikaanske dokumintêresearje ''60&nbsp;Minutes'' waard se op basis fan in âlde foto út [[1981]] misidentifisearre as [[Margaret Trudeau|Margaret]], de mem fan Trudeau syn soannen [[Justin Trudeau|Justin]], Alexander en Michel.) Oare relaasjes hie Cattrall mei de [[Brazylje|Brazyljaansk]]-Amerikaanske akteur [[Daniel Benzali]], de Amerikaanske [[musikus]] [[Gerald Casale]], de [[Frankryk|Frânske]] [[yntelligintsia|yntellektueel]] [[Bernard-Henri Lévy]] en de Britsk-[[Sûdaan|Sûdaneeske]] akteur [[Alexander Siddig]]. Cattrall hat gjin [[bern (persoan)|bern]]. Yn [[2015]] wie hja te gast yn it ''Woman's Hour'' fan 'e BBC, dêr't se it hie oer har eigen kar om "bernfrij" te libjen en "in âlder te wêzen sûnder sels in bern te krijen". Dat joech oanlieding ta gâns kontroverse. ====Earedoktoraten en filantropy==== Cattrall naam yn [[2010]] in [[earedoktoraat]] yn ûntfangst fan 'e [[John Moores Universiteit fan Liverpool]] en yn [[2018]] in oarenien fan 'e [[Universiteit fan Britsk-Kolumbia]]. Se finansiert in [[stúdzjebeurs]] foar learlingen fan har âlde [[middelbere skoalle]], de Georges P. Vanier Secondary School yn [[Courtenay (Britsk-Kolumbia)]]. De Kim Cattrall Bursary for the Performing Arts kent 3.000 [[Kanadeeske dollar]] yn 't jier ta oan learlingen dy't nei it slagjen foar de middelbere skoalle in ferfolch- of beropsoplieding foar de [[poadiumkeunst]]en folgje wolle. Yn [[2018]] waard Cattrall yn 'e mande mei [[dame (predikaat)|dame]] [[Judi Dench]] ambassadrise foar de [[Keninklike Botanyske Tún, Kew|Keninklike Botanyske Tún fan Kew]] yn Londen. ==Bibliografy== *2002 – ''Satisfaction: The Art of the Female Orgasm'' <small>(mei [[Mark Levinson (audio-apparatuerûntwerper)|Mark Levinson]])</small> *2005 – ''Kim Cattrall: Sexual Intelligence'' *2006 – ''Being a Girl: Navigating the Ups and Downs of Teen Life'' ==Keppelings om utens== * {{en}} [https://www.imdb.com/name/nm0000326/ Folsleine filmografy fan Kim Cattrall yn 'e Internet Movie Database (IMDb)] * {{en}} [https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/77560 List fan toanielrollen fan Kim Cattrall yn 'e Internet Broadway Database (IBDb)] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Kim_Cattrall ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Kim Cattrall}} }} {{DEFAULTSORT:Cattrall, Kim}} [[Kategory:Amerikaansk toanielakteur]] [[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Amerikaansk filmakteur]] [[Kategory:Amerikaansk stimakteur]] [[Kategory:Amerikaansk publisist]] [[Kategory:Kanadeesk toanielakteur]] [[Kategory:Kanadeesk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Kanadeesk filmakteur]] [[Kategory:Kanadeesk stimakteur]] [[Kategory:Kanadeesk publisist]] [[Kategory:Ingelsk toanielakteur]] [[Kategory:Ingelsk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Ingelsk filmakteur]] [[Kategory:Ingelsk stimakteur]] [[Kategory:Ingelsk publisist]] [[Kategory:Golden Globe-winner]] [[Kategory:Kanadeesk persoan fan Ingelsk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Kanadeesk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1956]] 2wpebhvimbsjm08mpota9vuabmajzyj 1238236 1238235 2026-08-10T22:40:01Z Ieneach fan 'e Esk 13292 + filmografy 1238236 wikitext text/x-wiki {{Akteur | ôfbylding = Kim_Cattrall_2011_TIFF_Premiere_of_Meeting_Monica_Velour_-a.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = Kim Victoria Cattrall | nasjonaliteit = [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]] [[Feriene Keninkryk|Britsk]] <small>(fan berte)</small><br>[[File:Flag of Canada.svg|border|20px]] [[Kanada|Kanadeesk]] <br><small>(naturalisearre as bern)</small><br>[[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] <br><small>(naturalisearre yn 2020)</small> | berne = [[21 augustus]] [[1956]] | berteplak = [[Liverpool]] ([[Ingelân]]) | stoarn = | stjerplak = | etnisiteit = [[File:Flag of England.svg|border|20px]] [[Ingelsen|Ingelsk]] | regionale identiteit = | jierren aktyf = [[1975]] – no | prizen = [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] 2002, 2004 <br>[[Golden Globe]] 2003 | webside = [https://www.imdb.com/name/nm0000326/ Kim Cattrall] yn 'e [[IMDb]] }} '''Kim Cattrall''' (folút: '''Kim Victoria Cattrall'''; [[útspr.]]: [kəˈtɹæl], likernôch: "kuh-<u>trel</u>") ([[Liverpool]], [[21&nbsp;augustus]] [[1956]]) is in yn 'e [[Feriene Steaten]] wenjend en wurkjend [[Feriene Keninkryk|Britsk]]-[[Kanada|Kanadeesk]]-[[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[aktrise]] en [[skriuwster]]. Hoewol't se yn gâns [[toanielstik]]ken, [[film]]s en [[tillefyzjesearje]]s spile hat, is se benammen bekend wurden fan har rol as de [[seksualiteit|seksueel]] frijfochten Samantha Jones yn 'e [[romantyk (sjenre)|romantyske]] [[komeedzjedrama]]searje ''Sex and the City'' ([[1998]]–[[2004]]). Foar dy rol ûntfong se gâns nominaasjes foar [[priis (ûnderskieding)|prizen]] en wûn se twa [[Screen Actors Guild Award]]s en ien [[Golden Globe]]. Dêrnjonken hie Cattrall ek bekende rollen yn [[film]]s as ''Porky's'', ''[[Police Academy (film)|Police Academy]]'', ''Big Trouble in Little China'', ''Mannequin'' en ''[[Star Trek&nbsp;VI: The Undiscovered Country]]''. Fierders hat Cattrall ek ferskate [[non-fiksje]]boeken oer [[seks]] publisearre. ==Libben en karriêre== ===Jonkheid en oplieding=== Kim Cattrall waard [[berne]] op [[21&nbsp;augustus]] [[1956]] yn 'e [[wyk]] [[Mossley Hill]] fan 'e [[Ingelân|Ingelske]] [[haven]][[stêd]] [[Liverpool]]. Se is fan [[Ingelsen|Ingelsk]] [[etnyske groep|etnysk]] [[komôf]]. Har [[âldelju]] hiene allebeide de [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[nasjonaliteit]]. Har [[heit]] wie Dennis Cattrall ([[1925]]–[[2012]]), in [[boukunde|boukundich]] [[yngenieur]], en har [[mem]] wie Gladys Shane Baugh ([[1929]]–[[2022]]), dy't wurke as [[sekretaresse]]. Cattrall hat twa [[suster]]s en se hie ek in jongere [[broer]], Christopher ([[1963]]–[[2018]]). Doe't se noch mar in fearnsjier âld wie, [[emigrearre]]n har âlden mei de [[húshâlding]] nei [[Kanada]], dêr't Cattrall in [[naturalisaasje|naturalisearre]] [[boargerskip|steatsboarger]] waard. Se groeide op yn [[Courtenay (Britsk-Kolumbia)|Courtenay]], oan 'e eastkust fan [[Vancouvereilân]] yn 'e [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Britsk-Kolumbia]]. Doe't se 11&nbsp;jier wie, kearde se mei har mem in skoft werom nei Liverpool om't har [[beppe]] yn 'e [[sykte|minnichte]] rekke wie. It [[fuortset ûnderwiis]] folge Cattrall oan 'e Georges P. Vanier Secondary School yn Courtenay, dêr't se yn [[1972]] slagge foar har [[eineksamen]]s. Neitiid lei se akteareksamens ôf oan 'e [[Londenske Akademy fan Muzyk en Dramakeunst]] (LAMDA), foar't se har mei 16&nbsp;jier yn [[New York (stêd)|New York]] fêstige om in aktearoplieding te folgjen oan 'e [[Amerikaanske Akademy foar de Dramakeunsten]] (AADA). Yn [[1975]] studearre se dêr mei 19&nbsp;jier ôf. ===Karriêre=== ====Foarôfgeande oan ''Sex and the City''==== Fuort nei't se har [[oplieding]] oan 'e AADA ôfrûne hie, tekene Cattrall in [[kontrakt]] foar fiif jier mei de foaroansteande [[regisseur]] [[Otto Preminger]]. Har [[debút]] as [[film]]aktrise makke se yn [[1975]] yn Preminger syn [[aksjefilm|aksje]][[skrillerfilm|skriller]] ''Rosebud''. Yn [[1976]] kocht [[filmstudio]] [[Universal Pictures]] har kontrakt mei Preminger ôf en waard Cattrall ien fan 'e lêste [[aktrise]]s dy't troch dy studio ûnder kontrakt nommen waarden. (It kontraktspilerstelsel waard yn [[1981]] nei hast tachtich jier beëinige.) De fertsjintwurdichster fan Universal yn [[New York (stêd)|New York]], [[Eleanor Kilgallen]], [[cast]]e Cattrall yn [[gastrol]]len yn withoefolle [[tillefyzjesearje]]s, wêrûnder de [[detektivesearje]] ''Quincy,&nbsp;M.E.'', de [[sikehûssearje]] ''Trapper John,&nbsp;M.D.'', de [[plysjesearje]]s ''Columbo'' en ''Starsky & Hutch'', de [[aksjesearje]] ''Charlie's Angels'', de [[superheld]]esearje ''The Incredible Hulk'' en de [[westernsearje]] ''How the West Was Won''. Dêrnjonken spile se ek yn ''The Bastard'' ([[1978]]) en ''The Rebels'' ([[1979]]), twa [[histoaryske fiksje|histoaryske]] [[minysearje]]s basearre op 'e boeken fan [[bestseller]][[auteur]] [[John Jakes]]. Troch har tillefyzjewurk, har [[talint]] foar [[aktearjen]] en har [[skientme]] krige Cattrall al rillegau in beskate bekendheid yn 'e Amerikaanske [[filmyndustry|film- en tillefyzjeyndustry]]. Sadwaande slagge it har nei fiif jier om 'e oerstap te meitsjen fan gastrollen yn tillefyzjesearjes nei [[byrol]]len yn films. Sa spile se yn [[1980]] mei filmstjer [[Jack Lemmon]] yn it foar in [[Oscar]] nominearre ''Tribute''. Ynternasjonaal briek Cattrall yn [[1981]] troch mei har rol as de nije, [[seksy]] [[gymnastyk]]leararesse Lynn Honeywell yn 'e [[komeedzjefilm]] ''Porky's''. Yn [[1984]] folge in oar grut súkses fan harres yn har rol as [[rykdom|rike]] jongedame dy't studinte oan 'e [[plysje-akademy]] wurdt yn 'e komeedzjefilm ''[[Police Academy (film)|Police Academy]]''. Dêrby wie Cattrall de [[tsjinspylster]] fan [[Steve Guttenberg]]. Yn [[1985]] spile Cattrall yn trije films: it [[komeedzjedrama]] ''Turk&nbsp;182'', de [[post-apokalyptyske film|post-apokalyptyske]] [[aksjefilm]] ''City Limits'' en, as tsjinspylster fan 'e [[Frankryk|Frânske]] filmstjer [[Jean-Paul Belmondo]], yn 'e [[Frankryk|Frânsk]]-[[Kanada|Kanadeeske]] [[misdiekomeedzje]] ''Hold-Up''. It jiers dêrop hie se de froulike [[haadrol]] yn 'e [[aksjekomeedzje]] ''Big Trouble yn Little China'', as tsjinspylster fan [[Kurt Russell]]. Har haadrol yn 'e [[cultfilm]]komeedzje ''Mannequin'', út [[1987]], as in [[paspop]] dy't [[geastlike besetting|beset]] is troch de [[geast]] fan in frou út 'e [[Egyptyske Aldheid]], wie in reuseftich súkses by it [[publyk]]. Oare films dêr't Cattrall ein [[1980-er jierren]] yn spile, wiene: de [[romantyske film|romantyske]] [[neo-noir]] ''Masquerade'', de [[skrillerfilm]] ''Midnight Crossing'' en de [[komeedzjefilm|komeedzje]] ''Palais Royale'' (alle trije út [[1988]]), en de [[mantel-en-degenfilm]] ''The Return of the Musketeers'' en de [[aventoerekomeedzje]] ''Honeymoon Academy'' (beide út [[1989]]). Yn [[1990]] wie se te sjen as Judy McCoy yn 'e [[swarte komeedzje]] ''The Bonfire of the Vanities'', op basis fan 'e [[roman]] mei [[The Bonfire of the Vanities (roman)|deselde namme]] fan [[Tom Wolfe]]. Yn 'e [[1980-er jierren]] wie Cattrall ek aktyf as [[toaniel]]aktrise en stie se gauris op 'e planken yn foaroansteande [[teäter (gebou)|teäters]] yn [[Los Angeles]] mei rollen yn [[toanielstik]]ken as ''A View from the Bridge'' fan [[Arthur Miller]] ([[1982]]), en ''[[Trije Susters (toanielstik fan Anton Tsjechov)|Trije Susters]]'' ([[1985]]) en ''[[Wylde Huning]]'' ([[1986]]), beide fan [[Anton Tsjechov]]. Mei dat lêste stik makke se yn [[1986]] ek har [[debút]] op [[Broadway]]. Yn [[1989]] spile se de rol Célimène yn ''[[In Fijân fan Minsken]]'' fan [[Molière]], sawol yn Los Angeles as yn New York. Yn [[1993]] hie se de [[titelrol]] yn it stik ''Miss Julie''. [[File:Kim_Cattrall_1999.jpg|right|thumb|180px|Kim Cattrall yn [[1999]] op in [[afterparty]] fan 'e útrikking fan 'e [[Emmy Award]]s.]] Ien fan har bekendste rollen spile Cattrall yn [[1991]] as de [[ferrie]]dlike Vulcaanske [[luitenant-op-see|luitenant]] Valeris yn 'e [[science fiction-film]] ''[[Star Trek&nbsp;VI: The Undiscovered Country]]''. Se wie sels belutsen by de ûntwikkeling fan dat [[personaazje]] troch har eigen [[kapsel|hierstyl]] te ûntwerpen en mei te tinken oer in tapaslike [[namme]]. It jiers dêrop wie se te sjen yn 'e [[dystopyske film|dystopyske]] [[plysjefilm|plysje]][[horrorfilm]] ''Split Second''. Yn [[1995]] kamen der twa films fan har út: de skriller ''Above Suspicion'' en de komeedzje ''Live Nude Girls''. Op 'e [[tillefyzje]] hie Cattrall yn 'e [[1990-er jierren]] gastrollen yn searjes as ''Dream On'', ''Screen One'' en ''The Outer Limits''. Yn [[1997]] [[stimakteur|liende se har stim]] oan it personaazje Tami Margulies yn in [[ôflevering]] fan 'e [[tekenfilmsearje]] ''Duckman''. Ek spile se yn 'e minysearjes ''Wild Palms'' en ''Angel Falls'' (beide út [[1993]]), ''Tom Clancy's Op Center'' ([[1995]]) en ''Invasion'' ([[1997]]), en yn [[tillefyzjefilm]]s lykas ''Miracle in the Wilderness'' ([[1991]]), ''Double Vision'' ([[1992]]), ''Running Delilah'' ([[1993]]) en ''The Heidi Chronicles'' ([[1995]]). ====''Sex and the City''==== Yn [[1997]] waard Cattrall [[cast]] foar in [[fêste rol]] yn 'e [[feminist]]yske, [[romantyk (sjenre)|romantyske]] [[komeedzjedrama]]searje ''Sex and the City'' fan [[tillefyzjeprodusint]] [[Darren Star]]. Dy rige waard fan [[1998]] ôf útstjoerd op it Amerikaanske [[tillefyzjenetwurk]] [[Home Box Office|HBO]] en wie hast fuortendaliks al in trochslaand súkses. Cattrall en har tsjinspylsters [[Sarah Jessica Parker]], [[Kristin Davis]] en [[Cynthia Nixon]] spilen fjouwer [[freondinne]]n dy't elts in [[frou]]lik [[stereotype]] fertsjintwurdigen. It [[personaazje]] fan Cattrall wie Samantha Jones, in [[seks]]ueel frijfochten frou foar wa't de jierren al wat begjinne te tellen en dy't derfan hâldt om [[kekenens|kekene]] lju (lykas Davis har personaazje Charlotte York) te shockearjen. Mei't ''Sex and the City'' ek yn gâns oare [[lannen en territoaria]] op 'e tillefyzje kaam, waard Cattrall as Samantha Jones wier wrâldferneamd, mear noch as Parker, dy't Carrie Bradshaw spile, de eigentlike [[haadpersoan]] (en [[voice-over|fertelster]]) fan 'e searje. Foar har rol yn ''Sex and the City'' waard Cattrall fjouwer kear (yn [[2000]], [[2001]], [[2003]] en [[2004]]) nominearre foar de [[Golden Globe]] yn 'e [[kategory]] bêste [[byrol]] fan in aktrise yn in searje, minysearje of tillefyzjefilm. Yn [[2003]] wûn se dy [[priis (ûnderskieding)|priis]]. Yn [[2002]] wûn se ek, yn 'e mande mei Parker, Davis en Nixon, de [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste cast fan in [[komeedzjesearje]]. Foar dyselde priis waarden se yn [[2001]], [[2003]], [[2004]] en [[2005]] ek nominearre. Fierders waard Cattrall foar har rol yn 'e searje yn [[2002]] en [[2003]] nominearre foar de Screen Actors Guild Award yn 'e kategory bêste byrol fan in aktrise yn in komeedzjesearje, en yn [[2000]], [[2001]], [[2002]], [[2003]] en [[2004]] waard se nominearre foar de [[Emmy Award]] foar bêste byrol fan in aktrise yn in komeedzjesearje. Troch har eardere rol yn ''Porky's'' wie Cattrall yn 'e [[1980-er jierren]] al útgroeid ta in [[sekssymboal]], mar har rol as Samantha Jones yn ''Sex and the City'' fernijde dy status en wreide him út. Sa waard har yn [[2005]], doe't se 49&nbsp;jier wie, yn it [[tydskrift]] ''[[TV Guide]]'' it achtste plak taparte op 'e ranglist fan 'e 50 meast [[seksy]] stjerren. Cattrall brûkte har status yn [[2002]] om út te pakken mei in [[non-fiksje]]boek oer [[seksualiteit]], dat útgroeide ta in [[bestseller]]. It hiet ''Satisfaction: The Art of the Female Orgasm'' en gie oer it [[orgasme]] by [[froulju]]. Se hie it [[boek]] yn 'e mande mei har doetiidske [[oarehelte|man]] [[Mark Levinson (audio-apparatuerûntwerper)|Mark Levinson]] skreaun. Yn [[2005]] wie se ek [[útfierend produsint]]e fan en die se de [[voice-over]] by de [[dokumintêre]] ''Kim Cattrall: Sexual Intelligence'', wêryn't se de [[skiednis]] fan seks beljochte en útlei hoe't it yn 'e [[Westerske kultuer]] ta sa'n [[taboe]] wurde kinnen hat. Under deselde [[titel (namme)|titel]] ferskynde ek in boek mei in provokative [[neakenfoto]] fan Cattrall op 'e [[omslach]]. In trêde boek fan Cattrall oer froulike [[seksualiteit]] ferskynde yn [[2006]] ûnder de titel ''Being a Girl: Navigating the Ups and Downs of Teen Life''. ''Sex and the City'' rûn seis [[seizoen (omrop)|seizoenen]], fan [[1998]] oant en mei [[2004]]. Neitiid kroep Cattrall yn [[2008]] jitris yn 'e hûd fan Samantha Jones foar de reünyfilm ''Sex and the City''. Foar dy rol waard se, yn 'e mande mei Parker, Davis, Nixon en [[Chris Noth]] (yn 'e rol fan Mr. Big) nominearre foar de [[People's Choice Award]] yn 'e kategory favorite cast. Yn [[2010]] wie Cattrall op 'e nij fan 'e partij foar de twadde reünyfilm, ''Sex and the City&nbsp;2''. Plannen foar in trêde reünyfilm rûnen ein [[2010-er jierren]] op 'e non. Dat kaam mei troch Cattrall har wegering om op 'e nij Samantha Jones te spyljen, om't se har net fine koe yn guon fan 'e foarstelde [[plot|ferhaallinen]] (it stjerre litten fan Mr. Big en it ûntfangen troch Samantha fan neakenfoto's fan Miranda har fjirtjinjierrige soan Brady). [[File:Kim_Cattrall.jpg|right|thumb|180px|Kim Cattrall yn [[2007]].]] Nei't dúdlik wurden wie dat it net ta in trêde film komme soe, begûn ein [[2010-er jierren]] de ûntwikkeling fan in [[revival (tillefyzje)|revival]] fan 'e tillefyzjesearje ''Sex and the City''. Cattrall waard lykwols net yn 'e plannen dêrfoar behelle. De searje, dy't as titel ''And Just Like That...'' krige, kaam yn [[2021]] sûnder har op 'e tillefyzje. Yn [[2022]] prate Sarah Jessica Parker