Eaststellingwerf

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedy</sitename>
    <dbname>fywiki</dbname>
    <base>https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.15</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Wiki</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Oerlis</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Meidogger</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Meidogger oerlis</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedy</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedy oerlis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ofbyld</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ofbyld oerlis</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki oerlis</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Berjocht</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Berjocht oerlis</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulp oerlis</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategory</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategory oerlis</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Tema</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Tema oerlis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Eaststellingwerf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2430</id>
    <revision>
      <id>1238591</id>
      <parentid>1201707</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T23:18:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Burjkh</username>
        <id>57637</id>
      </contributor>
      <comment>/* Flaggen */</comment>
      <origin>1238591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12624" sha1="6371j7r8zw0684i9znaq92l7iha0jb4" xml:space="preserve">{{Ynfoboks gemeente
| namme                       = Eaststellingwerf
| ôfbyld                      = [[File:Aekingerzand Nationaal Park Drents-Friese Wold4.jpg|300px]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;It [[Aekingersân]] yn it [[Nasjonaal Park It Drintsk-Fryske Wâld]].&lt;/small&gt;
| flagge                      = [[File:Ooststellingwerf flag.svg|border|125px]]
| wapen                       = [[File:Coat of arms of Ooststellingwerf.svg|60px]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;[[Wapen fan Eaststellingwerf]]&lt;/small&gt;
| lokaasje                    = [[File:Ooststellingwerf location map municipality NL.png|300px]] 
| lân                         = [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| boargemaster                = [[Jack Werkman]] ([[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]]&lt;ref&gt;[https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/1201877/nieuwe-burgemeester-van-ooststellingwerf-jack-werkman-geinstalleerd ''Nieuwe burgemeester van Ooststellingwerf Jack Werkman geïnstalleerd''], ''omropfryslan.nl'', 18 april 2023&lt;/ref&gt;
| haadplak                    = [[Easterwâlde (Fryslân)|Easterwâlde]]
| grutste plak                = Easterwâlde
| ynwennertal                 = {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Eaststellingwerf}} &lt;small&gt;({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}})&lt;/small&gt;
| befolkingstichtens          = 114 / [[km²]]
| oerflak                     = 226,11 km²
| wêrfan lân                  = 223,42 km²
| wêrfan wetter               = 2,69 km²
| tal stêden                  = 
| tal doarpen                 = 13
| ferkearsieren               = [[N381]], [[N351]], [[N380]]
| oprjochte                   = [[1851]]
| perioade 1                  = oant 1851
| namme perioade 1            = [[File:Coat of arms of Ooststellingwerf.svg|10px]] [[Gritenij Eaststellingwerf]]
| perioade 2                  = 
| namme perioade 2            = 
| perioade 3                  = 
| namme perioade 3            = 
| perioade 4                  = 
| namme perioade 4            = 
| perioade 5                  = 
| namme perioade 5            = 
| opheft                      = 
| opgien yn                   = 
| no part fan                 = 
| netnûmer                    = 0516 
| postkoades                  = 8421–8435
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = UTC +2
| webside                     = [https://www.ooststellingwerf.nl/ www.ooststellingwerf.nl]
}}
[[Ofbyld:Gem-Ooststellingwerf-OpenTopo.jpg|thumb|250px|left|Kaart fan gemeente Eaststellingwerf]][[File:Kaart van de grietenij Ooststellingwerf Stellingwerf Oost-eynde de negende grietenije van de Sevenwolden (titel op object), RP-P-AO-2-23C-9-1.jpg|thumb|250px|left|Lânkaart fan om 1700 hinne.]]

'''Eaststellingwerf''' ([[Nederlânsk]] en offisjeel: ''Ooststellingwerf''; [[Stellingwerfsk]]: ''Ooststellingwarf'') is in [[Fryske gemeenten|gemeente]] yn it súdeasten fan [[Fryslân]], mei in [[oerflak]] fan 226,11 km², wêrfan 2,69 km² wetter. De gemeente hat {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Eaststellingwerf}} ynwenners ({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}}).&lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/gemeente/ooststellingwerf/ Informatie gemeente Ooststellingwerf], AlleCijfers.nl&lt;/ref&gt; 

Eaststellingwerf foarmet tegearre mei [[Weststellingwerf]] de [[Stellingwerven]]. De gemeente leit oan de grins mei [[Drinte]]; op dizze grins leit it [[nasjonaal park]] it [[Drintsk-Fryske Wâld]], dêr't grutte bosken lizze en in sânferstowing, dy't it [[Aekingersân|Aekingersân of de Keale Duinen]] neamd wurdt. It heechste punt yn de gemeente is de op 26,6 m lizzende top fan de Boskberch, ek flakby Appelskea. Oan de eastkant fan de gemeente, tusken Appelskea en [[Feanhuzen (Weststellingwerf)|Feanhuzen]] leit it [[Fochtelerfean]]. De rivieren de [[Lende]] en de [[Tsjonger]] ûntspringe yn dizze gemeente.

== Skiednis ==
Yn [[1328]] skieden de Stellingwerven, en dus ek it gebiet dat hjoed de dei Eaststellingwerf foarmet, harren ôf fan Drinte dat op dat stuit ûnder it bewâld fan de biskop fan Utert stiet. Sûnt dan foarmet it gebiet in eigen autonoom gebiet dat bewâlde wurdt troch ''stellingen'', wat de namme foar it gebiet ek ferklearret. Yn [[1498]] komt it gebiet yn hannen fan [[Albrecht fan Saksen]], dy't it gebiet yn [[1504]] by Fryslân yndield. De Stellingwerven waarden sadwaande ien fan de Fryske [[gritenij]]en. Yn [[1517]] folget de splissing tusken East- en Weststellingwerf en ûntstiet it gebiet sa't dat der no is.

It gebiet foarme lange tiid in buffer foar fijannen dy't Fryslân ynlûke woenen. By [[Aldeberkeap]], de [[Bekhofskâns]], en by [[Donkerbroek]], de [[Breeberch]]skâns, waarden fortifikaasjes makke. Tegearre mei ferskate ynundaasjes hawwe de forten der ûnder oare ta laat dat [[Bommen Berend]] it gebiet net ynlûke koe.

Yn de [[18e iuw]] kaam de feanterij opsetten yn it gebiet. Nije feankoloniale doarpen ûntstienen dêr't it libben min wie. Under dizze omstannigens ûntstie in gebiet wêr't it [[sosjalisme]] in soad oanhingers hie. De [[gritenij]] Eaststellingwerf waard yn [[1851]] in [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] nei de ynfiering yn Nederlân fan de [[gemeentewet]] fan [[Thorbecke]].

Hjoed de dei is [[Easterwâlde (Fryslân)|Easterwâlde]] it haadplak fan de gemeente. Mar yn it ferline binne ek [[Makkingea]] en Aldeberkeap haadplak fan it gebiet west. Sûnt 1885 is Easterwâlde definityf it haadplak fan de gemeente wurden.

== Plakken ==
It haadplak is [[Easterwâlde (Fryslân)|Easterwâlde]] (Makkinga, 1812 - 1855 Aldeberkeap, 1855 - 1886 Makkinga). De Nederlânske plaknammen binne yn Eaststellingwerf de offisjele.

=== Doarpen ===
De folgjende doarpen lizze yn de gemeente Eaststellingwerf:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!Fryske plaknamme
!Stellingwerfsk plaknamme
!Nederlânske plaknamme
!Oantal ynwenners
|-
|[[Aldeberkeap]]
|''Berkoop''
|''Oldeberkoop''
|1.500
|-
|[[Appelskea]]
|''Appelsche''
|''Appelscha''
|4.940
|-
|[[Donkerbroek]]
|''Donkerbroek''
|''Donkerbroek''
|1.920
|-
|[[Easterwâlde (Fryslân)|Easterwâlde]]
|''Oosterwoolde''
|''Oosterwolde''
|9.680
|-
|[[Elslo]]
|''Else''
|''Elsloo''
|685
|-
|[[De Fochtel]]
|''De Fochtel''
|''Fochteloo''
|360
|-
|[[De Haule]]
|''De Haule''
|''Haule''
|580
|-
|[[Haulerwyk]]
|''Haulerwiek''
|''Haulerwijk''
|3.185
|-
|[[Langedike]]
|''Langedieke''
|''Langedijke''
|330
|-
|[[Makkingea]]
|''Makkinge''
|''Makkinga''
|1.035
|-
|[[Nijeberkeap]]
|''Ni'jberkoop''
|''Nijeberkoop''
|270
|-
|[[Ravenswâld]]
|''Raevenswoold''
|''Ravenswoud''
|405
|-
|[[Waskemar]]
|''Waskemeer''
|''Waskemeer''
|835
|}
De sifers komme út it jier 2024, fan https://allecijfers.nl/.

== Wapens en flaggen ==

=== Wapens ===
&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Appelscha wapen.svg|[[Wapen fan Appelskea]]
Ofbyld:Donkerbroek wapen.svg|[[Wapen fan Donkerbroek]]
Ofbyld:Elsoo wapen randschrift.svg|[[Wapen fan Elslo]]
Ofbyld:Haulerwijk wapen.svg|[[Wapen fan Haulerwyk]]
&lt;/gallery&gt;

=== Flaggen ===
&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Oldeberkoop vlag.svg|[[Flagge fan Aldeberkeap]]
Ofbyld:Appelscha vlag.svg|[[Flagge fan Appelskea]]
Ofbyld:Fochteloo flag.gif|[[Flagge fan De Fochtel]]
Ofbyld:Donkerbroek vlag.svg|[[Flagge fan Donkerbroek]]
Ofbyld:Elsloo flag.gif|[[Flagge fan Elslo]]
Ofbyld:Haulerwyk vlag.svg|[[Flagge fan Haulerwyk]]
Ofbyld:Makkinga flag.svg|[[Flagge fan Makkingea]]
Ofbyld:Ravenswoud vlag.svg|[[Flagge fan Ravenswâld]]
Ofbyld:Waskemeer vlag.svg|[[Flagge fan Waskemar]]
&lt;/gallery&gt;De plakken [[Aldeberkeap]], [[De Fochtel]], [[De Haule]], [[Easterwâlde (Fryslân)|Easterwâlde]], [[Langedike]], [[Makkingea]], [[Nijeberkeap]], [[Ravenswâld]] en [[Waskemar]] ha gjin wapen. De plakken [[De Haule]], [[Easterwâlde (Fryslân)|Easterwâlde]], [[Langedike]] en [[Nijeberkeap]] ha gjin flagge.

== Polityk ==
De [[gemeenterie]] fan Eaststellingwerf bestiet út 21 sitten. De Partij fan de Arbeid hat lange tiid de grutste partij fan Eaststellingwerf west, mar sûnt de gemeenteriedsferkiezings fan 2010 is de lokale partij EaststellingwerfskBelang de grutste. It kolleezje wurdt sûnt 2022 foarme troch it EaststellingwerfskBelang, GrienLinks, de PvdA en de VVD. Hjirûnder stiet de gearstalling fan de gemeenterie sûnt 1998.

=== Gemeenterie ===
Ferkiezingsresultaten foar de gemeenterie sûnt 1998:&lt;ref&gt;[https://www.nlverkiezingen.com/GR_FR.html Ooststellingwerf], nlverkiezingen.com&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!colspan=&quot;16&quot;|Gemeenteriedssiten
|-
! Partij || 1998 || 2002 || 2006 || 2010 || 2014 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/GR20140319/613176 Ooststellingwerf], Kiesraad (ôfwykt fan resultaat fanwegen listferbining PvdA en GrienLinks)&lt;/ref&gt; || 2018 || 2022
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| OoststellingwerfsBelang ¹ || || || 4 || 7 || 6 || 7 || 5
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[GrienLinks]] || 2 || 2 || 1 || 1 || 2 || 2 || 3
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Partij fan de Arbeid|PvdA]] || 8 || 7 || 8 || 5 || 4 || 3 || 3
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Kristen-Demokratysk Appèl|CDA]] || 5 || 6 || 4 || 4 || 4 || 3 || 2
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]] || 4 || 4 || 3 || 2 || 2 || 3 || 2
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Vrije Partij Ooststellingwerf || || || || || || || 2
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| Lokaal Sociaal Ooststellingwerf || || || || || || || 2
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| [[KristenUny]] ² || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;|[[Demokraten 66|D66]] || 1 || 1 || || 1 || 1 || 1 || 1
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| StellingwerfPlus || || || || || 1 || 1 || 
|-
! Totaal || 21 || 21 || 21 || 21 || 21 || 21 || 21
|-
! Opkomst || 63,2% || 59,5% || 63,7% || 56,9% || 55,7% || 54,3% || 52,5%
|}

¹ Frysk: EaststellingwerfskBelang &lt;br/ &gt;
² [[GPV]] in 1998

=== Kolleezje fan Boargemaster en Wethâlders ===
2018-2022:&lt;ref&gt;[https://www.ooststellingwerf.nl/college-van-bw College van B&amp;W], gemeente Ooststellingwerf&lt;/ref&gt;
* Boargemaster: [[Sandra Korthuis]] (VVD)
* Wethâlders:
** Esther Verhagen (EaststellingwerfskBelang)
** Fimke Hijlkema (PvdA)
** Marcel Bos (CDA)
** Marian Jager-Wöltgens (ûnôfhinklik)
2022-2026: 

* Boargemaster: Jack Werkman (VVD) 
* Wethâlders: 
** Esther Verhagen (EaststellingwerfskBelang)
** Gerben But (GrienLinks) 
** Jelke Nijboer (PvdA) 
** Jan van Weperen (VVD) 

== Media yn Eaststellingwerf ==
'''Kranten'''
* [[De Nieuwe Ooststellingwerver]] (regionale krante, útjûn op woansdei)

'''Radio'''
* [[Omroep Odrie]] (lokale stjoerder)

== Taal ==
Histoarysk sjoen makket Eaststellingwerf ûnderdiel út fan de [[Stellingwerven]], mar it [[Stellingwerfsk]] is foar it meastepart al ferdreaun út it gebiet. De taal is benammen troch it [[Nederlânsk]] en it [[Frysk]] ferdreaun. Yn Eaststellingwerf hat likernôch 11% fan de minsken it Stellingwerfsk as memmetaal, wylst it Nederlânsk troch 44% en it Frysk troch 38% fan de minsken as memmetaal sprutsen wurdt.&lt;ref&gt;* {{aut|Noordhoff Atlasproducties}} (2009). ''De Bosatlas van Fryslân'' - Een ontdekkingsreis door Fryslân in kaarten en beelden. Noordhoff Atlas Producties. Side 266 ISBN 9789001779047&lt;/ref&gt; It Frysk wurdt benammen yn it noardlike part fan de gemeente, boppe de [[Tsjonger]] sprutsen, yn de doarpen Haule, Haulerwyk, Waskemar en Donkerbroek. Troch de eardere migraasje fan in soad Fryske feanarbeiders wurdt der ek yn Appelskea in soad Frysk praat. Yn Makkingea en Aldeberkeap bestiet in treftige mienskip Friezen.

Yn Eaststellingwerf bestiet gjin gemeentlik belied makke op it mêd fan de Fryske taal.&lt;ref&gt;* {{aut|Noordhoff Atlasproducties}} (2009). ''De Bosatlas van Fryslân'' - Een ontdekkingsreis door Fryslân in kaarten en beelden. Noordhoff Atlas Producties. Side 177 ISBN 9789001779047&lt;/ref&gt;

== Untwikkeling ynwennertal ==
* 2003 - 26.760
* 2006 - 26.125
* 2010 - 26.235
* 2016 - 25.571
* 2021 - 25.464

== Sjoch ek ==
* [[Fryske doarpen]]
* [[Fryske gemeenten]]
* [[List fan grytmannen fan Eaststellingwerf]]
* [[List fan boargemasters fan Eaststellingwerf]]

{{Boarnen|boarnefernijing=
[[Ofbyld:Logo Kwissipedy.png|thumb|right|30px|''[[Kwissypedy|&gt;]]]]
* [http://www.ooststellingwerf.nl/ Webstee fan de gemeente]
-------
&lt;references/&gt;
}}
{{CommonsBalke|Ooststellingwerf}}
{{GemeentenFryslân}}
{{Eaststellingwerf}}

[[Kategory:Eaststellingwerf| ]]
[[Kategory:Stellingwerven]]
[[Kategory:Sânwâlden]]
[[Kategory:Gemeente yn Fryslân]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1851]]</text>
      <sha1>6371j7r8zw0684i9znaq92l7iha0jb4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lychtenstein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3920</id>
    <revision>
      <id>1238616</id>
      <parentid>998988</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T07:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ynfoboks oanpast. Tekst hjir en dêr wat oanpast. De namme Skellenberch en Skellingberch feroare yn 'e namme Schellenberg.</comment>
      <origin>1238616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4473" sha1="97bajwuxdrtagcbcqwv5rycg7iac2mj" xml:space="preserve">{{Ynfoboks lân
| namme1 = Foarstedom Lychtenstein
| namme2 = Fürstentum Liechtenstein 
| namme3 = 
| namme_Frysk_koart = Lychtenstein
| flagge = Flag of Liechtenstein.svg
| wapen = Staatswappen-Liechtensteins.svg
| motto = Für Gott, Fürst und Vaterland
| motto_oersetting = 
| folksliet = [[Folksliet fan Liechtenstein|Oben am jungen Rhein]]
| folksliet_muzyk = Oben am jungen Rhein, by the U.S. Navy Band.ogg
| folksliet_keninklik = 
| folksliet_keninklik_muzyk = 
| lizzing = Liechtenstein in Europe (zoomed).svg
| haadstêd = [[Vaduz]]
| offisjele_taal1 = [[Dútsk]]
| steatsfoarm = [[Konstitúsjonele monargy|Konstitúsjonele erflike monargy]]
| steatshaad = [[Hans Adam II fan Lychtenstein|Hans Adam II]]
| regearlieder =
| ûnôfhinklikheid = [[12 july]] [[1806]]
| oerflak = 160,5 km²
| ynwennertal = 41.237
| ynwennertal_datum = 31.12.2025&lt;ref&gt;[https://www.statistikportal.li/de/themen/bevoelkerung/bevoelkerungsstand Statistik Portal Liechtenstein]&lt;/ref&gt;
| befolkingstichtens = 256,9 ynw./km²
| munt = [[Switserske frank]] (CHF)
| tiidsône = [[Sintraal-Europeeske Tiid|CET]]
| ferskil_UTC = +1
| simmertiid = [[Sintraal-Europeeske simmertiid|CEST]]
| simmertiid_ferskil_UTC = +2
| nasjonale_feestdei1 = [[15 augustus]]
| nasjonale_feestdei2 = 
| nasjonale_feestdei3 = 
| ynternet = .li
| telefoan = +423
| ISO_3166 = LI, LIE, 438
}}
'''Lychtenstein''' is in lân yn [[Jeropa|Midden-Jeropa]]. De haadstêd is [[Vaduz]] en de prins fan it foarstedom is sûnt [[1989]] [[Hans-Adam II fan Lychtenstein|Hans-Adam II]].

Lychtenstein wurdt begrinzge troch:
* [[Eastenryk]] yn it easten;
* [[Switserlân]] yn it westen.

== Skiednis ==
Yn [[1699]] kocht de [[Bohemen|Boheemske]] foarst [[Johan Adam Andreas fan Lychtenstein]] de hearlikheid Schellenberg en yn [[1712]] it [[greefskip Vaduz]] fan de greven fan [[greefskip Hohenems|Hohenems]]. Op [[23 jannewaris]] [[1719]] feriene keizer [[Karel VI fan it Hillige Roomske Ryk|Karel VI]] it greefskip Vaduz en de hearlikheid Schellenberg ta ien foarstedom ûnder de namme Lychtenstein. Dat nije foarstedom krige yn 1723 ek in sit en in stim yn 'e [[Ryksdei (Hillige Roomske Ryk)|Ryksdei]] fan it [[Hillige Roomske Ryk]].

Op 12 july 1806 wie Lychtenstein ien fan 'e ûndertekeners fan de [[Rynbûnakte]]. Yn dat jier waard it Hillige Roomske Ryk ûntbûn en waard Lychtenstein in soevereine steat.

Op it [[kongres fan Wenen]] waard yn 1815 fêststeld dat it foarstedom diel útmeitsje soe fan it [[Dútske Bûn]]. Dizze situaasje bleau yn stân oant de opheffing fan it Dútske Bûn yn 1866.

Oant en mei de ein fan 'e [[Earste Wrâldkriich]] ûnderhold it lân nauwe bannen mei [[Eastenryk]], mar de ekonomyske malêze dy't folge op dy kriich, twong Lychtenstein ta it oangean fan in dûane- en monetêre uny mei Switserlân. Yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] bleau Lychtenstein ûnder foarst [[Frans Jozef II fan Lychtenstein|Frans Jozef II]] neutraal en nei de oarloch hawwe de lege belêstingen it lân grutte ekonomyske groei brocht. 

Lychtenstein wie it earste lân yn 'e wrâld dat de [[deastraf]] ôfskaft hat. Yn [[1798]] waard foar it lêst de deastraf útfierd.

== Geografy ==
Lychtenstein leit yn 'e Ryndelling yn 'e [[Alpen]] en is rûchwei 24 kilometer lang. Mei in oerflakte fan 160,475 km² is Lychtenstein ien fan 'e lytste lannen op ierde. De grinzen mei Eastenryk en Switserlân binne tegearre 77,9 kilometer lang. 

Yn it westen foarmet de [[Ryn]] foar it grutste part de grins mei Switserlân. It eastlike part leit heger as it westlik part. De [[Grauspitz]] is mei 2599 meter hichte it heechste punt fan it lân. 

=== Klimaat ===
Ek al leit it lân yn 'e Alpen, it klimaat is frij myld as gefolch fan 'e sudenwyn. De berchhellings jouwe yn 'e winter alle gelegenheid om ferskillende [[wintersport]]en te beöefenjen.

== Demografy ==
Likernôch in tredde fan alle ynwenners fan Lychtenstein bestiet út bûtenlanners, dy't benammen ôfkomstich binne út Dútslân, Eastenryk en Switserlân. 

De offisjele lânstaal is it [[Dútsk]], it meastepart fan 'e befolking sprekt lykwols in [[Allemannen|Allemannysk]] [[dialekt]].

=== Religy ===
Om-ende-by 80% fan 'e befolking is [[Roomsk-Katolike Tsjerke|roomsk-katolyk]], 7% is [[Protestanten|protestantsk]].

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Liechtenstein}}
}}

{{DEFAULTSORT:Lichtenstein}}
[[Kategory:Lychtenstein| ]]
[[Kategory:Lân yn Jeropa]]
[[Kategory:Foarstedom]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1719]]</text>
      <sha1>97bajwuxdrtagcbcqwv5rycg7iac2mj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Makkingea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6841</id>
    <revision>
      <id>1238590</id>
      <parentid>1181896</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T23:17:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Burjkh</username>
        <id>57637</id>
      </contributor>
      <origin>1238590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10972" sha1="h1j2vcthct5682gqpk4ptuvhiozk3b6" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd
| namme                       = 
| ôfbylding                   = Netherlands, Makkinga, Molen De Weyert (01).jpg
| ôfbyldingsbreedte           =
| ôfbyldingstekst             = ''De Weyert'', Makkingea
| wapen                       = [[Ofbyld:Makkinga flag.svg|80px]]
| ynwennertal                 = {{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|Makkingea}} &lt;small&gt;({{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|TXT=Year}})&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;https://opendata.cbs.nl/statline&lt;/ref&gt; 
| oerflak                     = 16,59 km², wêrfan: &lt;br&gt; - lân: 16,53 km²  &lt;br&gt; - wetter: 0,05 km²
| befolkingstichtens          = 63 ynw./km²
| stêdekloft                  
| hichte                      =  
| lân                         = [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 2      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Ooststellingwerf flag.svg|border|20px]] [[Eaststellingwerf]] 
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| bestjoerlike ienheid 4      = 
| namme bestjoerlike ienheid 4= 
| boargemaster                = 
| stedsyndieling              = 
| stifting                    = 
| postkoade                   = 
| tiidsône                    = 
| simmertiid                  = 
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|52_58_55_N_6_13_7_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|52° 58' N 6° 13' E}}
| webside                     = [https://dorpmakkinga.nl/ dorpmakkinga.nl/]
| ôfbylding2                  = Map NL Eaststellingwerf Makkingea.png
| ôfbyldingstekst2            = ''Lokaasje Makkingea (grien) yn 'e gemeente Eaststellingwerf''   
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = Fryslân
| lat_deg                     = 52
| lat_min                     = 58
| lat_sec                     = 55
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 6
| lon_min                     = 13
| lon_sec                     = 7
| lon_dir                     = E
}} 
'''Makkingea''' is in doarp yn de gemeente [[Eaststellingwerf]], west fan [[Easterwâlde (Fryslân)|Easterwâlde]]. It doarp hat likernôch 1023 ynwenners (1 jannewaris 2009). By it doarp lizze de buorskippen [[Bûteheidefjild]], [[Legeduerswâlde]], [[Hegeduerswâld]], [[Twitel]] en [[Fenebuorren]].

Makkingea hat {{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|Makkingea}} &lt;small&gt;({{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|TXT=Year}})&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;https://opendata.cbs.nl/statline&lt;/ref&gt; ynwenners.

== Skiednis ==
It doarp fierde yn 2008 it 600-jierrich bestean. Dat jubileumsjier soe op basis fan it neamen fan it doarp yn in oarkonde út 1408 oer in te beteljen skatting oan de biskop fan Utert keazen wêze. Neffens T.H. Oosterwijk yn syn boek ''Geschiedenis van de Ooststellingwerfse dorpen'' wurdt Makkingea lykwols net by dy doarpen neamd. Spahr van der Hoek skreau dat Makkingea yn dat jier noch  ûnderdiel wie fan East-Nijeberkeap (it hjoeddeiske [[Nijeberkeap]]).&lt;ref&gt;[https://corpusroemeling.nl/data.html Corpus Roemeling]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;T.H. Oosterwijk: Geschiedenis van Ooststellingwerfse dorpen, side 95&lt;/ref&gt; In oare boarne &lt;ref&gt;[https://nl.wikipedia.org/wiki/Makkinga Nederlânsktalige wiki, oproppen 19 juny 2023]&lt;/ref&gt; neamt 1527 as it jier dat ''Mackinge'' foar it earst neamd waard, wylst K.F. Gildemacher yn Friese plaatsnamen it jiertal 1408 neamd as earste fermelding fan de nammefariant ''Mackinge''.&lt;ref&gt;Karel F. Gildemachter, Friese Plaatsnamen ISBN 978 90 330 0643 2&lt;/ref&gt; 
[[ofbyld:Netherlands, Makkinga, Brink (3).jpg|thumb|left|''De brink fan Makkingea'']]
Wis is dat Makkingea yn 'e 15e iuw ûnstie as in boerestreek. It is in brinkdoarp, dat eartiids in soad te lijen hie fan oerstreamingen fan [[De Tsjonger]]. De Brink waard brûkt om kij en skiep by inoar te bringen en der stie ek in pomp. Nei alle gedachten krige Makkingea yn 1543 in tsjerke.&lt;ref&gt;[http://www.frieslandsend.nl/informatie-per-dorp/makkinga/ PKN Makkingea- Elslo-Boyl]&lt;/ref&gt; De âldste klok fan de oan [[Bonifatius|Sint-Bonifatius]] wijde tsjerke datearret fan 1463 en it doarp wie yn alle gefallen yn de 16e iuw in selsstannich [[parochy]]doarp. 

Yn 'e rin fan de 17e iuw gyngen in soad pleatsen oer yn hannen fan net-boeren. Yn 1698 besiet [[Augustinus Lycklama à Nijeholt (1670-1744)|Augustinus Lycklama à Nijeholt]] 12 pleatsen, wylst de Franckena's der 7 besieten. It skaai [[Lycklama à Nijeholt]] hie yn Makkingea in let-midsiuwske [[state]], dy't op it plak stie dêr't hjoeddedei it doarpshûs stiet en yn 1829 ôfbrutsen waard.&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/sten009monu06_01/sten009monu06_01_0104.php Monumenten in Nederland. Fryslân(2000)–Sabine Broekhoven, Saskia van Ginkel-Meester, Chris Kolman, Yme Kuiper, Ronald Stenvert]&lt;/ref&gt; It hûs waard yn 1829 ôfbrutsen.    
[[Ofbyld:Bonifatiustsjerke, Makkingea.jpg|thumb|left|''Bonifatius- of Doarpstsjerke'']]
Makkingea wie yn de 17e iuw ûnderdiel fan de [[Fryske wetterline]] en dêr wie op in sânrêch in [[skâns]]. Op 24 en 25 augustus 1673 foelen [[Kristoffel Bearend fan Galen|Munsterske]] troepen de skâns oan. Striid hat der hast net west; dêr wie gjin oanfal ferwachte en de skâns hie gjin grutte besetting om in oermacht te wjerstean. De Fryske troepen moasten harren efter de [[Tsjonger]] weromlûke en ûnder de frjemde troepen hie de befolking te lijen fan ferskriklike wredens.&lt;ref&gt;[T.H. Oosterhof, Geschiedenis van de Ooststellingwerfse dorpen, side 107]&lt;/ref&gt;. 

Fan 1848 oant 1886 wie Makkingea it haadplak fan de gemeente Eaststellingwerf. Foar 1848 wie [[Aldeberkeap]] dat, mar Makkingea bleau net lang it haadplak want al yn 1886 waard in nij gemeentehûs yn [[Easterwâlde]] yn gebrûk nommen. Yn 1855 waard de dyk fan Makkingea nei de Trije Tolhekken oanlein. Belangryk foar it doarp wie ek it graven fan de [[Makkingeasterfeart]] nei de Tsjonger yn 1887. Yn 1914 krige it doarp in oansluting op de tram fan Easterwâlde nei [[Stienwyk]]. Sûnt 5 oktober 1947 waard allinne noch fracht oer dat trajekt ferfierd, foar it lêst yn septimber 1962. Oan dat spoar stie ek it yn 1894 stifte molkfabryk ''De Eendracht''. It fabryk bleau oant 1984 bestean en waard letter ôfbrutsen om plak te meitsen foar hûzen.&lt;ref&gt;[https://www.zuivelfabriekenfriesland.nl/makkinga Zuivelfabrieken Friesland, oproppen 20 juny 2023]&lt;/ref&gt; Yn 1990 kaam dêr in keunstwurk fan Peter Hiemstra út Aldeberkeap ta neitins fan it fabryk, dat yn 2020 sloopt&lt;ref&gt;[https://nieuweooststellingwerver.nl/regio/Sloophamer-velt-kunstwerk-in-Makkinga-26527973.html Nieuwe ooststellingwerver, 12 novimber 2020]&lt;/ref&gt; en in jier letter ferfongen waard troch in nij keunstwurk fan deselde makker.&lt;ref&gt;[https://dorpmakkinga.nl/onthulling-nieuw-kunstwerk/ Doarpsside, oproppen 20 juny 2023]&lt;/ref&gt;

Yn it doarp binne yn 1991 neffens nije ynsichten hast alle ferkearsboerden weihelle. 

== Mienskip ==
Oan de Oosterhuiswei stiet it [https://www.facebook.com/Grietenijhus/ Gritenenijhûs], it doarpshûs fan Makkingea. De bewenners wurde troch de doarpskrante Kermobri ynformearre. Makkingea hat in [https://dorpmakkinga.nl/dorpsbelang/ feriening Doarpsbelang].

=== Skoalle ===
* [https://obsdestelling.nl/ Iepenbiere basisskoalle De Stelling]

=== Ferienings ===
{|
|valign=top|
* Aldjiersploech (MOP)
* [https://www.facebook.com/CrescendoMakkinga/ Fanfare Crescendo]
* [https://www.facebook.com/p/Volleybal-Club-Makkinga-100063691249861/ Follyklub Makkingea]
* Frouljuskoar De Vriendschap
* [https://www.facebook.com/ijsclubmakkinga/ Iisklub Makkingea]
|valign=top|
* Sportklub Makkingea:
** [[Fuotbalferiening Makkingea]]
** Kuorbalferiening Makkingea
* Toanielferiening ‘t Ontluikend Bloempje
|}

''(&lt;small&gt;De list is yn 2023 bywurke mei help fan û.o. de doarpsside. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de [https://dorpmakkinga.nl/verenigingen-in-makkinga/ hiemside fan it doarp])&lt;/small&gt;''
=== Befolkingsferrin ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:450px&quot;
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot;| Jier || 1840 ||  1954 || 1959 || 1964 || 1969 || 1973 || 2004 || 2009 || 2015 || 2020
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|style=&quot;text-align:left;&quot;| '''Ynwenners''' || 294 || 1047 || 1053 || 999 || 890 || 797 || 1042 || 1042 || 1023 || 1015
|}

(''&lt;small&gt;Boarnen: 1840: Plaatsengids; 2009: Gemeente Eaststellingwerf - Gemeentegids 2009-2010; 2015 en 2020: [https://allecijfers.nl/woonplaats/fochteloo/ Alle Cijfers]&lt;/small&gt;'')

=== Berne yn Makkingea ===
* [[Edo Johannes Bergsma]] (1862-1948), boargemaster [[Ynskedee (gemeente)|Ynskedee]]
* [[Bauke Schuurer]] (1898–1980), waarnimmend boargemaster Drylts/Flylân
* [[Ike Nienhuis]] (1921-2001), koartebaanrydster
* [[Enno Mandema]] (1921–2010), heechlearaar ynwindige genêskunde
* [[Jan Kromkamp]] (1980-), fuotballer

=== Eveneminten ===
[[Ofbyld:rommelmarktmakkinga.JPG|thumb|right|260px|''Rommelmerk yn Makkingea'']]
* Fan maart oant en mei oktober wurdt op de lêst saterdei fan 'e moanne ien fan de grutste rommelmerken fan it noarden organisearre.&lt;ref&gt;[https://dorpmakkinga.nl/vlomarkt/ Doarpsside, oproppen 20 juny 2023]&lt;/ref&gt; 
De Makkingeaster Aldjiersploech (MOP) organisearret eveneminten lykas:
* Autocross Makkingea (twadde Peaskedei)&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/mopmakkinga/?locale=nl_NL MOP Makkinga]&lt;/ref&gt;
* Tintefeest Makkingea (augustus)&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/mopmakkinga/?locale=nl_NL MOP Makkinga]&lt;/ref&gt; 

=== It besjen wurdich  ===
* De [[Herfoarme tsjerke (Makkingea)|Bonifatiustsjerke]] datearret fan 1775.
* [https://www.museumenmolenmakkinga.nl/ Oold Ark] (museum)
* By it museum stiet [[De Weyert]], in âlde [[nôtmûne]] út 1925. 

=== Bustsjinst ===
De buslinen troch Makkingea wurde fersoarge troch [[Qbuzz]]. De folgjende linen ride troch Makkingea:

* '''Line 16 Wolvegea - Easterwâlde:''' [[Wolvegea]] - [[Aldeholtpea]] - [[Nijeholtpea]] - [[Aldeberkeap]] - [[Nijeberkeap]] - ''Provinsjale Wei Makkingea'' - [[Easterwâlde (Fryslân)|Easterwâlde]]
* '''Line 18 Stienwyk - Easterwâlde fia Noardwâlde:''' [[Stienwyk]] - [[Eesveen]] - [[Nijensleek]] - [[Frederiksoard]] - [[Wilhelminaoard]] - [[Noardwâlde (Weststellingwerf)|Noardwâlde]] - [[Easterstreek]] - [[Boyl]] - [[Elslo]] - ''Provinsjale Wei Makkingea'' - ''Makkingea'' - ''Hoeke Makkingea'' - [[Easterwâlde (Fryslân)|Easterwâlde]]

== Strjitten ==
* Sjoch: [[Strjitten yn Makkingea]]

== Publikaasje(s) ==
* {{Aut|Jan Nijholt en Jan Oosterhof}} - ''Makkinga, haar geschiedenis van zes eeuwen'' (2008)
* {{Aut|Roelof Gorter}} - ''Dorpsgeschiedenis en Veldnamen'' (2013)

== Sjoch ek ==
* [[Fryske doarpen]]

{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist|2}}
----
{{Commonscat|Makkinga|Makkingea}}
}}

{{Koördinaten|52_58_46_N_6_13_2_E_type:city_scale:29000_region:NL|52° 59' NB, 6° 13' EL}}

{{Eaststellingwerf}}
[[Kategory:Makkingea| ]]
[[Kategory:Doarp of stêd yn Eaststellingwerf]]</text>
      <sha1>h1j2vcthct5682gqpk4ptuvhiozk3b6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fatikaansk Museum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10243</id>
    <revision>
      <id>1238525</id>
      <parentid>1213615</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T17:41:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>353</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;Sfera_con_sfera_–_Arnalda_Pomodoro_–_Vatican_(JD).jpg&quot; is op Commons fuorthelle [[c:User:Abzeronow|Abzeronow]] om't: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Sfera con sfera – Arnalda Pomodoro – Vatican (JD).jpg|]].</comment>
      <origin>1238525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4705" sha1="lbtl011xgxu2hnljnxquw98siune4tg" xml:space="preserve">{{Ynfoboks museum
| namme                       = Fatikaansk Museum&lt;br&gt;''Musei Vaticani''
| ôfbylding                   = Lightmatter vaticanmuseum.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = Histoaryske yngong ta it Fatikaansk Museum
| flagge-logo                 = [[Ofbyld:Musei vaticani Coat of Arms.svg|150px]]
| lân                         = [[Ofbyld:Flag of Vatican City (2023–present).svg|20px|border|Flagge fan Fatikaanstêd]] [[Fatikaanstêd]]
| bestjoerlike ienheid 1      = 
| namme bestjoerlike ienheid 1= 
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[Ofbyld:Flag of Vatican City (2023–present).svg|20px|border|Flagge fan Fatikaanstêd]] [[Fatikaanstêd]]
| adres                       = 
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|41_54_23_N_12_27_16_E_type:building_scale:10000_region:IT|41° 54' N, 12° 27' E}}
| sels yn te foljen0          = 
| namme sels yn te foljen0    = 
| ôfkoarting                  = 
| histoaryske namme           = 
| ferneamd nei                = 
| type                        = Keunstmuseum
| wurkmêd                     = 
| oprjochting                 = [[1506]]
| oprjochter                  = [[Sikstus IV]]
| oerflak                     = 
| besikers                    = 
| netwurken                   = 
| sels yn te foljen1          = 
| namme sels yn te foljen1    = 
| sels yn te foljen2          = 
| namme sels yn te foljen2    = 
| sels yn te foljen3          = 
| namme sels yn te foljen3    = 
| namme gebou                 = 
| type gebou                  = 
| subtype                     = 
| arsjitekt                   = 
| boujier                     = 
| sloopjier                   = 
| boustyl                     = 
| monumintale status          = 
| monumintnûmer               = 
| namme sels yn te foljen4    = 
| sels yn te foljen5          = 
| namme sels yn te foljen5    = 
| sels yn te foljen6          = 
| namme sels yn te foljen6    = 
| webside                     = [https://www.museivaticani.va/ museivaticani.va]
| mapname                     = Fatikaanstêd
| mapwidth                    =  
| lat_deg                     = 41
| lat_min                     = 54
| lat_sec                     = 23
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 12
| lon_min                     = 27
| lon_sec                     = 16
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
}}
It '''Fatikaansk Museum''' ([[Italjaansk]]: ''Musei Vaticani''), oprjochte yn [[1506]], befettet de keunstsamling fan de [[Paus]], en is fêstige yn it lân [[Fatikaanstêd]]. De samling is ien fan de wichtichste en grutste fan de wrâld en omfettet saken út it âlde [[Egypte]], [[Klassike âldheid]], it âlde Rome, keunst út de iere Kristentiid en midsiuwen, keunst fan de renêssânse, moderne keunst en folkskunde samling. It meast wiidferneamde part, dy by in museumbesite te sjen is, is de [[Sikstynske Kapel]]. Eltse lêste snein fan de moanne kinst fergees de musea besjen. In tocht troch de ferskate musea is sân kilometer lang. Somtiden moast wol mear as in oere wachtsje.

=== Fatikaanske Museum algemien ===
* Museo Gregoriano Egizio
* Museo Gregoriano Etrusco
* Musei di Antichità Classiche
* Museo Pio Cristiano (mei de Lapidari Cristiano en Ebraico)
* [[Pinakoteek]]
* Galleria degli Arazzi
* Keramik (9e iuw oant 13e iuw)
* Kleine Mosaiken
* Samling Moderne en religieuze Keunst
* Museo Missionario-Etnologico
* Museo Sacro (Bibleteek)
* Museo Profano
* Museo Storico Vaticano

=== Pauslike paleis ===
It Pauslike paleis is lykwols gjin part fan it Fatikaansk museum, dochs binne der guon parten fan it Pauslike paleis iepen foar museumbesikers:

* Palazzetto del Belvedere
* Obergalerien (Candelabri, Arazzi, Carte Geografiche)
* Appartamento des Hl. [[Pius V]]
* Sala delle Dame
* Sala dell'Immacolata
* Stanze di [[Raffael]]lo
* Sala dei Chiaroscuri
* Cappella Niccolina
* Kapelle [[Urban VIII]]
* [[Sikstynske Kapel]]
* Appartamento Borgia
* Salone Sistino
* Sala delle Nozze Aldobrandine
* Ûndergalery (Urbano VIII, Alessandrina, Clementina)

== Ofdielings fan it Fatikaansk Museum ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Ofbyld:VaticanMuseumStaircase.jpg|Treppehûs fan it Fatikaansk Museum
Ofbyld:0 Galleria delle carte geografiche (2).JPG|Galery fan de kaarten
Ofbyld:Muzea Watykanskie Dziedziniec pinii.JPG|Cortile della Pigna
&lt;/gallery&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
{{Commonscat|Vatican Museums|Fatikaansk museum}}
}}

[[Kategory:Museum yn it Fatikaan]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1506]]</text>
      <sha1>lbtl011xgxu2hnljnxquw98siune4tg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xining</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11204</id>
    <revision>
      <id>1238617</id>
      <parentid>1124703</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T10:53:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7683" sha1="jrzm13mpenm06yxzv57fedqih0iio6b" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Xining&lt;br&gt;西宁
| ôfbylding    = Xining skyline.jpg
| ôfbyldingstekst = 
| flagge       = 
| wapen        = 
| lân          = [[Ofbyld:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] [[Sina]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Qinghai]]
| ynwennertal  = 2.467.965 &lt;small&gt;(2020)&lt;/small&gt;
| oerflak      = 7.606,78 km²
| befolkingstichtens = 
| ynwenners stêdekloft   = 
| stifting     = 2e iuw f.Kr.
| hichte       = 2.275 m
| postkoade    = 
| netnûmer     = 0971
| tiidsone     = [[UTC]]+8
| simmertiid   = 
| webside      = [http://www.xining.gov.cn/ www.xining.gov.cn]
| mapname      = Sina
| mapwidth     = 
| lat_deg      = 36
| lat_min      = 37
| lat_sec      = 20.64
| lat_dir      = N
| lon_deg      = 101
| lon_min      = 46
| lon_sec      = 49.44
| lon_dir      = E
}}
'''Xining''' ([[Sineesk]]: 西宁, pinyin: Xīníng) is de haadstêd fan 'e provinsje [[Qinghai]] yn [[Sina]]. De bestjoerlike ienheid Xining hie neffens de Sineeske folkstelling fan 2020 2.467.965 ynwenners; it beboude stedsgebiet hie 1.954.795 ynwenners.

== Geografy ==
[[Ofbyld:Huangshui River.jpg|thumb|left|De Huangshui yn Xining.]]
Xining (Sineesk: 西宁) is in stêd yn it easten fan 'e provinsje [[Qinghai]]. De stêd leit oan 'e rivier de [[Huangshui]] en is de haadstêd fan Qinghai. Yn Xining begjint de [[G214]], in nasjonale wei fan Sina. Ek rint de [[G109]] troch de stêd, dy't fan [[Peking]] nei [[Lhasa]] rint.

== Skiednis ==
Xining waard yn 'e [[2e iuw f.Kr.]] stifte as in Sineeske militêre foarpost yn 'e tiid fan 'e [[Han-dynasty]]. Yn 'e rin fan 'e skiednis waard it gebiet ôfwikseljend behearske troch ferskate nomadyske folken en Sineeske riken.

Xining leit yn [[Amdo]], in histoaryske regio binnen de Tibetaanske kultuerregio. Tegearre mei oare Sineeske foarposten foarme de stêd dêr in sintrum fan it gebiet dat troch Han-Sinezen bestjoerd waard. Fan 'e 7e iuw ôf, doe't it [[Tibetaanske Ryk]] sterker waard, kaam Xining hieltyd mear te lizzen yn in gebiet dêr't Han-Sinezen en Tibetanen om de macht striden. Tagelyk ûntwikkele de stêd him ta in wichtige hannelsplak oan 'e [[Siderûte]] nei [[Tibet]]. Der waard ûnder oare hannele yn hout, wol en sâlt. Ek it kulturele libben bloeide.

Xining wie it bestjoerlike sintrum fan it gebiet om it [[Qinghaimar]] hinne, dat doe bûten de provinsje Gansu foel, mar dat bestjoerlik ta Gansu hearde. Xining bleau oant [[1928]] ûnderdiel fan Gansu. Yn dat jier waard de stêd de haadstêd fan 'e nij foarme provinsje [[Qinghai]].

Op [[22 maaie]] [[1927]] waarden de omkriten fan Xining troffen troch in tige swiere [[ierdskodding]]. De [[ierdskodding fan Gulang]] hie in krêft fan 7,6 en feroarsake grutte ierdferskowingen en skuorren yn 'e grûn. Mear as 40.000 minsken kamen om. It wie ien fan 'e deadlikste ierdbevings yn 'e skiednis fan Sina.

Yn [[1941]] waard Xining bombardearre troch [[Japan]]ske fleantugen. De bombardeminten droegen by oan it ferset tsjin Japan ûnder de ferskillende befolkingsgroepen fan Qinghai. De moslim-generaal [[Han Youwen]] hie de lieding oer de ferdigening fan Xining by de loftoanfallen.

Yn [[1945]] krige Xining de status fan gemeente. Under it bestjoer fan gûverneur [[Ma Bufang]] ûndergie de stêd, lykas de rest fan Qinghai, in perioade fan yndustrialisaasje en modernisearring. Der waard ûnder oare wurke oan it ûnderwiis en de wetterfoarsjenning en der kaam mear yndustry.

Fan 'e ein fan 'e jierren 1950 ôf waard Xining fia in heechspanningsnet ferbûn mei de wetterkrêftsintrale by de [[Liujiaxia-daam]] yn Gansu en mei [[Lanzhou]]. De stêd brûkte stienkoal út de minen yn [[Datong (Qinghai)|Datong]] en ûntwikkele yndustry foar wol- en lear. Ek waard der sâlt út it [[Qaidambekken]] ferhannele. Tsjin 'e ein fan 'e jierren 1950 waarden yn Xining middelgrutte izer- en stielbedriuwen boud, dy't metaal oan Lanzhou levere.
[[Ofbyld:Xining street 1985.jpg|thumb|left|Xining yn 1985.]]
De oanlis fan in autodyk nei it mineraalrike Qaidambekken en de foltôging fan 'e spoarferbining mei it Sineeske spoarnetwurk oer Lanzhou yn [[1959]] joegen de yndustriële ûntwikkeling fan Xining in sterke ympuls. Dy ûntwikkeling makke diel út fan in lanlik programma om de natuerlike boarnen fan 'e regio te eksploitearjen.

== Bestjoerlike yndieling ==
De gemeente Xining bestiet út sân bestjoerlike ienheden: fjouwer distrikten, ien foarstedsk distrikt en twa arrondisseminten. De gegevens binne yn km² en binne basearre op de folkstelling fan 2010.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|-
| style=&quot;vertical-align:top; width:65%;&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:100%;&quot;
! Namme
! Sineesk
! Oerflak&lt;br /&gt;(km²)
! Ynwennertal&lt;br /&gt;(2010)
! Befolkingstichtens&lt;br /&gt;(ynw./km²)
|-
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d3d3d3;&quot; | '''Stedsk'''
|-
| (1) Chengzhong
| 城中区
| 11
| 296.987
| 26.999
|-
| (2) Chengdong
| 城东区
| 115
| 359.688
| 3.128
|-
| (3) Chengxi
| 城西区
| 79
| 242.627
| 3.071
|-
| (4) Chengbei
| 城北区
| 138
| 299.002
| 2.167
|-
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d3d3d3;&quot; | '''Foarstêd'''
|-
| (6) Huangzhong
| 湟中区
| 2.430
| 437.835
| 180
|-
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;text-align:center; background:#d3d3d3;&quot; | '''Plattelân''' (arrondissemint)
|-
| (5) Huangyuan
| 湟源县
| 1.609
| 136.632
| 85
|-
| (7) Datong Hui- en Tu-autonoom arrondissemint
| 大通回族土族自治县
| 3.090
| 435.937
| 139
|}
| style=&quot;vertical-align:top; text-align:center; width:35%;&quot; |
[[Ofbyld:Xining mcp.png|200px|Bestjoerlike yndieling fan Xining]]
|}

== Demografy ==
Neffens de Sineeske folkstelling fan 2020 hie Xining as prefektuerstêd 2.467.965 ynwenners. Dat wiene der mear as yn 2010, doe't it bestjoerlik gebiet 2.208.708 ynwenners hie. Fan 'e ynwenners fan 2020 wennen 1.954.795 yn it beboude stedsgebiet, dat út de fiif stedsdistrikten bestiet.

Mei mear as twa miljoen ynwenners is Xining de earste miljoenestêd oan 'e boppe-[[Giele Rivier|Huanghe]].

=== Etnyske ferskaat ===
Yn Xining wenje likernôch 37 etnyske groepen. De grutste groepen binne de [[Han-Sinezen]], [[Hui (folk)|Hui]], [[Tu (folk)|Tu]] en [[Tibetanen]]. Neffens de folkstelling fan 2010 makken Han-Sinezen 74,04% fan 'e befolking út. De Hui foarmen 16,26%, de Tibetanen 5,51% en de Tu 2,6%. De Hui foarmje dêrmei in wichtige moslimmienskip yn 'e stêd. De ferskillende befolkingsgroepen hawwe ynfloed hân op 'e tradysjes en gewoanten fan Xining.

=== Religy ===
Xining hat in grut ferskaat oan religieuze tradysjes. De stêd en de omkriten binne benammen bekend om it [[Tibetaansk boedisme]], de [[islam]] en it [[daoïsme]], wylst der ek in [[Kristendom|kristlike]] minderheid is.
[[Ofbyld:塔尔寺 2024-05-12 19.jpg|thumb|Kumbum-kleaster.]]
Yn it súdwesten fan Xining leit it [[Kumbum-kleaster]], ek wol Ta'er-kleaster neamd. It is ien fan 'e seis wichtige kleasters fan 'e [[Gelug]]-skoalle fan it Tibetaansk boedisme. It kleaster hat in skiednis fan mear as 600 jier en biedt ûnderdak oan hûnderten muontsen.

De [[Dongguan-moskee]] yn it stedssintrum is ien fan 'e bekendste moskeeën fan noardwestlik Sina. It gebou hat ferskate tuorren en sealen mei in karakteristike arsjitektuer.

In oar bysûnder religieus gebou is de Beishan Si, of Noardberchtimpel, in daoïstysk hillichdom.

Yn Xining binne ek mear as 300 plakken dêr't kristenen gearkomme. De katolike minderheid falt ûnder de [[Apostoalyske prefektuer fan Xining]].
{{Boarnen|boarnefernijing=
* Dit artikel is foar in part in oersetting fan 'e Ingelske wikipedyside oer it plak, sjoch foar boarnen [[:en:Xining]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Xining}}
}}
[[Kategory:Plak yn Sina]]</text>
      <sha1>jrzm13mpenm06yxzv57fedqih0iio6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Greefskip Eastfryslân</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15194</id>
    <revision>
      <id>1238603</id>
      <parentid>1238497</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T23:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>/* Reiderlân */ sjoch ek</comment>
      <origin>1238603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32802" sha1="2lvxdpyzmw32qws60hkvo0g7quie40y" xml:space="preserve">{{histoarysk lân
|namme = Greefskip Eastfryslân 
|bestean = &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;0&lt;/span&gt;1464–1744
|flagge = [[Ofbyld:Ostfriesland_CoA.svg|100px]]
|wapen = [[Ofbyld:Ostfriesland_CoA.svg|100px]]
|biedwurd = 
|lânkaart = [[Ofbyld:OFrie1477.png|250px]]
|haadstêd = [[Auwerk (stêd)|Auwerk]] 
|offisjele taal = [[Aldfrysk]], [[Eastfrysk]], [[Eastfrysk Plat]], [[Nederlânsk]], [[Dútsk]]
|steatsfoarm = [[Greefskip]], [[foarstedom]]
|ûntstien út = [[Fryske Frijheid]]
|opgien yn = [[Ofbyld:Flag_of_the_Kingdom_of_Prussia_(1701-1750).svg|20px|border]] [[Prusen]]
|no diel fan = {{Flagge DE NDS}} [[Nedersaksen]]
|ynwennertal = 
|oerflak =  
|folksliet = 
|muntienheid = 
|tillefoan = 
|ISO 3166-koade = 
|ynternetekstinsje = 
}}
It '''Greefskip Eastfryslân''' wie in greefskip (sûnt [[1662]] lykwols regearre troch in foarst) yn de streek [[East-Fryslân]], yn wat hjoed-de-dei it noardwesten fan de Dútske dielsteat [[Nedersaksen]] is. 

== Skiednis ==
Eastfryslân hearde oarspronklik ta it wengebiet fan de [[Friezen]] en yn de [[midsiuwen]] hiene de Friezen gjin lânshearlik gesach. Dy snuorje waard de [[Fryske Frijheid]] neamd. Wol wiene der rike famyljes, de [[haadlingen]], dy't nei it útwreidzjen fan harren lokale macht stribben. Yn 'e [[15e iuw]] slagge de skaai [[Sirksena]] en bring hiel East-Fryslân ûnder harren macht. Yn [[1464]] waard [[Ulrik Sirksena|Ulrik I]] troch keizer [[Freark III fan it Hillige Roomske Ryk|Freark III]] fan it [[Hillige Roomske Ryk]] ta de grevestân ferheft en sadwaande waard Eastfryslân in greefskip.

=== Untstean fan it greefskip ===
It ûntstean fan it greefskip sette sa stadichoan útein yn 'e [[14e iuw]] mei it opkommen fan de macht fan [[Edzard Sirksena]] dy't haadling fan [[Norden]], [[Greetsiel]], [[Manslagt]], [[Berum]] en [[Pilsum]] wie. De skaai [[Tom Brok]], fan oarsprong út it [[Brokmerlân]], hiene harren macht yn [[Emsigerlân]], [[Norderlân]] en [[Auwerkerlân]] fêstige. [[Okko I tom Brok]] akseptearre yn [[1381]] [[Albrecht fan Beieren]], as [[greve fan Hollân]], de hearskippij oer de Fryske lannen. Dat waard troch de Eastfriezen as in skeining fan de Fryske Frijheid sjoen, en fermoarden him by syn state by Auwerk. [[Okko II tom Brok]] koe mei help fan de skaai [[Ukena]] syn macht yn gâns East-Fryslân en [[Westerlauwersk Fryslân]] fêstigje. Lang om let late it ta in skeel tusken him en [[Fokko Ukena]], dêr't er troch Ukena twaris, yn [[1426]] yn de [[Slach by Detern]] en yn [[1427]] yn de [[Slach op de Wylde Ikkers]] ferslein waard. Fokko Ukena waard troch Enno Sirksena bystien. 

Ta grutte teloarstelling fan Enno Sirksena joech Fokko Ukena de haadlingen harren tradisjonele frijheden net werom en loek de macht nei himsels ta. Yn [[1430]] waard it [[Frijheidsbûn fan de Sân Eastfryslannen]] ûnder lieding fan de haadling [[Edzard Sirksena]] fan [[Greetsiel]] sletten, dy't rjochte wie tsjin de hearskjende haadling [[Fokko Ukena]]. Edzard en syn broer Ulrik koene doe in ein oan 'e macht fan de Ukena's meitsje.

Nei it boaskjen yn [[1455]] fan [[Ulrik Sirksena]], mei [[Theda Ukena]], de pakesizzer fan syn tsjinstanner, waard it grutste part fan [[East-Fryslân]] feriene. Allinnich de hearlikheden [[Hearlikheid Jever|Jever]] en [[Friedeburg]] koene harren selsstannigens hâlde. [[Sibet Attena]], in neef en bûnsmaat fan Ulrik, krige de hearlikheden [[Esens]], [[Stedesdorf]] en [[Wittmund (stêd)|Wittmund]], dy't mei-inoar it [[Harlingerlân]] foarmen. It Harlingerlân bleau lykwols ûnder it heechste gesach fan de Sirksena's.

=== Ambysje om út te wreidzjen ===
[[Ofbyld:UllrichI.jpg|thumb|Greve Ulrik I (1464-1466)]]
[[Ofbyld:Jacob Cornelisz van Amsterdam.jpg|thumb|Greve Edzard de Grutte (1491-1528)]]
Yn 1464 waarden de [[Sirksena]]'s mei it '''Ryksgreefskip Norden, Emden en Emsigonien yn East-Fryslân''', ofwol it '''Ryksgreefskip Eastfryslân''', beleanne. Nei it ferstjerren fan Ulrik I yn [[1466]] wiene syn trije bern [[Enno I fan Eastfryslân|Enno]], [[Edzard de Grutte fan Eastfryslân|Edzard]] en Uko wiene noch minderjierrich. Syn widdo Theda regearre doe foar har bern. Hja koe de drigings fan [[Karel de Stoute]] fan Boergonje en greve Gerd fan Aldenburch wjerstean. Yn [[1481]] waard de hearlikheid Friedeburg oan it greefskip taheakke. Har âldste soan Enno hie gjin ynteresse te regearjen en doe waard Edzard de opfolger. Edzard besocht syn ynfloed yn it easten fan East-Fryslân oant de [[Weser]] ûnder syn gesach te bringen. Dat late ta konflikten mei de haadlingen fan Harlingerlân en [[Jeverlân]]. Hy slagge der lykwols net yn en bring se ûnder syn kontrôle. Boppedat besochten de greven fan Aldenburch harren macht yn East-Fryslân te fergrutsjen. Yn [[1500]] koe Edzard [[Bûtjadingen]] en [[Stêdlân]], parten fan de eardere goa [[Rjustringen]], fan de greven fan Aldenburch bemachtigje en ûnder syn kontrôle bringe.

Nei de ein fan de [[Fryske Frijheid]] yn [[Westerlauwersk Fryslân]] en de [[Ommelannen]] yn 1498, besiket [[Edzard de Grutte]] fan Eastfryslân yn it begjin fan de 16e iuw syn macht nei it westen ta út te wreidzjen, om de eardere gebieten fan it [[Opstalbeam]]bûn te werienigjen yn ien moderne Fryske steat. De stêd [[Grins (stêd)|Grins]] en de doe noch frije Ommelannen ferbûnen harren yn [[1506]] mei Eastfryslân. Yn [[1512]] waard de [[primogenituer]] ynfierd om de ienheid te bewarjen. It konflikt einiget mei it [[Saksyske Skeel]] (1514-1517). It Saksyske Skeel rint min ôf foar Sirksena. Yn 1517 waard in oerienkomst sletten tusken Edzard en [[Karel V fan it Hillige Roomske Ryk]]. Eastfryslân soe tenei in greefskip bliuwe binnen it [[Hillige Roomske Ryk]]. Om't syn Fryske aventoer te djoer waard, ferkocht [[Joaris mei it Burd|Joaris fan Saksen]] syn rjochten op de Fryske gebieten oan Karel V. Om't Edzard de middels net mear hie om Grins te beskermjen, besocht dy stêd doe de help fan [[Karel fan Gelre]] yn te roppen. Op 3 desimber sleat Edzard frede mei Aldenburch by it Ferdrach fan Zetel. Dêr soene Bûtjadingen en Stêdlân nei Aldenburch ta en Jeverlân soe ûnder Eastfrysk gesach komme.

Yn [[1527]] koe Edzard it Jeverlân ûnder syn macht bringe. Nei't [[Edo Wiemken de Jongere|Edo Wiemken]], hear fan it Jeverlân, yn [[1511]] ferstoar, waard syn dochter [[Marije fan Jever|Marije]] regintesse. Edzard sleat in houliksoerienkomst foar syn soan [[Enno II fan Eastfryslân|Enno]] mei Marije. Dy oerienkomst waard net neikaam, om't Enno yn [[1529]] [[Anna fan Aldenburch]] boaske, en de troepen fan de greve besetten it slot fan Jever. Marije frege doe help fan [[Karel V]], hartoch fan Boergonje, dy't de hearlikheid dêrnei ynnaam en it oan har yn lien weromjoech. Nei har ferstjerren waard de hearlikheid neilitten oan greve [[Jehan VII fan Aldenburch]], har neef fan memmekant. Dêrtroch rekke it Jeverlân tenei skaat fan Eastfryslân.

Ek it Harlingerlân wie in boarne fan argewaasje foar de Sirksena's. De haadlingen dy't oer dy hearlikheid regearren, [[Hero Oomkens fan Esens|Hero Oomkens]] en letter syn soan [[Baltasar Oomkens fan Esens|Baltasar]] stiene de ambysjes fan de Sirksena's, om it hearlikheid folslein yn it greefskip te ynkorporearjen, yn it paad. Boppedat makke Baltasar Oomkes in soad fijannen om't er de hannel op 'e Noardsee fersteurde troch [[Kaperbrief|kaperbrieven]] oan hannelsskippen oer te hannigjen. Om't er by de iere [[Reformaasje]] katolyk bleau, krige er stipe fan de [[Aartsbisdom Bremen|aartsbiskop fan Bremen]] en de [[Hartochdom Gelre|hartoch fan Gelre]]. Dat late ta it [[Gelderske Skeel]] yn [[1531]] dêr't de Eastfriezen belies jaan moasten. Dêrtroch waard it Harlingerlân lien fan it hartochdom Gelre. Nei de dea fan Baltasar Oomkens gie de lien fan it hearlikeid oer oan de greven fan Rietberg.

[[Ofbyld:EdzardCirksena1508.png|500px|thumb|center|It gebiet fan Edzard de Grutte yn syn grutste omfieming]]

=== Reformaasje === 
[[Ofbyld:Enno II Ostfriesland msu-0036.jpg|thumb|Greve Enno II (1528-1540)]]
Yn [[1519]] kaam de [[Reformaasje]] nei Eastfryslân. Ynearsten hie dy in tolerant karakter oangeande de katoliken. It [[Oldersumer Kollokwium]] fan [[1526]] regele de oergong fan it [[katolisisme]] nei it [[protestantisme]] yn Eastfryslân. Nei't Edzard yn [[1528]] troch syn soan [[Enno II fan Eastfryslân|Enno II]] opfolge waard, waarden de katoliken swierder ûnderdrukt. De measte Eastfryske kleasters waarden [[Sekularisaasje|sekularisearre]]. Boppedat ûntstiene dêr ek grutte tsjinstellings tusken [[Lutheranisme|lutheranen]] en [[Kalvinisme|kalvinisten]].

Emden waard in wichtich sintrum dêr't flechtelingen út 'e Nederlannen, dy't it Spaanske repressive gesach sûnt [[1568]] besochten te ûntflechtsjen, en fan dêr't de nije kalvinistyske ideeëen ferspriede koene. De earste synodale gearkomsten waarden yn Emden holden, dêr't letter de [[Nederdútsk Grifformearde Tsjerke]] út ûntstean soe. It westlik en súdwestlik part fan Eastfryslân soe him by dy tsjerke oanslute en it [[Nederlânsk]] waard dêr de preek- en bibeltaal dat oant fier yn 'e 19e iuw hanthavene wurde soe. It eastlike part fan Eastfryslân waard luthersk en har tsjerketaal waard it [[Heechdútsk]].

=== Tydlik ferpartsjen fan it greefskip === 
[[Ofbyld:EastFrisiain1550.png|thumb|left|It greefskip Eastfryslân om 1550 hinne]]
Yn [[1540]] kaam Enno II te ferstjerren en waard syn widdo [[Anna fan Aldenburch]] de regintesse foar har minderjierrige soannen. Yn [[1558]] besleat se de yn Eastfryslân gongbere [[primogenituer]] te negearjen en it greefskip te ferpartsjen ûnder har soannen [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]] en [[Jehan II fan Eastfryslân|Jehan II]]. Dat late ta negative gefolgen. Edzard wie luthersk, wylst Jehan kalvinistysk wie. Edzard boaske yn [[1559]] [[Katarina fan Sweden]] In fûleindige striid folge tusken de twa bruorren om de macht fan it greefskip. Hja koene it net iens wurde en brochten it yn [[1570]] by de Roomsk-Dútske keizer op it aljemint. In spesjale kommisje waard stjoerd, mar dat wie om 'e nocht en it skeel waard trochwiisd nei de Eastfryske stannen. Dy kamen yn [[1589]] oerien it greefskip te ferpartsjen. De amten [[Greetsiel]], [[Stickhausen]] en [[Lier (stêd)|Lier]], dy't benammen kalvinistysk wiene, giene nei Jehan en de rest, dat luthersk wie, nei Edzard. Nei it ferstjerren fan Jehan yn [[1591]] kaam it gânse greefskip ûnder Edzard.

Edzard syn âldste soan [[Enno III fan Eastfryslân|Enno III]] boaske yn [[1581]] Walburgis fan Rietberg, de erfgenamt fan it Harlingerlân en it [[greefskip Rietberg]]. Hy folge yn [[1599]] syn heit op as greve fan Eastfryslân. Yn it [[Ferdrach fan Berum]] fan [[1600]] wie it Harlingerlân tenei fannijs feriene mei it Ryksgreefskip Eastfryslân. It wie lykwols in ienheid as [[personele uny]], want it Harlingerlân bleau bûten de macht fan de Eastfryske stannen. De broer fan Enno, greve Jehan waard yn [[1601]] greve fan Rietberg en nei syn dea yn [[1625]] syn trije soannen. Yn [[1690]] stoar dy sydtakke fan de Sirksena's út.

Enno III wie de lêste greve dy't it [[Eastfrysk]] machtich wie.

=== Striid mei Emden en de Nederlannen ===
[[Ofbyld:Emden by Braun Hogenberg (middle size) (110200963).jpg|thumb|Emden yn 1575, troch Braun en Hogenberg]]
[[Ofbyld:Ennoeastfrisia-optimiert.jpg|thumb|Greve Enno III (1599-1625)]]
Binnen Eastfryslân slagge it de grevefamylje [[Sirksena]] nea om in absolút bewâld te konsolidearjen. Yn de belieningsbrief dêr't de famylje mei ta greve fan Eastfryslân beneamd waard, waarden de eardere [[haadling]]en nammentlik yn harren rjochten befêstige, mits hja it oerhearskjende gesach fan de grevefamylje Sirksena erkenden. Dêrtroch beholden sy in grut part fan harren ynfloed yn de eigen gebieten, dy't letter as amten yn it Greefskip Eastfryslân opnommen waarden.

Ek de [[Eastfryske stannen]] hiene in sterke posysje. Sy mochten fiergeand meikedize oer wichtige bestjoerlike en finansjele saken. Dat late yn de rin fan de tiid ta weromkearende konflikten tusken it grevehûs en de stannen oer de ferdieling fan de macht.

It hichtepunt fan dy machtsstriid wie de [[Emder Revolúsje]] oan 'e ein fan de [[16e iuw]]. Dêrby ferjagen de ynwenners fan [[Emden]] de greve út syn residinsje, de [[Boarch fan Emden]]. Nei bemiddeling troch de [[Steaten-Generaal fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen]] waard op [[21 maaie]] [[1611]] it [[Easterhuzer Akkoart]] sletten troch fertsjintwurdigers fan de Eastfryske stannen en greve [[Enno III fan East-Fryslân|Enno III]].

It [[Easterhuzer Akkoart]] lei de fiergeande rjochten fan de stannen fêst en stelde fêst dat sy meibeslute soene oer de wetjouwing, de belestingheffing en de rjochtspraak. Dêrmei waard de machtsferhâlding tusken de greve en de stannen formeel regele. Benammen de stêd Emden krige troch it ferdrach in tige sterke, hast selsstannige posysje binnen it Greefskip East-Fryslân. It akkoart bleau oant fier yn de [[18e iuw]] de grûnslach fan it steatsrjocht yn Eastfryslân.

Ek de [[Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen|Republyk]] besocht syn ynfloed yn Eastfryslân te fergrutsjen. Der wiene Nederlânske garnizoens stasjonearre yn Emden en [[Leerort]]. Eastfryslân waard wynliken in [[de facto]] [[fazalsteat]] fan de Republyk. Lykwols it besykjen om it greefskip yn 'e Republyk op te nimmen mislearren.

Eastfryslân hat bot te lijen hân fan de [[Tritichjierrige Kriich]]. It greefskip waard mannich kear plondere, it iene kear troch troepen fan de [[Protestantske Uny]] en it oare kear troch troepen fan de [[Katolike Liga (1609)|Katolike Liga]]. Militêre lieders, lykas [[Peter Ernst II fan Mansfeld|Ernst fan Mansfeld]], besochten harren macht yn it greefskip te fergrutsjen. Ek de Republyk bleau it greefskip algeduerigen útrûpeljen.

=== Foarstedom Eastfryslân ===
[[Ofbyld:Ennoludwig.jpg|thumb|Foarst Enno Loadewyk (1651-1660)]]
De famylje [[Sirksena]] besocht op de tanimmende tsjinstân fan de Eastfryske stannen te reagearjen troch de rang fan ryksfoarst te bemachtigjen. Dat slagge greve [[Enno Loadewyk fan Eastfryslân|Enno Loadewyk]] yn [[1654]], mei stipe fan de Eastfryske rjochtsgelearde [[Hermann Conring]]. Dêrfoar moast lykwols in bedrach fan 15.000 gûne betelle wurde. De titel jilde lykwols inkeld foar Enno Loadewyk persoanlik en joech him gjin sit op de foarstebank fan de [[Ryksdei fan it Hillige Roomske Ryk]]. Pas yn [[1662]] koe syn broer [[Joaris Kristiaan fan Eastfryslân|Joaris Kristiaan]] de titel fan erflik ryksfoarst foar it [[Hûs Sirksena]] bemachtigje. Nettsjinsteande dy statusferheging bleau Eastfryslân neffens de histoarikus Walter Deeters praktysk in greefskip. Nei't Joaris Kristiaan yn [[1665]] ferstoar, waard syn widdo [[Kristine Charlotte fan Wuertemberch]] regintesse en hja besocht in [[absolute monargy]] yn te stellen.

De Eastfryske stannen leine har dêr net by del en kearden har ta keizer [[Leopold I fan it Hillige Roomske Ryk|Leopold I]]. Dy erkende de fiergeande rjochten en frijheden fan de stannen en ferliende harren op [[24 jannewaris]] [[1678]] in eigen wapen. Dy ferliening wie in unyk foarfal yn de skiednis fan it Hillige Roomske Ryk en ûnderstreke de bysûndere steatsrjochtlike posysje fan Eastfryslân. Yn [[1682]] giene de Eastfryske stannen en de stêd Emden in geheime alliânsje oan mei [[karfoarst]] [[Freark Willem fan Brandenburch]].

De tsjinstellingen tusken de foarsten út it Hûs Sirksena en de Eastfryske stannen namen dêrnei fierder ta. Yn de folgjende desennia kamen it geregeld ta fûle konflikten oer de ferdieling fan de macht tusken de foarst en de stannen. Dy machtsstriid berikte syn hichtepunt yn [[1726]] en [[1727]] mei de saneamde [[Appeloarloch]] (''Appell-Krieg''). Yn dy boargeroarloch koe foarst [[Joaris Albrecht fan Eastfryslân]] úteinlik de oerhân te krijen. Ek de stêd [[Emden]], dy't it ferset fan de saneamde ''renitinte'' stannen oanfierde, moast him úteinlik oan it foarstlik gesach ûnderwerpe.

=== Suksesje === 
Yn [[1690]] waard [[Kristiaan Everhard fan Eastfryslân|Kristiaan Everhard]] foarst. De [[Piëtisme (tsjerkeskiednis)|piëtistyske]] foarst fermoedsoene mei de Eastfryske stannen en mei Emden en waard dêr waarmlik ûntfongen. Hy woe de ynfloed fan it [[Hûs Hohenzollern]], dy't oer [[Prusen#Brandenburch-Prusen|Brandenburch-Prusen]] regearre tebekkringe en hy sleat op 20 maart [[1691]] in suksesjeferdrach mei de hartoggen fan [[Breunswyk-Lüneburg]]. Neffens dat ferdrach gie de suksesje by it útstjerren fan it Hûs Sirksena oer nei Breunswyk en krige Eastfryslân by it útstjerren fan Breunswyk it [[greefskip Hoya]] en it [[greefskip Diepholz]]. De keizer befêstige dat ferdrach lykwols net en sei op 10 desimber [[1694]] karfoarst [[Freark I fan Prusen|Freark III fan Brandenburch]] de suksesje ta. Brandenburch besette dêrnei it [[Stins Greetsiel|slot fan Greetsiel]] en fergrutte syn ynfloed yn Emden. Emden waard sûnt de wichtichste marinebasis fan Brandenburch en de begjinhaven fan syn oerseeske koloanjes.

Op 10 april [[1744]] sleat Emden in ferdrach mei [[Prusen]], dêr't de stêd in takomstige Prusyske suksesje yn erkende as betingst dat syn status as frije stêd beholden wurde soene.

Doe't op 25 maaie 1744 foarst [[Karel Edzard fan Eastfryslân|Karel Edzard]] sûnder erfgenamten kaam te ferstjerren, besette it Prusysk garnizoen yn Emden fuortendaliks it gânse greefskip. Protesten fan Breunswyk-Lüneburg mochten net lije.

=== Ferlies fan selsstannigens ===
Yn 1744 ferlear Eastfryslân syn selsstannigens en hearde tenei by Prusen as de [[Provinsje Eastfryslân]]. Nei it [[Kongres fan Wenen]] hearde it by it [[Keninkryk Hannover]]. Yn 1866 kaam Eastfryslân wer by Prusen en sûnt 1946 is Eastfryslân in ûnderdiel fan de dielsteat [[Nedersaksen]]. Troch it opheffen fan de [[Provinsje Auwerk]] yn [[1978]] komt der in ein oan de lange skiednis fan Eastfryslân as bestjoerlike ienheid. It gebiet fan it eardere greefskip hat nei 1978 noch wol syn [[Ostfriesische Landschaft]], in kultuerparlemint foar Eastfryslân.

== Rjocht == 
=== Fryske Frijheid ===
[[Ofbyld:Brokmerbrief.jpg|thumb|Earste side fan in manuskript fan de [[Brookmerbrief]]]]
{{Apart|Fryske Frijheid}}
Nei't it gebiet fan de [[Friezen]] ûnder Frankysk bewâld kamen ûnder [[Karel de Grutte]], bleaune de lokale wetten, regels en tradysjes, sa't se beskreaun wiene yn 'e [[Lex Frisionum]] fan krêft. Yn de [[Iere Midsiuwen|iere midsiuwen]] ûntstie der ek yn [[Fryslân (wengebiet)|Fryslân]] in struktuer mei greven as lokale fertsjintwurdigers fan it gesach. Dy [[goagreve]]n tsjinnen as heechste rjochter yn in [[Goa (krite)|goa]]. Hy beneamde tagelyk oare rjochtlike autoriteiten, lykas de [[Skelta]]. Dêrnjonken keazen de frije grûnbesitters út har midden in &quot;[[Asega]]&quot;. De taak fan de Asega wie it hanthavenjen fan de wet en hy koe op fersyk in útspraak dwaan yn in rjochtsaak. Nei it ynstoarten fan it sintrale gesach yn it [[Hillige Roomske Ryk]] kamen oeralgear pleatslike hearskers op en stiften se dynastyen. Dêrtroch ferskode de macht nei de greefskippen, hartochdommen en prinsbisdommen. Yn Fryslân tusken [[Fly]] en [[Weser]] koe him lykwols gjin dynasty hanthavenje en bûtenlânske hearskers koene harren gesach nea yn de Fryske gebieten fêstigje. Dat foarme it útgongspunt fan it systeem fan de &quot;[[Fryske Frijheid]]&quot;. De rol fan de Skelta en de Asega waard feriene, en krige de namme fan &quot;[[Redjeva]]&quot; (&quot;[[Grytman]]&quot; yn [[Westerlauwersk Fryslân]]) of &quot;Riuchter&quot;. It beklaaien fan dy funksje wie noch hieltyd keppele oan grûnbesit. It rjochtsgebiet fan de redjeva wie altyd in doarp of [[karspel]]. Al dy midsiuwske distrikten fan Fryslân, de saneamde [[Sân Seelannen|Seelannen]] hiene elts likernôch 12 oant 16 fan dy redjeva's. Hja kamen alle jierren byinoar yn 'e [[Opstalbeam]] en besprek allegear saken oangeande wetjouwing en rjochtspraak.

=== Snuorje fan de haadlingen === 
Fan de 14e iuw ôf kamen foaroansteande persoanen op 'e foargrûn te stean yn it bestjoer fan de Fryske lannen. Op basis fan ferwurven rykdom, grut lânbesit of de funksje fan redjeva, bemachtigen se in hieltyd grutter oandiel yn 'e macht. It tiidrek fan de Fryske Frijheid makke plak foar in systeem fan [[haadling]]en, pleatslike hearskers dy't de macht útoefenen yn harren karspel of gebiet. De haadlingen beskôgen harsels as opfolgers fan de eardere redjeva/grytmannen. Yn [[1438]] neamden de haadlingen fan it [[Norderlân]] en it [[Harlingerlân]] harsels mei klam &quot;Haadling en Redjeva&quot;. Guon haadlingen, lykas [[Fokko Ukena]], besochten harren eigen wetten en foarskriften yn de Eastfryske gebieten yn te fieren. Wjerstân tsjin syn machtgripen behindere dat lykwols. Yn dat tiidrek waarden allegear âlde Fryske rjochtsboarnen fêstlein. Njonken rjochtsregels befetten dy rjochtsboarnen ek fêststellings oangeande konstitúsjonele of bestjoerlike regels en tradysjes.

De keazen redjeva/grytmannen oefenen de legere rjochtspraak út yn harren doarpen en karspels en fertsjintwurdigen mei redjeva/grytmannen út neie doarpen harren distrikt. Dat kolleezje fan redjeva/grytmannen tsjinne as it heechste gerjochtshôf yn it oanbelangjende gebiet. Lang om let krigen de haadlingen hieltyd mear macht. Hja bemachtigen hieltyd mear ynfloed op 'e rjochtspraak yn it gebiet dêr't se harren macht útoefenen en diene harren gauris foar as heechste rjochter. Allinnich yn it [[Emsigerlân]], mei de machtige stêd [[Emden]], bleau it rjochtssysteem suver itselde. Dêr bleau in kolleezje fan keazen rjochters tsjinjen as heechste rjochtbank. Nettsjinsteande dat oefenen ek yn it Emsigerlân de haadlingen gauris de legere rjochtspraak yn 'e doarpen út.

=== Rjochtlike macht yn it grreefskip === 
Doe't it greefskip Eastfryslân yn 1464 stifte waard, besochten de greven fan it [[Hûs Sirksena]] ek harren macht op it mêd fan rjocht en rjochtspraak jilde te litten. De earste greven fan dy dynasty fierden wetten en foarskriften yn dy't basearre wiene op de lokale regels en tradysjes fan dy tiid. In probleem wie lykwols dat dy fan distrikt oant distrikt tige faninoar ferskille koene. Greve [[Ulrik Sirksena|Ulrik I]] rjochte allegear kommisjes op en kreëarje dúdlikens om sa ta ien inkelde rjochtspraak yn gâns it greefskip te kommen. Dêrtroch begûn de rjochtspraak yn Eastfryslân fierder fan de âlde Fryske rjochtstradysjes komme te stean en hieltyd mear oerienkamen mei dy fan oare gebieten yn it noardwesten fan it Hillige Roomske Ryk. Dat proses waard fuortset troch [[Edzard de Grutte fan Eastfryslân|Edzard I]]. Yn [[1518]] stelde er it [[Eastfryske Lânrjocht]] op. Dat wie dêrnei krapoan 300 jier lang it jildende steatsrjocht fan Eastfryslân. Dêrfoaroer bleau de ynfloed fan de âlde Fryske rjochtstradysjes bestean.

De legere rjochtspraak yn Eastfryslân waard no útoefene troch de [[amtman]] fan de ferskate amten dêr't Eastfryslân doe út bestie. Berop koe yntsjinne wurde by de &quot;lânrjochter&quot;. Dy rjochtbank hie gjin fêste sit en luts troch it greefskip hinne. Ek tsjin de lânrjochter koe berop yntsjinne wurde. Dat moast streekrjocht by de greve en syn riedshearen yntsjinne wurde. Ynearsten wie der ien lânrjochter. By de tsierderijen tusken de bruorren [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]] en [[Jehan II fan Eastfryslân|Jehan II]] wiene der twa lânrjochters en yn 1600 kaam der in tredde by foar it Harlingerlân. Ek de [[Eastfryske stannen]], dy't hieltyd machtiger waarden, trunen oan op in ûnôfhinklik gerjochtshôf. Op hjitten fan keizer Rudolf II waard dat gerjochtshôf yn 1593 oprjochte, nettsjinsteande swier protest fan Edzard II. It waard yn de haadstêd [[Auwerk (stêd)|Auwerk]] fêstige. Oan oare kant wie der it kânselarijgerjocht, dat swier ûnder de ynfloed fan de greve stie, en oan oare kant it gerjochtshôf, dat swiier ûnder de ynfloed fan de Eastfryske stannen stie. Dêrtroch ûntstie in sitewaasje dêr't twa konkurrearjende rjochtbanken mei-inoar yn konflikt wiene oer it rjochtsfoech yn Eastfryslân. It foech fan de lânrjochter waarden hieltyd mear beheind. Nei't de ynstellings yn Eastfryslân harren ûntjoegen, kamen der hieltyd mear oplate griffiers by de rjochtbanken yn Eastfryslân wurkjen. Hja wiene benammen oplaat yn it midsiuwsk Romeinsk rjocht, itjinge ek betsjutte dat de Fryske rjochtsregels hieltyd minder wichtich waarden.

== Administrative yndieling ==
[[Ofbyld:Administrative division of East Frisia (1728).png|500px|thumb|Administrative yndieling fan Eastfryslân yn 1728.&lt;br&gt;
{|
|
'''Amt''':
1.&amp;nbsp;Emden 
2.&amp;nbsp;Greetsiel 
3.&amp;nbsp;Lier 
4.&amp;nbsp;Auwerk 
5.&amp;nbsp;Norden 
6.&amp;nbsp;Berum 
7.&amp;nbsp;Stickhausen 
8.&amp;nbsp;Friedeburg 
9.&amp;nbsp;Pewsum 
10.&amp;nbsp;Esens 
11.&amp;nbsp;Friedeburg&lt;br&gt; 


'''Frije stêd'''
I.&amp;nbsp;Emden
| width=60 |
|
'''Hearlikheid''':
A.&amp;nbsp;Lütetsburg
B.&amp;nbsp;Gödens
C.&amp;nbsp;Dornum
D.&amp;nbsp;Jennelt
E.&amp;nbsp;Petkum
F.&amp;nbsp;Rysum
G.&amp;nbsp;Up- en Wolthusen
H.&amp;nbsp;Borssum
I.&amp;nbsp;Oldersum
J.&amp;nbsp;Loga 
|}
]]
=== Amten === 
==== Fêstelân ==== 
Doe't de Sirksena's greven fan Eastfryslân waarden, brochten se ek in nije bestjoerlike struktuer mei. It âlde systeem fan iuwenâlde histoaryske Seelannen, lykas [[Brokmerlân]] of [[Oerledingerlân]] of [[Lengenerlân]] ferdwûn. Dêr ynstee fan ûntstie in struktuer yn 'e foarm fan [[Amt (gebiet)|amt]]en (distrikten). De âlde stinzen fan haadlingen lykas [[Boarch Berum|Berum]], [[Slot Auwerk|Auwerk]] en [[Boarch fan Emden|Emden]] waarden it bestjoerssintrum fan in amt. Dat jilde ek foar strategyske boargen dy't boud waarden, lykas [[Stickhausen]], [[Leerort]] en [[Friedeburg]]. Yn 'e iere jierren fan it greefskip bestiene ek de amten Lengen en [[Mariënhafe]] (Brokmerlân). Oan 'e ein fan de 15e iuw waard it Amt Mariënhafe lykwols opnommen yn it Amt Auwerk. It Amt Lengen waard dêrfoaroer yn 1535 by it Amt Stickhausen foege. Boppedat waard it Amt Friedeberg yn 1481 troch [[Theda Ukena]] foarme. Dêr kaam it tal amten mei op acht: Emden, Greetsiel, Lier, Auwerk, Norden, Berum, Stickhausen en Friedeburg. Nei it [[Ferdrach fan Berum]] yn 1600 kamen der twa nije amten by: [[Esens]] en [[Wittmund (stêd)|Wittmund]] yn it Harlingerlân. Dat lêste tafoegjen barde yn 1610 nei it ferstjerren fan [[Katarina fan Sweden]], de frou fan greve [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]]. Hja hie as sûverein foarst regearre oer de hearlikheden [[Loquard]], [[Campen]], [[Woquard]] en [[Pewsum]]. Nei har ferstjerren waarden dy hearlikheden gearfoege ta it nij foarme Amt Pewsum. Dêr kaam it definitive tal amten mei op alve yn Eastfryslân. Alle amten, mei útsûndering fan Pewsum, wiene fierder ûnderferparte yn fâdijen. It Amt Norden bygelyks bestie út de fâdijen Westernmarsch en Lintelermarsch. Oan it haad fan in amt stie in [[amtman]], letter ek wol [[Lândrost|drost]] neamd. Njonken in sivile taak hie de amtman as haad fan syn distrikt ek rjochtlike en militêre ferantwurdlikheden.

==== Eilannen ====
Yn 1728 hearden seis [[waadeilannen]] ta it greefskip Eastfryslân. Fan west nei east wiene dat [[Boarkum]], [[Jyst]], [[Nordeneach]], [[Baltrum]], [[Langereach]] en [[Spikereach]]. Dy hearden ta ien fan de amten. Boarkum hearde ta it Amt Greetsiel, Jyst oant Greetsiel oant 1591, dêrnei oant 1715 ta it Amt Auwerk en dêrnei ta it Amt Norden. Nordeneach en Baltrum hearden ta it Amt Berum en Langereach en Spikereach ta it Amt Esens. Nettsjinsteande dat, wiene de eilannen net alhiel yntegrearre yn harren amten en holden se in grutte mjitte fan selsstannigens yn it amt. De macht fan de hear op de eilannen wie dan ek tige grut. De eilânbewenners hiene dêrom ek minder rjochten as de Eastfriezen op it fêstelân.

=== Hearlikheden ===
Foar it oprjochtsjen fan it ryksgreefskip yn 1464, bestie East-Fryslân út in laapkekoer fan lytse machtsgebieten fan sterkere en swakkere haadlingefamyljes. Dy famyljes krigen harren macht oan grûnbesit, it beklaaien fan publike amten en it bouwen fan ferskate boargen, fêstings en paleizen. Guon haadlingen bemachtigen allinnich macht yn harren eigen doarp, wylst oaren de kontrôle krigen oer mear doarpen of sels gânse distrikten. Doe't [[Ulrik I fan East-Fryslân|Ulrik I]] yn 1464 ta ryksgreve ynhuldige waard, waarden ferskate haadlingen mank mei him ta ridder slein. De status fan dy haadlingen bleau foar in skoft net alhiel dúdlik. Guon haadlingen hiene allinnich in stins mei omlizzend grûn. Oare haadlingen slaggen dêr yn en beamchtigje soevereine rjochten en gesach yn harren gebiet. Dat late ta it ûntstean fan de saneamde hearlikheden.

Yn 1728 wiene der tsien fan sokke hearlikheden. Hja stiene ûnder it gesach fan in hear dy't sels wer ûnderhearrich wie oan de foarst fan Eastfryslân. It tal hearlikheden koe yn 'e rin fan 'e tiid fluksuearje. Sa wie de lêste hear fan [[Pewsum]] en [[Woquard]], [[Hoyko Manninga]], yn finansjeel swier waar rekke en hie er dy hearlikheden yn 1565 oan greve [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]] ferkocht. Boppedat wiene ek de hearlikheden [[Loquard]] en [[Campen]] yn 1568 oan Edzard II ferkocht. Ek waarden der wol nije hearlikheden stifte. Yn 1642 joech Ulrik II it liengoed [[Loga (Lier)|Loga]], ek wol [[Evenburg]] neamd, yn lien oan ryksfrijhear Erhard von Ehrentreuter. De greve hie skulden by de kolonel dy't er net werombetelje koe. Von Ehrentreuter boude in kastiel, de Evenburg, neamd nei syn frou Eva fan Ungnad. Ta it liengoed hearde ek it doarp [[Logabirum]].

=== Stêden ===
De stêden [[Emden]], [[Auwerk (stêd)|Auwerk]], [[Norden]] en [[Esens]] wiene gjin part fan ien fan de amten. De stedsrieden wiene selsstannich yn it rjochtsgebiet fan de stêd. Norden krige yn 'e 13e iuw [[stedsrjocht]]en en wurdt dêrom beskôge as de âldste stêd fan Eastfryslân. De stêd Auwerk krige yn 1539 stedsrjochten. Dy stêd waard itselde jiers de haadstêd fan Eastfryslân, om't alle oerheidsynstellings út Emden wei nei Auwerk ferhuzen. Yn 1561 folgen de greve en syn hofhâlding. De stêd Esens krige yn 1527 stedsrjochten fan [[Baltasar Oomkens fan Esens|Baltasar Oomkens]]. Doe't it Harlingerlân yn 1600 part fan Eastfryslân waard, bleau Esens ûnôfhinklik fan it oanswettende amt funksjonearjen. De stêd Emden hat lykwols formeel nea stedsrjochten krigen. Guon oarderings en rjochten dy't yn 'e 14e iuw bemachtige waarden, wize der lykwols op dat Emden winliken alle skaaimerken fan in plak mei stedsrjochten hie. Yn 1595 kaam de stêd yn opstân tsjin de Eastfryske greve, dat it begjin markearre fan in tiidrek dêr't Emden winliken de posysje fan in frije ryksstêd yn it greefskip Eastfryslân hie.  

=== Reiderlân ===
[[Ofbyld:Rheiderland Emmius 1595.png|thumb|It Reiderlân yn 1595 troch [[Ubbo Emmius]]]]
Yn alle troch de keizer fan it [[Hillige Roomske Ryk]] ûndertekene beskriuwings fan it greefskip Eastfryslân wurdt neat neamd oer it [[Reiderlân (regio)|Reiderlân]]. Yn 'e oarspronklike akte út 1464 wurdt East-Fryslân beskreaun as lizzende tusken de rivieren de [[Westeriems]] en de [[Weser]]. Ek yn de ferfalsking út 1495 troch greve Edzard I wurdt der neat oer de Eastfryske gebieten westlik fan de [[Iems]] neamd. Net earder as yn 1600 naam greve [[Enno III fan Eastfryslân|Enno III]] it Reiderlân op yn de beskriuwing fan syn greefskip. De Eastfriezen ferklearren dat dat net earder as 1600 barde omreden se harren hearskippij feilich stelle woene tsjin it Nederlânske gewest [[Stêd en Lân]]. De Grinzers wiene tangele yn 'e [[Tachtichjierrige Kriich]] en koene wolris oanspraak meitsje op it Reiderlân. De ûndúdlike status fan it Reiderlân kaam oan it ljocht doe't de greven fan Waldeck, as neiteam fan greve Edzard I, oanspraak makken op in part fan syn erfenis.

De greven fan Waldeck besochten sjen te litten dat it Reiderlân, as [[alloadium]], it priveebesit fan de Sirksena's wie en dus in ekonomyske wearde fertsjintwurdige dêr't se nei har miening rjocht op hiene. De Eastfriezen ferdigenen har troch sjen te litten dat it [[Eastfryske Lânrjocht]] altyd yn it Reiderlân fan tapassing west hat en dat it gebiet dêrom dúdlik part fan it greefskip Eastfryslân wie. Op 18 juny 1673 waard alle ûnwissigens fuortnommen: it [[Rykskeamergerjocht]] yn [[Spiers]] ferklearre dat it Reiderlân in folweardich ûnderdiel fan it greefskip Eastfryslân wie, en altyd west hat.

== Sjoch ek ==
* [[List fan hearskers yn Eastfryslân]]

{{Boarnen|boarnefernijing=
Foar in folsleine list fan boarnen en ferwizings, sjoch nei [https://en.wikipedia.org/wiki/County%20of%20East%20Frisia ''References'' op dizze side].
}}


{{DEFAULTSORT:Eastfrislan, Greefskip}}
[[Kategory:Greefskip Eastfryslân| ]]
[[Kategory:Histoarysk lân yn Jeropa]]
[[Kategory:Steat fan it Hillige Roomske Ryk]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]
[[Kategory:Skiednis fan Nedersaksen]]
[[Kategory:Greefskip]]
[[Kategory:Eastfryslân]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1464]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 1744]]</text>
      <sha1>2lvxdpyzmw32qws60hkvo0g7quie40y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Snipfûgels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16148</id>
    <revision>
      <id>1238539</id>
      <parentid>1035088</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Klassifikaasje */ red</comment>
      <origin>1238539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6892" sha1="qrroj3q4p2y8lghab8zzvj1knvev2ul" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding           = Gallinago gallinago 6 (Marek Szczepanek).jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     =[[Waarlamke]] (''Gallinago gallinago'')
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson8             = [[boppeskift]]:
| namme8              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9             = [[skift]]:
| namme9              = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'')
| takson11            = [[famylje]]:
| namme11             = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'')
| beskriuwer, jier    = Rafinesque, 1815
}}
De '''snipfûgels''' of '''snippen''' (''Scolopacidae'') binne in famylje fan [[fûgel]]s dy't under oaren de snippen, de tsjirken, de wylpen, de skriezen en de grillen omfiemet.

== Klassifikaasje ==
* ''Skift'': [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'')
** ''Famylje'': '''snipfûgels''' (''Scolopacidae'')
*** ''Underfamylje'': [[wylpfûgels]] (''Numeniinae'')
**** ''Skaai'': [[Bartramgrillen]] (''Bartramia'') - 1 soarte:
*****  [[Bartramgril]] (''Bartramia longicauda'')
**** ''Skaai'': [[wylpen]] (''Numenius'') - 9 soarten:
***** [[Alaskawylp]] (''Numenius tahitiensis'')
***** [[wetterwylp]] (''Numenius phaeopus'')
***** [[Amerikaanske wetterwylp]] (''Numenius hudsonicus'')
***** [[dwerchwylp]] (''Numenius minutus'')
***** [[Eskimowylp]] (''Numenius borealis'')
***** [[langsnaffelwylp]] (''Numenius americanus'')
***** [[Sibearyske wylp]] (''Numenius madagascariensis'')
***** [[lytse wylp]] (''Numenius tenuirostris'')
***** [[wylp]] (''Numenius arquata'')
*** ''Underfamylje'': [[skriesfûgels]] (''Limosinae'')
**** ''Skaai'': [[skriezen]] (''Limosa'') - 4 soarten:
***** [[heawylp]] of [[reade skries]] (''Limosa lapponica'')
***** [[skries]] (''Limosa limosa'')
***** [[Hudsonskries]] (''Limosa haemastica'')
***** [[moarmerskries]] (''Limosa fedoa'')
*** ''Underfamylje'': [[grilfûgels]] (''Arenariinae'')
**** ''Skaai'': [[stienpikkers]] (''Arenaria'') - 2 soarten:
***** [[stienpikker]] (''Arenaria interpres'')
***** [[swarte stienpikker]] (''Arenaria melanocephala'')
**** ''Skaai'': ''[[Prosobonia]]'' - 1 libbene en 3 útstoarne soarten
**** ''Skaai'': [[brâninggrillen]] ''Aphriza''
**** ''Skaai'': [[grillen]] (''Calidris'') - 24 soarten:
***** [[grutte mients]] (''Calidris tenuirostris'')
***** [[mients]] (''Calidris canutus'')
***** [[brâninggril]] (''Calidris virgata'', foarhinne ''Aphriza virgata'')
***** [[hoants]] (''Calidris pugnax'', foarhinne ''Philomachus pugnax'')
***** [[strânsnip]] of [[breedbekgril]] (''Calidris falcinellus'', foarhinne ''Limicola falcinellus'')
***** [[Sibearyske gril]] (''Calidris acuminata'')
***** [[steltgril]] of [[steltsnip]] (''Calidris himantopus'', foarhinne ''Micropalama himantopus'')
***** [[reade gril]] (''Calidris ferruginea'')
***** [[temminckgril]] (''Calidris temminckii'')
***** [[langteangriltsje]] (''Calidris subminuta'')
***** [[leppelbekgril]] (''Calidris pygmaea'', foarhinne ''Eurynorhynchus pygmaeus'')
***** [[readkielgril]] (''Calidris ruficollis'')
***** [[moddersnip]] of [[trijeteangril]] (''Calidris alba'', foarhinne ek ''Crocethia alba''))
***** [[bûnte gril]] (''Calidris alpina'')
***** [[Beringgril]] (''Calidris ptilocnemis'')
***** [[wettertjirk]] of [[pearze gril]] (''Calidris maritima'')
***** [[bairdgril]] (''Calidris bairdii'')
***** [[griltsje]] of [[lytse gril]] (''Calidris minuta'')
***** [[dwerchgriltsje]] of [[lytste gril]] (''Calidris minutilla'')
***** [[wytboarstgril]] of [[bonapartegril]] (''Calidris fuscicollis'')
***** [[ljochte tjirk]] (''Calidris subruficollis'', foarhinne ''Tryngites subruficollis'')
***** [[streke gril]] (''Calidris melanotos'')
***** [[sân-griltsje]] of [[grize gril]] (''Calidris pusilla'')
***** [[Alaskagril]] (''Calidris mauri'')
*** ''Underfamylje'': [[echte snipfûgels]] (''Scolopacinae'')
**** ''Skaai'': [[grize snippen]] (''Limnodromus'') - 3 soarten:
***** [[Aziatyske grize snip]] (''Limnodromus semipalmatus'')
***** [[grutte grize snip]] (''Limnodromus scolopaceus'')
***** [[lytse grize snip]] (''Limnodromus griseus'')
**** ''Skaai'': [[houtsnippen]] (''Scolopax'') - 8 soarten:
***** [[houtsnip]] (''Scolopax rusticola'')
***** (''Scolopax mira'')
***** (''Scolopax saturata'')
***** (''Scolopax rosenbergii'')
***** (''Scolopax bukidnonensis'')
***** (''Scolopax celebensis'')
***** (''Scolopax rochussenii'')
***** [[Amerikaanske houtsnip]] (''Scolopax minor'')
**** ''Skaai'': [[Aucklandsnippen]] (''Coenocorypha'') - 3 libbene en 2 útsoarne soarten
**** ''Skaai'': [[haarsnippen]] (''Lymnocryptes'') - 1 soarte:
***** [[haarsnip]] (''Lymnocryptes minimus'')
**** ''Skaai'': [[waarlamkes]] (''Gallinago'') - 17 soarten dêrûnder:
***** [[berchsnip]] (''Gallinago solitaria'') 
***** [[Japanske snip]] (''Gallinago hardwickii'') 
***** [[bosksnip]] (''Gallinago nemoricola'') 
***** [[stikelsturtsnip]] (''Gallinago stenura'') 
***** [[taigasnip]] (''Gallinago megala'') 
***** [[Afrikaanske snip]] (''Gallinago nigripennis'') 
***** [[dûbele snip]] (''Gallinago media'') 
***** [[waarlamke]] (''Gallinago gallinago'') 
***** [[Amerikaansk waarlamke]] (''Gallinago delicata'') 
*** ''Underfamylje'': [[tjirkfûgels]] (''Tringinae'')
**** ''Skaai'': [[Terektjirken]] (''Xenus'') - 1 soarte:
***** [[Terektjirk]] (''Xenus cinereus'')
**** ''Skaai'': [[wettergrillen]] (''Phalaropus'') - 3 soarten:
***** [[grutte wettergril]] (''Phalaropus tricolor'') 
***** [[skiere wettergril]] (''Phalaropus lobatus'') 
***** [[bûnte wettergril]] (''Phalaropus fulicarius'') 
**** ''Skaai'': [[wipsturtgrillen]] (''Actitis'') - 2 soarten:
***** [[wipsturtgril]] (''Actitis hypoleucos'')
***** [[Amerikaanske wipsturtgril]] (''Actitis macularia'')
**** ''Skaai'': [[tjirken]] (''Tringa'') - 13 soarten:
***** [[Poalske snip]] of [[wytgattjirk]] (''Tringa ochropus'')
***** [[iensume tjirk]] (''Tringa solitaria'')
***** [[Amerikaanske grize tjirk]] (''Tringa incana'', foarhinne ''Heteroscelus incaus'')
***** [[Sibearyske grize tjirk]] (''Tringa brevipes'', foarhinne ''Heteroscelus brevipes'')
***** [[lytse gielskonk]] (''Tringa flavipes'')
***** [[willet]] (''Tringa semipalmata'', foarhinne ''Catoptrophorus semipalmatus'')
***** [[tjirk]] (''Tringa totanus'')
***** [[dobbetjirk]] of [[sompetjirk]] (''Tringa stagnatilis'')
***** [[bosktjirk]] (''Tringa glareola'')
***** [[sewyt]] (''Tringa erythropus'')
***** [[grienskonk]] (''Tringa nebularia'')
***** [[bûnte grienskonk]] (''Tringa guttifer'')
***** [[grutte gielskonk]] (''Tringa melanoleuca'')

[[Kategory:Fûgelfamylje]]
[[Kategory:Wilstereftige]]
[[Kategory:Snipfûgel| ]]</text>
      <sha1>qrroj3q4p2y8lghab8zzvj1knvev2ul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2009</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16160</id>
    <revision>
      <id>1238595</id>
      <parentid>1238348</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T23:26:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Films */ +</comment>
      <origin>1238595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31845" sha1="71tajcl920af5y8lcbt17c0k8g67i2y" xml:space="preserve">{{JiersideBoppe}}

{{Kalinders}}{{Kalinderjier}}
Dit jier makket ûnderdiel út fan it [[desennium]] fan 'e [[2000-er jierren]].

'''2009''' is it:
* ''Ynternasjonale Kalvynjier'' fanwegen it fiifhûndertste bertejier fan de [[protestantisme|protestantsk]] tsjerkherfoarmer [[Jehannes Kalvyn]].
* ''Darwinjier 2009'' fanwegen it twahûnderste bertejier fan de natuerûndersiker en biolooch [[Charles Darwin]].
* ''Ynternasjonale Jier fan de Astronomy'', as betinking oan de 400e jierdei fan [[Galileo Galilei|Galileo's]] earste waarnimming mei in [[teleskoop (optika)|teleskoop]].

== Foarfallen ==
;jannewaris
*[[1 jannewaris|1]] - [[Noarwegen]] fiert it [[homohoulik]] yn.
*[[1 jannewaris|1]] - [[Slowakije]] fiert de [[euro]] yn as [[muntienheid]]
*[[1 jannewaris|1]] - By de [[brân yn de Santika Club]], in [[nachtklub]] yn 'e [[Tailân|Taiske]] [[haadstêd]] [[Bangkok]], komme 66 [[minske]]n om.
* [[1 jannewaris|1]] - [[Tsjechje]] wurdt foar in heal jier foarsitter fan de [[Europeeske Uny]].
* [[1 jannewaris|1]] - [[Gazprom]] slút de ierdgas tafier nei de Oekraïne.
* [[3 jannewaris|3]] - [[Alaska]] makket sûnt 50 jier ûnderdiel út fan de [[Feriene Steaten]].
* [[5 jannewaris|5]] - [[Ahmed Aboutaleb]] wurdt de nije boargemaster fan [[Rotterdam (gemeente)|Rotterdam]], hy folget [[Ivo Opstelten]] op.
* [[7 jannewaris|7]] - [[Gazprom]] slút ek de gastafier nei Jeropa troch de Oekraïne. 
*[[15 jannewaris|15]] - It [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[ferkearsfleantúch]] [[US Airways-flecht 1549]] komt boppe [[New York-Stêd]] koart nei it opstiigjen yn botsing mei in flecht [[guozzen]]. De [[piloat]]en meitsje in súksesfolle [[needlâning]] op de [[rivier]] de [[Hudson (rivier)|Hudson]] en alle 155 ynsittenden komme mei de skrik frij.
* [[17 jannewaris|17]] - [[Israel]] kundiget in sjitferbot oan dat de deis dêrnei yngiet. Ek [[Hamas]] kundiget sels in sjitferbod oan.
*[[18 jannewaris|18]] - De bloedige [[Gaza-oarloch (2008-2009)|Gaza-oarloch]] tusken [[Israel]] en de militante [[Palestina|Palestynske]] [[Hamas]]-beweging einiget yn in [[wapenstilstân]].
* [[19 jannewaris|19]] - It earste Fryske Hânwurdboek fan de [[Fryske Akademy]] wurdt útrikt oan minister [[Ronald Plasterk]] fan Underwiis. It is it earste Fryske wurdboek dat de ferklearrings yn it [[Frysk]] jout.
*[[20 jannewaris|20]] - Yn [[Iislân]] begjinne de [[protesten tsjin 'e Iislânske Bankekrisis (2009)|protesten tsjin de Iislânske Bankekrisis]].
*[[20 jannewaris|20]] - [[Barack Obama]] wurdt [[ynauguraasje|ynaugurearre]] as de 44e [[presidint fan 'e Feriene Steaten]]. Hy is de earste [[negroïde ras|swarte persoan]] dy't dat [[amt (funksje)|amt]] beklaait.
*[[21 jannewaris|21]] - [[Israel]] lûkt syn [[troepen]] werom út 'e [[Gaza-stripe]]. Dêrtroch komt de [[status quo ante]] werom. De bloedige [[Gaza-oarloch (2008-2009)|Gaza-oarloch]] hat gjin resultaten opsmiten.
*[[26 jannewaris|26]] - Op [[Iislân]] stoart it nasjonale [[bankwêzen|banksysteem]] yn as gefolch fan 'e [[Iislânske Bankekrisis (2008-2011)]]. [[Premier]] [[Geir Haarde]] treedt ôf.

;febrewaris
*[[1 febrewaris|1]] - De ôftreden [[premier]] [[Geir Haarde]] fan [[Iislân]] wurdt opfolge troch [[Jóhanna Sigurðurdóttir]], dy't dêrmei de earste [[regear]]ingslieder fan 'e wrâld wurdt dy't iepentlik [[lesbysk]] is.
*[[1 febrewaris|1]] - [[Kirill fan Moskou]] folget syn [[ferstoarn]]e foargonger [[Aleksej II fan Moskou|Aleksej&amp;nbsp;II]] op as [[patriarch]] fan 'e [[Russysk-Otterdokse Tsjerke]].
* [[2 febrewaris|2]] - De [[Iran|Iraanske]] presidint [[Machmûd Achmadinejad]] makket bekend dat Iran syn earste [[satellyt]] de romte yn sketten hat; de satelyt hat de namme [[Omid]].
*[[7 febrewaris|7]]-[[14 maart]] - By de [[boskbrannen fan Swarte Sneon]], de deadlikste [[boskbrân|boskbrannen]] út 'e [[skiednis fan Austraalje]], komme yn 'e [[Austraalje (lân)|Australyske steat]] [[Fiktoaria (Austraalje)|Fiktoaria]] 173 [[minske]]n om. Fierders reitsje mear as 500 lju [[ferwûne]] en likernôch 7.500 persoanen dakleas.
* [[10 febrewaris|10]] - In [[Ruslân|Russyske]] en in [[Feriene Steaten|Amearikaanske]] [[satellyt]] klappe op elkoar boppe [[Sibearje]], dêr't in grutte mannichte romte-ôffal troch ûntstiet.
* [[10 febrewaris|10]] - De [[Postbank]] giet op yn de [[ING]].
*[[12 febrewaris|12]] - It [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[ferkearsfleantúch]] [[Colgan Air-flecht 3407]] stoart koart foar de lâning yn [[Buffalo (New York)]] del op in [[wyk|wenwyk]], wêrby't 50 [[minske]]n omkomme.
* [[12 febrewaris|12]] - [[Geert Wilders]] wurdt de tagong ta it [[Feriene Keninkryk]] ûntsein.
* [[21 febrewaris|21]] - [[8 maart]] - [[Stifting It Fryske Boek]] organisearret de [[Fryske Boekewiken]].
*[[25 febrewaris|25]] - De saneamde [[Poldercrash]] yn [[Nederlân]]: [[Turkish Airlines-flecht 1951]], mei 7 [[bemanning]]sleden en 128 [[passazjier]]s oan board, stoart del op in [[ikker]] deunby [[Skiphol]]. Der komme 9 [[minske]]n om.
*[[26 febrewaris|26]] - De eardere [[Servje|Servyske]] [[presidint]] [[Milan Milutinović]] wurdt troch it [[Joegoslaavjetribunaal]] yn [[De Haach]] frijsprutsen fan [[oarlochsmisdie]]den ûnder de [[Kosovo-oarloch]].

;maart
*[[2 maart|2]] - [[João Bernardo Vieira]], de [[presidint]] fan [[Guinee-Bissau]], wurdt [[fermoarde]] by in [[wapen]]e oanfal op syn residinsje yn [[Bissau]].
* [[3 maart|3]] - In bus mei [[Sri Lanka]]anske kriketspilers wurdt ûnder fjoer naam yn Lahore, Pakistan. Acht minsken ferstjerre en guon oaren reitsje ferwûne.
*[[4 maart|4]] - It [[Ynternasjonaal Strafhôf]] yn [[De Haach]] lit in [[arrestaasje]]befel útgean foar de [[Sûdan]]eeske [[presidint]] [[Omar al-Basjir]], dy't oanklage wurdt foar [[oarlochsmisdie]]den en [[misdieden tsjin 'e minsklikheid]] yn 'e [[Oarloch yn Darfoer]]. Dit is de earste kear dat der in arrestaasjebefel útfurdige wurdt tsjin in sittend [[steatshaad]].
* [[11 maart|11]] - Yn it [[Dútslân|Dútske]] [[Winnenden]] sjit in 17-jierrige op syn âlde skoalle 15 minsken dea en docht himsels dan tekoart.
* [[11 maart|11]]-[[21 maart|21]] - De [[Nederlânske Boekewike]].
*[[17 maart|17]] - Nei in [[moanne (tiid)|moanne]] fan ûnrêst wurdt op [[Madagaskar]] by [[steatsgreep yn Madagaskar (2009)|in steatsgreep]] [[presidint]] [[Marc Ravalomanana]] ôfset.
* [[21 maart|21]] - It ôfskiedskonsert fan [[Pigmeat]].
* [[26 maart|26]] - Foar de twadde kear yn in moanne tiid barst [[Mount Redoubt]] yn [[Alaska]] út. De fulkaan is al sûnt jannewaris ûnrêstich.
* [[31 maart|31]] - De [[Noard-Atlantyske Ferdrachsorganisaasje|NAFO]] hâldt in top yn [[De Haach]].
* [[31 maart|31]] - Fredesdemonstranten twinte in yllegale demonstraasje ôf yn De Haach.

;april
*[[1 april|1]] - [[Albaanje]] en [[Kroaasje]] wurde lid fan 'e [[NATO]].
* [[4 april|4]] - De Deen [[Anders Fogh Rasmussen]] wurdt keazen om fan 1 augustus ôf [[Jaap de Hoop Scheffer]] op te folgen as sekretaris-generaal fan de NAFO. [[Lars Løkke Rasmussen]] wurdt de nije premier fan [[Denemark]].
* [[5 april|5]] - Op [[Antarktika]] brekt in iisskosse fan it Wilkins Ysplato ôf dy't likegrut is as in fearn fan [[Nederlân]].
*[[6 april|6]] - By [[ierdbeving fan L'Aquila (2009)|in ierdbeving]] fan 6,3 op 'e [[skaal fan Richter]] yn 'e neite fan 'e [[Itaalje|Italjaanske]] [[stêd]] [[L'Aquila]] komme 308 [[minske]]n om en reitsje nochris goed 1.500 oaren [[ferwûne]]. Tsientûzenen minsken wurde dakleas.
* [[18 april|18]] - [[UNESCO]] begjint mei de [[Digitale Wrâldbibleteek]]
* [[19 april|19]] - Fuotbalklup [[AZ (Alkmaar)|AZ]] fan [[Alkmar]] wurdt [[Nederlânsk kampioenskip fuotbal|lânskampioen fuotbal]].
*[[27 april|27]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Iowa]] fiert it [[homohoulik]] yn.
* [[27 april|27]] - Yn [[Jeropa]] wurde de earste gefallen fan besmetting mei de nije [[bargegryp]]fariant [[H1N1]] befestige. Dêrmei is de gryp ek bûten it [[Amearika (kontinint)|Amearikaanske]] kontinint ferspriede. It firus is dan wis oantroffen yn de [[Feriene Steaten]], [[Kanada]], [[Spanje]] en [[Skotlân]].
* [[29 april|29]] - Nei oanlieding fan de útbraak fan de [[Meksikaanske gryp]] is troch de [[Wrâldsûnensorganisaasje]] (WHO) de alarmfaze feroare nei nivo 5 (it ien nei heechste nivo), de lêste faze foardat sprutsen wurde kin fan in [[pandemy]]. Dy ferheging is benammen yn sein nei de oerheden en de farmaseutyske yndustry oer de heule wrâld om harren ta te riede op fierdere fersprieding.
* [[30 april|30]] - Minister fan Folkssûnens [[Ab Klink]] makket bekend dat ek yn [[Nederlân]] in gefal fan de [[Meksikaanske gryp]] fêststeld is. It giet om in bern fan 3,5 jier; it wurdt behannele en de tastân is net slim.
*[[30 april|30]] - Op [[Keninginnedei]] yn [[Nederlân]] riidt [[Karst Tates]] mei syn [[auto]] yn [[Apeldoarn]] yn op it [[publyk]] yn in fergees besykjen om in [[oanslach (misdriuw)|oanslach]] te dwaan op 'e [[autobus|bus]] mei de [[Nederlân]]ske [[Hûs Oranje-Nassau|keninklike famylje]]. By dizze [[oanslach op Keninginnedei (2009)|oanslach op Keninginnedei]] komme 8 [[minske]]n om, ynkl. Tates sels.

;maaie
*[[1 maaie|1]] - [[Sweden]] fiert it [[homohoulik]] yn.
* [[1 maaie|1]] - De maksimumfaasje foar persoane-auto's mei oanhingweinen of kerevens op de [[autosneldyk]] yn [[Nederlân]] giet omheech fan 80 km/o nei 90 km/o ride.
* [[8 maaie|8]] - By in grutte oanfal fan [[Pakistan]] op de [[Taliban]] yn de [[Swatdelte]] komme wis 77 opstannelingen en 35 boargers om hals.
* [[9 maaie|9]] - It wurdt offisjeel befêstige dat ek yn [[Austraalje (lân)|Austraalje]], [[Japan]] en [[Panama]] de [[Meksikaanske gryp]] oanwêzich is.
* [[9 maaie|9]] - [[Jacob Zuma]] wurdt oansteld as presidint fan [[Súd-Afrika]].
* [[9 maaie|9]] - De [[hurdfytsen|hurdfytser]] [[Tom Boonen]] wurdt betrape op it brûken fan [[kokaïne]]. Hy wurdt tydlik út syn ploech Quick•Step setten. Inkele dagen letter wurdt ek bekend dat hy net meidocht oan de [[Omgong fan Frankryk]].
* [[12 maaie|12]] - De [[Nederlân]]ske ynstjoering foar it [[Eurofyzjesongfestival]], [[De Toppers]], komme net troch de heale finale, wêrtroch't se net meidwaan meie oan it haadbarren op [[16 maaie]]. 
* [[16 maaie|16]] - [[Alexander Rybak]] wint foar [[Noarwegen]] it [[Eurofyzjesongfestival]] mei it ferske ''Fairytale''. 
* [[17 maaie|17]] - [[SK It Hearrenfean]] wint yn de finale fan de [[KNFB Beker]] fan [[FC Twente]].
*[[18 maaie|18]] - De [[Srylankaanske Boargeroarloch]] einiget mei de finale nederlaach fan 'e [[opstân|opstannige]] [[Tamyl Tigers]] (LTTE) en de [[Srylankaanske Genoside]] fan [[regear]]ingstroepen tsjin 'e [[Tamyls|Tamyl]]-[[befolking]].
* [[23 maaie|23]] - [[Horst Köhler]] fan de CDU wurdt troch de bûnsgearkomste werkeazen as bûnspresidint fan [[Dútslân]].
* [[25 maaie|25]] - [[Noard-Korea]] hâldt foar de twadde kear in núkleêre test yn de provinsje [[Noard Hamgyong]]. De Feilichheidsrie fan de [[Feriene Naasjes]] feroardield de test.
*[[31 maaie|31]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] pro-[[abortus]]aktivist [[George Tiller]] wurdt by in oanslach yn [[Wichita (Kansas)]] [[fermoarde]] troch de [[fûnemintalisme|fûnemintalistysk]]-[[kristlik]]e anty-abortusaktivist [[Scott Roeder]].

;juny
*[[1 juny|1]] - It [[ferkearsfleantúch]] [[Air France-flecht 447]] stoart ûnderweis fan [[Rio de Janeiro]] nei [[Parys]] del yn 'e súdlike [[Atlantyske Oseaan]] as de [[piloat]]en disoriïntearre reitsje. Alle 228 ynsittende komme om.
* [[4 juny|4]] - Yn [[Nederlân]] en yn it [[Feriene Keninkryk]] wurde ferkiezings hâlden foar it [[Jeropeesk Parlemint]]. Yn Nederlân is de [[PVV]] de grutte winners, ek [[D66]] en [[GrienLinks]] winne, grut ferlies is der foar de [[PvdA]].
* [[5 juny|5]] - Op de [[Sealterfrysk]]e Wikipedia wurdt it tûzenste artikel skreaun.
*[[11 juny|11]] - De útbraak fan 'e [[bargegryp]] kriget fan 'e [[Wrâldsûnensorganisaasje]] (WHO) de status fan [[pandemy]]. Dizze [[sykte]] sil yn 214 [[List fan lannen en territoaria|lannen en territoaria]] it libben kostje oan teminsten 18.138 [[minske]]n.
* [[12 juny|12]] - [[Machmûd Achmadinejad]] is werkeazen as presidint fan [[Iran]]. De wiken dêrnei demonstrearje tûzenen minsken fan de opposysje tsjin de resultaten fan de ferkiezings.
* [[13 juny|13]] - Op it Ynterfrysk Kongres yn it [[Eastfryslân|Eastfryske]] [[Lier (stêd)|Lier]] stelt de [[Fryske Rie]] in offisjele [[Ynterfryske flagge]] fêst. 
*[[13 juny|13]] - It begjin fan 'e [[Iraanske ferkiezingsprotesten (2009)|Iraanske ferkiezingsprotesten]] soarget foar massale [[demonstraasje (protest)|demonstraasjes]] yn 'e [[Iraan]]ske [[haadstêd]] [[Teheran]] en oare grutte [[stêd]]en, nei't de progressive [[presidint]]skandidaat [[Mir-Hossein Mûsavi]] mei [[stimbusfraude]] fan 'e oerwinning ôfholden is troch it sittende [[regear]] fan it lân. Der falle ferskate [[dea]]den ûnder de [[demonstranten]] as de autoriteiten hurd yngripe, en úteinlik bliede de protesten yn [[febrewaris]] [[2010]] dea sûnder wat bedijd te hawwen.
* [[25 juny|25]] - [[Michael Jackson]] ferstjert yn [[Los Angeles]] op 50-jierrige leeftyd.
*[[28 juny|28]] - By [[steatsgreep yn Hondoeras (2009)|in steatsgreep]] yn [[Hondoeras]] wurdt de [[demokratysk]] keazen [[presidint]] [[Manuel Zelaya]] ôfset troch syn [[konservatisme|konservative]] politike tsjinstanners, dy't in [[skyndemokrasy|skyndemokratyske]] [[diktatuer]] ynstelle.
*[[30 juny|30]] - It [[ferkearsfleantúch]] [[Yemenia-flecht 626]] stoart by de [[Komoaren]] del yn 'e [[Yndyske Oseaan]]. Fan 'e 153 ynsittenden oerlibbet inkeld de 12-jierrige [[Bahia Bakari]] de [[fleanramp]].

;july
* [[4 july|4]] - It Fryske [[Wikiwurdboek]] hat foar it earst likefolle yngongen as de [[Fryske Wikipedy]].
*[[15 july|15]] - It [[ferkearsfleantúch]] [[Caspian Airlines-flecht 7908]] stoart del yn 'e neite fan 'e [[Iraan]]ske [[stêd]] [[Kazvyn]], wêrby't alle 168 ynsittenden omkomme.
*[[16 july|16]] - Tsjin 'e eftergrûn fan 'e [[Iislânske Bankekrisis (2008-2011)|Iislânske Bankekrisis]] stimt it [[parlemint]] fan [[Iislân]], it [[Alþing]], foar it iepenjen fan [[ûnderhanneling]]s oer lidmaatskip fan 'e [[Jeropeeske Uny]].
*[[17 july|17]] - By [[bomoanslaggen yn Djakarta (2009)|twa bomoanslaggen]] troch [[islamisme|islamistyske]] [[terrorist]]en op it [[JW Marriott Hotels|JW Marriott Hotel]] en it [[The Ritz-Carlton Hotel Company|Ritz-Carlton Hotel]] yn 'e [[Yndoneezje|Yndonezyske]] [[haadstêd]] [[Djakarta]] komme 9 [[minske]]n om.
*[[26 july|26]] - De [[terrorisme|terroristyske]] [[organisaasje]] [[Boko Haram]] begjint [[Opstân fan Boko Haram (2009)|in opstân]] yn it noardeasten fan [[Nigearia]].
* [[29 july|29]] - De 152e [[PC]] wurdt wûn troch, [[Gert-Anne van der Bos]], [[Folkert van der Wei]], [[Daniel Iseger]].
* [[31 july|31]] - [[6 augustus]] - De 74e [[Snitswike]] wurdt hâlden.

;augustus
*[[3 augustus|3]] - [[Bolivia]] erkent as earste [[lân]] yn [[Súd-Amearika]] it rjocht fan 'e [[Yndianen|lânseigen befolking]] op [[selsbestjoer]].
* [[4 augustus|4]] - Yn [[Nederlân]] falt it earste slachtoffer fan de [[Meksikaanske gryp]]. It giet om in jongen fan 17 jier dy't al bot siik wie.
* [[4 augustus|4]] - De [[Noard-Korea]]anske lieder [[Kim Jong-il]] ferlient twa [[Feriene Steaten|Amearikaanske]] [[sjoernalist]]en graasje nei dat [[Bill Clinton]] in mjitting hie mei Kim. De sjoernalisten wienen in arrestearre omdat se yllegaal yn it lân wêze soenen.
*[[7 augustus|7]] - De [[tyfoan]] [[Tyfoan Morakot|Morakot]] tsjocht oer [[Taiwan]] hinne en feroarsaket dêr 673 [[dea]]den en de slimste [[wettersneed]] yn in heale [[iuw]].
*[[14 augustus|14]] - It [[Feriene Keninkryk]] skoarret it [[selsbestjoer]] fan 'e [[Turks- en Kaikoseilannen]] op nei't by in ûndersyk bewiis foar grutskalige [[korrupsje]] fan 'e [[oerheid]] fan it [[koloanje|oerseeske gebietsdiel]] boppe wetter kommen is.
* [[16 augustus|16]] - De [[Jamaika]]an [[Usain Bolt]] rint in nij wrâldrekord op de 100 meter, 9,58 sekonde.
* [[21 augustus|21]] - [[Hawaï]] makket sûnt 50 jier diel út fan de [[Feriene Steaten fan Amearika]].
* [[29 augustus|29]] - Yn [[Assen]] giet de 64e edysje fan de [[Vuelta]] fan start.

;septimber
*[[1 septimber|1]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Fermont]] fiert it [[homohoulik]] yn.
* [[6 septimber|6]] - De 20e [[Nederlân]]ske soldaat stjert yn [[Afganistan]]. [[Korporaal]] Kevin van der Rijdt (26 jier), rekket om hals by [[Deh Rahwod]] yn [[Uruzgan]].
* [[8 septimber|8]] - [[13 septimber]] - ''New York 400'' wike, wêryn de 400-jierrige bân tusken [[Nederlân]] en [[New York City|New York]] fierd wurdt yn New York.
*[[25 septimber|25]]-[[26 septimber|26]] - De [[tyfoan]] [[Tyfoan Ketsana|Ketsana]] (ek bekend as Ondoy) feroarsaket grutte [[wettersneed]] yn 'e [[Filipinen|Filipynske]] [[haadstêd]] [[Manilla]], dêr't hast 700 [[minske]]n by omkomme.
* [[26 septimber|26]] - De [[tyfoan]] ''Ketsana'' giet oer de [[Filipinen]].
* [[27 septimber|27]] - De [[Poalen|Poalsk]]-[[Frankryk|Frânske]] regisseur [[Roman Polanski]] wurdt oppakt yn [[Switserlân]] yn ferbân mei in arrest yn de [[Feriene Steaten]].
*[[28 septimber|28]] - By [[Guineeske protesten (2009)|massale demonstraasjes]] yn [[Guinee]] tsjin 'e [[steatsgreep yn Guinee (2008)|militêre steatsgreep fan 2008]] iepenet it [[leger (lânmacht)|leger]] it fjoer op 'e [[demonstranten]], mei teminsten 157 [[dea]]den as gefolch.
*[[30 septimber|30]] - By [[ierdbeving op Sumatra (2009)|in ierdbeving]] fan 7,6 op 'e [[skaal fan Richter]] op it [[Yndoneezje|Yndonezyske]] [[eilân]] [[Sumatra]] komme teminsten 1.115 [[minske]]n om.

;oktober
* [[1 oktober|1]] - [[Dick Advocaat]] wurdt bûnstrener fan Belgje.
*[[2 oktober|2]] - Yn [[Ierlân]] wurdt [[Iersk konstitúsjoneel referindum (2009)|in twadde referindum]] holden oer it [[Ferdrach fan Lissabon (2007)|Ferdrach fan Lissabon]] fan 'e [[Jeropeeske Uny]], nei't de Ierske [[befolking]] dat yn [[2008]] by in earste [[referindum]] ôfwiisde. Diskear kart 67,1% fan 'e Ieren it goed.
* [[2 oktober|2]] - [[Rio de Janeiro]] wurdt de [[Olympyske Spullen]] fan [[2016]] tawezen troch it [[Ynternasjonaal Olympysk Komitee]].
* [[7 oktober|7]] - [[17 oktober]] - Nederlânske berneboekewike.
* [[9 oktober|9]] - [[Barack Obama]] wint de [[Nobelpriis foar de Frede]].
* [[11 oktober|11]] - [[Pater Damiaan]] wurdt troch paus [[Benediktus XVI]] hillich ferklearre.
* [[19 oktober|19]] - De [[DSB Bank]] fan [[Dirk Scheringa]] wurdt fallyt ferklearre.
* [[22 oktober|22]] - [[Windows 7]] wurdt útbrocht troch [[Microsoft]].
*[[25 oktober|25]] - By [[bomoanslaggen yn Bagdad (oktober 2009)|twa bomoanslaggen]] yn 'e [[Irak|Iraakske]] [[haadstêd]] [[Bagdad]] komme 155 [[minske]]n om en reitsje teminsten 721 oaren [[ferwûne]].

;novimber
* [[6 novimber|6]] - By it fabryk fan [[Fryslân Campina]] yn [[Dronryp]] ûntsnapt [[salpetersoer]]; der wurdt grut alaarm slein yn de omkriten.
* [[9 novimber|9]] - It is 20 jiere lyn dat de [[Berliner Muorre]] foel.
* [[13 novimber|13]] - By de [[Domino Day]] yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] wurdt it rekôrd op goed 4,4 miljoen stienen setten.
* [[13 novimber|13]] - Der wurdt 90 liter [[wetter]] yn fêste foarm fûn op de [[moanne (himellichem)|moanne]].
* [[14 novimber|14]] - De lânlike yntocht fan [[Sinteklaas]] wurdt yn [[Skiedam]] hâlden.
* [[18 novimber|18]] - Yn de [[Urkerbosk]] wurdt it lichem fûn fan in 14-jierrige [[Urk]]er jongen.
* [[18 novimber|18]] - Yn seis [[Nederlân]]ske fúzjegemeenten binne gemeenterieferkiezings. Yn de measte oare gemeenten wurde de ferkiezings op [[3 maart]] [[2010]] hâlden.
* [[19 novimber|19]] - De [[Belgje|Belgyske]] politikus [[Herman van Rompuy]] wurdt keazen ta earste [[Presidint fan de Jeropeeske Rie]].
* [[22 novimber|22]] - It [[CERN]] werstart de Grutte Hadron-fersneller by [[Genève]], [[Switserlân]].&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2009/11/21/science/21collider.html?_r=1 Proton Beams Are on Track at Collider], 20 novimber 2009 (sjoen op 7 desimber 2009)&lt;/ref&gt;
* [[21 novimber|21]] - It [[Junior Eurofyzjesongfestival]] 2009 wurdt hâlden yn de [[Oekraïne]]; de [[Nederlân|Nederlanner]] [[Ralf Mackenbach]] wint de wedstryd.
*[[23 novimber|23]] - Op it súdlike [[eilân]] [[Mindanao]], yn 'e [[Filipinen]], wurde by it [[Bloedbad fan Maguindanao]] teminsten 58 [[politisy]], [[abbekaat|abbekaten]], [[sjoernalist]]en, [[minskerjochte]]-[[aktivist]]en en omstanners [[ûntfierd]] en [[fermoarde]]. 
* [[25 novimber|25]] - Yn [[Belgje]] beneamd kening [[Albert II fan Belgje|Albert II]] [[Yves Leterme]] ta premier. Hy folget [[Herman van Rompuy]] op, dy't de [[Presidint fan de Jeropeeske Rie]] wurdt. De gearstalling fan it nije regear ferskilt kwealik mei it regear fan Van Rompuy.
* [[25 novimber|25]] - In rjochtbank yn [[Switserlân]] stelt fêst dat de [[Frankryk|Frânsk]]-[[Poalen|Poalske]] regisseur [[Roman Polanski]] op boarchtocht frijkomt.
* [[29 novimber|29]] - Yn in [[referindum]] stimt 57% fan de [[Switserlân|Switserske]] befolking foar in ferbod op it bouwen fan nije [[minaret]]ten yn harren lân. De fjouwer minaretten dy't al yn it lân steane meie stean bliuwe.
* [[30 novimber|30]] - Yn it [[Dútslân|Dútske]] [[München]] begjint it proses tsjin de 89-jierrige [[John Demjanjuk]]. Hy wurdt der fan fertocht bewaker west te hawwen yn it ferneatigingskamp [[Sobibór (ferneatigingskamp)|Sobibór]], dêrom wurdt him handiedichheid oan moard op wis 27.900 [[Joaden]] te lêste lein.

;desimber
*[[1 desimber|1]] - Yn 'e [[Jeropeeske Uny]] wurdt it [[Ferdrach fan Lissabon (2007)|Ferdrach fan Lissabon]] fan krêft.
* [[1 desimber|1]] - [[Ramses Shaffy]], [[Nederlân]]sk sjonger, ferstjert oan de gefolgen fan slokdarmkanker. Hy is 76 jier wurden.
* [[1 desimber|1]] - It [[Ferdrach fan Lissabon (2007)|Ferdrach fan Lissabon]] giet fan start foar de [[Jeropeeske Uny]].
* [[3 desimber|3]] - De [[Keninklike Nederlânske Marine]] hâldt 13 [[Somaalje|Somalyske]] piraten oan en befrijdet 2 [[Tansania|Tansianen]].&lt;ref&gt;[http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE5B20H620091203 Dutch capture 13 Somali pirates, free 2 Tanzanians], Reuters Afrika (sjoen op 7 desimber 2009)&lt;/ref&gt;
* [[3 desimber|3]] - ''Fokke Bauke Rispens'' fan [[Tsjom]], de âldste Fries, ferstjert op 106-jierrige leeftyd.&lt;ref&gt;[http://www.leeuwardercourant.nl/nieuws/regio/article5520168.ece/Oudste-Fries-%28106%29-in-Tzum-overleden Aldste Fries (106) ferstoarn], Ljouwerter Krante, 5 desimber 2009 (sjoen op 7 desimber 2009)&lt;/ref&gt;
* [[4 desimber|4]] - It kabinet fan [[Nepal]] komt gear op de [[Mount Everest]] om omtinken te freegjen foar de klimaattop yn [[Kopenhagen]].
* [[4 desimber|4]] - By in brân yn in nachtklup yn [[Perm]], [[Ruslân]], reitsje 112 minsken om 'e hals en reitsje 123 minsken ferwûne.
* [[5 desimber|5]] - Tsientûzenen minsken demonstrearje yn ferskate Jeropeeske stêden yn oanrin nei de klimaattop yn [[Kopenhagen]].
* [[5 desimber|5]] - [[Sinteklaas]]jûn.
* [[7 desimber|7]] - Yn [[Kopenhagen]] begjint de klimaattop.
* [[7 desimber|7]] - Yn [[Iran]] wurde studinteprotesten nei oanlieding fan de Dei fan de Studint spikerhurd delslein.
*[[8 desimber|8]] - By [[bomoanslaggen yn Bagdad (desimber 2009)|in rige bomoanslaggen]] yn 'e [[Irak|Iraakske]] [[haadstêd]] [[Bagdad]] komme teminsten 127 [[minske]]n om en reitsje nochris teminsten 448 oaren [[ferwûne]].
* [[10 desimber|10]] - Yn de Sint Pitertsjerke fan [[Grou (plak)|Grou]] krijt [[Oebele Vries]] de [[Joast Halbertsmapriis]] útrikt. De dosint oan de [[Stúdzje Fryske Taal en Kultuer]] oan de [[Ryksuniversiteit Grins]] krijt de trijejierlikse ûnderskieding foar syn folsleine wittenskiplike wurk.&lt;ref&gt;[http://www1.omropfryslan.nl/Mear_Nijs_64958.aspx Vries krijt Halbertsmapriis], Omrop Fryslân, 10 desimber 2009 (sjoen op 11 desimber 2009)&lt;/ref&gt;
* [[10 desimber|10]] - [[FrieslandCampina]] makket bekend dat it de kommende jierren 200 banen skrast. De tsiisproduksje yn [[Dronryp]] wurdt yn [[2011]] stillein, it bedriuw slút ek de tsiisferpakkingsôfdieling yn [[Drachten]] en der moatte 73 minsken fuort by it fabryk yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]. Wol komme der by it fabryk yn [[Wolvegea]] 45 banen by.&lt;ref&gt;[http://www1.omropfryslan.nl/Mear_Nijs_64959.aspx Banen fuort by suvelfabryk], Omrop Fryslân, 10 desimber 2009 (sjoen op 11 desimber 2009)&lt;/ref&gt;
* [[15 desimber|15]] - De gemeenterie fan [[Boarnsterhim]] stimt foar it opheffen fan de gemeente. Allinne de trije [[FNP]] leden stimme tsjin.
* [[17 desimber|17]] - Troch in soad sniefal yn [[Nederlân]] en [[Fryslân]] komt it lân frijwol plat te lizzen. Yn [[Oerterp]] komt 70 sentimeter snie te lizzen.&lt;ref&gt;[http://www.leeuwardercourant.nl/nieuws/regio/article5571195.ece/Record-in-Ureterp:-pak-van-70-centimeter Rekord yn Oerterp: Pak fan 70 sentimeter.], Ljouwerter Krante, 17 desimber 2009 (sjoen op 29 desimber 2009)&lt;/ref&gt;
* [[18 desimber|18]] - De klimaattop yn [[Kopenhagen]] wurdt beëinige.
* [[25 desimber|25]] - In reizger út [[Nigearia]] op de [[Northwest Airlines]]-flucht 253 fan [[Amsterdam]] nei [[Detroit]] besiket it fleantúch op te blazen; de oanslach mislearret.
* [[28 desimber|28]] - Op It Hearrenfean wurde njoggen jongeren oppakt foar fernielerij.&lt;ref&gt;[http://www1.omropfryslan.nl/Mear_Nijs_65444.aspx H'fean:9 jonge fandalen oppakt], Omrop Fryslân, 28 desimber 2009 (sjoen op 29 desimber 2009)&lt;/ref&gt;

== Berne ==

== Ferstoarn ==
;jannewaris
* [[12 jannewaris|12]] - [[Keimpe van der Meulen (skûtsjeskipper)|Keimpe van der Meulen]], Frysk skûtsjeskipper (* [[1933]])
* [[13 jannewaris|13]] - [[Kick Stokhuyzen]], Nederlânsk kwismaster (* [[1933]])
* [[14 jannewaris|14]] - [[Jacques Scheepsbouwer]], Nederlânsk bestjoerder, oprjochter [[Ot en Sienmuseum]] (* [[1956]])
* [[21 jannewaris|21]] - [[Charles W. Juels]], Amerikaansk astronoom en psychiater (* [[1944]])
;febrewaris
* [[11 febrewaris|11]] - [[Willem Kolff]],  Nederlânske ynternist en útfiner (* [[1911]])
* [[12 febrewaris|12]] - [[Lis Hartel]], Deensk dressuerruter (* [[1921]])
* [[14 febrewaris|14]] - [[David Hartsema]], Nederlânsk dichter, skriuwer en keunstner (* [[1925]])
* [[23 febrewaris|23]] - [[Frank Löwik]], Twintsk histoarikus en skriuwer (* [[1956]])
* [[26 febrewaris|26]] - [[Hans Lesterhuis]], Frysk boargemaster en sportbestjoerder (* [[1944]])
* [[27 febrewaris|27]] - [[Gerriet Postma]], Frysk keunstskilder (* [[1932]])
;maart
* [[1 maart|1]] - [[Ken Henry]], Amerikaansk reedrider (* [[1929]])
* [[24 maart|24]] - [[Martin Brozius]], Nederlânsk akteur en presintator (* [[1941]])
;april
* [[4 april|4]] - [[Adriano Emperado]], Amerikaansk fjochtsport beoefener (* [[1926]])
* [[22 april|22]] - [[Martin Bril]], Nederlânsk skriuwer (* [[1959]])
* 22 - [[Piet Burger]], Nederlânske puzelmakker en timmerman (* [[1929]])
* [[27 april|27]] - [[Jan de Jong (iismaster)|Jan de Jong]], Frysk iismaster Thialf (* [[1942]])
;maaie
* [[1 maaie|1]] - [[Henk Nijdam]], Nederlânsk hurdfytser (* [[1935]])
* [[2 maaie|2]] - [[Marilyn French]], Amerikaansk skriuwster en feministe (* [[1929]])
* [[20 maaie|20]] - [[Lucy Gordon]], Ingelsk aktrise en model (* [[1980]])
* [[21 maaie|21]] - [[Jan Riedstra]], Frysk ûndernimmer en sportbestjoerder (* [[1943]])

* [[24 maaie|24]] - [[Jan Nauta]], Frysk fuotballer (* [[1931]])
;juny
* [[18 juny|18]] - [[Hortensia Bussi]], Sileensk presidintsfrou (* [[1914]])
* [[20 juny|20]] - [[Godfrey Rampling]], Ingelsk atleet (* [[1909]])
* [[25 juny|25]] - [[Michael Jackson]], Amerikaansk sjonger (* [[1958]])
* [[25 juny|25]] - [[Farrah Fawcett]], Amerikaansk aktrise (* [[1947]])
;july
* [[1 july|1]] - [[Mollie Sugden]], Britsk aktrise (* [[1922]])
* [[12 july|12]] - [[Simon Vinkenoog]], Nederlânsk skriuwer (* [[1928]])
* [[15 july|15]] - [[Natalja Estemirova]],  Russysk histoarika, sjoernaliste en minskerjochte-aktiviste (* [[1958]])
* [[22 july|22]] - [[Herbert Morris]], Amerikaansk roeier (* [[1915]])
* [[25 july|25]] - [[Harry Patch]], Ingelsk militêr, lêste libbene Britske feteraan út 'e [[Earste Wrâldoarloch]] (* [[1898]])
* [[26 july|26]] - [[Merce Cunningham]], Amerikaansk koreograaf (* [[1919]])
* [[27 july|27]] - [[Michaël Zeeman]], Nederlânsk skriuwer, dichter, resinsint en presintater (* [[1958]])
* 27 - [[Aeronwy Thomas]], Welsk skriuwster en oersetter (* [[1943]])
;augustus
* [[5 augustus|5]] - [[Harm Fennema]], Frysk ûndernimmer en bestjoerder [[Frysk Hynste Stamboek]] (* [[1938]])
* [[4 augustus|4]] - [[Roel Brandt]]  Nederlânsk argeolooch en bestjoerder (* [[1940]])
* [[9 augustus|9]] - [[Tony Feitsma]], Frysk taalkundige en publisiste (* [[1928]])
* [[21 augustus|21]] - [[Tjerk Kramer]], Frysk politikus (* [[1947]])
* [[23 augustus|23]] - [[Edzo Toxopeus]], Nederlânsk politikus (* [[1918]])
* [[25 augustus|25]] - [[Ted Kennedy]], Amerikaansk politikus (* [[1932]])
;septimber
* [[2 septimber|2]] - [[Pieter Gerbenzon]], Frysk heechlearaar rjochtsskiednis (* [[1920]])
* [[11 septimber|11]] - [[Henny van Schoonhoven]], Nederlânsk fuotballer (* [[1970]])
* [[25 septimber|25]] - [[Aukje Wijbenga]], Frysk skriuwster (* [[1927]])
;oktober
* [[4 oktober|4]], [[Harry Frieswijk]], Frysk sakeman, topman [[FBTO]] (* [[1919]])
* [[30 oktober|30]] - [[Claude Lévi-Strauss]], Frânsk antropolooch (* [[1908]])
;novimber
* [[13 novimber|13]] - [[Gerrit Tasma]], Frysk oersetter en toanielregisseur (* [[1926]])
* [[25 novimber|25]] - [[Frans Haarsma]], Frysk preester, teolooch en heechlearaar (* [[1921]])
* [[26 novimber|26]] - [[Pia Beck]],  Nederlânsk jazz-pianiste en sjongster. (* [[1925]])
* [[28 novimber|28]] - [[Tryntsje van der Zee]], Frysk oersetster (* [[1940]])
;desimber
* [[1 desimber|1]] - [[Ramses Shaffy]], Nederlânsk sjonger en akteur (* [[1933]])
* [[1 desimber|1]] - [[Henny Siebel]], Frysk sjoernaliste (* [[1943]])
* [[8 desimber|8]] - [[Tavo Burat]], Italjaansk skriuwer en sjoernalist. (* [[1932]])
* [[13 desimber|13]] - [[Hendrik ten Hoeve]], Frysk politikus (* [[1945]])
* [[24 desimber|24]] - [[Marcus Bakker]], Nederlânsk politikus en kommunist (* [[1923]])
* [[26 desimber|26]] - [[Yves Rocher]], Frânsk ûndernimmer, grûnlizzer kosmetika-ympearium (* [[1930]])

==Literatuer==
;romans
* [[Patricia Briggs]], ''[[Bone Crossed]]''
* [[C.J. Cherryh]], ''[[Conspirator (roman)|Conspirator]]''
* [[Juliet Marillier]], ''[[Heart's Blood]]''
* [[Patricia Briggs]], ''[[Hunting Ground (roman)|Hunting Ground]]''
* [[Julie E. Czerneda]], ''[[Rift in the Sky]]''
* [[Lois McMaster Bujold]], ''[[The Sharing Knife: Horizon]]''
* [[Jim Butcher]], ''[[Turn Coat]]''
;koarte ferhalen
* [[Jim Butcher]], ''[[Last Call (koart ferhaal)|Last Call]]''
* [[Patricia Briggs]], ''[[Seeing Eye]]''
* Jim Butcher, ''[[The Warrior (koart ferhaal)|The Warrior]]''
;ferhalebondels
* ferskaat, ''[[Mean Streets (ferhalebondel)|Mean Streets]]''
* ferskaat, ''[[Must Love Hellhounds]]''
* [[P.N. Elrod]] (red.), ''[[Strange Brew (ferhalebondel)|Strange Brew]]''

==Films==
{{Kolommen2
|Kolom1=
* ''[[Angels &amp; Demons (film)|Angels &amp; Demons]]''
* ''[[B.O.B.'s Big Break]]''
* ''[[Bride Wars]]''
* ''[[Everybody's Fine (film út 2009)|Everybody's Fine]]''
* ''[[De Hel van '63]]''
* ''[[I Hate Valentine's Day]]''
* ''[[Inglourious Basterds]]''
* ''[[Law Abiding Citizen]]''
* ''[[Merry Madagascar]]''
* ''[[Monsters vs. Aliens (film)|Monsters vs. Aliens]]''
* ''[[Monsters vs. Aliens: Mutant Pumpkins from Outer Space]]''
|Kolom2=
* ''[[My Life in Ruins]]''
* ''[[Night at the Museum: Battle of the Smithsonian]]''
* ''[[The Proposal (film út 2009)|The Proposal]]''
* ''[[Sherlock Holmes (film út 2009)|Sherlock Holmes]]''
* ''[[Solomon Kane (film)|Solomon Kane]]''
* ''[[Star Trek (film)|Star Trek]]''
* ''[[Terminator: Salvation]]''
* ''[[Up in the Air (film út 2009)|Up in the Air]]''
* ''[[Whiteout (film út 2009)|Whiteout]]''
* ''[[Zombieland]]''
}}

{{JiersideUnder}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat}}
}}
[[Kategory:2009| ]]
[[Kategory:21e iuw]]</text>
      <sha1>71tajcl920af5y8lcbt17c0k8g67i2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Robert De Niro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16444</id>
    <revision>
      <id>1238580</id>
      <parentid>1141345</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T21:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[]]</comment>
      <origin>1238580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60632" sha1="et14wygkq5fvo1p4nzqxd8mkl2dxcb9" xml:space="preserve">{{Akteur
| ôfbylding                    = Robert De Niro Cannes 2016.jpg
| ôfbyldingstekst              = Robert De Niro yn [[2016]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].
| ôfbyldingsbreedte            = 210px
| echte namme                  = Robert Anthony De Niro jr.
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Italy.svg|border|20px]] [[Itaalje|Italjaansk]] &lt;small&gt;(sûnt 2006)&lt;/small&gt;
| berne                        = [[17 augustus]] [[1943]]
| berteplak                    = [[New York (stêd)|New York]] ([[New York (steat)|New York]])
| stoarn                       = 
| stjerplak                    = 
| etnisiteit                   = [[File:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Dútsers|Dútsk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of France.svg|border|20px]] [[Frânsen|Frânsk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Ireland.svg|border|20px]] [[Ieren (folk)|Iersk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of England.svg|border|20px]] [[Ingelsen|Ingelsk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Italy.svg|border|20px]] [[Italjanen|Italjaansk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlanners|Nederlânsk]]
| regionale identiteit         = 
| jierren aktyf                = [[1963]] – no
| prizen                       = [[Oscar]] 1975, 1981 &lt;br&gt;[[Golden Globe]] 1981&lt;br&gt;[[Gouden Eareliuw]] 1993&lt;br&gt; [[Légion d'Honneur]] 1997 &lt;br&gt; [[Sulveren Bear]] 2007 &lt;br&gt; [[Cecil B. DeMille Award]] 2011&lt;br&gt;[[Presidinsjele Frijheidsmedalje|Pres. Frijheidsmedalje]] 2016&lt;br&gt; [[Satellite Award]] 2017 
| webside                      = [http://www.tribecafilm.com/ www.tribecafilm.com]
}}
'''Robert De Niro''' ([[Ingelsk]]e [[útspr.]]: [də 'nɪəɹoʊ], likernôch: &quot;duh &lt;u&gt;nea&lt;/u&gt;-roo&quot;; [[Italjaansk]]e útspr.: [de 'ni:ro], likernôch: &quot;dee &lt;u&gt;nii&lt;/u&gt;-roo&quot;; folút: '''Robert Anthony De Niro jr.'''; [[New York (stêd)|New York]], [[17&amp;nbsp;augustus]] [[1943]]) is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[akteur]], [[regisseur]] en [[filmprodusint]] fan mingd, mar foar it meastepart [[Italjanen|Italjaansk]] [[etnysk]] [[komôf]]. Hy spilet gauris yn [[misdiefilm]]s, en wurket datoangeande faak gear mei regisseur [[Martin Scorsese]]. De Niro begûn syn [[karriêre]] as akteur yn [[1963]] en briek yn [[1974]] troch mei syn [[rol]] as de jonge Vito Corleone yn ''The Godfather Part&amp;nbsp;II'', fan regisseur [[Francis Ford Coppola]]. Foar dy rol wûn er in [[Oscar]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur. Yn [[1980]] wûn er boppedat in Oscar foar bêste akteur mei syn rol as [[bokser]] [[Jake LaMotta]] yn ''Raging Bull'', in film fan Scorsese.

Oare bekende [[dramafilm]]s dêr't De Niro yn spile, wiene ''Taxi Driver'', ''Once Upon a Time in America'', ''[[The Deer Hunter (film)|The Deer Hunter]]'', ''Cape Fear'', ''The Mission'', ''Goodfellas'' en ''[[The Untouchables (film)|The Untouchables]]''. Ek wied er te sjen yn [[komeedzjefilm|komeedzjes]] as ''Analyze This'', ''Meet the Parents'', ''Meet the Fockers'', ''[[The Intern (film út 2015)|The Intern]]'' en ''[[Dirty Grandpa]]''. Njonken twa [[Oscar]]s hat De Niro foar yndividuele films ek in [[Golden Globe]], in [[Sulveren Bear]] en in [[Satellite Award]] wûn, en foar syn hiele [[oeuvre]] de [[Cecil B. DeMille Award]] en de [[Gouden Liuw foar it Oeuvre]] fan it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje]]. Fierders waard De Niro yn [[2016]] de [[Presidinsjele Frijheidsmedalje]] takend. Hy wurdt beskôge as ien fan de bêste akteurs fan syn [[generaasje]].