yn in [[podcast]] fan it [[tydskrift]] ''[[The Hollywood Reporter]]'' oer de redens dat Cattrall net weromfrege wie. Se sei: "We hawwe har net frege om der diel fan út te meitsjen omdat se dúdlik makke hie dat it net wat wie dat se dwaan woe, en it fielde foar ús langer net noflik oan [om har wer te freegjen], dat it kaam gewoan net by ús op." Yn [[2023]] ferklapte Cattrall yn in [[fraachpetear]] mei de [[BBC]] dat it nea bot bûtere hie tusken har en de oare fêste castleden fan ''Sex and the City'', wêrmei't se suggerearre dat der mear efter har bûtensluting siet as Parker hawwe woe. Nettsjinsteande dat kearde Cattrall letter dat jier noch ien kear yn 'e rol fan Samantha Jones werom foar in koarte [[cameo]] yn 'e lêste ôflevering fan it twadde seizoen fan ''And Just Like That...'' ====Nei ''Sex and the City''==== Yn [[2005]] wie Cattrall te sjen yn 'e [[Disney]]-film ''Ice Princess'', as de [[keunstriden|keunstryd]]trainster fan 'e [[haadpersoan]], dy't spile waard troch [[Michelle Trachtenberg]]. Datselde jiers fertolke se op it toaniel yn it [[Londen]]ske [[West End (Londen)|West End]] de rol fan Claire, in [[ferlamming|ferlamme]] frou dy't [[ferstjerren|stjerre]] wol, yn it oangripende toanielstik ''Whose Life Is It Anyway?'' Oare toanielstikken dêr't se yn 'e folgjende jierren yn spile, wiene ''The Cryptogram'' ([[2006]]) fan [[David Mamet]], ''Private Lives'' ([[2011]]) fan [[Noël Coward]] en ''Sweet Bird of Youth'' ([[2013]]) fan [[Tennessee Williams]]. Ek hie se de rol fan [[Kleopatra VII|Kleopatra]] yn 'e [[Shakespeariaanske trageedzjes|trageedzje]] ''[[Antonius en Kleopatra]]'', dat yn [[2010]] yn har berteplak [[Liverpool]] opfierd waard. Ek wurke Cattrall yn 'e twadde helte fan 'e [[2000-er jierren]] mei oan Britske [[reklamespotsje]]s foar [[Tetley]]-[[tee]] en [[advertinsje (reklame)|advertinsjes]] foar [[Bacardi]]-[[rum]]. In [[Nij-Seelân|Nijseelânsk]] reklamespotsje foar it [[auto]]merk [[Nissan]], wêryn't Cattrall yn har oersekste [[alter ego]] Samantha Jones te sjen wie, waard yn [[2006]] weromlutsen: der wiene klachten kommen oer de seksuele taspilings, dy't guon lju blykber te fier giene. Op it [[wite doek]] wie Cattrall datselde jiers te sjen as de tsjinspylster fan [[Brendan Gleeson]] yn 'e film ''The Tiger's Tail'' fan [[regisseur]] [[John Boorman]], in [[swarte komeedzje]] oer de ynfloed dy't de doetiidske [[ekonomy]]ske opgong yn [[Ierlân]] op 'e [[befolking]] hie. Yn [[2007]] spile se yn 'e Britske [[tillefyzjefilm]] ''My Boy Jack'', oer de wier barde syktocht fan 'e ferneamde skriuwer [[Rudyard Kipling]] nei syn op 'e slachfjilden fan 'e [[Earste Wrâldoarloch]] weiwurden [[soan]]. Yn [[2009]] krige Cattrall in [[stjer (figuer)|stjer]] op [[Canada's Walk of Fame]] yn [[Toronto]]. Se hie dat jiers in gastrol as [[stimaktrise]] yn 'e langrinnende [[satirysk]]e [[tekenfilmsearje]] ''[[The Simpsons]]''. Yn 'e Kanadeeske [[tekenfilm|animearre]] [[komeedzjesearje]] ''Producing Parker'', dy't rûn fan [[2009]] oant en mei [[2011]], spriek se de [[fêste rol]] fan Dee yn. Yn [[2010]] spile se de rol fan Amelia Bly yn 'e troch [[filmkritisy]] goed ûntfongen [[politike skriller]] ''The Ghost Writer'', fan 'e [[Poalen|Poalsk]]-[[Frankryk|Frânske]] regisseur [[Roman Polański]], en teffens wie se dat jier te sjen yn 'e [[minysearje]] ''Any Human Heart'', op basis fan 'e roman mei deselde namme fan [[William Boyd]]. Yn [[2014]] wie Cattrall sawol ien fan 'e haadrolspilers as de [[útfierend produsint]]e fan 'e súksesfolle Kanadeeske searje ''Sensitive Skin''. Yn [[2016]] wie se te sjen yn 'e rol fan Emily French yn 'e twadielige [[BBC]]-minysearje ''The Witness for the Prosecution'', dy't basearre waard op in [[koart ferhaal]] fan [[Agatha Christie]]. Yn [[2017]] waard Cattrall yn 'e tige súksesfolle [[Sweden|Sweedske]] searje ''Modus'' cast as de [[presidint fan 'e Feriene Steaten]]. Fan [[2018]] oant [[2019]] spile se yn 'e searje ''Tell Me a Story'' op 'e [[streamingtsjinst]] [[Paramount+]]. Se hie yn [[2020]] ien fan 'e haadrollen yn 'e [[dramasearje]] ''Filthy Rich'' fan it Amerikaanske [[tillefyzjenetwurk]] [[Fox Broadcasting Company|Fox]]. Har rol wie dy fan Margaret, de matriarch fan in [[Amerikaanske Suden|Súdlike]] [[famylje]] dy't [[rykdom|stjonkende ryk]] wurden is troch de eksploitaasje fan in [[kristlik]] tillefyzjenetwurk. Nei't Margaret har man omkomt by in [[fleantúch]]ûngemak docht bliken dat er trije [[oerwûn bern|oerwûne bern]] hat, dy't neffens syn [[testamint (akte)|testamint]] allegearre meipartsje meie yn it famyljefortún. Op it [[Tillefyzjefestival fan Atlanta]] waard Cattrall yn [[2020]] de Icon Award takend foar har rol yn ''Filthy Rich''. Yn [[2021]] waard Cattrall cast as de [[voice-over|fertelster]] yn 'e komeedzjesearje ''How I Met Your Father'', in [[spin-off]] fan it eardere en bekendere ''How I Met Your Mother'', wêryn't [[Bob Saget]] de ferteller west hie. Se wie yn dy searje de âldere, op it [[ferline]] weromsjende ferzje fan it personaazje dat spile waard troch [[Hilary Duff]]. Yn [[2022]] hie Cattrall in haadrol yn 'e revivalsearje ''Queer as Folk'' op 'e streamingtsjinst [[Peacock (streamingtsjinst)|Peacock]], en yn [[2023]] hie se in haadrol yn 'e searje ''Glamorous'' op 'e streamingtsjinst [[Netflix]]. Datselde jiers wie se as de tsjinspylster fan [[Robert De Niro]] te sjen yn 'e komeedzjefilm ''About My Father'', dy't [[ynspiraasje (keunst)|ynspirearre]] waard troch it libben fan [[komyk]] [[Sebastian Maniscalco]]. ===Priveelibben=== ====Nasjonaliteit==== Cattrall hat it meastepart fan har libben in [[dûbele nasjonaliteit|dûbele Britsk-Kanadeeske nasjonaliteit]] hân. Yn [[2020]] liet se har dêropta [[naturalisearring|naturalisearje]] ta in [[steatsboarger]] fan 'e [[Feriene Steaten]] om't se [[ferkiezings|stimme]] kinne woe yn 'e [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)|presidintsferkiezings fan dat jier]]. ====Untsnapt oan 'e dea==== Op [[21&nbsp;desimber]] [[1988]] ûntkaam Cattrall mar kwealk oan 'e [[dea]] doe't se nei de [[Feriene Steaten]] fleane woe mei [[Pan Am-flecht 103]]. Ien dei earder boekte se har ôfreis út Londen lykwols om nei in lettere flecht, sadat se dy jûns noch te [[winkeljen]] gean koe by it [[warehûs]] [[Harrods]]. (Pan Am-flecht 103 stoarte nei in [[bomoanslach]] del by it [[Skotlân|Skotske]] [[Lockerbie]], wêrby't alle ynsittenden om it libben kamen.) ====Sûnensswierrichheden==== Cattrall [[drinken|drinkt]] gjin [[alkohol]] om't se dêr hast fuortendaliks [[pineholle]] fan kriget. Yn [[2015]] waard Cattrall [[cast]] yn in [[toanielstik]] fan [[Penelope Skinner]] dat opfierd wurde soe yn it [[Londen]]ske [[West End (Londen)|West End]]. Mar in pear dagen foar de premiêre moast se ôfsizze omreden fan oanhâldende [[sliepeleazens]] dy't har normaal funksjonearjen alhiel ûnmooglik makke. Se kearde dêrop werom nei [[New York (stêd)|New York]], dêr't se in programma fan [[gedrachsterapy]] begûn om harsels te trainen en [[sliep]] better. Nei har eigen sizzen bestie dat út it oanlearen fan ferskate bêdtiidrituelen (mei as wichtichste om alle [[elektroanika|elektroanyske]] [[apparaten]] foargoed út har [[sliepkeamer]] te ferwiderjen), en troch it gebrûk fan it [[bêd]] te beheinen ta noch mar twa aktiviteiten, wêrfan't ien sliepen is. ====Famylje==== Yn [[2009]] die Cattrall mei oan 'e [[BBC]]-[[dokumintêre]]searje ''Who Do You Think You Are?'' (wêrfan't de [[Nederlân]]ske ferzje ''Verborgen Verleden'' hjit) oer de [[stambeam]] fan bekende persoanen. Cattrall ûntdiek dat har [[pake]] George Baugh yn [[1938]] fan 'e iene op 'e oare dei weiwurden wie en syn [[húshâlding]], mei Cattrall har doe achtjierrige [[mem]] en twa jongere [[muoike]]s, yn 'e steek litten hie. It die bliken dat Baugh neitiid [[bigamy]] begien hie troch in jier letter yn it doarp [[Tudhoe]] yn noardlik [[Ingelân]] mei in oare frou te [[trouwen]], mei wa't er nochris fjouwer [[bern (persoan)|bern]] krige. Baugh [[emigrearre]] yn [[1961]] mei syn nije húshâlding nei [[Austraalje (lân)|Austraalje]], dêr't er it haad fan in [[postkantoar]] waard, yn [[1971]] mei [[pinsjoen]] gie en yn [[1974]] yn [[Sydney]] [[ferstoar]]. De mem en muoikes fan Cattrall hiene nea mear wat fan harren heit fernommen nei syn hommelse ferdwining yn [[1938]]. Deselde [[ôflevering]] waard letter yn in op 'e nij [[filmmontaazje|montearre]] ferzje ek útstjoerd yn 'e Amerikaanske searje ''Who Do You Think You Are?'' Op [[4&nbsp;febrewaris]] [[2018]] socht Cattrall de oandacht fan 'e [[media]] mei it berjocht dat har jongere [[broer]] Christopher yn 'e [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Alberta]] [[fermist]] rekke wie. Se frege eltsenien om te helpen om him te finen. Christopher Cattrall waard lykwols ferskate oeren letter [[dea]] oantroffen. It waard fêststeld dat er [[selsmoard]] dien hie. [[File:Kim_Cattrall_March_2024_(cropped).jpg|right|thumb|180px|Kim Cattrall yn [[2024]].]] ====Houliken en oare relaasjes==== Cattrall hat fjouwer kear [[troud]] west. Har earste [[houlik]], mei in Larry Davis, duorre fan [[1977]] oant [[1979]] en waard [[neatichferklearring|neatich ferklearre]]. Yn [[1982]] wertroude se mei in André J. Lyson, mei wa't se ferskate jierren yn it [[Dútslân|Dútske]] [[Frankfurt am Main]] wenne. Yn dy tiid learde se floeiend [[Dútsk]] te sprekken, mar yn [[2010]] joech se ta dat se dat al fierhinne wer ferleard wie. Har houlik mei Lyson einige yn [[1989]] yn in [[skieding (houlik)|skieding]]. Har trêde houlik, dat begûn yn [[1998]] en yn [[2004]] ek op in skieding útrûn, wie mei de Amerikaanske ûntwerper fan [[audio-apparatuer]] [[Mark Levinson (audio-apparatuerûntwerper)|Mark Levinson]], mei wa't se yn [[2002]] har boek ''Satisfaction: The Art of the Female Orgasm'' skreau. Yn [[2016]] krige Cattrall in [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei de Britske BBC-[[wurknimmer]] Russell Thomas. Se trouden op [[4&nbsp;desimber]] [[2025]] yn Londen op it Alde Gemeentehûs fan [[Chelsea (Londen)|Chelsea]]. Njonken har fjouwer houliken hie Cattrall troch de jierren hinne ek ferskate relaasjes dy't net ta in houlik laten. Sa hie se yn 'e iere [[1980-er jierren]] koart in românse mei de eardere Kanadeeske [[premier]] [[Pierre Trudeau]]. (Yn in ôflevering út [[2016]] fan 'e Amerikaanske dokumintêresearje ''60&nbsp;Minutes'' waard se op basis fan in âlde foto út [[1981]] misidentifisearre as [[Margaret Trudeau|Margaret]], de mem fan Trudeau syn soannen [[Justin Trudeau|Justin]], Alexander en Michel.) Oare relaasjes hie Cattrall mei de [[Brazylje|Brazyljaansk]]-Amerikaanske akteur [[Daniel Benzali]], de Amerikaanske [[musikus]] [[Gerald Casale]], de [[Frankryk|Frânske]] [[yntelligintsia|yntellektueel]] [[Bernard-Henri Lévy]] en de Britsk-[[Sûdaan|Sûdaneeske]] akteur [[Alexander Siddig]]. Cattrall hat gjin [[bern (persoan)|bern]]. Yn [[2015]] wie hja te gast yn it ''Woman's Hour'' fan 'e BBC, dêr't se it hie oer har eigen kar om "bernfrij" te libjen en "in âlder te wêzen sûnder sels in bern te krijen". Dat joech oanlieding ta gâns kontroverse. ====Earedoktoraten en filantropy==== Cattrall naam yn [[2010]] in [[earedoktoraat]] yn ûntfangst fan 'e [[John Moores Universiteit fan Liverpool]] en yn [[2018]] in oarenien fan 'e [[Universiteit fan Britsk-Kolumbia]]. Se finansiert in [[stúdzjebeurs]] foar learlingen fan har âlde [[middelbere skoalle]], de Georges P. Vanier Secondary School yn [[Courtenay (Britsk-Kolumbia)]]. De Kim Cattrall Bursary for the Performing Arts kent 3.000 [[Kanadeeske dollar]] yn 't jier ta oan learlingen dy't nei it slagjen foar de middelbere skoalle in ferfolch- of beropsoplieding foar de [[poadiumkeunst]]en folgje wolle. Yn [[2018]] waard Cattrall yn 'e mande mei [[dame (predikaat)|dame]] [[Judi Dench]] ambassadrise foar de [[Keninklike Botanyske Tún, Kew|Keninklike Botanyske Tún fan Kew]] yn Londen. ==Bibliografy== *2002 – ''Satisfaction: The Art of the Female Orgasm'' <small>(mei [[Mark Levinson (audio-apparatuerûntwerper)|Mark Levinson]])</small> *2005 – ''Kim Cattrall: Sexual Intelligence'' *2006 – ''Being a Girl: Navigating the Ups and Downs of Teen Life'' ==Filmografy== {{Filmografy|as=akteur}} |- {{Filmografy/Titel|titel=films}} |- |align="center"| 1975|| ''Rosebud'' || Joyce Donnovan || |- |align="center"| 1977|| ''Deadly Harvest'' || Susan Franklin || |- |align="center"| 1980|| ''Tribute'' || Sally Haines || |- |align="center"| 1981|| ''Ticket to Heaven'' || Ruthie || |- |align="center"| 1981 || ''Porky's'' || Lynn "Lassie" Honeywell || |- |align="center"| 1984|| ''[[Police Academy (film)|Police Academy]]'' || Karen Thompson || |- |align="center"| 1985|| ''Turk 182'' || Danny Boudreau || |- |align="center"| 1985|| ''City Limits'' || Wickings || |- |align="center"| 1985|| ''Hold-Up'' || Lise || |- |align="center"| 1986|| ''Big Trouble in Little China'' || Gracie Law || |- |align="center"| 1987|| ''Mannequin'' || Ema "Emmy" Hesire || |- |align="center"| 1988|| ''Masquerade'' || Brooke Morrison || |- |align="center"| 1988|| ''Midnight Crossing'' || Alexa Schubb || |- |align="center"| 1988|| ''Palais Royale'' || Odessa Muldoon || |- |align="center"| 1989|| ''The Return of the Musketeers'' || Justine de Winter || |- |align="center"| 1989|| ''La famiglia Buonanotte'' || [[muoike]] Eva || |- |align="center"| 1989|| ''Honeymoon Academy'' || Chris || |- |align="center"| 1990|| ''The Bonfire of the Vanities'' || Judy McCoy || |- |align="center"| 1991|| ''[[Star Trek VI: The Undiscovered Country]]'' || [[luitenant-op-see|luitenant]] Valeris|| |- |align="center"| 1992|| ''Split Second'' || Michelle McLaine || |- |align="center"| 1994|| ''Breaking Point'' || Allison Meadows || |- |align="center"| 1995|| ''Above Suspicion'' || Gail Cain || |- |align="center"| 1995|| ''Live Nude Girls'' || Jamie || |- |align="center"| 1996|| ''Unforgettable'' || Kelly || |- |align="center"| 1996|| ''Where Truth Lies'' || Racquel Chambers || |- |align="center"| 1997|| ''Exception to the Rule'' || Carla Rainer || |- |align="center"| 1998|| ''Modern Vampires'' || Ulrike || |- |align="center"| 1999|| ''Baby Geniuses'' || Robin || |- |align="center"| 2001|| ''15 Minutes'' || Cassandra || |- |align="center"| 2002|| ''Crossroads'' || Caroline Wagner || |- |align="center"| 2005|| ''Ice Princess'' || Tina Harwood || |- |align="center"| 2006|| ''The Tiger's Tail'' || Jane O'Leary || |- |align="center"| 2007|| ''Shortcut to Happiness'' || Constance Hurry || |- |align="center"| 2008|| ''Sex and the City'' || Samantha Jones|| nom. [[People's Choice Award]] foar favorite [[cast]] |- |align="center"| 2010|| ''The Ghost Writer'' || Amelia Bly || |- |align="center"| 2010|| ''Meet Monica Velour'' || Monica Velour || |- |align="center"| 2010|| ''Sex and the City 2'' || Samantha Jones || |- |align="center"| 2019|| ''Horrible Histories: The Movie – Rotten Romans''&nbsp;&nbsp; || Agrippina|| |- |align="center"| 2023|| ''About My Father'' || Tigger || |- {{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}} |- |align="center"| 1976|| ''Dead on Target'' || [[sekretaresse]] || net fermeld op 'e [[ôftiteling]]; [[tillefyzjefilm]] |- |align="center"| 1977|| ''Good Against Evil'' || Linda Isley || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1977|| ''Quincy, M.E.'' || Joy DeReatis || [[gastrol]]; [[ôfl.]] ''Let Me Light the Way'' |- |align="center"| 1977|| ''Logan's Run'' || Rama II || gastrol; ôfl. ''Half Life'' |- |align="center"| 1977|| ''Switch'' || [[kaptein (rang)|kaptein]] Judith Pierce || gastrol; ôfl. ''Dancer'' |- |align="center"| 1977|| ''What Really Happened to the Class of '65?'' || Cynthia || gastrol; ôfl. ''The Girl Nobody Knew'' |- |align="center"| 1978|| ''The Hardy Boys/Nancy Drew Mysteries'' || Marie Claire || gastrol; ôfl.: ''Voodoo Doll: Part 1'' en ''Part 2'' |- |align="center"| 1978|| ''Columbo'' || Joanne Nicholls || gastrol; ôfl. ''How to Dial a Murder'' |- |align="center"| 1978|| ''The Bastard'' || Anne Ware || [[minysearje]] |- |align="center"| 1978|| ''Starsky & Hutch'' || Emily Harrison || gastrol; ôfl. ''Blindfold'' |- |align="center"| 1978|| ''The Paper Chase'' || Karen Clayton || gastrol; ôfl. ''Da Da'' |- |align="center"| 1978|| ''Family'' || Susan Madison || gastrol; ôfl. ''Just Friends'' |- |align="center"| 1979|| ''The Incredible Hulk'' || Gabrielle White || gastrol; ôfl. ''Kindred Spirits'' |- |align="center"| 1979|| ''How the West Was Won'' || Dolores || gastrol; ôfl. ''The Slavers'' |- |align="center"| 1979|| ''Vegas'' || [[prinsesse]] Zara || gastrol; ôfl. ''The Visitor'' |- |align="center"| 1979|| ''The Night Rider'' || Regina Kenton || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1979|| ''The Rebels'' || Anne Kent || minysearje |- |align="center"| 1979|| ''Crossbar'' || Katie Barlow || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1979|| ''Charlie's Angels'' || Sharon Kellerman || gastrol; ôfl. ''Angels at the Altar'' |- |align="center"| 1979|| ''Trapper John, M.D.'' || prinsesse Allya || gastrol; ôfl. ''The Surrogate'' |- |align="center"| 1980|| ''Scruples'' || Melanie Adams || minysearje; 3 ôfl. |- |align="center"| 1980|| '' The Gossip Columnist'' || Dina Moran || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1980|| ''Hagen'' || Carol Sawyer || gastrol; ôfl. ''Nightmare'' |- |align="center"| 1982|| ''Tucker's Witch'' || Amanda Tucker || nea útstjoerde [[pilotôflevering]] |- |align="center"| 1982|| ''Trapper John, M.D.'' || Amy West || gastrol; ôfl. ''You Pays Your Money'' |- |align="center"| 1983|| ''Tales of the Gold Monkey'' || Whitney Bunting || gastrol; ôfl. ''Naka Jima Kill'' |- |align="center"| 1984|| ''Sins of the Past'' || Paula Bennett || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1991|| ''Miracle in the Wilderness'' || Dora Adams || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1992|| ''Double Vision'' || Caroline / Lisa || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1993|| ''Running Delilah'' || Christina / Delilah || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1993|| ''Wild Palms'' || Paige Katz || minysearje; 5 ôfl. |- |align="center"| 1993|| ''Angel Falls'' || Genna Harrison || [[fêste rol]]; 6 ôfl. |- |align="center"| 1994|| ''Dream On'' || Jeannie || gastrol; ôfl. ''The Homecoming Queen'' |- |align="center"| 1994|| ''Screen One'' || Sydnie || gastrol; ôfl. ''Two Golden Balls'' |- |align="center"| 1995|| ''Tom Clancy's Op Center'' || Jane Hood || minysearje; 2 ôfl. |- |align="center"| 1995|| ''The Heidi Chronicles'' || Susan || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1996|| ''Every Woman's Dream'' || Liz Wells || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1997|| ''The Outer Limits'' || Rebecca Highfield || gastrol; ôfl. ''Re-generation'' |- |align="center"| 1997|| ''Invasion'' || Sheila Moran || minysearje; 2 ôfl. |- |align="center"| 1997|| ''Rugrats'' || Melinda Finster || as [[stimaktrise]]; gastrol; ôfl. ''Mother's Day'' |- |align="center"| 1997|| ''Duckman'' || Tami Margulies || as stimaktrise; gastrol; ôfl. ''The Tami Show'' |- |align="center"| 1998|| ''Creature'' || Amanda Mayson || minysearje; 2 ôfl. |- |align="center" style="vertical-align:top"| 1998–2004|| style="vertical-align:top"|''Sex and the City'' || style="vertical-align:top"| Samantha Jones || fêste rol; 94 ôfl.<br>[[Golden Globe]] foar bêste byrol fan in aktrise yn in searje, minysearje of tillefyzjefilm (2003)<br> [[SAG Award]] foar bêste [[cast]] fan in komeedzjesearje (2001)<br>3 × nom. Golden Gobe foar bêste byrol fan in aktrise yn in searje, minysearje of tillefyzjefilm (2000, 2001, 2004)<br>2 × nom. SAG Award foar bêste byrol fan in aktrise yn in komeedzjesearje (2002, 2003)<br>3 × nom. SAG Award foar bêste cast fan in komeedzjesearje (2001, 2003, 2005)<br>5 × nom. [[Emmy Award]] foar bêste byrol fan in aktrise yn in komeedzjesearje (2000–2004) |- |align="center"| 1999|| ''36 Hours to Die'' || Kim Stone || tillefyzjefilm |- |align="center"| 2004|| ''[[The Simpsons]]'' || Chloe Talbot || as stimaktrise; gastrol; ôfl. ''She Used to Be My Girl'' |- |align="center" style="vertical-align:top"| 2005|| style="vertical-align:top"|''Kim Cattrall: Sexual Intelligence'' || style="vertical-align:top"|harsels || [[presintatrise]] fan in [[dokumintêre]]; ek [[útfierend produsint]]e<br>nom. [[Gemini Award]] foar bêste presintator |- |align="center"| 2007|| ''My Boy Jack'' || Caroline Kipling || tillefyzjefilm |- |align="center"| 2007|| ''The Sunday Night Project'' || harsels || gastpresintatrise fan [[seizoen (omrop)|seizoen]] 5, ôfl. 13 |- |align="center"| 2009|| ''Who Do You Think You Are?'' ([[Grut-Brittanje|G.B.]]) || harsels || ûnderwerp fan [[stambeam]]ûndersyk; ôfl. ''Kim Cattrall'' |- |align="center"| 2009|| ''[[The Simpsons]]'' || fjirde Simpson-bern || as stimaktrise; gastrol; ôfl. ''O Brother, Where Bart Thou?'' |- |align="center" style="vertical-align:top"| 2009–2011|| style="vertical-align:top"|''Producing Parker'' || style="vertical-align:top"|Dee || as stimaktrise; fêste rol; 26 ôfl.<br>nom. [[Canadian Screen Award]] foar bêste akteur yn in tekenfilm of tekenfilmsearje |- |align="center"| 2010|| ''Any Human Heart'' || Gloria Scabius || minysearje; 2 ôfl. |- |align="center"| 2011|| ''Who Do You Think You Are?'' ([[Feriene Steaten|F.S.]]) || harsels || ûnderwerp fan stambeamûndersyk; ôfl. ''Kim Cattrall'' |- |align="center"| 2011|| ''Upstairs Downstairs Abbey'' || [[grevinne]] fan Grantham|| sketch foar it [[goeddiedichheid|goede doel]] yn it ramt fan Red Nose Day 2011 ([[parody]] op ''Downton Abbey'') |- |align="center" style="vertical-align:top"| 2014–2016|| style="vertical-align:top"| ''Sensitive Skin'' || style="vertical-align:top"|Davina Jackson || fêste rol; 12 ôfl.<br>nom. Canadian Screen Award foar bêste froulike haadrol yn in komeedzjeproduksje |- |align="center"| 2016|| ''The Witness for the Prosecution'' || Emily French || minysearje; 2 ôfl. |- |align="center"| 2017|| ''Modus'' || [[presidint fan 'e Feriene Steaten]] Helen Tyler&nbsp;&nbsp; || [[weromkearende rol]] yn seizoen 2 |- |align="center"| 2018–2019|| ''Tell Me a Story'' || Colleen Powell || fêste rol yn seizoen 1 |- |align="center"| 2020|| ''Filthy Rich'' || Margaret Monreaux || fêste rol, 10 ôfl.; ek útfierend produsinte |- |align="center"| || ''New York: World's Richest City'' || harsels || [[voice-over]] by in dokumintêresearje |- |align="center"| 2022|| ''Queer as Folk'' || Brenda Beaumont || weromkearende rol |- |align="center"| 2022–2023|| ''How I Met Your Father'' || de takomstige Sophie || [[voice-over]] |- |align="center"| 2023|| ''Glamorous'' || Madolyn Addison || fêste rol |- |align="center"| 2023|| ''And Just Like That...'' || Samantha Jones || gastrol; ôfl. ''The Last Supper Part Two: Entree'' |- {{Filmografy/Titel|titel=fideoclips}} |- |align="center"| 1987 || ''Nothing's Gonna Stop Us Now'' || Ema "Emmy" Hesire || [[liet]] fan [[Starship (band)|Starship]] |- {{Filmografy/Titel|titel=harkspullen}} |- |align="center"| 2024–no || ''Central Intelligence'' || Eloise Page || fêste rol; 30 ôfl. (teldatum: 11 sept. 2026) |- |} ==Keppelings om utens== * {{en}} [https://www.imdb.com/name/nm0000326/ Folsleine filmografy fan Kim Cattrall yn 'e Internet Movie Database (IMDb)] * {{en}} [https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/77560 List fan toanielrollen fan Kim Cattrall yn 'e Internet Broadway Database (IBDb)] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Kim_Cattrall ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Kim Cattrall}} }} {{DEFAULTSORT:Cattrall, Kim}} [[Kategory:Amerikaansk toanielakteur]] [[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Amerikaansk filmakteur]] [[Kategory:Amerikaansk stimakteur]] [[Kategory:Amerikaansk harkspulakteur]] [[Kategory:Amerikaansk publisist]] [[Kategory:Kanadeesk toanielakteur]] [[Kategory:Kanadeesk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Kanadeesk filmakteur]] [[Kategory:Kanadeesk stimakteur]] [[Kategory:Kanadeesk harkspulakteur]] [[Kategory:Kanadeesk publisist]] [[Kategory:Ingelsk toanielakteur]] [[Kategory:Ingelsk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Ingelsk filmakteur]] [[Kategory:Ingelsk stimakteur]] [[Kategory:Ingelsk harkspulakteur]] [[Kategory:Ingelsk publisist]] [[Kategory:Golden Globe-winner]] [[Kategory:Kanadeesk persoan fan Ingelsk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Kanadeesk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1956]] 84hkfmj4yjmaso57jogtal5a0mw0z23 Kulturele Priis fan Drinte 0 56499 1238218 1060036 2026-08-10T19:53:19Z Drewes 2754 1238218 wikitext text/x-wiki De '''Kulturele Priis fan Drinte''' waard yn [[1954]] ynsteld troch de [[Provinsjale Steaten]] fan [[Drinte]]. De priis wurdt takend oan in persoan as ynstelling dy't him fertsjintlik makke hat op [[Kultuer|kultureel]] mêd yn Drinte. De leden fan de ''Commissie van Advies voor de toekenning van de culturele prijzen'' wurde beneamd troch [[Deputearre Steaten]]. Yn it earstoan wie it de bedoeling dat de priis alle jierren takend wurde soe. Yn 1999 waard besletten de priis om de trije jier te jaan; sûnt 2010 wurdt de priis om de twa jier útrikt.<ref>[http://www.encyclopediedrenthe.nl/Culturele%20Prijs%20van%20Drenthe Encyclopedie Drenthe Online - ''Culturele Prijs van Drenthe'']</ref> De priis hat trije kategoryen: in yndividuele priis, in groepspriis en in jeugdpriis. == Winners fan de yndividuele priis == {{Kolommen2 | Kolom1= * [[1955]] - [[Ben van Eysselsteijn]] * [[1956]] - [[Johan Fabricius]], A. Boelens * [[1957]] - [[Erasmus Bernhard van Dulmen Krumpelman]] * [[1959]] - Y.S. Dijkstra * [[1960]] - [[Albert van Giffen]], H.J. Prakke * [[1963]] - C.A. Legro / J. Poortman * [[1966]] - M. Eising, [[Gerlof Bontekoe]], [[Tjerk Vermaning]], [[Jan Naarding]] (postúm) * [[1967]] - G.C. Helbers * [[1968]] - C. Nicolaï-Chaillet, K. Smink * [[1972]] - P. Brandsma * [[1973]] - [[Henk Boerwinkel]] * [[1974]] - it pear Rensen-Oosting, [[Hans Heyting]] * [[1975]] - [[Max Douwes]] * [[1976]] - [[Harry de Vroome]] * [[1977]] - [[Roel Reijntjes]] * [[1978]] - H.D. Broekema * [[1979]] - C.A. de Kruif | Kolom2= * [[1980]] - R. Wester * [[1981]] - B. Dubbelboer * [[1983]] - [[Gerrit Kuipers]] * [[1985]] - [[Evert Musch]] * [[1986]] - [[Steven Derksen]], [[Bart Veenstra|L.H. Hadderingh]] * [[1987]] - [[Gerard Nijenhuis]] * [[1990]] - [[Marga Kool]] * [[1992]] - [[Harry Muskee]] * [[1993]] - [[Jan Hollenbeek Brouwer]] * [[1994]] - [[Lammert Huizing (sjoernalist)|Lammert Huizing]] * [[1995]] - [[Toon Wegner]] * [[1998]] - W. Stoppelenburg * [[1999]] - W. ter Horst * [[2004]] - H. Nijkeuter * [[2007]] - [[Sjoerd Wagenaar]] * [[2010]] - [[Albert Rademaker]] * [[2012]] - [[Alfred Hafkenscheid]] * [[2014]] - [[Gerard Stout]] * [[2016]] - [[Cor Kalfsbeek]] * [[2018]] - [[Harry Cock]] * 2020 - [[Daniël Lohues]] * 2022 - [[Siemen Dijkstra]] * 2024 - [[Marion van den Akker]] * 2026 - [[Erik Harteveld]] }} {{Boarnen|boarnefernijing= <References/> }} [[Kategory:Nederlânske kultuerpriis]] [[Kategory:Kultuer yn Drinte]] [[Kategory:Priis of ûnderskieding ynsteld yn 1954]] 7f7itl1riykemljwwa2pc4dtmzp6lwi Tjarko Meyer Cramer 0 152467 1238204 1203562 2026-08-10T14:52:52Z Drewes 2754 /* Keppeling om utens */ 1238204 wikitext text/x-wiki '''Tjarko Meyer (Lucas) Cramer''' ([[Manslagt]], [[1 juny]] [[1780]] - [[Rome]], [[26 april]] [[1812]]) wie in [[Dútslân|Dútske]] [[keunstskilder]]. Hy waard benammen bekend fan syn skilderij fan de finzen setten fan [[Ocko I tom Brok]] troch [[Focko Ukena]] yn 1427. It grutste part fan syn wurk wurdt as ferlern beskôge. == Libben en wurk == Tjarko Meyer (Lucas) Cramer wie de âldste soan fan de ûnderwizer Albert Dircks Cramer en in dochter fan de Manslagter predikant Tjarko Meyer. Hy hie fjouwer bruorren, fan wa't der twa ek skilderen en fan wa't skilderijen en tekeningen bewarre bleaun binne. Koart skoft nei syn berte moat de húshâlding nei [[Emden]] ferhuze wêze, dêr waard Tjarko grutbrocht. Dêr learde de pleatslike skilder Peter Anton Honsberg him de grûnbegjinselen fan it skilderjen. Sa't it like hied er súkses mei't in groep keunstleafhawwende freonen fan de famylje him de nedige lessen oan de Keninklike Deenske Keunstakadeemje (''Det Kongelige Danske Kunstakademi'') yn [[Kopenhagen]] foar him betelle. Hy skreau him wierskynlik yn de maitiid fan 1800 yn en studearre dêr de folgjende achttjin moannen. Syn lêste wurk wie in selsportret, dêr't er op 5 oktober 1801 de lytse sulveren medalje fan de Akademy foar krige. [[Ofbyld:Focko Ukena.png|thumb|180px|[[Okko II tom Brok]] as finzene foar Fokko Ukena nei de [[Slach op de Wylde Ikkers]]]] Dêrnei gong er foar koarte tiid werom nei Emden, wie in lyts jier yn [[Berlyn]] en ferhuze lang om let yn'e hjerst fan 1803 nei [[Dresden]]. Dêr wurke er as kopiïst yn de Galery fan Alde Masters (''Gemäldegalerie Alte Meister''). Hy folde syn ynkommen oan mei kopyen fan Italjaanske masters en skilderijen fan [[Peter Paul Rubens|Rubens]], dy't er yn Emden ferkocht. Dêrtroch waard er ferneamd yn East-Frylân en krige dêr yn 1803 syn meast wichtige opdracht: De [[Ostfriesische Landschaft]] joech him opdracht in skilderij te meitsjen fan it fêstnimmen fan Ocko tom Brok nei de [[Slach op de Wylde Ikkers]] yn 1427 en betelle him dêr de som fan 400 gûne foar. Dochs bleau Cramer net yn East-Fryslân. Yn 1804 reizge er earst nei Switserlân en dêrwei troch Italië nei [[Rome]], dêr't er ûnder oaren Caroline en [[Wilhelm von Humboldt]] en de Deenske byldhouwer [[Bertel Thorvaldsen]] trof. Ek yn Rome foltôge er opdrachten út East-Frylân, sa as in foarstelling fan de Ferrizenis, dy't oant de brân fan 1943 in grut alterstik wie yn de katolike tsjerke yn Emden. Yn 'e neisimmer fan 1808 ferliet Cramer Rome en hearde yn Switserlân dat de krekt oprjochte ''Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten'' yn [[De Haach]] him as beurshâlder oannommen hie. De beurs hold ek in ferbliuw fan twa jier yn Rome yn, dat Cramer gie daalks nei Rome werom. Mar in jier letter waard er slim siik.<br> Dat hie gefolgen foar syn wurk, sadat er net langer foldwaan koe oan de betingsten fan de Nederlânske Akadeemje. Yn maart 1811 waard syn stúdzjebeurs ôfsein. Yn de betide simmer makke er syn lêste reis nei [[Napels]]. Nei syn weromkommen yn Rome rekke syn sûnens fierder yn it delgean. Hy waard al gau bêdlegerich. Yn dy tiid bekearde er himsels ta de [[Roomsk-Katolike Tsjerke|katolike tsjerke]], waard doopt, naam de namme Lukas oan en waard fjouwer dagen letter befêstige. Syn sûnens gie hieltyd fierder tebek en úteinlik stoar er op 26 april 1812 oan de sykte. Twa dagen letter waard er beïerdige yn de tsjerke fan Sant'Andrea della Fratte. == Bewarre wurk == * ''Graf Gerd von Oldenburg bei Cirk von Friedeburg''. 1802 (kolleksje [[Ostfriesisches Landesmuseum]] Emden) * ''Ocko tom Brock wird nach der Niederlage in der Schlacht auf den Wilden Äckern (1427) gefangen vor Focko Ukena geführt''. 1803 (besit [[Ostfriesische Landschaft|Ostfriesischen Landschaft]] Aurich) * ''Portret fan Conrad Barinck (predikant fan de minnistegemeente Amsterdam)''. 1803 (besit fan Minnistegemeente Amsterdam) * ''Portret fan Wilhelm Krull (grifformearde predikant fan de gemeente Emden)''. 1803 (besit Reformierten Kirche Emden). == Literatuer == * {{Aut|Erich von Reeken}}: ''Berühmte Butenostfriesen. Kurze Lebensberichte, zusammengestellt und herausgegeben von Erich von Reeken''. Leer. 1984. s. 66–68 == Keppeling om utens == * {{de}} [https://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/user_upload/BIBLIOTHEK/BLO/Cramer_Tjarko.pdf Wiidweidige biografy by www.ostfriesischelandschaft.de] {{Boarnen|boarnefernijing= * Foar boarnen sjoch [[:de:Tjarko Meyer Cramer]] }} {{DEFAULTSORT:Cramer, Tjarko Meyer}} [[Kategory:Dútsk keunstskilder]] [[Kategory:Eastfrysk keunstner]] [[Kategory:Persoan berne yn 1780]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1812]] d1qa3rlrlm7nucfxwz23jsznmbiv0yy Meidogger oerlis:GaelgVaggop1 3 191294 1238222 1237813 2026-08-10T20:46:08Z MediaWiki message delivery 15867 /* Tech News: 2026-33 */ nije seksje 1238222 wikitext text/x-wiki == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 apr 2026, 20.06 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 mai 2026, 22.43 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11 mai 2026, 21.20 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 mai 2026, 22.22 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == ''The Signpost'': 22 May 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]] * Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22 mai 2026, 07.19 (CEST) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30513885 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 mai 2026, 23.52 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 jun 2026, 23.09 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 jun 2026, 23.30 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 jun 2026, 18.49 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == ''The Signpost'': 21 June 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/From the editors|Ways for beginners to support ''The Signpost'' community journalism]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/News and notes|Community Tech development team disbanded]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Disinformation report|PR for the people?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Recent research|Proposed tagging system for AI involvement; successful and unsuccessful AI tools for contributors]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In the media|Who won a 14th century battle and who won the 2026 Iran war?]