==Libben en karriêre==
===Jonkheid en oplieding===
Robert De Niro waard yn [[1943]] [[berne]] yn 'e [[wyk]] [[Greenwich Village]], yn 'e [[borough]] [[Manhattan (New York)|Manhattan]] fan 'e [[stêd]] [[New York (stêd)|New York]]. Hy wie it [[ienlingsbern]] fan [[Robert De Niro sr.]] en dy syn [[oarehelte|frou]] [[Virginia Admiral]], dy't allebeide [[keunstskilder]]s wiene. ([[Skilderij]]en fan syn [[heit]] meitsje tsjintwurdich diel út fan ferskate [[museum]]kolleksjes, wêrûnder dy fan it [[Metropolitan Museum of Art]] yn New York.) Oan syn [[heit]]e kant hat De Niro benammen [[Italjanen|Italjaansk]] en ek wat [[Ieren (folk)|Iersk]] bloed, wylst er oan syn [[mem]]me kant fan mingd [[Nederlanners|Nederlânsk]], [[Ingelsen|Ingelsk]], [[Frânsen|Frânsk]] en [[Dútsers|Dútsk]] [[etnysk]] [[komôf]] is.

Syn [[âldelju]], dy't mei inoar yn 'e kunde kommen wiene doe't se beiden in [[kursus]] [[skilderkeunst]] fan [[Hans Hoffmann]] yn [[Provincetown (Massachusetts)]] folgen, [[skieding (houlik)|skieden]] doe't de lytse Robert De Niro noch mar in [[pjut]] fan twa jier wie. De oanlieding dêrfoar wie it [[út de kast kommen|út 'e kast kommen]] fan Robert De Niro sr. as [[homoseksueel]]. Mei't syn mem in [[ateïst]] wie, en syn heit in [[leauwensôffal|ôffallige]] [[roomsk-katolisisme|roomse]], wie De Niro net [[doop (sakramint)|doopt]], mar doe't syn âldelju yn skieding leine, útfanhuze er by syn goedroomske [[pake en beppe]] oan heitekant, dy't him temûk en tsjin 'e mei klam útsprutsen winsk fan syn âlden dochs noch dope lieten.

De Niro waard troch syn [[allinnichsteande mem]] [[opfieding|grutbrocht]] yn 'e buerten Greenwich Village en [[Little Italy (Manhattan)|Little Italy]] fan Manhattan. Hy gie earst nei PS&amp;nbsp;41, in [[iepenbier ûnderwiis|iepenbiere]] [[legere skoalle]], mar folge de lêste pear jier fan syn [[leger ûnderwiis]] oan 'e Elisabeth Irwin High School, in [[priveeskoalle]]. Neitiid waard er foar de [[middelskoalle]] akseptearre oan 'e High School of Music and Art, mar dêr wied er mar in koart skoftsje foar't er fan skoalle feroare en de middelskoalle ôfmakke oan 'e iepenbiere Charles Evan Hughes Junior High School. It [[middelber ûnderwiis]] folge De Niro oan 'e priveeskoallen de McBurney School en de Rhodes Preparatory School, hoewol't er by gjinien fan beiden in [[diploma]] behelle.

Yn dy tiid hie De Niro yn syn buert de [[bynamme]] Bobby Milk (&quot;Bobby Molke&quot;) omreden fan syn ljochte [[hûdskleur]]. As [[puber|opslûpen jonge]] hong er om mei in groep strjitbern yn Little Italy, fan wa't guon libbenslange freonen fan him waarden. De Niro makke syn [[debút]] as [[akteur]] mei tsien jier, doe't er de Leffe Liuw spile yn in skoalleproduksje fan ''[[The Wonderful Wizard of Oz (boek)|The Wonderful Wizard of Oz]]'', fan [[L. Frank Baum]]. De Niro hie aardichheid oan [[aktearjen]], mei't er gjin lêst hie fan syn karakteristike [[skrutenens]] as er him yn in [[rol]] ynlibbe. Om't er fassinearre rekke troch it medium [[film]] gied er mei sechstjin jier [[skoalferlitter|fan skoalle]] om in aktearkarriêre nei te stribjen. Neitiid folge er aktearlessen oan sawol de [[HB Studio]], it [[Stella Adler Konservatoarium]] as de [[Actors Studio]] fan [[Lee Strasberg]].
[[File:RobertdeNiro26.JPG|thumb|left|180px|Robert de Niro yn [[1988]] op it [[Festival foar Amerikaanske Films fan Deauville]].]]

===Aktearkarriêre===
====Iere jierren====
De Niro makke syn [[debút]] as [[filmakteur]] yn [[1963]], doe't er tweintich jier wie, mei de rol fan Cecil yn ''The Wedding Party'', fan [[regisseur]] [[Brian De Palma]]. Dy [[film]] waard lykwols pas útbrocht yn [[1969]]. De earste rol dêr't er foar it filmpublyk yn te sjen wie, wie sadwaande dy fan 'e [[omkesizzer]] yn 'e [[koarte film]] ''Encounter'', út [[1965]]. Yn 'e twadde helte fan 'e [[1960-er jierren]] hie De Niro [[figurant]]eroltsjes yn ''Three Rooms in Manhattan'' ([[1965]]) en ''Les Jeunes Loups'' ([[1968]]), in lyts roltsje yn ''Greetings'' ([[1968]]) en de [[titelrol]] yn ''Sam's Song'' ([[1969]]). 

Nei't ''The Wedding Party'' einlings útkommen wie, spile De Niro yn [[1970]] de rol fan 'e [[histoarysk]]e [[krimineel]] [[Lloyd Barker]] yn 'e film ''Bloody Mama'', fan regisseur [[Roger Corman]]. Ek wied er te sjen yn 'e [[komeedzjefilm]] ''Hi, Mom!'' Nei ''The Wedding Party'' en ''Greetings'' wie dat de trêde film fan De Palma dêr't De Niro oan meiwurke, en foar elts fan dy projekten krige er mar [[$]]50 betelle. Yn [[1971]] hie De Niro [[byrol]]len yn 'e films ''Jennifer on My Mind'', ''Born to Win'' en ''The Gang That Couldn't Shoot Straight''. Hy wûn yn [[1973]] syn earste bekendheid by it [[bioskoop]]publyk mei syn rol as in [[ferstjerren|stjerrende]] [[honkbal]]ler yn ''Bang the Drum Slowly''. Datselde jiers begûn er ek syn langjierrige gearwurking mei regisseur [[Martin Scorsese]], mei syn rol fan Johnny Boy Civello yn 'e film ''Mean Streets''.

====Trochbraak en heechtijdagen====
De grutte trochbraak kaam foar De Niro yn [[1974]], doe't er de rol fan 'e [[maffia]]baas Vito Corleone op jongere jierren spile yn [[flashback]]s yn 'e film ''The Godfather Part&amp;nbsp;II'', fan regisseur [[Francis Ford Coppola]]. Dy film wie in [[ferfolch]] op it mei in [[Oscar foar bêste film]] bekroande ''The Godfather'', út [[1972]]. De Niro hie foar ''The Godfather'' [[audysje]] dien foar mar leafst fjouwer rollen (dy fan Sonny Corleone, Michael Corleone, Carlo Rizzi en Paulie Gatto), mar Coppola fûn net ien fan dy rollen rjocht gaadlik foar him. De regisseur hie him lykwols ûntholden en frege him twa jier letter foar ''The Godfather Part&amp;nbsp;II''. Foar syn optreden yn dy film waard De Niro nominearre foar in [[BAFTA]] foar bêste nijynkommeling, en boppedat wûn er in [[Oscar]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur. Dy [[priis (ûnderskieding)|priis]] moast op 'e útrikking troch Coppola yn ûntfangst nommen wurde, om't De Niro der sels net by wie. Hy wie de earste akteur ea dy't in Oscar wûn foar in rol wêryn't er foar it meastepart in oare [[taal]] as it [[Ingelsk]] spriek (te witten: [[Sisyljaansk]]). Hy en [[Marlon Brando]], dy't in Oscar foar bêste akteur wûn foar syn rol fan Vito Corleone yn ''The Godfather'', binne de iennichste akteurs dy't in Oscar foar deselde rol wûn hawwe (hoewol net yn deselde film).

Nei ''The Godfather Part II'' spile De Niro yn [[1976]] op 'e nij ien fan 'e wichtichste rollen út syn [[karriêre]], nammentlik dy fan Travis Bickle yn 'e [[psychologyske skriller]] ''Taxi Driver''. Foar dy film wurke er op 'e nij gear mei regisseur [[Martin Scorsese]]. Om him op 'e rol fan Bickle ta te rieden, frege De Niro echt in [[taksy]]fergunning oan en makke er nei't it skynt in skoftke [[wurkdei|wurkdagen]] fan tolve [[oere]]n as [[taksysjauffeur]] yn New York. De rol fan Bickle wurdt noch altyd sjoen as [[kultureel ikoan|ikoanysk]], benammen de ''&quot;You talkin' to me?&quot;''-[[monolooch]], dy't letter withoefolle kearen [[imitaasje|imitearre]] is. Eins stie dy net yn it [[senario]] fan 'e film, mar kaam fierhinne fuort út [[ymprovisaasje]] fan De Niro. Foar syn oprtreden yn ''Taxi Driver'' waard De Niro nominearre foar in [[Oscar]], in [[Golden Globe]] en in [[BAFTA]], allegear yn 'e kategory bêste akteur. 
[[File:Robert_De_Niro_-_GianAngelo_Pistoia.jpg|right|thumb|180px|Robert De Niro nimt yn [[1993]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje]] de [[Gouden Eareliuw]] yn ûntfangst.]]

Yn [[1976]] wie De Niro ek te sjen yn ''1900'' en ''The Last Tycoon''.  ''1900'' ([[útspr.]]: ''Novecento'') is in [[Itaalje|Italjaanske]] film fan regisseur [[Bernardo Bertolucci]] oer it libben yn [[Itaalje]] foarôfgeande oan 'e [[Twadde Wrâldoarloch]], sjoen troch de eagen fan twa freonen út folslein ferskillende [[maatskiplike klasse]]n. De [[dramafilm]] ''The Last Tycoon'' waard regissearre troch [[Hollywood]]leginde [[Elia Kazan]], dy't neitiid yn in [[fraachpetear]] fertelde dat De Niro &quot;hast alles wol dwaan woe om súkses te hawwen.&quot; Sa foel er foar syn rol yn ''The Last Tycoon'' ôf fan 77 oant 58&amp;nbsp;[[kg]]. Neffens Kazan wie De Niro de iennichste akteur mei wa't er ea gearwurke hie, dy't him frege oft se op [[snein]] ek trochgean koene mei repetearjen. De Niro waard foar syn rol fan Monroe Stahr yn ''The Last Tycoon'' troch de [[filmkritisy]] fan alle kanten tajubele, mar de film flopte yn 'e [[bioskopen]].

It folgjende filmprojekt fan De Niro wie de [[musical]] ''New York, New York'' ([[1977]]), fan Martin Scorsese, dêr't er foar nominearre waard foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. Dêrnei folge yn [[1978]] it [[oarlochsfilm|oarlochsdrama]] ''[[The Deer Hunter (film)|The Deer Hunter]]'', fan regisseur [[Michael Cimino]], oer de [[Fjetnamoarloch]] en de [[posttraumatysk stress-syndroom|psychologyske swierrichheden]] dêr't [[oarlochsfeteranen]] mei te krijen hawwe. Foar syn rol fan feteraan Michael Vronsky waard De Niro op 'e nij nominearre foar de [[Oscar]], [[Golden Globe]] en [[BAFTA]] foar bêste akteur. It wie De Niro dy't by Cimino [[aktrise]] [[Meryl Streep]] oanrette foar de rol fan 'e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|freondinne]] fan Vronsy, nei't er har yn in [[toanielstik]] sjoen hie. Akteur [[John Cazale]], dy't yn ''The Godfather'' de rol fan Fredo Corleone spile hie, wie al [[cast]] foar in rol yn ''The Deer Hunter'' doe't by him in [[dea|terminale]] foarm fan [[kanker]] ûntdutsen waard. Dêrop besleaten de [[filmprodusint|produsinten]] him út syn rol te setten om't it tefolle kostje soe om foar him in [[syktekostefersekering]] ôf te sluten. De Niro betelle de [[fersekering]]skosten doe út eigen bûse.

Yn [[1980]] wurke De Niro op 'e nij gear mei Martin Scorsese, doe't er yn it troch dyselde regissearre [[biografyske film|biografysk]] [[sportfilm|sportdrama]] ''Raging Bull'' de rol fan [[bokser]] [[Jake LaMotta]] spile. Nei ferskate kearen foar de [[priis (ûnderskieding)|priis]] nominearre west te hawwen, wûn De Niro mei de rol fan LaMotta einlings de [[Oscar]] foar bêste akteur. Dêropta wûn er ek de [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in [[dramafilm]] en waard er nominearre foar in [[BAFTA Award]] foar bêste akteur.

====1980-er jierren====
Om't De Niro noed krige dat er [[typecast]] drige te wurden foar [[maffia]]rollen, begûn er yn 'e [[1980-er jierren]] aktyf nei oarsoartige rollen te sykjen. Yn [[1981]] spile er de [[roomsk-katolisisme|roomske]] [[preester]] Des Spellacy yn [[film noir|neo-noirfilm]] ''True Confessions'', en yn [[1983]] wied er as de mislearre [[komyk]] Rupert Pupkin te sjen yn 'e [[swarte komeedzje]] ''The King of Comedy'', op 'e nij in film fan Martin Scorsese. Foar dy rol waard er wer nominearre foar in [[BAFTA Award]] foar bêste akteur. Yn [[1984]] wied er lykwols op 'e nij te sjen as [[krimineel]] yn 'e [[misdiefilm]] ''Once Upon a Time in America'', fan regisseur [[Sergio Leone]]. Yn 'e midden fan 'e [[1980-er jierren]] spile De Niro yn it [[romantyske film|romantysk drama]] ''Falling in Love'' ([[1984]]), mei [[Meryl Streep]], de [[dystopyske fiksje|dystopyske]] [[science fiction-film]] ''Brazil'' ([[1985]]), mei [[Katherine Helmond]] en [[Bob Hoskins]], en de [[histoaryske film|histoaryske]] [[dramafilm]] ''The Mission'', mei [[Jeremy Irons]]. 

De Niro waard nominearre foar in [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur foar syn rol yn 'e [[psychologyske skriller|psychologyske]] [[horrorfilm]] ''Angel Heart'', út [[1987]], mei [[Mickey Rourke]], [[Lisa Bonet]] en [[Charlotte Rampling]]. Datselde jiers fertolke er de rol fan [[gangster]] [[Al Capone]] yn 'e [[plysjefilm]] ''[[The Untouchables (film)|The Untouchables]]'', mei [[Kevin Costner]] en [[Sean Connery]]. Teffens wie De Niro yn [[1987]] [[foarsitter]] fan 'e sjuery op 'e fyftjinde edysje fan it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Moskou]]. Yn 'e [[aksjekomeedzje]] ''Midnight Run'' ([[1988]]), mei [[Charles Grodin]] en [[Yaphet Kotto]], spile er de opjage [[preemjejager]] Jack Walsh, in rol wêrfoar't er nominearre waard foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in [[musical]] of [[komeedzjefilm|komeedzje]]. Oare films fan De Niro út 'e ein fan 'e [[1980-er jierren]] wiene de [[dramafilm]] ''Jacknife'' ([[1989]]), mei [[Ed Harris]], de [[komeedzjefilm|komeedzje]] ''We're No Angels'' ([[1989]]), mei [[Sean Penn]] en [[Demi Moore]], en de [[romantyske film]] ''Stanley &amp; Iris'' ([[1990]]), mei [[Jane Fonda]]. 
[[File:Robert_De_Niro_2011_2.JPG|left|thumb|160px|Robert De Niro yn [[2011]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].]]

Yn [[1988]] frege [[Martin Scorsese]] De Niro foar de rol fan [[Jezus (tradisjoneel-kristlik)|Jezus Kristus]] yn syn film ''The Last Temptation of Christ'', mar De Niro hie dêr gjin belangstelling foar. Doe't er dêr letter yn in [[fraachpetear]] nei frege waard, antwurde er: &quot;''The Last Temptation'' wie wat dêr't ik nea gjin ynteresse foar hie om yn te spyljen. Mar ik haw wol tsjin [Scorsese] sein: 'Ast echt in probleem hast, ast echt wolst dat ik it doch, en hast ferlet fan my, dan doch ik it. Ast mei de rêch tsjin 'e muorre stietst en gjin oare útwei sjochst, docht ik it, by wize fan freonetsjinst. […] Ik hie der gjin belangstelling foar om Kristus te spyljen. It is krekt as it spyljen fan [[Hamlet]]. Ik woe it gewoan net dwaan. Marty en ik hawwe it deroer hân. We dogge guon dingen tegearre om't we graach mei-inoar wurkje meie, mar ek om ferskillende redens. Ik haw myn redens as akteur, hy sines as regisseur. Dat is ek mar it bêste.&quot;

====1990-er jierren====
Yn [[1990]] hie De Niro twa fan syn bekendste rollen, dy fan Jimmy the Gent Conway yn Scorsese syn [[misdiefilm]] ''Goodfellas'', en dy fan 'e út syn [[koma]] ûntwekjende [[pasjint]] Leonard Lowe yn 'e [[dramafilm]] ''Awakenings'', fan regisseur [[Penny Marshall]]. Foar syn optreden yn ''Goodfellas'' waard er nominearre foar in [[BAFTA]] foar bêste akteur, en foar syn rol yn ''Awakenings'', wêrfoar't er gearwurke mei [[Robin Williams]] yn 'e rol fan [[dokter]] Malcolm Sayer, waard er nominearre foar in [[Oscar]] foar bêste akteur. Nei in rol as in foar [[kommunisme|kommunistyske]] sympatyen ferfolge regisseur yn 'e histoaryske dramafilm ''Guilty by Suspicion'' ([[1991]]) spile De Niro in [[brân]]ûndersiker yn 'e [[brânwacht]]skriller ''Backdraft'' ([[1991]]). Datselde jiers wied er ek te sjen as de [[sadisme|sadistyske]] eks-[[detinearre]] Max Cady, yn Scorsese syn [[psychologyske skriller]] ''Cape Fear'', mei [[Nick Nolte]] en [[Jessica Lange]]. Foar dy rol waard De Niro op 'e nij nominearre foar in [[Oscar]] en in [[Golden Globe]] foar bêste akteur. Nei't it skynt betelle er in [[toskedokter]] tûzenen [[Amerikaanske dollar|dollars]] om syn [[gebit]] der min fersoarge útsjen te litten, en liet er syn [[tosk]]en neitiid troch deselde toskedokter foar noch mear [[jild]] wer yn 'e âlde (fersoarge) steat werombringe. 

De Niro spile yn [[1992]] yn it [[komeedzjedrama]] ''Mistress'' en de [[misdiefilm]] ''Night and the City'', en yn [[1993]] yn it komeedzjedrama ''Mad Dog and Glory'' en it [[coming-of-age]]drama ''This Boy's Life''. Op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje]] fan [[1993]] waard him foar syn [[oeuvre]] de [[Gouden Eareliuw]] takend. Om dy tiid hinne waard him de rol fan 'e [[psychoaze|psychoatyske]] [[moardner]] Mitch Leary oanbean yn 'e [[aksjefilm]] ''In the Line of Fire''. Yn dy film soe De Niro de [[tsjinspiler]] west hawwe fan [[Clint Eastwood]], dy't in agint fan 'e [[Secret Service]] spile. Hy moast it oanbod lykwols ôflslaan om't er oare ferplichtings hie, en as gefolch dêrfan waard Leary spile troch [[John Malkovich]], dy't der in [[Oscar]]-nominaasje foar yn 'e wacht sleepte. De oare ferplichtings fan De Niro hiene te krijen mei de [[dramafilm]] ''A Bronx Tale'', dêr't er net inkeld as [[haadrol]]spiler, mar ek as [[regisseur]] en [[filmprodusint]] by belutsen wie. Hy stimde deryn ta om 'e [[rezjy]] fan 'e film te dwaan nei't er in ienmans[[toanielstik]] fan 'e [[senarioskriuwer]] [[Chazz Palminteri]] op [[Broadway]] sjoen hie. Yn ''A Bronx Tale'' spile De Niro in [[bussjauffeur]] dy't wrakselet om syn [[soan]] út 'e klauwen fan in pleatslike [[krimineel|gangster]] te hâlden.

Yn [[1994]] wie De Niro te sjen yn 'e rol fan it [[meunster fan Frankenstein]] yn 'e [[horrorfilm]] ''Mary Shelley's Frankenstein'', fan regisseur [[Kenneth Branagh]]. Hy wie ek as produsint yn dy film behelle, en krige foar syn rol in nominaasje foar in [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur. Nei in nije gearwurking mei Martin Scorsese foar de misdiefilm ''Casino'', yn [[1995]], mei [[Joe Pesci]] en [[Sharon Stone]], wie De Niro datselde jiers ek te sjen yn 'e [[skriller]] ''Heat'', fan [[Michael Mann]]. Dêryn wurke er foar it earst gear mei syn freon [[Al Pacino]] (hoewol't se allebeide yn ''The Godfather Part&amp;nbsp;II'' spile hiene, wiene se dêr nea yn deselde [[sêne]] te sjen). Yn 'e midden fan 'e [[1990-er jierren]] wie De Niro te sjen yn ''One Hundred and One Nights'' ([[1995]]), ''The Fan'' ([[1996]]) en ''Sleepers'' ([[1996]]). Foar syn rol yn ''Marvin's Room'', út [[1996]], waard er mei syn [[tsjinspiler]]s nominearre foar in [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste [[cast]]. Yn [[1997]] waard De Niro as [[ridder]] (''chevalier'') opnommen yn it [[Frankryk|Frânske]] [[Légion d'Honneur]]. Dat jiers spile er yn it [[misdiedrama]] ''Cop Land'', fan regisseur [[James Mangold]], mei [[Sylvester Stallone]] en [[Harvey Keitel]], en yn 'e misdiefilm ''[[Jackie Brown (film)|Jackie Brown]]'', fan regisseur [[Quentin Tarantino]], mei [[Pam Grier]], [[Samuel L. Jackson]], [[Michael Keaton]], [[Bridget Fonda]] en [[Robert Forster (akteur)|Robert Forster]].
[[File:Graffiti_of_Robert_De_Niro_in_Opatija_(19125124248).jpg|right|thumb|250px|In [[graffity]]portret fan Robert De Niro yn [[Opatija]] ([[Kroaasje]]).]]

Yn 'e twadde helte fan 'e [[1990-er jierren]] spile De Niro yn 'e [[politike]] [[parody]] ''Wag the Dog'' ([[1997]]), de modernisearre [[literêr]]e ferfilming fan [[Charles Dickens]] syn ''Great Expectations'' ([[1998]]), en de [[aksjefilm|aksjeskriller]] ''[[Ronin (film)|Ronin]]'' ([[1998]]), foar't er yn [[1999]] in protte súkses hie mei de [[komeedzjefilm]] ''Analyze This''. Dêryn sette er mei de rol fan Paul Vitti it [[karikatuer]] fan in [[maffia]]baas del, mei [[Billy Crystal]] yn 'e rol fan syn folle pleage mar [[yntimidaasje|yntimidearre]] [[psychiater]]. Foar syn optreden yn ''Analyze This'' waard De Niro nominearre foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. De film wie sa súksesfol dat der yn [[2002]] in [[ferfolch]] op makke waard, mei as [[titel (opskrift)|titel]] ''Analyze That'', wêryn't De Niro en Crystal op 'e nij yn deselde rollen te sjen wiene. Yn [[1999]] spile De Niro ek yn 'e [[misdiekomeedzje]] ''Flawless''.

====2000-er jierren====
Yn [[2000]] spile De Niro yn trije films: de mingde [[live action]]-[[tekenfilm|animaasjefilm]] ''The Adventures of Rocky and Bullwinkle'', en fierders ''Men of Honor'' en ''Meet the Parents''. Yn 'e [[biografyske film]] ''Men of Honor'', oer it libben fan [[Carl Brashear]], de earste [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaan]] dy't [[djipseedûken|masterdûker]] by de [[Amerikaanske Marine]] waard, fertolke De Niro de byrol fan [[sersjant-majoar]] Billy Sunday. Foar dy rol waard er nominearre foar in [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur. Yn 'e [[komeedzjefilm]] ''Meet the Parents'' wie De Niro de [[tsjinspiler]] fan [[Ben Stiller]], as Jack Byrnes, in stiif en strang âld-[[CIA]]-man dy't fuortendaliks in hekel hat oan Stiller syn [[personaazje]] Greg Focker. Focker, oan 'e oare kant, de oansteande [[brêgeman]] fan Byrnes syn [[dochter]], is der alles oan gelegen om in wyt fuotsje te heljen by syn [[skoanheit]], wat liedt ta in opienfolging fan brike foarfallen. De Niro wie by ''Meet the Parents'' ek belutsen as [[filmprodusint]], en hy waard foar syn rol fan Byrnes fannijs nominearre foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. De film wie sa súksesfol, dat der noch twa [[ferfolgen]] op makke waarden: ''Meet the Fockers'', út [[2004]], wêryn't Byrnes en de frou mei de bern op besite geane by Greg Focker syn [[hippy]]-[[âlden]], spile troch [[Barbra Steisand]] en [[Dustin Hoffman]], en ''Little Fockers'', út [[2010]], wêryn't Byrnes leare moat om te gean mei it feit dat er no [[pake]] is.

Yn 'e earste helte fan 'e [[2000-er jierren]] wie De Niro fierders te sjen yn ''15 Minutes'' ([[2001]]), ''The Score'' ([[2001]]), ''Showtime'' ([[2002]]) mei as [[tsjinspiler]] [[Eddie Murphy]], ''City by the Sea'' ([[2002]]), ''Godsend'' ([[2004]]) en ''Hide and Seek'' ([[2005]]). Yn 'e animaasjefilm ''Shark Tale'', út [[2004]], liende er syn [[stim]] as [[stimakteur]] oan it maffiabaas-eftige personaazje Don Lino, en yn ''The Bridge of San Luis Rey'', ek út [[2004]], spile er de [[aartsbiskop]] fan [[Lima]]. Ek [[presintator|presintearre]] er ''9/11'', in [[dokumintêre]] út [[2002]] oer de [[9/11|oanslaggen fan 9/11]] op it [[World Trade Center (New York)|World Trade Center]] yn [[New York (stêd)|New York]]. Dy film wie gearstald út opnamen makke troch de [[Frankryk|Frânske]] [[bruorren]] [[Jules en Gédéon Naudet]] fan it wurk fan 'e leden fan 'e New&amp;nbsp;Yorkske [[brânwacht]] ûnder en nei ôfrin fan 'e oanslaggen. 

De Niro moast yn [[2005]] ta syn eigen djippe [[teloarstelling]] de haadrol yn 'e misdiefilm ''The Departed'' ôfslaan om't er doe djip behelle wie yn it meitsjen fan 'e [[spionaazjefilm]] ''The Good Shepherd'' ([[2006]]), mei [[Matt Damon]] en [[Angelina Jolie]]. Yn dy film, dy't er sels ek regissearre en produsearre, wurke De Niro ek wer gear mei [[Joe Pesci]], dy't er earder al as [[tsjinspiler]] hân hie yn ''Raging Bull'', ''Once Upon a Time in America'', ''Goodfellas'', ''A Bronx Tale'' en ''Casino''. Foar syn rol fan [[generaal]] Bill Sullivan yn ''The Good Shepherd'' wûn De Niro mei de oare akteurs yn [[2007]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn]] de [[Sulveren Bear]] foar bêste [[cast]]. Dêrnjonken waard de film sels nominearre foar in [[Gouden Bear]] (foar bêste film). Fierders wurke De Niro yn [[2006]] as [[stimakteur]] ek mei oan 'e [[tekenfilm]] ''Arthur and the Invisibles'', fan regisseur [[Luc Besson]].
[[File:Robert_De_Niro_2_by_David_Shankbone.jpg|left|thumb|180px|Robert De Niro yn [[2008]].]]

Yn [[juny]] [[2006]] skonk De Niro syn persoanlike [[argyf|filmargyf]] mei [[skript]]s, [[kostúm]]s en [[rekwisyt|rekwisiten]] oan it [[Harry Ransom Center]] fan 'e [[Universiteit fan Teksas te Austin]]. Fan [[27&amp;nbsp;april]] [[2009]] ôf wie de kolleksje dêr [[tentoanstelling|te besichtigjen]] foar it [[publyk]]. Yn [[2007]] spile De Niro yn 'e [[romantyske fantasyfilm]] ''Stardust'', mei [[Claire Danes]], [[Charlie Cox]], [[Peter O'Toole]] en [[Sienna Miller]], en yn [[2008]] wied er mei [[Al Pacino]] te sjen harren twadde filmprojekt tegearre, de [[plysjefilm]] ''Righteous Kill''. Fierders hied er yn 'e twadde helte fan 'e [[2000-er jierren]] rollen yn 'e [[satire]] ''What Just Happened'' ([[2008]]) en it drama ''[[Everybody's Fine (film út 2009)|Everybody's Fine]]'' ([[2009]]).

====Lettere jierren====
Yn [[2010]] makke De Niro bekend dat er in rol hawwe soe yn 'e ferfilming fan 'e [[BBC]]-[[misdiesearje]] ''Edge of Darkness''. Lykwols, fuort nei't de [[opnamen (film)|opnamen]] fan dy film begûn wiene, ferliet De Niro it projekt omreden fan &quot;kreätive ûnienichheid&quot;. Hy waard neitiid ferfongen troch [[Ray Winstone]]. Wol wie De Niro yn [[2010]] noch te sjen as [[Amerikaanske Senaat|senator]] John McLaughlin yn 'e [[aksjefilm]] ''Machete'', en teffens fertolke er dat jiers in haadrol yn 'e [[skrillerfilm]] ''Stone''. Yn [[2011]] spile er yn 'e [[aksjefilm]]s ''Killer Elite'' en ''Limitless'', de [[romantyske komeedzje]] ''New Year's Eve'' en de [[Itaalje|Italjaanske]] film ''Manuale d'Amore&amp;nbsp;3'', dy't ek bekend is ûnder de [[Ingelsk]]e titel ''The Ages of Love''. Fierders waard oan De Niro yn [[2011]] ek de [[Cecil B. DeMille Award]] takend, de [[oeuvrepriis]] fan 'e [[Golden Globes]], en tsjinne er dat jiers as [[foarsitter]] fan 'e sjuery op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].

Yn [[2012]] pikte it Amerikaanske [[tillefyzjenetwurk]] de [[pilotôflevering]] fan 'e [[tillefyzjesearje]] ''NYC&amp;nbsp;22'' op, dy't De Niro produsearre hie. It ûnderwerp dêrfan wie [[rekrút|rekruten]] by it [[New York Police Department]], mar de searje waard al nei fjouwer [[ôflevering]]s stopsetten omreden fan ôffallende [[sjochsifers]]. Films fan De Niro dy't yn [[2012]] útkamen, wiene ''Being Flynn'', ''Red Lights'', ''Freelancers'' en ''Silver Linings Playbook''. Fral dy lêste film krige in soad lof fan 'e [[filmkritisy]], en De Niro waard foar syn optreden as Pat Solitano sr. nominearre foar in [[Oscar]], in [[Screen Actors Guild Award]] en in [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur, wylst alle akteurs mei-inoar ek nochris nominearre waarden foar in [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste [[cast]]. Yn 'e folgjende pear jier wie De Niro te sjen yn 'e films ''The Big Wedding'', ''Killing Season'', ''The Family'', ''Las Vegas'', ''American Hustle'' en ''Grudge Match'' (allegear yn [[2013]]) en ''The Bag Man'' ([[2014]]). 

Yn it mei mylde [[humor]] ôfmakke [[komeedzjedrama]] ''[[The Intern (film út 2015)|The Intern]]'', fan regisseur [[Nancy Meyers]], spile De Niro yn [[2015]] in [[pinsjonearre]] [[widner]] op jierren dy't by in [[moade]]bedriuw as [[stazjêr]] oan it [[wurk]] giet. Syn [[tsjinspylster]] yn dy film wie [[Anne Hathaway (aktrise)|Anne Hathaway]] yn 'e rol fan syn jonge [[froulik]]e baas, mei wa't er tige goed gearwurke, sa wie de ienriedige miening fan 'e [[filmkritisy]]. Yn [[2015]] wie De Niro ek te sjen as himsels yn 'e [[koarte film]] ''The Audition'', fan [[Martin Scorsese]]. Fierders hied er datselde jiers in rol yn 'e [[heistfilm]] ''Heist'' en it [[komeedzjedrama]] ''Joy''. Yn [[2016]] spile De Niro yn 'e [[gross-out]]komeedzje ''[[Dirty Grandpa]]'' in [[gleiens|gleie]] âld-[[kommando]] dy't syn [[naïviteit|naïve]] [[pakesizzer]] op sleeptou nimt om efter de fammen oan. Ek wied er dat jiers te sjen yn it [[biografyske film|biografyske]] [[boksen|boksdrama]] ''Hands of Stone'' (as bokstrainer [[Ray Arcel]]) en yn it komeedzjedrama ''The Comedian''. Fierders krige er fan [[presidint]] [[Barack Obama]] yn [[2016]] de [[Presidinsjele Frijheidsmedalje]] opspjelde, de heechste [[boarger]]like [[ûnderskieding]] fan 'e Feriene Steaten, foar syn bydragen oan 'e Amerikaanske [[kultuer]].
[[File:RobertDeNiroTCLChineseTheatreJan2013.jpg|right|thumb|230px|Robert De Niro lit yn [[2013]] yn [[Hollywood|Holly-wood]] syn hân- en skuonôfdrukken ferivigje yn [[semint]].]]

Yn [[2017]] makke De Niro as akteur en [[útfierend produsint]] de [[tillefyzjefilm]] ''The Wizard of Lies'', oer de [[fraude]]ur [[Bernie Madoff]], dy't withoefolle Amerikanen harren [[jild]] ûntfytmanne en yn [[earmoede]] efterliet foar't er úteinlik [[arrestaasje|pakt]] waard en foar lange tiid it [[tichthûs (finzenis)|tichthûs]] yndraaide. Foar de rol fan Madoff waard De Niro nominearre foar in [[Golden Globe]], in [[Emmy Award]] en [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm of [[minysearje]]. Hy wûn de [[Satellite Award]] yn dyselde kategory. ''The Wizard of Lies'' waard fierders ek nominearre foar in Emmy foar bêste tillefyzjefilm.

Yn [[2019]] spile De Niro de rol fan [[praatprogramma]]presintator Murray Franklin yn 'e kontroversjele film ''Joker'', oer de [[superheld|supersmjunt]] [[The Joker]] út 'e ''[[Batman]]''-[[strip]]s, spile troch [[Joaquin Phoenix]]. Fierders wied er dat jiers ek te sjen yn 'e rol fan [[Frank Sheeran|Frank &quot;The Irishman&quot; Sheeran]], in histoarysk Amerikaansk [[fakbûn]]sman en [[hiermoardner]] foar de [[maffia]], dy't úthold dat er de bekende, spoarleas ferdwûne fakbûnslieder [[Jimmy Hoffa]] fermoarde hie. De Niro spile dy rol yn 'e [[Netflix]]film ''The Irishman'', fan Martin Scorsese, nei it [[boek]] ''I&amp;nbsp;Heard You Paint Houses'' fan [[Charles Brandt]]. [[Al Pacino]], [[Harvey Keitel]] en [[Joe Pesci]] wiene ek yn dy film te sjen, dy't fan alle kanten lof taswaaid krige fan 'e [[resinsint]]en. Yn [[2019]] wurke De Niro, as ien fan 'e [[roast (telefyzjeprogramma)|roasters]], ek mei oan ''The Comedy Central Roast of [[Alec Baldwin]]''.

===Undernimmings en ynvestearrings===
Robert De Niro is ien fan 'e eigners fan 'e [[filmstudio]] [[TriBeCa Productions]], dy't er yn [[1989]] tegearre mei [[filmprodusinte]] [[Jane Rosenthal]] oprjochte en ferneamde nei de buert [[Tribeca]], yn súdlik [[Manhattan (New York)|Manhattan]]. Sûnt [[2003]] makket de studio diel út fan it gruttere [[Tribeca Enterprises]], dat ek it [[Filmfestival fan Tribeca]] organisearret en eigner is fan [[Tribeca Cinemas]]. Fierders is De Niro eigner of mei-eigner fan 'e yn [[1993]] oprjochte [[sushi]]-[[restaurant]]keatling [[Nobu]] (mei [[kok]] [[Nobu Matsuhisa]]), it yn [[1990]] iepengiene [[restaurant]] [[Tribeca Grill]] yn Tribeca (mei û.o. [[Broadway]]produsint [[Stewart F. Lane]] en akteur [[Lou Diamond Phillips]]), en it [[Greenwich Hotel]], ek yn Tribeca. De Niro is ek [[oandielhâlder]] fan it Paradise Found Nobu Resort, in [[bedriuw]] dat fan doel is om in [[lúkse]] [[resort]] te bouwen op it [[eilân]] [[Barbûda]], yn it [[Karibysk Gebiet|Karibyske]] steatsje [[Antigua en Barbûda]].

===Priveelibben===
====Relaasjes en bern====
De Niro hat twaris [[troud]] west. Hy troude yn [[1976]] mei syn earste [[oarehelte|frou]], de [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaanske]] [[aktrise]] [[Diahne Abbott]], mei wa't er in [[soan]] krige, Raphael, in eardere akteur dy't no as [[makelder]] wurket. De Niro [[adoptearre]] ek de [[dochter]] fan Abbott út in eardere [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]], [[Drena De Niro]], dy't aktrise is. It [[houlik]] fan De Niro en Abbott einige yn [[1988]] yn in [[skieding (houlik)|skieding]]. Neitiid hie De Niro jierrenlang in relaasje mei it Afro-Amerikaanske [[model (berop)|model]] [[Toukie Smith]]. Mei har krige er yn [[1995]] troch [[reägearbuisbefruchting]] de [[mearling|twilling]]soannen Julian en Aaron, dy't [[swierwêzen|foldroegen waarden]] troch in [[draachmem]]. Koarte tiid dêrnei giene De Niro en Smith lykwols útinoar.
[[File:Grace_Hightower_2011_Shankbone.JPG|left|thumb|160px|[[Grace Hightower]], de twadde [[oarehelte|frou]] fan Robert De Niro fan [[1997]] oant [[2018]].]]

Yn [[1997]] troude De Niro mei syn twadde frou, de Afro-Amerikaanske aktrise [[Grace Hightower]]. Harren soan Elliot, dy't oanhelle is mei [[autisme]], waard yn [[1998]] [[berne]]. De Niro en Hightower skieden yn [[1999]] [[skieding fan tafel en bêd|fan tafel bêd]], mar dêr folge nea in wetlike skieding op, en yn [[2004]] fernijden se ynstee harren [[houliksûnthjit]]ten. Yn [[desimber]] [[2011]] krigen se noch in dochter dy't foldroegen waard troch in draachmem. Anno [[2012]] hie De Niro fjouwer [[pakesizzer]]s (ien fan Drena en trije fan Raphael). Yn 'e [[novimber]] [[2018]] giene De Niro en Hightower útinoar.

====Unreplik goed====
De Niro hat sûnt [[1989]] in diel fan it [[jild]] dat er mei syn [[aktearjen]] fertsjinne hat, [[ynvestearring|ynvestearre]] yn [[ûnreplik goed]] yn 'e buert [[Tribeca]], yn súdlik Manhattan. Hy besit ek [[wente]]n oan 'e [[East Side (Manhattan)|East Side]] en de [[West Side (Manhattan)|West Side]] fan Manhattan. Fierders is er eigner fan in [[filla]] mei 32&amp;nbsp;[[hektare|ha]] lân yn [[Gardiner (New York)]], dêr't er it meastepart fan 'e tiid wennet. Yn [[2014]] skafte er mei Grace Hightower in [[appartemint]] mei fiif [[sliepkeamer]]s oan yn hertsje Manhattan.

====Sûnensswierrichheden====
Yn [[oktober]] [[2003]] liet De Niro fia in [[wurdfierder]] bekendmeitsje dat der by him [[prostaatkanker]] fêststeld wie. Yn [[desimber]] fan dat jier waard er dêroan [[operaasje (genêskunde)|operearre]] yn it [[Memorial Sloan-Kettering Cancer Center]].

====Juridyske swierrichheden====
Doe't er yn [[febrewaris]] [[1998]] in film opnaam yn [[Frankryk]], waard De Niro troch de Frânske [[plysje]] njoggen [[oere]]n lang ûnderfrege as [[tsjûge (rjocht)|tsjûge]] yn in [[prostitúsje]]saak. Hy ûntstried by heech en by leech eltse belutsenens by en kennis fan 'e saak, en tsjinne neitiid in formele klacht yn oer syn behanneling. Hy wie dêr sa [[lulkens|opsternaat]] oer dat er sei dat er nea wer nei Frankryk ta woe en syn [[ûnderskieding]] fan it [[Légion d'Honneur]], dy't er in jier earder krigen hie, weromjaan woe. Meitiid belune syn lulkens stadichoan, en yn [[2011]] tsjinne er as [[foarsitter]] fan 'e sjuery op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].

Yn [[2006]] klage de [[trust]], dêr't De Niro syn lângoed yn [[Gardiner (New York)|Gardiner]] by ûnderbrocht hat, de [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] Gardiner oan om't de [[ûnreplikgoedbelesting]] te heech wêze soe. Foar it [[Heechgerjochtshôf fan de Steat New York]] waard yn [[2014]] de gemeente yn it gelyk steld, mar de [[abbekaten]] fan 'e trust giene daliks yn [[heger berop]]. Dêrop makke de gemeente bekend dat it ûnwis wie oft de [[rjochtsaak]] noch fuortset wurde koe, om't der sa stadichoan al folle mear útjûn wie oan proseskosten as dat der mei de besteande [[belesting]]s binnenhelle wurden hie. Hoewol't de oare ynwenners fan Gardiner yn 't earstoan mei De Niro sympatisearren, late dat berjocht ta lulkens en ta in inisjatyf fan guon boargers om it jild foar fuortsetting fan it proses troch in ynsammelingsaksje byinoar te bringen.

It ferslach fan 'e hiele kwestje yn in pleatslike [[krante]] waard oernommen troch ''[[The New York Times]]'', en ûntjoech him troch De Niro syn belutsenens ta ynternasjonaal [[nijs]]. De Niro, dy't nei eigen sizzen troch de trust nea oer de saak ynformearre wie en fan neat wist, waard, yn 'e wurden fan it Gardiner [[gemeenteriedslid]] Wiegand, &quot;poerstrontmâl&quot; doe't er it út 'e kranten fernaam. De [[boekhâlder|accountant]]s dy't oer de trust giene, joegen ta dat se it nea nedich fûn hiene om De Niro mei de kwestje lestich te fallen om't se fûnen dat it ôfhanneljen fan dizze saak ûnder harren [[fidúsjêre ferplichting]]s foel. Inkele dagen letter mette De Niro mei syn abbekaat de fertsjintwurdigers fan it gemeentebestjoer, oan wa't er oanbea it heger berop yn te lûken en in [[skeafergoeding]] foar de proseskosten fan 'e gemeente te beteljen fan $129.000, in bedrach dat ophoaste waard troch it accountantskantoar.
[[File:Drena De Niro 2012 Shankbone.JPG|right|thumb|160px|De Niro syn [[oannommen dochter]] [[Drena De Niro|Drena]].]]

Yn [[oktober]] [[2019]] waard De Niro oanklage troch in earder [[wurknimster]], Graham Chase Robinson. Se hold út dat se yn 'e tiid dat se wurke foar De Niro syn filmstudio [[TriBeCa Productions]] it [[slachtoffer]] wurden wie fan [[ûnwinske yntimiteiten]] en [[geslachtsdiskriminaasje]]. Se bewearde ek dat De Niro sels &quot;seksueel beladen&quot; opmerkings yn har rjochting makke hie en har ûnderwurpen hie oan &quot;ûnwinske fysyk kontakt&quot;. Fierders sei Robinson dat De Niro, doe't se besocht [[ûntslach]] te nimmen, drige hie har karriêre te ferrinnewearjen.

====Polityk aktivisme====
Yn [[1998]] [[lobby]]de De Niro op eigen inisjatyf by de leden fan it [[Amerikaanske Kongres]] tsjin 'e [[impeachment]] fan [[presidint]] [[Bill Clinton]]. By de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2008)|presidintsferkiezings]] fan [[2008]] stipe er de [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske]] kandidaat [[Barack Obama]]. Yn [[2012]] joech De Niro him by de anty-[[fracking]]kampanje [[Artists Against Fracking]].

By de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2016)|Amerikaanske presidintsferkiezings]] fan [[2016]] wie De Niro in útsprutsen tsjinstanner fan 'e [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske]] kandidaat [[Donald Trump]], dy't er &quot;sa skamteleas stom&quot; neamde. Nei't Trump op in ferkiezingsgearkomste sein hie dat er lju dy't dêr tsjin him [[demonstraasje (protest)|demonstrearren]] &quot;wol op 'e bek slaan woe,&quot; liet De Niro in [[fideo]] publisearje wêryn't er yn in [[monolooch]] útfear tsjin Trump en ûnder mear sei: &quot;Hy wol minsken op 'e bek slaan? No, ik soe him wolris op 'e bek slaan wolle!&quot; 

Nei't Trump dochs de ferkiezings wûn, joech De Niro him by it ferset tsjin 'e nije presidint. Op [[10&amp;nbsp;juny]] [[2018]], doe't er by de 72e útrikkingsseremoanje fan 'e [[Tony Awards]] in optreden fan [[rock]]sjonger [[Bruce Springsteen]] oankundige, krige er fan it [[publyk]] in [[steande ovaasje]] doe't er sei: &quot;Ik sil noch ien ding sizze: fuck Trump. It is net mear 'fuort mei Trump'. It is 'fuck Trump'!&quot; In pear dagen letter bea De Niro by in moeting mei de [[Kanada|Kanadeeske]] [[premier]] [[Justin Trudeau]] foar in grutte klibber folk yn [[Toronto]] syn ûntskuldings oan foar wat er omskreau as &quot;Trump syn idioate hâlden en dragen&quot;. 

Fierders hat De Niro Trump omskreaun as in [[rasisme|rasist]] en tajûn dat hysels &quot;nayf&quot; wie oer de twa ferkiezingsoerwinnings fan [[Barack Obama|Obama]] en wat dy foar de Feriene Steaten te betsjutten hiene. &quot;Ik miende dat we mei wat nijs begûn wiene. Ik besefte net hoe tsjin him oft beskate lju wiene&amp;nbsp;– tsjin him op basis fan syn [[ras (klassifikaasje fan minsken)|ras]], misledige dat er dêr [yn it [[Wite Hûs (Washington D.C.)|Wite Hûs]]] wie.&quot; Yn 'e kampanje foar de Demokratyske [[foarferkiezing]] yn 'e oanrin nei de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)|presidintsferkiezings]] fan [[2020]] stipe De Niro de iepentlik [[homoseksuële]] kandidaat [[Pete Buttigieg]].

====Dûbele nasjonaliteit====
Sûnt [[2006]] hat De Niro in [[dûbele nasjonaliteit]], om't er dat jiers fan it [[Itaalje|Italjaanske]] [[regear]] in Italjaansk [[paspoart]] krige boppe-op syn Amerikaanske. Tsjin dy set fan it regear fan Itaalje wie yn 'e Feriene Steaten in protte wjerstân fan 'e [[Oarder fan de Soannen fan Itaalje yn Amearika]], in [[organisaasje]] dy't fynt dat De Niro it [[imago]] fan 'e [[Italjanen]] as [[etnyske groep]] skea tabrocht hat troch syn oanhâldende spyljen fan [[kriminelen]].

==Filmografy==
===As akteur===
{{Filmografy|as=akteur}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1965 || ''Encounter'' || de [[omkesizzer]] || [[koarte film]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1965 || ''Three Rooms in Manhattan'' || [[kliïnt]] by it [[diner]] || net fermeld op 'e ôftiteling
|-
|align=&quot;center&quot;| 1968 || ''Les Jeunes Loups'' || kliïnt yn ''Chez Popov'' || net fermeld op 'e ôftiteling
|-
|align=&quot;center&quot;| 1968 || ''Greetings'' || Jon Rubin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1969 || ''Sam's Song'' || Sam || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1969 || ''The Wedding Party'' || Cecil || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1970 || ''Bloody Mama'' || Lloyd Barker|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1970 || ''Hi, Mom!'' || Jon Rubin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1971 || ''Jennifer on My Mind'' || Mardigian || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1971 || ''Born to Win'' || [[plysje]]man Danny || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1971 || ''The Gang That Couldn't Shoot Straight'' || Mario Trantino || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1973 || ''Bang the Drum Slowly'' || Bruce Pearson || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1973 || ''Mean Streets'' || John &quot;Johnny Boy&quot; Civello || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1974 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Godfather Part II'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Vito Corleone || wûn [[Oscar]] foar bêste byrol fan in akteur &lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar meast ûnthjittende nijynkommeling 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1976 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Taxi Driver'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Travis Bickle|| nom. [[Oscar]] foar bêste akteur &lt;br&gt;nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama &lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1976 || ''1900'' || Alfredo Berlinghieri || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1976 || ''The Last Tycoon'' || Monroe Stahr|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1977 || ''New York, New York'' || Jimmy Doyle || nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1978 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''[[The Deer Hunter (film)|The Deer Hunter]]'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Michael Vronsky || nom. [[Oscar]] foar bêste akteur&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama&lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1980 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Raging Bull'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[Jake LaMotta]] || wûn [[Oscar]] foar bêste akteur&lt;br&gt; wûn [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama&lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1981 || ''True Confessions'' || [[monsênjeur]] Desmond &quot;Des&quot; Spellacy&amp;nbsp;&amp;nbsp; || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1983 || ''The King of Comedy'' || Rupert Pupkin || nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1984 || ''Once Upon a Time in America'' || David &quot;Noodles&quot; Aaronson|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1984 || ''Falling in Love'' || Frank Raftis || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1985 || ''Brazil'' || Archibald &quot;Harry&quot; Tuttle || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1986 || ''The Mission'' || Rodrigo Mendoza || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''Angel Heart'' || Louis Cyphre || nom. [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''[[The Untouchables (film)|The Untouchables]]'' || [[Al Capone]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1988 || ''Midnight Run'' || Jack Walsh || nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''Jacknife'' || Joseph &quot;Jacknife&quot; Megessey || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''We're No Angels'' || Ned || ek [[útfierend produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Stanley &amp; Iris'' || Stanley Everett Cox || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Goodfellas'' || James &quot;Jimmy the Gent&quot; Conway || nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Awakenings'' || Leonard Lowe || nom. [[Oscar]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Guilty by Suspicion'' || David Merrill || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Backdraft'' || Donald &quot;Shadow&quot; Rimgale || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1991 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Cape Fear'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Max Cady || nom. [[Oscar]] foar bêste akteur&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Mistress'' || Evan M. Wright || ek [[filmprodusint|produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Night and the City'' || Harry Fabian || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''Mad Dog and Glory'' || Wayne &quot;Mad Dog&quot; Dobie || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''This Boy's Life'' || Dwight Hansen || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''A Bronx Tale'' || Lorenzo Anello || ek [[regisseur]] en produsint
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1994 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Mary Shelley's Frankenstein'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|it [[meunster fan Frankenstein]] || ek produsint&lt;br&gt; nom. [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Casino'' || Sam &quot;Ace&quot; Rothstein || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Heat'' || Neil McCauley || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''One Hundred and One Nights'' || de man fan de stjer || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''The Fan'' || Gil Renard || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Sleepers'' || [[pastoar]] Bobby || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1996 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Marvin's Room'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[dokter]] Wally || ek produsint &lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste cast
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Cop Land'' || [[resjersjeur]] Moe Tilden || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''[[Jackie Brown (film)|Jackie Brown]]'' || Louis Gara || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Wag the Dog'' || Conrad Brean || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Great Expectations'' || Arthur Lustig|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''[[Ronin (film)|Ronin]]'' || Sam Regazolli || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Analyze This'' || Paul Vitti || nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Flawless'' || Walter Koontz || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''The Adventures of Rocky and Bullwinkle'' || Fearless Leader || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Men of Honor'' || [[plysjekommissaris|kommissaris]] Billy Sunday || nom. [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2000 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Meet the Parents'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Jack Byrnes || ek produsint&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''15 Minutes'' || resjersjeur Eddie Flemming || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''The Score'' || Nick Wells || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''Showtime'' || resjersjeur Mitch Preston || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''City by the Sea'' || Vincent Anthony LaMarca|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''Analyze That'' || Paul Vitti || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Godsend'' || [[dokter]] Richard Wells || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Shark Tale'' || Don Lino || as [[stimakteur]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Meet the Fockers'' || Jack Byrnes || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''The Bridge of San Luis Rey'' || de [[aartsbiskop]] fan [[Lima]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005 || ''Hide and Seek'' || David Callaway / Charlie || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2006 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Good Shepherd'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[generaal]] Bill Sullivan || ek regisseur en produsint&lt;br&gt; nominearre foar de [[Gouden Bear]] (foar bêste film) &lt;small&gt;(as regisseur en produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;wûn de [[Sulveren Bear]] foar bêste cast
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''Arthur and the Invisibles'' || [[keizer]] Sifrat XVI || as stimakteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2007 || ''Stardust'' || kaptein Shakespeare || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''Righteous Kill'' || resjersjeur Thomas &quot;Turk&quot; Cowan || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''What Just Happened'' || Ben || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''[[Everybody's Fine (film út 2009)|Everybody's Fine]]'' || Frank || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Machete'' || [[Amerikaanske Senaat|senator]] John McLaughlin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Stone'' || Jack Mabry || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Little Fockers'' || Jack Byrnes || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''The Ages of Love'' || Adrian || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Killer Elite'' || Hunter || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Limitless'' || Carl Van Loon || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''New Year's Eve'' || Stan Harris || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Being Flynn'' || Jonathan Flynn || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Red Lights'' || Simon Silver || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Freelancers'' || Sarcone || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2012 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Silver Linings Playbook'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Pat Solitano sr. || nom. [[Oscar]] foar bêste byrol fan in akteur&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste byrol fan in akteur&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste cast&lt;br&gt; nom. [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''The Big Wedding'' || Don Griffin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Killing Season'' || [[kolonel]] Benjamin Ford || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''The Family'' || Fred Blake / Giovanni Manzoni || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Last Vegas'' || Paddy Connors || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''American Hustle'' || Victor Tellegio || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Grudge Match'' || Billy &quot;The Kid&quot; McDonnen || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''The Bag Man'' || Dragna || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''[[The Intern (film út 2015)|The Intern]]'' || Ben Whittaker || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''The Audition'' || himsels || koarte film
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Ellis'' || himsels || koarte film
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Heist'' || Frank &quot;The Pope&quot; Silva || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Joy'' || Rudy Mangano || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''[[Dirty Grandpa]]'' || Dick Kelly || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''Hands of Stone'' || [[Ray Arcel]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''The Comedian'' || Jackie || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''Joker'' || Murray Franklin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The Irishman'' || [[Frank &quot;The Irishman&quot; Sheeran]] || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''The War with Grandpa'' || Ed ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''The Comeback Trail'' || Max Barber ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''Amsterdam'' || generaal Gil Dillenbeck ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''Savage Salvation'' || sheriff Church ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''Killers of the Flower Moon'' || William Hale ||
|-{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1992-2019 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Saturday Night Live'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|himsels / ferskaat / [[Robert Mueller]] || 9 [[ôflevering]]s&lt;br&gt;nominearre (2019) foar in [[Emmy Award]] foar bêste gaststjer yn in komeedzjesearje
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''Extras'' || himsels || ôflevering ''Jonathan Ross''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2007 || ''Sesame Street'' || himsels / hûn / koal / Elmo || ôflevering ''Word 'Dog' Escapes Abby's Book''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''30 Rock'' || himsels || ôflevering ''Operation Righteous Cowboy Lightning''
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2017 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Wizard of Lies'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[Bernie Madoff]] || [[tillefyzjefilm]]; ek [[útfierend produsint]]&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – minysearje of tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste tillefyzjefilm &lt;small&gt;(as produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm of minysearje&lt;br&gt;wûn [[Satellite Award]] foar bêste akteur yn in minysearje of tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The Comedy Central Roast of [[Alec Baldwin]]''&amp;nbsp;&amp;nbsp; || himsels || [[tillefyzjespecial]]
|-
|}

===As ferteller of ynterviewde===
{{Filmografy|as=ferteller of ynterviewde}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=dokumintêres}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1982 || ''[[Elia Kazan]], Outsider'' || himsels || [[fraachpetear]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''Dear America: Letters Home from Vietnam'' || Great Sewer || [[voice-over]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Hollywood Mavericks'' || himsels || fraachpetear
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''More than a Movie'' || himsels || dielnimmer
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''[[Stella Adler]]: Awake and Dream!'' || himsels || fraachpetear 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Junket Whore'' || himsels || fraachpetear
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''[[Lenny Bruce]]: Swear to Tell the Truth'' || himsels || [[voice-over]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''America: A Tribute to Heroes'' || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''The Concert for New York City'' || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''9/11'' || himsels || [[presintator]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2003 || ''[[Hans Hofmann]]: Artist/Teacher, Teacher/Artist'' || himsels || voice-over 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Biography: [[Liza Minnelli]]'' || himsels || fraachpetear 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''[[Tony Bennett]]: An American Classic'' || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''[[Roger Corman|Corman]]'s World: Exploits of a Hollywood Rebel''&amp;nbsp;&amp;nbsp; || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''The Man Who Saved the World'' || himsels || fraachpetear
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''Remembering the Artist: Robert De Niro, Sr.'' || himsels || koarte dokumintêre oer syn [[heit]]
|-
|}

===As produsint===
{{Filmografy|as=filmprodusint}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''We're No Angels'' || Ned || útfierend produsint 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Cape Fear'' || Maximilian &quot;Max&quot; Cady || net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Thunderheart'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Mistress'' || Evan M. Wright || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''The Night We Never Met'' || n.f.t. || net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''A Bronx Tale'' || Lorenzo Anello || ek [[regisseur]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1994 || ''Mary Shelley's Frankenstein'' || it [[meunster fan Frankenstein]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Panther'' || n.f.t. || net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Faithful'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Marvin's Room'' || [[dokter]] Wally || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Wag the Dog'' || Conrad Brean || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Witness to the Mob'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Entropy'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Flawless'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''The Adventures of Rocky and Bullwinkle''&amp;nbsp;&amp;nbsp; || Fearless Leader || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Meet the Parents'' || Jack Byrnes || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Holiday Heart'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''Prison Song'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''About a Boy'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Stage Beauty'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Meet the Fockers'' || Jack Byrnes || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005 || ''Rent'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2006 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Good Shepherd'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[generaal]] Bill Sullivan || ek regisseur&lt;br&gt; nominearre foar de [[Gouden Bear]] (foar bêste film) &lt;small&gt;(as regisseur en produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;wûn de [[Sulveren Bear]] foar bêste cast
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''What Just Happened'' || Ben || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Public Enemies'' || n.f.t. || útfierend produsint; net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Little Fockers'' || Jack Byrnes || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''20% Fiction'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''36'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Warrior Queen'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''The Undomestic Goddess'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The Irishman'' || [[Frank &quot;The Irishman&quot; Sheeran]]&amp;nbsp;&amp;nbsp; || 
|-
|align=&quot;center&quot;| ûnwis || ''Artemis Fowl'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''TriBeCa'' || n.f.t. || tillefyzjesearje; [[útfierend produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''NYC 22'' || n.f.t. || [[tillefyzjesearje]]; útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''About a Boy'' || n.f.t. || tillefyzjesearje; útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2017 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''The Wizard of Lies'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[Bernie Madoff]] || [[tillefyzjefilm]]; útfierend produsint&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – minysearje of tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste tillefyzjefilm &lt;small&gt;(as produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm of minysearje&lt;br&gt;wûn [[Satellite Award]] foar bêste akteur yn in minysearje of tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2019 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''When They See Us'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|n.f.t. || [[minysearje]]; útfierend produsint&lt;br&gt;nom. [[Emmy Award]] foar bêste minysearje &lt;small&gt;(as produsint)&lt;/small&gt;
|-
|}

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.tribecafilm.com/ Offisjele webside fan Robert De Niro]
* {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0000134/ Folsleine filmografy fan Robert De Niro yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)]

==Literatuer==
*{{Aut|Baxter, John}}, ''De Niro: A Biography'', New York, 2002 (HarperCollins), ISBN 978-0 00 25 71 968.
*{{Aut|Dougan, Andy}}, ''Untouchable: A Biography of Robert De Niro'', New York, 2003 (Da Capo Press), ISBN 1 56 02 54 696.

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Robert_De_Niro ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Robert De Niro}}
}}

{{DEFAULTSORT:De Niro, Robert}}
[[Kategory:Amerikaansk filmakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]]
[[Kategory:Amerikaansk toanielakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk stimakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk filmregisseur]]
[[Kategory:Amerikaansk filmprodusint]]
[[Kategory:Amerikaansk ûndernimmer]]
[[Kategory:Oscar-winner]]
[[Kategory:Golden Globe-winner]]
[[Kategory:Cecil B. DeMille Award-winner]]
[[Kategory:Winner fan de Presidinsjele Frijheidsmedalje]]
[[Kategory:Amerikaansk sosjaal aktivist]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Dútsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Frânsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Iersk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Italjaansk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Nederlânsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1943]]</text>
      <sha1>et14wygkq5fvo1p4nzqxd8mkl2dxcb9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238586</id>
      <parentid>1238580</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T22:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lettere jierren */ by de tiid brocht</comment>
      <origin>1238586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62157" sha1="bpk2vi52n6e3q2wbviiyh7lkix42tk1" xml:space="preserve">{{Akteur
| ôfbylding                    = Robert De Niro Cannes 2016.jpg
| ôfbyldingstekst              = Robert De Niro yn [[2016]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].
| ôfbyldingsbreedte            = 210px
| echte namme                  = Robert Anthony De Niro jr.
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Italy.svg|border|20px]] [[Itaalje|Italjaansk]] &lt;small&gt;(sûnt 2006)&lt;/small&gt;
| berne                        = [[17 augustus]] [[1943]]
| berteplak                    = [[New York (stêd)|New York]] ([[New York (steat)|New York]])
| stoarn                       = 
| stjerplak                    = 
| etnisiteit                   = [[File:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Dútsers|Dútsk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of France.svg|border|20px]] [[Frânsen|Frânsk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Ireland.svg|border|20px]] [[Ieren (folk)|Iersk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of England.svg|border|20px]] [[Ingelsen|Ingelsk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Italy.svg|border|20px]] [[Italjanen|Italjaansk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlanners|Nederlânsk]]
| regionale identiteit         = 
| jierren aktyf                = [[1963]] – no
| prizen                       = [[Oscar]] 1975, 1981 &lt;br&gt;[[Golden Globe]] 1981&lt;br&gt;[[Gouden Eareliuw]] 1993&lt;br&gt; [[Légion d'Honneur]] 1997 &lt;br&gt; [[Sulveren Bear]] 2007 &lt;br&gt; [[Cecil B. DeMille Award]] 2011&lt;br&gt;[[Presidinsjele Frijheidsmedalje|Pres. Frijheidsmedalje]] 2016&lt;br&gt; [[Satellite Award]] 2017 
| webside                      = [http://www.tribecafilm.com/ www.tribecafilm.com]
}}
'''Robert De Niro''' ([[Ingelsk]]e [[útspr.]]: [də 'nɪəɹoʊ], likernôch: &quot;duh &lt;u&gt;nea&lt;/u&gt;-roo&quot;; [[Italjaansk]]e útspr.: [de 'ni:ro], likernôch: &quot;dee &lt;u&gt;nii&lt;/u&gt;-roo&quot;; folút: '''Robert Anthony De Niro jr.'''; [[New York (stêd)|New York]], [[17&amp;nbsp;augustus]] [[1943]]) is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[akteur]], [[regisseur]] en [[filmprodusint]] fan mingd, mar foar it meastepart [[Italjanen|Italjaansk]] [[etnysk]] [[komôf]]. Hy spilet gauris yn [[misdiefilm]]s, en wurket datoangeande faak gear mei regisseur [[Martin Scorsese]]. De Niro begûn syn [[karriêre]] as akteur yn [[1963]] en briek yn [[1974]] troch mei syn [[rol]] as de jonge Vito Corleone yn ''The Godfather Part&amp;nbsp;II'', fan regisseur [[Francis Ford Coppola]]. Foar dy rol wûn er in [[Oscar]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur. Yn [[1980]] wûn er boppedat in Oscar foar bêste akteur mei syn rol as [[bokser]] [[Jake LaMotta]] yn ''Raging Bull'', in film fan Scorsese.

Oare bekende [[dramafilm]]s dêr't De Niro yn spile, wiene ''Taxi Driver'', ''Once Upon a Time in America'', ''[[The Deer Hunter (film)|The Deer Hunter]]'', ''Cape Fear'', ''The Mission'', ''Goodfellas'' en ''[[The Untouchables (film)|The Untouchables]]''. Ek wied er te sjen yn [[komeedzjefilm|komeedzjes]] as ''Analyze This'', ''Meet the Parents'', ''Meet the Fockers'', ''[[The Intern (film út 2015)|The Intern]]'' en ''[[Dirty Grandpa]]''. Njonken twa [[Oscar]]s hat De Niro foar yndividuele films ek in [[Golden Globe]], in [[Sulveren Bear]] en in [[Satellite Award]] wûn, en foar syn hiele [[oeuvre]] de [[Cecil B. DeMille Award]] en de [[Gouden Liuw foar it Oeuvre]] fan it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje]]. Fierders waard De Niro yn [[2016]] de [[Presidinsjele Frijheidsmedalje]] takend. Hy wurdt beskôge as ien fan de bêste akteurs fan syn [[generaasje]].

==Libben en karriêre==
===Jonkheid en oplieding===
Robert De Niro waard yn [[1943]] [[berne]] yn 'e [[wyk]] [[Greenwich Village]], yn 'e [[borough]] [[Manhattan (New York)|Manhattan]] fan 'e [[stêd]] [[New York (stêd)|New York]]. Hy wie it [[ienlingsbern]] fan [[Robert De Niro sr.]] en dy syn [[oarehelte|frou]] [[Virginia Admiral]], dy't allebeide [[keunstskilder]]s wiene. ([[Skilderij]]en fan syn [[heit]] meitsje tsjintwurdich diel út fan ferskate [[museum]]kolleksjes, wêrûnder dy fan it [[Metropolitan Museum of Art]] yn New York.) Oan syn [[heit]]e kant hat De Niro benammen [[Italjanen|Italjaansk]] en ek wat [[Ieren (folk)|Iersk]] bloed, wylst er oan syn [[mem]]me kant fan mingd [[Nederlanners|Nederlânsk]], [[Ingelsen|Ingelsk]], [[Frânsen|Frânsk]] en [[Dútsers|Dútsk]] [[etnysk]] [[komôf]] is.

Syn [[âldelju]], dy't mei inoar yn 'e kunde kommen wiene doe't se beiden in [[kursus]] [[skilderkeunst]] fan [[Hans Hoffmann]] yn [[Provincetown (Massachusetts)]] folgen, [[skieding (houlik)|skieden]] doe't de lytse Robert De Niro noch mar in [[pjut]] fan twa jier wie. De oanlieding dêrfoar wie it [[út de kast kommen|út 'e kast kommen]] fan Robert De Niro sr. as [[homoseksueel]]. Mei't syn mem in [[ateïst]] wie, en syn heit in [[leauwensôffal|ôffallige]] [[roomsk-katolisisme|roomse]], wie De Niro net [[doop (sakramint)|doopt]], mar doe't syn âldelju yn skieding leine, útfanhuze er by syn goedroomske [[pake en beppe]] oan heitekant, dy't him temûk en tsjin 'e mei klam útsprutsen winsk fan syn âlden dochs noch dope lieten.

De Niro waard troch syn [[allinnichsteande mem]] [[opfieding|grutbrocht]] yn 'e buerten Greenwich Village en [[Little Italy (Manhattan)|Little Italy]] fan Manhattan. Hy gie earst nei PS&amp;nbsp;41, in [[iepenbier ûnderwiis|iepenbiere]] [[legere skoalle]], mar folge de lêste pear jier fan syn [[leger ûnderwiis]] oan 'e Elisabeth Irwin High School, in [[priveeskoalle]]. Neitiid waard er foar de [[middelskoalle]] akseptearre oan 'e High School of Music and Art, mar dêr wied er mar in koart skoftsje foar't er fan skoalle feroare en de middelskoalle ôfmakke oan 'e iepenbiere Charles Evan Hughes Junior High School. It [[middelber ûnderwiis]] folge De Niro oan 'e priveeskoallen de McBurney School en de Rhodes Preparatory School, hoewol't er by gjinien fan beiden in [[diploma]] behelle.

Yn dy tiid hie De Niro yn syn buert de [[bynamme]] Bobby Milk (&quot;Bobby Molke&quot;) omreden fan syn ljochte [[hûdskleur]]. As [[puber|opslûpen jonge]] hong er om mei in groep strjitbern yn Little Italy, fan wa't guon libbenslange freonen fan him waarden. De Niro makke syn [[debút]] as [[akteur]] mei tsien jier, doe't er de Leffe Liuw spile yn in skoalleproduksje fan ''[[The Wonderful Wizard of Oz (boek)|The Wonderful Wizard of Oz]]'', fan [[L. Frank Baum]]. De Niro hie aardichheid oan [[aktearjen]], mei't er gjin lêst hie fan syn karakteristike [[skrutenens]] as er him yn in [[rol]] ynlibbe. Om't er fassinearre rekke troch it medium [[film]] gied er mei sechstjin jier [[skoalferlitter|fan skoalle]] om in aktearkarriêre nei te stribjen. Neitiid folge er aktearlessen oan sawol de [[HB Studio]], it [[Stella Adler Konservatoarium]] as de [[Actors Studio]] fan [[Lee Strasberg]].
[[File:RobertdeNiro26.JPG|thumb|left|180px|Robert de Niro yn [[1988]] op it [[Festival foar Amerikaanske Films fan Deauville]].]]

===Aktearkarriêre===
====Iere jierren====
De Niro makke syn [[debút]] as [[filmakteur]] yn [[1963]], doe't er tweintich jier wie, mei de rol fan Cecil yn ''The Wedding Party'', fan [[regisseur]] [[Brian De Palma]]. Dy [[film]] waard lykwols pas útbrocht yn [[1969]]. De earste rol dêr't er foar it filmpublyk yn te sjen wie, wie sadwaande dy fan 'e [[omkesizzer]] yn 'e [[koarte film]] ''Encounter'', út [[1965]]. Yn 'e twadde helte fan 'e [[1960-er jierren]] hie De Niro [[figurant]]eroltsjes yn ''Three Rooms in Manhattan'' ([[1965]]) en ''Les Jeunes Loups'' ([[1968]]), in lyts roltsje yn ''Greetings'' ([[1968]]) en de [[titelrol]] yn ''Sam's Song'' ([[1969]]). 

Nei't ''The Wedding Party'' einlings útkommen wie, spile De Niro yn [[1970]] de rol fan 'e [[histoarysk]]e [[krimineel]] [[Lloyd Barker]] yn 'e film ''Bloody Mama'', fan regisseur [[Roger Corman]]. Ek wied er te sjen yn 'e [[komeedzjefilm]] ''Hi, Mom!'' Nei ''The Wedding Party'' en ''Greetings'' wie dat de trêde film fan De Palma dêr't De Niro oan meiwurke, en foar elts fan dy projekten krige er mar [[$]]50 betelle. Yn [[1971]] hie De Niro [[byrol]]len yn 'e films ''Jennifer on My Mind'', ''Born to Win'' en ''The Gang That Couldn't Shoot Straight''. Hy wûn yn [[1973]] syn earste bekendheid by it [[bioskoop]]publyk mei syn rol as in [[ferstjerren|stjerrende]] [[honkbal]]ler yn ''Bang the Drum Slowly''. Datselde jiers begûn er ek syn langjierrige gearwurking mei regisseur [[Martin Scorsese]], mei syn rol fan Johnny Boy Civello yn 'e film ''Mean Streets''.

====Trochbraak en heechtijdagen====
De grutte trochbraak kaam foar De Niro yn [[1974]], doe't er de rol fan 'e [[maffia]]baas Vito Corleone op jongere jierren spile yn [[flashback]]s yn 'e film ''The Godfather Part&amp;nbsp;II'', fan regisseur [[Francis Ford Coppola]]. Dy film wie in [[ferfolch]] op it mei in [[Oscar foar bêste film]] bekroande ''The Godfather'', út [[1972]]. De Niro hie foar ''The Godfather'' [[audysje]] dien foar mar leafst fjouwer rollen (dy fan Sonny Corleone, Michael Corleone, Carlo Rizzi en Paulie Gatto), mar Coppola fûn net ien fan dy rollen rjocht gaadlik foar him. De regisseur hie him lykwols ûntholden en frege him twa jier letter foar ''The Godfather Part&amp;nbsp;II''. Foar syn optreden yn dy film waard De Niro nominearre foar in [[BAFTA]] foar bêste nijynkommeling, en boppedat wûn er in [[Oscar]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur. Dy [[priis (ûnderskieding)|priis]] moast op 'e útrikking troch Coppola yn ûntfangst nommen wurde, om't De Niro der sels net by wie. Hy wie de earste akteur ea dy't in Oscar wûn foar in rol wêryn't er foar it meastepart in oare [[taal]] as it [[Ingelsk]] spriek (te witten: [[Sisyljaansk]]). Hy en [[Marlon Brando]], dy't in Oscar foar bêste akteur wûn foar syn rol fan Vito Corleone yn ''The Godfather'', binne de iennichste akteurs dy't in Oscar foar deselde rol wûn hawwe (hoewol net yn deselde film).

Nei ''The Godfather Part II'' spile De Niro yn [[1976]] op 'e nij ien fan 'e wichtichste rollen út syn [[karriêre]], nammentlik dy fan Travis Bickle yn 'e [[psychologyske skriller]] ''Taxi Driver''. Foar dy film wurke er op 'e nij gear mei regisseur [[Martin Scorsese]]. Om him op 'e rol fan Bickle ta te rieden, frege De Niro echt in [[taksy]]fergunning oan en makke er nei't it skynt in skoftke [[wurkdei|wurkdagen]] fan tolve [[oere]]n as [[taksysjauffeur]] yn New York. De rol fan Bickle wurdt noch altyd sjoen as [[kultureel ikoan|ikoanysk]], benammen de ''&quot;You talkin' to me?&quot;''-[[monolooch]], dy't letter withoefolle kearen [[imitaasje|imitearre]] is. Eins stie dy net yn it [[senario]] fan 'e film, mar kaam fierhinne fuort út [[ymprovisaasje]] fan De Niro. Foar syn oprtreden yn ''Taxi Driver'' waard De Niro nominearre foar in [[Oscar]], in [[Golden Globe]] en in [[BAFTA]], allegear yn 'e kategory bêste akteur. 
[[File:Robert_De_Niro_-_GianAngelo_Pistoia.jpg|right|thumb|180px|Robert De Niro nimt yn [[1993]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje]] de [[Gouden Eareliuw]] yn ûntfangst.]]

Yn [[1976]] wie De Niro ek te sjen yn ''1900'' en ''The Last Tycoon''.  ''1900'' ([[útspr.]]: ''Novecento'') is in [[Itaalje|Italjaanske]] film fan regisseur [[Bernardo Bertolucci]] oer it libben yn [[Itaalje]] foarôfgeande oan 'e [[Twadde Wrâldoarloch]], sjoen troch de eagen fan twa freonen út folslein ferskillende [[maatskiplike klasse]]n. De [[dramafilm]] ''The Last Tycoon'' waard regissearre troch [[Hollywood]]leginde [[Elia Kazan]], dy't neitiid yn in [[fraachpetear]] fertelde dat De Niro &quot;hast alles wol dwaan woe om súkses te hawwen.&quot; Sa foel er foar syn rol yn ''The Last Tycoon'' ôf fan 77 oant 58&amp;nbsp;[[kg]]. Neffens Kazan wie De Niro de iennichste akteur mei wa't er ea gearwurke hie, dy't him frege oft se op [[snein]] ek trochgean koene mei repetearjen. De Niro waard foar syn rol fan Monroe Stahr yn ''The Last Tycoon'' troch de [[filmkritisy]] fan alle kanten tajubele, mar de film flopte yn 'e [[bioskopen]].

It folgjende filmprojekt fan De Niro wie de [[musical]] ''New York, New York'' ([[1977]]), fan Martin Scorsese, dêr't er foar nominearre waard foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. Dêrnei folge yn [[1978]] it [[oarlochsfilm|oarlochsdrama]] ''[[The Deer Hunter (film)|The Deer Hunter]]'', fan regisseur [[Michael Cimino]], oer de [[Fjetnamoarloch]] en de [[posttraumatysk stress-syndroom|psychologyske swierrichheden]] dêr't [[oarlochsfeteranen]] mei te krijen hawwe. Foar syn rol fan feteraan Michael Vronsky waard De Niro op 'e nij nominearre foar de [[Oscar]], [[Golden Globe]] en [[BAFTA]] foar bêste akteur. It wie De Niro dy't by Cimino [[aktrise]] [[Meryl Streep]] oanrette foar de rol fan 'e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|freondinne]] fan Vronsy, nei't er har yn in [[toanielstik]] sjoen hie. Akteur [[John Cazale]], dy't yn ''The Godfather'' de rol fan Fredo Corleone spile hie, wie al [[cast]] foar in rol yn ''The Deer Hunter'' doe't by him in [[dea|terminale]] foarm fan [[kanker]] ûntdutsen waard. Dêrop besleaten de [[filmprodusint|produsinten]] him út syn rol te setten om't it tefolle kostje soe om foar him in [[syktekostefersekering]] ôf te sluten. De Niro betelle de [[fersekering]]skosten doe út eigen bûse.

Yn [[1980]] wurke De Niro op 'e nij gear mei Martin Scorsese, doe't er yn it troch dyselde regissearre [[biografyske film|biografysk]] [[sportfilm|sportdrama]] ''Raging Bull'' de rol fan [[bokser]] [[Jake LaMotta]] spile. Nei ferskate kearen foar de [[priis (ûnderskieding)|priis]] nominearre west te hawwen, wûn De Niro mei de rol fan LaMotta einlings de [[Oscar]] foar bêste akteur. Dêropta wûn er ek de [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in [[dramafilm]] en waard er nominearre foar in [[BAFTA Award]] foar bêste akteur.

====1980-er jierren====
Om't De Niro noed krige dat er [[typecast]] drige te wurden foar [[maffia]]rollen, begûn er yn 'e [[1980-er jierren]] aktyf nei oarsoartige rollen te sykjen. Yn [[1981]] spile er de [[roomsk-katolisisme|roomske]] [[preester]] Des Spellacy yn [[film noir|neo-noirfilm]] ''True Confessions'', en yn [[1983]] wied er as de mislearre [[komyk]] Rupert Pupkin te sjen yn 'e [[swarte komeedzje]] ''The King of Comedy'', op 'e nij in film fan Martin Scorsese. Foar dy rol waard er wer nominearre foar in [[BAFTA Award]] foar bêste akteur. Yn [[1984]] wied er lykwols op 'e nij te sjen as [[krimineel]] yn 'e [[misdiefilm]] ''Once Upon a Time in America'', fan regisseur [[Sergio Leone]]. Yn 'e midden fan 'e [[1980-er jierren]] spile De Niro yn it [[romantyske film|romantysk drama]] ''Falling in Love'' ([[1984]]), mei [[Meryl Streep]], de [[dystopyske fiksje|dystopyske]] [[science fiction-film]] ''Brazil'' ([[1985]]), mei [[Katherine Helmond]] en [[Bob Hoskins]], en de [[histoaryske film|histoaryske]] [[dramafilm]] ''The Mission'', mei [[Jeremy Irons]]. 

De Niro waard nominearre foar in [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur foar syn rol yn 'e [[psychologyske skriller|psychologyske]] [[horrorfilm]] ''Angel Heart'', út [[1987]], mei [[Mickey Rourke]], [[Lisa Bonet]] en [[Charlotte Rampling]]. Datselde jiers fertolke er de rol fan [[gangster]] [[Al Capone]] yn 'e [[plysjefilm]] ''[[The Untouchables (film)|The Untouchables]]'', mei [[Kevin Costner]] en [[Sean Connery]]. Teffens wie De Niro yn [[1987]] [[foarsitter]] fan 'e sjuery op 'e fyftjinde edysje fan it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Moskou]]. Yn 'e [[aksjekomeedzje]] ''Midnight Run'' ([[1988]]), mei [[Charles Grodin]] en [[Yaphet Kotto]], spile er de opjage [[preemjejager]] Jack Walsh, in rol wêrfoar't er nominearre waard foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in [[musical]] of [[komeedzjefilm|komeedzje]]. Oare films fan De Niro út 'e ein fan 'e [[1980-er jierren]] wiene de [[dramafilm]] ''Jacknife'' ([[1989]]), mei [[Ed Harris]], de [[komeedzjefilm|komeedzje]] ''We're No Angels'' ([[1989]]), mei [[Sean Penn]] en [[Demi Moore]], en de [[romantyske film]] ''Stanley &amp; Iris'' ([[1990]]), mei [[Jane Fonda]]. 
[[File:Robert_De_Niro_2011_2.JPG|left|thumb|160px|Robert De Niro yn [[2011]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].]]

Yn [[1988]] frege [[Martin Scorsese]] De Niro foar de rol fan [[Jezus (tradisjoneel-kristlik)|Jezus Kristus]] yn syn film ''The Last Temptation of Christ'', mar De Niro hie dêr gjin belangstelling foar. Doe't er dêr letter yn in [[fraachpetear]] nei frege waard, antwurde er: &quot;''The Last Temptation'' wie wat dêr't ik nea gjin ynteresse foar hie om yn te spyljen. Mar ik haw wol tsjin [Scorsese] sein: 'Ast echt in probleem hast, ast echt wolst dat ik it doch, en hast ferlet fan my, dan doch ik it. Ast mei de rêch tsjin 'e muorre stietst en gjin oare útwei sjochst, docht ik it, by wize fan freonetsjinst. […] Ik hie der gjin belangstelling foar om Kristus te spyljen. It is krekt as it spyljen fan [[Hamlet]]. Ik woe it gewoan net dwaan. Marty en ik hawwe it deroer hân. We dogge guon dingen tegearre om't we graach mei-inoar wurkje meie, mar ek om ferskillende redens. Ik haw myn redens as akteur, hy sines as regisseur. Dat is ek mar it bêste.&quot;

====1990-er jierren====
Yn [[1990]] hie De Niro twa fan syn bekendste rollen, dy fan Jimmy the Gent Conway yn Scorsese syn [[misdiefilm]] ''Goodfellas'', en dy fan 'e út syn [[koma]] ûntwekjende [[pasjint]] Leonard Lowe yn 'e [[dramafilm]] ''Awakenings'', fan regisseur [[Penny Marshall]]. Foar syn optreden yn ''Goodfellas'' waard er nominearre foar in [[BAFTA]] foar bêste akteur, en foar syn rol yn ''Awakenings'', wêrfoar't er gearwurke mei [[Robin Williams]] yn 'e rol fan [[dokter]] Malcolm Sayer, waard er nominearre foar in [[Oscar]] foar bêste akteur. Nei in rol as in foar [[kommunisme|kommunistyske]] sympatyen ferfolge regisseur yn 'e histoaryske dramafilm ''Guilty by Suspicion'' ([[1991]]) spile De Niro in [[brân]]ûndersiker yn 'e [[brânwacht]]skriller ''Backdraft'' ([[1991]]). Datselde jiers wied er ek te sjen as de [[sadisme|sadistyske]] eks-[[detinearre]] Max Cady, yn Scorsese syn [[psychologyske skriller]] ''Cape Fear'', mei [[Nick Nolte]] en [[Jessica Lange]]. Foar dy rol waard De Niro op 'e nij nominearre foar in [[Oscar]] en in [[Golden Globe]] foar bêste akteur. Nei't it skynt betelle er in [[toskedokter]] tûzenen [[Amerikaanske dollar|dollars]] om syn [[gebit]] der min fersoarge útsjen te litten, en liet er syn [[tosk]]en neitiid troch deselde toskedokter foar noch mear [[jild]] wer yn 'e âlde (fersoarge) steat werombringe. 

De Niro spile yn [[1992]] yn it [[komeedzjedrama]] ''Mistress'' en de [[misdiefilm]] ''Night and the City'', en yn [[1993]] yn it komeedzjedrama ''Mad Dog and Glory'' en it [[coming-of-age]]drama ''This Boy's Life''. Op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje]] fan [[1993]] waard him foar syn [[oeuvre]] de [[Gouden Eareliuw]] takend. Om dy tiid hinne waard him de rol fan 'e [[psychoaze|psychoatyske]] [[moardner]] Mitch Leary oanbean yn 'e [[aksjefilm]] ''In the Line of Fire''. Yn dy film soe De Niro de [[tsjinspiler]] west hawwe fan [[Clint Eastwood]], dy't in agint fan 'e [[Secret Service]] spile. Hy moast it oanbod lykwols ôflslaan om't er oare ferplichtings hie, en as gefolch dêrfan waard Leary spile troch [[John Malkovich]], dy't der in [[Oscar]]-nominaasje foar yn 'e wacht sleepte. De oare ferplichtings fan De Niro hiene te krijen mei de [[dramafilm]] ''A Bronx Tale'', dêr't er net inkeld as [[haadrol]]spiler, mar ek as [[regisseur]] en [[filmprodusint]] by belutsen wie. Hy stimde deryn ta om 'e [[rezjy]] fan 'e film te dwaan nei't er in ienmans[[toanielstik]] fan 'e [[senarioskriuwer]] [[Chazz Palminteri]] op [[Broadway]] sjoen hie. Yn ''A Bronx Tale'' spile De Niro in [[bussjauffeur]] dy't wrakselet om syn [[soan]] út 'e klauwen fan in pleatslike [[krimineel|gangster]] te hâlden.

Yn [[1994]] wie De Niro te sjen yn 'e rol fan it [[meunster fan Frankenstein]] yn 'e [[horrorfilm]] ''Mary Shelley's Frankenstein'', fan regisseur [[Kenneth Branagh]]. Hy wie ek as produsint yn dy film behelle, en krige foar syn rol in nominaasje foar in [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur. Nei in nije gearwurking mei Martin Scorsese foar de misdiefilm ''Casino'', yn [[1995]], mei [[Joe Pesci]] en [[Sharon Stone]], wie De Niro datselde jiers ek te sjen yn 'e [[skriller]] ''Heat'', fan [[Michael Mann]]. Dêryn wurke er foar it earst gear mei syn freon [[Al Pacino]] (hoewol't se allebeide yn ''The Godfather Part&amp;nbsp;II'' spile hiene, wiene se dêr nea yn deselde [[sêne]] te sjen). Yn 'e midden fan 'e [[1990-er jierren]] wie De Niro te sjen yn ''One Hundred and One Nights'' ([[1995]]), ''The Fan'' ([[1996]]) en ''Sleepers'' ([[1996]]). Foar syn rol yn ''Marvin's Room'', út [[1996]], waard er mei syn [[tsjinspiler]]s nominearre foar in [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste [[cast]]. Yn [[1997]] waard De Niro as [[ridder]] (''chevalier'') opnommen yn it [[Frankryk|Frânske]] [[Légion d'Honneur]]. Dat jiers spile er yn it [[misdiedrama]] ''Cop Land'', fan regisseur [[James Mangold]], mei [[Sylvester Stallone]] en [[Harvey Keitel]], en yn 'e misdiefilm ''[[Jackie Brown (film)|Jackie Brown]]'', fan regisseur [[Quentin Tarantino]], mei [[Pam Grier]], [[Samuel L. Jackson]], [[Michael Keaton]], [[Bridget Fonda]] en [[Robert Forster (akteur)|Robert Forster]].
[[File:Graffiti_of_Robert_De_Niro_in_Opatija_(19125124248).jpg|right|thumb|250px|In [[graffity]]portret fan Robert De Niro yn [[Opatija]] ([[Kroaasje]]).]]

Yn 'e twadde helte fan 'e [[1990-er jierren]] spile De Niro yn 'e [[politike]] [[parody]] ''Wag the Dog'' ([[1997]]), de modernisearre [[literêr]]e ferfilming fan [[Charles Dickens]] syn ''Great Expectations'' ([[1998]]), en de [[aksjefilm|aksjeskriller]] ''[[Ronin (film)|Ronin]]'' ([[1998]]), foar't er yn [[1999]] in protte súkses hie mei de [[komeedzjefilm]] ''Analyze This''. Dêryn sette er mei de rol fan Paul Vitti it [[karikatuer]] fan in [[maffia]]baas del, mei [[Billy Crystal]] yn 'e rol fan syn folle pleage mar [[yntimidaasje|yntimidearre]] [[psychiater]]. Foar syn optreden yn ''Analyze This'' waard De Niro nominearre foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. De film wie sa súksesfol dat der yn [[2002]] in [[ferfolch]] op makke waard, mei as [[titel (opskrift)|titel]] ''Analyze That'', wêryn't De Niro en Crystal op 'e nij yn deselde rollen te sjen wiene. Yn [[1999]] spile De Niro ek yn 'e [[misdiekomeedzje]] ''Flawless''.

====2000-er jierren====
Yn [[2000]] spile De Niro yn trije films: de mingde [[live action]]-[[tekenfilm|animaasjefilm]] ''The Adventures of Rocky and Bullwinkle'', en fierders ''Men of Honor'' en ''Meet the Parents''. Yn 'e [[biografyske film]] ''Men of Honor'', oer it libben fan [[Carl Brashear]], de earste [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaan]] dy't [[djipseedûken|masterdûker]] by de [[Amerikaanske Marine]] waard, fertolke De Niro de byrol fan [[sersjant-majoar]] Billy Sunday. Foar dy rol waard er nominearre foar in [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur. Yn 'e [[komeedzjefilm]] ''Meet the Parents'' wie De Niro de [[tsjinspiler]] fan [[Ben Stiller]], as Jack Byrnes, in stiif en strang âld-[[CIA]]-man dy't fuortendaliks in hekel hat oan Stiller syn [[personaazje]] Greg Focker. Focker, oan 'e oare kant, de oansteande [[brêgeman]] fan Byrnes syn [[dochter]], is der alles oan gelegen om in wyt fuotsje te heljen by syn [[skoanheit]], wat liedt ta in opienfolging fan brike foarfallen. De Niro wie by ''Meet the Parents'' ek belutsen as [[filmprodusint]], en hy waard foar syn rol fan Byrnes fannijs nominearre foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. De film wie sa súksesfol, dat der noch twa [[ferfolgen]] op makke waarden: ''Meet the Fockers'', út [[2004]], wêryn't Byrnes en de frou mei de bern op besite geane by Greg Focker syn [[hippy]]-[[âlden]], spile troch [[Barbra Steisand]] en [[Dustin Hoffman]], en ''Little Fockers'', út [[2010]], wêryn't Byrnes leare moat om te gean mei it feit dat er no [[pake]] is.

Yn 'e earste helte fan 'e [[2000-er jierren]] wie De Niro fierders te sjen yn ''15 Minutes'' ([[2001]]), ''The Score'' ([[2001]]), ''Showtime'' ([[2002]]) mei as [[tsjinspiler]] [[Eddie Murphy]], ''City by the Sea'' ([[2002]]), ''Godsend'' ([[2004]]) en ''Hide and Seek'' ([[2005]]). Yn 'e animaasjefilm ''Shark Tale'', út [[2004]], liende er syn [[stim]] as [[stimakteur]] oan it maffiabaas-eftige personaazje Don Lino, en yn ''The Bridge of San Luis Rey'', ek út [[2004]], spile er de [[aartsbiskop]] fan [[Lima]]. Ek [[presintator|presintearre]] er ''9/11'', in [[dokumintêre]] út [[2002]] oer de [[9/11|oanslaggen fan 9/11]] op it [[World Trade Center (New York)|World Trade Center]] yn [[New York (stêd)|New York]]. Dy film wie gearstald út opnamen makke troch de [[Frankryk|Frânske]] [[bruorren]] [[Jules en Gédéon Naudet]] fan it wurk fan 'e leden fan 'e New&amp;nbsp;Yorkske [[brânwacht]] ûnder en nei ôfrin fan 'e oanslaggen. 

De Niro moast yn [[2005]] ta syn eigen djippe [[teloarstelling]] de haadrol yn 'e misdiefilm ''The Departed'' ôfslaan om't er doe djip behelle wie yn it meitsjen fan 'e [[spionaazjefilm]] ''The Good Shepherd'' ([[2006]]), mei [[Matt Damon]] en [[Angelina Jolie]]. Yn dy film, dy't er sels ek regissearre en produsearre, wurke De Niro ek wer gear mei [[Joe Pesci]], dy't er earder al as [[tsjinspiler]] hân hie yn ''Raging Bull'', ''Once Upon a Time in America'', ''Goodfellas'', ''A Bronx Tale'' en ''Casino''. Foar syn rol fan [[generaal]] Bill Sullivan yn ''The Good Shepherd'' wûn De Niro mei de oare akteurs yn [[2007]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn]] de [[Sulveren Bear]] foar bêste [[cast]]. Dêrnjonken waard de film sels nominearre foar in [[Gouden Bear]] (foar bêste film). Fierders wurke De Niro yn [[2006]] as [[stimakteur]] ek mei oan 'e [[tekenfilm]] ''Arthur and the Invisibles'', fan regisseur [[Luc Besson]].
[[File:Robert_De_Niro_2_by_David_Shankbone.jpg|left|thumb|180px|Robert De Niro yn [[2008]].]]

Yn [[juny]] [[2006]] skonk De Niro syn persoanlike [[argyf|filmargyf]] mei [[skript]]s, [[kostúm]]s en [[rekwisyt|rekwisiten]] oan it [[Harry Ransom Center]] fan 'e [[Universiteit fan Teksas te Austin]]. Fan [[27&amp;nbsp;april]] [[2009]] ôf wie de kolleksje dêr [[tentoanstelling|te besichtigjen]] foar it [[publyk]]. Yn [[2007]] spile De Niro yn 'e [[romantyske fantasyfilm]] ''Stardust'', mei [[Claire Danes]], [[Charlie Cox]], [[Peter O'Toole]] en [[Sienna Miller]], en yn [[2008]] wied er mei [[Al Pacino]] te sjen harren twadde filmprojekt tegearre, de [[plysjefilm]] ''Righteous Kill''. Fierders hied er yn 'e twadde helte fan 'e [[2000-er jierren]] rollen yn 'e [[satire]] ''What Just Happened'' ([[2008]]) en it drama ''[[Everybody's Fine (film út 2009)|Everybody's Fine]]'' ([[2009]]).

====Lettere jierren====
Yn [[2010]] makke De Niro bekend dat er in rol hawwe soe yn 'e ferfilming fan 'e [[BBC]]-[[misdiesearje]] ''Edge of Darkness''. Lykwols, fuort nei't de [[opnamen (film)|opnamen]] fan dy film begûn wiene, ferliet De Niro it projekt omreden fan &quot;kreätive ûnienichheid&quot;. Hy waard neitiid ferfongen troch [[Ray Winstone]]. Wol wie De Niro yn [[2010]] noch te sjen as [[Amerikaanske Senaat|senator]] John McLaughlin yn 'e [[aksjefilm]] ''Machete'', en teffens fertolke er dat jiers in haadrol yn 'e [[skrillerfilm]] ''Stone''. Yn [[2011]] spile er yn 'e [[aksjefilm]]s ''Killer Elite'' en ''Limitless'', de [[romantyske komeedzje]] ''New Year's Eve'' en de [[Itaalje|Italjaanske]] film ''Manuale d'Amore&amp;nbsp;3'', dy't ek bekend is ûnder de [[Ingelsk]]e titel ''The Ages of Love''. Fierders waard oan De Niro yn [[2011]] ek de [[Cecil B. DeMille Award]] takend, de [[oeuvrepriis]] fan 'e [[Golden Globes]], en tsjinne er dat jiers as [[foarsitter]] fan 'e sjuery op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].

Yn [[2012]] pikte it Amerikaanske [[tillefyzjenetwurk]] de [[pilotôflevering]] fan 'e [[tillefyzjesearje]] ''NYC&amp;nbsp;22'' op, dy't De Niro produsearre hie. It ûnderwerp dêrfan wie [[rekrút|rekruten]] by it [[New York Police Department]], mar de searje waard al nei fjouwer [[ôflevering]]s stopsetten omreden fan ôffallende [[sjochsifers]]. Films fan De Niro dy't yn [[2012]] útkamen, wiene ''Being Flynn'', ''Red Lights'', ''Freelancers'' en ''Silver Linings Playbook''. Fral dy lêste film krige in soad lof fan 'e [[filmkritisy]], en De Niro waard foar syn optreden as Pat Solitano sr. nominearre foar in [[Oscar]], in [[Screen Actors Guild Award]] en in [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur, wylst alle akteurs mei-inoar ek nochris nominearre waarden foar in [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste [[cast]]. Yn 'e folgjende pear jier wie De Niro te sjen yn 'e films ''The Big Wedding'', ''Killing Season'', ''The Family'', ''Las Vegas'', ''American Hustle'' en ''Grudge Match'' (allegear yn [[2013]]) en ''The Bag Man'' ([[2014]]). 

Yn it mei mylde [[humor]] ôfmakke [[komeedzjedrama]] ''[[The Intern (film út 2015)|The Intern]]'', fan regisseur [[Nancy Meyers]], spile De Niro yn [[2015]] in [[pinsjonearre]] [[widner]] op jierren dy't by in [[moade]]bedriuw as [[stazjêr]] oan it [[wurk]] giet. Syn [[tsjinspylster]] yn dy film wie [[Anne Hathaway (aktrise)|Anne Hathaway]] yn 'e rol fan syn jonge [[froulik]]e baas, mei wa't er tige goed gearwurke, sa wie de ienriedige miening fan 'e [[filmkritisy]]. Yn [[2015]] wie De Niro ek te sjen as himsels yn 'e [[koarte film]] ''The Audition'', fan [[Martin Scorsese]]. Fierders hied er datselde jiers in rol yn 'e [[heistfilm]] ''Heist'' en it [[komeedzjedrama]] ''Joy''. Yn [[2016]] spile De Niro yn 'e [[gross-out]]komeedzje ''[[Dirty Grandpa]]'' in [[gleiens|gleie]] âld-[[kommando]] dy't syn [[naïviteit|naïve]] [[pakesizzer]] op sleeptou nimt om efter de fammen oan. Ek wied er dat jiers te sjen yn it [[biografyske film|biografyske]] [[boksen|boksdrama]] ''Hands of Stone'' (as bokstrainer [[Ray Arcel]]) en yn it komeedzjedrama ''The Comedian''. Fierders krige er fan [[presidint]] [[Barack Obama]] yn [[2016]] de [[Presidinsjele Frijheidsmedalje]] opspjelde, de heechste [[boarger]]like [[ûnderskieding]] fan 'e Feriene Steaten, foar syn bydragen oan 'e Amerikaanske [[kultuer]].
[[File:RobertDeNiroTCLChineseTheatreJan2013.jpg|right|thumb|230px|Robert De Niro lit yn [[2013]] yn [[Hollywood|Holly-wood]] syn hân- en skuonôfdrukken ferivigje yn [[semint]].]]

Yn [[2017]] makke De Niro as akteur en [[útfierend produsint]] de [[tillefyzjefilm]] ''The Wizard of Lies'', oer de [[fraude]]ur [[Bernie Madoff]], dy't withoefolle Amerikanen harren [[jild]] ûntfytmanne en yn [[earmoede]] efterliet foar't er úteinlik [[arrestaasje|pakt]] waard en foar lange tiid it [[tichthûs (finzenis)|tichthûs]] yndraaide. Foar de rol fan Madoff waard De Niro nominearre foar in [[Golden Globe]], in [[Emmy Award]] en [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm of [[minysearje]]. Hy wûn de [[Satellite Award]] yn dyselde kategory. ''The Wizard of Lies'' waard fierders ek nominearre foar in Emmy foar bêste tillefyzjefilm.

Yn [[2019]] spile De Niro de rol fan [[praatprogramma]]presintator Murray Franklin yn 'e kontroversjele film ''Joker'', oer de [[superheld|supersmjunt]] [[The Joker]] út 'e ''[[Batman]]''-[[strip]]s, spile troch [[Joaquin Phoenix]]. Fierders wied er dat jiers ek te sjen yn 'e rol fan [[Frank Sheeran|Frank &quot;The Irishman&quot; Sheeran]], in histoarysk Amerikaansk [[fakbûn]]sman en [[hiermoardner]] foar de [[maffia]], dy't úthold dat er de bekende, spoarleas ferdwûne fakbûnslieder [[Jimmy Hoffa]] fermoarde hie. De Niro spile dy rol yn 'e [[Netflix]]film ''The Irishman'', fan Martin Scorsese, nei it [[boek]] ''I&amp;nbsp;Heard You Paint Houses'' fan [[Charles Brandt]]. [[Al Pacino]], [[Harvey Keitel]] en [[Joe Pesci]] wiene ek yn dy film te sjen, dy't fan alle kanten lof taswaaid krige fan 'e [[resinsint]]en. Yn [[2019]] wurke De Niro, as ien fan 'e [[roast (telefyzjeprogramma)|roasters]], ek mei oan ''The Comedy Central Roast of [[Alec Baldwin]]''.

De Niro spile yn [[2020]] mei û.o. [[Diane Keaton]], [[Steve Martin]], [[Martin Short]] en [[Florence Pugh]] yn 'e [[koarte film]] ''Father of the Bride Part 3(ish)'' fan regisseur [[Nancy Meyers]]. Dat jiers wied er ek te sjen yn 'e [[misdiekomeedzje]] ''The Comeback Trail''. Hy waard ek cast yn 'e [[histoaryske film]] ''Armageddon Time'', mar joech ôftynge ear't dy film yn produksje nommen waard. Yn [[2022]] hearde De Niro ta de stjerrecast fan 'e skrillerkomeedzje ''Amsterdam'', mei yn 'e haadrollen [[Christian Bale]] en [[Margot Robbie]]. Yn 'e aksjeskriller ''Savage Salvation'', dy't oan 'e ein fan dat jier útkaam, spile er de rol fan in [[sheriff]]. Yn [[2023]] wie De Niro yn 'e histoaryske misdiefilm ''Killers of the Flower Moon'' fan Martin Scorsese te sjen yn 'e rol fan 'e [[searjemoardner]] [[William King Hale]], in [[rancher]] út [[Oklahoma]] dy't tusken [[1918]] en [[1931]] ferantwurdlik wie foar it meastepart fan 'e [[Osadzje-Yndiaanske moarden|teminsten 60 en mooglik hûnderten moarden]] op leden fan 'e [[Yndianen|Yndiaanske]] [[Osadzje (folk)|Osadzje]]-[[stamme]]. Foar dy rol waard De Niro yn [[2024]] nominearre foar de [[Oscar]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur. Yn [[2023]] wurke De Niro ek mei oan 'e komeedzjefilms ''About My Father'' en ''Ezra''. Yn [[2025]] spile De Niro in dûbele rol yn 'e misdiefilm ''The Alto Knights'', mei as wichtichste tsjinspylster [[Debra Messing]]. Dat jiers wied er ek te sjen yn 'e [[minysearje]] ''Zero Day'' en de aksjeskriller ''Tin Soldier''.

===Undernimmings en ynvestearrings===
Robert De Niro is ien fan 'e eigners fan 'e [[filmstudio]] [[TriBeCa Productions]], dy't er yn [[1989]] tegearre mei [[filmprodusinte]] [[Jane Rosenthal]] oprjochte en ferneamde nei de buert [[Tribeca]], yn súdlik [[Manhattan (New York)|Manhattan]]. Sûnt [[2003]] makket de studio diel út fan it gruttere [[Tribeca Enterprises]], dat ek it [[Filmfestival fan Tribeca]] organisearret en eigner is fan [[Tribeca Cinemas]]. Fierders is De Niro eigner of mei-eigner fan 'e yn [[1993]] oprjochte [[sushi]]-[[restaurant]]keatling [[Nobu]] (mei [[kok]] [[Nobu Matsuhisa]]), it yn [[1990]] iepengiene [[restaurant]] [[Tribeca Grill]] yn Tribeca (mei û.o. [[Broadway]]produsint [[Stewart F. Lane]] en akteur [[Lou Diamond Phillips]]), en it [[Greenwich Hotel]], ek yn Tribeca. De Niro is ek [[oandielhâlder]] fan it Paradise Found Nobu Resort, in [[bedriuw]] dat fan doel is om in [[lúkse]] [[resort]] te bouwen op it [[eilân]] [[Barbûda]], yn it [[Karibysk Gebiet|Karibyske]] steatsje [[Antigua en Barbûda]].

===Priveelibben===
====Relaasjes en bern====
De Niro hat twaris [[troud]] west. Hy troude yn [[1976]] mei syn earste [[oarehelte|frou]], de [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaanske]] [[aktrise]] [[Diahne Abbott]], mei wa't er in [[soan]] krige, Raphael, in eardere akteur dy't no as [[makelder]] wurket. De Niro [[adoptearre]] ek de [[dochter]] fan Abbott út in eardere [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]], [[Drena De Niro]], dy't aktrise is. It [[houlik]] fan De Niro en Abbott einige yn [[1988]] yn in [[skieding (houlik)|skieding]]. Neitiid hie De Niro jierrenlang in relaasje mei it Afro-Amerikaanske [[model (berop)|model]] [[Toukie Smith]]. Mei har krige er yn [[1995]] troch [[reägearbuisbefruchting]] de [[mearling|twilling]]soannen Julian en Aaron, dy't [[swierwêzen|foldroegen waarden]] troch in [[draachmem]]. Koarte tiid dêrnei giene De Niro en Smith lykwols útinoar.
[[File:Grace_Hightower_2011_Shankbone.JPG|left|thumb|160px|[[Grace Hightower]], de twadde [[oarehelte|frou]] fan Robert De Niro fan [[1997]] oant [[2018]].]]

Yn [[1997]] troude De Niro mei syn twadde frou, de Afro-Amerikaanske aktrise [[Grace Hightower]]. Harren soan Elliot, dy't oanhelle is mei [[autisme]], waard yn [[1998]] [[berne]]. De Niro en Hightower skieden yn [[1999]] [[skieding fan tafel en bêd|fan tafel bêd]], mar dêr folge nea in wetlike skieding op, en yn [[2004]] fernijden se ynstee harren [[houliksûnthjit]]ten. Yn [[desimber]] [[2011]] krigen se noch in dochter dy't foldroegen waard troch in draachmem. Anno [[2012]] hie De Niro fjouwer [[pakesizzer]]s (ien fan Drena en trije fan Raphael). Yn 'e [[novimber]] [[2018]] giene De Niro en Hightower útinoar.

====Unreplik goed====
De Niro hat sûnt [[1989]] in diel fan it [[jild]] dat er mei syn [[aktearjen]] fertsjinne hat, [[ynvestearring|ynvestearre]] yn [[ûnreplik goed]] yn 'e buert [[Tribeca]], yn súdlik Manhattan. Hy besit ek [[wente]]n oan 'e [[East Side (Manhattan)|East Side]] en de [[West Side (Manhattan)|West Side]] fan Manhattan. Fierders is er eigner fan in [[filla]] mei 32&amp;nbsp;[[hektare|ha]] lân yn [[Gardiner (New York)]], dêr't er it meastepart fan 'e tiid wennet. Yn [[2014]] skafte er mei Grace Hightower in [[appartemint]] mei fiif [[sliepkeamer]]s oan yn hertsje Manhattan.

====Sûnensswierrichheden====
Yn [[oktober]] [[2003]] liet De Niro fia in [[wurdfierder]] bekendmeitsje dat der by him [[prostaatkanker]] fêststeld wie. Yn [[desimber]] fan dat jier waard er dêroan [[operaasje (genêskunde)|operearre]] yn it [[Memorial Sloan-Kettering Cancer Center]].

====Juridyske swierrichheden====
Doe't er yn [[febrewaris]] [[1998]] in film opnaam yn [[Frankryk]], waard De Niro troch de Frânske [[plysje]] njoggen [[oere]]n lang ûnderfrege as [[tsjûge (rjocht)|tsjûge]] yn in [[prostitúsje]]saak. Hy ûntstried by heech en by leech eltse belutsenens by en kennis fan 'e saak, en tsjinne neitiid in formele klacht yn oer syn behanneling. Hy wie dêr sa [[lulkens|opsternaat]] oer dat er sei dat er nea wer nei Frankryk ta woe en syn [[ûnderskieding]] fan it [[Légion d'Honneur]], dy't er in jier earder krigen hie, weromjaan woe. Meitiid belune syn lulkens stadichoan, en yn [[2011]] tsjinne er as [[foarsitter]] fan 'e sjuery op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].

Yn [[2006]] klage de [[trust]], dêr't De Niro syn lângoed yn [[Gardiner (New York)|Gardiner]] by ûnderbrocht hat, de [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] Gardiner oan om't de [[ûnreplikgoedbelesting]] te heech wêze soe. Foar it [[Heechgerjochtshôf fan de Steat New York]] waard yn [[2014]] de gemeente yn it gelyk steld, mar de [[abbekaten]] fan 'e trust giene daliks yn [[heger berop]]. Dêrop makke de gemeente bekend dat it ûnwis wie oft de [[rjochtsaak]] noch fuortset wurde koe, om't der sa stadichoan al folle mear útjûn wie oan proseskosten as dat der mei de besteande [[belesting]]s binnenhelle wurden hie. Hoewol't de oare ynwenners fan Gardiner yn 't earstoan mei De Niro sympatisearren, late dat berjocht ta lulkens en ta in inisjatyf fan guon boargers om it jild foar fuortsetting fan it proses troch in ynsammelingsaksje byinoar te bringen.

It ferslach fan 'e hiele kwestje yn in pleatslike [[krante]] waard oernommen troch ''[[The New York Times]]'', en ûntjoech him troch De Niro syn belutsenens ta ynternasjonaal [[nijs]]. De Niro, dy't nei eigen sizzen troch de trust nea oer de saak ynformearre wie en fan neat wist, waard, yn 'e wurden fan it Gardiner [[gemeenteriedslid]] Wiegand, &quot;poerstrontmâl&quot; doe't er it út 'e kranten fernaam. De [[boekhâlder|accountant]]s dy't oer de trust giene, joegen ta dat se it nea nedich fûn hiene om De Niro mei de kwestje lestich te fallen om't se fûnen dat it ôfhanneljen fan dizze saak ûnder harren [[fidúsjêre ferplichting]]s foel. Inkele dagen letter mette De Niro mei syn abbekaat de fertsjintwurdigers fan it gemeentebestjoer, oan wa't er oanbea it heger berop yn te lûken en in [[skeafergoeding]] foar de proseskosten fan 'e gemeente te beteljen fan $129.000, in bedrach dat ophoaste waard troch it accountantskantoar.
[[File:Drena De Niro 2012 Shankbone.JPG|right|thumb|160px|De Niro syn [[oannommen dochter]] [[Drena De Niro|Drena]].]]

Yn [[oktober]] [[2019]] waard De Niro oanklage troch in earder [[wurknimster]], Graham Chase Robinson. Se hold út dat se yn 'e tiid dat se wurke foar De Niro syn filmstudio [[TriBeCa Productions]] it [[slachtoffer]] wurden wie fan [[ûnwinske yntimiteiten]] en [[geslachtsdiskriminaasje]]. Se bewearde ek dat De Niro sels &quot;seksueel beladen&quot; opmerkings yn har rjochting makke hie en har ûnderwurpen hie oan &quot;ûnwinske fysyk kontakt&quot;. Fierders sei Robinson dat De Niro, doe't se besocht [[ûntslach]] te nimmen, drige hie har karriêre te ferrinnewearjen.

====Polityk aktivisme====
Yn [[1998]] [[lobby]]de De Niro op eigen inisjatyf by de leden fan it [[Amerikaanske Kongres]] tsjin 'e [[impeachment]] fan [[presidint]] [[Bill Clinton]]. By de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2008)|presidintsferkiezings]] fan [[2008]] stipe er de [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske]] kandidaat [[Barack Obama]]. Yn [[2012]] joech De Niro him by de anty-[[fracking]]kampanje [[Artists Against Fracking]].

By de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2016)|Amerikaanske presidintsferkiezings]] fan [[2016]] wie De Niro in útsprutsen tsjinstanner fan 'e [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske]] kandidaat [[Donald Trump]], dy't er &quot;sa skamteleas stom&quot; neamde. Nei't Trump op in ferkiezingsgearkomste sein hie dat er lju dy't dêr tsjin him [[demonstraasje (protest)|demonstrearren]] &quot;wol op 'e bek slaan woe,&quot; liet De Niro in [[fideo]] publisearje wêryn't er yn in [[monolooch]] útfear tsjin Trump en ûnder mear sei: &quot;Hy wol minsken op 'e bek slaan? No, ik soe him wolris op 'e bek slaan wolle!&quot; 

Nei't Trump dochs de ferkiezings wûn, joech De Niro him by it ferset tsjin 'e nije presidint. Op [[10&amp;nbsp;juny]] [[2018]], doe't er by de 72e útrikkingsseremoanje fan 'e [[Tony Awards]] in optreden fan [[rock]]sjonger [[Bruce Springsteen]] oankundige, krige er fan it [[publyk]] in [[steande ovaasje]] doe't er sei: &quot;Ik sil noch ien ding sizze: fuck Trump. It is net mear 'fuort mei Trump'. It is 'fuck Trump'!&quot; In pear dagen letter bea De Niro by in moeting mei de [[Kanada|Kanadeeske]] [[premier]] [[Justin Trudeau]] foar in grutte klibber folk yn [[Toronto]] syn ûntskuldings oan foar wat er omskreau as &quot;Trump syn idioate hâlden en dragen&quot;. 

Fierders hat De Niro Trump omskreaun as in [[rasisme|rasist]] en tajûn dat hysels &quot;nayf&quot; wie oer de twa ferkiezingsoerwinnings fan [[Barack Obama|Obama]] en wat dy foar de Feriene Steaten te betsjutten hiene. &quot;Ik miende dat we mei wat nijs begûn wiene. Ik besefte net hoe tsjin him oft beskate lju wiene&amp;nbsp;– tsjin him op basis fan syn [[ras (klassifikaasje fan minsken)|ras]], misledige dat er dêr [yn it [[Wite Hûs (Washington D.C.)|Wite Hûs]]] wie.&quot; Yn 'e kampanje foar de Demokratyske [[foarferkiezing]] yn 'e oanrin nei de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)|presidintsferkiezings]] fan [[2020]] stipe De Niro de iepentlik [[homoseksuële]] kandidaat [[Pete Buttigieg]].

====Dûbele nasjonaliteit====
Sûnt [[2006]] hat De Niro in [[dûbele nasjonaliteit]], om't er dat jiers fan it [[Itaalje|Italjaanske]] [[regear]] in Italjaansk [[paspoart]] krige boppe-op syn Amerikaanske. Tsjin dy set fan it regear fan Itaalje wie yn 'e Feriene Steaten in protte wjerstân fan 'e [[Oarder fan de Soannen fan Itaalje yn Amearika]], in [[organisaasje]] dy't fynt dat De Niro it [[imago]] fan 'e [[Italjanen]] as [[etnyske groep]] skea tabrocht hat troch syn oanhâldende spyljen fan [[kriminelen]].

==Filmografy==
===As akteur===
{{Filmografy|as=akteur}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1965 || ''Encounter'' || de [[omkesizzer]] || [[koarte film]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1965 || ''Three Rooms in Manhattan'' || [[kliïnt]] by it [[diner]] || net fermeld op 'e ôftiteling
|-
|align=&quot;center&quot;| 1968 || ''Les Jeunes Loups'' || kliïnt yn ''Chez Popov'' || net fermeld op 'e ôftiteling
|-
|align=&quot;center&quot;| 1968 || ''Greetings'' || Jon Rubin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1969 || ''Sam's Song'' || Sam || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1969 || ''The Wedding Party'' || Cecil || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1970 || ''Bloody Mama'' || Lloyd Barker|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1970 || ''Hi, Mom!'' || Jon Rubin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1971 || ''Jennifer on My Mind'' || Mardigian || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1971 || ''Born to Win'' || [[plysje]]man Danny || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1971 || ''The Gang That Couldn't Shoot Straight'' || Mario Trantino || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1973 || ''Bang the Drum Slowly'' || Bruce Pearson || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1973 || ''Mean Streets'' || John &quot;Johnny Boy&quot; Civello || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1974 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Godfather Part II'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Vito Corleone || wûn [[Oscar]] foar bêste byrol fan in akteur &lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar meast ûnthjittende nijynkommeling 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1976 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Taxi Driver'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Travis Bickle|| nom. [[Oscar]] foar bêste akteur &lt;br&gt;nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama &lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1976 || ''1900'' || Alfredo Berlinghieri || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1976 || ''The Last Tycoon'' || Monroe Stahr|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1977 || ''New York, New York'' || Jimmy Doyle || nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1978 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''[[The Deer Hunter (film)|The Deer Hunter]]'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Michael Vronsky || nom. [[Oscar]] foar bêste akteur&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama&lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1980 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Raging Bull'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[Jake LaMotta]] || wûn [[Oscar]] foar bêste akteur&lt;br&gt; wûn [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama&lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1981 || ''True Confessions'' || [[monsênjeur]] Desmond &quot;Des&quot; Spellacy&amp;nbsp;&amp;nbsp; || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1983 || ''The King of Comedy'' || Rupert Pupkin || nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1984 || ''Once Upon a Time in America'' || David &quot;Noodles&quot; Aaronson|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1984 || ''Falling in Love'' || Frank Raftis || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1985 || ''Brazil'' || Archibald &quot;Harry&quot; Tuttle || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1986 || ''The Mission'' || Rodrigo Mendoza || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''Angel Heart'' || Louis Cyphre || nom. [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''[[The Untouchables (film)|The Untouchables]]'' || [[Al Capone]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1988 || ''Midnight Run'' || Jack Walsh || nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''Jacknife'' || Joseph &quot;Jacknife&quot; Megessey || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''We're No Angels'' || Ned || ek [[útfierend produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Stanley &amp; Iris'' || Stanley Everett Cox || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Goodfellas'' || James &quot;Jimmy the Gent&quot; Conway || nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Awakenings'' || Leonard Lowe || nom. [[Oscar]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Guilty by Suspicion'' || David Merrill || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Backdraft'' || Donald &quot;Shadow&quot; Rimgale || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1991 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Cape Fear'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Max Cady || nom. [[Oscar]] foar bêste akteur&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Mistress'' || Evan M. Wright || ek [[filmprodusint|produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Night and the City'' || Harry Fabian || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''Mad Dog and Glory'' || Wayne &quot;Mad Dog&quot; Dobie || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''This Boy's Life'' || Dwight Hansen || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''A Bronx Tale'' || Lorenzo Anello || ek [[regisseur]] en produsint
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1994 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Mary Shelley's Frankenstein'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|it [[meunster fan Frankenstein]] || ek produsint&lt;br&gt; nom. [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Casino'' || Sam &quot;Ace&quot; Rothstein || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Heat'' || Neil McCauley || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''One Hundred and One Nights'' || de man fan de stjer || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''The Fan'' || Gil Renard || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Sleepers'' || [[pastoar]] Bobby || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1996 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Marvin's Room'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[dokter]] Wally || ek produsint &lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste cast
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Cop Land'' || [[resjersjeur]] Moe Tilden || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''[[Jackie Brown (film)|Jackie Brown]]'' || Louis Gara || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Wag the Dog'' || Conrad Brean || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Great Expectations'' || Arthur Lustig|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''[[Ronin (film)|Ronin]]'' || Sam Regazolli || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Analyze This'' || Paul Vitti || nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Flawless'' || Walter Koontz || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''The Adventures of Rocky and Bullwinkle'' || Fearless Leader || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Men of Honor'' || [[plysjekommissaris|kommissaris]] Billy Sunday || nom. [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2000 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Meet the Parents'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Jack Byrnes || ek produsint&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''15 Minutes'' || resjersjeur Eddie Flemming || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''The Score'' || Nick Wells || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''Showtime'' || resjersjeur Mitch Preston || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''City by the Sea'' || Vincent Anthony LaMarca|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''Analyze That'' || Paul Vitti || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Godsend'' || [[dokter]] Richard Wells || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Shark Tale'' || Don Lino || as [[stimakteur]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Meet the Fockers'' || Jack Byrnes || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''The Bridge of San Luis Rey'' || de [[aartsbiskop]] fan [[Lima]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005 || ''Hide and Seek'' || David Callaway / Charlie || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2006 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Good Shepherd'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[generaal]] Bill Sullivan || ek regisseur en produsint&lt;br&gt; nominearre foar de [[Gouden Bear]] (foar bêste film) &lt;small&gt;(as regisseur en produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;wûn de [[Sulveren Bear]] foar bêste cast
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''Arthur and the Invisibles'' || [[keizer]] Sifrat XVI || as stimakteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2007 || ''Stardust'' || kaptein Shakespeare || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''Righteous Kill'' || resjersjeur Thomas &quot;Turk&quot; Cowan || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''What Just Happened'' || Ben || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''[[Everybody's Fine (film út 2009)|Everybody's Fine]]'' || Frank || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Machete'' || [[Amerikaanske Senaat|senator]] John McLaughlin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Stone'' || Jack Mabry || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Little Fockers'' || Jack Byrnes || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''The Ages of Love'' || Adrian || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Killer Elite'' || Hunter || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Limitless'' || Carl Van Loon || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''New Year's Eve'' || Stan Harris || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Being Flynn'' || Jonathan Flynn || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Red Lights'' || Simon Silver || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Freelancers'' || Sarcone || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2012 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Silver Linings Playbook'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Pat Solitano sr. || nom. [[Oscar]] foar bêste byrol fan in akteur&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste byrol fan in akteur&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste cast&lt;br&gt; nom. [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''The Big Wedding'' || Don Griffin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Killing Season'' || [[kolonel]] Benjamin Ford || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''The Family'' || Fred Blake / Giovanni Manzoni || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Last Vegas'' || Paddy Connors || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''American Hustle'' || Victor Tellegio || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Grudge Match'' || Billy &quot;The Kid&quot; McDonnen || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''The Bag Man'' || Dragna || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''[[The Intern (film út 2015)|The Intern]]'' || Ben Whittaker || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''The Audition'' || himsels || koarte film
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Ellis'' || himsels || koarte film
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Heist'' || Frank &quot;The Pope&quot; Silva || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Joy'' || Rudy Mangano || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''[[Dirty Grandpa]]'' || Dick Kelly || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''Hands of Stone'' || [[Ray Arcel]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''The Comedian'' || Jackie || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''Joker'' || Murray Franklin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The Irishman'' || [[Frank &quot;The Irishman&quot; Sheeran]] || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''The War with Grandpa'' || Ed ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''The Comeback Trail'' || Max Barber ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''Amsterdam'' || generaal Gil Dillenbeck ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''Savage Salvation'' || sheriff Church ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''Killers of the Flower Moon'' || William Hale ||
|-{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1992-2019 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Saturday Night Live'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|himsels / ferskaat / [[Robert Mueller]] || 9 [[ôflevering]]s&lt;br&gt;nominearre (2019) foar in [[Emmy Award]] foar bêste gaststjer yn in komeedzjesearje
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''Extras'' || himsels || ôflevering ''Jonathan Ross''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2007 || ''Sesame Street'' || himsels / hûn / koal / Elmo || ôflevering ''Word 'Dog' Escapes Abby's Book''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''30 Rock'' || himsels || ôflevering ''Operation Righteous Cowboy Lightning''
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2017 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Wizard of Lies'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[Bernie Madoff]] || [[tillefyzjefilm]]; ek [[útfierend produsint]]&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – minysearje of tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste tillefyzjefilm &lt;small&gt;(as produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm of minysearje&lt;br&gt;wûn [[Satellite Award]] foar bêste akteur yn in minysearje of tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The Comedy Central Roast of [[Alec Baldwin]]''&amp;nbsp;&amp;nbsp; || himsels || [[tillefyzjespecial]]
|-
|}

===As ferteller of ynterviewde===
{{Filmografy|as=ferteller of ynterviewde}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=dokumintêres}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1982 || ''[[Elia Kazan]], Outsider'' || himsels || [[fraachpetear]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''Dear America: Letters Home from Vietnam'' || Great Sewer || [[voice-over]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Hollywood Mavericks'' || himsels || fraachpetear
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''More than a Movie'' || himsels || dielnimmer
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''[[Stella Adler]]: Awake and Dream!'' || himsels || fraachpetear 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Junket Whore'' || himsels || fraachpetear
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''[[Lenny Bruce]]: Swear to Tell the Truth'' || himsels || [[voice-over]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''America: A Tribute to Heroes'' || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''The Concert for New York City'' || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''9/11'' || himsels || [[presintator]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2003 || ''[[Hans Hofmann]]: Artist/Teacher, Teacher/Artist'' || himsels || voice-over 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Biography: [[Liza Minnelli]]'' || himsels || fraachpetear 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''[[Tony Bennett]]: An American Classic'' || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''[[Roger Corman|Corman]]'s World: Exploits of a Hollywood Rebel''&amp;nbsp;&amp;nbsp; || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''The Man Who Saved the World'' || himsels || fraachpetear
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''Remembering the Artist: Robert De Niro, Sr.'' || himsels || koarte dokumintêre oer syn [[heit]]
|-
|}

===As produsint===
{{Filmografy|as=filmprodusint}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''We're No Angels'' || Ned || útfierend produsint 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Cape Fear'' || Maximilian &quot;Max&quot; Cady || net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Thunderheart'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Mistress'' || Evan M. Wright || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''The Night We Never Met'' || n.f.t. || net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''A Bronx Tale'' || Lorenzo Anello || ek [[regisseur]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1994 || ''Mary Shelley's Frankenstein'' || it [[meunster fan Frankenstein]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Panther'' || n.f.t. || net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Faithful'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Marvin's Room'' || [[dokter]] Wally || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Wag the Dog'' || Conrad Brean || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Witness to the Mob'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Entropy'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Flawless'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''The Adventures of Rocky and Bullwinkle''&amp;nbsp;&amp;nbsp; || Fearless Leader || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Meet the Parents'' || Jack Byrnes || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Holiday Heart'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''Prison Song'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''About a Boy'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Stage Beauty'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Meet the Fockers'' || Jack Byrnes || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005 || ''Rent'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2006 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Good Shepherd'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[generaal]] Bill Sullivan || ek regisseur&lt;br&gt; nominearre foar de [[Gouden Bear]] (foar bêste film) &lt;small&gt;(as regisseur en produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;wûn de [[Sulveren Bear]] foar bêste cast
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''What Just Happened'' || Ben || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Public Enemies'' || n.f.t. || útfierend produsint; net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Little Fockers'' || Jack Byrnes || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''20% Fiction'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''36'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Warrior Queen'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''The Undomestic Goddess'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The Irishman'' || [[Frank &quot;The Irishman&quot; Sheeran]]&amp;nbsp;&amp;nbsp; || 
|-
|align=&quot;center&quot;| ûnwis || ''Artemis Fowl'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''TriBeCa'' || n.f.t. || tillefyzjesearje; [[útfierend produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''NYC 22'' || n.f.t. || [[tillefyzjesearje]]; útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''About a Boy'' || n.f.t. || tillefyzjesearje; útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2017 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''The Wizard of Lies'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[Bernie Madoff]] || [[tillefyzjefilm]]; útfierend produsint&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – minysearje of tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste tillefyzjefilm &lt;small&gt;(as produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm of minysearje&lt;br&gt;wûn [[Satellite Award]] foar bêste akteur yn in minysearje of tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2019 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''When They See Us'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|n.f.t. || [[minysearje]]; útfierend produsint&lt;br&gt;nom. [[Emmy Award]] foar bêste minysearje &lt;small&gt;(as produsint)&lt;/small&gt;
|-
|}

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.tribecafilm.com/ Offisjele webside fan Robert De Niro]
* {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0000134/ Folsleine filmografy fan Robert De Niro yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)]

==Literatuer==
*{{Aut|Baxter, John}}, ''De Niro: A Biography'', New York, 2002 (HarperCollins), ISBN 978-0 00 25 71 968.
*{{Aut|Dougan, Andy}}, ''Untouchable: A Biography of Robert De Niro'', New York, 2003 (Da Capo Press), ISBN 1 56 02 54 696.

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Robert_De_Niro ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Robert De Niro}}
}}

{{DEFAULTSORT:De Niro, Robert}}
[[Kategory:Amerikaansk filmakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]]
[[Kategory:Amerikaansk toanielakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk stimakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk filmregisseur]]
[[Kategory:Amerikaansk filmprodusint]]
[[Kategory:Amerikaansk ûndernimmer]]
[[Kategory:Oscar-winner]]
[[Kategory:Golden Globe-winner]]
[[Kategory:Cecil B. DeMille Award-winner]]
[[Kategory:Winner fan de Presidinsjele Frijheidsmedalje]]
[[Kategory:Amerikaansk sosjaal aktivist]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Dútsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Frânsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Iersk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Italjaansk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Nederlânsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1943]]</text>
      <sha1>bpk2vi52n6e3q2wbviiyh7lkix42tk1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238587</id>
      <parentid>1238586</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T22:34:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* As akteur */ by de tiid brocht</comment>
      <origin>1238587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63143" sha1="kiv518yotxzwyir5an3hw2tnd8wanvq" xml:space="preserve">{{Akteur
| ôfbylding                    = Robert De Niro Cannes 2016.jpg
| ôfbyldingstekst              = Robert De Niro yn [[2016]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].
| ôfbyldingsbreedte            = 210px
| echte namme                  = Robert Anthony De Niro jr.
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Italy.svg|border|20px]] [[Itaalje|Italjaansk]] &lt;small&gt;(sûnt 2006)&lt;/small&gt;
| berne                        = [[17 augustus]] [[1943]]
| berteplak                    = [[New York (stêd)|New York]] ([[New York (steat)|New York]])
| stoarn                       = 
| stjerplak                    = 
| etnisiteit                   = [[File:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Dútsers|Dútsk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of France.svg|border|20px]] [[Frânsen|Frânsk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Ireland.svg|border|20px]] [[Ieren (folk)|Iersk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of England.svg|border|20px]] [[Ingelsen|Ingelsk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Italy.svg|border|20px]] [[Italjanen|Italjaansk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlanners|Nederlânsk]]
| regionale identiteit         = 
| jierren aktyf                = [[1963]] – no
| prizen                       = [[Oscar]] 1975, 1981 &lt;br&gt;[[Golden Globe]] 1981&lt;br&gt;[[Gouden Eareliuw]] 1993&lt;br&gt; [[Légion d'Honneur]] 1997 &lt;br&gt; [[Sulveren Bear]] 2007 &lt;br&gt; [[Cecil B. DeMille Award]] 2011&lt;br&gt;[[Presidinsjele Frijheidsmedalje|Pres. Frijheidsmedalje]] 2016&lt;br&gt; [[Satellite Award]] 2017 
| webside                      = [http://www.tribecafilm.com/ www.tribecafilm.com]
}}
'''Robert De Niro''' ([[Ingelsk]]e [[útspr.]]: [də 'nɪəɹoʊ], likernôch: &quot;duh &lt;u&gt;nea&lt;/u&gt;-roo&quot;; [[Italjaansk]]e útspr.: [de 'ni:ro], likernôch: &quot;dee &lt;u&gt;nii&lt;/u&gt;-roo&quot;; folút: '''Robert Anthony De Niro jr.'''; [[New York (stêd)|New York]], [[17&amp;nbsp;augustus]] [[1943]]) is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[akteur]], [[regisseur]] en [[filmprodusint]] fan mingd, mar foar it meastepart [[Italjanen|Italjaansk]] [[etnysk]] [[komôf]]. Hy spilet gauris yn [[misdiefilm]]s, en wurket datoangeande faak gear mei regisseur [[Martin Scorsese]]. De Niro begûn syn [[karriêre]] as akteur yn [[1963]] en briek yn [[1974]] troch mei syn [[rol]] as de jonge Vito Corleone yn ''The Godfather Part&amp;nbsp;II'', fan regisseur [[Francis Ford Coppola]]. Foar dy rol wûn er in [[Oscar]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur. Yn [[1980]] wûn er boppedat in Oscar foar bêste akteur mei syn rol as [[bokser]] [[Jake LaMotta]] yn ''Raging Bull'', in film fan Scorsese.

Oare bekende [[dramafilm]]s dêr't De Niro yn spile, wiene ''Taxi Driver'', ''Once Upon a Time in America'', ''[[The Deer Hunter (film)|The Deer Hunter]]'', ''Cape Fear'', ''The Mission'', ''Goodfellas'' en ''[[The Untouchables (film)|The Untouchables]]''. Ek wied er te sjen yn [[komeedzjefilm|komeedzjes]] as ''Analyze This'', ''Meet the Parents'', ''Meet the Fockers'', ''[[The Intern (film út 2015)|The Intern]]'' en ''[[Dirty Grandpa]]''. Njonken twa [[Oscar]]s hat De Niro foar yndividuele films ek in [[Golden Globe]], in [[Sulveren Bear]] en in [[Satellite Award]] wûn, en foar syn hiele [[oeuvre]] de [[Cecil B. DeMille Award]] en de [[Gouden Liuw foar it Oeuvre]] fan it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje]]. Fierders waard De Niro yn [[2016]] de [[Presidinsjele Frijheidsmedalje]] takend. Hy wurdt beskôge as ien fan de bêste akteurs fan syn [[generaasje]].

==Libben en karriêre==
===Jonkheid en oplieding===
Robert De Niro waard yn [[1943]] [[berne]] yn 'e [[wyk]] [[Greenwich Village]], yn 'e [[borough]] [[Manhattan (New York)|Manhattan]] fan 'e [[stêd]] [[New York (stêd)|New York]]. Hy wie it [[ienlingsbern]] fan [[Robert De Niro sr.]] en dy syn [[oarehelte|frou]] [[Virginia Admiral]], dy't allebeide [[keunstskilder]]s wiene. ([[Skilderij]]en fan syn [[heit]] meitsje tsjintwurdich diel út fan ferskate [[museum]]kolleksjes, wêrûnder dy fan it [[Metropolitan Museum of Art]] yn New York.) Oan syn [[heit]]e kant hat De Niro benammen [[Italjanen|Italjaansk]] en ek wat [[Ieren (folk)|Iersk]] bloed, wylst er oan syn [[mem]]me kant fan mingd [[Nederlanners|Nederlânsk]], [[Ingelsen|Ingelsk]], [[Frânsen|Frânsk]] en [[Dútsers|Dútsk]] [[etnysk]] [[komôf]] is.

Syn [[âldelju]], dy't mei inoar yn 'e kunde kommen wiene doe't se beiden in [[kursus]] [[skilderkeunst]] fan [[Hans Hoffmann]] yn [[Provincetown (Massachusetts)]] folgen, [[skieding (houlik)|skieden]] doe't de lytse Robert De Niro noch mar in [[pjut]] fan twa jier wie. De oanlieding dêrfoar wie it [[út de kast kommen|út 'e kast kommen]] fan Robert De Niro sr. as [[homoseksueel]]. Mei't syn mem in [[ateïst]] wie, en syn heit in [[leauwensôffal|ôffallige]] [[roomsk-katolisisme|roomse]], wie De Niro net [[doop (sakramint)|doopt]], mar doe't syn âldelju yn skieding leine, útfanhuze er by syn goedroomske [[pake en beppe]] oan heitekant, dy't him temûk en tsjin 'e mei klam útsprutsen winsk fan syn âlden dochs noch dope lieten.

De Niro waard troch syn [[allinnichsteande mem]] [[opfieding|grutbrocht]] yn 'e buerten Greenwich Village en [[Little Italy (Manhattan)|Little Italy]] fan Manhattan. Hy gie earst nei PS&amp;nbsp;41, in [[iepenbier ûnderwiis|iepenbiere]] [[legere skoalle]], mar folge de lêste pear jier fan syn [[leger ûnderwiis]] oan 'e Elisabeth Irwin High School, in [[priveeskoalle]]. Neitiid waard er foar de [[middelskoalle]] akseptearre oan 'e High School of Music and Art, mar dêr wied er mar in koart skoftsje foar't er fan skoalle feroare en de middelskoalle ôfmakke oan 'e iepenbiere Charles Evan Hughes Junior High School. It [[middelber ûnderwiis]] folge De Niro oan 'e priveeskoallen de McBurney School en de Rhodes Preparatory School, hoewol't er by gjinien fan beiden in [[diploma]] behelle.

Yn dy tiid hie De Niro yn syn buert de [[bynamme]] Bobby Milk (&quot;Bobby Molke&quot;) omreden fan syn ljochte [[hûdskleur]]. As [[puber|opslûpen jonge]] hong er om mei in groep strjitbern yn Little Italy, fan wa't guon libbenslange freonen fan him waarden. De Niro makke syn [[debút]] as [[akteur]] mei tsien jier, doe't er de Leffe Liuw spile yn in skoalleproduksje fan ''[[The Wonderful Wizard of Oz (boek)|The Wonderful Wizard of Oz]]'', fan [[L. Frank Baum]]. De Niro hie aardichheid oan [[aktearjen]], mei't er gjin lêst hie fan syn karakteristike [[skrutenens]] as er him yn in [[rol]] ynlibbe. Om't er fassinearre rekke troch it medium [[film]] gied er mei sechstjin jier [[skoalferlitter|fan skoalle]] om in aktearkarriêre nei te stribjen. Neitiid folge er aktearlessen oan sawol de [[HB Studio]], it [[Stella Adler Konservatoarium]] as de [[Actors Studio]] fan [[Lee Strasberg]].
[[File:RobertdeNiro26.JPG|thumb|left|180px|Robert de Niro yn [[1988]] op it [[Festival foar Amerikaanske Films fan Deauville]].]]

===Aktearkarriêre===
====Iere jierren====
De Niro makke syn [[debút]] as [[filmakteur]] yn [[1963]], doe't er tweintich jier wie, mei de rol fan Cecil yn ''The Wedding Party'', fan [[regisseur]] [[Brian De Palma]]. Dy [[film]] waard lykwols pas útbrocht yn [[1969]]. De earste rol dêr't er foar it filmpublyk yn te sjen wie, wie sadwaande dy fan 'e [[omkesizzer]] yn 'e [[koarte film]] ''Encounter'', út [[1965]]. Yn 'e twadde helte fan 'e [[1960-er jierren]] hie De Niro [[figurant]]eroltsjes yn ''Three Rooms in Manhattan'' ([[1965]]) en ''Les Jeunes Loups'' ([[1968]]), in lyts roltsje yn ''Greetings'' ([[1968]]) en de [[titelrol]] yn ''Sam's Song'' ([[1969]]). 

Nei't ''The Wedding Party'' einlings útkommen wie, spile De Niro yn [[1970]] de rol fan 'e [[histoarysk]]e [[krimineel]] [[Lloyd Barker]] yn 'e film ''Bloody Mama'', fan regisseur [[Roger Corman]]. Ek wied er te sjen yn 'e [[komeedzjefilm]] ''Hi, Mom!'' Nei ''The Wedding Party'' en ''Greetings'' wie dat de trêde film fan De Palma dêr't De Niro oan meiwurke, en foar elts fan dy projekten krige er mar [[$]]50 betelle. Yn [[1971]] hie De Niro [[byrol]]len yn 'e films ''Jennifer on My Mind'', ''Born to Win'' en ''The Gang That Couldn't Shoot Straight''. Hy wûn yn [[1973]] syn earste bekendheid by it [[bioskoop]]publyk mei syn rol as in [[ferstjerren|stjerrende]] [[honkbal]]ler yn ''Bang the Drum Slowly''. Datselde jiers begûn er ek syn langjierrige gearwurking mei regisseur [[Martin Scorsese]], mei syn rol fan Johnny Boy Civello yn 'e film ''Mean Streets''.

====Trochbraak en heechtijdagen====
De grutte trochbraak kaam foar De Niro yn [[1974]], doe't er de rol fan 'e [[maffia]]baas Vito Corleone op jongere jierren spile yn [[flashback]]s yn 'e film ''The Godfather Part&amp;nbsp;II'', fan regisseur [[Francis Ford Coppola]]. Dy film wie in [[ferfolch]] op it mei in [[Oscar foar bêste film]] bekroande ''The Godfather'', út [[1972]]. De Niro hie foar ''The Godfather'' [[audysje]] dien foar mar leafst fjouwer rollen (dy fan Sonny Corleone, Michael Corleone, Carlo Rizzi en Paulie Gatto), mar Coppola fûn net ien fan dy rollen rjocht gaadlik foar him. De regisseur hie him lykwols ûntholden en frege him twa jier letter foar ''The Godfather Part&amp;nbsp;II''. Foar syn optreden yn dy film waard De Niro nominearre foar in [[BAFTA]] foar bêste nijynkommeling, en boppedat wûn er in [[Oscar]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur. Dy [[priis (ûnderskieding)|priis]] moast op 'e útrikking troch Coppola yn ûntfangst nommen wurde, om't De Niro der sels net by wie. Hy wie de earste akteur ea dy't in Oscar wûn foar in rol wêryn't er foar it meastepart in oare [[taal]] as it [[Ingelsk]] spriek (te witten: [[Sisyljaansk]]). Hy en [[Marlon Brando]], dy't in Oscar foar bêste akteur wûn foar syn rol fan Vito Corleone yn ''The Godfather'', binne de iennichste akteurs dy't in Oscar foar deselde rol wûn hawwe (hoewol net yn deselde film).

Nei ''The Godfather Part II'' spile De Niro yn [[1976]] op 'e nij ien fan 'e wichtichste rollen út syn [[karriêre]], nammentlik dy fan Travis Bickle yn 'e [[psychologyske skriller]] ''Taxi Driver''. Foar dy film wurke er op 'e nij gear mei regisseur [[Martin Scorsese]]. Om him op 'e rol fan Bickle ta te rieden, frege De Niro echt in [[taksy]]fergunning oan en makke er nei't it skynt in skoftke [[wurkdei|wurkdagen]] fan tolve [[oere]]n as [[taksysjauffeur]] yn New York. De rol fan Bickle wurdt noch altyd sjoen as [[kultureel ikoan|ikoanysk]], benammen de ''&quot;You talkin' to me?&quot;''-[[monolooch]], dy't letter withoefolle kearen [[imitaasje|imitearre]] is. Eins stie dy net yn it [[senario]] fan 'e film, mar kaam fierhinne fuort út [[ymprovisaasje]] fan De Niro. Foar syn oprtreden yn ''Taxi Driver'' waard De Niro nominearre foar in [[Oscar]], in [[Golden Globe]] en in [[BAFTA]], allegear yn 'e kategory bêste akteur. 
[[File:Robert_De_Niro_-_GianAngelo_Pistoia.jpg|right|thumb|180px|Robert De Niro nimt yn [[1993]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje]] de [[Gouden Eareliuw]] yn ûntfangst.]]

Yn [[1976]] wie De Niro ek te sjen yn ''1900'' en ''The Last Tycoon''.  ''1900'' ([[útspr.]]: ''Novecento'') is in [[Itaalje|Italjaanske]] film fan regisseur [[Bernardo Bertolucci]] oer it libben yn [[Itaalje]] foarôfgeande oan 'e [[Twadde Wrâldoarloch]], sjoen troch de eagen fan twa freonen út folslein ferskillende [[maatskiplike klasse]]n. De [[dramafilm]] ''The Last Tycoon'' waard regissearre troch [[Hollywood]]leginde [[Elia Kazan]], dy't neitiid yn in [[fraachpetear]] fertelde dat De Niro &quot;hast alles wol dwaan woe om súkses te hawwen.&quot; Sa foel er foar syn rol yn ''The Last Tycoon'' ôf fan 77 oant 58&amp;nbsp;[[kg]]. Neffens Kazan wie De Niro de iennichste akteur mei wa't er ea gearwurke hie, dy't him frege oft se op [[snein]] ek trochgean koene mei repetearjen. De Niro waard foar syn rol fan Monroe Stahr yn ''The Last Tycoon'' troch de [[filmkritisy]] fan alle kanten tajubele, mar de film flopte yn 'e [[bioskopen]].

It folgjende filmprojekt fan De Niro wie de [[musical]] ''New York, New York'' ([[1977]]), fan Martin Scorsese, dêr't er foar nominearre waard foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. Dêrnei folge yn [[1978]] it [[oarlochsfilm|oarlochsdrama]] ''[[The Deer Hunter (film)|The Deer Hunter]]'', fan regisseur [[Michael Cimino]], oer de [[Fjetnamoarloch]] en de [[posttraumatysk stress-syndroom|psychologyske swierrichheden]] dêr't [[oarlochsfeteranen]] mei te krijen hawwe. Foar syn rol fan feteraan Michael Vronsky waard De Niro op 'e nij nominearre foar de [[Oscar]], [[Golden Globe]] en [[BAFTA]] foar bêste akteur. It wie De Niro dy't by Cimino [[aktrise]] [[Meryl Streep]] oanrette foar de rol fan 'e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|freondinne]] fan Vronsy, nei't er har yn in [[toanielstik]] sjoen hie. Akteur [[John Cazale]], dy't yn ''The Godfather'' de rol fan Fredo Corleone spile hie, wie al [[cast]] foar in rol yn ''The Deer Hunter'' doe't by him in [[dea|terminale]] foarm fan [[kanker]] ûntdutsen waard. Dêrop besleaten de [[filmprodusint|produsinten]] him út syn rol te setten om't it tefolle kostje soe om foar him in [[syktekostefersekering]] ôf te sluten. De Niro betelle de [[fersekering]]skosten doe út eigen bûse.

Yn [[1980]] wurke De Niro op 'e nij gear mei Martin Scorsese, doe't er yn it troch dyselde regissearre [[biografyske film|biografysk]] [[sportfilm|sportdrama]] ''Raging Bull'' de rol fan [[bokser]] [[Jake LaMotta]] spile. Nei ferskate kearen foar de [[priis (ûnderskieding)|priis]] nominearre west te hawwen, wûn De Niro mei de rol fan LaMotta einlings de [[Oscar]] foar bêste akteur. Dêropta wûn er ek de [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in [[dramafilm]] en waard er nominearre foar in [[BAFTA Award]] foar bêste akteur.

====1980-er jierren====
Om't De Niro noed krige dat er [[typecast]] drige te wurden foar [[maffia]]rollen, begûn er yn 'e [[1980-er jierren]] aktyf nei oarsoartige rollen te sykjen. Yn [[1981]] spile er de [[roomsk-katolisisme|roomske]] [[preester]] Des Spellacy yn [[film noir|neo-noirfilm]] ''True Confessions'', en yn [[1983]] wied er as de mislearre [[komyk]] Rupert Pupkin te sjen yn 'e [[swarte komeedzje]] ''The King of Comedy'', op 'e nij in film fan Martin Scorsese. Foar dy rol waard er wer nominearre foar in [[BAFTA Award]] foar bêste akteur. Yn [[1984]] wied er lykwols op 'e nij te sjen as [[krimineel]] yn 'e [[misdiefilm]] ''Once Upon a Time in America'', fan regisseur [[Sergio Leone]]. Yn 'e midden fan 'e [[1980-er jierren]] spile De Niro yn it [[romantyske film|romantysk drama]] ''Falling in Love'' ([[1984]]), mei [[Meryl Streep]], de [[dystopyske fiksje|dystopyske]] [[science fiction-film]] ''Brazil'' ([[1985]]), mei [[Katherine Helmond]] en [[Bob Hoskins]], en de [[histoaryske film|histoaryske]] [[dramafilm]] ''The Mission'', mei [[Jeremy Irons]]. 

De Niro waard nominearre foar in [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur foar syn rol yn 'e [[psychologyske skriller|psychologyske]] [[horrorfilm]] ''Angel Heart'', út [[1987]], mei [[Mickey Rourke]], [[Lisa Bonet]] en [[Charlotte Rampling]]. Datselde jiers fertolke er de rol fan [[gangster]] [[Al Capone]] yn 'e [[plysjefilm]] ''[[The Untouchables (film)|The Untouchables]]'', mei [[Kevin Costner]] en [[Sean Connery]]. Teffens wie De Niro yn [[1987]] [[foarsitter]] fan 'e sjuery op 'e fyftjinde edysje fan it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Moskou]]. Yn 'e [[aksjekomeedzje]] ''Midnight Run'' ([[1988]]), mei [[Charles Grodin]] en [[Yaphet Kotto]], spile er de opjage [[preemjejager]] Jack Walsh, in rol wêrfoar't er nominearre waard foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in [[musical]] of [[komeedzjefilm|komeedzje]]. Oare films fan De Niro út 'e ein fan 'e [[1980-er jierren]] wiene de [[dramafilm]] ''Jacknife'' ([[1989]]), mei [[Ed Harris]], de [[komeedzjefilm|komeedzje]] ''We're No Angels'' ([[1989]]), mei [[Sean Penn]] en [[Demi Moore]], en de [[romantyske film]] ''Stanley &amp; Iris'' ([[1990]]), mei [[Jane Fonda]]. 
[[File:Robert_De_Niro_2011_2.JPG|left|thumb|160px|Robert De Niro yn [[2011]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].]]