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Community view|Putting the Wish into the Wishlist]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In focus|A global standard for Neutral Point of View]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/On the bright side|Flowers, blue helmets, reefs, pride, and Juneteenth]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Op-ed|Breathe, Don’t Panic, there is a different story about Wikimedia + AI futures]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Opinion|Wikimedia Foundation staff develop union and Wikimedia user community reacts]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Technology report|Community Tech team is disbanded, controversy erupts]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Traffic report|'Cause this is thriller, thriller night]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/WikiConference report|Report of Volunteer Supporters Network Annual Meeting 2026]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Comix|Take your turn]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Humour|Group of banned T-shirt makers comes out of hiding to sell new Wikipedia-themed merchandise]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 21 jun 2026, 05.21 (CEST) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30604303 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 jun 2026, 15.05 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 jun 2026, 13.48 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 jul 2026, 15.57 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == ''The Signpost'': 13 July 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News and notes|An exclusive club]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/In the media|Battle for a soul - who won?]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Opinion|We need to innovate with Wikimedia decision-making]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Recent research|LLMs and NPOV, 20 years of user blocks, Esperanto and Volapük Wikipedias]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News from Diff|How to host Wikicurious in your own community]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Community view|CUNY Newmark Wikimedian-in-Residence Quarterly Brief – April to June 2026]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Special report|Wikipedia escapes Category 1 designation under the UK Online Safety Act - for now]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/On the bright side|Fatherhood, weather, and diplomacy]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Op-ed|A Layup Easy Proposal for Wikimedia at 25: Spend 25% of Donations on the Community]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Traffic report|The grass was greener, the light was brighter]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Comix|schnozzed]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13 jul 2026, 09.27 (CEST) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30775662 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 jul 2026, 18.12 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 jul 2026, 07.47 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 jul 2026, 20.50 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == ''The Signpost'': 2 August 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In the media|Union drive, most prolific editor make headlines]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News and notes|Foundation rejects voluntary recognition of union, proposed board eligibility rules sharply restrict candidates]] * WikiConference: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/WikiConference|"Kurier, Signpost, wikipress: You can be a Wikimedia journalist" - Wikimania presentation by User:Noé Recap]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In focus|Is Larry Sanger the co-founder of Wikipedia?]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Arbitration report|Think, and not just about content]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News from Diff|Meet the Wikimedians of the Year 2026!]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/On the bright side|The beautiful game]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Traffic report|Odyssey and Oyarzabal]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Comix|Well-spotted]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 2 aug 2026, 12.18 (CEST) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30775662 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 aug 2026, 21.47 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 aug 2026, 22.46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> qjn05lgwxrk20lf1780x7ifb4aiuro2 Kraachtrap 0 193371 1238225 1238175 2026-08-10T20:54:36Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Status */ kt 1238225 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = kraachtrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Chlamydotis undulata 250544786.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[kraachtrappen]] (''Chlamydotis'') |Wittenskiplike namme= Chlamydotis undulata |Beskriuwer, jier= [[Joseph Franz von Jacquin|Jacquin]], 1784 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Houbara bustard.svg|250px]]<small>{{Color box|#916549}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#D97F46}} mooglik ferspriedingsgebiet<br>{{Color box|#FCB561}} mooglik útstoarn }} De '''kraachtrap''' (''Chlamydotis undulata'') is in grutte fleanende [[fûgel]] út ’e [[famylje]] fan ’e trapfûgels (''Otididae''). De fûgel waard yn 1784 jildich beskreaun. Ek de [[eastlike kraachtrap]] (''C. macqueenii''), dy't yn [[West-Aazje]] foarkomt, waard yn earste ynstânsje as aparte [[Soarte (taksonomy)|soarte]] beskreaun, mar letter beskôge as in [[ûndersoarte]] fan 'e kraachtrap. Sûnt de lêste desinnia wurde se we as twa aparte soarten behannele. == Skaaimerken == De lichemslingte bedraacht 65 oant 75 sm by it mantsje en 55 oant 65 sm by it wyfke, en it gewicht 1,8 oant 3,2 kg by it mantsje en 1,2 oant 1,7 kg by it wyfke. De kraachtrap hat boppe-oan in sânkleurich fearrekleed mei brune plakken. De hals is blauwich-griis mei in fertikale swarte streek. De rest fan it boarst en de ûnderbúk binne smoarchwyt. De fûgels hawwe wite sierfearren op 'e kroan en ek oan 'e siden fan it lichem, meast ferburgen ûnder de wjukken. It wyfke is lytser, lichter en minder kontrastearjend fan kleur; de hals is minder swart en de sierfearren binne hast net te sjen. ==Fersprieding en leefgebiet == Dizze soarte komt foar yn drûge kriten en woastinen op 'e [[Kanaryske Eilannen]] en yn [[Noard-Afrika]]. It iten bestiet út sied, sêfte spruten, ynsekten en oare lytse dieren, lykas hagedissen. Se kinne fleane, mar dogge dat leaver net. Se binne goed oanpast oan in libben yn 'e woastyn en kinne in grut part fan harren wetterferlet út it iten helje. Dizze fûgel is foar in part [[trekfûgel]]. De soarte telt twa [[ûndersoarte]]n: * ''C. u. fuertaventurae'' – de eastlike Kanaryske Eilannen. * ''C. u. undulata'' – noardlik Afrika. == Baltsgedrach == Yn 'e peartiid besykje de mantsjes de oandacht fan 'e wyfkes te lûken troch mei in opsette kraach en túf om te rinnen. == Status == De grutte fan 'e populaasje wurdt rûsd op 13.000 oant 33.000 folwoeksen yndividuen. De populaasje nimt ôf; jacht wurdt beskôge as ien fan 'e wichtichste oarsaken fan dy efterútgong. Dêrnjonken wurdt it leefgebiet oeral bedrige troch de oanlis fan diken, elektrisiteitsmêsten, foarsjennings foar toerisme, militêre oefenterreinen, oerbeweiding en mooglik ek troch predaasje fan 'e aaien troch ynfierde sûchdieren. Dêrfandinne stiet de kraachtrap sûnt 2023 as kwetsber (''Vulnerable'') op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-houbara-chlamydotis-undulata BirdLife, oproppen 9 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/houbus1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen op 9 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/houbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 9 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chlamydotis undulata|Kraachtrap}} }} {{DEFAULTSORT:kraachtrap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kraachtrap]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] bsps68c75dyuxgvlv2z90z0rergilch Eastlike kraachtrap 0 193379 1238202 1238190 2026-08-10T14:44:21Z Drewes 2754 - tikfl. 1238202 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = eastlike kraachtrap |Ofbyld = [[Ofbyld:MacQueens Bustard in Greater Rann of Kutch, Gujarat, India.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[kraachtrappen]] (''Chlamydotis'') |Wittenskiplike namme= Chlamydotis macqueenii |Beskriuwer, jier= [[John Edward Gray|J.E. Gray]], 1832 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:ChlamydotisMacqueeniiIUCN2019 2.png|250px]]<br><small>{{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#008000}} stânfûgel<br>{{Color box|#008000}} wintergast }} De '''eastlike kraachtrap''' (''Chlamydotis macqueenii'') is in bedrige [[fûgel]] út 'e [[famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae'') dy't yn West-Aazje foarkomt. Earder waarden de eastlike kraachtrap en de [[Kraachtrap|westlike kraachtrap]] (''C. undulata'') as ien en 'e selde [[Soarte (taksonomy)|soarte]] beskôge. Neffens de [[IUCN]] giet de soarte sterk yn tal efterút troch ferfolging en ferneatiging fan it leefgebiet. Dêrom wurdt er troch de IUCN yn 'e bedrigingskategory kwetsber (''Vulnerable'') yndield. == Skaaimerken == De eastlike kraachtrap is likernôch 60 sintimeter lang en hat in spanwiidte fan sa'n 140 sintimeter. It wyfke is wat lytser as it mantsje. De fûgel is brún oan 'e boppekant en wyt oan 'e ûnderkant, mei in swarte streek oan 'e siden fan 'e hals. Hy liket tige op syn nauwe sibbe, de westlike kraachtrap, mar dy ferskilt benammen troch swarte parten yn 'e kopfearren, dy't er ûnder de [[balts]] nei foaren oer de snaffel hingje lit, wylst de eastlike kraachtrap folslein wite kopfearren hat dy't as in plom omheech set wurde. De eastlike kraachtrap hat ek in wat bûntere boppekant op in mear readbrune ûndergrûn. It seldsum te hearren baltslûd ferskilt ek dúdlik. De eastlike kraachtrap hat in oar, dúdlik fan 'e westlike kraachtrap te ûnderskieden baltslûd. == Fersprieding en systematyk == De soarte hat in fersnipele fersprieding fan [[Egypte]] en it [[Arabyske Skiereilân]] oant [[Mongoalje]] en westlik [[Sina]]. It grutste part fan 'e populaasje bestiet út [[trekfûgel]]s. De populaasjes fan [[Turkmenistan]] en fierder eastlik oerwinterje yn [[Yndia]], [[Pakistan]], [[Iran]] en parten fan it [[Midden-Easten]], wylst de lytsere populaasje fan it Arabyske Skiereilân foar it grutste part út [[stânfûgel]]s bestiet, dy't mooglik by te min iten koarte ôfstannen migrearje. === Europa === De eastlike kraachtrap is in tige seldsume gast yn Jeropa. == Sibskip == Earder waard dit takson as in ûndersoarte fan ''C. undulata'' klassifisearre. == Libbenswize == De fûgel komt foar yn sânwoastinen en oare sânige drûge omjouwings. Hy leit twa oant fjouwer aaien streekrjocht op 'e grûn. De eastlike kraachtrap is [[omnivoar]] en yt sied, ynsekten en oare lytse dieren. == Status en bedrigingen == De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) beskôget de soarte as kwetsber. De wrâldpopulaasje waard yn 2014 rûsd op mar 50.000–100.000 yndividuen. De eastlike kraachtrap giet sterk yn tal efterút troch ferneatiging fan it leefgebiet en jacht. Eartiids waarden fûgels yn Pakistan en Iran fongen en nei it Arabyske Skiereilân ferfierd, dêr't se as proaifûgel brûkt wurde by de training fan falkeniersfalken. Yn ferskate lannen fan it Arabyske Skiereilân binne sûnt de ein fan ’e 20e iuw fok- en útsettingsprogramma’s foar de eastlike kraachtrap útfierd. Dêrby binne yn finzenskip fokte fûgels frijlitten om wylde populaasjes te fersterkjen en de efterútgong fan ’e soarte tsjin te gean. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/asian-houbara-chlamydotis-macqueenii BirdLife, oproppen 10 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/macbus1?siteLanguage=nl eBird, oproppen op 10 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/macbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chlamydotis macqueenii|Eastlike kraachtrap}} }} {{DEFAULTSORT:eastlike kraachtrap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kraachtrap]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] l2io07d79xietp2jtcq27ynmc4bzxzi 1238224 1238202 2026-08-10T20:53:34Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Status en bedrigingen */ kt 1238224 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = eastlike kraachtrap |Ofbyld = [[Ofbyld:MacQueens Bustard in Greater Rann of Kutch, Gujarat, India.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[kraachtrappen]] (''Chlamydotis'') |Wittenskiplike namme= Chlamydotis macqueenii |Beskriuwer, jier= [[John Edward Gray|J.E. Gray]], 1832 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:ChlamydotisMacqueeniiIUCN2019 2.png|250px]]<br><small>{{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#008000}} stânfûgel<br>{{Color box|#008000}} wintergast }} De '''eastlike kraachtrap''' (''Chlamydotis macqueenii'') is in bedrige [[fûgel]] út 'e [[famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae'') dy't yn West-Aazje foarkomt. Earder waarden de eastlike kraachtrap en de [[Kraachtrap|westlike kraachtrap]] (''C. undulata'') as ien en 'e selde [[Soarte (taksonomy)|soarte]] beskôge. Neffens de [[IUCN]] giet de soarte sterk yn tal efterút troch ferfolging en ferneatiging fan it leefgebiet. Dêrom wurdt er troch de IUCN yn 'e bedrigingskategory kwetsber (''Vulnerable'') yndield. == Skaaimerken == De eastlike kraachtrap is likernôch 60 sintimeter lang en hat in spanwiidte fan sa'n 140 sintimeter. It wyfke is wat lytser as it mantsje. De fûgel is brún oan 'e boppekant en wyt oan 'e ûnderkant, mei in swarte streek oan 'e siden fan 'e hals. Hy liket tige op syn nauwe sibbe, de westlike kraachtrap, mar dy ferskilt benammen troch swarte parten yn 'e kopfearren, dy't er ûnder de [[balts]] nei foaren oer de snaffel hingje lit, wylst de eastlike kraachtrap folslein wite kopfearren hat dy't as in plom omheech set wurde. De eastlike kraachtrap hat ek in wat bûntere boppekant op in mear readbrune ûndergrûn. It seldsum te hearren baltslûd ferskilt ek dúdlik. De eastlike kraachtrap hat in oar, dúdlik fan 'e westlike kraachtrap te ûnderskieden baltslûd. == Fersprieding en systematyk == De soarte hat in fersnipele fersprieding fan [[Egypte]] en it [[Arabyske Skiereilân]] oant [[Mongoalje]] en westlik [[Sina]]. It grutste part fan 'e populaasje bestiet út [[trekfûgel]]s. De populaasjes fan [[Turkmenistan]] en fierder eastlik oerwinterje yn [[Yndia]], [[Pakistan]], [[Iran]] en parten fan it [[Midden-Easten]], wylst de lytsere populaasje fan it Arabyske Skiereilân foar it grutste part út [[stânfûgel]]s bestiet, dy't mooglik by te min iten koarte ôfstannen migrearje. === Europa === De eastlike kraachtrap is in tige seldsume gast yn Jeropa. == Sibskip == Earder waard dit takson as in ûndersoarte fan ''C. undulata'' klassifisearre. == Libbenswize == De fûgel komt foar yn sânwoastinen en oare sânige drûge omjouwings. Hy leit twa oant fjouwer aaien streekrjocht op 'e grûn. De eastlike kraachtrap is [[omnivoar]] en yt sied, ynsekten en oare lytse dieren. == Status en bedrigingen == De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) beskôget de soarte as kwetsber. De wrâldpopulaasje waard yn 2014 rûsd op mar 50.000–100.000 yndividuen. De eastlike kraachtrap giet sterk yn tal efterút troch ferneatiging fan it leefgebiet en jacht. Eartiids waarden fûgels yn Pakistan en Iran fongen en nei it Arabyske Skiereilân ferfierd, dêr't se as proaifûgel brûkt wurde by de training fan falkeniersfalken. Yn ferskate lannen fan it Arabyske Skiereilân binne sûnt de ein fan ’e 20e iuw fok- en útsettingsprogramma’s foar de eastlike kraachtrap útfierd. Dêrby binne yn finzenskip fokte fûgels frijlitten om wylde populaasjes te fersterkjen en de efterútgong fan ’e soarte tsjin te gean. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/asian-houbara-chlamydotis-macqueenii BirdLife, oproppen 10 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/macbus1?siteLanguage=nl eBird, oproppen op 10 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/macbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chlamydotis macqueenii|Eastlike kraachtrap}} }} {{DEFAULTSORT:eastlike kraachtrap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kraachtrap]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] gybpv8agg62lsmwmjbk3m3d5uzt6ln0 Etiopyske túftrap 0 193383 1238208 1238194 2026-08-10T17:52:04Z RomkeHoekstra 10582 1238208 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Etiopyske túftrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Eupodotis gindiana -Kenya-8a, crop.