Yn [[1988]] frege [[Martin Scorsese]] De Niro foar de rol fan [[Jezus (tradisjoneel-kristlik)|Jezus Kristus]] yn syn film ''The Last Temptation of Christ'', mar De Niro hie dêr gjin belangstelling foar. Doe't er dêr letter yn in [[fraachpetear]] nei frege waard, antwurde er: &quot;''The Last Temptation'' wie wat dêr't ik nea gjin ynteresse foar hie om yn te spyljen. Mar ik haw wol tsjin [Scorsese] sein: 'Ast echt in probleem hast, ast echt wolst dat ik it doch, en hast ferlet fan my, dan doch ik it. Ast mei de rêch tsjin 'e muorre stietst en gjin oare útwei sjochst, docht ik it, by wize fan freonetsjinst. […] Ik hie der gjin belangstelling foar om Kristus te spyljen. It is krekt as it spyljen fan [[Hamlet]]. Ik woe it gewoan net dwaan. Marty en ik hawwe it deroer hân. We dogge guon dingen tegearre om't we graach mei-inoar wurkje meie, mar ek om ferskillende redens. Ik haw myn redens as akteur, hy sines as regisseur. Dat is ek mar it bêste.&quot;

====1990-er jierren====
Yn [[1990]] hie De Niro twa fan syn bekendste rollen, dy fan Jimmy the Gent Conway yn Scorsese syn [[misdiefilm]] ''Goodfellas'', en dy fan 'e út syn [[koma]] ûntwekjende [[pasjint]] Leonard Lowe yn 'e [[dramafilm]] ''Awakenings'', fan regisseur [[Penny Marshall]]. Foar syn optreden yn ''Goodfellas'' waard er nominearre foar in [[BAFTA]] foar bêste akteur, en foar syn rol yn ''Awakenings'', wêrfoar't er gearwurke mei [[Robin Williams]] yn 'e rol fan [[dokter]] Malcolm Sayer, waard er nominearre foar in [[Oscar]] foar bêste akteur. Nei in rol as in foar [[kommunisme|kommunistyske]] sympatyen ferfolge regisseur yn 'e histoaryske dramafilm ''Guilty by Suspicion'' ([[1991]]) spile De Niro in [[brân]]ûndersiker yn 'e [[brânwacht]]skriller ''Backdraft'' ([[1991]]). Datselde jiers wied er ek te sjen as de [[sadisme|sadistyske]] eks-[[detinearre]] Max Cady, yn Scorsese syn [[psychologyske skriller]] ''Cape Fear'', mei [[Nick Nolte]] en [[Jessica Lange]]. Foar dy rol waard De Niro op 'e nij nominearre foar in [[Oscar]] en in [[Golden Globe]] foar bêste akteur. Nei't it skynt betelle er in [[toskedokter]] tûzenen [[Amerikaanske dollar|dollars]] om syn [[gebit]] der min fersoarge útsjen te litten, en liet er syn [[tosk]]en neitiid troch deselde toskedokter foar noch mear [[jild]] wer yn 'e âlde (fersoarge) steat werombringe. 

De Niro spile yn [[1992]] yn it [[komeedzjedrama]] ''Mistress'' en de [[misdiefilm]] ''Night and the City'', en yn [[1993]] yn it komeedzjedrama ''Mad Dog and Glory'' en it [[coming-of-age]]drama ''This Boy's Life''. Op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje]] fan [[1993]] waard him foar syn [[oeuvre]] de [[Gouden Eareliuw]] takend. Om dy tiid hinne waard him de rol fan 'e [[psychoaze|psychoatyske]] [[moardner]] Mitch Leary oanbean yn 'e [[aksjefilm]] ''In the Line of Fire''. Yn dy film soe De Niro de [[tsjinspiler]] west hawwe fan [[Clint Eastwood]], dy't in agint fan 'e [[Secret Service]] spile. Hy moast it oanbod lykwols ôflslaan om't er oare ferplichtings hie, en as gefolch dêrfan waard Leary spile troch [[John Malkovich]], dy't der in [[Oscar]]-nominaasje foar yn 'e wacht sleepte. De oare ferplichtings fan De Niro hiene te krijen mei de [[dramafilm]] ''A Bronx Tale'', dêr't er net inkeld as [[haadrol]]spiler, mar ek as [[regisseur]] en [[filmprodusint]] by belutsen wie. Hy stimde deryn ta om 'e [[rezjy]] fan 'e film te dwaan nei't er in ienmans[[toanielstik]] fan 'e [[senarioskriuwer]] [[Chazz Palminteri]] op [[Broadway]] sjoen hie. Yn ''A Bronx Tale'' spile De Niro in [[bussjauffeur]] dy't wrakselet om syn [[soan]] út 'e klauwen fan in pleatslike [[krimineel|gangster]] te hâlden.

Yn [[1994]] wie De Niro te sjen yn 'e rol fan it [[meunster fan Frankenstein]] yn 'e [[horrorfilm]] ''Mary Shelley's Frankenstein'', fan regisseur [[Kenneth Branagh]]. Hy wie ek as produsint yn dy film behelle, en krige foar syn rol in nominaasje foar in [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur. Nei in nije gearwurking mei Martin Scorsese foar de misdiefilm ''Casino'', yn [[1995]], mei [[Joe Pesci]] en [[Sharon Stone]], wie De Niro datselde jiers ek te sjen yn 'e [[skriller]] ''Heat'', fan [[Michael Mann]]. Dêryn wurke er foar it earst gear mei syn freon [[Al Pacino]] (hoewol't se allebeide yn ''The Godfather Part&amp;nbsp;II'' spile hiene, wiene se dêr nea yn deselde [[sêne]] te sjen). Yn 'e midden fan 'e [[1990-er jierren]] wie De Niro te sjen yn ''One Hundred and One Nights'' ([[1995]]), ''The Fan'' ([[1996]]) en ''Sleepers'' ([[1996]]). Foar syn rol yn ''Marvin's Room'', út [[1996]], waard er mei syn [[tsjinspiler]]s nominearre foar in [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste [[cast]]. Yn [[1997]] waard De Niro as [[ridder]] (''chevalier'') opnommen yn it [[Frankryk|Frânske]] [[Légion d'Honneur]]. Dat jiers spile er yn it [[misdiedrama]] ''Cop Land'', fan regisseur [[James Mangold]], mei [[Sylvester Stallone]] en [[Harvey Keitel]], en yn 'e misdiefilm ''[[Jackie Brown (film)|Jackie Brown]]'', fan regisseur [[Quentin Tarantino]], mei [[Pam Grier]], [[Samuel L. Jackson]], [[Michael Keaton]], [[Bridget Fonda]] en [[Robert Forster (akteur)|Robert Forster]].
[[File:Graffiti_of_Robert_De_Niro_in_Opatija_(19125124248).jpg|right|thumb|250px|In [[graffity]]portret fan Robert De Niro yn [[Opatija]] ([[Kroaasje]]).]]

Yn 'e twadde helte fan 'e [[1990-er jierren]] spile De Niro yn 'e [[politike]] [[parody]] ''Wag the Dog'' ([[1997]]), de modernisearre [[literêr]]e ferfilming fan [[Charles Dickens]] syn ''Great Expectations'' ([[1998]]), en de [[aksjefilm|aksjeskriller]] ''[[Ronin (film)|Ronin]]'' ([[1998]]), foar't er yn [[1999]] in protte súkses hie mei de [[komeedzjefilm]] ''Analyze This''. Dêryn sette er mei de rol fan Paul Vitti it [[karikatuer]] fan in [[maffia]]baas del, mei [[Billy Crystal]] yn 'e rol fan syn folle pleage mar [[yntimidaasje|yntimidearre]] [[psychiater]]. Foar syn optreden yn ''Analyze This'' waard De Niro nominearre foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. De film wie sa súksesfol dat der yn [[2002]] in [[ferfolch]] op makke waard, mei as [[titel (opskrift)|titel]] ''Analyze That'', wêryn't De Niro en Crystal op 'e nij yn deselde rollen te sjen wiene. Yn [[1999]] spile De Niro ek yn 'e [[misdiekomeedzje]] ''Flawless''.

====2000-er jierren====
Yn [[2000]] spile De Niro yn trije films: de mingde [[live action]]-[[tekenfilm|animaasjefilm]] ''The Adventures of Rocky and Bullwinkle'', en fierders ''Men of Honor'' en ''Meet the Parents''. Yn 'e [[biografyske film]] ''Men of Honor'', oer it libben fan [[Carl Brashear]], de earste [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaan]] dy't [[djipseedûken|masterdûker]] by de [[Amerikaanske Marine]] waard, fertolke De Niro de byrol fan [[sersjant-majoar]] Billy Sunday. Foar dy rol waard er nominearre foar in [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur. Yn 'e [[komeedzjefilm]] ''Meet the Parents'' wie De Niro de [[tsjinspiler]] fan [[Ben Stiller]], as Jack Byrnes, in stiif en strang âld-[[CIA]]-man dy't fuortendaliks in hekel hat oan Stiller syn [[personaazje]] Greg Focker. Focker, oan 'e oare kant, de oansteande [[brêgeman]] fan Byrnes syn [[dochter]], is der alles oan gelegen om in wyt fuotsje te heljen by syn [[skoanheit]], wat liedt ta in opienfolging fan brike foarfallen. De Niro wie by ''Meet the Parents'' ek belutsen as [[filmprodusint]], en hy waard foar syn rol fan Byrnes fannijs nominearre foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. De film wie sa súksesfol, dat der noch twa [[ferfolgen]] op makke waarden: ''Meet the Fockers'', út [[2004]], wêryn't Byrnes en de frou mei de bern op besite geane by Greg Focker syn [[hippy]]-[[âlden]], spile troch [[Barbra Steisand]] en [[Dustin Hoffman]], en ''Little Fockers'', út [[2010]], wêryn't Byrnes leare moat om te gean mei it feit dat er no [[pake]] is.

Yn 'e earste helte fan 'e [[2000-er jierren]] wie De Niro fierders te sjen yn ''15 Minutes'' ([[2001]]), ''The Score'' ([[2001]]), ''Showtime'' ([[2002]]) mei as [[tsjinspiler]] [[Eddie Murphy]], ''City by the Sea'' ([[2002]]), ''Godsend'' ([[2004]]) en ''Hide and Seek'' ([[2005]]). Yn 'e animaasjefilm ''Shark Tale'', út [[2004]], liende er syn [[stim]] as [[stimakteur]] oan it maffiabaas-eftige personaazje Don Lino, en yn ''The Bridge of San Luis Rey'', ek út [[2004]], spile er de [[aartsbiskop]] fan [[Lima]]. Ek [[presintator|presintearre]] er ''9/11'', in [[dokumintêre]] út [[2002]] oer de [[9/11|oanslaggen fan 9/11]] op it [[World Trade Center (New York)|World Trade Center]] yn [[New York (stêd)|New York]]. Dy film wie gearstald út opnamen makke troch de [[Frankryk|Frânske]] [[bruorren]] [[Jules en Gédéon Naudet]] fan it wurk fan 'e leden fan 'e New&amp;nbsp;Yorkske [[brânwacht]] ûnder en nei ôfrin fan 'e oanslaggen. 

De Niro moast yn [[2005]] ta syn eigen djippe [[teloarstelling]] de haadrol yn 'e misdiefilm ''The Departed'' ôfslaan om't er doe djip behelle wie yn it meitsjen fan 'e [[spionaazjefilm]] ''The Good Shepherd'' ([[2006]]), mei [[Matt Damon]] en [[Angelina Jolie]]. Yn dy film, dy't er sels ek regissearre en produsearre, wurke De Niro ek wer gear mei [[Joe Pesci]], dy't er earder al as [[tsjinspiler]] hân hie yn ''Raging Bull'', ''Once Upon a Time in America'', ''Goodfellas'', ''A Bronx Tale'' en ''Casino''. Foar syn rol fan [[generaal]] Bill Sullivan yn ''The Good Shepherd'' wûn De Niro mei de oare akteurs yn [[2007]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn]] de [[Sulveren Bear]] foar bêste [[cast]]. Dêrnjonken waard de film sels nominearre foar in [[Gouden Bear]] (foar bêste film). Fierders wurke De Niro yn [[2006]] as [[stimakteur]] ek mei oan 'e [[tekenfilm]] ''Arthur and the Invisibles'', fan regisseur [[Luc Besson]].
[[File:Robert_De_Niro_2_by_David_Shankbone.jpg|left|thumb|180px|Robert De Niro yn [[2008]].]]

Yn [[juny]] [[2006]] skonk De Niro syn persoanlike [[argyf|filmargyf]] mei [[skript]]s, [[kostúm]]s en [[rekwisyt|rekwisiten]] oan it [[Harry Ransom Center]] fan 'e [[Universiteit fan Teksas te Austin]]. Fan [[27&amp;nbsp;april]] [[2009]] ôf wie de kolleksje dêr [[tentoanstelling|te besichtigjen]] foar it [[publyk]]. Yn [[2007]] spile De Niro yn 'e [[romantyske fantasyfilm]] ''Stardust'', mei [[Claire Danes]], [[Charlie Cox]], [[Peter O'Toole]] en [[Sienna Miller]], en yn [[2008]] wied er mei [[Al Pacino]] te sjen harren twadde filmprojekt tegearre, de [[plysjefilm]] ''Righteous Kill''. Fierders hied er yn 'e twadde helte fan 'e [[2000-er jierren]] rollen yn 'e [[satire]] ''What Just Happened'' ([[2008]]) en it drama ''[[Everybody's Fine (film út 2009)|Everybody's Fine]]'' ([[2009]]).

====Lettere jierren====
Yn [[2010]] makke De Niro bekend dat er in rol hawwe soe yn 'e ferfilming fan 'e [[BBC]]-[[misdiesearje]] ''Edge of Darkness''. Lykwols, fuort nei't de [[opnamen (film)|opnamen]] fan dy film begûn wiene, ferliet De Niro it projekt omreden fan &quot;kreätive ûnienichheid&quot;. Hy waard neitiid ferfongen troch [[Ray Winstone]]. Wol wie De Niro yn [[2010]] noch te sjen as [[Amerikaanske Senaat|senator]] John McLaughlin yn 'e [[aksjefilm]] ''Machete'', en teffens fertolke er dat jiers in haadrol yn 'e [[skrillerfilm]] ''Stone''. Yn [[2011]] spile er yn 'e [[aksjefilm]]s ''Killer Elite'' en ''Limitless'', de [[romantyske komeedzje]] ''New Year's Eve'' en de [[Itaalje|Italjaanske]] film ''Manuale d'Amore&amp;nbsp;3'', dy't ek bekend is ûnder de [[Ingelsk]]e titel ''The Ages of Love''. Fierders waard oan De Niro yn [[2011]] ek de [[Cecil B. DeMille Award]] takend, de [[oeuvrepriis]] fan 'e [[Golden Globes]], en tsjinne er dat jiers as [[foarsitter]] fan 'e sjuery op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].

Yn [[2012]] pikte it Amerikaanske [[tillefyzjenetwurk]] de [[pilotôflevering]] fan 'e [[tillefyzjesearje]] ''NYC&amp;nbsp;22'' op, dy't De Niro produsearre hie. It ûnderwerp dêrfan wie [[rekrút|rekruten]] by it [[New York Police Department]], mar de searje waard al nei fjouwer [[ôflevering]]s stopsetten omreden fan ôffallende [[sjochsifers]]. Films fan De Niro dy't yn [[2012]] útkamen, wiene ''Being Flynn'', ''Red Lights'', ''Freelancers'' en ''Silver Linings Playbook''. Fral dy lêste film krige in soad lof fan 'e [[filmkritisy]], en De Niro waard foar syn optreden as Pat Solitano sr. nominearre foar in [[Oscar]], in [[Screen Actors Guild Award]] en in [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur, wylst alle akteurs mei-inoar ek nochris nominearre waarden foar in [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste [[cast]]. Yn 'e folgjende pear jier wie De Niro te sjen yn 'e films ''The Big Wedding'', ''Killing Season'', ''The Family'', ''Las Vegas'', ''American Hustle'' en ''Grudge Match'' (allegear yn [[2013]]) en ''The Bag Man'' ([[2014]]). 

Yn it mei mylde [[humor]] ôfmakke [[komeedzjedrama]] ''[[The Intern (film út 2015)|The Intern]]'', fan regisseur [[Nancy Meyers]], spile De Niro yn [[2015]] in [[pinsjonearre]] [[widner]] op jierren dy't by in [[moade]]bedriuw as [[stazjêr]] oan it [[wurk]] giet. Syn [[tsjinspylster]] yn dy film wie [[Anne Hathaway (aktrise)|Anne Hathaway]] yn 'e rol fan syn jonge [[froulik]]e baas, mei wa't er tige goed gearwurke, sa wie de ienriedige miening fan 'e [[filmkritisy]]. Yn [[2015]] wie De Niro ek te sjen as himsels yn 'e [[koarte film]] ''The Audition'', fan [[Martin Scorsese]]. Fierders hied er datselde jiers in rol yn 'e [[heistfilm]] ''Heist'' en it [[komeedzjedrama]] ''Joy''. Yn [[2016]] spile De Niro yn 'e [[gross-out]]komeedzje ''[[Dirty Grandpa]]'' in [[gleiens|gleie]] âld-[[kommando]] dy't syn [[naïviteit|naïve]] [[pakesizzer]] op sleeptou nimt om efter de fammen oan. Ek wied er dat jiers te sjen yn it [[biografyske film|biografyske]] [[boksen|boksdrama]] ''Hands of Stone'' (as bokstrainer [[Ray Arcel]]) en yn it komeedzjedrama ''The Comedian''. Fierders krige er fan [[presidint]] [[Barack Obama]] yn [[2016]] de [[Presidinsjele Frijheidsmedalje]] opspjelde, de heechste [[boarger]]like [[ûnderskieding]] fan 'e Feriene Steaten, foar syn bydragen oan 'e Amerikaanske [[kultuer]].
[[File:RobertDeNiroTCLChineseTheatreJan2013.jpg|right|thumb|230px|Robert De Niro lit yn [[2013]] yn [[Hollywood|Holly-wood]] syn hân- en skuonôfdrukken ferivigje yn [[semint]].]]

Yn [[2017]] makke De Niro as akteur en [[útfierend produsint]] de [[tillefyzjefilm]] ''The Wizard of Lies'', oer de [[fraude]]ur [[Bernie Madoff]], dy't withoefolle Amerikanen harren [[jild]] ûntfytmanne en yn [[earmoede]] efterliet foar't er úteinlik [[arrestaasje|pakt]] waard en foar lange tiid it [[tichthûs (finzenis)|tichthûs]] yndraaide. Foar de rol fan Madoff waard De Niro nominearre foar in [[Golden Globe]], in [[Emmy Award]] en [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm of [[minysearje]]. Hy wûn de [[Satellite Award]] yn dyselde kategory. ''The Wizard of Lies'' waard fierders ek nominearre foar in Emmy foar bêste tillefyzjefilm.

Yn [[2019]] spile De Niro de rol fan [[praatprogramma]]presintator Murray Franklin yn 'e kontroversjele film ''Joker'', oer de [[superheld|supersmjunt]] [[The Joker]] út 'e ''[[Batman]]''-[[strip]]s, spile troch [[Joaquin Phoenix]]. Fierders wied er dat jiers ek te sjen yn 'e rol fan [[Frank Sheeran|Frank &quot;The Irishman&quot; Sheeran]], in histoarysk Amerikaansk [[fakbûn]]sman en [[hiermoardner]] foar de [[maffia]], dy't úthold dat er de bekende, spoarleas ferdwûne fakbûnslieder [[Jimmy Hoffa]] fermoarde hie. De Niro spile dy rol yn 'e [[Netflix]]film ''The Irishman'', fan Martin Scorsese, nei it [[boek]] ''I&amp;nbsp;Heard You Paint Houses'' fan [[Charles Brandt]]. [[Al Pacino]], [[Harvey Keitel]] en [[Joe Pesci]] wiene ek yn dy film te sjen, dy't fan alle kanten lof taswaaid krige fan 'e [[resinsint]]en. Yn [[2019]] wurke De Niro, as ien fan 'e [[roast (telefyzjeprogramma)|roasters]], ek mei oan ''The Comedy Central Roast of [[Alec Baldwin]]''.

De Niro spile yn [[2020]] mei û.o. [[Diane Keaton]], [[Steve Martin]], [[Martin Short]] en [[Florence Pugh]] yn 'e [[koarte film]] ''Father of the Bride Part 3(ish)'' fan regisseur [[Nancy Meyers]]. Dat jiers wied er ek te sjen yn 'e [[misdiekomeedzje]] ''The Comeback Trail''. Hy waard ek cast yn 'e [[histoaryske film]] ''Armageddon Time'', mar joech ôftynge ear't dy film yn produksje nommen waard. Yn [[2022]] hearde De Niro ta de stjerrecast fan 'e skrillerkomeedzje ''Amsterdam'', mei yn 'e haadrollen [[Christian Bale]] en [[Margot Robbie]]. Yn 'e aksjeskriller ''Savage Salvation'', dy't oan 'e ein fan dat jier útkaam, spile er de rol fan in [[sheriff]]. Yn [[2023]] wie De Niro yn 'e histoaryske misdiefilm ''Killers of the Flower Moon'' fan Martin Scorsese te sjen yn 'e rol fan 'e [[searjemoardner]] [[William King Hale]], in [[rancher]] út [[Oklahoma]] dy't tusken [[1918]] en [[1931]] ferantwurdlik wie foar it meastepart fan 'e [[Osadzje-Yndiaanske moarden|teminsten 60 en mooglik hûnderten moarden]] op leden fan 'e [[Yndianen|Yndiaanske]] [[Osadzje (folk)|Osadzje]]-[[stamme]]. Foar dy rol waard De Niro yn [[2024]] nominearre foar de [[Oscar]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur. Yn [[2023]] wurke De Niro ek mei oan 'e komeedzjefilms ''About My Father'' en ''Ezra''. Yn [[2025]] spile De Niro in dûbele rol yn 'e misdiefilm ''The Alto Knights'', mei as wichtichste tsjinspylster [[Debra Messing]]. Dat jiers wied er ek te sjen yn 'e [[minysearje]] ''Zero Day'' en de aksjeskriller ''Tin Soldier''.

===Undernimmings en ynvestearrings===
Robert De Niro is ien fan 'e eigners fan 'e [[filmstudio]] [[TriBeCa Productions]], dy't er yn [[1989]] tegearre mei [[filmprodusinte]] [[Jane Rosenthal]] oprjochte en ferneamde nei de buert [[Tribeca]], yn súdlik [[Manhattan (New York)|Manhattan]]. Sûnt [[2003]] makket de studio diel út fan it gruttere [[Tribeca Enterprises]], dat ek it [[Filmfestival fan Tribeca]] organisearret en eigner is fan [[Tribeca Cinemas]]. Fierders is De Niro eigner of mei-eigner fan 'e yn [[1993]] oprjochte [[sushi]]-[[restaurant]]keatling [[Nobu]] (mei [[kok]] [[Nobu Matsuhisa]]), it yn [[1990]] iepengiene [[restaurant]] [[Tribeca Grill]] yn Tribeca (mei û.o. [[Broadway]]produsint [[Stewart F. Lane]] en akteur [[Lou Diamond Phillips]]), en it [[Greenwich Hotel]], ek yn Tribeca. De Niro is ek [[oandielhâlder]] fan it Paradise Found Nobu Resort, in [[bedriuw]] dat fan doel is om in [[lúkse]] [[resort]] te bouwen op it [[eilân]] [[Barbûda]], yn it [[Karibysk Gebiet|Karibyske]] steatsje [[Antigua en Barbûda]].

===Priveelibben===
====Relaasjes en bern====
De Niro hat twaris [[troud]] west. Hy troude yn [[1976]] mei syn earste [[oarehelte|frou]], de [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaanske]] [[aktrise]] [[Diahne Abbott]], mei wa't er in [[soan]] krige, Raphael, in eardere akteur dy't no as [[makelder]] wurket. De Niro [[adoptearre]] ek de [[dochter]] fan Abbott út in eardere [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]], [[Drena De Niro]], dy't aktrise is. It [[houlik]] fan De Niro en Abbott einige yn [[1988]] yn in [[skieding (houlik)|skieding]]. Neitiid hie De Niro jierrenlang in relaasje mei it Afro-Amerikaanske [[model (berop)|model]] [[Toukie Smith]]. Mei har krige er yn [[1995]] troch [[reägearbuisbefruchting]] de [[mearling|twilling]]soannen Julian en Aaron, dy't [[swierwêzen|foldroegen waarden]] troch in [[draachmem]]. Koarte tiid dêrnei giene De Niro en Smith lykwols útinoar.
[[File:Grace_Hightower_2011_Shankbone.JPG|left|thumb|160px|[[Grace Hightower]], de twadde [[oarehelte|frou]] fan Robert De Niro fan [[1997]] oant [[2018]].]]

Yn [[1997]] troude De Niro mei syn twadde frou, de Afro-Amerikaanske aktrise [[Grace Hightower]]. Harren soan Elliot, dy't oanhelle is mei [[autisme]], waard yn [[1998]] [[berne]]. De Niro en Hightower skieden yn [[1999]] [[skieding fan tafel en bêd|fan tafel bêd]], mar dêr folge nea in wetlike skieding op, en yn [[2004]] fernijden se ynstee harren [[houliksûnthjit]]ten. Yn [[desimber]] [[2011]] krigen se noch in dochter dy't foldroegen waard troch in draachmem. Anno [[2012]] hie De Niro fjouwer [[pakesizzer]]s (ien fan Drena en trije fan Raphael). Yn 'e [[novimber]] [[2018]] giene De Niro en Hightower útinoar.

====Unreplik goed====
De Niro hat sûnt [[1989]] in diel fan it [[jild]] dat er mei syn [[aktearjen]] fertsjinne hat, [[ynvestearring|ynvestearre]] yn [[ûnreplik goed]] yn 'e buert [[Tribeca]], yn súdlik Manhattan. Hy besit ek [[wente]]n oan 'e [[East Side (Manhattan)|East Side]] en de [[West Side (Manhattan)|West Side]] fan Manhattan. Fierders is er eigner fan in [[filla]] mei 32&amp;nbsp;[[hektare|ha]] lân yn [[Gardiner (New York)]], dêr't er it meastepart fan 'e tiid wennet. Yn [[2014]] skafte er mei Grace Hightower in [[appartemint]] mei fiif [[sliepkeamer]]s oan yn hertsje Manhattan.

====Sûnensswierrichheden====
Yn [[oktober]] [[2003]] liet De Niro fia in [[wurdfierder]] bekendmeitsje dat der by him [[prostaatkanker]] fêststeld wie. Yn [[desimber]] fan dat jier waard er dêroan [[operaasje (genêskunde)|operearre]] yn it [[Memorial Sloan-Kettering Cancer Center]].

====Juridyske swierrichheden====
Doe't er yn [[febrewaris]] [[1998]] in film opnaam yn [[Frankryk]], waard De Niro troch de Frânske [[plysje]] njoggen [[oere]]n lang ûnderfrege as [[tsjûge (rjocht)|tsjûge]] yn in [[prostitúsje]]saak. Hy ûntstried by heech en by leech eltse belutsenens by en kennis fan 'e saak, en tsjinne neitiid in formele klacht yn oer syn behanneling. Hy wie dêr sa [[lulkens|opsternaat]] oer dat er sei dat er nea wer nei Frankryk ta woe en syn [[ûnderskieding]] fan it [[Légion d'Honneur]], dy't er in jier earder krigen hie, weromjaan woe. Meitiid belune syn lulkens stadichoan, en yn [[2011]] tsjinne er as [[foarsitter]] fan 'e sjuery op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].

Yn [[2006]] klage de [[trust]], dêr't De Niro syn lângoed yn [[Gardiner (New York)|Gardiner]] by ûnderbrocht hat, de [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] Gardiner oan om't de [[ûnreplikgoedbelesting]] te heech wêze soe. Foar it [[Heechgerjochtshôf fan de Steat New York]] waard yn [[2014]] de gemeente yn it gelyk steld, mar de [[abbekaten]] fan 'e trust giene daliks yn [[heger berop]]. Dêrop makke de gemeente bekend dat it ûnwis wie oft de [[rjochtsaak]] noch fuortset wurde koe, om't der sa stadichoan al folle mear útjûn wie oan proseskosten as dat der mei de besteande [[belesting]]s binnenhelle wurden hie. Hoewol't de oare ynwenners fan Gardiner yn 't earstoan mei De Niro sympatisearren, late dat berjocht ta lulkens en ta in inisjatyf fan guon boargers om it jild foar fuortsetting fan it proses troch in ynsammelingsaksje byinoar te bringen.

It ferslach fan 'e hiele kwestje yn in pleatslike [[krante]] waard oernommen troch ''[[The New York Times]]'', en ûntjoech him troch De Niro syn belutsenens ta ynternasjonaal [[nijs]]. De Niro, dy't nei eigen sizzen troch de trust nea oer de saak ynformearre wie en fan neat wist, waard, yn 'e wurden fan it Gardiner [[gemeenteriedslid]] Wiegand, &quot;poerstrontmâl&quot; doe't er it út 'e kranten fernaam. De [[boekhâlder|accountant]]s dy't oer de trust giene, joegen ta dat se it nea nedich fûn hiene om De Niro mei de kwestje lestich te fallen om't se fûnen dat it ôfhanneljen fan dizze saak ûnder harren [[fidúsjêre ferplichting]]s foel. Inkele dagen letter mette De Niro mei syn abbekaat de fertsjintwurdigers fan it gemeentebestjoer, oan wa't er oanbea it heger berop yn te lûken en in [[skeafergoeding]] foar de proseskosten fan 'e gemeente te beteljen fan $129.000, in bedrach dat ophoaste waard troch it accountantskantoar.
[[File:Drena De Niro 2012 Shankbone.JPG|right|thumb|160px|De Niro syn [[oannommen dochter]] [[Drena De Niro|Drena]].]]

Yn [[oktober]] [[2019]] waard De Niro oanklage troch in earder [[wurknimster]], Graham Chase Robinson. Se hold út dat se yn 'e tiid dat se wurke foar De Niro syn filmstudio [[TriBeCa Productions]] it [[slachtoffer]] wurden wie fan [[ûnwinske yntimiteiten]] en [[geslachtsdiskriminaasje]]. Se bewearde ek dat De Niro sels &quot;seksueel beladen&quot; opmerkings yn har rjochting makke hie en har ûnderwurpen hie oan &quot;ûnwinske fysyk kontakt&quot;. Fierders sei Robinson dat De Niro, doe't se besocht [[ûntslach]] te nimmen, drige hie har karriêre te ferrinnewearjen.

====Polityk aktivisme====
Yn [[1998]] [[lobby]]de De Niro op eigen inisjatyf by de leden fan it [[Amerikaanske Kongres]] tsjin 'e [[impeachment]] fan [[presidint]] [[Bill Clinton]]. By de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2008)|presidintsferkiezings]] fan [[2008]] stipe er de [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske]] kandidaat [[Barack Obama]]. Yn [[2012]] joech De Niro him by de anty-[[fracking]]kampanje [[Artists Against Fracking]].

By de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2016)|Amerikaanske presidintsferkiezings]] fan [[2016]] wie De Niro in útsprutsen tsjinstanner fan 'e [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske]] kandidaat [[Donald Trump]], dy't er &quot;sa skamteleas stom&quot; neamde. Nei't Trump op in ferkiezingsgearkomste sein hie dat er lju dy't dêr tsjin him [[demonstraasje (protest)|demonstrearren]] &quot;wol op 'e bek slaan woe,&quot; liet De Niro in [[fideo]] publisearje wêryn't er yn in [[monolooch]] útfear tsjin Trump en ûnder mear sei: &quot;Hy wol minsken op 'e bek slaan? No, ik soe him wolris op 'e bek slaan wolle!&quot; 

Nei't Trump dochs de ferkiezings wûn, joech De Niro him by it ferset tsjin 'e nije presidint. Op [[10&amp;nbsp;juny]] [[2018]], doe't er by de 72e útrikkingsseremoanje fan 'e [[Tony Awards]] in optreden fan [[rock]]sjonger [[Bruce Springsteen]] oankundige, krige er fan it [[publyk]] in [[steande ovaasje]] doe't er sei: &quot;Ik sil noch ien ding sizze: fuck Trump. It is net mear 'fuort mei Trump'. It is 'fuck Trump'!&quot; In pear dagen letter bea De Niro by in moeting mei de [[Kanada|Kanadeeske]] [[premier]] [[Justin Trudeau]] foar in grutte klibber folk yn [[Toronto]] syn ûntskuldings oan foar wat er omskreau as &quot;Trump syn idioate hâlden en dragen&quot;. 

Fierders hat De Niro Trump omskreaun as in [[rasisme|rasist]] en tajûn dat hysels &quot;nayf&quot; wie oer de twa ferkiezingsoerwinnings fan [[Barack Obama|Obama]] en wat dy foar de Feriene Steaten te betsjutten hiene. &quot;Ik miende dat we mei wat nijs begûn wiene. Ik besefte net hoe tsjin him oft beskate lju wiene&amp;nbsp;– tsjin him op basis fan syn [[ras (klassifikaasje fan minsken)|ras]], misledige dat er dêr [yn it [[Wite Hûs (Washington D.C.)|Wite Hûs]]] wie.&quot; Yn 'e kampanje foar de Demokratyske [[foarferkiezing]] yn 'e oanrin nei de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)|presidintsferkiezings]] fan [[2020]] stipe De Niro de iepentlik [[homoseksuële]] kandidaat [[Pete Buttigieg]].

====Dûbele nasjonaliteit====
Sûnt [[2006]] hat De Niro in [[dûbele nasjonaliteit]], om't er dat jiers fan it [[Itaalje|Italjaanske]] [[regear]] in Italjaansk [[paspoart]] krige boppe-op syn Amerikaanske. Tsjin dy set fan it regear fan Itaalje wie yn 'e Feriene Steaten in protte wjerstân fan 'e [[Oarder fan de Soannen fan Itaalje yn Amearika]], in [[organisaasje]] dy't fynt dat De Niro it [[imago]] fan 'e [[Italjanen]] as [[etnyske groep]] skea tabrocht hat troch syn oanhâldende spyljen fan [[kriminelen]].

==Filmografy==
===As akteur===
{{Filmografy|as=akteur}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1965 || ''Encounter'' || de [[omkesizzer]] || [[koarte film]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1965 || ''Three Rooms in Manhattan'' || [[kliïnt]] by it [[diner]] || net fermeld op 'e ôftiteling
|-
|align=&quot;center&quot;| 1968 || ''Les Jeunes Loups'' || kliïnt yn ''Chez Popov'' || net fermeld op 'e ôftiteling
|-
|align=&quot;center&quot;| 1968 || ''Greetings'' || Jon Rubin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1969 || ''Sam's Song'' || Sam || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1969 || ''The Wedding Party'' || Cecil || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1970 || ''Bloody Mama'' || Lloyd Barker|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1970 || ''Hi, Mom!'' || Jon Rubin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1971 || ''Jennifer on My Mind'' || Mardigian || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1971 || ''Born to Win'' || [[plysje]]man Danny || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1971 || ''The Gang That Couldn't Shoot Straight'' || Mario Trantino || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1973 || ''Bang the Drum Slowly'' || Bruce Pearson || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1973 || ''Mean Streets'' || John &quot;Johnny Boy&quot; Civello || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1974 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Godfather Part II'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Vito Corleone || wûn [[Oscar]] foar bêste byrol fan in akteur &lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar meast ûnthjittende nijynkommeling 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1976 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Taxi Driver'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Travis Bickle|| nom. [[Oscar]] foar bêste akteur &lt;br&gt;nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama &lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1976 || ''1900'' || Alfredo Berlinghieri || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1976 || ''The Last Tycoon'' || Monroe Stahr|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1977 || ''New York, New York'' || Jimmy Doyle || nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1978 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''[[The Deer Hunter (film)|The Deer Hunter]]'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Michael Vronsky || nom. [[Oscar]] foar bêste akteur&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama&lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1980 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Raging Bull'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[Jake LaMotta]] || wûn [[Oscar]] foar bêste akteur&lt;br&gt; wûn [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama&lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1981 || ''True Confessions'' || [[monsênjeur]] Desmond &quot;Des&quot; Spellacy&amp;nbsp;&amp;nbsp; || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1983 || ''The King of Comedy'' || Rupert Pupkin || nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1984 || ''Once Upon a Time in America'' || David &quot;Noodles&quot; Aaronson|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1984 || ''Falling in Love'' || Frank Raftis || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1985 || ''Brazil'' || Archibald &quot;Harry&quot; Tuttle || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1986 || ''The Mission'' || Rodrigo Mendoza || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''Angel Heart'' || Louis Cyphre || nom. [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''[[The Untouchables (film)|The Untouchables]]'' || [[Al Capone]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1988 || ''Midnight Run'' || Jack Walsh || nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''Jacknife'' || Joseph &quot;Jacknife&quot; Megessey || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''We're No Angels'' || Ned || ek [[útfierend produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Stanley &amp; Iris'' || Stanley Everett Cox || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Goodfellas'' || James &quot;Jimmy the Gent&quot; Conway || nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Awakenings'' || Leonard Lowe || nom. [[Oscar]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Guilty by Suspicion'' || David Merrill || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Backdraft'' || Donald &quot;Shadow&quot; Rimgale || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1991 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Cape Fear'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Max Cady || nom. [[Oscar]] foar bêste akteur&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Mistress'' || Evan M. Wright || ek [[filmprodusint|produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Night and the City'' || Harry Fabian || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''Mad Dog and Glory'' || Wayne &quot;Mad Dog&quot; Dobie || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''This Boy's Life'' || Dwight Hansen || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''A Bronx Tale'' || Lorenzo Anello || ek [[regisseur]] en produsint
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1994 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Mary Shelley's Frankenstein'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|it [[meunster fan Frankenstein]] || ek produsint&lt;br&gt; nom. [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Casino'' || Sam &quot;Ace&quot; Rothstein || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Heat'' || Neil McCauley || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''One Hundred and One Nights'' || de man fan de stjer || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''The Fan'' || Gil Renard || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Sleepers'' || [[pastoar]] Bobby || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1996 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Marvin's Room'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[dokter]] Wally || ek produsint &lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste cast
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Cop Land'' || [[resjersjeur]] Moe Tilden || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''[[Jackie Brown (film)|Jackie Brown]]'' || Louis Gara || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Wag the Dog'' || Conrad Brean || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Great Expectations'' || Arthur Lustig|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''[[Ronin (film)|Ronin]]'' || Sam Regazolli || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Analyze This'' || Paul Vitti || nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Flawless'' || Walter Koontz || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''The Adventures of Rocky and Bullwinkle'' || Fearless Leader || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Men of Honor'' || [[plysjekommissaris|kommissaris]] Billy Sunday || nom. [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2000 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Meet the Parents'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Jack Byrnes || ek produsint&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''15 Minutes'' || resjersjeur Eddie Flemming || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''The Score'' || Nick Wells || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''Showtime'' || resjersjeur Mitch Preston || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''City by the Sea'' || Vincent Anthony LaMarca|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''Analyze That'' || Paul Vitti || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Godsend'' || [[dokter]] Richard Wells || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Shark Tale'' || Don Lino || as [[stimakteur]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Meet the Fockers'' || Jack Byrnes || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''The Bridge of San Luis Rey'' || de [[aartsbiskop]] fan [[Lima]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005 || ''Hide and Seek'' || David Callaway / Charlie || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2006 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Good Shepherd'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[generaal]] Bill Sullivan || ek regisseur en produsint&lt;br&gt; nominearre foar de [[Gouden Bear]] (foar bêste film) &lt;small&gt;(as regisseur en produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;wûn de [[Sulveren Bear]] foar bêste cast
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''Arthur and the Invisibles'' || [[keizer]] Sifrat XVI || as stimakteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2007 || ''Stardust'' || kaptein Shakespeare || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''Righteous Kill'' || resjersjeur Thomas &quot;Turk&quot; Cowan || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''What Just Happened'' || Ben || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''[[Everybody's Fine (film út 2009)|Everybody's Fine]]'' || Frank || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Machete'' || [[Amerikaanske Senaat|senator]] John McLaughlin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Stone'' || Jack Mabry || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Little Fockers'' || Jack Byrnes || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''The Ages of Love'' || Adrian || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Killer Elite'' || Hunter || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Limitless'' || Carl Van Loon || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''New Year's Eve'' || Stan Harris || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Being Flynn'' || Jonathan Flynn || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Red Lights'' || Simon Silver || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Freelancers'' || Sarcone || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2012 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Silver Linings Playbook'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Pat Solitano sr. || nom. [[Oscar]] foar bêste byrol fan in akteur&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste byrol fan in akteur&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste cast&lt;br&gt; nom. [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''The Big Wedding'' || Don Griffin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Killing Season'' || [[kolonel]] Benjamin Ford || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''The Family'' || Fred Blake / Giovanni Manzoni || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Last Vegas'' || Paddy Connors || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''American Hustle'' || Victor Tellegio || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Grudge Match'' || Billy &quot;The Kid&quot; McDonnen || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''The Bag Man'' || Dragna || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''[[The Intern (film út 2015)|The Intern]]'' || Ben Whittaker || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''The Audition'' || himsels || koarte film
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Ellis'' || himsels || koarte film
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Heist'' || Frank &quot;The Pope&quot; Silva || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Joy'' || Rudy Mangano || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''[[Dirty Grandpa]]'' || Dick Kelly || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''Hands of Stone'' || [[Ray Arcel]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''The Comedian'' || Jackie || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''Joker'' || Murray Franklin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The Irishman'' || [[Frank &quot;The Irishman&quot; Sheeran]] || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''The War with Grandpa'' || Ed ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''The Comeback Trail'' || Max Barber ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''Amsterdam'' || generaal Gil Dillenbeck ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''Savage Salvation'' || sheriff Church ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''Killers of the Flower Moon'' || [[William King Hale]] || nom. Oscar foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''About My Father'' || Salvo Maniscalco ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''Ezra'' || Stan ||
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2025 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Alto Knights'' || [[Vito Genovese]]&lt;br&gt;[[Frank Costello]] ||style=&quot;vertical-align:top&quot;|
|-
|align=&quot;center&quot;| 2025 || ''Tin Soldier'' || Ashburn ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2026 || ''The Whisper Man'' || Pete Willis ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2026 || ''Focker-in-Law'' || Jack Tiberius Byrnes ||
|-
|-{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1992-2019 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Saturday Night Live'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|himsels / ferskaat / [[Robert Mueller]] || 9 [[ôflevering]]s&lt;br&gt;nominearre (2019) foar in [[Emmy Award]] foar bêste gaststjer yn in komeedzjesearje
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''Extras'' || himsels || [[ôfl.]] ''Jonathan Ross''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2007 || ''Sesame Street'' || himsels / hûn / koal / Elmo || ôfl. ''Word 'Dog' Escapes Abby's Book''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''30 Rock'' || himsels || ôflevering ''Operation Righteous Cowboy Lightning''
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2017 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Wizard of Lies'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[Bernie Madoff]] || [[tillefyzjefilm]]; ek [[útfierend produsint]]&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – minysearje of tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste tillefyzjefilm &lt;small&gt;(as produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm of minysearje&lt;br&gt;wûn [[Satellite Award]] foar bêste akteur yn in minysearje of tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The Comedy Central Roast of [[Alec Baldwin]]''&amp;nbsp;&amp;nbsp; || himsels || [[tillefyzjespecial]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''Nada'' || Vincent Parisi || [[minysearje]], 5 ôfl.
|-
|align=&quot;center&quot;| 2025 || ''Saturday Night Live 50th Anniversary Special'' || himsels || tillefyzjespecial
|-
|align=&quot;center&quot;| 2025 || ''Zero Day'' || George Mullen || [[minysearje]]; ek [[útfierende produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2025 || ''Jimmy Kimmel Live!'' || [[FCC]]-[[foarsitter]] [[Brendan Carr]] || [[parody]]; [[seizoen (omrop)|seizoen]] 24, ôfl. 10
|-
|}

===As ferteller of ynterviewde===
{{Filmografy|as=ferteller of ynterviewde}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=dokumintêres}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1982 || ''[[Elia Kazan]], Outsider'' || himsels || [[fraachpetear]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''Dear America: Letters Home from Vietnam'' || Great Sewer || [[voice-over]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Hollywood Mavericks'' || himsels || fraachpetear
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''More than a Movie'' || himsels || dielnimmer
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''[[Stella Adler]]: Awake and Dream!'' || himsels || fraachpetear 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Junket Whore'' || himsels || fraachpetear
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''[[Lenny Bruce]]: Swear to Tell the Truth'' || himsels || [[voice-over]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''America: A Tribute to Heroes'' || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''The Concert for New York City'' || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''9/11'' || himsels || [[presintator]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2003 || ''[[Hans Hofmann]]: Artist/Teacher, Teacher/Artist'' || himsels || voice-over 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Biography: [[Liza Minnelli]]'' || himsels || fraachpetear 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''[[Tony Bennett]]: An American Classic'' || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''[[Roger Corman|Corman]]'s World: Exploits of a Hollywood Rebel''&amp;nbsp;&amp;nbsp; || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''The Man Who Saved the World'' || himsels || fraachpetear
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''Remembering the Artist: Robert De Niro, Sr.'' || himsels || koarte dokumintêre oer syn [[heit]]
|-
|}

===As produsint===
{{Filmografy|as=filmprodusint}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''We're No Angels'' || Ned || útfierend produsint 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Cape Fear'' || Maximilian &quot;Max&quot; Cady || net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Thunderheart'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Mistress'' || Evan M. Wright || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''The Night We Never Met'' || n.f.t. || net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''A Bronx Tale'' || Lorenzo Anello || ek [[regisseur]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1994 || ''Mary Shelley's Frankenstein'' || it [[meunster fan Frankenstein]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Panther'' || n.f.t. || net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Faithful'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Marvin's Room'' || [[dokter]] Wally || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Wag the Dog'' || Conrad Brean || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Witness to the Mob'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Entropy'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Flawless'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''The Adventures of Rocky and Bullwinkle''&amp;nbsp;&amp;nbsp; || Fearless Leader || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Meet the Parents'' || Jack Byrnes || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Holiday Heart'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''Prison Song'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''About a Boy'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Stage Beauty'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Meet the Fockers'' || Jack Byrnes || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005 || ''Rent'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2006 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Good Shepherd'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[generaal]] Bill Sullivan || ek regisseur&lt;br&gt; nominearre foar de [[Gouden Bear]] (foar bêste film) &lt;small&gt;(as regisseur en produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;wûn de [[Sulveren Bear]] foar bêste cast
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''What Just Happened'' || Ben || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Public Enemies'' || n.f.t. || útfierend produsint; net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Little Fockers'' || Jack Byrnes || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''20% Fiction'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''36'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Warrior Queen'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''The Undomestic Goddess'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The Irishman'' || [[Frank &quot;The Irishman&quot; Sheeran]]&amp;nbsp;&amp;nbsp; || 
|-
|align=&quot;center&quot;| ûnwis || ''Artemis Fowl'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''TriBeCa'' || n.f.t. || tillefyzjesearje; [[útfierend produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''NYC 22'' || n.f.t. || [[tillefyzjesearje]]; útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''About a Boy'' || n.f.t. || tillefyzjesearje; útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2017 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''The Wizard of Lies'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[Bernie Madoff]] || [[tillefyzjefilm]]; útfierend produsint&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – minysearje of tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste tillefyzjefilm &lt;small&gt;(as produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm of minysearje&lt;br&gt;wûn [[Satellite Award]] foar bêste akteur yn in minysearje of tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2019 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''When They See Us'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|n.f.t. || [[minysearje]]; útfierend produsint&lt;br&gt;nom. [[Emmy Award]] foar bêste minysearje &lt;small&gt;(as produsint)&lt;/small&gt;
|-
|}

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.tribecafilm.com/ Offisjele webside fan Robert De Niro]
* {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0000134/ Folsleine filmografy fan Robert De Niro yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)]

==Literatuer==
*{{Aut|Baxter, John}}, ''De Niro: A Biography'', New York, 2002 (HarperCollins), ISBN 978-0 00 25 71 968.
*{{Aut|Dougan, Andy}}, ''Untouchable: A Biography of Robert De Niro'', New York, 2003 (Da Capo Press), ISBN 1 56 02 54 696.

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Robert_De_Niro ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Robert De Niro}}
}}

{{DEFAULTSORT:De Niro, Robert}}
[[Kategory:Amerikaansk filmakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]]
[[Kategory:Amerikaansk toanielakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk stimakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk filmregisseur]]
[[Kategory:Amerikaansk filmprodusint]]
[[Kategory:Amerikaansk ûndernimmer]]
[[Kategory:Oscar-winner]]
[[Kategory:Golden Globe-winner]]
[[Kategory:Cecil B. DeMille Award-winner]]
[[Kategory:Winner fan de Presidinsjele Frijheidsmedalje]]
[[Kategory:Amerikaansk sosjaal aktivist]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Dútsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Frânsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Iersk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Italjaansk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Nederlânsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1943]]</text>
      <sha1>kiv518yotxzwyir5an3hw2tnd8wanvq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238588</id>
      <parentid>1238587</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T22:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* As akteur */ red</comment>
      <origin>1238588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63113" sha1="78hsffvzlgxkazu26ifuvpbdbk1kqek" xml:space="preserve">{{Akteur
| ôfbylding                    = Robert De Niro Cannes 2016.jpg
| ôfbyldingstekst              = Robert De Niro yn [[2016]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].
| ôfbyldingsbreedte            = 210px
| echte namme                  = Robert Anthony De Niro jr.
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Italy.svg|border|20px]] [[Itaalje|Italjaansk]] &lt;small&gt;(sûnt 2006)&lt;/small&gt;
| berne                        = [[17 augustus]] [[1943]]
| berteplak                    = [[New York (stêd)|New York]] ([[New York (steat)|New York]])
| stoarn                       = 
| stjerplak                    = 
| etnisiteit                   = [[File:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Dútsers|Dútsk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of France.svg|border|20px]] [[Frânsen|Frânsk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Ireland.svg|border|20px]] [[Ieren (folk)|Iersk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of England.svg|border|20px]] [[Ingelsen|Ingelsk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Italy.svg|border|20px]] [[Italjanen|Italjaansk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlanners|Nederlânsk]]
| regionale identiteit         = 
| jierren aktyf                = [[1963]] – no
| prizen                       = [[Oscar]] 1975, 1981 &lt;br&gt;[[Golden Globe]] 1981&lt;br&gt;[[Gouden Eareliuw]] 1993&lt;br&gt; [[Légion d'Honneur]] 1997 &lt;br&gt; [[Sulveren Bear]] 2007 &lt;br&gt; [[Cecil B. DeMille Award]] 2011&lt;br&gt;[[Presidinsjele Frijheidsmedalje|Pres. Frijheidsmedalje]] 2016&lt;br&gt; [[Satellite Award]] 2017 
| webside                      = [http://www.tribecafilm.com/ www.tribecafilm.com]
}}
'''Robert De Niro''' ([[Ingelsk]]e [[útspr.]]: [də 'nɪəɹoʊ], likernôch: &quot;duh &lt;u&gt;nea&lt;/u&gt;-roo&quot;; [[Italjaansk]]e útspr.: [de 'ni:ro], likernôch: &quot;dee &lt;u&gt;nii&lt;/u&gt;-roo&quot;; folút: '''Robert Anthony De Niro jr.'''; [[New York (stêd)|New York]], [[17&amp;nbsp;augustus]] [[1943]]) is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[akteur]], [[regisseur]] en [[filmprodusint]] fan mingd, mar foar it meastepart [[Italjanen|Italjaansk]] [[etnysk]] [[komôf]]. Hy spilet gauris yn [[misdiefilm]]s, en wurket datoangeande faak gear mei regisseur [[Martin Scorsese]]. De Niro begûn syn [[karriêre]] as akteur yn [[1963]] en briek yn [[1974]] troch mei syn [[rol]] as de jonge Vito Corleone yn ''The Godfather Part&amp;nbsp;II'', fan regisseur [[Francis Ford Coppola]]. Foar dy rol wûn er in [[Oscar]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur. Yn [[1980]] wûn er boppedat in Oscar foar bêste akteur mei syn rol as [[bokser]] [[Jake LaMotta]] yn ''Raging Bull'', in film fan Scorsese.

Oare bekende [[dramafilm]]s dêr't De Niro yn spile, wiene ''Taxi Driver'', ''Once Upon a Time in America'', ''[[The Deer Hunter (film)|The Deer Hunter]]'', ''Cape Fear'', ''The Mission'', ''Goodfellas'' en ''[[The Untouchables (film)|The Untouchables]]''. Ek wied er te sjen yn [[komeedzjefilm|komeedzjes]] as ''Analyze This'', ''Meet the Parents'', ''Meet the Fockers'', ''[[The Intern (film út 2015)|The Intern]]'' en ''[[Dirty Grandpa]]''. Njonken twa [[Oscar]]s hat De Niro foar yndividuele films ek in [[Golden Globe]], in [[Sulveren Bear]] en in [[Satellite Award]] wûn, en foar syn hiele [[oeuvre]] de [[Cecil B. DeMille Award]] en de [[Gouden Liuw foar it Oeuvre]] fan it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje]]. Fierders waard De Niro yn [[2016]] de [[Presidinsjele Frijheidsmedalje]] takend. Hy wurdt beskôge as ien fan de bêste akteurs fan syn [[generaasje]].

==Libben en karriêre==
===Jonkheid en oplieding===
Robert De Niro waard yn [[1943]] [[berne]] yn 'e [[wyk]] [[Greenwich Village]], yn 'e [[borough]] [[Manhattan (New York)|Manhattan]] fan 'e [[stêd]] [[New York (stêd)|New York]]. Hy wie it [[ienlingsbern]] fan [[Robert De Niro sr.]] en dy syn [[oarehelte|frou]] [[Virginia Admiral]], dy't allebeide [[keunstskilder]]s wiene. ([[Skilderij]]en fan syn [[heit]] meitsje tsjintwurdich diel út fan ferskate [[museum]]kolleksjes, wêrûnder dy fan it [[Metropolitan Museum of Art]] yn New York.) Oan syn [[heit]]e kant hat De Niro benammen [[Italjanen|Italjaansk]] en ek wat [[Ieren (folk)|Iersk]] bloed, wylst er oan syn [[mem]]me kant fan mingd [[Nederlanners|Nederlânsk]], [[Ingelsen|Ingelsk]], [[Frânsen|Frânsk]] en [[Dútsers|Dútsk]] [[etnysk]] [[komôf]] is.

Syn [[âldelju]], dy't mei inoar yn 'e kunde kommen wiene doe't se beiden in [[kursus]] [[skilderkeunst]] fan [[Hans Hoffmann]] yn [[Provincetown (Massachusetts)]] folgen, [[skieding (houlik)|skieden]] doe't de lytse Robert De Niro noch mar in [[pjut]] fan twa jier wie. De oanlieding dêrfoar wie it [[út de kast kommen|út 'e kast kommen]] fan Robert De Niro sr. as [[homoseksueel]]. Mei't syn mem in [[ateïst]] wie, en syn heit in [[leauwensôffal|ôffallige]] [[roomsk-katolisisme|roomse]], wie De Niro net [[doop (sakramint)|doopt]], mar doe't syn âldelju yn skieding leine, útfanhuze er by syn goedroomske [[pake en beppe]] oan heitekant, dy't him temûk en tsjin 'e mei klam útsprutsen winsk fan syn âlden dochs noch dope lieten.

De Niro waard troch syn [[allinnichsteande mem]] [[opfieding|grutbrocht]] yn 'e buerten Greenwich Village en [[Little Italy (Manhattan)|Little Italy]] fan Manhattan. Hy gie earst nei PS&amp;nbsp;41, in [[iepenbier ûnderwiis|iepenbiere]] [[legere skoalle]], mar folge de lêste pear jier fan syn [[leger ûnderwiis]] oan 'e Elisabeth Irwin High School, in [[priveeskoalle]]. Neitiid waard er foar de [[middelskoalle]] akseptearre oan 'e High School of Music and Art, mar dêr wied er mar in koart skoftsje foar't er fan skoalle feroare en de middelskoalle ôfmakke oan 'e iepenbiere Charles Evan Hughes Junior High School. It [[middelber ûnderwiis]] folge De Niro oan 'e priveeskoallen de McBurney School en de Rhodes Preparatory School, hoewol't er by gjinien fan beiden in [[diploma]] behelle.

Yn dy tiid hie De Niro yn syn buert de [[bynamme]] Bobby Milk (&quot;Bobby Molke&quot;) omreden fan syn ljochte [[hûdskleur]]. As [[puber|opslûpen jonge]] hong er om mei in groep strjitbern yn Little Italy, fan wa't guon libbenslange freonen fan him waarden. De Niro makke syn [[debút]] as [[akteur]] mei tsien jier, doe't er de Leffe Liuw spile yn in skoalleproduksje fan ''[[The Wonderful Wizard of Oz (boek)|The Wonderful Wizard of Oz]]'', fan [[L. Frank Baum]]. De Niro hie aardichheid oan [[aktearjen]], mei't er gjin lêst hie fan syn karakteristike [[skrutenens]] as er him yn in [[rol]] ynlibbe. Om't er fassinearre rekke troch it medium [[film]] gied er mei sechstjin jier [[skoalferlitter|fan skoalle]] om in aktearkarriêre nei te stribjen. Neitiid folge er aktearlessen oan sawol de [[HB Studio]], it [[Stella Adler Konservatoarium]] as de [[Actors Studio]] fan [[Lee Strasberg]].
[[File:RobertdeNiro26.JPG|thumb|left|180px|Robert de Niro yn [[1988]] op it [[Festival foar Amerikaanske Films fan Deauville]].]]

===Aktearkarriêre===
====Iere jierren====
De Niro makke syn [[debút]] as [[filmakteur]] yn [[1963]], doe't er tweintich jier wie, mei de rol fan Cecil yn ''The Wedding Party'', fan [[regisseur]] [[Brian De Palma]]. Dy [[film]] waard lykwols pas útbrocht yn [[1969]]. De earste rol dêr't er foar it filmpublyk yn te sjen wie, wie sadwaande dy fan 'e [[omkesizzer]] yn 'e [[koarte film]] ''Encounter'', út [[1965]]. Yn 'e twadde helte fan 'e [[1960-er jierren]] hie De Niro [[figurant]]eroltsjes yn ''Three Rooms in Manhattan'' ([[1965]]) en ''Les Jeunes Loups'' ([[1968]]), in lyts roltsje yn ''Greetings'' ([[1968]]) en de [[titelrol]] yn ''Sam's Song'' ([[1969]]). 

Nei't ''The Wedding Party'' einlings útkommen wie, spile De Niro yn [[1970]] de rol fan 'e [[histoarysk]]e [[krimineel]] [[Lloyd Barker]] yn 'e film ''Bloody Mama'', fan regisseur [[Roger Corman]]. Ek wied er te sjen yn 'e [[komeedzjefilm]] ''Hi, Mom!'' Nei ''The Wedding Party'' en ''Greetings'' wie dat de trêde film fan De Palma dêr't De Niro oan meiwurke, en foar elts fan dy projekten krige er mar [[$]]50 betelle. Yn [[1971]] hie De Niro [[byrol]]len yn 'e films ''Jennifer on My Mind'', ''Born to Win'' en ''The Gang That Couldn't Shoot Straight''. Hy wûn yn [[1973]] syn earste bekendheid by it [[bioskoop]]publyk mei syn rol as in [[ferstjerren|stjerrende]] [[honkbal]]ler yn ''Bang the Drum Slowly''. Datselde jiers begûn er ek syn langjierrige gearwurking mei regisseur [[Martin Scorsese]], mei syn rol fan Johnny Boy Civello yn 'e film ''Mean Streets''.

====Trochbraak en heechtijdagen====
De grutte trochbraak kaam foar De Niro yn [[1974]], doe't er de rol fan 'e [[maffia]]baas Vito Corleone op jongere jierren spile yn [[flashback]]s yn 'e film ''The Godfather Part&amp;nbsp;II'', fan regisseur [[Francis Ford Coppola]]. Dy film wie in [[ferfolch]] op it mei in [[Oscar foar bêste film]] bekroande ''The Godfather'', út [[1972]]. De Niro hie foar ''The Godfather'' [[audysje]] dien foar mar leafst fjouwer rollen (dy fan Sonny Corleone, Michael Corleone, Carlo Rizzi en Paulie Gatto), mar Coppola fûn net ien fan dy rollen rjocht gaadlik foar him. De regisseur hie him lykwols ûntholden en frege him twa jier letter foar ''The Godfather Part&amp;nbsp;II''. Foar syn optreden yn dy film waard De Niro nominearre foar in [[BAFTA]] foar bêste nijynkommeling, en boppedat wûn er in [[Oscar]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur. Dy [[priis (ûnderskieding)|priis]] moast op 'e útrikking troch Coppola yn ûntfangst nommen wurde, om't De Niro der sels net by wie. Hy wie de earste akteur ea dy't in Oscar wûn foar in rol wêryn't er foar it meastepart in oare [[taal]] as it [[Ingelsk]] spriek (te witten: [[Sisyljaansk]]). Hy en [[Marlon Brando]], dy't in Oscar foar bêste akteur wûn foar syn rol fan Vito Corleone yn ''The Godfather'', binne de iennichste akteurs dy't in Oscar foar deselde rol wûn hawwe (hoewol net yn deselde film).

Nei ''The Godfather Part II'' spile De Niro yn [[1976]] op 'e nij ien fan 'e wichtichste rollen út syn [[karriêre]], nammentlik dy fan Travis Bickle yn 'e [[psychologyske skriller]] ''Taxi Driver''. Foar dy film wurke er op 'e nij gear mei regisseur [[Martin Scorsese]]. Om him op 'e rol fan Bickle ta te rieden, frege De Niro echt in [[taksy]]fergunning oan en makke er nei't it skynt in skoftke [[wurkdei|wurkdagen]] fan tolve [[oere]]n as [[taksysjauffeur]] yn New York. De rol fan Bickle wurdt noch altyd sjoen as [[kultureel ikoan|ikoanysk]], benammen de ''&quot;You talkin' to me?&quot;''-[[monolooch]], dy't letter withoefolle kearen [[imitaasje|imitearre]] is. Eins stie dy net yn it [[senario]] fan 'e film, mar kaam fierhinne fuort út [[ymprovisaasje]] fan De Niro. Foar syn oprtreden yn ''Taxi Driver'' waard De Niro nominearre foar in [[Oscar]], in [[Golden Globe]] en in [[BAFTA]], allegear yn 'e kategory bêste akteur. 
[[File:Robert_De_Niro_-_GianAngelo_Pistoia.jpg|right|thumb|180px|Robert De Niro nimt yn [[1993]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje]] de [[Gouden Eareliuw]] yn ûntfangst.]]

Yn [[1976]] wie De Niro ek te sjen yn ''1900'' en ''The Last Tycoon''.  ''1900'' ([[útspr.]]: ''Novecento'') is in [[Itaalje|Italjaanske]] film fan regisseur [[Bernardo Bertolucci]] oer it libben yn [[Itaalje]] foarôfgeande oan 'e [[Twadde Wrâldoarloch]], sjoen troch de eagen fan twa freonen út folslein ferskillende [[maatskiplike klasse]]n. De [[dramafilm]] ''The Last Tycoon'' waard regissearre troch [[Hollywood]]leginde [[Elia Kazan]], dy't neitiid yn in [[fraachpetear]] fertelde dat De Niro &quot;hast alles wol dwaan woe om súkses te hawwen.&quot; Sa foel er foar syn rol yn ''The Last Tycoon'' ôf fan 77 oant 58&amp;nbsp;[[kg]]. Neffens Kazan wie De Niro de iennichste akteur mei wa't er ea gearwurke hie, dy't him frege oft se op [[snein]] ek trochgean koene mei repetearjen. De Niro waard foar syn rol fan Monroe Stahr yn ''The Last Tycoon'' troch de [[filmkritisy]] fan alle kanten tajubele, mar de film flopte yn 'e [[bioskopen]].

It folgjende filmprojekt fan De Niro wie de [[musical]] ''New York, New York'' ([[1977]]), fan Martin Scorsese, dêr't er foar nominearre waard foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. Dêrnei folge yn [[1978]] it [[oarlochsfilm|oarlochsdrama]] ''[[The Deer Hunter (film)|The Deer Hunter]]'', fan regisseur [[Michael Cimino]], oer de [[Fjetnamoarloch]] en de [[posttraumatysk stress-syndroom|psychologyske swierrichheden]] dêr't [[oarlochsfeteranen]] mei te krijen hawwe. Foar syn rol fan feteraan Michael Vronsky waard De Niro op 'e nij nominearre foar de [[Oscar]], [[Golden Globe]] en [[BAFTA]] foar bêste akteur. It wie De Niro dy't by Cimino [[aktrise]] [[Meryl Streep]] oanrette foar de rol fan 'e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|freondinne]] fan Vronsy, nei't er har yn in [[toanielstik]] sjoen hie. Akteur [[John Cazale]], dy't yn ''The Godfather'' de rol fan Fredo Corleone spile hie, wie al [[cast]] foar in rol yn ''The Deer Hunter'' doe't by him in [[dea|terminale]] foarm fan [[kanker]] ûntdutsen waard. Dêrop besleaten de [[filmprodusint|produsinten]] him út syn rol te setten om't it tefolle kostje soe om foar him in [[syktekostefersekering]] ôf te sluten. De Niro betelle de [[fersekering]]skosten doe út eigen bûse.

Yn [[1980]] wurke De Niro op 'e nij gear mei Martin Scorsese, doe't er yn it troch dyselde regissearre [[biografyske film|biografysk]] [[sportfilm|sportdrama]] ''Raging Bull'' de rol fan [[bokser]] [[Jake LaMotta]] spile. Nei ferskate kearen foar de [[priis (ûnderskieding)|priis]] nominearre west te hawwen, wûn De Niro mei de rol fan LaMotta einlings de [[Oscar]] foar bêste akteur. Dêropta wûn er ek de [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in [[dramafilm]] en waard er nominearre foar in [[BAFTA Award]] foar bêste akteur.

====1980-er jierren====
Om't De Niro noed krige dat er [[typecast]] drige te wurden foar [[maffia]]rollen, begûn er yn 'e [[1980-er jierren]] aktyf nei oarsoartige rollen te sykjen. Yn [[1981]] spile er de [[roomsk-katolisisme|roomske]] [[preester]] Des Spellacy yn [[film noir|neo-noirfilm]] ''True Confessions'', en yn [[1983]] wied er as de mislearre [[komyk]] Rupert Pupkin te sjen yn 'e [[swarte komeedzje]] ''The King of Comedy'', op 'e nij in film fan Martin Scorsese. Foar dy rol waard er wer nominearre foar in [[BAFTA Award]] foar bêste akteur. Yn [[1984]] wied er lykwols op 'e nij te sjen as [[krimineel]] yn 'e [[misdiefilm]] ''Once Upon a Time in America'', fan regisseur [[Sergio Leone]]. Yn 'e midden fan 'e [[1980-er jierren]] spile De Niro yn it [[romantyske film|romantysk drama]] ''Falling in Love'' ([[1984]]), mei [[Meryl Streep]], de [[dystopyske fiksje|dystopyske]] [[science fiction-film]] ''Brazil'' ([[1985]]), mei [[Katherine Helmond]] en [[Bob Hoskins]], en de [[histoaryske film|histoaryske]] [[dramafilm]] ''The Mission'', mei [[Jeremy Irons]]. 

De Niro waard nominearre foar in [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur foar syn rol yn 'e [[psychologyske skriller|psychologyske]] [[horrorfilm]] ''Angel Heart'', út [[1987]], mei [[Mickey Rourke]], [[Lisa Bonet]] en [[Charlotte Rampling]]. Datselde jiers fertolke er de rol fan [[gangster]] [[Al Capone]] yn 'e [[plysjefilm]] ''[[The Untouchables (film)|The Untouchables]]'', mei [[Kevin Costner]] en [[Sean Connery]]. Teffens wie De Niro yn [[1987]] [[foarsitter]] fan 'e sjuery op 'e fyftjinde edysje fan it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Moskou]]. Yn 'e [[aksjekomeedzje]] ''Midnight Run'' ([[1988]]), mei [[Charles Grodin]] en [[Yaphet Kotto]], spile er de opjage [[preemjejager]] Jack Walsh, in rol wêrfoar't er nominearre waard foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in [[musical]] of [[komeedzjefilm|komeedzje]]. Oare films fan De Niro út 'e ein fan 'e [[1980-er jierren]] wiene de [[dramafilm]] ''Jacknife'' ([[1989]]), mei [[Ed Harris]], de [[komeedzjefilm|komeedzje]] ''We're No Angels'' ([[1989]]), mei [[Sean Penn]] en [[Demi Moore]], en de [[romantyske film]] ''Stanley &amp; Iris'' ([[1990]]), mei [[Jane Fonda]]. 
[[File:Robert_De_Niro_2011_2.JPG|left|thumb|160px|Robert De Niro yn [[2011]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].]]

Yn [[1988]] frege [[Martin Scorsese]] De Niro foar de rol fan [[Jezus (tradisjoneel-kristlik)|Jezus Kristus]] yn syn film ''The Last Temptation of Christ'', mar De Niro hie dêr gjin belangstelling foar. Doe't er dêr letter yn in [[fraachpetear]] nei frege waard, antwurde er: &quot;''The Last Temptation'' wie wat dêr't ik nea gjin ynteresse foar hie om yn te spyljen. Mar ik haw wol tsjin [Scorsese] sein: 'Ast echt in probleem hast, ast echt wolst dat ik it doch, en hast ferlet fan my, dan doch ik it. Ast mei de rêch tsjin 'e muorre stietst en gjin oare útwei sjochst, docht ik it, by wize fan freonetsjinst. […] Ik hie der gjin belangstelling foar om Kristus te spyljen. It is krekt as it spyljen fan [[Hamlet]]. Ik woe it gewoan net dwaan. Marty en ik hawwe it deroer hân. We dogge guon dingen tegearre om't we graach mei-inoar wurkje meie, mar ek om ferskillende redens. Ik haw myn redens as akteur, hy sines as regisseur. Dat is ek mar it bêste.&quot;

====1990-er jierren====
Yn [[1990]] hie De Niro twa fan syn bekendste rollen, dy fan Jimmy the Gent Conway yn Scorsese syn [[misdiefilm]] ''Goodfellas'', en dy fan 'e út syn [[koma]] ûntwekjende [[pasjint]] Leonard Lowe yn 'e [[dramafilm]] ''Awakenings'', fan regisseur [[Penny Marshall]]. Foar syn optreden yn ''Goodfellas'' waard er nominearre foar in [[BAFTA]] foar bêste akteur, en foar syn rol yn ''Awakenings'', wêrfoar't er gearwurke mei [[Robin Williams]] yn 'e rol fan [[dokter]] Malcolm Sayer, waard er nominearre foar in [[Oscar]] foar bêste akteur. Nei in rol as in foar [[kommunisme|kommunistyske]] sympatyen ferfolge regisseur yn 'e histoaryske dramafilm ''Guilty by Suspicion'' ([[1991]]) spile De Niro in [[brân]]ûndersiker yn 'e [[brânwacht]]skriller ''Backdraft'' ([[1991]]). Datselde jiers wied er ek te sjen as de [[sadisme|sadistyske]] eks-[[detinearre]] Max Cady, yn Scorsese syn [[psychologyske skriller]] ''Cape Fear'', mei [[Nick Nolte]] en [[Jessica Lange]]. Foar dy rol waard De Niro op 'e nij nominearre foar in [[Oscar]] en in [[Golden Globe]] foar bêste akteur. Nei't it skynt betelle er in [[toskedokter]] tûzenen [[Amerikaanske dollar|dollars]] om syn [[gebit]] der min fersoarge útsjen te litten, en liet er syn [[tosk]]en neitiid troch deselde toskedokter foar noch mear [[jild]] wer yn 'e âlde (fersoarge) steat werombringe. 

De Niro spile yn [[1992]] yn it [[komeedzjedrama]] ''Mistress'' en de [[misdiefilm]] ''Night and the City'', en yn [[1993]] yn it komeedzjedrama ''Mad Dog and Glory'' en it [[coming-of-age]]drama ''This Boy's Life''. Op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje]] fan [[1993]] waard him foar syn [[oeuvre]] de [[Gouden Eareliuw]] takend. Om dy tiid hinne waard him de rol fan 'e [[psychoaze|psychoatyske]] [[moardner]] Mitch Leary oanbean yn 'e [[aksjefilm]] ''In the Line of Fire''. Yn dy film soe De Niro de [[tsjinspiler]] west hawwe fan [[Clint Eastwood]], dy't in agint fan 'e [[Secret Service]] spile. Hy moast it oanbod lykwols ôflslaan om't er oare ferplichtings hie, en as gefolch dêrfan waard Leary spile troch [[John Malkovich]], dy't der in [[Oscar]]-nominaasje foar yn 'e wacht sleepte. De oare ferplichtings fan De Niro hiene te krijen mei de [[dramafilm]] ''A Bronx Tale'', dêr't er net inkeld as [[haadrol]]spiler, mar ek as [[regisseur]] en [[filmprodusint]] by belutsen wie. Hy stimde deryn ta om 'e [[rezjy]] fan 'e film te dwaan nei't er in ienmans[[toanielstik]] fan 'e [[senarioskriuwer]] [[Chazz Palminteri]] op [[Broadway]] sjoen hie. Yn ''A Bronx Tale'' spile De Niro in [[bussjauffeur]] dy't wrakselet om syn [[soan]] út 'e klauwen fan in pleatslike [[krimineel|gangster]] te hâlden.