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[túftrappen]] (''Lophotis'') |Wittenskiplike namme= Lophotis gindiana |Beskriuwer, jier= [[Émile Oustalet|Oustalet]], 1881 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Lophotis.png|250px]] }} De '''Etiopyske túftrap''' (''Lophotis gindiana'', ek stavere as '''Etiopyske toeftrap''') is in middelgrutte fûgel fan [[East-Afrika]] lykas [[Somaalje]], [[Etioopje]] en [[Kenia]], dy't ta de famylje fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae'') heart. == Skaaimerken == De Etiopyske túftrap is in middelgrutte East-Afrikaanske fûgel dy't oant 60 sm heech wurde kin. Yn ferliking mei oare Afrikaanske trappen is dizze soarte relatyf lyts. Mantsjes weagje tusken de 675 en 900 gram. Folwoeksen mantsjes hawwe in swarte streek dy't fan 'e kiel oant oan it boarst rint. It fearrekleed fan it mantsje is griis of gielbrún, útsein de swarte streek en de donkere ûnderkant fan it lichem. Lykas by de measte trappen is der sprake fan [[Seksuele dimorfy|seksueel dimorfisme]]: mantsjes en wyfkes ferskille yn grutte en yn 'e kleur fan it fearrekleed. By it wyfke is de streek op 'e kiel minder dúdlik, wylst de grize kleur fan it mantsje is ferfongen troch in ljochtbrune tint. De soarte hat syn namme te tankjen oan 'e túf fan it mantsje, dy't by it wyfke ûntbrekt. As de fûgel de wjukken iepenet, wurdt ûnder elke wjuk in grut wyt plak sichtber. == Taksonomy == De Etiopyske túftrap (Lophotis gindiana) heart ta de famylje ''Otididae'' yn it skift fan 'e [[trapeftigen]] (''Otidiformes''). It skaai ''Lophotis'' omfettet de [[Saheltúftrap]] (''Lophotis savilei''), de [[Súdafrikaanske túftrap]] (''Lophotis ruficrista'') en de Etiopyske túftrap. Dizze trije soarten wurde bytiden ek as ien soarte beskôge fanwegen harren grutte oerienkomsten yn uterlik en gedrach. De Etiopyske túftrap wurdt soms ek oantsjut as ''Eupodotis ruficrista gindiana'', in ferwizing nei it skaai dêr't er earder yn pleatst waard doe't er as in [[ûndersoarte]] fan 'e Súdafrikaanske túftrap beskôge waard. Resinte genetyske analyze wiist in gearfoeging fan it skaai ''Eupodotis'' ôf en beskôget ''Lophotis'' as in eigen evolúsjonêre line bûten ''Eupodotis''. == Leefgebiet en fersprieding == Hoewol't de soarte yn grutte parten fan East-Afrika foarkomt, is er it meast algemien yn Etioopje. Dêr wurdt er yn 'e súdlike regio's eastlik fan 'e [[Grutte Riftdelling]] oantroffen. De fûgel is in [[stânfûgel]] yn Sûdan, Somaalje, Eritreä, Uganda, Tanzania en Kenia. De Etiopyske túftrap is gjin [[trekfûgel]] en libbet yn toarnich strûklân en drûge stieneftige woastyngebieten. Yn Kenia jout er de foarkar oan drûge oant healdrûge klimaten en ûntbrekt er yn de fochtiger kuststripe. Oars as in soad oare trappen wurdt er minder faak yn heech gers sjoen; hy hat leaver gebieten mei stieneftige of sânige boaiem. De kleur fan it wyfke soarget foar in poerbêste kamûflaazje. == Hâlden en dragen == Yn finzenskip krije Etiopyske túftrappen ûnder oare mûzen, moalwjirms, imerkes, appel, koal, fynsniene griene planten, trapfûgelpellets en pellets foar jachtfûgels. Oer it natuerlike dieet yn it wyld is noch mar in bytsje bekend. De fûgels libje meast op 'e grûn en sitte net op tûken. Yn 'e peartiid yn 'e maitiid en simmer fiere de mantsjes opfallende loftbaltsen út om troch in wyfke keazen te wurden. It mantsje fljocht oant likernôch 30 meter omheech, hâldt dan yn 'e loft stil en lit him mei ynklapte wjukken nei ûnderen falle. Krekt foardat er de grûn rekket, spriedt er de wjukken wer iepen en komt er del. Utsein by de balts binne sawol mantsjes as wyfkes net in soad yn 'e loft te sjen en rinne se by noed leaver fuort. Fan in wyfke yn finzenskip is waarnommen dat se har krekt útkommen piken ûnder de wjuk meinimt om se nei in oar plak te ferhûzjen. Se droech hieltyd mar ien pyk tagelyk en liet dy op it winske plak wer falle. It is net bekend oft dit gedrach algemien is foar de soarte. Wyfkes lizze ien of twa aaien. It nêst leit fuort op 'e grûn. == Status == De soarte wurdt troch de IUCN as net bedrige (''Least Concern'') beskôge. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/buff-crested-bustard-lophotis-gindiana BirdLife, oproppen 10 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/bucbus1 eBird, oproppen op 10 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bucbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lophotis gindiana|Etiopyske túftrap}} }} {{DEFAULTSORT:Etiopiske tuftrap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Túftrap]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] m838kmsn8c8n4b6n8mazj9ty7licth9 1238226 1238208 2026-08-10T20:58:34Z Ieneach fan 'e Esk 13292 "Seksueel dimorfisme" is in anglisisme (fan ''sexual dimorphism''), dat net yn it wurdboek foarkomt. It korrekte wurd is "dimorfy". 1238226 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Etiopyske túftrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Eupodotis gindiana -Kenya-8a, crop.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[túftrappen]] (''Lophotis'') |Wittenskiplike namme= Lophotis gindiana |Beskriuwer, jier= [[Émile Oustalet|Oustalet]], 1881 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Lophotis.png|250px]] }} De '''Etiopyske túftrap''' (''Lophotis gindiana'', ek stavere as '''Etiopyske toeftrap''') is in middelgrutte fûgel fan [[East-Afrika]] lykas [[Somaalje]], [[Etioopje]] en [[Kenia]], dy't ta de famylje fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae'') heart. == Skaaimerken == De Etiopyske túftrap is in middelgrutte East-Afrikaanske fûgel dy't oant 60 sm heech wurde kin. Yn ferliking mei oare Afrikaanske trappen is dizze soarte relatyf lyts. Mantsjes weagje tusken de 675 en 900 gram. Folwoeksen mantsjes hawwe in swarte streek dy't fan 'e kiel oant oan it boarst rint. It fearrekleed fan it mantsje is griis of gielbrún, útsein de swarte streek en de donkere ûnderkant fan it lichem. Lykas by de measte trappen is der sprake fan [[seksuele dimorfy]]: mantsjes en wyfkes ferskille yn grutte en yn 'e kleur fan it fearrekleed. By it wyfke is de streek op 'e kiel minder dúdlik, wylst de grize kleur fan it mantsje is ferfongen troch in ljochtbrune tint. De soarte hat syn namme te tankjen oan 'e túf fan it mantsje, dy't by it wyfke ûntbrekt. As de fûgel de wjukken iepenet, wurdt ûnder elke wjuk in grut wyt plak sichtber. == Taksonomy == De Etiopyske túftrap (Lophotis gindiana) heart ta de famylje ''Otididae'' yn it skift fan 'e [[trapeftigen]] (''Otidiformes''). It skaai ''Lophotis'' omfettet de [[Saheltúftrap]] (''Lophotis savilei''), de [[Súdafrikaanske túftrap]] (''Lophotis ruficrista'') en de Etiopyske túftrap. Dizze trije soarten wurde bytiden ek as ien soarte beskôge fanwegen harren grutte oerienkomsten yn uterlik en gedrach. De Etiopyske túftrap wurdt soms ek oantsjut as ''Eupodotis ruficrista gindiana'', in ferwizing nei it skaai dêr't er earder yn pleatst waard doe't er as in [[ûndersoarte]] fan 'e Súdafrikaanske túftrap beskôge waard. Resinte genetyske analyze wiist in gearfoeging fan it skaai ''Eupodotis'' ôf en beskôget ''Lophotis'' as in eigen evolúsjonêre line bûten ''Eupodotis''. == Leefgebiet en fersprieding == Hoewol't de soarte yn grutte parten fan East-Afrika foarkomt, is er it meast algemien yn Etioopje. Dêr wurdt er yn 'e súdlike regio's eastlik fan 'e [[Grutte Riftdelling]] oantroffen. De fûgel is in [[stânfûgel]] yn Sûdan, Somaalje, Eritreä, Uganda, Tanzania en Kenia. De Etiopyske túftrap is gjin [[trekfûgel]] en libbet yn toarnich strûklân en drûge stieneftige woastyngebieten. Yn Kenia jout er de foarkar oan drûge oant healdrûge klimaten en ûntbrekt er yn de fochtiger kuststripe. Oars as in soad oare trappen wurdt er minder faak yn heech gers sjoen; hy hat leaver gebieten mei stieneftige of sânige boaiem. De kleur fan it wyfke soarget foar in poerbêste kamûflaazje. == Hâlden en dragen == Yn finzenskip krije Etiopyske túftrappen ûnder oare mûzen, moalwjirms, imerkes, appel, koal, fynsniene griene planten, trapfûgelpellets en pellets foar jachtfûgels. Oer it natuerlike dieet yn it wyld is noch mar in bytsje bekend. De fûgels libje meast op 'e grûn en sitte net op tûken. Yn 'e peartiid yn 'e maitiid en simmer fiere de mantsjes opfallende loftbaltsen út om troch in wyfke keazen te wurden. It mantsje fljocht oant likernôch 30 meter omheech, hâldt dan yn 'e loft stil en lit him mei ynklapte wjukken nei ûnderen falle. Krekt foardat er de grûn rekket, spriedt er de wjukken wer iepen en komt er del. Utsein by de balts binne sawol mantsjes as wyfkes net in soad yn 'e loft te sjen en rinne se by noed leaver fuort. Fan in wyfke yn finzenskip is waarnommen dat se har krekt útkommen piken ûnder de wjuk meinimt om se nei in oar plak te ferhûzjen. Se droech hieltyd mar ien pyk tagelyk en liet dy op it winske plak wer falle. It is net bekend oft dit gedrach algemien is foar de soarte. Wyfkes lizze ien of twa aaien. It nêst leit fuort op 'e grûn. == Status == De soarte wurdt troch de IUCN as net bedrige (''Least Concern'') beskôge. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/buff-crested-bustard-lophotis-gindiana BirdLife, oproppen 10 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/bucbus1 eBird, oproppen op 10 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bucbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lophotis gindiana|Etiopyske túftrap}} }} {{DEFAULTSORT:Etiopiske tuftrap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Túftrap]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] 5kzhuuxl688sxxozw493bnijuykpl4y Joseph Franz von Jacquin 0 193384 1238195 2026-08-10T13:02:32Z Drewes 2754 wurk 1238195 wikitext text/x-wiki {{wurk}} '''Franz Joseph Freiherr von Jacquin''' ek wol bekend as '''Baron von Joseph Jacquin''' (Schemnitz (no [[Banská Štiavnica]]), [[7 febrewaris]] [[1766]] - [[Wenen]], [[26 oktober]] [[1839]]) wie in Eastenrykske [[dokter]], [[skiekundige]] en [[botanikus]]. {{DEFAULTSORT:Jacquin, Joseph Franz von}} [[Kategory:Eastenryks botanikus]] [[Kategory:Eastenryks heechleraar]] [[Kategory:Eastenryks dokter]] [[Kategory:Eastenryks skiekundige]] [[Kategory:Eastenrykske adel]] [[Kategory:Persoan berne yn 1766]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1839]] ajjfuekq3phg53e13g4due7x5hvxena 1238196 1238195 2026-08-10T13:21:24Z Drewes 2754 1238196 wikitext text/x-wiki {{wurk}} {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Joseph Franz von Jacquin.jpg | ôfbyldingstekst = Joseph Franz Freiherr von Jacquin <br><small> Litografy fan [[Joseph Kriehuber]] 1830 </small> | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = | berne = [[7 febrewaris]] [[1766]] | berteplak = | stoarn = [[26 oktober]] [[1839]] | stjerplak = | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[dokter]], [[skiekundige]], [[botanikus]], [[heechlearaar]]. | aktyf as = | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = | prizen = | webside = }} '''Franz Joseph Freiherr von Jacquin''' ek wol bekend as '''Baron von Joseph Jacquin''' (Schemnitz (no [[Banská Štiavnica]]), [[7 febrewaris]] [[1766]] - [[Wenen]], ][[26 oktober]] [[1839]]) wie in Eastenrykske [[dokter]], [[skiekundige]] en [[botanikus]]. Syn offisjele botanyske auteursôfkoarting is '''J.Jacq'''. == Libben en wurk == == Publikaasjes== * Jacquin, J. F. ''Beyträge zur Geschichte der Vögel''. C.F. Wappler, Wenen, 1784. * Jacquin, J.F. ''Lehrbuch der allgemeinen und medicinischen Chymie zum Gebrauche seiner Vorlesungen''. C.F. Wappler, Wenen, 1798. * Jacquin, J.F., E. Fenzl & I. Schreibers. ''Eclogae plantarum rariorum aut minus cognitarum : quas ad vivum descripsit et iconibus coloratis illustravit''. A. Strauss, Wenen, 1811–1844. * Jacquin, J.F., E. Fenzl & I. Schreibers. ''Eclogae graminum rariorum aut minus cognitarum : quae ad vivum descripsit et iconibus coloratis illustravit''. A. Strauss et Sommer, Wenen, 1813–1844. * Jacquin, J. F. ''Ueber den Ginkgo'', Carl Gerold, Wenen, 1819. {{Commonscat}} {{DEFAULTSORT:Jacquin, Joseph Franz von}} [[Kategory:Eastenryks botanikus]] [[Kategory:Eastenryks heechleraar]] [[Kategory:Eastenryks dokter]] [[Kategory:Eastenryks skiekundige]] [[Kategory:Eastenrykske adel]] [[Kategory:Persoan berne yn 1766]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1839]] t0tqvk5f4re8qzl73m8446e6xvi58s0 1238197 1238196 2026-08-10T14:33:07Z Drewes 2754 1238197 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Joseph Franz von Jacquin.jpg | ôfbyldingstekst = Joseph Franz Freiherr von Jacquin <br><small> Litografy fan [[Joseph Kriehuber]] 1830 </small> | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = | berne = [[7 febrewaris]] [[1766]] | berteplak = | stoarn = [[26 oktober]] [[1839]] | stjerplak = | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[dokter]], [[skiekundige]], [[botanikus]], [[heechlearaar]]. | aktyf as = | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = | prizen = | webside = }} '''Franz Joseph Freiherr von Jacquin''' ek wol bekend as '''Baron von Joseph Jacquin''' (Schemnitz (no [[Banská Štiavnica]] yn [[Slowakije]]), [[7 febrewaris]] [[1766]] - [[Wenen]], ][[26 oktober]] [[1839]]) wie in Eastenrykske [[dokter]], [[skiekundige]] en [[botanikus]]. Syn offisjele botanyske auteursôfkoarting is '''J.Jacq'''. == Libben en wurk == Hy kaam al op tige jonge jierren mei de natuerwittenskippen yn 'e kunde troch syn heit, skiekundige en plantkundige [[Nikolaus Joseph von Jacquin]]. Hy studearre genêskunde yn Wenen, dêr't er yn 1788 promovearre. Tusken 1788 en 1791 ûndernaam er, yn opdracht fan keizer Joazef II, in ûndersyksreis nei [[Dútslân]], [[Frankryk]] en [[Ingelân]]. Neffens de doetiidske gewoante folge er syn heit op as heechlearaar plantkunde en skiekunde oan de Universiteit fan Wenen; dy funksje beklaaide er fan 1797 oant syn pinsjoenearring yn 1838. Yn 1834 droech keizer Frans him it tafersjoch op oer de Keizerlike Tún by it Belvedere-paleis, dy't oanlein wie foar Eastenrykske floara. Yn 1820 krige er de titel fan ''Regierungsrat'' en yn 1838 waard him it Ridderkrús fan de Oarder fan Sint-Stefanus takend. Hy wie sûnt 1808 korrespondearjend lid fan de Beierske Akademy fan Wittenskippen. Yn 1820 waard er keazen ta lid fan de Dútske Akademy fan Natuerwittenskippers Leopoldina. Yn 1830 waard er earelid fan de Prusyske Akademy fan Wittenskippen. De famylje Jacquin wie befreone mei [[Mozart]], dy't it Kegelstatt-trio (KV 498) en de pianosonate foar fjouwer hannen (KV 521) komponearre foar Joseph Franz syn suster, Franziska. Foar Jacquin sels skreau Mozart wurken lykas ''Mente ti lascio, o figlia'' (KV 513). Jacquin troude mei de doetiids ferneamde amateurpianiste en learlinge fan Mozart, barones Maria Barbara (Babette) von Natorp (1769–1844), mei wa't er in muzykrûnte ûnderhold. It pear krige in dochter: Isabella. == Nei Jacquin ferneamd == Hoewol't ferskate fûgelsoarten nei him ferneamd waarden, wurde dy no as synonymen beskôge. Sa is ''Anas jacquini'' [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin. JF]], 1788 no in synonym foar de [[Kubaanske fluitein]] (''Dendrocygna arborea'' ([[Linnaeus]], 1758)); ''Falco jacquini'' Gmelin, J.F., 1788 is in synonym foar de [[Harpij (rôffûgel)|harpij]] (''Harpia harpyja'' (Linnaeus, 1758)); ''Pipile jacquini'' [[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1862 is in synonym foar de Trinidadblaukielgûan (''Pipile pipile'' (Jacquin, 1784)); en ''Pipile jacquini'' Gray, G.R., 1867[5] is in synonym foar de wytkielgûan (''Pipile grayi'' ([[August von Pelzeln|Pelzeln]], 1870)). == Publikaasjes== * Jacquin, J. F. ''Beyträge zur Geschichte der Vögel''. C.F. Wappler, Wenen, 1784. * Jacquin, J.F. ''Lehrbuch der allgemeinen und medicinischen Chymie zum Gebrauche seiner Vorlesungen''. C.F. Wappler, Wenen, 1798. * Jacquin, J.F., E. Fenzl & I. Schreibers. ''Eclogae plantarum rariorum aut minus cognitarum : quas ad vivum descripsit et iconibus coloratis illustravit''. A. Strauss, Wenen, 1811–1844. * Jacquin, J.F., E. Fenzl & I. Schreibers. ''Eclogae graminum rariorum aut minus cognitarum : quae ad vivum descripsit et iconibus coloratis illustravit''. A. Strauss et Sommer, Wenen, 1813–1844. * Jacquin, J. F. ''Ueber den Ginkgo'', Carl Gerold, Wenen, 1819. {{Commonscat}} {{DEFAULTSORT:Jacquin, Joseph Franz von}} [[Kategory:Eastenryks botanikus]] [[Kategory:Eastenryks heechleraar]] [[Kategory:Eastenryks dokter]] [[Kategory:Eastenryks skiekundige]] [[Kategory:Eastenrykske adel]] [[Kategory:Persoan berne yn 1766]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1839]] 7ne3j6f6upf63sjw8e89k02qrlpzhri 1238198 1238197 2026-08-10T14:35:29Z Drewes 2754 - tikfl. 