Yn [[1994]] wie De Niro te sjen yn 'e rol fan it [[meunster fan Frankenstein]] yn 'e [[horrorfilm]] ''Mary Shelley's Frankenstein'', fan regisseur [[Kenneth Branagh]]. Hy wie ek as produsint yn dy film behelle, en krige foar syn rol in nominaasje foar in [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur. Nei in nije gearwurking mei Martin Scorsese foar de misdiefilm ''Casino'', yn [[1995]], mei [[Joe Pesci]] en [[Sharon Stone]], wie De Niro datselde jiers ek te sjen yn 'e [[skriller]] ''Heat'', fan [[Michael Mann]]. Dêryn wurke er foar it earst gear mei syn freon [[Al Pacino]] (hoewol't se allebeide yn ''The Godfather Part&amp;nbsp;II'' spile hiene, wiene se dêr nea yn deselde [[sêne]] te sjen). Yn 'e midden fan 'e [[1990-er jierren]] wie De Niro te sjen yn ''One Hundred and One Nights'' ([[1995]]), ''The Fan'' ([[1996]]) en ''Sleepers'' ([[1996]]). Foar syn rol yn ''Marvin's Room'', út [[1996]], waard er mei syn [[tsjinspiler]]s nominearre foar in [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste [[cast]]. Yn [[1997]] waard De Niro as [[ridder]] (''chevalier'') opnommen yn it [[Frankryk|Frânske]] [[Légion d'Honneur]]. Dat jiers spile er yn it [[misdiedrama]] ''Cop Land'', fan regisseur [[James Mangold]], mei [[Sylvester Stallone]] en [[Harvey Keitel]], en yn 'e misdiefilm ''[[Jackie Brown (film)|Jackie Brown]]'', fan regisseur [[Quentin Tarantino]], mei [[Pam Grier]], [[Samuel L. Jackson]], [[Michael Keaton]], [[Bridget Fonda]] en [[Robert Forster (akteur)|Robert Forster]].
[[File:Graffiti_of_Robert_De_Niro_in_Opatija_(19125124248).jpg|right|thumb|250px|In [[graffity]]portret fan Robert De Niro yn [[Opatija]] ([[Kroaasje]]).]]

Yn 'e twadde helte fan 'e [[1990-er jierren]] spile De Niro yn 'e [[politike]] [[parody]] ''Wag the Dog'' ([[1997]]), de modernisearre [[literêr]]e ferfilming fan [[Charles Dickens]] syn ''Great Expectations'' ([[1998]]), en de [[aksjefilm|aksjeskriller]] ''[[Ronin (film)|Ronin]]'' ([[1998]]), foar't er yn [[1999]] in protte súkses hie mei de [[komeedzjefilm]] ''Analyze This''. Dêryn sette er mei de rol fan Paul Vitti it [[karikatuer]] fan in [[maffia]]baas del, mei [[Billy Crystal]] yn 'e rol fan syn folle pleage mar [[yntimidaasje|yntimidearre]] [[psychiater]]. Foar syn optreden yn ''Analyze This'' waard De Niro nominearre foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. De film wie sa súksesfol dat der yn [[2002]] in [[ferfolch]] op makke waard, mei as [[titel (opskrift)|titel]] ''Analyze That'', wêryn't De Niro en Crystal op 'e nij yn deselde rollen te sjen wiene. Yn [[1999]] spile De Niro ek yn 'e [[misdiekomeedzje]] ''Flawless''.

====2000-er jierren====
Yn [[2000]] spile De Niro yn trije films: de mingde [[live action]]-[[tekenfilm|animaasjefilm]] ''The Adventures of Rocky and Bullwinkle'', en fierders ''Men of Honor'' en ''Meet the Parents''. Yn 'e [[biografyske film]] ''Men of Honor'', oer it libben fan [[Carl Brashear]], de earste [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaan]] dy't [[djipseedûken|masterdûker]] by de [[Amerikaanske Marine]] waard, fertolke De Niro de byrol fan [[sersjant-majoar]] Billy Sunday. Foar dy rol waard er nominearre foar in [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur. Yn 'e [[komeedzjefilm]] ''Meet the Parents'' wie De Niro de [[tsjinspiler]] fan [[Ben Stiller]], as Jack Byrnes, in stiif en strang âld-[[CIA]]-man dy't fuortendaliks in hekel hat oan Stiller syn [[personaazje]] Greg Focker. Focker, oan 'e oare kant, de oansteande [[brêgeman]] fan Byrnes syn [[dochter]], is der alles oan gelegen om in wyt fuotsje te heljen by syn [[skoanheit]], wat liedt ta in opienfolging fan brike foarfallen. De Niro wie by ''Meet the Parents'' ek belutsen as [[filmprodusint]], en hy waard foar syn rol fan Byrnes fannijs nominearre foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. De film wie sa súksesfol, dat der noch twa [[ferfolgen]] op makke waarden: ''Meet the Fockers'', út [[2004]], wêryn't Byrnes en de frou mei de bern op besite geane by Greg Focker syn [[hippy]]-[[âlden]], spile troch [[Barbra Steisand]] en [[Dustin Hoffman]], en ''Little Fockers'', út [[2010]], wêryn't Byrnes leare moat om te gean mei it feit dat er no [[pake]] is.

Yn 'e earste helte fan 'e [[2000-er jierren]] wie De Niro fierders te sjen yn ''15 Minutes'' ([[2001]]), ''The Score'' ([[2001]]), ''Showtime'' ([[2002]]) mei as [[tsjinspiler]] [[Eddie Murphy]], ''City by the Sea'' ([[2002]]), ''Godsend'' ([[2004]]) en ''Hide and Seek'' ([[2005]]). Yn 'e animaasjefilm ''Shark Tale'', út [[2004]], liende er syn [[stim]] as [[stimakteur]] oan it maffiabaas-eftige personaazje Don Lino, en yn ''The Bridge of San Luis Rey'', ek út [[2004]], spile er de [[aartsbiskop]] fan [[Lima]]. Ek [[presintator|presintearre]] er ''9/11'', in [[dokumintêre]] út [[2002]] oer de [[9/11|oanslaggen fan 9/11]] op it [[World Trade Center (New York)|World Trade Center]] yn [[New York (stêd)|New York]]. Dy film wie gearstald út opnamen makke troch de [[Frankryk|Frânske]] [[bruorren]] [[Jules en Gédéon Naudet]] fan it wurk fan 'e leden fan 'e New&amp;nbsp;Yorkske [[brânwacht]] ûnder en nei ôfrin fan 'e oanslaggen. 

De Niro moast yn [[2005]] ta syn eigen djippe [[teloarstelling]] de haadrol yn 'e misdiefilm ''The Departed'' ôfslaan om't er doe djip behelle wie yn it meitsjen fan 'e [[spionaazjefilm]] ''The Good Shepherd'' ([[2006]]), mei [[Matt Damon]] en [[Angelina Jolie]]. Yn dy film, dy't er sels ek regissearre en produsearre, wurke De Niro ek wer gear mei [[Joe Pesci]], dy't er earder al as [[tsjinspiler]] hân hie yn ''Raging Bull'', ''Once Upon a Time in America'', ''Goodfellas'', ''A Bronx Tale'' en ''Casino''. Foar syn rol fan [[generaal]] Bill Sullivan yn ''The Good Shepherd'' wûn De Niro mei de oare akteurs yn [[2007]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn]] de [[Sulveren Bear]] foar bêste [[cast]]. Dêrnjonken waard de film sels nominearre foar in [[Gouden Bear]] (foar bêste film). Fierders wurke De Niro yn [[2006]] as [[stimakteur]] ek mei oan 'e [[tekenfilm]] ''Arthur and the Invisibles'', fan regisseur [[Luc Besson]].
[[File:Robert_De_Niro_2_by_David_Shankbone.jpg|left|thumb|180px|Robert De Niro yn [[2008]].]]

Yn [[juny]] [[2006]] skonk De Niro syn persoanlike [[argyf|filmargyf]] mei [[skript]]s, [[kostúm]]s en [[rekwisyt|rekwisiten]] oan it [[Harry Ransom Center]] fan 'e [[Universiteit fan Teksas te Austin]]. Fan [[27&amp;nbsp;april]] [[2009]] ôf wie de kolleksje dêr [[tentoanstelling|te besichtigjen]] foar it [[publyk]]. Yn [[2007]] spile De Niro yn 'e [[romantyske fantasyfilm]] ''Stardust'', mei [[Claire Danes]], [[Charlie Cox]], [[Peter O'Toole]] en [[Sienna Miller]], en yn [[2008]] wied er mei [[Al Pacino]] te sjen harren twadde filmprojekt tegearre, de [[plysjefilm]] ''Righteous Kill''. Fierders hied er yn 'e twadde helte fan 'e [[2000-er jierren]] rollen yn 'e [[satire]] ''What Just Happened'' ([[2008]]) en it drama ''[[Everybody's Fine (film út 2009)|Everybody's Fine]]'' ([[2009]]).

====Lettere jierren====
Yn [[2010]] makke De Niro bekend dat er in rol hawwe soe yn 'e ferfilming fan 'e [[BBC]]-[[misdiesearje]] ''Edge of Darkness''. Lykwols, fuort nei't de [[opnamen (film)|opnamen]] fan dy film begûn wiene, ferliet De Niro it projekt omreden fan &quot;kreätive ûnienichheid&quot;. Hy waard neitiid ferfongen troch [[Ray Winstone]]. Wol wie De Niro yn [[2010]] noch te sjen as [[Amerikaanske Senaat|senator]] John McLaughlin yn 'e [[aksjefilm]] ''Machete'', en teffens fertolke er dat jiers in haadrol yn 'e [[skrillerfilm]] ''Stone''. Yn [[2011]] spile er yn 'e [[aksjefilm]]s ''Killer Elite'' en ''Limitless'', de [[romantyske komeedzje]] ''New Year's Eve'' en de [[Itaalje|Italjaanske]] film ''Manuale d'Amore&amp;nbsp;3'', dy't ek bekend is ûnder de [[Ingelsk]]e titel ''The Ages of Love''. Fierders waard oan De Niro yn [[2011]] ek de [[Cecil B. DeMille Award]] takend, de [[oeuvrepriis]] fan 'e [[Golden Globes]], en tsjinne er dat jiers as [[foarsitter]] fan 'e sjuery op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].

Yn [[2012]] pikte it Amerikaanske [[tillefyzjenetwurk]] de [[pilotôflevering]] fan 'e [[tillefyzjesearje]] ''NYC&amp;nbsp;22'' op, dy't De Niro produsearre hie. It ûnderwerp dêrfan wie [[rekrút|rekruten]] by it [[New York Police Department]], mar de searje waard al nei fjouwer [[ôflevering]]s stopsetten omreden fan ôffallende [[sjochsifers]]. Films fan De Niro dy't yn [[2012]] útkamen, wiene ''Being Flynn'', ''Red Lights'', ''Freelancers'' en ''Silver Linings Playbook''. Fral dy lêste film krige in soad lof fan 'e [[filmkritisy]], en De Niro waard foar syn optreden as Pat Solitano sr. nominearre foar in [[Oscar]], in [[Screen Actors Guild Award]] en in [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur, wylst alle akteurs mei-inoar ek nochris nominearre waarden foar in [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste [[cast]]. Yn 'e folgjende pear jier wie De Niro te sjen yn 'e films ''The Big Wedding'', ''Killing Season'', ''The Family'', ''Las Vegas'', ''American Hustle'' en ''Grudge Match'' (allegear yn [[2013]]) en ''The Bag Man'' ([[2014]]). 

Yn it mei mylde [[humor]] ôfmakke [[komeedzjedrama]] ''[[The Intern (film út 2015)|The Intern]]'', fan regisseur [[Nancy Meyers]], spile De Niro yn [[2015]] in [[pinsjonearre]] [[widner]] op jierren dy't by in [[moade]]bedriuw as [[stazjêr]] oan it [[wurk]] giet. Syn [[tsjinspylster]] yn dy film wie [[Anne Hathaway (aktrise)|Anne Hathaway]] yn 'e rol fan syn jonge [[froulik]]e baas, mei wa't er tige goed gearwurke, sa wie de ienriedige miening fan 'e [[filmkritisy]]. Yn [[2015]] wie De Niro ek te sjen as himsels yn 'e [[koarte film]] ''The Audition'', fan [[Martin Scorsese]]. Fierders hied er datselde jiers in rol yn 'e [[heistfilm]] ''Heist'' en it [[komeedzjedrama]] ''Joy''. Yn [[2016]] spile De Niro yn 'e [[gross-out]]komeedzje ''[[Dirty Grandpa]]'' in [[gleiens|gleie]] âld-[[kommando]] dy't syn [[naïviteit|naïve]] [[pakesizzer]] op sleeptou nimt om efter de fammen oan. Ek wied er dat jiers te sjen yn it [[biografyske film|biografyske]] [[boksen|boksdrama]] ''Hands of Stone'' (as bokstrainer [[Ray Arcel]]) en yn it komeedzjedrama ''The Comedian''. Fierders krige er fan [[presidint]] [[Barack Obama]] yn [[2016]] de [[Presidinsjele Frijheidsmedalje]] opspjelde, de heechste [[boarger]]like [[ûnderskieding]] fan 'e Feriene Steaten, foar syn bydragen oan 'e Amerikaanske [[kultuer]].
[[File:RobertDeNiroTCLChineseTheatreJan2013.jpg|right|thumb|230px|Robert De Niro lit yn [[2013]] yn [[Hollywood|Holly-wood]] syn hân- en skuonôfdrukken ferivigje yn [[semint]].]]

Yn [[2017]] makke De Niro as akteur en [[útfierend produsint]] de [[tillefyzjefilm]] ''The Wizard of Lies'', oer de [[fraude]]ur [[Bernie Madoff]], dy't withoefolle Amerikanen harren [[jild]] ûntfytmanne en yn [[earmoede]] efterliet foar't er úteinlik [[arrestaasje|pakt]] waard en foar lange tiid it [[tichthûs (finzenis)|tichthûs]] yndraaide. Foar de rol fan Madoff waard De Niro nominearre foar in [[Golden Globe]], in [[Emmy Award]] en [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm of [[minysearje]]. Hy wûn de [[Satellite Award]] yn dyselde kategory. ''The Wizard of Lies'' waard fierders ek nominearre foar in Emmy foar bêste tillefyzjefilm.

Yn [[2019]] spile De Niro de rol fan [[praatprogramma]]presintator Murray Franklin yn 'e kontroversjele film ''Joker'', oer de [[superheld|supersmjunt]] [[The Joker]] út 'e ''[[Batman]]''-[[strip]]s, spile troch [[Joaquin Phoenix]]. Fierders wied er dat jiers ek te sjen yn 'e rol fan [[Frank Sheeran|Frank &quot;The Irishman&quot; Sheeran]], in histoarysk Amerikaansk [[fakbûn]]sman en [[hiermoardner]] foar de [[maffia]], dy't úthold dat er de bekende, spoarleas ferdwûne fakbûnslieder [[Jimmy Hoffa]] fermoarde hie. De Niro spile dy rol yn 'e [[Netflix]]film ''The Irishman'', fan Martin Scorsese, nei it [[boek]] ''I&amp;nbsp;Heard You Paint Houses'' fan [[Charles Brandt]]. [[Al Pacino]], [[Harvey Keitel]] en [[Joe Pesci]] wiene ek yn dy film te sjen, dy't fan alle kanten lof taswaaid krige fan 'e [[resinsint]]en. Yn [[2019]] wurke De Niro, as ien fan 'e [[roast (telefyzjeprogramma)|roasters]], ek mei oan ''The Comedy Central Roast of [[Alec Baldwin]]''.

De Niro spile yn [[2020]] mei û.o. [[Diane Keaton]], [[Steve Martin]], [[Martin Short]] en [[Florence Pugh]] yn 'e [[koarte film]] ''Father of the Bride Part 3(ish)'' fan regisseur [[Nancy Meyers]]. Dat jiers wied er ek te sjen yn 'e [[misdiekomeedzje]] ''The Comeback Trail''. Hy waard ek cast yn 'e [[histoaryske film]] ''Armageddon Time'', mar joech ôftynge ear't dy film yn produksje nommen waard. Yn [[2022]] hearde De Niro ta de stjerrecast fan 'e skrillerkomeedzje ''Amsterdam'', mei yn 'e haadrollen [[Christian Bale]] en [[Margot Robbie]]. Yn 'e aksjeskriller ''Savage Salvation'', dy't oan 'e ein fan dat jier útkaam, spile er de rol fan in [[sheriff]]. Yn [[2023]] wie De Niro yn 'e histoaryske misdiefilm ''Killers of the Flower Moon'' fan Martin Scorsese te sjen yn 'e rol fan 'e [[searjemoardner]] [[William King Hale]], in [[rancher]] út [[Oklahoma]] dy't tusken [[1918]] en [[1931]] ferantwurdlik wie foar it meastepart fan 'e [[Osadzje-Yndiaanske moarden|teminsten 60 en mooglik hûnderten moarden]] op leden fan 'e [[Yndianen|Yndiaanske]] [[Osadzje (folk)|Osadzje]]-[[stamme]]. Foar dy rol waard De Niro yn [[2024]] nominearre foar de [[Oscar]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur. Yn [[2023]] wurke De Niro ek mei oan 'e komeedzjefilms ''About My Father'' en ''Ezra''. Yn [[2025]] spile De Niro in dûbele rol yn 'e misdiefilm ''The Alto Knights'', mei as wichtichste tsjinspylster [[Debra Messing]]. Dat jiers wied er ek te sjen yn 'e [[minysearje]] ''Zero Day'' en de aksjeskriller ''Tin Soldier''.

===Undernimmings en ynvestearrings===
Robert De Niro is ien fan 'e eigners fan 'e [[filmstudio]] [[TriBeCa Productions]], dy't er yn [[1989]] tegearre mei [[filmprodusinte]] [[Jane Rosenthal]] oprjochte en ferneamde nei de buert [[Tribeca]], yn súdlik [[Manhattan (New York)|Manhattan]]. Sûnt [[2003]] makket de studio diel út fan it gruttere [[Tribeca Enterprises]], dat ek it [[Filmfestival fan Tribeca]] organisearret en eigner is fan [[Tribeca Cinemas]]. Fierders is De Niro eigner of mei-eigner fan 'e yn [[1993]] oprjochte [[sushi]]-[[restaurant]]keatling [[Nobu]] (mei [[kok]] [[Nobu Matsuhisa]]), it yn [[1990]] iepengiene [[restaurant]] [[Tribeca Grill]] yn Tribeca (mei û.o. [[Broadway]]produsint [[Stewart F. Lane]] en akteur [[Lou Diamond Phillips]]), en it [[Greenwich Hotel]], ek yn Tribeca. De Niro is ek [[oandielhâlder]] fan it Paradise Found Nobu Resort, in [[bedriuw]] dat fan doel is om in [[lúkse]] [[resort]] te bouwen op it [[eilân]] [[Barbûda]], yn it [[Karibysk Gebiet|Karibyske]] steatsje [[Antigua en Barbûda]].

===Priveelibben===
====Relaasjes en bern====
De Niro hat twaris [[troud]] west. Hy troude yn [[1976]] mei syn earste [[oarehelte|frou]], de [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaanske]] [[aktrise]] [[Diahne Abbott]], mei wa't er in [[soan]] krige, Raphael, in eardere akteur dy't no as [[makelder]] wurket. De Niro [[adoptearre]] ek de [[dochter]] fan Abbott út in eardere [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]], [[Drena De Niro]], dy't aktrise is. It [[houlik]] fan De Niro en Abbott einige yn [[1988]] yn in [[skieding (houlik)|skieding]]. Neitiid hie De Niro jierrenlang in relaasje mei it Afro-Amerikaanske [[model (berop)|model]] [[Toukie Smith]]. Mei har krige er yn [[1995]] troch [[reägearbuisbefruchting]] de [[mearling|twilling]]soannen Julian en Aaron, dy't [[swierwêzen|foldroegen waarden]] troch in [[draachmem]]. Koarte tiid dêrnei giene De Niro en Smith lykwols útinoar.
[[File:Grace_Hightower_2011_Shankbone.JPG|left|thumb|160px|[[Grace Hightower]], de twadde [[oarehelte|frou]] fan Robert De Niro fan [[1997]] oant [[2018]].]]

Yn [[1997]] troude De Niro mei syn twadde frou, de Afro-Amerikaanske aktrise [[Grace Hightower]]. Harren soan Elliot, dy't oanhelle is mei [[autisme]], waard yn [[1998]] [[berne]]. De Niro en Hightower skieden yn [[1999]] [[skieding fan tafel en bêd|fan tafel bêd]], mar dêr folge nea in wetlike skieding op, en yn [[2004]] fernijden se ynstee harren [[houliksûnthjit]]ten. Yn [[desimber]] [[2011]] krigen se noch in dochter dy't foldroegen waard troch in draachmem. Anno [[2012]] hie De Niro fjouwer [[pakesizzer]]s (ien fan Drena en trije fan Raphael). Yn 'e [[novimber]] [[2018]] giene De Niro en Hightower útinoar.

====Unreplik goed====
De Niro hat sûnt [[1989]] in diel fan it [[jild]] dat er mei syn [[aktearjen]] fertsjinne hat, [[ynvestearring|ynvestearre]] yn [[ûnreplik goed]] yn 'e buert [[Tribeca]], yn súdlik Manhattan. Hy besit ek [[wente]]n oan 'e [[East Side (Manhattan)|East Side]] en de [[West Side (Manhattan)|West Side]] fan Manhattan. Fierders is er eigner fan in [[filla]] mei 32&amp;nbsp;[[hektare|ha]] lân yn [[Gardiner (New York)]], dêr't er it meastepart fan 'e tiid wennet. Yn [[2014]] skafte er mei Grace Hightower in [[appartemint]] mei fiif [[sliepkeamer]]s oan yn hertsje Manhattan.

====Sûnensswierrichheden====
Yn [[oktober]] [[2003]] liet De Niro fia in [[wurdfierder]] bekendmeitsje dat der by him [[prostaatkanker]] fêststeld wie. Yn [[desimber]] fan dat jier waard er dêroan [[operaasje (genêskunde)|operearre]] yn it [[Memorial Sloan-Kettering Cancer Center]].

====Juridyske swierrichheden====
Doe't er yn [[febrewaris]] [[1998]] in film opnaam yn [[Frankryk]], waard De Niro troch de Frânske [[plysje]] njoggen [[oere]]n lang ûnderfrege as [[tsjûge (rjocht)|tsjûge]] yn in [[prostitúsje]]saak. Hy ûntstried by heech en by leech eltse belutsenens by en kennis fan 'e saak, en tsjinne neitiid in formele klacht yn oer syn behanneling. Hy wie dêr sa [[lulkens|opsternaat]] oer dat er sei dat er nea wer nei Frankryk ta woe en syn [[ûnderskieding]] fan it [[Légion d'Honneur]], dy't er in jier earder krigen hie, weromjaan woe. Meitiid belune syn lulkens stadichoan, en yn [[2011]] tsjinne er as [[foarsitter]] fan 'e sjuery op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].

Yn [[2006]] klage de [[trust]], dêr't De Niro syn lângoed yn [[Gardiner (New York)|Gardiner]] by ûnderbrocht hat, de [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] Gardiner oan om't de [[ûnreplikgoedbelesting]] te heech wêze soe. Foar it [[Heechgerjochtshôf fan de Steat New York]] waard yn [[2014]] de gemeente yn it gelyk steld, mar de [[abbekaten]] fan 'e trust giene daliks yn [[heger berop]]. Dêrop makke de gemeente bekend dat it ûnwis wie oft de [[rjochtsaak]] noch fuortset wurde koe, om't der sa stadichoan al folle mear útjûn wie oan proseskosten as dat der mei de besteande [[belesting]]s binnenhelle wurden hie. Hoewol't de oare ynwenners fan Gardiner yn 't earstoan mei De Niro sympatisearren, late dat berjocht ta lulkens en ta in inisjatyf fan guon boargers om it jild foar fuortsetting fan it proses troch in ynsammelingsaksje byinoar te bringen.

It ferslach fan 'e hiele kwestje yn in pleatslike [[krante]] waard oernommen troch ''[[The New York Times]]'', en ûntjoech him troch De Niro syn belutsenens ta ynternasjonaal [[nijs]]. De Niro, dy't nei eigen sizzen troch de trust nea oer de saak ynformearre wie en fan neat wist, waard, yn 'e wurden fan it Gardiner [[gemeenteriedslid]] Wiegand, &quot;poerstrontmâl&quot; doe't er it út 'e kranten fernaam. De [[boekhâlder|accountant]]s dy't oer de trust giene, joegen ta dat se it nea nedich fûn hiene om De Niro mei de kwestje lestich te fallen om't se fûnen dat it ôfhanneljen fan dizze saak ûnder harren [[fidúsjêre ferplichting]]s foel. Inkele dagen letter mette De Niro mei syn abbekaat de fertsjintwurdigers fan it gemeentebestjoer, oan wa't er oanbea it heger berop yn te lûken en in [[skeafergoeding]] foar de proseskosten fan 'e gemeente te beteljen fan $129.000, in bedrach dat ophoaste waard troch it accountantskantoar.
[[File:Drena De Niro 2012 Shankbone.JPG|right|thumb|160px|De Niro syn [[oannommen dochter]] [[Drena De Niro|Drena]].]]

Yn [[oktober]] [[2019]] waard De Niro oanklage troch in earder [[wurknimster]], Graham Chase Robinson. Se hold út dat se yn 'e tiid dat se wurke foar De Niro syn filmstudio [[TriBeCa Productions]] it [[slachtoffer]] wurden wie fan [[ûnwinske yntimiteiten]] en [[geslachtsdiskriminaasje]]. Se bewearde ek dat De Niro sels &quot;seksueel beladen&quot; opmerkings yn har rjochting makke hie en har ûnderwurpen hie oan &quot;ûnwinske fysyk kontakt&quot;. Fierders sei Robinson dat De Niro, doe't se besocht [[ûntslach]] te nimmen, drige hie har karriêre te ferrinnewearjen.

====Polityk aktivisme====
Yn [[1998]] [[lobby]]de De Niro op eigen inisjatyf by de leden fan it [[Amerikaanske Kongres]] tsjin 'e [[impeachment]] fan [[presidint]] [[Bill Clinton]]. By de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2008)|presidintsferkiezings]] fan [[2008]] stipe er de [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske]] kandidaat [[Barack Obama]]. Yn [[2012]] joech De Niro him by de anty-[[fracking]]kampanje [[Artists Against Fracking]].

By de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2016)|Amerikaanske presidintsferkiezings]] fan [[2016]] wie De Niro in útsprutsen tsjinstanner fan 'e [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske]] kandidaat [[Donald Trump]], dy't er &quot;sa skamteleas stom&quot; neamde. Nei't Trump op in ferkiezingsgearkomste sein hie dat er lju dy't dêr tsjin him [[demonstraasje (protest)|demonstrearren]] &quot;wol op 'e bek slaan woe,&quot; liet De Niro in [[fideo]] publisearje wêryn't er yn in [[monolooch]] útfear tsjin Trump en ûnder mear sei: &quot;Hy wol minsken op 'e bek slaan? No, ik soe him wolris op 'e bek slaan wolle!&quot; 

Nei't Trump dochs de ferkiezings wûn, joech De Niro him by it ferset tsjin 'e nije presidint. Op [[10&amp;nbsp;juny]] [[2018]], doe't er by de 72e útrikkingsseremoanje fan 'e [[Tony Awards]] in optreden fan [[rock]]sjonger [[Bruce Springsteen]] oankundige, krige er fan it [[publyk]] in [[steande ovaasje]] doe't er sei: &quot;Ik sil noch ien ding sizze: fuck Trump. It is net mear 'fuort mei Trump'. It is 'fuck Trump'!&quot; In pear dagen letter bea De Niro by in moeting mei de [[Kanada|Kanadeeske]] [[premier]] [[Justin Trudeau]] foar in grutte klibber folk yn [[Toronto]] syn ûntskuldings oan foar wat er omskreau as &quot;Trump syn idioate hâlden en dragen&quot;. 

Fierders hat De Niro Trump omskreaun as in [[rasisme|rasist]] en tajûn dat hysels &quot;nayf&quot; wie oer de twa ferkiezingsoerwinnings fan [[Barack Obama|Obama]] en wat dy foar de Feriene Steaten te betsjutten hiene. &quot;Ik miende dat we mei wat nijs begûn wiene. Ik besefte net hoe tsjin him oft beskate lju wiene&amp;nbsp;– tsjin him op basis fan syn [[ras (klassifikaasje fan minsken)|ras]], misledige dat er dêr [yn it [[Wite Hûs (Washington D.C.)|Wite Hûs]]] wie.&quot; Yn 'e kampanje foar de Demokratyske [[foarferkiezing]] yn 'e oanrin nei de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)|presidintsferkiezings]] fan [[2020]] stipe De Niro de iepentlik [[homoseksuële]] kandidaat [[Pete Buttigieg]].

====Dûbele nasjonaliteit====
Sûnt [[2006]] hat De Niro in [[dûbele nasjonaliteit]], om't er dat jiers fan it [[Itaalje|Italjaanske]] [[regear]] in Italjaansk [[paspoart]] krige boppe-op syn Amerikaanske. Tsjin dy set fan it regear fan Itaalje wie yn 'e Feriene Steaten in protte wjerstân fan 'e [[Oarder fan de Soannen fan Itaalje yn Amearika]], in [[organisaasje]] dy't fynt dat De Niro it [[imago]] fan 'e [[Italjanen]] as [[etnyske groep]] skea tabrocht hat troch syn oanhâldende spyljen fan [[kriminelen]].

==Filmografy==
===As akteur===
{{Filmografy|as=akteur}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1965 || ''Encounter'' || de [[omkesizzer]] || [[koarte film]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1965 || ''Three Rooms in Manhattan'' || [[kliïnt]] by it [[diner]] || net fermeld op 'e ôftiteling
|-
|align=&quot;center&quot;| 1968 || ''Les Jeunes Loups'' || kliïnt yn ''Chez Popov'' || net fermeld op 'e ôftiteling
|-
|align=&quot;center&quot;| 1968 || ''Greetings'' || Jon Rubin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1969 || ''Sam's Song'' || Sam || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1969 || ''The Wedding Party'' || Cecil || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1970 || ''Bloody Mama'' || Lloyd Barker|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1970 || ''Hi, Mom!'' || Jon Rubin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1971 || ''Jennifer on My Mind'' || Mardigian || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1971 || ''Born to Win'' || [[plysje]]man Danny || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1971 || ''The Gang That Couldn't Shoot Straight'' || Mario Trantino || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1973 || ''Bang the Drum Slowly'' || Bruce Pearson || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1973 || ''Mean Streets'' || John &quot;Johnny Boy&quot; Civello || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1974 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Godfather Part II'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Vito Corleone || wûn [[Oscar]] foar bêste byrol fan in akteur &lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar meast ûnthjittende nijynkommeling 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1976 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Taxi Driver'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Travis Bickle|| nom. [[Oscar]] foar bêste akteur &lt;br&gt;nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama &lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1976 || ''1900'' || Alfredo Berlinghieri || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1976 || ''The Last Tycoon'' || Monroe Stahr|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1977 || ''New York, New York'' || Jimmy Doyle || nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1978 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''[[The Deer Hunter (film)|The Deer Hunter]]'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Michael Vronsky || nom. [[Oscar]] foar bêste akteur&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama&lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1980 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Raging Bull'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[Jake LaMotta]] || wûn [[Oscar]] foar bêste akteur&lt;br&gt; wûn [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama&lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1981 || ''True Confessions'' || [[monsênjeur]] Desmond &quot;Des&quot; Spellacy&amp;nbsp;&amp;nbsp; || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1983 || ''The King of Comedy'' || Rupert Pupkin || nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1984 || ''Once Upon a Time in America'' || David &quot;Noodles&quot; Aaronson|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1984 || ''Falling in Love'' || Frank Raftis || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1985 || ''Brazil'' || Archibald &quot;Harry&quot; Tuttle || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1986 || ''The Mission'' || Rodrigo Mendoza || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''Angel Heart'' || Louis Cyphre || nom. [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''[[The Untouchables (film)|The Untouchables]]'' || [[Al Capone]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1988 || ''Midnight Run'' || Jack Walsh || nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''Jacknife'' || Joseph &quot;Jacknife&quot; Megessey || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''We're No Angels'' || Ned || ek [[útfierend produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Stanley &amp; Iris'' || Stanley Everett Cox || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Goodfellas'' || James &quot;Jimmy the Gent&quot; Conway || nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Awakenings'' || Leonard Lowe || nom. [[Oscar]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Guilty by Suspicion'' || David Merrill || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Backdraft'' || Donald &quot;Shadow&quot; Rimgale || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1991 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Cape Fear'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Max Cady || nom. [[Oscar]] foar bêste akteur&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Mistress'' || Evan M. Wright || ek [[filmprodusint|produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Night and the City'' || Harry Fabian || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''Mad Dog and Glory'' || Wayne &quot;Mad Dog&quot; Dobie || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''This Boy's Life'' || Dwight Hansen || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''A Bronx Tale'' || Lorenzo Anello || ek [[regisseur]] en produsint
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1994 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Mary Shelley's Frankenstein'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|it [[meunster fan Frankenstein]] || ek produsint&lt;br&gt; nom. [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Casino'' || Sam &quot;Ace&quot; Rothstein || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Heat'' || Neil McCauley || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''One Hundred and One Nights'' || de man fan de stjer || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''The Fan'' || Gil Renard || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Sleepers'' || [[pastoar]] Bobby || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1996 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Marvin's Room'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[dokter]] Wally || ek produsint &lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste cast
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Cop Land'' || [[resjersjeur]] Moe Tilden || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''[[Jackie Brown (film)|Jackie Brown]]'' || Louis Gara || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Wag the Dog'' || Conrad Brean || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Great Expectations'' || Arthur Lustig|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''[[Ronin (film)|Ronin]]'' || Sam Regazolli || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Analyze This'' || Paul Vitti || nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Flawless'' || Walter Koontz || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''The Adventures of Rocky and Bullwinkle'' || Fearless Leader || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Men of Honor'' || [[plysjekommissaris|kommissaris]] Billy Sunday || nom. [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2000 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Meet the Parents'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Jack Byrnes || ek produsint&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''15 Minutes'' || resjersjeur Eddie Flemming || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''The Score'' || Nick Wells || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''Showtime'' || resjersjeur Mitch Preston || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''City by the Sea'' || Vincent Anthony LaMarca|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''Analyze That'' || Paul Vitti || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Godsend'' || [[dokter]] Richard Wells || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Shark Tale'' || Don Lino || as [[stimakteur]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Meet the Fockers'' || Jack Byrnes || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''The Bridge of San Luis Rey'' || de [[aartsbiskop]] fan [[Lima]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005 || ''Hide and Seek'' || David Callaway / Charlie || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2006 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Good Shepherd'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[generaal]] Bill Sullivan || ek regisseur en produsint&lt;br&gt; nominearre foar de [[Gouden Bear]] (foar bêste film) &lt;small&gt;(as regisseur en produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;wûn de [[Sulveren Bear]] foar bêste cast
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''Arthur and the Invisibles'' || [[keizer]] Sifrat XVI || as stimakteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2007 || ''Stardust'' || kaptein Shakespeare || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''Righteous Kill'' || resjersjeur Thomas &quot;Turk&quot; Cowan || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''What Just Happened'' || Ben || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''[[Everybody's Fine (film út 2009)|Everybody's Fine]]'' || Frank || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Machete'' || [[Amerikaanske Senaat|senator]] John McLaughlin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Stone'' || Jack Mabry || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Little Fockers'' || Jack Byrnes || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''The Ages of Love'' || Adrian || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Killer Elite'' || Hunter || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Limitless'' || Carl Van Loon || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''New Year's Eve'' || Stan Harris || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Being Flynn'' || Jonathan Flynn || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Red Lights'' || Simon Silver || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Freelancers'' || Sarcone || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2012 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Silver Linings Playbook'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Pat Solitano sr. || nom. [[Oscar]] foar bêste byrol fan in akteur&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste byrol fan in akteur&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste cast&lt;br&gt; nom. [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''The Big Wedding'' || Don Griffin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Killing Season'' || [[kolonel]] Benjamin Ford || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''The Family'' || Fred Blake / Giovanni Manzoni || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Last Vegas'' || Paddy Connors || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''American Hustle'' || Victor Tellegio || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Grudge Match'' || Billy &quot;The Kid&quot; McDonnen || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''The Bag Man'' || Dragna || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''[[The Intern (film út 2015)|The Intern]]'' || Ben Whittaker || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''The Audition'' || himsels || koarte film
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Ellis'' || himsels || koarte film
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Heist'' || Frank &quot;The Pope&quot; Silva || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Joy'' || Rudy Mangano || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''[[Dirty Grandpa]]'' || Dick Kelly || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''Hands of Stone'' || [[Ray Arcel]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''The Comedian'' || Jackie || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''Joker'' || Murray Franklin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The Irishman'' || [[Frank &quot;The Irishman&quot; Sheeran]] || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''The War with Grandpa'' || Ed ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''The Comeback Trail'' || Max Barber ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''Amsterdam'' || generaal Gil Dillenbeck ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''Savage Salvation'' || sheriff Church ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''Killers of the Flower Moon'' || [[William King Hale]] || nom. Oscar foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''About My Father'' || Salvo Maniscalco ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''Ezra'' || Stan ||
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2025 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Alto Knights'' || [[Vito Genovese]]&lt;br&gt;[[Frank Costello]] ||style=&quot;vertical-align:top&quot;|
|-
|align=&quot;center&quot;| 2025 || ''Tin Soldier'' || Ashburn ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2026 || ''The Whisper Man'' || Pete Willis ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2026 || ''Focker-in-Law'' || Jack Tiberius Byrnes ||
|-
|-{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1992-2019 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Saturday Night Live'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|himsels / ferskaat / [[Robert Mueller]] || 9 [[ôflevering]]s&lt;br&gt;nominearre (2019) foar in [[Emmy Award]] foar bêste gaststjer yn in komeedzjesearje
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''Extras'' || himsels || [[ôfl.]] ''Jonathan Ross''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2007 || ''Sesame Street'' || himsels / hûn / koal / Elmo || ôfl. ''Word 'Dog' Escapes Abby's Book''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''30 Rock'' || himsels || ôflevering ''Operation Righteous Cowboy Lightning''
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2017 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Wizard of Lies'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[Bernie Madoff]] || [[tillefyzjefilm]]; ek [[útfierend produsint]]&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – minysearje of tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste tillefyzjefilm &lt;small&gt;(as produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm of minysearje&lt;br&gt;wûn [[Satellite Award]] foar bêste akteur yn in minysearje of tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The Comedy Central Roast of [[Alec Baldwin]]''&amp;nbsp;&amp;nbsp; || himsels || [[tillefyzjespecial]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''Nada'' || Vincent Parisi || [[minysearje]], 5 ôfl.
|-
|align=&quot;center&quot;| 2025 || ''Saturday Night Live 50th Anniversary Special'' || himsels || tillefyzjespecial
|-
|align=&quot;center&quot;| 2025 || ''Zero Day'' || George Mullen || [[minysearje]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2025 || ''Jimmy Kimmel Live!'' || [[FCC]]-[[foarsitter]] [[Brendan Carr]] || [[parody]]; [[seizoen (omrop)|seizoen]] 24, ôfl. 10
|-
|}

===As ferteller of ynterviewde===
{{Filmografy|as=ferteller of ynterviewde}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=dokumintêres}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1982 || ''[[Elia Kazan]], Outsider'' || himsels || [[fraachpetear]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''Dear America: Letters Home from Vietnam'' || Great Sewer || [[voice-over]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Hollywood Mavericks'' || himsels || fraachpetear
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''More than a Movie'' || himsels || dielnimmer
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''[[Stella Adler]]: Awake and Dream!'' || himsels || fraachpetear 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Junket Whore'' || himsels || fraachpetear
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''[[Lenny Bruce]]: Swear to Tell the Truth'' || himsels || [[voice-over]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''America: A Tribute to Heroes'' || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''The Concert for New York City'' || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''9/11'' || himsels || [[presintator]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2003 || ''[[Hans Hofmann]]: Artist/Teacher, Teacher/Artist'' || himsels || voice-over 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Biography: [[Liza Minnelli]]'' || himsels || fraachpetear 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''[[Tony Bennett]]: An American Classic'' || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''[[Roger Corman|Corman]]'s World: Exploits of a Hollywood Rebel''&amp;nbsp;&amp;nbsp; || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''The Man Who Saved the World'' || himsels || fraachpetear
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''Remembering the Artist: Robert De Niro, Sr.'' || himsels || koarte dokumintêre oer syn [[heit]]
|-
|}

===As produsint===
{{Filmografy|as=filmprodusint}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''We're No Angels'' || Ned || útfierend produsint 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Cape Fear'' || Maximilian &quot;Max&quot; Cady || net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Thunderheart'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Mistress'' || Evan M. Wright || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''The Night We Never Met'' || n.f.t. || net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''A Bronx Tale'' || Lorenzo Anello || ek [[regisseur]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1994 || ''Mary Shelley's Frankenstein'' || it [[meunster fan Frankenstein]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Panther'' || n.f.t. || net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Faithful'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Marvin's Room'' || [[dokter]] Wally || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Wag the Dog'' || Conrad Brean || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Witness to the Mob'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Entropy'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Flawless'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''The Adventures of Rocky and Bullwinkle''&amp;nbsp;&amp;nbsp; || Fearless Leader || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Meet the Parents'' || Jack Byrnes || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Holiday Heart'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''Prison Song'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''About a Boy'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Stage Beauty'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Meet the Fockers'' || Jack Byrnes || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005 || ''Rent'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2006 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Good Shepherd'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[generaal]] Bill Sullivan || ek regisseur&lt;br&gt; nominearre foar de [[Gouden Bear]] (foar bêste film) &lt;small&gt;(as regisseur en produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;wûn de [[Sulveren Bear]] foar bêste cast
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''What Just Happened'' || Ben || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Public Enemies'' || n.f.t. || útfierend produsint; net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Little Fockers'' || Jack Byrnes || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''20% Fiction'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''36'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Warrior Queen'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''The Undomestic Goddess'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The Irishman'' || [[Frank &quot;The Irishman&quot; Sheeran]]&amp;nbsp;&amp;nbsp; || 
|-
|align=&quot;center&quot;| ûnwis || ''Artemis Fowl'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''TriBeCa'' || n.f.t. || tillefyzjesearje; [[útfierend produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''NYC 22'' || n.f.t. || [[tillefyzjesearje]]; útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''About a Boy'' || n.f.t. || tillefyzjesearje; útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2017 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''The Wizard of Lies'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[Bernie Madoff]] || [[tillefyzjefilm]]; útfierend produsint&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – minysearje of tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste tillefyzjefilm &lt;small&gt;(as produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm of minysearje&lt;br&gt;wûn [[Satellite Award]] foar bêste akteur yn in minysearje of tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2019 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''When They See Us'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|n.f.t. || [[minysearje]]; útfierend produsint&lt;br&gt;nom. [[Emmy Award]] foar bêste minysearje &lt;small&gt;(as produsint)&lt;/small&gt;
|-
|}

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.tribecafilm.com/ Offisjele webside fan Robert De Niro]
* {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0000134/ Folsleine filmografy fan Robert De Niro yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)]

==Literatuer==
*{{Aut|Baxter, John}}, ''De Niro: A Biography'', New York, 2002 (HarperCollins), ISBN 978-0 00 25 71 968.
*{{Aut|Dougan, Andy}}, ''Untouchable: A Biography of Robert De Niro'', New York, 2003 (Da Capo Press), ISBN 1 56 02 54 696.

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Robert_De_Niro ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Robert De Niro}}
}}

{{DEFAULTSORT:De Niro, Robert}}
[[Kategory:Amerikaansk filmakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]]
[[Kategory:Amerikaansk toanielakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk stimakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk filmregisseur]]
[[Kategory:Amerikaansk filmprodusint]]
[[Kategory:Amerikaansk ûndernimmer]]
[[Kategory:Oscar-winner]]
[[Kategory:Golden Globe-winner]]
[[Kategory:Cecil B. DeMille Award-winner]]
[[Kategory:Winner fan de Presidinsjele Frijheidsmedalje]]
[[Kategory:Amerikaansk sosjaal aktivist]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Dútsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Frânsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Iersk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Italjaansk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Nederlânsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1943]]</text>
      <sha1>78hsffvzlgxkazu26ifuvpbdbk1kqek</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238589</id>
      <parentid>1238588</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T22:39:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* As produsint */ by de tiid brocht</comment>
      <origin>1238589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63312" sha1="lsvtoktblx9hzvmsi99ejq8bnuvc5bi" xml:space="preserve">{{Akteur
| ôfbylding                    = Robert De Niro Cannes 2016.jpg
| ôfbyldingstekst              = Robert De Niro yn [[2016]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].
| ôfbyldingsbreedte            = 210px
| echte namme                  = Robert Anthony De Niro jr.
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Italy.svg|border|20px]] [[Itaalje|Italjaansk]] &lt;small&gt;(sûnt 2006)&lt;/small&gt;
| berne                        = [[17 augustus]] [[1943]]
| berteplak                    = [[New York (stêd)|New York]] ([[New York (steat)|New York]])
| stoarn                       = 
| stjerplak                    = 
| etnisiteit                   = [[File:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Dútsers|Dútsk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of France.svg|border|20px]] [[Frânsen|Frânsk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Ireland.svg|border|20px]] [[Ieren (folk)|Iersk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of England.svg|border|20px]] [[Ingelsen|Ingelsk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Italy.svg|border|20px]] [[Italjanen|Italjaansk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlanners|Nederlânsk]]
| regionale identiteit         = 
| jierren aktyf                = [[1963]] – no
| prizen                       = [[Oscar]] 1975, 1981 &lt;br&gt;[[Golden Globe]] 1981&lt;br&gt;[[Gouden Eareliuw]] 1993&lt;br&gt; [[Légion d'Honneur]] 1997 &lt;br&gt; [[Sulveren Bear]] 2007 &lt;br&gt; [[Cecil B. DeMille Award]] 2011&lt;br&gt;[[Presidinsjele Frijheidsmedalje|Pres. Frijheidsmedalje]] 2016&lt;br&gt; [[Satellite Award]] 2017 
| webside                      = [http://www.tribecafilm.com/ www.tribecafilm.com]
}}
'''Robert De Niro''' ([[Ingelsk]]e [[útspr.]]: [də 'nɪəɹoʊ], likernôch: &quot;duh &lt;u&gt;nea&lt;/u&gt;-roo&quot;; [[Italjaansk]]e útspr.: [de 'ni:ro], likernôch: &quot;dee &lt;u&gt;nii&lt;/u&gt;-roo&quot;; folút: '''Robert Anthony De Niro jr.'''; [[New York (stêd)|New York]], [[17&amp;nbsp;augustus]] [[1943]]) is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[akteur]], [[regisseur]] en [[filmprodusint]] fan mingd, mar foar it meastepart [[Italjanen|Italjaansk]] [[etnysk]] [[komôf]]. Hy spilet gauris yn [[misdiefilm]]s, en wurket datoangeande faak gear mei regisseur [[Martin Scorsese]]. De Niro begûn syn [[karriêre]] as akteur yn [[1963]] en briek yn [[1974]] troch mei syn [[rol]] as de jonge Vito Corleone yn ''The Godfather Part&amp;nbsp;II'', fan regisseur [[Francis Ford Coppola]]. Foar dy rol wûn er in [[Oscar]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur. Yn [[1980]] wûn er boppedat in Oscar foar bêste akteur mei syn rol as [[bokser]] [[Jake LaMotta]] yn ''Raging Bull'', in film fan Scorsese.

Oare bekende [[dramafilm]]s dêr't De Niro yn spile, wiene ''Taxi Driver'', ''Once Upon a Time in America'', ''[[The Deer Hunter (film)|The Deer Hunter]]'', ''Cape Fear'', ''The Mission'', ''Goodfellas'' en ''[[The Untouchables (film)|The Untouchables]]''. Ek wied er te sjen yn [[komeedzjefilm|komeedzjes]] as ''Analyze This'', ''Meet the Parents'', ''Meet the Fockers'', ''[[The Intern (film út 2015)|The Intern]]'' en ''[[Dirty Grandpa]]''. Njonken twa [[Oscar]]s hat De Niro foar yndividuele films ek in [[Golden Globe]], in [[Sulveren Bear]] en in [[Satellite Award]] wûn, en foar syn hiele [[oeuvre]] de [[Cecil B. DeMille Award]] en de [[Gouden Liuw foar it Oeuvre]] fan it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje]]. Fierders waard De Niro yn [[2016]] de [[Presidinsjele Frijheidsmedalje]] takend. Hy wurdt beskôge as ien fan de bêste akteurs fan syn [[generaasje]].

==Libben en karriêre==
===Jonkheid en oplieding===
Robert De Niro waard yn [[1943]] [[berne]] yn 'e [[wyk]] [[Greenwich Village]], yn 'e [[borough]] [[Manhattan (New York)|Manhattan]] fan 'e [[stêd]] [[New York (stêd)|New York]]. Hy wie it [[ienlingsbern]] fan [[Robert De Niro sr.]] en dy syn [[oarehelte|frou]] [[Virginia Admiral]], dy't allebeide [[keunstskilder]]s wiene. ([[Skilderij]]en fan syn [[heit]] meitsje tsjintwurdich diel út fan ferskate [[museum]]kolleksjes, wêrûnder dy fan it [[Metropolitan Museum of Art]] yn New York.) Oan syn [[heit]]e kant hat De Niro benammen [[Italjanen|Italjaansk]] en ek wat [[Ieren (folk)|Iersk]] bloed, wylst er oan syn [[mem]]me kant fan mingd [[Nederlanners|Nederlânsk]], [[Ingelsen|Ingelsk]], [[Frânsen|Frânsk]] en [[Dútsers|Dútsk]] [[etnysk]] [[komôf]] is.

Syn [[âldelju]], dy't mei inoar yn 'e kunde kommen wiene doe't se beiden in [[kursus]] [[skilderkeunst]] fan [[Hans Hoffmann]] yn [[Provincetown (Massachusetts)]] folgen, [[skieding (houlik)|skieden]] doe't de lytse Robert De Niro noch mar in [[pjut]] fan twa jier wie. De oanlieding dêrfoar wie it [[út de kast kommen|út 'e kast kommen]] fan Robert De Niro sr. as [[homoseksueel]]. Mei't syn mem in [[ateïst]] wie, en syn heit in [[leauwensôffal|ôffallige]] [[roomsk-katolisisme|roomse]], wie De Niro net [[doop (sakramint)|doopt]], mar doe't syn âldelju yn skieding leine, útfanhuze er by syn goedroomske [[pake en beppe]] oan heitekant, dy't him temûk en tsjin 'e mei klam útsprutsen winsk fan syn âlden dochs noch dope lieten.

De Niro waard troch syn [[allinnichsteande mem]] [[opfieding|grutbrocht]] yn 'e buerten Greenwich Village en [[Little Italy (Manhattan)|Little Italy]] fan Manhattan. Hy gie earst nei PS&amp;nbsp;41, in [[iepenbier ûnderwiis|iepenbiere]] [[legere skoalle]], mar folge de lêste pear jier fan syn [[leger ûnderwiis]] oan 'e Elisabeth Irwin High School, in [[priveeskoalle]]. Neitiid waard er foar de [[middelskoalle]] akseptearre oan 'e High School of Music and Art, mar dêr wied er mar in koart skoftsje foar't er fan skoalle feroare en de middelskoalle ôfmakke oan 'e iepenbiere Charles Evan Hughes Junior High School. It [[middelber ûnderwiis]] folge De Niro oan 'e priveeskoallen de McBurney School en de Rhodes Preparatory School, hoewol't er by gjinien fan beiden in [[diploma]] behelle.

Yn dy tiid hie De Niro yn syn buert de [[bynamme]] Bobby Milk (&quot;Bobby Molke&quot;) omreden fan syn ljochte [[hûdskleur]]. As [[puber|opslûpen jonge]] hong er om mei in groep strjitbern yn Little Italy, fan wa't guon libbenslange freonen fan him waarden. De Niro makke syn [[debút]] as [[akteur]] mei tsien jier, doe't er de Leffe Liuw spile yn in skoalleproduksje fan ''[[The Wonderful Wizard of Oz (boek)|The Wonderful Wizard of Oz]]'', fan [[L. Frank Baum]]. De Niro hie aardichheid oan [[aktearjen]], mei't er gjin lêst hie fan syn karakteristike [[skrutenens]] as er him yn in [[rol]] ynlibbe. Om't er fassinearre rekke troch it medium [[film]] gied er mei sechstjin jier [[skoalferlitter|fan skoalle]] om in aktearkarriêre nei te stribjen. Neitiid folge er aktearlessen oan sawol de [[HB Studio]], it [[Stella Adler Konservatoarium]] as de [[Actors Studio]] fan [[Lee Strasberg]].
[[File:RobertdeNiro26.JPG|thumb|left|180px|Robert de Niro yn [[1988]] op it [[Festival foar Amerikaanske Films fan Deauville]].]]

===Aktearkarriêre===
====Iere jierren====
De Niro makke syn [[debút]] as [[filmakteur]] yn [[1963]], doe't er tweintich jier wie, mei de rol fan Cecil yn ''The Wedding Party'', fan [[regisseur]] [[Brian De Palma]]. Dy [[film]] waard lykwols pas útbrocht yn [[1969]]. De earste rol dêr't er foar it filmpublyk yn te sjen wie, wie sadwaande dy fan 'e [[omkesizzer]] yn 'e [[koarte film]] ''Encounter'', út [[1965]]. Yn 'e twadde helte fan 'e [[1960-er jierren]] hie De Niro [[figurant]]eroltsjes yn ''Three Rooms in Manhattan'' ([[1965]]) en ''Les Jeunes Loups'' ([[1968]]), in lyts roltsje yn ''Greetings'' ([[1968]]) en de [[titelrol]] yn ''Sam's Song'' ([[1969]]). 

Nei't ''The Wedding Party'' einlings útkommen wie, spile De Niro yn [[1970]] de rol fan 'e [[histoarysk]]e [[krimineel]] [[Lloyd Barker]] yn 'e film ''Bloody Mama'', fan regisseur [[Roger Corman]]. Ek wied er te sjen yn 'e [[komeedzjefilm]] ''Hi, Mom!'' Nei ''The Wedding Party'' en ''Greetings'' wie dat de trêde film fan De Palma dêr't De Niro oan meiwurke, en foar elts fan dy projekten krige er mar [[$]]50 betelle. Yn [[1971]] hie De Niro [[byrol]]len yn 'e films ''Jennifer on My Mind'', ''Born to Win'' en ''The Gang That Couldn't Shoot Straight''. Hy wûn yn [[1973]] syn earste bekendheid by it [[bioskoop]]publyk mei syn rol as in [[ferstjerren|stjerrende]] [[honkbal]]ler yn ''Bang the Drum Slowly''. Datselde jiers begûn er ek syn langjierrige gearwurking mei regisseur [[Martin Scorsese]], mei syn rol fan Johnny Boy Civello yn 'e film ''Mean Streets''.

====Trochbraak en heechtijdagen====
De grutte trochbraak kaam foar De Niro yn [[1974]], doe't er de rol fan 'e [[maffia]]baas Vito Corleone op jongere jierren spile yn [[flashback]]s yn 'e film ''The Godfather Part&amp;nbsp;II'', fan regisseur [[Francis Ford Coppola]]. Dy film wie in [[ferfolch]] op it mei in [[Oscar foar bêste film]] bekroande ''The Godfather'', út [[1972]]. De Niro hie foar ''The Godfather'' [[audysje]] dien foar mar leafst fjouwer rollen (dy fan Sonny Corleone, Michael Corleone, Carlo Rizzi en Paulie Gatto), mar Coppola fûn net ien fan dy rollen rjocht gaadlik foar him. De regisseur hie him lykwols ûntholden en frege him twa jier letter foar ''The Godfather Part&amp;nbsp;II''. Foar syn optreden yn dy film waard De Niro nominearre foar in [[BAFTA]] foar bêste nijynkommeling, en boppedat wûn er in [[Oscar]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur. Dy [[priis (ûnderskieding)|priis]] moast op 'e útrikking troch Coppola yn ûntfangst nommen wurde, om't De Niro der sels net by wie. Hy wie de earste akteur ea dy't in Oscar wûn foar in rol wêryn't er foar it meastepart in oare [[taal]] as it [[Ingelsk]] spriek (te witten: [[Sisyljaansk]]). Hy en [[Marlon Brando]], dy't in Oscar foar bêste akteur wûn foar syn rol fan Vito Corleone yn ''The Godfather'', binne de iennichste akteurs dy't in Oscar foar deselde rol wûn hawwe (hoewol net yn deselde film).

Nei ''The Godfather Part II'' spile De Niro yn [[1976]] op 'e nij ien fan 'e wichtichste rollen út syn [[karriêre]], nammentlik dy fan Travis Bickle yn 'e [[psychologyske skriller]] ''Taxi Driver''. Foar dy film wurke er op 'e nij gear mei regisseur [[Martin Scorsese]]. Om him op 'e rol fan Bickle ta te rieden, frege De Niro echt in [[taksy]]fergunning oan en makke er nei't it skynt in skoftke [[wurkdei|wurkdagen]] fan tolve [[oere]]n as [[taksysjauffeur]] yn New York. De rol fan Bickle wurdt noch altyd sjoen as [[kultureel ikoan|ikoanysk]], benammen de ''&quot;You talkin' to me?&quot;''-[[monolooch]], dy't letter withoefolle kearen [[imitaasje|imitearre]] is. Eins stie dy net yn it [[senario]] fan 'e film, mar kaam fierhinne fuort út [[ymprovisaasje]] fan De Niro. Foar syn oprtreden yn ''Taxi Driver'' waard De Niro nominearre foar in [[Oscar]], in [[Golden Globe]] en in [[BAFTA]], allegear yn 'e kategory bêste akteur. 
[[File:Robert_De_Niro_-_GianAngelo_Pistoia.jpg|right|thumb|180px|Robert De Niro nimt yn [[1993]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje]] de [[Gouden Eareliuw]] yn ûntfangst.]]

Yn [[1976]] wie De Niro ek te sjen yn ''1900'' en ''The Last Tycoon''.  ''1900'' ([[útspr.]]: ''Novecento'') is in [[Itaalje|Italjaanske]] film fan regisseur [[Bernardo Bertolucci]] oer it libben yn [[Itaalje]] foarôfgeande oan 'e [[Twadde Wrâldoarloch]], sjoen troch de eagen fan twa freonen út folslein ferskillende [[maatskiplike klasse]]n. De [[dramafilm]] ''The Last Tycoon'' waard regissearre troch [[Hollywood]]leginde [[Elia Kazan]], dy't neitiid yn in [[fraachpetear]] fertelde dat De Niro &quot;hast alles wol dwaan woe om súkses te hawwen.&quot; Sa foel er foar syn rol yn ''The Last Tycoon'' ôf fan 77 oant 58&amp;nbsp;[[kg]]. Neffens Kazan wie De Niro de iennichste akteur mei wa't er ea gearwurke hie, dy't him frege oft se op [[snein]] ek trochgean koene mei repetearjen. De Niro waard foar syn rol fan Monroe Stahr yn ''The Last Tycoon'' troch de [[filmkritisy]] fan alle kanten tajubele, mar de film flopte yn 'e [[bioskopen]].

It folgjende filmprojekt fan De Niro wie de [[musical]] ''New York, New York'' ([[1977]]), fan Martin Scorsese, dêr't er foar nominearre waard foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. Dêrnei folge yn [[1978]] it [[oarlochsfilm|oarlochsdrama]] ''[[The Deer Hunter (film)|The Deer Hunter]]'', fan regisseur [[Michael Cimino]], oer de [[Fjetnamoarloch]] en de [[posttraumatysk stress-syndroom|psychologyske swierrichheden]] dêr't [[oarlochsfeteranen]] mei te krijen hawwe. Foar syn rol fan feteraan Michael Vronsky waard De Niro op 'e nij nominearre foar de [[Oscar]], [[Golden Globe]] en [[BAFTA]] foar bêste akteur. It wie De Niro dy't by Cimino [[aktrise]] [[Meryl Streep]] oanrette foar de rol fan 'e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|freondinne]] fan Vronsy, nei't er har yn in [[toanielstik]] sjoen hie. Akteur [[John Cazale]], dy't yn ''The Godfather'' de rol fan Fredo Corleone spile hie, wie al [[cast]] foar in rol yn ''The Deer Hunter'' doe't by him in [[dea|terminale]] foarm fan [[kanker]] ûntdutsen waard. Dêrop besleaten de [[filmprodusint|produsinten]] him út syn rol te setten om't it tefolle kostje soe om foar him in [[syktekostefersekering]] ôf te sluten. De Niro betelle de [[fersekering]]skosten doe út eigen bûse.

Yn [[1980]] wurke De Niro op 'e nij gear mei Martin Scorsese, doe't er yn it troch dyselde regissearre [[biografyske film|biografysk]] [[sportfilm|sportdrama]] ''Raging Bull'' de rol fan [[bokser]] [[Jake LaMotta]] spile. Nei ferskate kearen foar de [[priis (ûnderskieding)|priis]] nominearre west te hawwen, wûn De Niro mei de rol fan LaMotta einlings de [[Oscar]] foar bêste akteur. Dêropta wûn er ek de [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in [[dramafilm]] en waard er nominearre foar in [[BAFTA Award]] foar bêste akteur.

====1980-er jierren====
Om't De Niro noed krige dat er [[typecast]] drige te wurden foar [[maffia]]rollen, begûn er yn 'e [[1980-er jierren]] aktyf nei oarsoartige rollen te sykjen. Yn [[1981]] spile er de [[roomsk-katolisisme|roomske]] [[preester]] Des Spellacy yn [[film noir|neo-noirfilm]] ''True Confessions'', en yn [[1983]] wied er as de mislearre [[komyk]] Rupert Pupkin te sjen yn 'e [[swarte komeedzje]] ''The King of Comedy'', op 'e nij in film fan Martin Scorsese. Foar dy rol waard er wer nominearre foar in [[BAFTA Award]] foar bêste akteur. Yn [[1984]] wied er lykwols op 'e nij te sjen as [[krimineel]] yn 'e [[misdiefilm]] ''Once Upon a Time in America'', fan regisseur [[Sergio Leone]]. Yn 'e midden fan 'e [[1980-er jierren]] spile De Niro yn it [[romantyske film|romantysk drama]] ''Falling in Love'' ([[1984]]), mei [[Meryl Streep]], de [[dystopyske fiksje|dystopyske]] [[science fiction-film]] ''Brazil'' ([[1985]]), mei [[Katherine Helmond]] en [[Bob Hoskins]], en de [[histoaryske film|histoaryske]] [[dramafilm]] ''The Mission'', mei [[Jeremy Irons]]. 

De Niro waard nominearre foar in [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur foar syn rol yn 'e [[psychologyske skriller|psychologyske]] [[horrorfilm]] ''Angel Heart'', út [[1987]], mei [[Mickey Rourke]], [[Lisa Bonet]] en [[Charlotte Rampling]]. Datselde jiers fertolke er de rol fan [[gangster]] [[Al Capone]] yn 'e [[plysjefilm]] ''[[The Untouchables (film)|The Untouchables]]'', mei [[Kevin Costner]] en [[Sean Connery]]. Teffens wie De Niro yn [[1987]] [[foarsitter]] fan 'e sjuery op 'e fyftjinde edysje fan it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Moskou]]. Yn 'e [[aksjekomeedzje]] ''Midnight Run'' ([[1988]]), mei [[Charles Grodin]] en [[Yaphet Kotto]], spile er de opjage [[preemjejager]] Jack Walsh, in rol wêrfoar't er nominearre waard foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in [[musical]] of [[komeedzjefilm|komeedzje]]. Oare films fan De Niro út 'e ein fan 'e [[1980-er jierren]] wiene de [[dramafilm]] ''Jacknife'' ([[1989]]), mei [[Ed Harris]], de [[komeedzjefilm|komeedzje]] ''We're No Angels'' ([[1989]]), mei [[Sean Penn]] en [[Demi Moore]], en de [[romantyske film]] ''Stanley &amp; Iris'' ([[1990]]), mei [[Jane Fonda]]. 
[[File:Robert_De_Niro_2011_2.JPG|left|thumb|160px|Robert De Niro yn [[2011]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].]]

Yn [[1988]] frege [[Martin Scorsese]] De Niro foar de rol fan [[Jezus (tradisjoneel-kristlik)|Jezus Kristus]] yn syn film ''The Last Temptation of Christ'', mar De Niro hie dêr gjin belangstelling foar. Doe't er dêr letter yn in [[fraachpetear]] nei frege waard, antwurde er: &quot;''The Last Temptation'' wie wat dêr't ik nea gjin ynteresse foar hie om yn te spyljen. Mar ik haw wol tsjin [Scorsese] sein: 'Ast echt in probleem hast, ast echt wolst dat ik it doch, en hast ferlet fan my, dan doch ik it. Ast mei de rêch tsjin 'e muorre stietst en gjin oare útwei sjochst, docht ik it, by wize fan freonetsjinst. […] Ik hie der gjin belangstelling foar om Kristus te spyljen. It is krekt as it spyljen fan [[Hamlet]]. Ik woe it gewoan net dwaan. Marty en ik hawwe it deroer hân. We dogge guon dingen tegearre om't we graach mei-inoar wurkje meie, mar ek om ferskillende redens. Ik haw myn redens as akteur, hy sines as regisseur. Dat is ek mar it bêste.&quot;

====1990-er jierren====
Yn [[1990]] hie De Niro twa fan syn bekendste rollen, dy fan Jimmy the Gent Conway yn Scorsese syn [[misdiefilm]] ''Goodfellas'', en dy fan 'e út syn [[koma]] ûntwekjende [[pasjint]] Leonard Lowe yn 'e [[dramafilm]] ''Awakenings'', fan regisseur [[Penny Marshall]]. Foar syn optreden yn ''Goodfellas'' waard er nominearre foar in [[BAFTA]] foar bêste akteur, en foar syn rol yn ''Awakenings'', wêrfoar't er gearwurke mei [[Robin Williams]] yn 'e rol fan [[dokter]] Malcolm Sayer, waard er nominearre foar in [[Oscar]] foar bêste akteur. Nei in rol as in foar [[kommunisme|kommunistyske]] sympatyen ferfolge regisseur yn 'e histoaryske dramafilm ''Guilty by Suspicion'' ([[1991]]) spile De Niro in [[brân]]ûndersiker yn 'e [[brânwacht]]skriller ''Backdraft'' ([[1991]]). Datselde jiers wied er ek te sjen as de [[sadisme|sadistyske]] eks-[[detinearre]] Max Cady, yn Scorsese syn [[psychologyske skriller]] ''Cape Fear'', mei [[Nick Nolte]] en [[Jessica Lange]]. Foar dy rol waard De Niro op 'e nij nominearre foar in [[Oscar]] en in [[Golden Globe]] foar bêste akteur. Nei't it skynt betelle er in [[toskedokter]] tûzenen [[Amerikaanske dollar|dollars]] om syn [[gebit]] der min fersoarge útsjen te litten, en liet er syn [[tosk]]en neitiid troch deselde toskedokter foar noch mear [[jild]] wer yn 'e âlde (fersoarge) steat werombringe. 

De Niro spile yn [[1992]] yn it [[komeedzjedrama]] ''Mistress'' en de [[misdiefilm]] ''Night and the City'', en yn [[1993]] yn it komeedzjedrama ''Mad Dog and Glory'' en it [[coming-of-age]]drama ''This Boy's Life''. Op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje]] fan [[1993]] waard him foar syn [[oeuvre]] de [[Gouden Eareliuw]] takend. Om dy tiid hinne waard him de rol fan 'e [[psychoaze|psychoatyske]] [[moardner]] Mitch Leary oanbean yn 'e [[aksjefilm]] ''In the Line of Fire''. Yn dy film soe De Niro de [[tsjinspiler]] west hawwe fan [[Clint Eastwood]], dy't in agint fan 'e [[Secret Service]] spile. Hy moast it oanbod lykwols ôflslaan om't er oare ferplichtings hie, en as gefolch dêrfan waard Leary spile troch [[John Malkovich]], dy't der in [[Oscar]]-nominaasje foar yn 'e wacht sleepte. De oare ferplichtings fan De Niro hiene te krijen mei de [[dramafilm]] ''A Bronx Tale'', dêr't er net inkeld as [[haadrol]]spiler, mar ek as [[regisseur]] en [[filmprodusint]] by belutsen wie. Hy stimde deryn ta om 'e [[rezjy]] fan 'e film te dwaan nei't er in ienmans[[toanielstik]] fan 'e [[senarioskriuwer]] [[Chazz Palminteri]] op [[Broadway]] sjoen hie. Yn ''A Bronx Tale'' spile De Niro in [[bussjauffeur]] dy't wrakselet om syn [[soan]] út 'e klauwen fan in pleatslike [[krimineel|gangster]] te hâlden.

Yn [[1994]] wie De Niro te sjen yn 'e rol fan it [[meunster fan Frankenstein]] yn 'e [[horrorfilm]] ''Mary Shelley's Frankenstein'', fan regisseur [[Kenneth Branagh]]. Hy wie ek as produsint yn dy film behelle, en krige foar syn rol in nominaasje foar in [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur. Nei in nije gearwurking mei Martin Scorsese foar de misdiefilm ''Casino'', yn [[1995]], mei [[Joe Pesci]] en [[Sharon Stone]], wie De Niro datselde jiers ek te sjen yn 'e [[skriller]] ''Heat'', fan [[Michael Mann]]. Dêryn wurke er foar it earst gear mei syn freon [[Al Pacino]] (hoewol't se allebeide yn ''The Godfather Part&amp;nbsp;II'' spile hiene, wiene se dêr nea yn deselde [[sêne]] te sjen). Yn 'e midden fan 'e [[1990-er jierren]] wie De Niro te sjen yn ''One Hundred and One Nights'' ([[1995]]), ''The Fan'' ([[1996]]) en ''Sleepers'' ([[1996]]). Foar syn rol yn ''Marvin's Room'', út [[1996]], waard er mei syn [[tsjinspiler]]s nominearre foar in [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste [[cast]]. Yn [[1997]] waard De Niro as [[ridder]] (''chevalier'') opnommen yn it [[Frankryk|Frânske]] [[Légion d'Honneur]]. Dat jiers spile er yn it [[misdiedrama]] ''Cop Land'', fan regisseur [[James Mangold]], mei [[Sylvester Stallone]] en [[Harvey Keitel]], en yn 'e misdiefilm ''[[Jackie Brown (film)|Jackie Brown]]'', fan regisseur [[Quentin Tarantino]], mei [[Pam Grier]], [[Samuel L. Jackson]], [[Michael Keaton]], [[Bridget Fonda]] en [[Robert Forster (akteur)|Robert Forster]].
[[File:Graffiti_of_Robert_De_Niro_in_Opatija_(19125124248).jpg|right|thumb|250px|In [[graffity]]portret fan Robert De Niro yn [[Opatija]] ([[Kroaasje]]).]]

Yn 'e twadde helte fan 'e [[1990-er jierren]] spile De Niro yn 'e [[politike]] [[parody]] ''Wag the Dog'' ([[1997]]), de modernisearre [[literêr]]e ferfilming fan [[Charles Dickens]] syn ''Great Expectations'' ([[1998]]), en de [[aksjefilm|aksjeskriller]] ''[[Ronin (film)|Ronin]]'' ([[1998]]), foar't er yn [[1999]] in protte súkses hie mei de [[komeedzjefilm]] ''Analyze This''. Dêryn sette er mei de rol fan Paul Vitti it [[karikatuer]] fan in [[maffia]]baas del, mei [[Billy Crystal]] yn 'e rol fan syn folle pleage mar [[yntimidaasje|yntimidearre]] [[psychiater]]. Foar syn optreden yn ''Analyze This'' waard De Niro nominearre foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. De film wie sa súksesfol dat der yn [[2002]] in [[ferfolch]] op makke waard, mei as [[titel (opskrift)|titel]] ''Analyze That'', wêryn't De Niro en Crystal op 'e nij yn deselde rollen te sjen wiene. Yn [[1999]] spile De Niro ek yn 'e [[misdiekomeedzje]] ''Flawless''.

====2000-er jierren====
Yn [[2000]] spile De Niro yn trije films: de mingde [[live action]]-[[tekenfilm|animaasjefilm]] ''The Adventures of Rocky and Bullwinkle'', en fierders ''Men of Honor'' en ''Meet the Parents''. Yn 'e [[biografyske film]] ''Men of Honor'', oer it libben fan [[Carl Brashear]], de earste [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaan]] dy't [[djipseedûken|masterdûker]] by de [[Amerikaanske Marine]] waard, fertolke De Niro de byrol fan [[sersjant-majoar]] Billy Sunday. Foar dy rol waard er nominearre foar in [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur. Yn 'e [[komeedzjefilm]] ''Meet the Parents'' wie De Niro de [[tsjinspiler]] fan [[Ben Stiller]], as Jack Byrnes, in stiif en strang âld-[[CIA]]-man dy't fuortendaliks in hekel hat oan Stiller syn [[personaazje]] Greg Focker. Focker, oan 'e oare kant, de oansteande [[brêgeman]] fan Byrnes syn [[dochter]], is der alles oan gelegen om in wyt fuotsje te heljen by syn [[skoanheit]], wat liedt ta in opienfolging fan brike foarfallen. De Niro wie by ''Meet the Parents'' ek belutsen as [[filmprodusint]], en hy waard foar syn rol fan Byrnes fannijs nominearre foar in [[Golden Globe]] foar bêste akteur yn in musical of komeedzje. De film wie sa súksesfol, dat der noch twa [[ferfolgen]] op makke waarden: ''Meet the Fockers'', út [[2004]], wêryn't Byrnes en de frou mei de bern op besite geane by Greg Focker syn [[hippy]]-[[âlden]], spile troch [[Barbra Steisand]] en [[Dustin Hoffman]], en ''Little Fockers'', út [[2010]], wêryn't Byrnes leare moat om te gean mei it feit dat er no [[pake]] is.

Yn 'e earste helte fan 'e [[2000-er jierren]] wie De Niro fierders te sjen yn ''15 Minutes'' ([[2001]]), ''The Score'' ([[2001]]), ''Showtime'' ([[2002]]) mei as [[tsjinspiler]] [[Eddie Murphy]], ''City by the Sea'' ([[2002]]), ''Godsend'' ([[2004]]) en ''Hide and Seek'' ([[2005]]). Yn 'e animaasjefilm ''Shark Tale'', út [[2004]], liende er syn [[stim]] as [[stimakteur]] oan it maffiabaas-eftige personaazje Don Lino, en yn ''The Bridge of San Luis Rey'', ek út [[2004]], spile er de [[aartsbiskop]] fan [[Lima]]. Ek [[presintator|presintearre]] er ''9/11'', in [[dokumintêre]] út [[2002]] oer de [[9/11|oanslaggen fan 9/11]] op it [[World Trade Center (New York)|World Trade Center]] yn [[New York (stêd)|New York]]. Dy film wie gearstald út opnamen makke troch de [[Frankryk|Frânske]] [[bruorren]] [[Jules en Gédéon Naudet]] fan it wurk fan 'e leden fan 'e New&amp;nbsp;Yorkske [[brânwacht]] ûnder en nei ôfrin fan 'e oanslaggen. 