1238198 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Joseph Franz von Jacquin.jpg | ôfbyldingstekst = Joseph Franz Freiherr von Jacquin <br><small> Litografy fan [[Joseph Kriehuber]] 1830 </small> | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = | berne = [[7 febrewaris]] [[1766]] | berteplak = | stoarn = [[26 oktober]] [[1839]] | stjerplak = | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[dokter]], [[skiekundige]], [[botanikus]], [[heechlearaar]]. | aktyf as = | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = | prizen = | webside = }} '''Franz Joseph Freiherr von Jacquin''' ek wol bekend as '''Baron von Joseph Jacquin''' (Schemnitz (no [[Banská Štiavnica]] yn [[Slowakije]]), [[7 febrewaris]] [[1766]] - [[Wenen]], [[26 oktober]] [[1839]]) wie in Eastenrykske [[dokter]], [[skiekundige]] en [[botanikus]]. Syn offisjele botanyske auteursôfkoarting is '''J.Jacq'''. == Libben en wurk == Hy kaam al op tige jonge jierren mei de natuerwittenskippen yn 'e kunde troch syn heit, skiekundige en plantkundige [[Nikolaus Joseph von Jacquin]]. Hy studearre genêskunde yn Wenen, dêr't er yn 1788 promovearre. Tusken 1788 en 1791 ûndernaam er, yn opdracht fan keizer Joazef II, in ûndersyksreis nei [[Dútslân]], [[Frankryk]] en [[Ingelân]]. Neffens de doetiidske gewoante folge er syn heit op as heechlearaar plantkunde en skiekunde oan de Universiteit fan Wenen; dy funksje beklaaide er fan 1797 oant syn pinsjoenearring yn 1838. Yn 1834 droech keizer Frans him it tafersjoch op oer de Keizerlike Tún by it Belvedere-paleis, dy't oanlein wie foar Eastenrykske floara. Yn 1820 krige er de titel fan ''Regierungsrat'' en yn 1838 waard him it Ridderkrús fan de Oarder fan Sint-Stefanus takend. Hy wie sûnt 1808 korrespondearjend lid fan de Beierske Akademy fan Wittenskippen. Yn 1820 waard er keazen ta lid fan de Dútske Akademy fan Natuerwittenskippers Leopoldina. Yn 1830 waard er earelid fan de Prusyske Akademy fan Wittenskippen. De famylje Jacquin wie befreone mei [[Mozart]], dy't it Kegelstatt-trio (KV 498) en de pianosonate foar fjouwer hannen (KV 521) komponearre foar Joseph Franz syn suster, Franziska. Foar Jacquin sels skreau Mozart wurken lykas ''Mente ti lascio, o figlia'' (KV 513). Jacquin troude mei de doetiids ferneamde amateurpianiste en learlinge fan Mozart, barones Maria Barbara (Babette) von Natorp (1769–1844), mei wa't er in muzykrûnte ûnderhold. It pear krige in dochter: Isabella. == Nei Jacquin ferneamd == Hoewol't ferskate fûgelsoarten nei him ferneamd waarden, wurde dy no as synonymen beskôge. Sa is ''Anas jacquini'' [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin. JF]], 1788 no in synonym foar de [[Kubaanske fluitein]] (''Dendrocygna arborea'' ([[Linnaeus]], 1758)); ''Falco jacquini'' Gmelin, J.F., 1788 is in synonym foar de [[Harpij (rôffûgel)|harpij]] (''Harpia harpyja'' (Linnaeus, 1758); ''Pipile jacquini'' [[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1862 is in synonym foar de Trinidadblaukielgûan (''Pipile pipile'' (Jacquin, 1784)); en ''Pipile jacquini'' Gray, G.R., 1867[5] is in synonym foar de wytkielgûan (''Pipile grayi'' ([[August von Pelzeln|Pelzeln]], 1870)). == Publikaasjes== * Jacquin, J. F. ''Beyträge zur Geschichte der Vögel''. C.F. Wappler, Wenen, 1784. * Jacquin, J.F. ''Lehrbuch der allgemeinen und medicinischen Chymie zum Gebrauche seiner Vorlesungen''. C.F. Wappler, Wenen, 1798. * Jacquin, J.F., E. Fenzl & I. Schreibers. ''Eclogae plantarum rariorum aut minus cognitarum : quas ad vivum descripsit et iconibus coloratis illustravit''. A. Strauss, Wenen, 1811–1844. * Jacquin, J.F., E. Fenzl & I. Schreibers. ''Eclogae graminum rariorum aut minus cognitarum : quae ad vivum descripsit et iconibus coloratis illustravit''. A. Strauss et Sommer, Wenen, 1813–1844. * Jacquin, J. F. ''Ueber den Ginkgo'', Carl Gerold, Wenen, 1819. {{Commonscat}} {{DEFAULTSORT:Jacquin, Joseph Franz von}} [[Kategory:Eastenryks botanikus]] [[Kategory:Eastenryks heechleraar]] [[Kategory:Eastenryks dokter]] [[Kategory:Eastenryks skiekundige]] [[Kategory:Eastenrykske adel]] [[Kategory:Persoan berne yn 1766]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1839]] 0u7jhwx62yv9yl9d84vggs0pu4slso6 1238200 1238198 2026-08-10T14:40:01Z Drewes 2754 /* Publikaasjes */ 1238200 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Joseph Franz von Jacquin.jpg | ôfbyldingstekst = Joseph Franz Freiherr von Jacquin <br><small> Litografy fan [[Joseph Kriehuber]] 1830 </small> | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = | berne = [[7 febrewaris]] [[1766]] | berteplak = | stoarn = [[26 oktober]] [[1839]] | stjerplak = | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[dokter]], [[skiekundige]], [[botanikus]], [[heechlearaar]]. | aktyf as = | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = | prizen = | webside = }} '''Franz Joseph Freiherr von Jacquin''' ek wol bekend as '''Baron von Joseph Jacquin''' (Schemnitz (no [[Banská Štiavnica]] yn [[Slowakije]]), [[7 febrewaris]] [[1766]] - [[Wenen]], [[26 oktober]] [[1839]]) wie in Eastenrykske [[dokter]], [[skiekundige]] en [[botanikus]]. Syn offisjele botanyske auteursôfkoarting is '''J.Jacq'''. == Libben en wurk == Hy kaam al op tige jonge jierren mei de natuerwittenskippen yn 'e kunde troch syn heit, skiekundige en plantkundige [[Nikolaus Joseph von Jacquin]]. Hy studearre genêskunde yn Wenen, dêr't er yn 1788 promovearre. Tusken 1788 en 1791 ûndernaam er, yn opdracht fan keizer Joazef II, in ûndersyksreis nei [[Dútslân]], [[Frankryk]] en [[Ingelân]]. Neffens de doetiidske gewoante folge er syn heit op as heechlearaar plantkunde en skiekunde oan de Universiteit fan Wenen; dy funksje beklaaide er fan 1797 oant syn pinsjoenearring yn 1838. Yn 1834 droech keizer Frans him it tafersjoch op oer de Keizerlike Tún by it Belvedere-paleis, dy't oanlein wie foar Eastenrykske floara. Yn 1820 krige er de titel fan ''Regierungsrat'' en yn 1838 waard him it Ridderkrús fan de Oarder fan Sint-Stefanus takend. Hy wie sûnt 1808 korrespondearjend lid fan de Beierske Akademy fan Wittenskippen. Yn 1820 waard er keazen ta lid fan de Dútske Akademy fan Natuerwittenskippers Leopoldina. Yn 1830 waard er earelid fan de Prusyske Akademy fan Wittenskippen. De famylje Jacquin wie befreone mei [[Mozart]], dy't it Kegelstatt-trio (KV 498) en de pianosonate foar fjouwer hannen (KV 521) komponearre foar Joseph Franz syn suster, Franziska. Foar Jacquin sels skreau Mozart wurken lykas ''Mente ti lascio, o figlia'' (KV 513). Jacquin troude mei de doetiids ferneamde amateurpianiste en learlinge fan Mozart, barones Maria Barbara (Babette) von Natorp (1769–1844), mei wa't er in muzykrûnte ûnderhold. It pear krige in dochter: Isabella. == Nei Jacquin ferneamd == Hoewol't ferskate fûgelsoarten nei him ferneamd waarden, wurde dy no as synonymen beskôge. Sa is ''Anas jacquini'' [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin. JF]], 1788 no in synonym foar de [[Kubaanske fluitein]] (''Dendrocygna arborea'' ([[Linnaeus]], 1758)); ''Falco jacquini'' Gmelin, J.F., 1788 is in synonym foar de [[Harpij (rôffûgel)|harpij]] (''Harpia harpyja'' (Linnaeus, 1758); ''Pipile jacquini'' [[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1862 is in synonym foar de Trinidadblaukielgûan (''Pipile pipile'' (Jacquin, 1784)); en ''Pipile jacquini'' Gray, G.R., 1867[5] is in synonym foar de wytkielgûan (''Pipile grayi'' ([[August von Pelzeln|Pelzeln]], 1870)). == Publikaasjes== * Jacquin, J. F. ''Beyträge zur Geschichte der Vögel''. C.F. Wappler, Wenen, 1784. * Jacquin, J.F. ''Lehrbuch der allgemeinen und medicinischen Chymie zum Gebrauche seiner Vorlesungen''. C.F. Wappler, Wenen, 1798. * Jacquin, J.F., E. Fenzl & I. Schreibers. ''Eclogae plantarum rariorum aut minus cognitarum : quas ad vivum descripsit et iconibus coloratis illustravit''. A. Strauss, Wenen, 1811–1844. * Jacquin, J.F., E. Fenzl & I. Schreibers. ''Eclogae graminum rariorum aut minus cognitarum : quae ad vivum descripsit et iconibus coloratis illustravit''. A. Strauss et Sommer, Wenen, 1813–1844. * Jacquin, J. F. ''Ueber den Ginkgo'', Carl Gerold, Wenen, 1819. {{Commonscat}} {{DEFAULTSORT:Jacquin, Joseph Franz von}} [[Kategory:Eastenryksk botanikus]] [[Kategory:Eastenryksk heechleraar]] [[Kategory:Eastenryksk dokter]] [[Kategory:Eastenryksk skiekundige]] [[Kategory:Eastenrykske adel]] [[Kategory:Persoan berne yn 1766]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1839]] nmdr8gwq80new8qmb6kvsj916vb937k 1238205 1238200 2026-08-10T15:01:47Z Drewes 2754 oanfollinkje fan en: 1238205 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Joseph Franz von Jacquin.jpg | ôfbyldingstekst = Joseph Franz Freiherr von Jacquin <br><small> Litografy fan [[Joseph Kriehuber]] 1830 </small> | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = | berne = [[7 febrewaris]] [[1766]] | berteplak = | stoarn = [[26 oktober]] [[1839]] | stjerplak = | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[dokter]], [[skiekundige]], [[botanikus]], [[heechlearaar]]. | aktyf as = | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = | prizen = | webside = }} '''Franz Joseph Freiherr von Jacquin''' ek wol bekend as '''Baron von Joseph Jacquin''' (Schemnitz (no [[Banská Štiavnica]] yn [[Slowakije]]), [[7 febrewaris]] [[1766]] - [[Wenen]], [[26 oktober]] [[1839]]) wie in Eastenrykske [[dokter]], [[skiekundige]] en [[botanikus]]. Syn offisjele botanyske auteursôfkoarting is '''J.Jacq'''. == Libben en wurk == Hy kaam al op tige jonge jierren mei de natuerwittenskippen yn 'e kunde troch syn heit, skiekundige en plantkundige [[Nikolaus Joseph von Jacquin]]. Hy studearre genêskunde yn Wenen, dêr't er yn 1788 promovearre. Tusken 1788 en 1791 ûndernaam er, yn opdracht fan keizer Joazef II, in ûndersyksreis nei [[Dútslân]], [[Frankryk]] en [[Ingelân]]. Yn Ingelân moete er [[Joseph Banks]], [[William Herschel]], [[Jonas Carlsson Dryander|Jonas Dryander]], [[Antoine de Jussieu|Antoine Jussieu]], [[Antoine Lavoisier|Lavoisier]] en [[Louis Nicolas Vauquelin|Vauquelin]]. Neffens de doetiidske gewoante folge er syn heit op as heechlearaar plantkunde en skiekunde oan de Universiteit fan Wenen; dy funksje beklaaide er fan 1797 oant syn pinsjoenearring yn 1838. Yn 1834 droech keizer Frans him it tafersjoch op oer de Keizerlike Tún by it Belvedere-paleis, dy't oanlein wie foar Eastenrykske floara. Yn 1820 krige er de titel fan ''Regierungsrat'' en yn 1838 waard him it Ridderkrús fan de Oarder fan Sint-Stefanus takend. Hy wie sûnt 1808 korrespondearjend lid fan de Beierske Akademy fan Wittenskippen. Yn 1820 waard er keazen ta lid fan de Dútske Akademy fan Natuerwittenskippers Leopoldina. Yn 1830 waard er earelid fan de Prusyske Akademy fan Wittenskippen. De famylje Jacquin wie befreone mei [[Mozart]], dy't it Kegelstatt-trio (KV 498) en de pianosonate foar fjouwer hannen (KV 521) komponearre foar Joseph Franz syn suster, Franziska. Foar Jacquin sels skreau Mozart wurken lykas ''Mente ti lascio, o figlia'' (KV 513). Jacquin troude mei de doetiids ferneamde amateurpianiste en learlinge fan Mozart, barones Maria Barbara (Babette) von Natorp (1769–1844), mei wa't er in muzykrûnte ûnderhold. It pear krige in dochter: Isabella. == Nei Jacquin ferneamd == Hoewol't ferskate fûgelsoarten nei him ferneamd waarden, wurde dy no as synonymen beskôge. Sa is ''Anas jacquini'' [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin. JF]], 1788 no in synonym foar de [[Kubaanske fluitein]] (''Dendrocygna arborea'' ([[Linnaeus]], 1758)); ''Falco jacquini'' Gmelin, J.F., 1788 is in synonym foar de [[Harpij (rôffûgel)|harpij]] (''Harpia harpyja'' (Linnaeus, 1758); ''Pipile jacquini'' [[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1862 is in synonym foar de Trinidadblaukielgûan (''Pipile pipile'' (Jacquin, 1784)); en ''Pipile jacquini'' Gray, G.R., 1867[5] is in synonym foar de wytkielgûan (''Pipile grayi'' ([[August von Pelzeln|Pelzeln]], 1870)). == Publikaasjes== * Jacquin, J. F. ''Beyträge zur Geschichte der Vögel''. C.F. Wappler, Wenen, 1784. * Jacquin, J.F. ''Lehrbuch der allgemeinen und medicinischen Chymie zum Gebrauche seiner Vorlesungen''. C.F. Wappler, Wenen, 1798. * Jacquin, J.F., E. Fenzl & I. Schreibers. ''Eclogae plantarum rariorum aut minus cognitarum : quas ad vivum descripsit et iconibus coloratis illustravit''. A. Strauss, Wenen, 1811–1844. * Jacquin, J.F., E. Fenzl & I. Schreibers. ''Eclogae graminum rariorum aut minus cognitarum : quae ad vivum descripsit et iconibus coloratis illustravit''. A. Strauss et Sommer, Wenen, 1813–1844. * Jacquin, J. F. ''Ueber den Ginkgo'', Carl Gerold, Wenen, 1819. {{Commonscat}} {{DEFAULTSORT:Jacquin, Joseph Franz von}} [[Kategory:Eastenryksk botanikus]] [[Kategory:Eastenryksk heechleraar]] [[Kategory:Eastenryksk dokter]] [[Kategory:Eastenryksk skiekundige]] [[Kategory:Eastenrykske adel]] [[Kategory:Persoan berne yn 1766]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1839]] o9kcuvvswx5qw0lseasryzpmfk0g4bt 1238228 1238205 2026-08-10T21:01:30Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Publikaasjes */ kt 1238228 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Joseph Franz von Jacquin.jpg | ôfbyldingstekst = Joseph Franz Freiherr von Jacquin <br><small> Litografy fan [[Joseph Kriehuber]] 1830 </small> | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = | berne = [[7 febrewaris]] [[1766]] | berteplak = | stoarn = [[26 oktober]] [[1839]] | stjerplak = | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[dokter]], [[skiekundige]], [[botanikus]], [[heechlearaar]]. | aktyf as = | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = | prizen = | webside = }} '''Franz Joseph Freiherr von Jacquin''' ek wol bekend as '''Baron von Joseph Jacquin''' (Schemnitz (no [[Banská Štiavnica]] yn [[Slowakije]]), [[7 febrewaris]] [[1766]] - [[Wenen]], [[26 oktober]] [[1839]]) wie in Eastenrykske [[dokter]], [[skiekundige]] en [[botanikus]]. Syn offisjele botanyske auteursôfkoarting is '''J.Jacq'''. == Libben en wurk == Hy kaam al op tige jonge jierren mei de natuerwittenskippen yn 'e kunde troch syn heit, skiekundige en plantkundige [[Nikolaus Joseph von Jacquin]]. Hy studearre genêskunde yn Wenen, dêr't er yn 1788 promovearre. Tusken 1788 en 1791 ûndernaam er, yn opdracht fan keizer Joazef II, in ûndersyksreis nei [[Dútslân]], [[Frankryk]] en [[Ingelân]]. Yn Ingelân moete er [[Joseph Banks]], [[William Herschel]], [[Jonas Carlsson Dryander|Jonas Dryander]], [[Antoine de Jussieu|Antoine Jussieu]], [[Antoine Lavoisier|Lavoisier]] en [[Louis Nicolas Vauquelin|Vauquelin]]. Neffens de doetiidske gewoante folge er syn heit op as heechlearaar plantkunde en skiekunde oan de Universiteit fan Wenen; dy funksje beklaaide er fan 1797 oant syn pinsjoenearring yn 1838. Yn 1834 droech keizer Frans him it tafersjoch op oer de Keizerlike Tún by it Belvedere-paleis, dy't oanlein wie foar Eastenrykske floara. Yn 1820 krige er de titel fan ''Regierungsrat'' en yn 1838 waard him it Ridderkrús fan de Oarder fan Sint-Stefanus takend. Hy wie sûnt 1808 korrespondearjend lid fan de Beierske Akademy fan Wittenskippen. Yn 1820 waard er keazen ta lid fan de Dútske Akademy fan Natuerwittenskippers Leopoldina. Yn 1830 waard er earelid fan de Prusyske Akademy fan Wittenskippen. De famylje Jacquin wie befreone mei [[Mozart]], dy't it Kegelstatt-trio (KV 498) en de pianosonate foar fjouwer hannen (KV 521) komponearre foar Joseph Franz syn suster, Franziska. Foar Jacquin sels skreau Mozart wurken lykas ''Mente ti lascio, o figlia'' (KV 513). Jacquin troude mei de doetiids ferneamde amateurpianiste en learlinge fan Mozart, barones Maria Barbara (Babette) von Natorp (1769–1844), mei wa't er in muzykrûnte ûnderhold. It pear krige in dochter: Isabella. == Nei Jacquin ferneamd == Hoewol't ferskate fûgelsoarten nei him ferneamd waarden, wurde dy no as synonymen beskôge. Sa is ''Anas jacquini'' [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin. JF]], 1788 no in synonym foar de [[Kubaanske fluitein]] (''Dendrocygna arborea'' ([[Linnaeus]], 1758)); ''Falco jacquini'' Gmelin, J.F., 1788 is in synonym foar de [[Harpij (rôffûgel)|harpij]] (''Harpia harpyja'' (Linnaeus, 1758); ''Pipile jacquini'' [[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1862 is in synonym foar de Trinidadblaukielgûan (''Pipile pipile'' (Jacquin, 1784)); en ''Pipile jacquini'' Gray, G.R., 1867[5] is in synonym foar de wytkielgûan (''Pipile grayi'' ([[August von Pelzeln|Pelzeln]], 1870)). == Publikaasjes== * Jacquin, J. F. ''Beyträge zur Geschichte der Vögel''. C.F. Wappler, Wenen, 1784. * Jacquin, J.F. ''Lehrbuch der allgemeinen und medicinischen Chymie zum Gebrauche seiner Vorlesungen''. C.F. Wappler, Wenen, 1798. * Jacquin, J.F., E. Fenzl & I. Schreibers. ''Eclogae plantarum rariorum aut minus cognitarum : quas ad vivum descripsit et iconibus coloratis illustravit''. A. Strauss, Wenen, 1811–1844. * Jacquin, J.F., E. Fenzl & I. Schreibers. ''Eclogae graminum rariorum aut minus cognitarum : quae ad vivum descripsit et iconibus coloratis illustravit''. A. Strauss et Sommer, Wenen, 1813–1844. * Jacquin, J. F. ''Ueber den Ginkgo'', Carl Gerold, Wenen, 1819. {{Commonscat}} {{DEFAULTSORT:Jacquin, Joseph Franz von}} [[Kategory:Eastenryksk botanikus]] [[Kategory:Eastenryksk