De Niro moast yn [[2005]] ta syn eigen djippe [[teloarstelling]] de haadrol yn 'e misdiefilm ''The Departed'' ôfslaan om't er doe djip behelle wie yn it meitsjen fan 'e [[spionaazjefilm]] ''The Good Shepherd'' ([[2006]]), mei [[Matt Damon]] en [[Angelina Jolie]]. Yn dy film, dy't er sels ek regissearre en produsearre, wurke De Niro ek wer gear mei [[Joe Pesci]], dy't er earder al as [[tsjinspiler]] hân hie yn ''Raging Bull'', ''Once Upon a Time in America'', ''Goodfellas'', ''A Bronx Tale'' en ''Casino''. Foar syn rol fan [[generaal]] Bill Sullivan yn ''The Good Shepherd'' wûn De Niro mei de oare akteurs yn [[2007]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn]] de [[Sulveren Bear]] foar bêste [[cast]]. Dêrnjonken waard de film sels nominearre foar in [[Gouden Bear]] (foar bêste film). Fierders wurke De Niro yn [[2006]] as [[stimakteur]] ek mei oan 'e [[tekenfilm]] ''Arthur and the Invisibles'', fan regisseur [[Luc Besson]].
[[File:Robert_De_Niro_2_by_David_Shankbone.jpg|left|thumb|180px|Robert De Niro yn [[2008]].]]

Yn [[juny]] [[2006]] skonk De Niro syn persoanlike [[argyf|filmargyf]] mei [[skript]]s, [[kostúm]]s en [[rekwisyt|rekwisiten]] oan it [[Harry Ransom Center]] fan 'e [[Universiteit fan Teksas te Austin]]. Fan [[27&amp;nbsp;april]] [[2009]] ôf wie de kolleksje dêr [[tentoanstelling|te besichtigjen]] foar it [[publyk]]. Yn [[2007]] spile De Niro yn 'e [[romantyske fantasyfilm]] ''Stardust'', mei [[Claire Danes]], [[Charlie Cox]], [[Peter O'Toole]] en [[Sienna Miller]], en yn [[2008]] wied er mei [[Al Pacino]] te sjen harren twadde filmprojekt tegearre, de [[plysjefilm]] ''Righteous Kill''. Fierders hied er yn 'e twadde helte fan 'e [[2000-er jierren]] rollen yn 'e [[satire]] ''What Just Happened'' ([[2008]]) en it drama ''[[Everybody's Fine (film út 2009)|Everybody's Fine]]'' ([[2009]]).

====Lettere jierren====
Yn [[2010]] makke De Niro bekend dat er in rol hawwe soe yn 'e ferfilming fan 'e [[BBC]]-[[misdiesearje]] ''Edge of Darkness''. Lykwols, fuort nei't de [[opnamen (film)|opnamen]] fan dy film begûn wiene, ferliet De Niro it projekt omreden fan &quot;kreätive ûnienichheid&quot;. Hy waard neitiid ferfongen troch [[Ray Winstone]]. Wol wie De Niro yn [[2010]] noch te sjen as [[Amerikaanske Senaat|senator]] John McLaughlin yn 'e [[aksjefilm]] ''Machete'', en teffens fertolke er dat jiers in haadrol yn 'e [[skrillerfilm]] ''Stone''. Yn [[2011]] spile er yn 'e [[aksjefilm]]s ''Killer Elite'' en ''Limitless'', de [[romantyske komeedzje]] ''New Year's Eve'' en de [[Itaalje|Italjaanske]] film ''Manuale d'Amore&amp;nbsp;3'', dy't ek bekend is ûnder de [[Ingelsk]]e titel ''The Ages of Love''. Fierders waard oan De Niro yn [[2011]] ek de [[Cecil B. DeMille Award]] takend, de [[oeuvrepriis]] fan 'e [[Golden Globes]], en tsjinne er dat jiers as [[foarsitter]] fan 'e sjuery op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].

Yn [[2012]] pikte it Amerikaanske [[tillefyzjenetwurk]] de [[pilotôflevering]] fan 'e [[tillefyzjesearje]] ''NYC&amp;nbsp;22'' op, dy't De Niro produsearre hie. It ûnderwerp dêrfan wie [[rekrút|rekruten]] by it [[New York Police Department]], mar de searje waard al nei fjouwer [[ôflevering]]s stopsetten omreden fan ôffallende [[sjochsifers]]. Films fan De Niro dy't yn [[2012]] útkamen, wiene ''Being Flynn'', ''Red Lights'', ''Freelancers'' en ''Silver Linings Playbook''. Fral dy lêste film krige in soad lof fan 'e [[filmkritisy]], en De Niro waard foar syn optreden as Pat Solitano sr. nominearre foar in [[Oscar]], in [[Screen Actors Guild Award]] en in [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur, wylst alle akteurs mei-inoar ek nochris nominearre waarden foar in [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste [[cast]]. Yn 'e folgjende pear jier wie De Niro te sjen yn 'e films ''The Big Wedding'', ''Killing Season'', ''The Family'', ''Las Vegas'', ''American Hustle'' en ''Grudge Match'' (allegear yn [[2013]]) en ''The Bag Man'' ([[2014]]). 

Yn it mei mylde [[humor]] ôfmakke [[komeedzjedrama]] ''[[The Intern (film út 2015)|The Intern]]'', fan regisseur [[Nancy Meyers]], spile De Niro yn [[2015]] in [[pinsjonearre]] [[widner]] op jierren dy't by in [[moade]]bedriuw as [[stazjêr]] oan it [[wurk]] giet. Syn [[tsjinspylster]] yn dy film wie [[Anne Hathaway (aktrise)|Anne Hathaway]] yn 'e rol fan syn jonge [[froulik]]e baas, mei wa't er tige goed gearwurke, sa wie de ienriedige miening fan 'e [[filmkritisy]]. Yn [[2015]] wie De Niro ek te sjen as himsels yn 'e [[koarte film]] ''The Audition'', fan [[Martin Scorsese]]. Fierders hied er datselde jiers in rol yn 'e [[heistfilm]] ''Heist'' en it [[komeedzjedrama]] ''Joy''. Yn [[2016]] spile De Niro yn 'e [[gross-out]]komeedzje ''[[Dirty Grandpa]]'' in [[gleiens|gleie]] âld-[[kommando]] dy't syn [[naïviteit|naïve]] [[pakesizzer]] op sleeptou nimt om efter de fammen oan. Ek wied er dat jiers te sjen yn it [[biografyske film|biografyske]] [[boksen|boksdrama]] ''Hands of Stone'' (as bokstrainer [[Ray Arcel]]) en yn it komeedzjedrama ''The Comedian''. Fierders krige er fan [[presidint]] [[Barack Obama]] yn [[2016]] de [[Presidinsjele Frijheidsmedalje]] opspjelde, de heechste [[boarger]]like [[ûnderskieding]] fan 'e Feriene Steaten, foar syn bydragen oan 'e Amerikaanske [[kultuer]].
[[File:RobertDeNiroTCLChineseTheatreJan2013.jpg|right|thumb|230px|Robert De Niro lit yn [[2013]] yn [[Hollywood|Holly-wood]] syn hân- en skuonôfdrukken ferivigje yn [[semint]].]]

Yn [[2017]] makke De Niro as akteur en [[útfierend produsint]] de [[tillefyzjefilm]] ''The Wizard of Lies'', oer de [[fraude]]ur [[Bernie Madoff]], dy't withoefolle Amerikanen harren [[jild]] ûntfytmanne en yn [[earmoede]] efterliet foar't er úteinlik [[arrestaasje|pakt]] waard en foar lange tiid it [[tichthûs (finzenis)|tichthûs]] yndraaide. Foar de rol fan Madoff waard De Niro nominearre foar in [[Golden Globe]], in [[Emmy Award]] en [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm of [[minysearje]]. Hy wûn de [[Satellite Award]] yn dyselde kategory. ''The Wizard of Lies'' waard fierders ek nominearre foar in Emmy foar bêste tillefyzjefilm.

Yn [[2019]] spile De Niro de rol fan [[praatprogramma]]presintator Murray Franklin yn 'e kontroversjele film ''Joker'', oer de [[superheld|supersmjunt]] [[The Joker]] út 'e ''[[Batman]]''-[[strip]]s, spile troch [[Joaquin Phoenix]]. Fierders wied er dat jiers ek te sjen yn 'e rol fan [[Frank Sheeran|Frank &quot;The Irishman&quot; Sheeran]], in histoarysk Amerikaansk [[fakbûn]]sman en [[hiermoardner]] foar de [[maffia]], dy't úthold dat er de bekende, spoarleas ferdwûne fakbûnslieder [[Jimmy Hoffa]] fermoarde hie. De Niro spile dy rol yn 'e [[Netflix]]film ''The Irishman'', fan Martin Scorsese, nei it [[boek]] ''I&amp;nbsp;Heard You Paint Houses'' fan [[Charles Brandt]]. [[Al Pacino]], [[Harvey Keitel]] en [[Joe Pesci]] wiene ek yn dy film te sjen, dy't fan alle kanten lof taswaaid krige fan 'e [[resinsint]]en. Yn [[2019]] wurke De Niro, as ien fan 'e [[roast (telefyzjeprogramma)|roasters]], ek mei oan ''The Comedy Central Roast of [[Alec Baldwin]]''.

De Niro spile yn [[2020]] mei û.o. [[Diane Keaton]], [[Steve Martin]], [[Martin Short]] en [[Florence Pugh]] yn 'e [[koarte film]] ''Father of the Bride Part 3(ish)'' fan regisseur [[Nancy Meyers]]. Dat jiers wied er ek te sjen yn 'e [[misdiekomeedzje]] ''The Comeback Trail''. Hy waard ek cast yn 'e [[histoaryske film]] ''Armageddon Time'', mar joech ôftynge ear't dy film yn produksje nommen waard. Yn [[2022]] hearde De Niro ta de stjerrecast fan 'e skrillerkomeedzje ''Amsterdam'', mei yn 'e haadrollen [[Christian Bale]] en [[Margot Robbie]]. Yn 'e aksjeskriller ''Savage Salvation'', dy't oan 'e ein fan dat jier útkaam, spile er de rol fan in [[sheriff]]. Yn [[2023]] wie De Niro yn 'e histoaryske misdiefilm ''Killers of the Flower Moon'' fan Martin Scorsese te sjen yn 'e rol fan 'e [[searjemoardner]] [[William King Hale]], in [[rancher]] út [[Oklahoma]] dy't tusken [[1918]] en [[1931]] ferantwurdlik wie foar it meastepart fan 'e [[Osadzje-Yndiaanske moarden|teminsten 60 en mooglik hûnderten moarden]] op leden fan 'e [[Yndianen|Yndiaanske]] [[Osadzje (folk)|Osadzje]]-[[stamme]]. Foar dy rol waard De Niro yn [[2024]] nominearre foar de [[Oscar]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur. Yn [[2023]] wurke De Niro ek mei oan 'e komeedzjefilms ''About My Father'' en ''Ezra''. Yn [[2025]] spile De Niro in dûbele rol yn 'e misdiefilm ''The Alto Knights'', mei as wichtichste tsjinspylster [[Debra Messing]]. Dat jiers wied er ek te sjen yn 'e [[minysearje]] ''Zero Day'' en de aksjeskriller ''Tin Soldier''.

===Undernimmings en ynvestearrings===
Robert De Niro is ien fan 'e eigners fan 'e [[filmstudio]] [[TriBeCa Productions]], dy't er yn [[1989]] tegearre mei [[filmprodusinte]] [[Jane Rosenthal]] oprjochte en ferneamde nei de buert [[Tribeca]], yn súdlik [[Manhattan (New York)|Manhattan]]. Sûnt [[2003]] makket de studio diel út fan it gruttere [[Tribeca Enterprises]], dat ek it [[Filmfestival fan Tribeca]] organisearret en eigner is fan [[Tribeca Cinemas]]. Fierders is De Niro eigner of mei-eigner fan 'e yn [[1993]] oprjochte [[sushi]]-[[restaurant]]keatling [[Nobu]] (mei [[kok]] [[Nobu Matsuhisa]]), it yn [[1990]] iepengiene [[restaurant]] [[Tribeca Grill]] yn Tribeca (mei û.o. [[Broadway]]produsint [[Stewart F. Lane]] en akteur [[Lou Diamond Phillips]]), en it [[Greenwich Hotel]], ek yn Tribeca. De Niro is ek [[oandielhâlder]] fan it Paradise Found Nobu Resort, in [[bedriuw]] dat fan doel is om in [[lúkse]] [[resort]] te bouwen op it [[eilân]] [[Barbûda]], yn it [[Karibysk Gebiet|Karibyske]] steatsje [[Antigua en Barbûda]].

===Priveelibben===
====Relaasjes en bern====
De Niro hat twaris [[troud]] west. Hy troude yn [[1976]] mei syn earste [[oarehelte|frou]], de [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaanske]] [[aktrise]] [[Diahne Abbott]], mei wa't er in [[soan]] krige, Raphael, in eardere akteur dy't no as [[makelder]] wurket. De Niro [[adoptearre]] ek de [[dochter]] fan Abbott út in eardere [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]], [[Drena De Niro]], dy't aktrise is. It [[houlik]] fan De Niro en Abbott einige yn [[1988]] yn in [[skieding (houlik)|skieding]]. Neitiid hie De Niro jierrenlang in relaasje mei it Afro-Amerikaanske [[model (berop)|model]] [[Toukie Smith]]. Mei har krige er yn [[1995]] troch [[reägearbuisbefruchting]] de [[mearling|twilling]]soannen Julian en Aaron, dy't [[swierwêzen|foldroegen waarden]] troch in [[draachmem]]. Koarte tiid dêrnei giene De Niro en Smith lykwols útinoar.
[[File:Grace_Hightower_2011_Shankbone.JPG|left|thumb|160px|[[Grace Hightower]], de twadde [[oarehelte|frou]] fan Robert De Niro fan [[1997]] oant [[2018]].]]

Yn [[1997]] troude De Niro mei syn twadde frou, de Afro-Amerikaanske aktrise [[Grace Hightower]]. Harren soan Elliot, dy't oanhelle is mei [[autisme]], waard yn [[1998]] [[berne]]. De Niro en Hightower skieden yn [[1999]] [[skieding fan tafel en bêd|fan tafel bêd]], mar dêr folge nea in wetlike skieding op, en yn [[2004]] fernijden se ynstee harren [[houliksûnthjit]]ten. Yn [[desimber]] [[2011]] krigen se noch in dochter dy't foldroegen waard troch in draachmem. Anno [[2012]] hie De Niro fjouwer [[pakesizzer]]s (ien fan Drena en trije fan Raphael). Yn 'e [[novimber]] [[2018]] giene De Niro en Hightower útinoar.

====Unreplik goed====
De Niro hat sûnt [[1989]] in diel fan it [[jild]] dat er mei syn [[aktearjen]] fertsjinne hat, [[ynvestearring|ynvestearre]] yn [[ûnreplik goed]] yn 'e buert [[Tribeca]], yn súdlik Manhattan. Hy besit ek [[wente]]n oan 'e [[East Side (Manhattan)|East Side]] en de [[West Side (Manhattan)|West Side]] fan Manhattan. Fierders is er eigner fan in [[filla]] mei 32&amp;nbsp;[[hektare|ha]] lân yn [[Gardiner (New York)]], dêr't er it meastepart fan 'e tiid wennet. Yn [[2014]] skafte er mei Grace Hightower in [[appartemint]] mei fiif [[sliepkeamer]]s oan yn hertsje Manhattan.

====Sûnensswierrichheden====
Yn [[oktober]] [[2003]] liet De Niro fia in [[wurdfierder]] bekendmeitsje dat der by him [[prostaatkanker]] fêststeld wie. Yn [[desimber]] fan dat jier waard er dêroan [[operaasje (genêskunde)|operearre]] yn it [[Memorial Sloan-Kettering Cancer Center]].

====Juridyske swierrichheden====
Doe't er yn [[febrewaris]] [[1998]] in film opnaam yn [[Frankryk]], waard De Niro troch de Frânske [[plysje]] njoggen [[oere]]n lang ûnderfrege as [[tsjûge (rjocht)|tsjûge]] yn in [[prostitúsje]]saak. Hy ûntstried by heech en by leech eltse belutsenens by en kennis fan 'e saak, en tsjinne neitiid in formele klacht yn oer syn behanneling. Hy wie dêr sa [[lulkens|opsternaat]] oer dat er sei dat er nea wer nei Frankryk ta woe en syn [[ûnderskieding]] fan it [[Légion d'Honneur]], dy't er in jier earder krigen hie, weromjaan woe. Meitiid belune syn lulkens stadichoan, en yn [[2011]] tsjinne er as [[foarsitter]] fan 'e sjuery op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes]].

Yn [[2006]] klage de [[trust]], dêr't De Niro syn lângoed yn [[Gardiner (New York)|Gardiner]] by ûnderbrocht hat, de [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] Gardiner oan om't de [[ûnreplikgoedbelesting]] te heech wêze soe. Foar it [[Heechgerjochtshôf fan de Steat New York]] waard yn [[2014]] de gemeente yn it gelyk steld, mar de [[abbekaten]] fan 'e trust giene daliks yn [[heger berop]]. Dêrop makke de gemeente bekend dat it ûnwis wie oft de [[rjochtsaak]] noch fuortset wurde koe, om't der sa stadichoan al folle mear útjûn wie oan proseskosten as dat der mei de besteande [[belesting]]s binnenhelle wurden hie. Hoewol't de oare ynwenners fan Gardiner yn 't earstoan mei De Niro sympatisearren, late dat berjocht ta lulkens en ta in inisjatyf fan guon boargers om it jild foar fuortsetting fan it proses troch in ynsammelingsaksje byinoar te bringen.

It ferslach fan 'e hiele kwestje yn in pleatslike [[krante]] waard oernommen troch ''[[The New York Times]]'', en ûntjoech him troch De Niro syn belutsenens ta ynternasjonaal [[nijs]]. De Niro, dy't nei eigen sizzen troch de trust nea oer de saak ynformearre wie en fan neat wist, waard, yn 'e wurden fan it Gardiner [[gemeenteriedslid]] Wiegand, &quot;poerstrontmâl&quot; doe't er it út 'e kranten fernaam. De [[boekhâlder|accountant]]s dy't oer de trust giene, joegen ta dat se it nea nedich fûn hiene om De Niro mei de kwestje lestich te fallen om't se fûnen dat it ôfhanneljen fan dizze saak ûnder harren [[fidúsjêre ferplichting]]s foel. Inkele dagen letter mette De Niro mei syn abbekaat de fertsjintwurdigers fan it gemeentebestjoer, oan wa't er oanbea it heger berop yn te lûken en in [[skeafergoeding]] foar de proseskosten fan 'e gemeente te beteljen fan $129.000, in bedrach dat ophoaste waard troch it accountantskantoar.
[[File:Drena De Niro 2012 Shankbone.JPG|right|thumb|160px|De Niro syn [[oannommen dochter]] [[Drena De Niro|Drena]].]]

Yn [[oktober]] [[2019]] waard De Niro oanklage troch in earder [[wurknimster]], Graham Chase Robinson. Se hold út dat se yn 'e tiid dat se wurke foar De Niro syn filmstudio [[TriBeCa Productions]] it [[slachtoffer]] wurden wie fan [[ûnwinske yntimiteiten]] en [[geslachtsdiskriminaasje]]. Se bewearde ek dat De Niro sels &quot;seksueel beladen&quot; opmerkings yn har rjochting makke hie en har ûnderwurpen hie oan &quot;ûnwinske fysyk kontakt&quot;. Fierders sei Robinson dat De Niro, doe't se besocht [[ûntslach]] te nimmen, drige hie har karriêre te ferrinnewearjen.

====Polityk aktivisme====
Yn [[1998]] [[lobby]]de De Niro op eigen inisjatyf by de leden fan it [[Amerikaanske Kongres]] tsjin 'e [[impeachment]] fan [[presidint]] [[Bill Clinton]]. By de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2008)|presidintsferkiezings]] fan [[2008]] stipe er de [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske]] kandidaat [[Barack Obama]]. Yn [[2012]] joech De Niro him by de anty-[[fracking]]kampanje [[Artists Against Fracking]].

By de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2016)|Amerikaanske presidintsferkiezings]] fan [[2016]] wie De Niro in útsprutsen tsjinstanner fan 'e [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske]] kandidaat [[Donald Trump]], dy't er &quot;sa skamteleas stom&quot; neamde. Nei't Trump op in ferkiezingsgearkomste sein hie dat er lju dy't dêr tsjin him [[demonstraasje (protest)|demonstrearren]] &quot;wol op 'e bek slaan woe,&quot; liet De Niro in [[fideo]] publisearje wêryn't er yn in [[monolooch]] útfear tsjin Trump en ûnder mear sei: &quot;Hy wol minsken op 'e bek slaan? No, ik soe him wolris op 'e bek slaan wolle!&quot; 

Nei't Trump dochs de ferkiezings wûn, joech De Niro him by it ferset tsjin 'e nije presidint. Op [[10&amp;nbsp;juny]] [[2018]], doe't er by de 72e útrikkingsseremoanje fan 'e [[Tony Awards]] in optreden fan [[rock]]sjonger [[Bruce Springsteen]] oankundige, krige er fan it [[publyk]] in [[steande ovaasje]] doe't er sei: &quot;Ik sil noch ien ding sizze: fuck Trump. It is net mear 'fuort mei Trump'. It is 'fuck Trump'!&quot; In pear dagen letter bea De Niro by in moeting mei de [[Kanada|Kanadeeske]] [[premier]] [[Justin Trudeau]] foar in grutte klibber folk yn [[Toronto]] syn ûntskuldings oan foar wat er omskreau as &quot;Trump syn idioate hâlden en dragen&quot;. 

Fierders hat De Niro Trump omskreaun as in [[rasisme|rasist]] en tajûn dat hysels &quot;nayf&quot; wie oer de twa ferkiezingsoerwinnings fan [[Barack Obama|Obama]] en wat dy foar de Feriene Steaten te betsjutten hiene. &quot;Ik miende dat we mei wat nijs begûn wiene. Ik besefte net hoe tsjin him oft beskate lju wiene&amp;nbsp;– tsjin him op basis fan syn [[ras (klassifikaasje fan minsken)|ras]], misledige dat er dêr [yn it [[Wite Hûs (Washington D.C.)|Wite Hûs]]] wie.&quot; Yn 'e kampanje foar de Demokratyske [[foarferkiezing]] yn 'e oanrin nei de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)|presidintsferkiezings]] fan [[2020]] stipe De Niro de iepentlik [[homoseksuële]] kandidaat [[Pete Buttigieg]].

====Dûbele nasjonaliteit====
Sûnt [[2006]] hat De Niro in [[dûbele nasjonaliteit]], om't er dat jiers fan it [[Itaalje|Italjaanske]] [[regear]] in Italjaansk [[paspoart]] krige boppe-op syn Amerikaanske. Tsjin dy set fan it regear fan Itaalje wie yn 'e Feriene Steaten in protte wjerstân fan 'e [[Oarder fan de Soannen fan Itaalje yn Amearika]], in [[organisaasje]] dy't fynt dat De Niro it [[imago]] fan 'e [[Italjanen]] as [[etnyske groep]] skea tabrocht hat troch syn oanhâldende spyljen fan [[kriminelen]].

==Filmografy==
===As akteur===
{{Filmografy|as=akteur}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1965 || ''Encounter'' || de [[omkesizzer]] || [[koarte film]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1965 || ''Three Rooms in Manhattan'' || [[kliïnt]] by it [[diner]] || net fermeld op 'e ôftiteling
|-
|align=&quot;center&quot;| 1968 || ''Les Jeunes Loups'' || kliïnt yn ''Chez Popov'' || net fermeld op 'e ôftiteling
|-
|align=&quot;center&quot;| 1968 || ''Greetings'' || Jon Rubin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1969 || ''Sam's Song'' || Sam || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1969 || ''The Wedding Party'' || Cecil || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1970 || ''Bloody Mama'' || Lloyd Barker|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1970 || ''Hi, Mom!'' || Jon Rubin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1971 || ''Jennifer on My Mind'' || Mardigian || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1971 || ''Born to Win'' || [[plysje]]man Danny || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1971 || ''The Gang That Couldn't Shoot Straight'' || Mario Trantino || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1973 || ''Bang the Drum Slowly'' || Bruce Pearson || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1973 || ''Mean Streets'' || John &quot;Johnny Boy&quot; Civello || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1974 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Godfather Part II'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Vito Corleone || wûn [[Oscar]] foar bêste byrol fan in akteur &lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar meast ûnthjittende nijynkommeling 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1976 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Taxi Driver'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Travis Bickle|| nom. [[Oscar]] foar bêste akteur &lt;br&gt;nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama &lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1976 || ''1900'' || Alfredo Berlinghieri || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1976 || ''The Last Tycoon'' || Monroe Stahr|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1977 || ''New York, New York'' || Jimmy Doyle || nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1978 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''[[The Deer Hunter (film)|The Deer Hunter]]'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Michael Vronsky || nom. [[Oscar]] foar bêste akteur&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama&lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1980 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Raging Bull'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[Jake LaMotta]] || wûn [[Oscar]] foar bêste akteur&lt;br&gt; wûn [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama&lt;br&gt;nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1981 || ''True Confessions'' || [[monsênjeur]] Desmond &quot;Des&quot; Spellacy&amp;nbsp;&amp;nbsp; || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1983 || ''The King of Comedy'' || Rupert Pupkin || nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1984 || ''Once Upon a Time in America'' || David &quot;Noodles&quot; Aaronson|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1984 || ''Falling in Love'' || Frank Raftis || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1985 || ''Brazil'' || Archibald &quot;Harry&quot; Tuttle || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1986 || ''The Mission'' || Rodrigo Mendoza || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''Angel Heart'' || Louis Cyphre || nom. [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''[[The Untouchables (film)|The Untouchables]]'' || [[Al Capone]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1988 || ''Midnight Run'' || Jack Walsh || nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''Jacknife'' || Joseph &quot;Jacknife&quot; Megessey || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''We're No Angels'' || Ned || ek [[útfierend produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Stanley &amp; Iris'' || Stanley Everett Cox || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Goodfellas'' || James &quot;Jimmy the Gent&quot; Conway || nom. [[BAFTA]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Awakenings'' || Leonard Lowe || nom. [[Oscar]] foar bêste akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Guilty by Suspicion'' || David Merrill || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Backdraft'' || Donald &quot;Shadow&quot; Rimgale || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1991 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Cape Fear'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Max Cady || nom. [[Oscar]] foar bêste akteur&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – drama
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Mistress'' || Evan M. Wright || ek [[filmprodusint|produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Night and the City'' || Harry Fabian || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''Mad Dog and Glory'' || Wayne &quot;Mad Dog&quot; Dobie || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''This Boy's Life'' || Dwight Hansen || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''A Bronx Tale'' || Lorenzo Anello || ek [[regisseur]] en produsint
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1994 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Mary Shelley's Frankenstein'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|it [[meunster fan Frankenstein]] || ek produsint&lt;br&gt; nom. [[Saturn Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Casino'' || Sam &quot;Ace&quot; Rothstein || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Heat'' || Neil McCauley || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''One Hundred and One Nights'' || de man fan de stjer || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''The Fan'' || Gil Renard || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Sleepers'' || [[pastoar]] Bobby || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1996 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Marvin's Room'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[dokter]] Wally || ek produsint &lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste cast
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Cop Land'' || [[resjersjeur]] Moe Tilden || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''[[Jackie Brown (film)|Jackie Brown]]'' || Louis Gara || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Wag the Dog'' || Conrad Brean || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Great Expectations'' || Arthur Lustig|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''[[Ronin (film)|Ronin]]'' || Sam Regazolli || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Analyze This'' || Paul Vitti || nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Flawless'' || Walter Koontz || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''The Adventures of Rocky and Bullwinkle'' || Fearless Leader || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Men of Honor'' || [[plysjekommissaris|kommissaris]] Billy Sunday || nom. [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2000 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Meet the Parents'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Jack Byrnes || ek produsint&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – musical of komeedzje
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''15 Minutes'' || resjersjeur Eddie Flemming || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''The Score'' || Nick Wells || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''Showtime'' || resjersjeur Mitch Preston || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''City by the Sea'' || Vincent Anthony LaMarca|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''Analyze That'' || Paul Vitti || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Godsend'' || [[dokter]] Richard Wells || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Shark Tale'' || Don Lino || as [[stimakteur]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Meet the Fockers'' || Jack Byrnes || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''The Bridge of San Luis Rey'' || de [[aartsbiskop]] fan [[Lima]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005 || ''Hide and Seek'' || David Callaway / Charlie || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2006 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Good Shepherd'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[generaal]] Bill Sullivan || ek regisseur en produsint&lt;br&gt; nominearre foar de [[Gouden Bear]] (foar bêste film) &lt;small&gt;(as regisseur en produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;wûn de [[Sulveren Bear]] foar bêste cast
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''Arthur and the Invisibles'' || [[keizer]] Sifrat XVI || as stimakteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2007 || ''Stardust'' || kaptein Shakespeare || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''Righteous Kill'' || resjersjeur Thomas &quot;Turk&quot; Cowan || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''What Just Happened'' || Ben || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''[[Everybody's Fine (film út 2009)|Everybody's Fine]]'' || Frank || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Machete'' || [[Amerikaanske Senaat|senator]] John McLaughlin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Stone'' || Jack Mabry || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Little Fockers'' || Jack Byrnes || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''The Ages of Love'' || Adrian || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Killer Elite'' || Hunter || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Limitless'' || Carl Van Loon || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''New Year's Eve'' || Stan Harris || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Being Flynn'' || Jonathan Flynn || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Red Lights'' || Simon Silver || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Freelancers'' || Sarcone || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2012 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Silver Linings Playbook'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Pat Solitano sr. || nom. [[Oscar]] foar bêste byrol fan in akteur&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste byrol fan in akteur&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste cast&lt;br&gt; nom. [[Satellite Award]] foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''The Big Wedding'' || Don Griffin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Killing Season'' || [[kolonel]] Benjamin Ford || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''The Family'' || Fred Blake / Giovanni Manzoni || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Last Vegas'' || Paddy Connors || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''American Hustle'' || Victor Tellegio || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Grudge Match'' || Billy &quot;The Kid&quot; McDonnen || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''The Bag Man'' || Dragna || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''[[The Intern (film út 2015)|The Intern]]'' || Ben Whittaker || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''The Audition'' || himsels || koarte film
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Ellis'' || himsels || koarte film
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Heist'' || Frank &quot;The Pope&quot; Silva || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Joy'' || Rudy Mangano || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''[[Dirty Grandpa]]'' || Dick Kelly || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''Hands of Stone'' || [[Ray Arcel]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''The Comedian'' || Jackie || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''Joker'' || Murray Franklin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The Irishman'' || [[Frank &quot;The Irishman&quot; Sheeran]] || ek produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''The War with Grandpa'' || Ed ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''The Comeback Trail'' || Max Barber ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''Amsterdam'' || generaal Gil Dillenbeck ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''Savage Salvation'' || sheriff Church ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''Killers of the Flower Moon'' || [[William King Hale]] || nom. Oscar foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''About My Father'' || Salvo Maniscalco ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''Ezra'' || Stan ||
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2025 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Alto Knights'' || [[Vito Genovese]]&lt;br&gt;[[Frank Costello]] ||style=&quot;vertical-align:top&quot;|
|-
|align=&quot;center&quot;| 2025 || ''Tin Soldier'' || Ashburn ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2026 || ''The Whisper Man'' || Pete Willis ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2026 || ''Focker-in-Law'' || Jack Tiberius Byrnes ||
|-
|-{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 1992-2019 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Saturday Night Live'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|himsels / ferskaat / [[Robert Mueller]] || 9 [[ôflevering]]s&lt;br&gt;nominearre (2019) foar in [[Emmy Award]] foar bêste gaststjer yn in komeedzjesearje
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''Extras'' || himsels || [[ôfl.]] ''Jonathan Ross''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2007 || ''Sesame Street'' || himsels / hûn / koal / Elmo || ôfl. ''Word 'Dog' Escapes Abby's Book''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''30 Rock'' || himsels || ôflevering ''Operation Righteous Cowboy Lightning''
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2017 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Wizard of Lies'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[Bernie Madoff]] || [[tillefyzjefilm]]; ek [[útfierend produsint]]&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – minysearje of tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste tillefyzjefilm &lt;small&gt;(as produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm of minysearje&lt;br&gt;wûn [[Satellite Award]] foar bêste akteur yn in minysearje of tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The Comedy Central Roast of [[Alec Baldwin]]''&amp;nbsp;&amp;nbsp; || himsels || [[tillefyzjespecial]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''Nada'' || Vincent Parisi || [[minysearje]], 5 ôfl.
|-
|align=&quot;center&quot;| 2025 || ''Saturday Night Live 50th Anniversary Special'' || himsels || tillefyzjespecial
|-
|align=&quot;center&quot;| 2025 || ''Zero Day'' || George Mullen || [[minysearje]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2025 || ''Jimmy Kimmel Live!'' || [[FCC]]-[[foarsitter]] [[Brendan Carr]] || [[parody]]; [[seizoen (omrop)|seizoen]] 24, ôfl. 10
|-
|}

===As ferteller of ynterviewde===
{{Filmografy|as=ferteller of ynterviewde}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=dokumintêres}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1982 || ''[[Elia Kazan]], Outsider'' || himsels || [[fraachpetear]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''Dear America: Letters Home from Vietnam'' || Great Sewer || [[voice-over]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''Hollywood Mavericks'' || himsels || fraachpetear
|-
|align=&quot;center&quot;| 1990 || ''More than a Movie'' || himsels || dielnimmer
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''[[Stella Adler]]: Awake and Dream!'' || himsels || fraachpetear 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Junket Whore'' || himsels || fraachpetear
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''[[Lenny Bruce]]: Swear to Tell the Truth'' || himsels || [[voice-over]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''America: A Tribute to Heroes'' || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''The Concert for New York City'' || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''9/11'' || himsels || [[presintator]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2003 || ''[[Hans Hofmann]]: Artist/Teacher, Teacher/Artist'' || himsels || voice-over 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Biography: [[Liza Minnelli]]'' || himsels || fraachpetear 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''[[Tony Bennett]]: An American Classic'' || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''[[Roger Corman|Corman]]'s World: Exploits of a Hollywood Rebel''&amp;nbsp;&amp;nbsp; || himsels || akteur
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''The Man Who Saved the World'' || himsels || fraachpetear
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''Remembering the Artist: Robert De Niro, Sr.'' || himsels || koarte dokumintêre oer syn [[heit]]
|-
|}

===As produsint===
{{Filmografy|as=filmprodusint}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''We're No Angels'' || Ned || útfierend produsint 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Cape Fear'' || Maximilian &quot;Max&quot; Cady || net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Thunderheart'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Mistress'' || Evan M. Wright || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''The Night We Never Met'' || n.f.t. || net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''A Bronx Tale'' || Lorenzo Anello || ek [[regisseur]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1994 || ''Mary Shelley's Frankenstein'' || it [[meunster fan Frankenstein]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Panther'' || n.f.t. || net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Faithful'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Marvin's Room'' || [[dokter]] Wally || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Wag the Dog'' || Conrad Brean || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Witness to the Mob'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Entropy'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Flawless'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''The Adventures of Rocky and Bullwinkle''&amp;nbsp;&amp;nbsp; || Fearless Leader || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Meet the Parents'' || Jack Byrnes || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Holiday Heart'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''Prison Song'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''About a Boy'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Stage Beauty'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Meet the Fockers'' || Jack Byrnes || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005 || ''Rent'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2006 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''The Good Shepherd'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[generaal]] Bill Sullivan || ek regisseur&lt;br&gt; nominearre foar de [[Gouden Bear]] (foar bêste film) &lt;small&gt;(as regisseur en produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;wûn de [[Sulveren Bear]] foar bêste cast
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''What Just Happened'' || Ben || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Public Enemies'' || n.f.t. || útfierend produsint; net as produsint fermeld op 'e ôftiteling 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Little Fockers'' || Jack Byrnes || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''20% Fiction'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''36'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Warrior Queen'' || n.f.t. || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''The Undomestic Goddess'' || n.f.t. || útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2018 || ''Quincy'' || n.f.t. || [[dokumintêre]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The Irishman'' || [[Frank &quot;The Irishman&quot; Sheeran]]&amp;nbsp;&amp;nbsp; || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''Ezra'' || Stan || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2026 || ''Focker-in-Law'' || Jack Tiberius Byrnes || 
|-
{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''TriBeCa'' || n.f.t. || tillefyzjesearje; [[útfierend produsint]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''NYC 22'' || n.f.t. || [[tillefyzjesearje]]; útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''About a Boy'' || n.f.t. || tillefyzjesearje; útfierend produsint
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2017 ||style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''The Wizard of Lies'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|[[Bernie Madoff]] || [[tillefyzjefilm]]; útfierend produsint&lt;br&gt; nom. [[Golden Globe]] foar bêste akteur – minysearje of tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm&lt;br&gt; nom. [[Emmy Award]] foar bêste tillefyzjefilm &lt;small&gt;(as produsint)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;nom. [[Screen Actors Guild Award|SAG Award]] foar bêste akteur yn in tillefyzjefilm of minysearje&lt;br&gt;wûn [[Satellite Award]] foar bêste akteur yn in minysearje of tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2019 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''When They See Us'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|n.f.t. || [[minysearje]]; útfierend produsint&lt;br&gt;nom. [[Emmy Award]] foar bêste minysearje &lt;small&gt;(as produsint)&lt;/small&gt;
|-
|align=&quot;center&quot;| 2025|| ''Zero Day'' || n.f.t. || [[minysearje; útfierend produsint
|-
|}

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.tribecafilm.com/ Offisjele webside fan Robert De Niro]
* {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0000134/ Folsleine filmografy fan Robert De Niro yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)]

==Literatuer==
*{{Aut|Baxter, John}}, ''De Niro: A Biography'', New York, 2002 (HarperCollins), ISBN 978-0 00 25 71 968.
*{{Aut|Dougan, Andy}}, ''Untouchable: A Biography of Robert De Niro'', New York, 2003 (Da Capo Press), ISBN 1 56 02 54 696.

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Robert_De_Niro ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Robert De Niro}}
}}

{{DEFAULTSORT:De Niro, Robert}}
[[Kategory:Amerikaansk filmakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]]
[[Kategory:Amerikaansk toanielakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk stimakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk filmregisseur]]
[[Kategory:Amerikaansk filmprodusint]]
[[Kategory:Amerikaansk ûndernimmer]]
[[Kategory:Oscar-winner]]
[[Kategory:Golden Globe-winner]]
[[Kategory:Cecil B. DeMille Award-winner]]
[[Kategory:Winner fan de Presidinsjele Frijheidsmedalje]]
[[Kategory:Amerikaansk sosjaal aktivist]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Dútsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Frânsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Iersk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Italjaansk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Nederlânsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1943]]</text>
      <sha1>lsvtoktblx9hzvmsi99ejq8bnuvc5bi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Weyert</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18827</id>
    <revision>
      <id>1238592</id>
      <parentid>1126736</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T23:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Burjkh</username>
        <id>57637</id>
      </contributor>
      <origin>1238592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3777" sha1="a5unmcx02ocf746c346yy1ju896mnam" xml:space="preserve">{{Ynfoboks mûne
| namme                       = 
| ôfbylding                   = Netherlands, Makkinga, Molen De Weyert (01).jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             =
| lân                         = 
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{FRLf}}
| bestjoerlike ienheid 2      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Ooststellingwerf flag.svg|20px]] [[Eaststellingwerf]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[Ofbyld:Makkinga flag.svg|20px]] [[Makkingea]]
| adres                       = Lyclamawei 15
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|52_58_56_N_6_13_1_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|52° 58' N 6° 13' E}} 
| type mûne                   = [[stellingmûne]]
| funksje                     = [[nôtmûne]]
| oarspronklik gebrûk         =      
| flecht                      = 19,10 meter
| boujier                     = 1868
| sloopjier                   = 
| eigner                      = Gem. Eaststellingwerf
| monumintale status          = [[Ofbyld:Monumentenbordje 2014.svg|12px]] [[ryksmonumint]]
| monumintnûmer               = [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/31725 31725] &lt;ref&gt;[https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/5112009 Rykstsjinst foar it Kultureel Erfgoed]&lt;/ref&gt;
| mapname                     = Fryslân
| lat_deg                     = 52            
| lat_min                     = 58
| lat_sec                     = 56
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 6
| lon_min                     = 13
| lon_sec                     = 1
| lon_dir                     = E
| webside                     = [https://www.museumenmolenmakkinga.nl/ Museum mûne Makkingea]
}}
'''De Weyert''' is in [[achtkante boppekruier|achtkante]] [[stellingmole]] yn [[Makkingea]] út [[1868]]. De wynmûne hat as funksje [[nôtmûne]].

== Skiednis ==
Oarspronklik waard de mûne yn 1868 op [[De Gordyk]] boud en dêr brûkt as [[houtseachmole]]. 

Yn [[1913]] ferhûze de mûne nei it [[buorskip]] [[Twitel]] by Makkingea. Yn [[1925]] ferhûze de mûne op 'e nij nei it hjoeddeiske plak. 

Yn [[1984]] wie der in restauraasje. Eigner fan de mûne is de gemeente, de mûne wurdt beheard troch Stifting nôtmole De Weyert. It is in [[ryksmonumint]].

De Weyert ferwiist nei Weyert Zeephat, de mounder dy't de mûne yn Twitel en dêrnei yn it doarp werbouwe liet en oant de âldens fan 90 jier op 'e mûne wurke.&lt;ref&gt;[https://www.museumenmolenmakkinga.nl/index.php/korenmolen/de-weyert/weyert-zeephat Museum Mûne Makkingea, oproppen 20 juny 2023]&lt;/ref&gt;    

== Beskriuwing ==
De Weyert is in achtkante, reiddutsen stellingmûne op in fjouwerkante, foar in part stiennen ûnderbou. De wjukken fan de mûne hawwe in [[selsswichting]]systeem (kleppen ynstee fan seilen) en hawwe in flecht fan 19,10 meter. De stelling is 6,35 meter heech. 

== Gebrûk ==
De Weyert is in [[mealree]]ë mûne en der is in winkel foar produkten fan de mûne. Yn 'e ûnderbou fan de mûne is it museum Oold Ark ûnderbrocht mei in samling âld reau.  

== Sjoch ek ==
* [[Mole yn Fryslân]]

== Keppeling om utens ==
* [http://www.molendatabase.nl/nederland/molen.php?nummer=97 Moledatabank oer De Weyert]

{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
------
{{Commonscat|De Weyert}}
}}

{{Koördinaten|52_58_56_N_6_13_01_E_region:NL_type:building|52° 59' NB 6° 13' EL}}

{{DEFAULTSORT:Weyert, De}}
[[Kategory:Makkingea]]
[[Kategory:Mole yn Eaststellingwerf]]
[[Kategory:Ryksmonumint yn Eaststellingwerf]]
[[Kategory:Stellingmole]]
[[Kategory:Nôtmole]]
[[Kategory:Selsswichter]]
[[Kategory:Bouwurk út 1868]]
[[Kategory:Bouwurk út 1913]]
[[Kategory:Bouwurk út 1925]]</text>
      <sha1>a5unmcx02ocf746c346yy1ju896mnam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sirksena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20783</id>
    <revision>
      <id>1238604</id>
      <parentid>963813</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T23:59:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>oanfolling</comment>
      <origin>1238604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9926" sha1="prhcgl71qq3yuijaa02u6wrt4vo649m" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Cirksena-Wappen.png|thumb|It wapen fan de Sirksena's]]
'''Sirksena''', meastentiids skreaun as '''Cirksena''' is in famyljenamme fan Eastfryske [[greve|greven]] dy't sûnt [[1684]] [[ryksfoarst]]en hieten. It laach kaam oarspronklik út [[Greetsyl]] en leden dêrfan hawwe in grutte rol spile yn de Fryske skiednis en benammen dy fan [[East-Fryslân]]. De Sirksena's brochten it ta greve, letter ryksfoarst yn it [[Hillige Roomske Ryk]]. Harren stribjen om alle Fryslannen ûnder ien bewâld te bringen wie úteinlik te heech grepen. De Sirksena's makken in ein oan de macht fan [[Fokko Ukena]] en hienen ûnder [[Edzard I|Edzard de Grutte]] (1466 - 1528) de measte macht. Yn de tiid fan de [[Reformaasje]] waard East-Fryslân in flechthaven foar in soad ynwenners fan de [[Nederlannen]]. Yn [[1744]] stoar it geslacht út.

== De Sirksena's yn Eastfryslân ==
[[Ofbyld:Frisiae, about 1600, by Ubbo Emmius.jpg|thumb|left|East-Fryslân om 1600 hinne troch [[Ubbo Emmius]]]]
[[Ofbyld:cirksena.jpg|thumb|200px|It Sirksena-Mausoleum yn [[Auwerk (stêd)|Auwerk]]]]
De Sirksena's wienen ynearsten ien fan de protte [[haadling]]slagen yn [[East-Fryslân]]. Likegoed as yn de Grinslanner [[ Ommelannen]] en [[Westerlauwersk Fryslân]] hie East-Fryslân yn de [[Midsiuwen]] gjin [[lânshear]] mei genôch gesach. It ûntbrekken fan in effektyf bewâld yn dizze omkriten stiet ek bekend as de [[Fryske Frijheid]]. Sûnder inkelde foarm fan sintraal gesach koe bestjoer allinnich mar op beheind lokaal nivo plakfine. Dêrby hienen yn earste ynstânsje alle frije [[boer]]en part yn it bestjoer, mar yn de rin fan de tiid koene de rikere lagen in hieltyd grutter oandiel ferkrije. Geslachten dy't yn in hiel doarp it foar it sizzen hiene, waarden letter oantsjutte as [[haadling]]. Oars as de tradisjonele [[feodalisme|feodale]] hear krige de haadling syn posysje dus net troch in beneaming fan hegerop, mar oan syn eigen lokale machtsbasis. 

Foar guon haadlingen hâlde de hoarizon net op by de grinzen fan it doarp. Troch [[houlik]] en machtsfertoan koe in gruttere machtsbasis berikt wurde. It earste laach dat oanspraak meitsje koe op allinnich-hearskippij yn hiel East-Fryslân wie it geslacht [[Tom Brok]]. Lykwols rûnen de aspiraasjes fan dy famylje stikken op it ferset fan [[Fokko Ukena]], in oare haadling dy't sels ek oer besittings yn East-Fryslân beskikte en stipe krije koe yn de Ommelannen. Ukena op syn bar rûn fêst op in ferbûn fan haadlingen ûnder lieding fan [[Ulrik Sirksena|Ulrik I]]. Sirksena waard dêrnei troch de stêd [[Hamburch]] it bestjoer fan de stêd  [[Emden]] jûn, in stêd dy't oant dan, [[1439]] feitlik in Hamburchsk protektoraat wie. De famylje Sirksena soe Emden oant 1595 behearskje. 

It oarspronklike geslacht Sirksena, ôfkomstich út [[Berum]] wie doe yn de manlike line al útstoarn. Edzard wie troud mei in dochter út dat laach, ek de twadde frou fan syn heit wie in dochter út it oarspronklike laach. Sawol Edzard as syn healbroer [[Ulrik Sirksena|Ulrik]] namen de namme Sirksena oan. Nei it bernleas ferstjerren fan Edzard erve Ulrik alle famyljebesittings, dy't hy troch twa geunstige houliken noch fierder útwreidzje koe. Ulrik waard yn [[1464]] troch [[Freark III fan it Hillige Roomske Ryk|keizer Freark III]] yn de grevestân ferheft en sa waard it ryks[[greefskip Eastfryslân]] foarme.

It wichtichste lid út it hûs Sirksena is [[Edzard I fan Eastfryslân|Edzard de Grutte]] (1462–1528). Under syn bewâld krige it greefskip syn grutste omfieming. Edzard koe sels tydlik de Ommelannen en de stêd [[Grins (stêd)|Grins]] behearskje; hy stribbe nei hearskippij oer alle Fryslannen, mar rûn lang om let stikken op de posysje fan ynearsten de [[George fan Saksen|hartoch fan Saksen]] en letter [[Karel V fan it Hillige Roomske Ryk|keizer Karel V]] sels, dy't as hear fan alle Nederlannen gjin partij foar Edzard wie. 

Yn 1654 waard regearjend Sirksena [[Enno Loadewyk fan Eastfryslân|Enno Loadewyk]] troch de keizer yn de foarstestân ferheft. De lêste manlike neisiet fan Ulrich I, [[Karel Edzard fan Eastfryslân|Karel Edzard]] stoar yn de nacht fan 25 op 26 maaie [[1744]]. It greefskip wurdt dêrnei yn besit naam troch [[Freark II fan Prusen|Freark de Grutte]].

== De Sirksena's yn Rietberg ==
[[Ofbyld:Schloss Rietberg.jpg|200px|thumb|It Slot Rietberg]]
Fan [[1581]] oant [[1699]] wie in lid fan it skaai Sirksena ek hearsker oer it [[greefskip Rietberg]]. Greve [[Enno III fan Eastfryslân|Enno III]] boaske de erfdochter Walburga fan Rietberg en regearre dêr yn in [[personele uny]] mei Eastfryslân. Yn [[1600]], by it [[Ferdrach fan Berum]], stie er it greefskip ôf oan syn dochter [[Sabine Katarina fan Eastfryslân|Sabine Katarina]]. Dy boaske har omke [[Jehan III fan Eastfryslân|Jehan III]], broer fan Enno III nei pauslike [[Dispensaasje (tsjerklik rjocht)|dispensaasje]]. Jehan en Sabine wiene alletwa bekeard ta it [[Roomsk-Katolike Tsjerke|Roomsk-katolisisme]], wylst de Eastfryske greven allegear [[Protestantisme|protestantsk]] wiene. De lêste manlike neikomling fan it Hûs Sirksena yn Rietberg, greve Ferdinand Maksimiliaan, stoar yn [[1687]]. Syn erfdochter Marije Ernestine Fransiska boaske yn 1699 Maksimiliaan Ulrik fan Kaunitz.

== Boargen ==
Oarspronklik wie de famylje fêstige yn [[Appingen]]. Nei't de tagong nei de iepen see tichtslike waard, ferpleatste Haro Edzardisna it famyljesit nei de justjes earder oanleine [[syl]], dêr't sy tusken [[1362]] en [[1388]] de [[Stins fan Greetsiel]] as haadling[[stins]] bouwe liet. Yn it ramt fan it opkommen fan de Sirksena's ta de liedende stamfamylje liet [[Ulrik Sirksena]] it kastiel tusken [[1457]] en [[1460]] útbouwe ta in fjouwerfleugelich kompleks mei in ferdigeningstoer. Mei help fan de [[Hânze]] feroveren de Sirksena's yn [[1433]] de stêd en [[boarch fan Emden]], dêr't in Hânze-garnizoen stasjonearre waard. Yn [[1439]] luts dat garnizoen him wer werom en droech de Hânze de boarch oer oan de Sirksena's. Yn [[1458]] liet Ulrik Sirksena ek dat kastiel tige by tige útwreidzje. De boarch fan [[Emden]] wie fan [[1464]] oant [[1595]] de residinsje fan de Eastfryske greve- en foarstefamylje. Yn [[1447]] lieten se boppedat yn it [[Slot Auwerk|Auwerker slotgebiet]] de Averborg bouwe. By de [[Emder Revolúsje]] bestoarmen boargers fan de stêd op 19 april 1959 de Boarch fan Emden en brutsen se it foar in part ôf. Greve [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]] wie doe twongen syn residinsje nei Auwerk ta te ferpleatsen. Yn 'e 15e iuw hiene de Sirksena's de [[Boarch fan Berum]] urven, dat Edzard II ta in wetterkastiel yn [[renêssânse]]styl útbouwe liet, dy't tenei tsjinje soe as widdosit fan de famylje.

&lt;gallery&gt;
 Greetsielburg.jpg|[[Stins fan Greetsiel]]
 Emderburg-1640-Merian.jpg|[[Boarch fan Emden]]
 Aurichschlossaltans.jpg|De Averborg yn it [[Slot Auwerk|Auwerker slotgebiet]]
 Burg Berum-msu-2021-210-4738.jpg|[[Boarch fan Berum]]
&lt;/gallery&gt;

== Wapen == 
[[Ofbyld:Cirksena_Wappen.PNG|thumb|It stamwapen fan Sirksena]]
It wapen fan de famylje Sirksena bestiet út in kroande gouden [[Harpij (mytology)|harpij]], op in swart fjild. Dat motyf is werom te finen yn ferskate besibbe wapenskylden. Yn 1625 liet grve [[Rudolf Kristiaan fan Eastfryslân|Rudolf Kristiaan]] it wapen fan it greefskip fêstlizze. Dêr siert de famme-earn it meast foaroansteande, heraldysk sjoen rjochter boppeste wapenskyldfjild. It wapen is hjoed-de-dei yn gebrûk as it wapen fan [[Eastfryslân]].

De boppeste helte fan it wapen fan [[Emden]] hat ek de Sirksena-harpij. De Sirksena's residearren oant de [[Emder Revolúsje]] yn 1595 yn de stêd Emden. Ek [[Delfsyl]] hat it Sirksenawapen yn syn stedswapen opnommen. Dat giet werom oant de hearskippij fan Edzard de Grutte oer [[Grins (stêd)|Grins]] en de [[Ommelannen]]. Yn it wapen fan de [[Auwerk (Landkreis)|lânkring Auwerk]], de residinsje fan de Eastfryske greven, nei't se yn 1595 út Emden wei ferfearen, is de Sirksena-harpij werom te finen, lykas yn it wapen fan de gemeente [[Krummhörn]], dêr't de Sirksena's oarspronklik wei kamen.

Troch de bining mei it greefskip Rietberg is it embleem fan de Sirksena's ek werom te finen yn it wapen fan Rietberg.

Troch de ferbining fan Eastfryslân en Rietberg is de Sirksena-harpij ek, lykwols yn omkearde kleuren, swart op goud ynstee fan goud op swart, yn it wapen fan it foarstedom [[Lychtenstein]] te finen: Gundacker fan Lychtenstein boaske de twadde dochter fan greve Enno III en Walburga fan Rietberg, Agnes Sirksena, en makke fia dy bining oanspraak op it greefskip Rietberg.

&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Coacirksena.jpg|Wapen Sirksena
Ofbyld:Ostfriesland CoA.svg|Wapen fan Eastfryslân
Ofbyld:DEU Emden COA.svg|Wapen fan Emden
Ofbyld:Delfzijl wapen.svg|Wapen fan Delfsyl
Ofbyld:DEU Landkreis Aurich COA.svg|Wapen fan de lânkring Auwerk
Ofbyld:Staatswappen-Liechtensteins.svg|Wapen fan Lychtenstein
Ofbyld:Wappenkaunitzrietberg.png|Wapen fan Kaunitz-Rietberg
Ofbyld:DEU Krummhörn COA.svg|Wapen fan Krummhörn
&lt;/gallery&gt;

== Namme == 
De namme Sirksena/Cirksena is fan [[Fryske talen|Fryske]] oarsprong en komt hjoed-de-dei noch hieltyd in soad foar as efternamme yn East-Fryslân. De namme is nei alle gedachten ôflaat fan de âlde foarnamme Tzirk („Cirk“ - Sjirk/Tsjerk). [[Enno Sirksena|Enno Attena]] naam dy foaroansteande namme oan yn it ramt fan syn houlik mei de erfdochter Gela fan Manslagt.

== Genealogy ==
* Sjoch [[Genealogy Sirksena]]

== Sjoch ek ==
* [[List fan hearskers yn Eastfryslân]]

{{boarnen|boarnefernijing=
* Brouwer, J.H., J.J. Kalma, W. Kok, en M. Wiegersma, red., Ensyklopedy fan Fryslân, (Amsterdam: Elsevier, 1958), ''Cirksena''.
* [http://82.168.69.203/nazatendevries/Genealogie/Beroemde%20familieleden/Ulrich%20I%20Cirksena/De%20Cirksena%27s.html De Cirksenas yn East-Fryslân]
* Foar mear boarnen, sjoch [[:de:CIrksena]]
}}

[[Kategory:Hûs Sirksena| ]]
[[Kategory:Eastfrysk laach]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]</text>
      <sha1>prhcgl71qq3yuijaa02u6wrt4vo649m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dûkerke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29289</id>
    <revision>
      <id>1238519</id>
      <parentid>1238413</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T13:32:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15872" sha1="1e5bzf1mmdyw8n24wgv490jnalj99io" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme   = dûkerke
|Ofbyld  = [[Ofbyld:Little Grebe (Tachybaptus ruficollis), Parc de Woluwé, Brussels (14748388013).jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'') 
|Famylje = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
|Skaai   = [[dûkerkes]] (''Tachybaptus'') 
|Wittenskiplike namme= Tachybaptus ruficollis
|Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1764
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart=[[File:TachybaptusRuficollisIUCN2019-2.png|center|250px]]&lt;small&gt;{{Kolommen2
|Kolom1=
{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] &lt;br&gt;{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]]
|Kolom2=
{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]&lt;br&gt;{{Color box|#FF00FF}} [[dwaalgast]]
}}&lt;/small&gt;
}}
It '''dûkerke''' (''Tachybaptus ruficollis'') is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[dûkerkes]] (''Tachybaptus''). It dûkerke hjit yn it Frysk ek wol ''earsfuttel'', ''earsfutteler'' of ''lytse ieldûker''.

== Beskriuwing ==
It dûkerke is in knobske dûker mei in tige koarte, rjochte snaffel en in frij koarte hals. De fearren op it efterein binne opfallend dûnzich. Yn it simmerkleed is er foar it meastepart donkerbrún, mei readbrune wangen en hals en in opfallend wytgiel plak oan 'e basis fan 'e snaffel. Yn it winterkleed is de boppekant donkerbrún, wylst de wangen, sydflanken, hals en ûnderkant ljochtbrún oant bêzje binne, mei in wyt halsplak. Mei 23 oant 29 sm is it yn [[Jeropa]] it lytste lid fan 'e famylje fan de [[dûkerfûgels]]. 

In juvenyl liket op 'e folwoeksen fûgel yn it winterkleed, mar mei koarte donkere streken efter en ûnder it each en in gielrôze plak by de basis fan 'e snaffel.

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Ofbylden&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;125px&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
Little Grebe 2025 08 24.jpg|briedkleed
Grèbe castagneux078 lac de tunis.jpg|winterkleed
Zampullín chico Tachybaptus ruficollis.jpg|juvenyl
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fersprieding en taksonomy ==
It dûkerke komt yn hast hiel [[Jeropa]] foar, fan 'e [[Middellânske See]]-lannen nei it noarden ta oant Súd-[[Sweden]], yn hiel [[Afrika]] útsein de [[Sahara]], op [[Madagaskar]] en yn [[Súd-Aazje]], [[East-Aazje]] en [[Súdeast-Aazje]], eastlik oant [[Japan]] en [[Nij-Guineä]]. It dûkerke briedt by ûndjippe binnenwetters  mei in tichte begroeiïng oan 'e igge, mei ûnder oare [[siggen]], [[reid]] en [[barchjeblom]]men. De fûgel komt foar yn swietwettersompen, lytse marren, puollen, brede sleatten, dobben en stadich streamende rivieren, mar somtiden ek yn fivers, grêften, wetteropslachgebieten en grintgatten. 

Winterdeis is it dûkerke benammen te finen op grutter wetter dat net tichtfriest, lykas gruttere marren en rivieren en smoute gebieten by de kust. Yn it grutste part fan syn ferspriedingsgebiet is it dûkerke foaral in [[stânfûgel]], mar yn [[East-Jeropa]] en West- en Noardeast-Aazje is it in [[trekfûgel]]. De Eastjeropeeske fûgels oerwinterje yn [[Súdeast-Jeropa]] en [[Turkije]].

Der wurde tsien [[ûndersoarte]]n erkend mei de folgjende fersprieding:

* ''T. r. ruficollis'': fan Jeropa oant it [[Oeralberchtme]] en noardwestlik Afrika.
* ''T. r. albescens'': fan 'e [[Kaukasus]] oant [[Birma]] en [[Sry Lanka]].
* ''T. r. iraquensis'': [[Irak]] en súdwestlik [[Iran]].
* ''T. r. capensis'': Afrika besuden de [[Sahara]] en [[Madagaskar]].
* ''T. r. poggei'': fan noardeastlik oant súdeastlik [[Aazje]], de [[Koerilen]], [[Japan]] en [[Taiwan]].
* ''T. r. philippensis'': de [[Filipinen]], útsein [[Mindanao]].
* ''T. r. cotabato'': Mindanao.
* ''T. r. vulcanorum'': fan [[Java]] oant [[Tanimbareilannen|Tanimbar]].
* ''T. r. tricolor'': fan [[Sulawesi]] oant [[Nij-Guineä]] en de [[Lytse Sûnda-eilannen]].
* ''T. r. collaris'': fan noardeastlik Nij-Guineä oant [[Bougainville (eilân)|Bougainville]] yn 'e noardlike [[Salomonseilannen]].

=== Nederlân ===
[[Ofbyld:Zwergtaucher (53724427242).jpg|thumb|left|Dûkerke yn briedkleed mei iepen wjukken.]]
Yn [[Nederlân]] komt de fûgel net in hiel soad foar. It tal briedpearkes wurdt op sa'n 2.100 oant 3.000 briedpearkes rûsd (2018-2020). De soarte ûntbrekt allinnich yn 'e alderdrûchste gebieten, lykas op 'e [[Feluwe]]. Oer it generaal is it dûkerke in [[stânfûgel]], mar by strange winters sykje se iisfrij wetter op. Dan binne se benammen te finen yn it brakwetter fan 'e [[Seelân|Siuwske]] [[delta]].

It dûkerke is in skouwe soarte, dy't him faak ferberget yn 'e begroeiïng oan 'e igge en dêrtroch selden te sjen is. By gefaar fleant it dûkerke net fuort. It dûkt leaver ûnder wetter, wêrby't allinnich de kop noch boppe it wetter útkomt, of rint fuort nei de begroeiïng oan 'e igge.

It dûkerke libbet [[solitêr]] of yn pearen. Winterdeis en yn 'e rui binne se soms yn lytse groepkes fan maksimaal tritich fûgels te finen. Yn 'e briedtiid is it mantsje agressyf tsjin rivalen. It fleant dan leech oer it wetter nei de oare fûgel ta, wylst it lûd ropt, om dêrnei te dûken en wetter omheech te spatten.

== Ekology ==
=== Iten ===
It dûkerke fangt syn iten ûnder wetter en dûkt nei wetterynsekten en larven, wêrûnder [[útstrûpers]], [[stienmiggen]], [[wetterwantsen]], [[wetterkrobben]] en [[libellen]], en dêrnjonken ek lytse [[slakken]], lytse [[kreefteftigen]], lytse [[amfibyen]] en [[Kikkerts|kikkertfiskjes]] en soms lytse fisken, lykas [[toarnderke]]s of jonge fisken. Yn 'e briedtiid foarmje ynsekten it grutste part fan it dieet.

It dûkerke is in poerbêste dûker, dy't by it jeien langer as in heale minút ûnder wetter bliuwe kin. De proai wurdt op it each fûn. Om de foarming fan [[braakballen]] te befoarderjen, slokt it dûkerke fearkes yn. Sa wurde bonkjes en oar ûnfertarber materiaal útkoarre.

=== Briedgedrach ===
Dûkerkes bliuwe nei alle gedachten in hiele libben as pear byinoar. De briedtiid duorret fan april oant july. By de [[balts]] set it mantsje syn fearren op. It pikt mei de snaffel yn it wetter en spat mei de poaten wetter omheech. Dêrnei lit it pear tegearre de karakteristike bybybyby-rop hearre.

It mantsje en it wyfke bouwe tegearre in driuwend nêst fan farske en ferrotte plantendielen, dat ûnder of boppe it wetter oan 'e begroeiïng oan 'e igge fêstmakke wurdt. It lechsel bestiet út fjouwer oant seis aaien (somtiden ien oant acht). Dy binne earst wyt, mar krije letter troch it nêstmateriaal in brúnere kleur. De âlden wikselje inoar ôf by it brieden, dat 19–25 dagen duorret. It mantsje is yn dy tiid tige agressyf tsjin oare wetterfûgels. By it wikseljen fan 'e briedtaak komt de âlder ûnder wetter nei it nêst ta. Meastentiids bringt er nij nêstmateriaal mei. As it nêst ferlitten wurdt, wurde de aaien bedutsen.

De jongen binne [[Nêstbliuwers en nêstflechters|nêstflechters]] en kinne fuortendaliks sels iten fine. Om te rêsten krûpe de jongen op 'e rêch fan 'e âlden. It nêst bliuwt ek as rêstplak foar de âlden en de jongen yn gebrûk. Nei 44–48 dagen kinne de jongen fleane en binne se selsstannich. As iennichste Jeropeeske dûkers kinne dûkerkes alle jierren twa, en bytiden trije, lechsels hawwe.

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Ofbylden&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;125px&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
Little Grebe (Tachybaptus ruficollis) on its nest with eggs ... (26069369593).jpg|fûgel op it nêst
Tachybaptus ruficollis MHNT.ZOO.2010.11.37.9.jpg|aaien
Zampullín chico, polluelo Tachybaptus ruficollis.jpg|pyk
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Bedriging en beskerming ==
It dûkerke hat in grut ferspriedingsgebiet. De hiele wrâldpopulaasje waard yn 2021 op 384.000 oant 2.350.000 folwoeken fûgels rûsd. De soarte wurdt troch de IUCN dan ek net as bedrige beskôge. Dochs lit de soarte in ôfnimmende trend sjen, benammen yn [[West-Jeropa]].

In wichtige oarsaak is de efterútgong fan 'e wetterkwaliteit. Om't it dûkerke ôfhinklik is fan wetterynsekten, dy't er op it each fine moat, kin hy allinnich oerlibje yn helder, skjin wetter. Ek fernieling fan begroeiïng oan 'e igge soarget foar swierrichheden.

Troch ferbettering fan 'e wetterkwaliteit en natuerûntwikkeling is it tal dûkerkes yn Nederlân sûnt 1990 mei likernôch de helte tanommen. De populaasje kin frij sterk skommelje, mar is sûnt 2007 min ofte mear stabyl (gegevens oant 2019).

* {{Wikiwurdboek}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/little-grebe-tachybaptus-ruficollis BirdLife, oproppen 14 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/litgre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 14 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/litgre1?continue eBird, oproppen 14 augustus 2026.]
* [http://www.soortenbank.nl/soorten.php?soortengroep=vogels&amp;record=Tachybaptus+ruficollis SoortenBank.nl] beskriuwing, ôfbylden en lûd.
* [http://www.sovon.nl/soorten.asp?euring=70&amp;lang=nl SOVON] - Fersprieding en oantalsûntwikkeling fan it dûkerke yn Nederlân.
* [http://www.waarneming.nl/soort.php?id=2&amp;tab=kaart Kaart mei waarnimmings yn Nederlân].
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Tachybaptus ruficollis|Dûkerke}}
}}

{{DEFAULTSORT:Dukerke}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Dûkerke]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]]</text>
      <sha1>1e5bzf1mmdyw8n24wgv490jnalj99io</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vaduz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54911</id>
    <revision>
      <id>1238615</id>
      <parentid>1198576</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T07:23:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>stobbeberjocht ferwidere, fernijd en tekst tafoege.</comment>
      <origin>1238615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5110" sha1="5sw60od0t5x8bhuxcprdxjwm9is66ht" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Vaduz
| ôfbylding    = Liechtenstein asv2022-10 img22 Vaduz Schloss.jpg
| ôfbyldingstekst = Kastiel fan Vaduz
| flagge       = Bandera de Vaduz, Liechtenstein.svg
| wapen        = LIE Vaduz COA HistLex.svg
| lân          = [[Ofbyld:Flag of Liechtenstein.svg|20px]] [[Lychtenstein]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Kiesdistrikt
| namme bestjoerlike ienheid 1 = Oberland
| ynwennertal  = 6.024 &lt;small&gt;(30.06.2025)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://www.llv.li/de/landesverwaltung/amt-fuer-statistik Amt für Statistik]&lt;/ref&gt;
| oerflak      = 17,284 km²
| befolkingstichtens = 349 ynw./km²
| stifting     = 
| hichte       = 460 m
| postkoade    = 9490
| netnûmer     = 00423
| tiidsone     = [[UTC]]+1
| simmertiid   = [[UTC]]+2
| webside      = [https://www.vaduz.li/ www.vaduz.li]
| mapname      = Lychtenstein-reliëf
| mapwidth     = 
| lat_deg      = 47
| lat_min      = 8
| lat_sec      = 33
| lat_dir      = N
| lon_deg      = 9
| lon_min      = 31
| lon_sec      = 19
| lon_dir      = E
}}
'''Vaduz''' ([[Dútsk]]: Vaduz, [[Alemannysk]]: ''Vadoz'') is de [[haadstêd]] fan it foarstedom [[Lychtenstein]]. De gemeente Vaduz hat in oerflak fan 17,3 km² en leit 455 meter boppe seenivo. Vaduz leit oan 'e [[Ryn]] en bestiet njonken it haadplak ek noch út seis [[eksklave]]s.

Vaduz is de haadstêd fan [[Lychtenstein]] en ek de sit fan it nasjonaal parlemint, de Lândei fan Lychtenstein. It bekendste monumint fan Vaduz is it [[Slot Vaduz]], dat boppe op in steile heuvel boppe de stêd leit. It is de wenning fan 'e regearjende foarst fan Lychtenstein en syn famylje.

De karakteristike arsjitektuer fan 'e stêd komt ek ta utering yn gebouwen en monuminten lykas de Sint-Florianuskatedraal, it regearingsgebou, it stedhûs, de Nasjonale Keunstgalerij en it Landesmuseum (Nasjonaal Museum). Hoewol't Vaduz ynternasjonaal de bekendste stêd fan it foarstedom is, is it net de grutste. It oanbuorjende [[Schaan]] hat mear ynwenners.

== Namme ==
De namme Vaduz wurdt yn 1175/1200 foar it earst neamd as ''de Faduzes'' Twa fermeldingen út 1021 binne lettere ferfalskingen. De namme hat, lykas in protte oare plaknammen yn 'e Ryndelling, in [[Romaanske talen|Romaanske]] oarsprong en giet werom op it Ald[[retoromaansk]]e ''auadutg'' (wettergrêft; kanaal foar mûnen en houtseagerijen). Dat wurd komt op syn bar fan it [[Latyn]]ske ''aquaeductus''.

== Skiednis ==
Vaduz wurdt yn [[Midsiuwen|midsiuwske]] boarnen foar it earst neamd yn 1175/1200, ûnder de namme ''de Faduzes''. Yn 1322 wurdt foar it earst melding makke fan it kastiel fan Vaduz, dat op 'e heuvel boppe de delsetting stiet. Yn 1499 waard it kastiel by de [[Swabyske Oarloch]] troch [[Switserlân|Switserske]] troepen plondere. Ek it doarp Vaduz waard dêrby yn 'e brân stutsen.

Yn 'e midsiuwen ûntstie om Vaduz hinne in lyts greefskip. Yn 'e omkriten lei ek de hearlikheid Schellenberg. Beide gebieten wiene lyts, mar hienen in bysûndere juridyske status: se foelen streekrjocht ûnder it [[Hillige Roomske Ryk]] en net ûnder in feodale hearsker.
[[Ofbyld:Liechtenstein asv2022-10 img11 Vaduz Alte Rheinbrücke.jpg|thumb|left|Alde brêge oer de Ryn.]]
Dat waard letter wichtich foar it aadlike [[Hûs Liechtenstein]]. De famylje woe nammentlik in eigen gebiet hawwe dat streekrjocht ûnder de keizer foel. Dêrmei koe de famylje in sit krije yn 'e [[Ryksdei (Hillige Roomske Ryk)|Ryksdei]] fan it Hillige Roomske Ryk. Yn 1699 kocht de famylje de hearlikheid Schellenberg. Yn 1712 folge it greefskip Vaduz.

Op 23 jannewaris 1719 waarden Schellenberg en Vaduz troch keizer [[Karel VI]] gearfoege ta ien nij foarstedom. Dat krige de namme Liechtenstein, nei it Hûs Liechtenstein. Sûnt wie Liechtenstein in selsstannich foarstedom yn it Hillige Roomske Ryk. Vaduz waard dêrmei net omneamd: de namme Vaduz bleau de namme fan it plak en it eardere greefskip, wylst Lychtenstein de namme fan it nije lân waard.

De foarsten fan Lychtenstein wennen lykwols foar in hiel skoft net yn harren nije foarstedom. Earst yn 'e 20e iuw waard Vaduz it politike en bestjoerlike sintrum fan it lân. It kastiel fan Vaduz is sûnt 1938 de fêste residinsje fan 'e foarsten. It kastiel is net iepen foar it publyk.

Hjoed-de-dei is Vaduz de haadstêd fan Liechtenstein en de sit fan it parlemint en it regear. Mei syn kastiel, de katedraal en ferskate oare gebouwen is it it politike en kulturele sintrum fan it foarstedom, hoewol't it buordoarp [[Schaan]] mear ynwenners hat.
== Ofbylden ==
&lt;gallery&gt;
Regierungsgebaeude in Vaduz (5).jpg|Regearingsgebou
Rathaus Vaduz und Skulptur &quot;Tre Cavalli&quot;.jpg|Riedshûs
Kunstmuseum Liechtenstein 1.jpg|Keunstmuseum
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery&gt;
LIE Vaduz, Peter-Kaiser-Platz 0001.jpg|Peter Kaiser Platz
Cathedral of Vaduz (10).jpg|Florianuskatedraal
Liechtenstein asv2022-10 img16 Vaduz Verweserhaus.jpg|Landesmuseum
&lt;/gallery&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Vaduz}}
}}

{{Koördinaten|47_8_33_N_9_31_19_E_type:city(5019)_region:LI_scale:40000|47° 9' N, 9° 31' E}}
[[Kategory:Haadstêd yn Jeropa]]
[[Kategory:Plak yn Lychtenstein]]
[[Kategory:Plak stifte yn 1150]]</text>
      <sha1>5sw60od0t5x8bhuxcprdxjwm9is66ht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Drew Barrymore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70827</id>
    <revision>
      <id>1238581</id>
      <parentid>1129939</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T21:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[]]</comment>
      <origin>1238581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20203" sha1="kx042wd73dvxnquis6a1yr8jufqcgdy" xml:space="preserve">{{Akteur
| ôfbylding                    =Drew Barrymore Berlin 2014.jpg
| ôfbyldingstekst              =Drew Barrymore yn [[2014]].
| ôfbyldingsbreedte            =220px
| echte namme                  = Drew Blyth Barrymore
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]
| berne                        = [[22 febrewaris]] [[1975]] 
| berteplak                    = [[Culver City (Kalifornje)|Culver City]] ([[Kalifornje]])
| stoarn                       = 
| stjerplak                    =
| etnisiteit                   = [[File:Flag of Hungary.svg|20px]] [[Hongaren|Hongaarsk]] &lt;br&gt;[[File:Flag of Ireland.svg|20px]] [[Ieren (folk)|Iersk]] &lt;br&gt;[[File:Flag of England.svg|20px]] [[Ingelsen|Ingelsk]]
| jierren aktyf                = [[1980]] – no
| webside                      = [http://www.drewbarrymore.com www.drewbarrymore.com]
}}
'''Drew Barrymore''' (folút: '''Drew Blyth Barrymore'''; [[Culver City (Kalifornje)|Culver City]] ([[Kalifornje]]), [[22 febrewaris]] [[1975]]), is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[aktrise]], [[model (berop)|model]], [[regisseur]] en [[film]]produsinte út in âlde [[Hollywood]]-famylje. Hja waard foar it earst bekend doe't hja mei seis jier ien fan 'e haadrollen fertolke yn [[Steven Spielberg]] syn [[science fiction]]-[[film]] ''E.T. the Extra-Terrestrial''. Nei jierren fan wrakseljen mei ferslavingsproblemen makke se fanôf [[1992]] in [[comeback]] mei films as ''Poison Ivy'', ''Bad Girls'', ''[[Charlie's Angels (film út 2000)|Charlie's Angels]]'', ''The Wedding Singer'' en ''[[50 First Dates]]''.