heechleraar]] [[Kategory:Eastenryksk dokter]] [[Kategory:Eastenryksk skiekundige]] [[Kategory:Eastenryksk ornitolooch]] [[Kategory:Eastenryksk publisist]] [[Kategory:Eastenrykske adel]] [[Kategory:Persoan berne yn 1766]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1839]] n4h5ovzgixl3gaczdf9m654axcwkdfh 1238230 1238228 2026-08-10T21:04:59Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Publikaasjes */ - typfl 1238230 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Joseph Franz von Jacquin.jpg | ôfbyldingstekst = Joseph Franz Freiherr von Jacquin <br><small> Litografy fan [[Joseph Kriehuber]] 1830 </small> | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = | berne = [[7 febrewaris]] [[1766]] | berteplak = | stoarn = [[26 oktober]] [[1839]] | stjerplak = | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[dokter]], [[skiekundige]], [[botanikus]], [[heechlearaar]]. | aktyf as = | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = | prizen = | webside = }} '''Franz Joseph Freiherr von Jacquin''' ek wol bekend as '''Baron von Joseph Jacquin''' (Schemnitz (no [[Banská Štiavnica]] yn [[Slowakije]]), [[7 febrewaris]] [[1766]] - [[Wenen]], [[26 oktober]] [[1839]]) wie in Eastenrykske [[dokter]], [[skiekundige]] en [[botanikus]]. Syn offisjele botanyske auteursôfkoarting is '''J.Jacq'''. == Libben en wurk == Hy kaam al op tige jonge jierren mei de natuerwittenskippen yn 'e kunde troch syn heit, skiekundige en plantkundige [[Nikolaus Joseph von Jacquin]]. Hy studearre genêskunde yn Wenen, dêr't er yn 1788 promovearre. Tusken 1788 en 1791 ûndernaam er, yn opdracht fan keizer Joazef II, in ûndersyksreis nei [[Dútslân]], [[Frankryk]] en [[Ingelân]]. Yn Ingelân moete er [[Joseph Banks]], [[William Herschel]], [[Jonas Carlsson Dryander|Jonas Dryander]], [[Antoine de Jussieu|Antoine Jussieu]], [[Antoine Lavoisier|Lavoisier]] en [[Louis Nicolas Vauquelin|Vauquelin]]. Neffens de doetiidske gewoante folge er syn heit op as heechlearaar plantkunde en skiekunde oan de Universiteit fan Wenen; dy funksje beklaaide er fan 1797 oant syn pinsjoenearring yn 1838. Yn 1834 droech keizer Frans him it tafersjoch op oer de Keizerlike Tún by it Belvedere-paleis, dy't oanlein wie foar Eastenrykske floara. Yn 1820 krige er de titel fan ''Regierungsrat'' en yn 1838 waard him it Ridderkrús fan de Oarder fan Sint-Stefanus takend. Hy wie sûnt 1808 korrespondearjend lid fan de Beierske Akademy fan Wittenskippen. Yn 1820 waard er keazen ta lid fan de Dútske Akademy fan Natuerwittenskippers Leopoldina. Yn 1830 waard er earelid fan de Prusyske Akademy fan Wittenskippen. De famylje Jacquin wie befreone mei [[Mozart]], dy't it Kegelstatt-trio (KV 498) en de pianosonate foar fjouwer hannen (KV 521) komponearre foar Joseph Franz syn suster, Franziska. Foar Jacquin sels skreau Mozart wurken lykas ''Mente ti lascio, o figlia'' (KV 513). Jacquin troude mei de doetiids ferneamde amateurpianiste en learlinge fan Mozart, barones Maria Barbara (Babette) von Natorp (1769–1844), mei wa't er in muzykrûnte ûnderhold. It pear krige in dochter: Isabella. == Nei Jacquin ferneamd == Hoewol't ferskate fûgelsoarten nei him ferneamd waarden, wurde dy no as synonymen beskôge. Sa is ''Anas jacquini'' [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin. JF]], 1788 no in synonym foar de [[Kubaanske fluitein]] (''Dendrocygna arborea'' ([[Linnaeus]], 1758)); ''Falco jacquini'' Gmelin, J.F., 1788 is in synonym foar de [[Harpij (rôffûgel)|harpij]] (''Harpia harpyja'' (Linnaeus, 1758); ''Pipile jacquini'' [[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1862 is in synonym foar de Trinidadblaukielgûan (''Pipile pipile'' (Jacquin, 1784)); en ''Pipile jacquini'' Gray, G.R., 1867[5] is in synonym foar de wytkielgûan (''Pipile grayi'' ([[August von Pelzeln|Pelzeln]], 1870)). == Publikaasjes== * Jacquin, J. F. ''Beyträge zur Geschichte der Vögel''. C.F. Wappler, Wenen, 1784. * Jacquin, J.F. ''Lehrbuch der allgemeinen und medicinischen Chymie zum Gebrauche seiner Vorlesungen''. C.F. Wappler, Wenen, 1798. * Jacquin, J.F., E. Fenzl & I. Schreibers. ''Eclogae plantarum rariorum aut minus cognitarum : quas ad vivum descripsit et iconibus coloratis illustravit''. A. Strauss, Wenen, 1811–1844. * Jacquin, J.F., E. Fenzl & I. Schreibers. ''Eclogae graminum rariorum aut minus cognitarum : quae ad vivum descripsit et iconibus coloratis illustravit''. A. Strauss et Sommer, Wenen, 1813–1844. * Jacquin, J. F. ''Ueber den Ginkgo'', Carl Gerold, Wenen, 1819. {{Commonscat}} {{DEFAULTSORT:Jacquin, Joseph Franz von}} [[Kategory:Eastenryksk botanikus]] [[Kategory:Eastenryksk heechlearaar]] [[Kategory:Eastenryksk dokter]] [[Kategory:Eastenryksk skiekundige]] [[Kategory:Eastenryksk ornitolooch]] [[Kategory:Eastenryksk publisist]] [[Kategory:Eastenrykske adel]] [[Kategory:Persoan berne yn 1766]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1839]] jzl1ulwjjyfbqacjb03vx95sowb52il Kategory:Túftrap 14 193387 1238209 2026-08-10T17:52:57Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Commonscat|Lophotis|Túftrappen}} [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Trapfûgel]]" 1238209 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Lophotis|Túftrappen}} [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Trapfûgel]] jyej448433l2q6p8dllb3mwmyh1e8g4 Lophotis gindiana 0 193388 1238210 2026-08-10T17:58:29Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Etiopyske túftrap]] 1238210 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Etiopyske túftrap]] qdd0uhd5gkzlo86a09ko4xcs4290tsc Etiopyske toeftrap 0 193389 1238211 2026-08-10T18:00:05Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Etiopyske túftrap]] 1238211 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Etiopyske túftrap]] qdd0uhd5gkzlo86a09ko4xcs4290tsc Súdafrikaanske túftrap 0 193390 1238212 2026-08-10T19:16:24Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Súdafrikaanske túftrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Red-crested Korhaan (Lophotis ruficrista) male (16422259448).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[túftrappen]] (''Lophotis'') |Wittenskiplike namme= Lophoti..." 1238212 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Súdafrikaanske túftrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Red-crested Korhaan (Lophotis ruficrista) male (16422259448).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[túftrappen]] (''Lophotis'') |Wittenskiplike namme= Lophotis ruficrista |Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith (zoölooch)|A. Smith]], 1836 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Lophotis.png|250px]] }} De '''Súdafrikaanske túftrap''' (''Lophotis ruficrista'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae'') binnen de oarder fan 'e [[trapeftigen]] (''Otidiformes''). De soarte komt foar yn drûge bosken fan súdlik Afrika. De populaasje wurdt as stabyl beskôge. == Skaaimerken == De Súdafrikaanske túftrap is in middelgrutte trap mei in swarte búk en karakteristike wite pylkpuntfoarmige tekeningen op 'e brún- en swartbûnte rêch. It mantsje hat in brúngrize nekke en in laaigriize kroan, wylst it wyfke mear ienkleurich is. Op 'e kop hat de fûgel in readeftige túf, dy't laat hat ta de Ingelske namme Red-crested Korhaan, mar dy wurdt hast altyd ferburgen holden. Yn 'e flecht ûnderskiedt de soarte him fan 'e [[swartbúktrap]] troch de folslein swarte ûnderkant fan 'e wjukken; de swartbúktrap hat dêr wite plakken. It lûd bestiet út in rige kliklûden, folge troch fluitsjen, dat stadichoan oanboazet ta in crescendo. == Fersprieding en systematyk == De fûgel komt foar fan súdlik [[Angoala]] oant noardeastlik [[Namybje]], [[Botswana]], súdlik [[Sambia]], [[Simbabwe]], [[Mozambyk]] en noardlik [[Súd-Afrika]]. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, dat wol sizze dat der gjin [[ûndersoarte]]n yn erkend wurde. == Hâlden en dragen == De Súdafrikaanske túftrap wurdt gauris sjoen wylst er stadich en fêst troch drûge boskgebieten kuiert. Dêr is er algemien, mar troch syn goed kamûflearjende fearrekleed wurdt er gauris oer de holle sjoen. By de balts fljocht it mantsje hast rjocht omheech de loft yn, lit dan de wjukken hingje, makket er in kanteljende of rôljende beweging nei efter en komt úteinlik wer op 'e poaten telâne. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern'', LC). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-crested-bustard-lophotis-ruficrista BirdLife, oproppen 10 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/recbus1?continue eBird, oproppen op 10 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/recbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lophotis ruficrista|Súdafrikaanske túftrap}} }} {{DEFAULTSORT:Sudafrikaanske tuftrap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Túftrap]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] gogoigbvwmt86tbz2nnnekz57r25tse 1238213 1238212 2026-08-10T19:16:47Z RomkeHoekstra 10582 RomkeHoekstra hat de side [[Súdafrikaanske toeftrap]] omneamd ta [[Súdafrikaanske túftrap]] 1238212 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Súdafrikaanske túftrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Red-crested Korhaan (Lophotis ruficrista) male (16422259448).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[túftrappen]] (''Lophotis'') |Wittenskiplike namme= Lophotis ruficrista |Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith (zoölooch)|A. Smith]], 1836 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Lophotis.png|250px]] }} De '''Súdafrikaanske túftrap''' (''Lophotis ruficrista'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae'') binnen de oarder fan 'e [[trapeftigen]] (''Otidiformes''). De soarte komt foar yn drûge bosken fan súdlik Afrika. De populaasje wurdt as stabyl beskôge. == Skaaimerken == De Súdafrikaanske túftrap is in middelgrutte trap mei in swarte búk en karakteristike wite pylkpuntfoarmige tekeningen op 'e brún- en swartbûnte rêch. It mantsje hat in brúngrize nekke en in laaigriize kroan, wylst it wyfke mear ienkleurich is. Op 'e kop hat de fûgel in readeftige túf, dy't laat hat ta de Ingelske namme Red-crested Korhaan, mar dy wurdt hast altyd ferburgen holden. Yn 'e flecht ûnderskiedt de soarte him fan 'e [[swartbúktrap]] troch de folslein swarte ûnderkant fan 'e wjukken; de swartbúktrap hat dêr wite plakken. It lûd bestiet út in rige kliklûden, folge troch fluitsjen, dat stadichoan oanboazet ta in crescendo. == Fersprieding en systematyk == De fûgel komt foar fan súdlik [[Angoala]] oant noardeastlik [[Namybje]], [[Botswana]], súdlik [[Sambia]], [[Simbabwe]], [[Mozambyk]] en noardlik [[Súd-Afrika]]. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, dat wol sizze dat der gjin [[ûndersoarte]]n yn erkend wurde. == Hâlden en dragen == De Súdafrikaanske túftrap wurdt gauris sjoen wylst er stadich en fêst troch drûge boskgebieten kuiert. Dêr is er algemien, mar troch syn goed kamûflearjende fearrekleed wurdt er gauris oer de holle sjoen. By de balts fljocht it mantsje hast rjocht omheech de loft yn, lit dan de wjukken hingje, makket er in kanteljende of rôljende beweging nei efter en komt úteinlik wer op 'e poaten telâne. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern'', LC). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-crested-bustard-lophotis-ruficrista BirdLife, oproppen 10 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/recbus1?continue eBird, oproppen op 10 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/recbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lophotis ruficrista|Súdafrikaanske túftrap}} }} {{DEFAULTSORT:Sudafrikaanske tuftrap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Túftrap]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] gogoigbvwmt86tbz2nnnekz57r25tse 1238216 1238213 2026-08-10T19:17:56Z RomkeHoekstra 10582 1238216 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Súdafrikaanske túftrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Red-crested Korhaan (Lophotis ruficrista) male (16422259448).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[túftrappen]] (''Lophotis'') |Wittenskiplike namme= Lophotis ruficrista |Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith (zoölooch)|A. Smith]], 1836 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Lophotis.png|250px]] }} De '''Súdafrikaanske túftrap''' of '''Súdafrikaanske toeftrap''' (''Lophotis ruficrista'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae'') binnen de oarder fan 'e [[trapeftigen]] (''Otidiformes''). De soarte komt foar yn drûge bosken fan súdlik Afrika. De populaasje wurdt as stabyl beskôge. == Skaaimerken == De Súdafrikaanske túftrap is in middelgrutte trap mei in swarte búk en karakteristike wite pylkpuntfoarmige tekeningen op 'e brún- en swartbûnte rêch. It mantsje hat in brúngrize nekke en in laaigriize kroan, wylst it wyfke mear ienkleurich is. Op 'e kop hat de fûgel in readeftige túf, dy't laat hat ta de Ingelske namme Red-crested Korhaan, mar dy wurdt hast altyd ferburgen holden. Yn 'e flecht ûnderskiedt de soarte him fan 'e [[swartbúktrap]] troch de folslein swarte ûnderkant fan 'e wjukken; de swartbúktrap hat dêr wite plakken. It lûd bestiet út in rige kliklûden, folge troch fluitsjen, dat stadichoan oanboazet ta in crescendo. == Fersprieding en systematyk == De fûgel komt foar fan súdlik [[Angoala]] oant noardeastlik [[Namybje]], [[Botswana]], súdlik [[Sambia]], [[Simbabwe]], [[Mozambyk]] en noardlik [[Súd-Afrika]]. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, dat wol sizze dat der gjin [[ûndersoarte]]n yn erkend wurde. == Hâlden en dragen == De Súdafrikaanske túftrap wurdt gauris sjoen wylst er stadich en fêst troch drûge boskgebieten kuiert. Dêr is er algemien, mar troch syn goed kamûflearjende fearrekleed wurdt er gauris oer de holle sjoen. By de balts fljocht it mantsje hast rjocht omheech de loft yn, lit dan de wjukken hingje, makket er in kanteljende of rôljende beweging nei efter en komt úteinlik wer op 'e poaten telâne. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern'', LC). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-crested-bustard-lophotis-ruficrista BirdLife, oproppen 10 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/recbus1?continue eBird, oproppen op 10 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/recbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lophotis ruficrista|Súdafrikaanske túftrap}} }} {{DEFAULTSORT:Sudafrikaanske tuftrap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Túftrap]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] oi27qhamo0bccwkf9cz2bjsf4m0ovzk 1238227 1238216 2026-08-10T21:00:09Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1238227 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Súdafrikaanske túftrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Red-crested Korhaan (Lophotis ruficrista) male (16422259448).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[túftrappen]] (''Lophotis'') |Wittenskiplike namme= Lophotis ruficrista |Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith (zoölooch)|A. Smith]], 1836 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Lophotis.png|250px]] }} De '''Súdafrikaanske túftrap''' of '''Súdafrikaanske toeftrap''' (''Lophotis ruficrista'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae'') binnen de oarder fan 'e [[trapeftigen]] (''Otidiformes''). De soarte komt foar yn drûge bosken fan [[Súdlik Afrika]]. De populaasje wurdt as stabyl beskôge. == Skaaimerken == De Súdafrikaanske túftrap is in middelgrutte trap mei in swarte búk en karakteristike wite pylkpuntfoarmige tekeningen op 'e brún- en swartbûnte rêch. It mantsje hat in brúngrize nekke en in laaigriize kroan, wylst it wyfke mear ienkleurich is. Op 'e kop hat de fûgel in readeftige túf, dy't laat hat ta de Ingelske namme Red-crested Korhaan, mar dy wurdt hast altyd ferburgen holden. Yn 'e flecht ûnderskiedt de soarte him fan 'e [[swartbúktrap]] troch de folslein swarte ûnderkant fan 'e wjukken; de swartbúktrap hat dêr wite plakken. It lûd bestiet út in rige kliklûden, folge troch fluitsjen, dat stadichoan oanboazet ta in crescendo. == Fersprieding en systematyk == De fûgel komt foar fan súdlik [[Angoala]] oant noardeastlik [[Namybje]], [[Botswana]], súdlik [[Sambia]], [[Simbabwe]], [[Mozambyk]] en noardlik [[Súd-Afrika]]. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, dat wol sizze dat der gjin [[ûndersoarte]]n yn erkend wurde. == Hâlden en dragen == De Súdafrikaanske túftrap wurdt gauris sjoen wylst er stadich en fêst troch drûge boskgebieten kuiert. Dêr is er algemien, mar troch syn goed kamûflearjende fearrekleed wurdt er gauris oer de holle sjoen. By de balts fljocht it mantsje hast rjocht omheech de loft yn, lit dan de wjukken hingje, makket er in kanteljende of rôljende beweging nei efter en komt úteinlik wer op 'e poaten telâne. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern'', LC). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-crested-bustard-lophotis-ruficrista BirdLife, oproppen 10 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/recbus1?continue eBird, oproppen op 10 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/recbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lophotis ruficrista|Súdafrikaanske túftrap}} }} {{DEFAULTSORT:Sudafrikaanske tuftrap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Túftrap]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] c7hy8443p7xbp8wxpo27ukzvm1igpbc Súdafrikaanske toeftrap 0 193391 1238214 2026-08-10T19:16:47Z RomkeHoekstra 10582 RomkeHoekstra hat de side [[Súdafrikaanske toeftrap]] omneamd ta [[Súdafrikaanske túftrap]] 1238214 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Súdafrikaanske túftrap]] c7upvi4bwfhar6i1k9k0rlthmo0fs7x Lophotis ruficrista 0 193392 1238215 2026-08-10T19:17:25Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Súdafrikaanske túftrap]] 1238215 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Súdafrikaanske túftrap]] c7upvi4bwfhar6i1k9k0rlthmo0fs7x Kategory:Eastenryksk ornitolooch 14 193393 1238229 2026-08-10T21:01:56Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1238229 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Eastenryksk soölooch|Ornitolooch]] [[Kategory:Ornitolooch]] 58a1ofkmytw5lcj70ftxz3cn8gvpusf Neakenfoto 0 193394 1238232 2026-08-10T21:57:24Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ferwiist troch nei [[Neakenfotografy]] 1238232 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Neakenfotografy]] 21djw5v9hfbzb8677987rrn1mt4bxco Kategory:Kanadeesk harkspulakteur 14 193395 1238237 2026-08-10T22:40:37Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1238237 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Kanadeesk akteur|Harkspulakteur]] [[Kategory:Harkspulakteur]] iokp4ysw5xtkf79e6t7f181tw3cw2v9 Saheltúftrap 0 193396 1238243 2026-08-11T08:24:58Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Saheltúftrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Eupodotis savilei 255509693.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[túftrappen]] (''Lophotis'') |Wittenskiplike namme= Lophotis savilei |Beskriuwer, jier= Hubert Lynes|..." 1238243 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Saheltúftrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Eupodotis savilei 255509693.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[túftrappen]] (''Lophotis'') |Wittenskiplike namme= Lophotis savilei |Beskriuwer, jier= [[Hubert Lynes|Lynes]], 1928 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Lophotis.png|250px]] }} De '''Saheltúftrap''' of '''Saheltoeftrap''' (''Lophotis savilei'') is in [[fûgel]] út 'e [[famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De ''Otididae'' foarmje in fûgelfamylje út 'e [[Alde Wrâld]] dy't benammen yn Afrotropyske regio’s foarkomt en dêr't noch mar in relatyf bytsje ûndersyk nei dien is. De Saheltúftrap komt foar yn [[Boerkina Faso]], [[Kameroen]], [[Tsjaad]], [[Ivoarkust]], [[Gambia]], [[Maly]], [[Mauretaanje]], [[Niger]], [[Nigearia]], [[Senegal]] en [[Sûdan]]. == Skaaimerken == Folwoeksen fûgels hawwe in koarte tinne hals en relatyf koarte poaten, mei in grutte kop. De boppekant fan 'e kop en it ûnderste part fan 'e foarhals binne griis, mei in swarte streek yn 'e midden fan 'e kin en oan beide kanten fan 'e halsbasis in lyts wyt plak. De boppekant fan 'e fûgel is ljocht fan kleur mei swarte streken en pylkpuntfoarmige tekeningen. De snaffel is gielich, de ''culmen'' brunich, de iris bleek mei spikkels en de poaten hawwe in gielige tint. De wjukken binne likernôch 25 sm lang en de sturt is likernôch 13 sm lang. De fearren fan 'e boppekant hawwe bleek-bêzje úteinen, wêrtroch’t de donkere slachpinnen dúdlik ôfstekke tsjin 'e rest fan it fearrekleed. De slachpinnen binne swartich mei smelle bêzje bannen en swarte úteinen. Mantsjes hawwe in folslein swarte ûnderkant en litte ûnder de balts in túf fan readbrune fearren yn 'e nekke sjen. Wyfkes lykje fierhinne op mantsjes, mar misse de blaugriize en swarte tekeningen op 'e kop. By wyfkes is de kiel wyt en is it swarte part fan 'e ûnderkant beheind ta de búk. == Taksonomy == De Saheltúftrap heart ta it skaai ''Lophotis'', mar waard earder ta it skaai ''[[Eupodotis]]'' rekkene. Binnen ''Lophotis'' bestiet noch in grutte ûnwissichheid oer de krekte [[Fylogeny|fylogenetyske]] sibskip. == Leefgebiet en fersprieding == De soarte komt foar yn drûge en healdrûge leefgebieten. Hy libbet yn strûklân en iepen bosk, by útdrûge puollen en iepen plakken, en yn flakke strûkgebieten mei ''Aristida''-gers en ''Acacia raddiana''. De Saheltúftrap komt foar fan súdwestlik Mauretaanje en Senegal eastlik troch Maly, Boerkina Faso, súdwestlik Niger, noardeastlik Nigearia en Tsjaad oant sintraal Sûdan. Earder waard tocht dat de soarte beheind wie ta it Sahelbioom, mar hjoed-de-dei is dúdlik wurden dat syn fersprieding him ek fierder nei it suden útwreidet. == Hâlden en dragen == Oer it dieet fan dizze trap is mar in bytsje bekend. Wol is waarnommen dat de soarte yn Senegal in wichtige bestrider fan 'e Senegaleeske sprinkhoanne wêze kin. De Saheltúftrap is foar it grutste part in [[stânfûgel]]. As hy migrearret, docht er dat meast allinnich of yn pearen yn drûge en healdrûge gebieten. Se binne relatyf skou en fleane mar selden en oer koarte ôfstannen. By gefaar bliuwe se faak stil stean om net troch rôfdieren ûntdutsen te wurden. == Status== Neffens de [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] wurdt de Saheltúftrap klassifisearre as net bedrige (''Least Concern'') en is de populaasjetrend stabyl. De Saheltúftrap hat in grut ferspriedingsgebiet mei in relatyf hege populaasjetichtens. Der binne gjin bewizen foar in sterke efterútgong. Yn it Wyldreservaat Yankari yn Nigearia liket de soarte frij algemien te wêzen. De Saheltúftrap waard foar it earst yn noardlik Kameroen fêststeld yn novimber 1995, yn Gambia yn septimber 1996 en yn noardlik Benyn yn jannewaris 2005. Nettsjinsteande de stabile populaasjetrend steane in soad soarten yn 'e famylje ûnder druk troch feroarings yn 'e lânbou, oerbeweiding, jacht, habitatferlies en drûchte. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/saviles-bustard-lophotis-savilei BirdLife, oproppen 11 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/savbus1?continue eBird, oproppen op 11 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/savbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lophotis savilei|Saheltúftrap}} }} {{DEFAULTSORT:Saheltuftrap}} [[Kategory:Túftrap]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] 2fe2owwuh9twjir4pwhoz438rzl34x3 Lophotis savilei 0 193397 1238244 2026-08-11T08:25:34Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Saheltúftrap]] 1238244 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Saheltúftrap]] fiu6hxgw4wi5j8qs1u32f8fw8kpayi5 Saheltoeftrap 0 193398 1238245 2026-08-11T08:25:54Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Saheltúftrap]] 1238245 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Saheltúftrap]] fiu6hxgw4wi5j8qs1u32f8fw8kpayi5 Hartlaubtrap 0 193399 1238246 2026-08-11T09:47:58Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Hartlaubtrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Hartlaub's Bustard - Meru - Kenya 06 7982 (15533157766).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[Lissotis]] |Wittenskiplike namme= Lissotis hartlaubii |Beskriuwer, jier= T..." 1238246 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Hartlaubtrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Hartlaub's Bustard - Meru - Kenya 06 7982 (15533157766).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[Lissotis]] |Wittenskiplike namme= Lissotis hartlaubii |Beskriuwer, jier= [[Theodor von Heuglin|von Heuglin]], 1863 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Hartlaubtrap''' (''Lissotis hartlaubii'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De fûgel is neamd nei de [[Dútslân|Dútske]] [[ornitolooch]] [[Gustav Hartlaub]]. De wittenskiplike namme waard yn 1863 publisearre troch [[Theodor von Heuglin]]. De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] waard earder yndield yn it skaai ''[[Eupodotis]]''. == Skaaimerken == De Hartlaubtrap is in middelgrutte trapfûgel mei in lange hals en lange poaten. It mantsje hat in in opfallend swarte tekeningen op 'e kop en in swarte streek oer de hals dy't oerrint yn 'e swarte búk. It wyfke is folle ienfâldiger fan kleur. It mantsje hat in soad fan 'e swartbúktrap mar ûnderskiedt him troch in swartere koptekening mei in helder wyt plak op it wang. Wyfkes hawwe ek in soad fan inoar, mar dy fan 'e Hartlaubtrap hawwe in ljochte streek oer in fyn spikkele hals. By de Hartlaubtrap binne de wjukken foar it grutste part wyt, wylst de wjukken fan 'e swartbúktrap folle mear swart hat. == Fersprieding en leefgebiet == Dizze soarte hat in grut ferspriedingsgebiet. Hy komt foar yn Etioopje, Kenia, Somaalje, Súd-Sûdan, Sûdan, Tanzania en Uganda. De soarte bewennet drûch en fochtich gerslân, drûge savannes, drûch strûklân, boulân en greiden, op hichten fan 0 oant 2.000 meter. Hy is lokaal algemien yn Kenia en Sûdan, mar seldsumer oan 'e râne fan syn ferspriedingsgebiet yn Somaalje en ûngewoan yn Etioopje. == Iten en briedgedrach == De Hartlaubtrap yt benammen ynsekten en oare lytse [[wringeleazen]], oanfolle mei plantaardich materiaal. De soarte is in [[stânfûgel]]. De generaasjedoer bedraacht 8,1 jier. == Status == De soarte hat in stabile populaasjetrend. De wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar wurdt stabyl achte by gebrek oan bewiis foar efterútgong of substansjele bedrigingen. De Hartlaubtrap stiet op de [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern''). De soarte stiet op [[CITES]]-bylage II. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/hartlaubs-bustard-lissotis-hartlaubii BirdLife, oproppen 11 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/harbus2?siteLanguage=nl&continueeBird, oproppen op 11 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/harbus2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lissotis hartlaubii|Hartlaubtúftrap}} }} {{DEFAULTSORT:Hartlaubtuftrap}} [[Kategory:Túftrap]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] kazuxenuhtt14mcfe29z5lryzi07fch 1238248 1238246 2026-08-11T09:51:01Z RomkeHoekstra 10582 1238248 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Hartlaubtrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Hartlaub's Bustard - Meru - Kenya 06 7982 (15533157766).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[swartbúktrappen]] ([[Lissotis]] |Wittenskiplike namme= Lissotis hartlaubii |Beskriuwer, jier= [[Theodor von Heuglin|von Heuglin]], 1863 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Hartlaubtrap''' (''Lissotis hartlaubii'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De fûgel is neamd nei de [[Dútslân|Dútske]] [[ornitolooch]] [[Gustav Hartlaub]]. De wittenskiplike namme waard yn 1863 publisearre troch [[Theodor von Heuglin]]. De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] waard earder yndield yn it skaai ''[[Eupodotis]]''. == Skaaimerken == De Hartlaubtrap is in middelgrutte trapfûgel mei in lange hals en lange poaten. It mantsje hat in in opfallend swarte tekeningen op 'e kop en in swarte streek oer de hals dy't oerrint yn 'e swarte búk. It wyfke is folle ienfâldiger fan kleur. It mantsje hat in soad fan 'e swartbúktrap mar ûnderskiedt him troch in swartere koptekening mei in helder wyt plak op it wang. Wyfkes hawwe ek in soad fan inoar, mar dy fan 'e Hartlaubtrap hawwe in ljochte streek oer in fyn spikkele hals. By de Hartlaubtrap binne de wjukken foar it grutste part wyt, wylst de wjukken fan 'e swartbúktrap folle mear swart hat. == Fersprieding en leefgebiet == Dizze soarte hat in grut ferspriedingsgebiet. Hy komt foar yn Etioopje, Kenia, Somaalje, Súd-Sûdan, Sûdan, Tanzania en Uganda. De soarte bewennet drûch en fochtich gerslân, drûge savannes, drûch strûklân, boulân en greiden, op hichten fan 0 oant 2.000 meter. Hy is lokaal algemien yn Kenia en Sûdan, mar seldsumer oan 'e râne fan syn ferspriedingsgebiet yn Somaalje en ûngewoan yn Etioopje. == Iten en briedgedrach == De Hartlaubtrap yt benammen ynsekten en oare lytse [[wringeleazen]], oanfolle mei plantaardich materiaal. De soarte is in [[stânfûgel]]. De generaasjedoer bedraacht 8,1 jier. == Status == De soarte hat in stabile populaasjetrend. De wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar wurdt stabyl achte by gebrek oan bewiis foar efterútgong of substansjele bedrigingen. De Hartlaubtrap stiet op de [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern''). De soarte stiet op [[CITES]]-bylage II. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/hartlaubs-bustard-lissotis-hartlaubii BirdLife, oproppen 11 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/harbus2?siteLanguage=nl&continueeBird, oproppen op 11 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/harbus2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lissotis hartlaubii|Hartlaubtrap}} }} {{DEFAULTSORT:Hartlaubtrap}} [[Kategory:Swartbúktrap]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] l71t41mcion5k2i1l2rc0fi2xvq0jcb 1238249 1238248 2026-08-11T09:51:50Z RomkeHoekstra 10582 1238249 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Hartlaubtrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Hartlaub's Bustard - Meru - Kenya 06 7982 (15533157766).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai = [[swartbúktrappen]] (''Lissotis'') |Wittenskiplike namme= Lissotis hartlaubii |Beskriuwer, jier= [[Theodor von Heuglin|von Heuglin]], 1863 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Hartlaubtrap''' (''Lissotis hartlaubii'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De fûgel is neamd nei de [[Dútslân|Dútske]] [[ornitolooch]] [[Gustav Hartlaub]]. De wittenskiplike namme waard yn 1863 publisearre troch [[Theodor von Heuglin]]. De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] waard earder yndield yn it skaai ''[[Eupodotis]]''. == Skaaimerken == De Hartlaubtrap is in middelgrutte trapfûgel mei in lange hals en lange poaten. It mantsje hat in in opfallend swarte tekeningen op 'e kop en in swarte streek oer de hals dy't oerrint yn 'e swarte búk. It wyfke is folle ienfâldiger fan kleur. It mantsje hat in soad fan 'e swartbúktrap mar ûnderskiedt him troch in swartere koptekening mei in helder wyt plak op it wang. Wyfkes hawwe ek in soad fan inoar, mar dy fan 'e Hartlaubtrap hawwe in ljochte streek oer in fyn spikkele hals. By de Hartlaubtrap binne de wjukken foar it grutste part wyt, wylst de wjukken fan 'e swartbúktrap folle mear swart hat. == Fersprieding en leefgebiet == Dizze soarte hat in grut ferspriedingsgebiet. Hy komt foar yn Etioopje, Kenia, Somaalje, Súd-Sûdan, Sûdan, Tanzania en Uganda. De soarte bewennet drûch en fochtich gerslân, drûge savannes, drûch strûklân, boulân en greiden, op hichten fan 0 oant 2.000 meter. Hy is lokaal algemien yn Kenia en Sûdan, mar seldsumer oan 'e râne fan syn ferspriedingsgebiet yn Somaalje en ûngewoan yn Etioopje. == Iten en briedgedrach == De Hartlaubtrap yt benammen ynsekten en oare lytse [[wringeleazen]], oanfolle mei plantaardich materiaal. De soarte is in [[stânfûgel]]. De generaasjedoer bedraacht 8,1 jier. == Status == De soarte hat in stabile populaasjetrend. De wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar wurdt stabyl achte by gebrek oan bewiis foar efterútgong of substansjele bedrigingen. De Hartlaubtrap stiet op de [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern''). De soarte stiet op [[CITES]]-bylage II. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/hartlaubs-bustard-lissotis-hartlaubii BirdLife, oproppen 11 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/harbus2?siteLanguage=nl&continueeBird, oproppen op 11 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/harbus2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lissotis hartlaubii|Hartlaubtrap}} }} {{DEFAULTSORT:Hartlaubtrap}} [[Kategory:Swartbúktrap]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] 540kkcdfj5qh9mzofmbmt7z2vqe9xoc Lissotis hartlaubii 0 193400 1238247 2026-08-11T09:48:26Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Hartlaubtrap]] 1238247 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hartlaubtrap]] bh5t9amciitst1ex70y6orm2zkrfe0g Kategory:Swartbúktrap 14 193401 1238250 2026-08-11T09:52:59Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Commonscat|Lissotis}} [[Kategory:Trapfûgel]] [[Kategory:Fûgelskaai]]" 1238250 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Lissotis}} [[Kategory:Trapfûgel]] [[Kategory:Fûgelskaai]] soueg6v896hwdxbcfco3nre6okfjb6n