==Libben==
===Komôf===
Drew Barrymore waard yn [[1975]] berne yn it [[Kalifornje|Súdkalifornyske]] [[Culver City (Kalifornje)|Culver City]], as de dochter fan [[akteur]] [[John Drew Barrymore]] en aspirant-aktrise [[Jaid Makó]]. Wylst har heit fan mingd [[Ingelsen|Ingelsk]]-[[Ieren (folk)|Iersk]] [[etnyske groep|etnysk]] komôf wie, waard har mem oan 'e ein fan 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] berne yn in kamp foar [[Hongarije|Hongaarske]] flechtlingen yn [[West-Dútslân]]. Barrymore hat in healbroer, de akteur [[John Blyth Barrymore]], en twa healsusters, Blyth Dolores (&quot;Brahma&quot;) Barrymore, en Jessica Blyth Barrymore. Har peetâlden binne [[regisseur]] [[Steven Spielberg]] en aktrise [[Sophia Loren]]. (Sels is hja trouwens de petemem fan [[Frances Bean Cobain]], de dochter fan [[sjongster]] en [[aktrise]] [[Courtney Love]] en sjonger [[Kurt Cobain]].)
[[File:Greta Garbo John Barrymore Grand Hotel still.jpg|left|thumb|180px|Barrymore har pake [[John Barrymore]] mei [[Greta Garbo]] yn 'e film ''Grand Hotel'' ([[1932]]).]]

Drew Barrymore har pake oan heitekant wie akteur en [[Hollywood]]-leginde [[John Barrymore]], en har beppe [[Dolores Costello]], wylst har oerpakes en -beppes de akteurs [[Maurice Barrymore]] en [[Georgiana Drew|Georgiana Drew Barrymore]] en [[Maurice Costello]] en [[Mae Costello|Mae Altschuk Costello]] wiene. Ek har muoike [[Diana Barrymore]] en har âldomkes en -muoikes [[Lionel Barrymore]], [[Ethel Barrymore]] en [[Helene Costello]] binne of wiene akteurs, krekt as har betoerpake [[John Drew]] en betoerbeppe [[Louisa Lane Drew]], wylst har oerâldomke [[John Drew jr.]] yn syn tiid in [[Broadway]]-idoal wie en har oerâldomke [[Sidney Drew]] in [[akteur]], [[senarioskriuwer]] en [[regisseur]] út it tiidrek fan 'e [[stomme film]].

===Bernestjerke===
Drew Barrymore sette útein mei har aktearkarriêre doe't se mei alve moannen in rol hie yn in [[reklame]]spotsje foar [[hûn]]efoer. Neffens it ferhaal waard hja dêrby biten troch har tsjinspiler, en de reklamelju tochten dat se doe wol ynpakke koene, mar Barrymore lake der allinne mar om.
[[File:Anne Helm John Drew Barrymore 1964.JPG|right|thumb|180px|Barrymore har heit [[John Drew Barrymore]] mei [[Anne Helm]] yn 'e tillefyzjerige ''Gunsmoke'', yn [[1964]].]]

Har [[film]]debút makke se yn ''Altered States'', út [[1980]], dêr't se in lyts roltsje yn hie. In jier letter, op har sechsde, caste har peetheit Spielberg har yn 'e rol fan Gertie, it jongere suske fan Elliott, de haadpersoan yn 'e berne-[[science fiction]]-film ''E.T. the Extra-Terrestrial'', wat har grutte trochbraak waard. Yn 'e folgjende jierren spile se ferskate haadrollen yn films en ûntjoech se har ta ien fan 'e meast ferneamde bernestjerren fan 'e wrâld. Yn [[1984]] waard se nominearre foar in [[Golden Globe]] foar har rol yn ''Irreconcilable Differences'', wêryn't se in famke spile dat fan har âldelju skiede woe.

===Ferslavingsproblematyk===
Har stjerrestatus wie mear as wêr't Barrymore op har jierren mei omgean koe, en doe't yn [[1984]] har âldelju skieden en se yn soarte fan opfiedkundich fakuum belâne, hie dat jammerdearlike gefolgen. Op har njoggende smookte se al geregeldwei [[sigaret]]ten; doe't se alve jier wie, rekke se ferslave oan [[etanol|alkohol]]; mei tolve jier brûkte se [[marihûana]]; en op har trettjinde begûn se [[kokaïne]] te snuven. Tsjin 'e tiid dat se fjirtjin jier wie, siet se yn in [[ûntwenningsklinyk]] en fanwegen in besykjen om [[selsmoard|harsels tekoart te dwaan]] bedarre se foar har fyftjinde noch wer yn in oare klinyk. Neitiid waard se in fearnsjier opfongen by [[sjonger]] [[David Crosby]]-en-dy thús, om't se, neffens Crosby, minsken om har hinne hawwe moast dy't net dei yn, dei út nei de [[sterke drank|drank]] en de [[drugs]] griepen. Dat jiers, yn [[1990]], skreau se har [[autobiografy]] ''Little Girl Lost''. It jiers dêrop, yn [[1991]], frege Barrymore de [[rjochter]] om har te ûntheffen fan 'e âlderlike fâdij, en doe't yn dat fersyk tastimd waard, sette se har nei wenjen yn in eigen appartemint.
[[File:President Reagan with Drew Barrymore at a ceremony launching the Young Astronauts program on the south lawn. October 17, 1984.jpg|left|thumb|200px|Drew Barrymore yn [[1984]] mei presidint [[Ronald Reagan]].]]

===Comeback===
Yn [[1992]] makke Barrymore in [[comeback]] as aktrise yn 'e film ''Poison Ivy'', wat it begjin wie fan in hiele rige rollen dy't har mei opsetsin it imago fan in manipulative ferliedster yn har tinerjierren joegen. Hoewol't ''Poison Ivy'' yn 'e [[bioskoop]] flopte, waard it in súkses doe't it op [[fideo]] útbrocht waard. Datseldichste jiers, doe't se santjin wie, [[neakenfotografy|posearre se neaken]] foar de omslach fan it [[tydskrift]] ''[[Interview (tydskrift)|Interview]]'', tegearre mei har ferloofde [[Jamie Walters]]. Ek yn it blêd wie se neaken te sjen. Fierders ûndergie se yn [[1992]] ek in [[boarstferlytsing]]soperaasje. Yn [[1993]] waard Barrymore jitris nominearre foar in [[Golden Globe]], diskear foar har rol yn 'e film ''Guncrazy''. Op har njoggentjinde, yn [[1995]], stie se [[neaken]] yn it jannewarisnûmer fan 'e Amerikaanske edysje fan 'e ''[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]'', wylst se letter dat jiers, doe't se te gast wie yn it [[praatprogramma]] de ''Late Show'', by in berucht ynsidint har [[boarsten]] sjen liet oan [[presintator]] [[David Letterman]], al hie se dêrby har [[rêch]] nei de [[kamera]] ta.
[[File:Drew_Barrymore_Corey_Feldman.jpg|right|thumb|250px|Drew Barrymore yn [[1989]] mei akteur [[Corey Feldman]].]]

Yn 'e njoggentiger jierren hie Barrymore súkses mei films as de [[westernfilm]] ''Bad Girls'' ([[1994]]) mei [[Madeleine Stowe]], [[Andie MacDowell]] en [[Mary Stuart Masterson]], de [[dramakomeedzje]] ''[[Boys on the Side]]'' ([[1995]]), mei [[Whoopi Goldberg]] en [[Mary-Louise Parker]], de [[komeedzje]] ''The Wedding Singer'' ([[1998]]), mei [[Adam Sandler]], en it [[kostúmdrama]] ''Ever After'' ([[1998]]), in moderne fariant op it [[mearke]] ''[[Jiskepûster]]''. Fierders ferfolle se ferskate [[cameo]]roltsjes, lykas yn 'e [[horror]]film ''Scream'' en de [[superheld]]efilm ''Batman Forever''. Yn [[1997]] rjochten Barrymore en har sakepartner [[Nancy Juvonen]] de filmstudio [[Flower Films]] op, mei as earste produksje ''Never Been Kissed'', in film mei Barrymore sels yn 'e haadrol, dy't yn [[1999]] útkaam.

Ek de kaskreaker ''[[Charlie's Angels (film út 2000)|Charlie's Angels]]'', út [[2000]], mei yn 'e haadrollen Barrymore, [[Cameron Diaz]] en [[Lucy Liu]], waard produsearre troch Flower Films, krektlyk as de lettere súksessen ''[[50 First Dates]]'' ([[2004]]) en ''Music and Lyrics'' ([[2007]]) en de [[kultfilm]] ''Donnie Darko'' ([[2001]]). Barrymore wie sels as [[filmprodusinte]] û.m. belutsen by it meitsjen fan ''Never Been Kissed'', ''Charley's Angels'', ''Donnie Darko'' en ''[[Charley's Angels: Full Throttle]]'' ([[2003]]), wêryn't se fannijs de rol fan Dylan Sanders spile, wat har in nominaasje foar in [[Emmy Award]] opsmiet. Dêrnjonken hat se ek wurksum west as [[regisseur]] fan 'e [[dokumintêre]] ''Choose or Lose Presents: The Best Place to Start'' ([[2004]]), de film ''Whip It'' ([[2009]]) en de [[fideoklip]] ''Our Deal'' foar de band [[Best Coast]] ([[2011]]). Fierders hat Barrymore wurke as [[tillefyzje|tillefyzje-aktrise]], [[stimaktrise]], [[presintatrise]], [[model (berop)|model]] en [[tillefyzje]]produsinte (foar de nije searje ''Charlie's Angels''). Yn [[2004]] krige se har eigen [[stjer (figuer)|stjer]] op 'e [[Hollywood Walk of Fame]]. Yn [[2007]] waard se beneamd ta ambassadrise fan it [[World Food Programme]] fan 'e [[Feriene Naasjes]].
[[File:DrewBarrymoreMusicLyrics.jpg|right|thumb|200px|Drew Barrymore yn [[2007]], by de [[Londen]]ske [[premiêre]] fan ''Music and Lyrics''.]]

===Priveelibben===
Yn [[1991]], doe't se sechstjin jier wie, ferloofde Barrymore har mei Leland Hayward, de pakesizzer fan filmprodusint [[Leland Hayward]], mar nei in pear moanne waard de ferloving ôfbrutsen. Fan [[1992]] oant [[1993]] wie se dêrnei ferloofd mei [[muzikant]] en [[akteur]] [[Jamie Walters]]. Op har njoggentjinde, op [[20 maart]] [[1994]], troude se foar de earste kear, mei de fan oarsprong [[Grut-Brittanje|Britske]] bareigner Jeremy Thomas, mar se skiede minder as twa moannen letter alwer fan him. Yn [[1999]] begûn se om te gean mei [[MTV]]-[[presintator]] en [[komyk]] [[Tom Green]], mei wa't se twa jier gearwenne ear't se yn [[july]] [[2001]] trouden. Mar ek dit twadde houlik strâne, yn [[oktober]] [[2002]].

Neitiid hie Barrymore fan [[2002]] oant [[2007]] in relaasje mei drummer [[Fabrizio Moretti]] fan 'e band [[The Strokes]], folge troch in relaasje mei akteur [[Justin Long]] fan [[2007]] oant [[2008]] en nochris fan [[2009]] oant [[2010]]. Begjin [[2011]] kaam Barrymore yn 'e kunde mei [[keunst]]kenner [[Will Kopelman]], mei wa't se op [[2 juny]] [[2012]] troude. Op [[26 septimber]] fan dat jier waard harren dochter Olive Barrymore Kopelman berne. Barrymore hat sein dat se it [[joadendom|joadske]] [[leauwe]] fan har man bewûnderet en it yn har omgean lit om har dêrta te bekearen. Ek hat se (yn [[2003]]) planút oanjûn dat se [[biseksualiteit|biseksueel]] is en dat se ek in protte (romantyske) relaasjes mei froulju hân hat. Dêrfandinne dat Barrymore ek aktyf is as [[homorjochten|homorjochte-aktiviste]] en geregeldwei oer dat ûnderwerp publisearret.

==Filmografy==
===As aktrise===
{{Filmografy|as=aktrise}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1980 || ''Altered States'' || Margaret Jessup || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1982 || ''E.T. the Extra-Terrestrial'' || Gertie || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1984 || ''Firestarter'' || Charlie McGee || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1984 || ''Irreconcilable Differences'' || Casey Brodsky || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1985 || ''Cat's Eye'' || Amanda || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1986 || ''Babes in Toyland'' || Lisa Piper || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''Conspiracy of Love '' || Jody Woldarski || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''See You in the Morning'' || Cathy Goodwin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''Far from Home'' || Joleen Cox || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Motorama'' || Fantasy Girl || [[cameo]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Poison Ivy'' || Ivy || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Waxwork II: Lost in Time'' || [[fampier]]eslachtoffer #1 || cameo
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Guncrazy'' || Anita Minteer || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''No Place to Hide'' || Tinsel Hanley || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''Doppelganger'' || Holly Gooding || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''Wayne's World 2'' || Bjergen Kjergen || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1994 || ''Bad Girls'' || Lilly Laronette || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''[[Boys on the Side]]'' || Holly Pulchik || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Mad Love'' || Casey Roberts || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Batman Forever'' || Sugar || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Everyone Says I Love You'' || Skylar Dandridge || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Scream'' || Casey Becker || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Best Men'' || Hope || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Wishful Thinking'' || Lena || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''The Wedding Singer'' || Julia Sullivan || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Ever After'' || Danielle de Barbarac || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Home Fries'' || Sally Jackson || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Never Been Kissed'' || Josie Geller || ek [[útfierend produsinte]] 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Skipped Parts'' || Fantasy Girl || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Titan A.E.'' || Akima Kunimoto || as [[stimaktrise]] 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''[[Charlie's Angels (film út 2000)|Charlie's Angels]]'' || Dylan Sanders || ek [[filmprodusinte]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''Donnie Darko'' || Karen Pomeroy || ek útfierend produsinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''Freddy Got Fingered'' || [[resepsjonist]]e fan Davidson || cameo
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''Riding in Cars with Boys'' || Bev Donofrio || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''Confessions of a Dangerous Mind'' || Penny Pacino || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2003 || ''[[Charlie's Angels: Full Throttle]]'' || Dylan Sanders / Helen Zaas || ek filmprodusinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2003 || ''Duplex'' || Nancy Kendricks || ek filmprodusinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''[[50 First Dates]]'' || Lucy Whitmore || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005 || ''Fever Pitch'' || Lindsey Meeks || ek filmprodusinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''Curious George'' || Maggie Dunlop || as stimaktrise
|-
|align=&quot;center&quot;| 2007 || ''Music and Lyrics'' || Sophie Fisher || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2007 || ''Lucky You'' || Billie Offer || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''Beverly Hills Chihuahua'' || Chloe || as stimaktrise
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''He's Just Not That Into You'' || Mary Harris || ek útfierend produsinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''[[Everybody's Fine (film út 2009)|Everybody's Fine]]'' || Rosie Goode || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Whip It'' || Smashley Simpson || ek [[regisseur]] en filmprodusinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Going the Distance'' || Erin Langford || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Big Miracle'' || Rachel Kramer || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''[[Blended]]'' || Lauren Reynolds || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Miss You Already'' || Jess || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''The Stand-In'' || Candy || 
|-
{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1985 || ''ABC Weekend Specials'' || Con Sawyer || [[ôflevering]] ''The Adventures of Con Sawyer and Hucklemary Finn''
|-
|align=&quot;center&quot;| 1985 || ''Star Fairies'' || Hilary || as [[stimaktrise]]; [[tillefyzjefilm]] 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1986 || ''The Ray Bradbury Theatre'' || Heather Leary || ôflevering ''The Screaming Woman''
|-
|align=&quot;center&quot;| 1986 || ''Babes in Toyland'' || Lisa Piper || tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''CBS Schoolbreak Special'' || Susan || ôflevering ''15 and Getting Straight''
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Sketch Artist'' || Daisy || tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''2000 Malibu Road'' || Lindsay Rule || 6 ôfleverings
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''The Amy Fisher Story'' || [[Amy Fisher]] || tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Bill Nye the Science Guy'' || harsels || ôflevering ''Flowers''
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Olive, the Other Reindeer'' || Olive || as stimaktrise; tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''The Simpsons'' || Sophie || as stimaktrise; ôflevering ''Insane Clown Poppy''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005-2013 || ''Family Guy'' || Lana Lockhart / Jillian Russell || 12 ôfleverings
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Grey Gardens'' || [[Edith Bouvier Beale]] || tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''Odd Mom Out'' || Meredith || ôflevering ''Knock of Shame''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2017-2019 || ''Santa Clarita Diet'' || Sheila Hammond || [[haadrol]]; ek [[útfierend produsinte]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2017 || ''First Dates'' || [[voice-over]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2018 || ''Insatiable'' || harsels || [[argyf]]materiaal
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The World's Best'' || harsels || sjuerylid
|-
{{Filmografy/Titel|titel=fideoklips}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''You Got It'' || || fan [[Bonnie Raitt]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Candy in the Sun'' || || fan [[Swirl 360]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2017 || ''Drew Barrymore'' || harsels || [[SZA (sjonger)|SZA]]
|-
|}

===As regisseur===
{{Filmografy|as=regisseur}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Whip It'' || Smashley Simpson || ek [[haadrol]]spylster en [[filmprodusinte]] 
|-
{{Filmografy/Titel|titel=fideoklips}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Our Deal'' || n.f.t. || 
|-
|}

===As produsinte===
{{Filmografy|as=produsinte}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Never Been Kissed'' || Josie Geller || [[útfierend produsinte]]; ek [[haadrol]]spylster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''[[Charlie's Angels (film út 2000)|Charlie's Angels]]'' || Dylan Sanders || [[filmprodusinte]]; ek haadrolspylster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''Donnie Darko'' || Karen Pomeroy || útfierend produsinte; ek haadrolspylster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2003 || ''[[Charlie's Angels: Full Throttle]]'' || Dylan Sanders / Helen Zaas || filmprodusinte; ek haadrolspylster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2003 || ''Duplex'' || Nancy Kendricks || filmprodusinte; ek haadrolspylster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005 || ''Fever Pitch'' || Lindsey Meeks || filmprodusinte; ek haadrolspylster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''He's Just Not That Into You'' || Mary Harris || útfierend produsinte; ek haadrolspylster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Whip It'' || Smashley Simpson || filmprodusinte; ek [[regisseur]] en haadrolspylster 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''Animal'' || n.f.t. || filmprodusinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''How to Be Single'' || n.f.t. || útfierend produsinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''[[Charlie's Angels (film út 2019)|Charlie's Angels]]'' || n.f.t. || útfierend produsinte
|-
{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Charlie's Angels'' || n.f.t. || útfierend produsinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2017-2019 || ''Santa Clarita Diet'' || Sheila Hammond || útfierend produsinte; ek haadrolspylster
|-
|}

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.drewbarrymore.com/ Offisjele webside fan Drew Barrymore]
* {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm106/ Folsleine filmografy fan Drew Barrymore yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Drew_Barrymore ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Drew Barrymore}}
}}

{{DEFAULTSORT:Barrymore, Drew}}
[[Kategory:Amerikaansk filmakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]]
[[Kategory:Amerikaansk stimakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk model]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzjepresintator]]
[[Kategory:Amerikaansk filmregisseur]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzjeregisseur]]
[[Kategory:Amerikaansk fideoklipregisseur]]
[[Kategory:Amerikaansk dokumintêremakker]]
[[Kategory:Amerikaansk filmprodusint]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzjeprodusint]]
[[Kategory:Amerikaansk ûndernimmer]]
[[Kategory:Amerikaansk autobiograaf]]
[[Kategory:Amerikaansk publisist]]
[[Kategory:Amerikaansk polityk aktivist]]
[[Kategory:Homorjochte-aktivist]]
[[Kategory:Goodwill-ambassadeur fan de Feriene Naasjes]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Dútsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Hongaarsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Iersk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1975]]</text>
      <sha1>kx042wd73dvxnquis6a1yr8jufqcgdy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238582</id>
      <parentid>1238581</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T21:56:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Comeback */ korr.</comment>
      <origin>1238582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20203" sha1="76yz8tbr6eqpkonmyfa6k22cphowox5" xml:space="preserve">{{Akteur
| ôfbylding                    =Drew Barrymore Berlin 2014.jpg
| ôfbyldingstekst              =Drew Barrymore yn [[2014]].
| ôfbyldingsbreedte            =220px
| echte namme                  = Drew Blyth Barrymore
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]
| berne                        = [[22 febrewaris]] [[1975]] 
| berteplak                    = [[Culver City (Kalifornje)|Culver City]] ([[Kalifornje]])
| stoarn                       = 
| stjerplak                    =
| etnisiteit                   = [[File:Flag of Hungary.svg|20px]] [[Hongaren|Hongaarsk]] &lt;br&gt;[[File:Flag of Ireland.svg|20px]] [[Ieren (folk)|Iersk]] &lt;br&gt;[[File:Flag of England.svg|20px]] [[Ingelsen|Ingelsk]]
| jierren aktyf                = [[1980]] – no
| webside                      = [http://www.drewbarrymore.com www.drewbarrymore.com]
}}
'''Drew Barrymore''' (folút: '''Drew Blyth Barrymore'''; [[Culver City (Kalifornje)|Culver City]] ([[Kalifornje]]), [[22 febrewaris]] [[1975]]), is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[aktrise]], [[model (berop)|model]], [[regisseur]] en [[film]]produsinte út in âlde [[Hollywood]]-famylje. Hja waard foar it earst bekend doe't hja mei seis jier ien fan 'e haadrollen fertolke yn [[Steven Spielberg]] syn [[science fiction]]-[[film]] ''E.T. the Extra-Terrestrial''. Nei jierren fan wrakseljen mei ferslavingsproblemen makke se fanôf [[1992]] in [[comeback]] mei films as ''Poison Ivy'', ''Bad Girls'', ''[[Charlie's Angels (film út 2000)|Charlie's Angels]]'', ''The Wedding Singer'' en ''[[50 First Dates]]''.

==Libben==
===Komôf===
Drew Barrymore waard yn [[1975]] berne yn it [[Kalifornje|Súdkalifornyske]] [[Culver City (Kalifornje)|Culver City]], as de dochter fan [[akteur]] [[John Drew Barrymore]] en aspirant-aktrise [[Jaid Makó]]. Wylst har heit fan mingd [[Ingelsen|Ingelsk]]-[[Ieren (folk)|Iersk]] [[etnyske groep|etnysk]] komôf wie, waard har mem oan 'e ein fan 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] berne yn in kamp foar [[Hongarije|Hongaarske]] flechtlingen yn [[West-Dútslân]]. Barrymore hat in healbroer, de akteur [[John Blyth Barrymore]], en twa healsusters, Blyth Dolores (&quot;Brahma&quot;) Barrymore, en Jessica Blyth Barrymore. Har peetâlden binne [[regisseur]] [[Steven Spielberg]] en aktrise [[Sophia Loren]]. (Sels is hja trouwens de petemem fan [[Frances Bean Cobain]], de dochter fan [[sjongster]] en [[aktrise]] [[Courtney Love]] en sjonger [[Kurt Cobain]].)
[[File:Greta Garbo John Barrymore Grand Hotel still.jpg|left|thumb|180px|Barrymore har pake [[John Barrymore]] mei [[Greta Garbo]] yn 'e film ''Grand Hotel'' ([[1932]]).]]

Drew Barrymore har pake oan heitekant wie akteur en [[Hollywood]]-leginde [[John Barrymore]], en har beppe [[Dolores Costello]], wylst har oerpakes en -beppes de akteurs [[Maurice Barrymore]] en [[Georgiana Drew|Georgiana Drew Barrymore]] en [[Maurice Costello]] en [[Mae Costello|Mae Altschuk Costello]] wiene. Ek har muoike [[Diana Barrymore]] en har âldomkes en -muoikes [[Lionel Barrymore]], [[Ethel Barrymore]] en [[Helene Costello]] binne of wiene akteurs, krekt as har betoerpake [[John Drew]] en betoerbeppe [[Louisa Lane Drew]], wylst har oerâldomke [[John Drew jr.]] yn syn tiid in [[Broadway]]-idoal wie en har oerâldomke [[Sidney Drew]] in [[akteur]], [[senarioskriuwer]] en [[regisseur]] út it tiidrek fan 'e [[stomme film]].

===Bernestjerke===
Drew Barrymore sette útein mei har aktearkarriêre doe't se mei alve moannen in rol hie yn in [[reklame]]spotsje foar [[hûn]]efoer. Neffens it ferhaal waard hja dêrby biten troch har tsjinspiler, en de reklamelju tochten dat se doe wol ynpakke koene, mar Barrymore lake der allinne mar om.
[[File:Anne Helm John Drew Barrymore 1964.JPG|right|thumb|180px|Barrymore har heit [[John Drew Barrymore]] mei [[Anne Helm]] yn 'e tillefyzjerige ''Gunsmoke'', yn [[1964]].]]

Har [[film]]debút makke se yn ''Altered States'', út [[1980]], dêr't se in lyts roltsje yn hie. In jier letter, op har sechsde, caste har peetheit Spielberg har yn 'e rol fan Gertie, it jongere suske fan Elliott, de haadpersoan yn 'e berne-[[science fiction]]-film ''E.T. the Extra-Terrestrial'', wat har grutte trochbraak waard. Yn 'e folgjende jierren spile se ferskate haadrollen yn films en ûntjoech se har ta ien fan 'e meast ferneamde bernestjerren fan 'e wrâld. Yn [[1984]] waard se nominearre foar in [[Golden Globe]] foar har rol yn ''Irreconcilable Differences'', wêryn't se in famke spile dat fan har âldelju skiede woe.

===Ferslavingsproblematyk===
Har stjerrestatus wie mear as wêr't Barrymore op har jierren mei omgean koe, en doe't yn [[1984]] har âldelju skieden en se yn soarte fan opfiedkundich fakuum belâne, hie dat jammerdearlike gefolgen. Op har njoggende smookte se al geregeldwei [[sigaret]]ten; doe't se alve jier wie, rekke se ferslave oan [[etanol|alkohol]]; mei tolve jier brûkte se [[marihûana]]; en op har trettjinde begûn se [[kokaïne]] te snuven. Tsjin 'e tiid dat se fjirtjin jier wie, siet se yn in [[ûntwenningsklinyk]] en fanwegen in besykjen om [[selsmoard|harsels tekoart te dwaan]] bedarre se foar har fyftjinde noch wer yn in oare klinyk. Neitiid waard se in fearnsjier opfongen by [[sjonger]] [[David Crosby]]-en-dy thús, om't se, neffens Crosby, minsken om har hinne hawwe moast dy't net dei yn, dei út nei de [[sterke drank|drank]] en de [[drugs]] griepen. Dat jiers, yn [[1990]], skreau se har [[autobiografy]] ''Little Girl Lost''. It jiers dêrop, yn [[1991]], frege Barrymore de [[rjochter]] om har te ûntheffen fan 'e âlderlike fâdij, en doe't yn dat fersyk tastimd waard, sette se har nei wenjen yn in eigen appartemint.
[[File:President Reagan with Drew Barrymore at a ceremony launching the Young Astronauts program on the south lawn. October 17, 1984.jpg|left|thumb|200px|Drew Barrymore yn [[1984]] mei presidint [[Ronald Reagan]].]]

===Comeback===
Yn [[1992]] makke Barrymore in [[comeback]] as aktrise yn 'e film ''Poison Ivy'', wat it begjin wie fan in hiele rige rollen dy't har mei opsetsin it imago fan in manipulative ferliedster yn har tinerjierren joegen. Hoewol't ''Poison Ivy'' yn 'e [[bioskoop]] flopte, waard it in súkses doe't it op [[fideo]] útbrocht waard. Datseldichste jiers, doe't se santjin wie, [[neakenfotografy|posearre se neaken]] foar de omslach fan it [[tydskrift]] ''[[Interview (tydskrift)|Interview]]'', tegearre mei har ferloofde [[Jamie Walters]]. Ek yn it blêd wie se neaken te sjen. Fierders ûndergie se yn [[1992]] ek in [[boarstferlytsing]]soperaasje. Yn [[1993]] waard Barrymore jitris nominearre foar in [[Golden Globe]], diskear foar har rol yn 'e film ''Guncrazy''. Op har njoggentjinde, yn [[1995]], stie se [[neaken]] yn it jannewarisnûmer fan 'e Amerikaanske edysje fan 'e ''[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]'', wylst se letter dat jiers, doe't se te gast wie yn it [[praatprogramma]] de ''Late Show'', by in berucht ynsidint har [[boarsten]] sjen liet oan [[presintator]] [[David Letterman]], al hie se dêrby har [[rêch]] nei de [[kamera]] ta.
[[File:Drew_Barrymore_Corey_Feldman.jpg|right|thumb|250px|Drew Barrymore yn [[1989]] mei akteur [[Corey Feldman]].]]

Yn 'e njoggentiger jierren hie Barrymore súkses mei films as de [[westernfilm]] ''Bad Girls'' ([[1994]]) mei [[Madeleine Stowe]], [[Andie MacDowell]] en [[Mary Stuart Masterson]], de [[dramakomeedzje]] ''[[Boys on the Side]]'' ([[1995]]), mei [[Whoopi Goldberg]] en [[Mary-Louise Parker]], de [[komeedzje]] ''The Wedding Singer'' ([[1998]]), mei [[Adam Sandler]], en it [[kostúmdrama]] ''Ever After'' ([[1998]]), in moderne fariant op it [[mearke]] ''[[Jiskepûster]]''. Fierders ferfolle se ferskate [[cameo]]roltsjes, lykas yn 'e [[horror]]film ''Scream'' en de [[superheld]]efilm ''Batman Forever''. Yn [[1997]] rjochten Barrymore en har sakepartner [[Nancy Juvonen]] de filmstudio [[Flower Films]] op, mei as earste produksje ''Never Been Kissed'', in film mei Barrymore sels yn 'e haadrol, dy't yn [[1999]] útkaam.

Ek de kaskreaker ''[[Charlie's Angels (film út 2000)|Charlie's Angels]]'', út [[2000]], mei yn 'e haadrollen Barrymore, [[Cameron Diaz]] en [[Lucy Liu]], waard produsearre troch Flower Films, krektlyk as de lettere súksessen ''[[50 First Dates]]'' ([[2004]]) en ''Music and Lyrics'' ([[2007]]) en de [[kultfilm]] ''Donnie Darko'' ([[2001]]). Barrymore wie sels as [[filmprodusinte]] û.m. belutsen by it meitsjen fan ''Never Been Kissed'', ''Charlie's Angels'', ''Donnie Darko'' en ''[[Charlie's Angels: Full Throttle]]'' ([[2003]]), wêryn't se fannijs de rol fan Dylan Sanders spile, wat har in nominaasje foar in [[Emmy Award]] opsmiet. Dêrnjonken hat se ek wurksum west as [[regisseur]] fan 'e [[dokumintêre]] ''Choose or Lose Presents: The Best Place to Start'' ([[2004]]), de film ''Whip It'' ([[2009]]) en de [[fideoclip]] ''Our Deal'' foar de band [[Best Coast]] ([[2011]]). Fierders hat Barrymore wurke as [[tillefyzje|tillefyzje-aktrise]], [[stimaktrise]], [[presintatrise]], [[model (berop)|model]] en [[tillefyzje]]produsinte (foar de nije searje ''Charlie's Angels''). Yn [[2004]] krige se har eigen [[stjer (figuer)|stjer]] op 'e [[Hollywood Walk of Fame]]. Yn [[2007]] waard se beneamd ta ambassadrise fan it [[World Food Programme]] fan 'e [[Feriene Naasjes]].
[[File:DrewBarrymoreMusicLyrics.jpg|right|thumb|200px|Drew Barrymore yn [[2007]], by de [[Londen]]ske [[premiêre]] fan ''Music and Lyrics''.]]

===Priveelibben===
Yn [[1991]], doe't se sechstjin jier wie, ferloofde Barrymore har mei Leland Hayward, de pakesizzer fan filmprodusint [[Leland Hayward]], mar nei in pear moanne waard de ferloving ôfbrutsen. Fan [[1992]] oant [[1993]] wie se dêrnei ferloofd mei [[muzikant]] en [[akteur]] [[Jamie Walters]]. Op har njoggentjinde, op [[20 maart]] [[1994]], troude se foar de earste kear, mei de fan oarsprong [[Grut-Brittanje|Britske]] bareigner Jeremy Thomas, mar se skiede minder as twa moannen letter alwer fan him. Yn [[1999]] begûn se om te gean mei [[MTV]]-[[presintator]] en [[komyk]] [[Tom Green]], mei wa't se twa jier gearwenne ear't se yn [[july]] [[2001]] trouden. Mar ek dit twadde houlik strâne, yn [[oktober]] [[2002]].

Neitiid hie Barrymore fan [[2002]] oant [[2007]] in relaasje mei drummer [[Fabrizio Moretti]] fan 'e band [[The Strokes]], folge troch in relaasje mei akteur [[Justin Long]] fan [[2007]] oant [[2008]] en nochris fan [[2009]] oant [[2010]]. Begjin [[2011]] kaam Barrymore yn 'e kunde mei [[keunst]]kenner [[Will Kopelman]], mei wa't se op [[2 juny]] [[2012]] troude. Op [[26 septimber]] fan dat jier waard harren dochter Olive Barrymore Kopelman berne. Barrymore hat sein dat se it [[joadendom|joadske]] [[leauwe]] fan har man bewûnderet en it yn har omgean lit om har dêrta te bekearen. Ek hat se (yn [[2003]]) planút oanjûn dat se [[biseksualiteit|biseksueel]] is en dat se ek in protte (romantyske) relaasjes mei froulju hân hat. Dêrfandinne dat Barrymore ek aktyf is as [[homorjochten|homorjochte-aktiviste]] en geregeldwei oer dat ûnderwerp publisearret.

==Filmografy==
===As aktrise===
{{Filmografy|as=aktrise}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1980 || ''Altered States'' || Margaret Jessup || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1982 || ''E.T. the Extra-Terrestrial'' || Gertie || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1984 || ''Firestarter'' || Charlie McGee || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1984 || ''Irreconcilable Differences'' || Casey Brodsky || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1985 || ''Cat's Eye'' || Amanda || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1986 || ''Babes in Toyland'' || Lisa Piper || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1987 || ''Conspiracy of Love '' || Jody Woldarski || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''See You in the Morning'' || Cathy Goodwin || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''Far from Home'' || Joleen Cox || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1991 || ''Motorama'' || Fantasy Girl || [[cameo]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Poison Ivy'' || Ivy || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Waxwork II: Lost in Time'' || [[fampier]]eslachtoffer #1 || cameo
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Guncrazy'' || Anita Minteer || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''No Place to Hide'' || Tinsel Hanley || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''Doppelganger'' || Holly Gooding || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''Wayne's World 2'' || Bjergen Kjergen || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1994 || ''Bad Girls'' || Lilly Laronette || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''[[Boys on the Side]]'' || Holly Pulchik || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Mad Love'' || Casey Roberts || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''Batman Forever'' || Sugar || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Everyone Says I Love You'' || Skylar Dandridge || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Scream'' || Casey Becker || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Best Men'' || Hope || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Wishful Thinking'' || Lena || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''The Wedding Singer'' || Julia Sullivan || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Ever After'' || Danielle de Barbarac || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998 || ''Home Fries'' || Sally Jackson || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Never Been Kissed'' || Josie Geller || ek [[útfierend produsinte]] 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Skipped Parts'' || Fantasy Girl || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Titan A.E.'' || Akima Kunimoto || as [[stimaktrise]] 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''[[Charlie's Angels (film út 2000)|Charlie's Angels]]'' || Dylan Sanders || ek [[filmprodusinte]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''Donnie Darko'' || Karen Pomeroy || ek útfierend produsinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''Freddy Got Fingered'' || [[resepsjonist]]e fan Davidson || cameo
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''Riding in Cars with Boys'' || Bev Donofrio || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''Confessions of a Dangerous Mind'' || Penny Pacino || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2003 || ''[[Charlie's Angels: Full Throttle]]'' || Dylan Sanders / Helen Zaas || ek filmprodusinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2003 || ''Duplex'' || Nancy Kendricks || ek filmprodusinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''[[50 First Dates]]'' || Lucy Whitmore || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005 || ''Fever Pitch'' || Lindsey Meeks || ek filmprodusinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''Curious George'' || Maggie Dunlop || as stimaktrise
|-
|align=&quot;center&quot;| 2007 || ''Music and Lyrics'' || Sophie Fisher || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2007 || ''Lucky You'' || Billie Offer || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''Beverly Hills Chihuahua'' || Chloe || as stimaktrise
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''He's Just Not That Into You'' || Mary Harris || ek útfierend produsinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''[[Everybody's Fine (film út 2009)|Everybody's Fine]]'' || Rosie Goode || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Whip It'' || Smashley Simpson || ek [[regisseur]] en filmprodusinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Going the Distance'' || Erin Langford || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Big Miracle'' || Rachel Kramer || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''[[Blended]]'' || Lauren Reynolds || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Miss You Already'' || Jess || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''The Stand-In'' || Candy || 
|-
{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1985 || ''ABC Weekend Specials'' || Con Sawyer || [[ôflevering]] ''The Adventures of Con Sawyer and Hucklemary Finn''
|-
|align=&quot;center&quot;| 1985 || ''Star Fairies'' || Hilary || as [[stimaktrise]]; [[tillefyzjefilm]] 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1986 || ''The Ray Bradbury Theatre'' || Heather Leary || ôflevering ''The Screaming Woman''
|-
|align=&quot;center&quot;| 1986 || ''Babes in Toyland'' || Lisa Piper || tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 1989 || ''CBS Schoolbreak Special'' || Susan || ôflevering ''15 and Getting Straight''
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''Sketch Artist'' || Daisy || tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 1992 || ''2000 Malibu Road'' || Lindsay Rule || 6 ôfleverings
|-
|align=&quot;center&quot;| 1993 || ''The Amy Fisher Story'' || [[Amy Fisher]] || tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Bill Nye the Science Guy'' || harsels || ôflevering ''Flowers''
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Olive, the Other Reindeer'' || Olive || as stimaktrise; tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''The Simpsons'' || Sophie || as stimaktrise; ôflevering ''Insane Clown Poppy''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005-2013 || ''Family Guy'' || Lana Lockhart / Jillian Russell || 12 ôfleverings
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Grey Gardens'' || [[Edith Bouvier Beale]] || tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''Odd Mom Out'' || Meredith || ôflevering ''Knock of Shame''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2017-2019 || ''Santa Clarita Diet'' || Sheila Hammond || [[haadrol]]; ek [[útfierend produsinte]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2017 || ''First Dates'' || [[voice-over]] || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2018 || ''Insatiable'' || harsels || [[argyf]]materiaal
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''The World's Best'' || harsels || sjuerylid
|-
{{Filmografy/Titel|titel=fideoklips}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1995 || ''You Got It'' || || fan [[Bonnie Raitt]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Candy in the Sun'' || || fan [[Swirl 360]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2017 || ''Drew Barrymore'' || harsels || [[SZA (sjonger)|SZA]]
|-
|}

===As regisseur===
{{Filmografy|as=regisseur}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Whip It'' || Smashley Simpson || ek [[haadrol]]spylster en [[filmprodusinte]] 
|-
{{Filmografy/Titel|titel=fideoklips}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Our Deal'' || n.f.t. || 
|-
|}

===As produsinte===
{{Filmografy|as=produsinte}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Never Been Kissed'' || Josie Geller || [[útfierend produsinte]]; ek [[haadrol]]spylster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''[[Charlie's Angels (film út 2000)|Charlie's Angels]]'' || Dylan Sanders || [[filmprodusinte]]; ek haadrolspylster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2001 || ''Donnie Darko'' || Karen Pomeroy || útfierend produsinte; ek haadrolspylster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2003 || ''[[Charlie's Angels: Full Throttle]]'' || Dylan Sanders / Helen Zaas || filmprodusinte; ek haadrolspylster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2003 || ''Duplex'' || Nancy Kendricks || filmprodusinte; ek haadrolspylster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2005 || ''Fever Pitch'' || Lindsey Meeks || filmprodusinte; ek haadrolspylster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''He's Just Not That Into You'' || Mary Harris || útfierend produsinte; ek haadrolspylster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Whip It'' || Smashley Simpson || filmprodusinte; ek [[regisseur]] en haadrolspylster 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''Animal'' || n.f.t. || filmprodusinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''How to Be Single'' || n.f.t. || útfierend produsinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''[[Charlie's Angels (film út 2019)|Charlie's Angels]]'' || n.f.t. || útfierend produsinte
|-
{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Charlie's Angels'' || n.f.t. || útfierend produsinte
|-
|align=&quot;center&quot;| 2017-2019 || ''Santa Clarita Diet'' || Sheila Hammond || útfierend produsinte; ek haadrolspylster
|-
|}

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.drewbarrymore.com/ Offisjele webside fan Drew Barrymore]
* {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm106/ Folsleine filmografy fan Drew Barrymore yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Drew_Barrymore ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Drew Barrymore}}
}}

{{DEFAULTSORT:Barrymore, Drew}}
[[Kategory:Amerikaansk filmakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]]
[[Kategory:Amerikaansk stimakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk model]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzjepresintator]]
[[Kategory:Amerikaansk filmregisseur]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzjeregisseur]]
[[Kategory:Amerikaansk fideoklipregisseur]]
[[Kategory:Amerikaansk dokumintêremakker]]
[[Kategory:Amerikaansk filmprodusint]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzjeprodusint]]
[[Kategory:Amerikaansk ûndernimmer]]
[[Kategory:Amerikaansk autobiograaf]]
[[Kategory:Amerikaansk publisist]]
[[Kategory:Amerikaansk polityk aktivist]]
[[Kategory:Homorjochte-aktivist]]
[[Kategory:Goodwill-ambassadeur fan de Feriene Naasjes]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Dútsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Hongaarsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Iersk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1975]]</text>
      <sha1>76yz8tbr6eqpkonmyfa6k22cphowox5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bonifatiustsjerke (Makkingea)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121665</id>
    <revision>
      <id>1238593</id>
      <parentid>1126735</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T23:20:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Burjkh</username>
        <id>57637</id>
      </contributor>
      <origin>1238593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4390" sha1="i0nmvnfoghxt3d7lpblsw12misz9iex" xml:space="preserve">{{Ynfoboks tsjerkegebou
| namme                       = Bonifatiustsjerke
| ôfbylding                   = Bonifatiustsjerke, Makkingea.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| lân                         = 
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Frisian flag.svg|20px]] [[Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 2      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Ooststellingwerf flag.svg|20px]] [[Eaststellingwerf]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[Ofbyld:Makkinga flag.svg|20px]] [[Makkingea]]
| adres                       = De Brink 10
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|52_58_51_N_6_13_0_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|52° 58' N 6° 13' E}}
| tsjerkegenoatskip           =
| bisdom                      =
| aartsbisdom                 = 
| patroanhillige              =
| status                      = 
| arsjitekt                   = Theunis Thomasz
| yngenieur                   = 
| boujier                     = 1775
| sloopjier                   = 
| boustyl                     = 
| hichte                      = 
| monumintale status          = [[Ofbyld:Monumentenbordje 2014.svg|12px]] [[ryksmonumint]]
| monumintnûmer               = [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/31724 31724]
| webside                     = [http://www.frieslandsend.nl/ PKN-gemeente Frieslands End ]
| mapname                     = Fryslân
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 52
| lat_min                     = 58
| lat_sec                     = 51
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 6
| lon_min                     = 13
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
}}
De '''Bonifatiusstsjerke''' oan de Brink yn [[Makkingea]] is in tsjerke fan de [[Protestanske Tsjerke yn Nederlân|protestanske]] streekgemeente ''Frieslands End''. Under de gemeente falle njonken Makkingea ek de plakken [[Boyl]] en [[Elslo]]. De tsjerke is in [[ryksmonumint]].

== Skiednis ==
De tsjerke waard boud yn 1775 en ferfong in âlder tsjerkje. Oarspronklik wie dy tsjerke foar de [[reformaasje]] oan de hillige [[Bonifatius]] wijd. [[Jacobus Stellingwerf]] tekene de tsjerke yn 1722 as in ienfâldich [[sealtsjerke|sealtsjerkje]] sûnder toer en mei in houten [[klokkestoel]], dêr't twa klokken yn hongen.&lt;ref&gt;[https://www.stellingwerf-heemkunde.nl/dorpen/Makkinga/makkinga.htm#kerk Stellingwerf Heemkunde, oproppen 05.10.2017]&lt;/ref&gt; 

De âldste klok yn de toer stamt út 1463 en hat in diameter fan 101 sintimeter. De klok draacht in râneskrift mei ôfbylden fan hilligen. In twadde klok waard yn 1776 getten en gyng yn de [[Twadde Wrâldkriich]] troch foardering fan de besetter ferlern. Yn 1949 is de lêste klok ferfongen troch in nije klok mei in diameter fan 80,1 sintimeter, dy't getten waard troch de Bruorren Van Bergen, [[Midwolda]].

De tsjerke waard yn de jierren 2000-2001 restaurearre.&lt;ref&gt;[http://reliwiki.nl/index.php/Makkinga,_Brink_10_-_Bonifatiuskerk Reliwiki, oproppen 05.10.2017]&lt;/ref&gt; 

== Ynterieur ==
[[Ofbyld:7-Makkinga - NH kerk-4.JPG|thumb|left|250px|''Liturgysk sintrum'']]
Mei de lêste restauraasje binne de sarken fan de famylje [[Lycklama à Nijeholt]] wer foar it ljocht helle. De âldste sarken stammen fan 1609. De tsjerke is yn it besit fan in âlde [[steatebibel]] út 1781, dy't yn 2008 restaurearre waard.&lt;ref&gt;[http://www.frieschdagblad.nl/index.asp?artID=64854 Frysk Deiblêd,  26 july 2013]&lt;/ref&gt; 

== Oargel ==
It seraphine-oargel fan de herfoarme tsjerke is yn it lêste fearn fan de 19e iuw boud troch de bruorren [[Adema's Tsjerkoargelbou|Adema]] út [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]. [[Bakker &amp; Timmenga]] joech it yn 1927 in plak yn de tsjerke en restaurearre it ynstrumint yn 1978.&lt;ref&gt;[http://www.orgelsite.nl/kerken35/makkinga.htm Orgelsite, oproppen 05.10.2017]&lt;/ref&gt;

== Keppeling om utens == 
* [http://mystyle-cms.nl/orgels/orgel/319/makkinga-hervormde-kerk-nieuwbouw Disposysje oargel]
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Bonifatiuskerk, Makkinga|Bonifatiustsjerke, Makkingea}}
}}
[[Kategory:Makkingea]]
[[Kategory:Tsjerkegebou yn Eaststellingwerf]]
[[Kategory:Ryksmonumint yn Eaststellingwerf]]
[[Kategory:Bouwurk út 1775]]</text>
      <sha1>i0nmvnfoghxt3d7lpblsw12misz9iex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2023</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123053</id>
    <revision>
      <id>1238569</id>
      <parentid>1232831</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T21:14:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Films */ +</comment>
      <origin>1238569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49400" sha1="dh5qc92egwqhuk2wd88edy0a9n2c8hf" xml:space="preserve">{{JiersideBoppe}}

{{Kalinders}}{{Kalinderjier}}
== Foarfallen ==
;jannewaris
*[[1 jannewaris|1]] - [[Kroaasje]] fiert de [[euro]] yn as [[muntienheid]] en wurdt opnommen yn it [[Schengengebiet]].
*[[5 jannewaris|5]] - Yn [[Fatikaanstêd]] fynt de [[útfeart]] fan 'e eardere [[paus]] [[Benediktus XVI]] plak.
*[[8 jannewaris|8]] - Oanhingers fan 'e foargeande [[presidint]] [[Jair Bolsonaro]] fiere yn 'e [[Brazylje|Brazyljaanske]] [[haadstêd]] [[Brasilia]] [[bestoarming fan it Brazyljaanske Kongres, Presidinsjeel Paleis en Heechgerjochtshôf (2023)|in bestoarming]] út fan it [[Nasjonaal Kongres fan Brazylje|parlemintsgebou]], presidinsjeel [[paleis]] en [[heechgerjochtshôf]]. De Brazyljaanske autoriteiten beskôgje it as in mislearre [[steatsgreep]] om 'e [[links (polityk)|linkse]] opfolger fan Bolsanaro, [[Luiz Inácio Lula da Silva]], ôf te setten.
*[[15 jannewaris|15]] - Yn [[Nepal]], by de stêd [[Pokhara (stêd)|Pokhara]], hat in [[fleanramp]] plak mei in [[ATR 72|ATR 72-500]]. [[Yeti Airlines-flecht 691]] stoart del, wêrby't 68 minsken omkomme.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2460027-geen-hoop-meer-op-overlevenden-vliegramp-nepal {{nl}} nos.nl, 16-01-2023, Geen hoop meer op overlevenden vliegramp Nepal]&lt;/ref&gt;
*[[17 jannewaris|17]] - [[Nguyễn Xuân Phúc]] stapt op as [[presidint]] fan [[Fjetnam]] nei't syn posysje fanwegen ferskate [[skandalen]] ûnhâldber wurden is.
*[[18 jannewaris|18]] - De [[Oekraïne|Oekraynske]] [[minister]] fan Binnenlânske Saken [[Denis Monastyrski]] komt yn 'e mande mei 13 oare minsken om as syn [[helikopter]] [[delstoarten|delstoart]] yn 'e stêd [[Brovary]].
*[[27 jannewaris|27]] - Yn it troch [[Israel]] besette [[Westjordaanlân]] brekt rûnom ûnrêst út as by in ynfal fan it Israelyske leger yn [[Jenin]] 9 [[Palestina|Palestinen]] omkomme. Jûns wurde yn [[East-Jeruzalim]] troch in Palestyn 7 Israeeljers [[dea]]sketten as se út 'e [[synagoge]] komme.
*[[30 jannewaris|30]] - Yn 'e [[Pakistan|Pakistaanske]] stêd [[Peshawar]] komme by [[selsmoardoanslach op in moskee yn Peshawar (2023)|in selsmoardoanslach]] op in [[moskee]] teminsten 101 minsken om, foar it meastepart [[plysje]]minsken, wylst mear as 220 oaren [[ferwûne]] reitsje.
;febrewaris
*[[3 febrewaris|3]] - It [[regear]] fan 'e [[Feriene Steaten]] makket buorkundich dat it [[Sineesk ballonynsidint (2023)|in Sineeske spionaazjeballon]] yn 'e rekken hâldt, dy't fan [[Alaska]] fia [[Kanada]] en dan oer de [[legere 48 steaten]] sweeft, oant er op [[4 febrewaris]] foar de kust fan [[Súd-Karolina]] boppe de [[Atlantyske Oseaan]] delsketten wurdt. Troch dit ynsidint bekuolje de relaasjes tusken de Feriene Steaten en de [[Folksrepublyk Sina]], dy't dochs al net bêst wiene, noch mear.
*[[6 febrewaris|6]] - It suden fan [[Turkije]] en it noardwesten fan [[Syrje]] wurde troffen troch [[ierdbeving yn Turkije en Syrje (2023)|in swiere ierdbeving]] mei in krêft fan 7.8 op 'e [[skaal fan Richter]]. Op [[15 maart]] binne der krapoan as 56.000 [[dea]]den teld en mear as 130.000 [[ferwûne]]n.
*[[17 febrewaris|17]] - [[Andorra]] fiert it [[homohoulik]] yn.
*[[21 febrewaris|21]] - De [[Ruslân|Russyske]] [[presidint]] [[Vladimir Pûtin]] skoarret de meiwurking fan syn lân op oan 'e útfiering fan [[New START]], in [[ferdrach]] mei de [[Feriene Steaten]] dat de [[atoombom|nuklêre wapenarsenalen]] beheine moat.
*[[27 febrewaris|27]] - It [[Feriene Keninkryk]] en de [[Jeropeeske Uny]] berikke in kompromis om it [[Noard-Ierlânprotokol]] fan it [[Brexit]]ferdrach oan te passen.
*[[28 febrewaris|28]] - Yn [[Grikelân]] fynt by it plak [[Larisa (stêd)|Larisa]], yn 'e [[lânstreek]] [[Tessaalje]], [[Treinramp by Larissa|in treinramp]] plak, wêrby't 57 minsken omkomme en 85 oaren [[ferwûne]] reitsje. Dat liedt [[demonstraasje (protest)|demonstraasjes]] en [[staking]]s yn it hiele lân, mei't wanbelied fan it regear foar de roamp ferantwurdlik holden wurdt.
;maart
*[[4 maart|4]] - De lidsteaten fan 'e [[Feriene Naasjes]] stimme yn mei it [[Folleseeferdrach]], dat derop rjochte is om yn [[2030]] 30% fan 'e [[ynternasjonale wetters]] in [[natoergebiet|beskerme status]] te jaan.
*[[10 maart|10]] - Under bemiddeling troch [[Sina]] beslute [[Iraan]] en [[Saûdy-Araabje]] om wer [[diplomatike betrekkings]] oan te gean, nei't hja dy yn [[2016]] ferbrutsen hiene.
*[[10 maart|10]] - De [[Silicon Valley Bank]], de op 15 nei grutste [[bank (finansjele ynstelling)|bank]] fan 'e [[Feriene Steaten]], giet [[fallyt]], folge troch twa lytsere banken. Dat ropt op 'e [[effektebeurs|finansjele merken]] wrâldwiid [[eangst]] op foar in nije [[Bankekrisis]].
*[[15 maart|15]] - Yn [[Nederlân]] wurde yn in [[polarisaasje|polarisearre]] [[polityk]] klimaat [[Provinsjale Steateferkiezings (2023)|Provinsjale Steateferkiezings]] holden. De [[BoerBoargerBeweging]] (BBB) komt as de grutte winner út 'e bus. It [[Foarum foar Demokrasy]] en it [[CDA]] binne de slimste ferliezers.
*[[17 maart|17]] - It [[Ynternasjonaal Strafhof]] (ICC) yn [[De Haach]] lit in [[arrestaasjebefel]] útgean foar de [[Ruslân|Russyske]] [[presidint]] [[Vladimir Pûtin]], omreden fan [[oarlochsmisdie]]den dy't ûnder syn befel yn 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] troch Russyske [[militêr]]en en [[boarger]]like [[funksjonaris]]sen begien binne yn 'e [[Oekraïne]].
*[[18 maart|18]] - By in [[ierdbeving by Guayas (2023)|swiere ierdbeving]] fan 6.8 op 'e [[skaal fan Richter]] komme yn it suden fan [[Ekwador]] 18 minsken om, reitsje mear as 500 oaren [[ferwûne]] en wurdt swiere skea oanrjochte.
*[[19 maart|19]] - Yn [[Switserlân]] stimt de foaroansteande [[bank (finansjele ynstelling)|bank]] [[UBS Group AG]] ta yn 'e oername fan [[konkurrint]] [[Crédit Suisse]], dy't driget om te fallen. De oerienkomst, dy't in wearde hat fan 3&amp;nbsp;miljard [[Switserske frank]], is ta stân kommen ûnder bemiddeling fan it Switserske [[regear]].
*[[21 maart|21]] - By in [[ierdbeving yn Badachsjan (2023)|swiere ierdbeving]] fan 6.5 op 'e [[skaal fan Richter]] komme yn it noardeasten fan [[Afganistan]] en it noarden fan it oanbuorjende [[Pakistan]] 21 minsken om en reitsje mear as 400 oaren [[ferwûne]].
*[[21 maart|21]] - It [[Parlemint fan Uganda]] nimt de [[Anty-Homoseksualiteitswet (2023)]] oan, wêryn't [[homoseksualiteit]] bestraft wurde kin mei [[libbenslange finzenisstraf]].
;april
*[[1 april|1]] - By [[bomoanslach yn Sint-Petersburch (2023)|in bomoanslach]] yn [[Sint-Petersburch]] komt [[Vladlen Tatarsky]] om, in oanhinger fan [[presidint]] [[Vladimir Pûtin]], dy't op syn [[floch]] yngeand ferslach die fan 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] en dêrby [[propaganda]] makke foar de [[Ruslân|Russyske]] oarlochsynset.
*[[4 april|4]] - [[Finlân]] wurdt as 31e [[lân]] lid fan 'e [[NATO]].
*[[4 april|4]] - Yn [[Nederlân]] fynt by it plak [[Voorschoten]], yn 'e [[provinsje]] [[Súd-Hollân]], op de [[Alde line|âlde line]] in [[treinramp|treinûngelok]] plak, wêrby't in trein [[ûntspoaring|ûntspoart]] en 1 persoan omkomt.
*[[11 april|11]] - Yn 'e [[Birmeeske Boargeroarloch]] komme by in [[bombardemint]] fan 'e [[Birma|Birmeeske]] [[loftmacht]] op it doarp [[Pazigyi]] teminsten 165 [[boarger]]s om.
*[[14 april|14]] - De [[Jupiter Icy Moons Explorer]] (JUICE), in [[romtesonde]] dy't de mei [[iis]] oerdutsen [[moanne (byplaneet)|moannen]] fan 'e [[planeet]] [[Jupiter (planeet)|Jupiter]] fan deunby ûndersykje sil, wurdt lansearre troch it [[ESA|Jeropeesk Romtefeartagintskip]] (ESA). De sonde sil Jupiter yn [[2031]] berikke.
*[[15 april|15]] - Yn [[Dútslân]] wurdt de lêste [[kearnsintrale]] fan it lân sletten.
*[[15 april|15]] - Yn 'e [[Sûdan]]eeske [[haadstêd]] [[Chartûm]] en oare dielen fan it lân brekke gefjochten út tusken de [[Sûdaneeske Striidkrêften]] en in tige grutte [[paramilitêr]]e [[milysje]], de [[Flugge Stipemacht]] (RSF). De RSF feroveret ier yn 'e striid de [[Ynternasjonale Lofthaven fan Chartûm]] en it [[presidint|presidinsjeel]] [[paleis]]. As de gefjochten nei in pear dagen inkeld mar oanboazje, driget der in nije [[boargeroarloch]] te ûntstean.
*[[19 april|19]] - As yn 'e [[Jemen]]ityske [[haadstêd]] [[Sana'a]] by it útdielen fan [[iten]] en [[jild]] yn it ramt fan 'e [[fêstjen|festelmoanne]] [[Ramadan]] [[panyk]] útbrekt trochdat der yn 'e loft [[sjitten|sketten]] wurdt, [[ferdrukking yn Sana'a|komme troch ferdrukking teminsten 90 minsken om it libben]]. Nochris 322 oaren reitsje [[ferwûne]].
*[[25 april|25]] - Yn it [[Shakaholawâld]] yn [[Kenia]] wurde 110 folgelingen fan 'e [[kristlik]]e [[sekte]] [[Good News International Ministries]] yn ûndjippe [[grêven]] oantroffen. Nochris 300 oaren wurde noch [[fermist]] en fan har wurdt freze dat se ek [[dea]] binne. De sekteleden hawwe harrensels skynber [[ferhongering|deahongere]] om't se op dy manear neffens sektelieder [[Paul Nthenge Mackenzie]] &quot;[[God (monoteïsme)|God]] moetsje&quot; soene. Mackenzie hat himsels lykwols net deahongere en wurdt [[arrestearre]] op beskuldiging fan mearfâldige [[deaslach]].
;maaie
*[[1 maaie|1]] - It omfallen fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[First Republic Bank]], dy't [[bankrot]] gien is, wurdt op it lêste momint foarkomd troch in oername troch [[JPMorgan Chase]].
*[[5 maaie|5]] - De [[Wrâldsûnensorganisaasje]] (WHO) beskôget [[COVID-19]] net langer as in wrâldwiid needgefal, mar giet troch mei dernei te ferwizen as in [[pandemy]].
*[[6 maaie|6]] - [[kroaning fan Charles III fan it Feriene Keninkryk|De kroaning]] fan [[Charles III fan it Feriene Keninkryk|Charles III]] ta [[kening]] fan it [[Feriene Keninkryk]] en alle lidsteaten fan it [[Britske Mienebêst]] dy't in [[monargy|monargale]] steatsfoarm hawwe, fynt mei grut fertoan fan pracht en preal en âlde [[tradysje]]s plak yn 'e [[Abdij fan Westminster]] yn [[Londen]].
*[[7 maaie|7]] - [[Syrje]] wurdt wer as folweardich lidsteat talitten ta de [[Arabyske Liga]]. It Syryske lidmaatskip wie opskoarre sûnt it [[regear|rezjym]] fan [[presidint]] [[Bashar al-Assad]] oan it begjin fan 'e [[Syryske Boargeroarloch]] yn [[2011]] mei grou [[geweld]] tsjin 'e [[opstanneling]]en fanwegen kaam.
*[[14 maaie|14]] - De [[sykloan]] [[Sykloan Mocha|Mocha]], dy't himsels ûntjûn hat op 'e iepen [[Yndyske Oseaan]], treft mei in krêft fan kategory&amp;nbsp;4 op 'e [[Skaal fan Saffir-Simpson]] de [[kust]]en fan [[Birma]] en [[Bangladesj]], dêr't 463 [[dea]]den falle, 101 minsken bliuwend [[fermist]] wurde en 719 oaren [[ferwûne]] reitsje.
*[[14 maaie|14]] - By [[Taiske parlemintsferkiezings (2023)|parlemintsferkiezings]] yn [[Tailân]] winne [[politike partij|partijen]] dy't foar in weromkear nei de [[demokrasy]] binne in mearderheid yn it [[legerhûs (Tailân)|legerhûs]] fan it [[parlemint]], wylst partijen dy't de [[militêr]]e [[diktatuer|gûnta]] stypje, sitten ynleverje moatte.
*[[17 maaie|17]] - De [[Itaalje|Italjaanske]] [[regio's fan Itaalje|regio]] [[Emylje-Romanje]] wurdt troffen troch swiere [[oerstreaming]]s wannear't [[stjalprein]] folget op in lange snuorje fan [[drûchte]], mei as gefolch dat de útdrûge grûn it wetter net opnimme kin.
*[[28 maaie|28]] - Yn 'e twadde omgong fan 'e [[Turkske presidintsferkiezings (2023)|presidintsferkiezings]] yn [[Turkije]] behellet de sittende [[presidint]] [[Recep Tayyip Erdoğan]] mei 52,2% fan 'e stimmen in oerwinning oer [[Kemal Kılıçdaroğlu]], de kandidaat fan 'e feriene [[opposysje (polityk)|opposysje]].
;juny
*[[2 juny|2]] - Yn it [[Nasjonaal Park De Biesbosk]] yn [[Súd-Hollân]] wurde foar it earst wer [[steur (fisk)|steuren]] útset, 70 jier nei't dy fisk yn 'e [[Nederlân]]ske [[oerflaktewetter]]s foar it lêst waarnommen is.
*[[2 juny|2]] - By in [[treinramp yn Orissa (2023)|in grutte treinramp]] yn 'e [[Yndia]]aske dielsteat [[Orissa]], dêr't trije [[trein]]en by belutsen binne, komme teminsten 289 minsken om en reitsje mear as 1.175 oaren [[ferwûne]].
*[[6 juny|6]] - Yn it troch [[Ruslân]] yn it ramt fan 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] besette diel fan 'e [[Oekraïne]] wurdt de [[Nova Kachovkadaam]] troch in [[eksploazje]] ferwoastge. De krite streamôf wurdt ferrinnewearre troch [[oerstreaming]]s, wylst it gebiet streamop mei [[wettertekoart]]en foar [[yrrigaasje]]doelen te meitsjen kriget. Nei alle gedachten sitte de Russen efter it opblazen fan 'e [[keardaam]] en wolle se troch it skeppen fan in soarte fan [[wetterliny]] it oansteande Oekraynske [[offinsyf]] besykje tsjin te kearen.
*[[8 juny|8]] - De [[reek]] fan hûnderten [[natoerbrannen yn Kanada (2023)|natoerbrannen yn Kanada]] waaieret út oer grutte [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] stêden, lykas [[New York (stêd)|New York]], [[Philadelphia]], [[Baltimore]], [[Washington, D.C.]], [[Detroit]] en [[Minneapolis]], dêr't it deiljocht alhiel ferdizene wurdt. Der wurdt warskôge om safolle mooglik thús te bliuwen en út 'e reek, dy't net sûn is om yn te azemjen. De autoriteiten warskôgje de ynwenners ek dat se har der mar op ynstelle moatte dat soks faker barre sil, om't it natoerbrânseizoen noch mar krekt oanbrutsen is.
*[[13 juny|13]] - Teminsten 103 [[minske]]n komme om as in [[boat]] mei [[brulloft]]sfolk [[kapseizen|kapseist]] op 'e [[rivier]] de [[Niger (rivier)|Niger]] yn [[Nigearia]].
*[[14 juny|14]] - Op 'e [[Ioanyske See]], 80 [[km]] út 'e súdwestlike [[kust]] fan it [[Grikelân|Grykske]] [[skiereilân]] de [[Peloponnesos]], sinkt in oerladen [[Lybje|Lybyske]] [[skip|fiskersboat]] mei oan board 400 oant 750 [[migrant]]en út [[Egypte]], [[Syrje]], [[Afganistan]], [[Pakistan]] en [[Palestina]] ûnderweis nei in bettere [[takomst]] yn [[Jeropa]]. Der wurde 104 minsken rêden en 82 [[stoflike omskotten]] burgen. De restearjende likernôch 500 opfarrenden reitsje [[fermist]] en fan harren wurdt oannommen dat se de [[drinkeldea]] [[stoarn]] binne.
*[[17 juny|17]] - [[Ruslân]] makket bekend dat it inkele [[nukleêre wapen]]s op it grûngebiet fan buorlân en bûnsgenoat [[Wyt-Ruslân]] stasjonearre hat.
*[[20 juny|20]] - By [[finzenisrebûlje yn Támara|in rebûlje]] yn in [[frouljusfinzenis]] yn [[Támara]], yn [[Hondoeras]], komme teminsten 41 froulju om.
*[[23 juny|23]] - Yn [[Ruslân]] komt de [[Wagnergroep]], in [[hierling]]eleger dat oan 'e Russyske kant yn 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] fjochtet, yn [[opstân]] tsjin 'e [[Russyske Striidkrêften]]. Dizze [[Opstân fan 'e Wagnergroep]], dy't ûnder lieding stiet fan Wagnerlieder [[Jevgeni Prigozjin]], begjint mei in besetting fan [[Rostov oan 'e Don]] en giet fierder mei in opmars nei [[Moskou]]. Deselde deis noch lûkt Prigozjin lykwols syn troepen werom nei't der tusken him de Russyske [[presidint]] [[Vladimir Pûtin]] in fredesoerienkomst ta stân kommen is troch bemiddeling fan 'e [[Wyt-Ruslân|Wytrussyske]] presidint [[Aleksander Lûkasjenko]].
;july
*[[1 july|1]] - [[Kening]] [[Willem-Alexander fan de Nederlannen|Willem-Alexander]] biedt út namme fan it [[Nederlân]]ske [[regear]] op [[Keti Koti]] oan 'e [[Suriname]]rs en [[Nederlânske Antillen|Antiljanen]] syn [[ûntskuldiging]]s oan foar it Nederlânske [[slavernij]]ferline.
*[[1 july|1]]-[[23 july|23]] - De [[Omgong fan Frankryk 2023]] fynt plak, mei de start yn [[Bilbao]], yn [[Baskelân (autonome mienskip)|Baskelân]], en de finish yn [[Parys]].
*[[7 july|7]] - Yn [[Nederlân]] falt it [[Kabinet-Rutte IV]] as de koälysjepartijen [[VVD]], [[CDA]], [[D66]] en [[KristenUny]] gjin oerienstimming berikke kinne oer it beheinen fan it rjocht op [[gesinsweriening]] foar [[asylsiker]]s.
*[[14 july|14]] - Yn [[Hollywood]] kundiget it machtige [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[fakbûn]] fan [[akteur]]s [[SAG-AFTRA]] in algemiene [[staking]] ôf út protest tsjin 'e ûnwil fan 'e grutte [[filmstudio's]] om 'e akteurs ôfdwaande te kompinsearjen foar distribúsje fia [[streamingtsjinst]]en en te beskermjen tsjin 'e oername fan harren wurk troch generative [[keunstmjittige yntelliginsje]]s.
*[[20 july|20]]-[[20 augustus]] - Yn [[Austraalje (lân)|Austraalje]] en [[Nij-Seelân]] wurdt it [[Wrâldkampioenskip fuotbal froulju 2023|WK fuotbal foar froulju]] holden.
*[[23 july|23]] - Tsientûzenen [[toerist]]en ûntflechtsje it [[Grikelân|Grykske]] [[eilân]] [[Roados]], nei't dêr [[natoerbrannen yn Grikelân (2023)|in grutte natoerbrân]] útbrutsen is. It is de grutste [[evakuaasje]] yn 'e [[skiednis fan Grikelân]].
*[[23 july|23]] - By [[Spaanske parlemintsferkiezings (2023)|parlemintsferkiezings]] yn [[Spanje]] wurdt de [[konservatisme|konservative]] [[Partido Popular]] (PP) de grutste [[politike partij]]. Mar om't de oare [[rjochts (polityk)|rjochtse]] partijen sitten ferlieze, kin der oer rjochts gjin [[regear]] mei in mearderheid yn it [[parlemint]] foarme wurde. De iennichste mooglikheden lykje in [[links (polityk)|links]] kabinet mei stipe fan 'e regionale [[nasjonalist]]yske partijen yn [[Kataloanje]], [[Baskelân (autonome mienskip)|Baskelân]] en de [[Kanaryske Eilannen]], of oars nije ferkiezings.
*[[26 july|26]] - By [[steatsgreep yn Niger (2023)|in steatsgreep]] yn [[Niger]] wurdt de [[demokratysk]] keazen [[presidint]] [[Mohamed Bazoum]] ôfset troch leden fan 'e [[striidkrêften]] en fan syn eigen presidinsjele garde. [[Generaal]] [[Abdourahamane Tchiani]] wurdt ynstallearre as lieder fan in [[militêr]]e [[gûnta]].
*[[26 july|26]] - Op 'e [[Noardsee]] boppe it [[Fryslân|Fryske]] [[Waadeilannen|Waadeilân]] [[It Amelân]] brekt [[brân]] út oan board fan it mei sa'n 3.800 [[auto's]] laden [[frachtskip]] de ''[[MS Fremantle Highway|Fremantle Highway]]''. By de [[evakuaasje]] fan 'e [[bemanning]] fan it skip komt ien persoan om. De brân is foar de [[Nederlânske Kustwacht]] dreech te blussen om't it gebrûk fan bluswetter de stabiliteit fan it skip yn gefaar bringe kin.
*[[30 july|30]] - Yn [[Khar (Pakistan)|Khar]], in stêd yn [[Pakistan]], komme 63 minsken om en reitsje mear as 200 oaren [[ferwûne]] by [[selsmoardoanslach yn Khar (2023)|in selsmoardoanslach]] mei in [[autobom]]. [[Islamityske Steat - Provinsje Koarasan]] easket de ferantwurdlikheid foar de [[oanslach (misdriuw)|oanslach]] op.
;augustus
*[[1 augustus|1]] - Yn 'e [[Feriene Steaten]] stelt [[spesjaal oanklager]] [[Jack Smith (jurist)|Jack Smith]] de eardere [[Amerikaanske presidint]] [[Donald Trump]] [[ynsteatfanbeskuldigingstelling|yn steat fan beskuldiging]] omreden fan dy syn mislearre besykjen om 'e útslach fan 'e [[Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2020]] te feroarjen en foar it oansetten ta de [[Bestoarming fan it Amerikaanske Kapitoal]] op [[6&amp;nbsp;jannewaris]] [[2021]].
*[[2 augustus|2]] - [[Tjisse Steenstra]], [[Hans Wassenaar]] en [[Renze Pieter Hiemstra]] winne yn [[Frjentsjer]] de [[PC 2023|170ste]] [[PC]]. Tjisse Steenstra wurdt útroppen ta [[kening (keatsen)|kening]]. De PC begûn fanwegen it minne waar pas om 12.00 oere, de tradisjonele tocht yn de koets mei de winners fan it foarrige jier troch de stêd waard skrast.
* [[8 augustus|8]] - By [[natoerbrannen yn Hawaï (2023)|fûleindige natoerbrannen]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Hawaï]] brânt op it [[eilân]] [[Maui]] de stêd [[Lahaina (Hawaï)|Lahaina]] plat. Der komme teminsten 102 [[minsken]] om en 2.207 [[gebouw]]wen wurde ferwoastge. De skea bedraacht [[$]]5,5&amp;nbsp;miljard.
* [[9 augustus|9]] - [[Dronryp]] wint yn [[Wommels]] de 121ste [[Freulepartij]].
* [[15 augustus|15]] - Op [[Teneryf]], ien fan 'e [[Kanaryske Eilannen]], wurde omreden fan [[natoerbrân op Teneryf (2023)|in natoerbrân]] 3.000 minsken [[evakuëarre]].
* [[16 augustus|16]]-[[21 augustus|21]] - De swiere [[orkaan]] [[Orkaan Hilary|Hilary]] tsjocht út 'e [[Stille Oseaan]] wei yn noardlike rjochting oer it [[Kalifornysk Skiereilân]] en dan fierder it lân yn nei de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Kalifornje]]. It is foar it earst yn 84 jier dat dizze regio troch in orkaan troffen wurdt. Der reitsje 2 lju [[dea]], yndirekt feroarsake troch de orkaan, mar der wurdt fral in soad skea oanrjochte troch [[oerstreaming]]s troch de oerfloedige [[rein (delslach)|rein]] dy't Hilary meibringt.
* [[16 augustus|16]] - Skipper [[Douwe Albertsz. Visser|Douwe A. Visser]] wint mei it [[It Doarp Grou|Doarp Grou]] it [[Sintrale Kommisje Skûtsjesilen|SKS kampioenskip]] fan 2023.
* [[17 augustus|17]] - Yn noardlik [[Kanada]] wurdt [[Yellowknife (Noardwestlike Territoaria)|Yellowknife]], de territoriale [[haadstêd]] fan 'e [[Noardwestlike Territoaria]], [[evakuaasje|ûntromme]] omreden fan [[Natoerbrannen yn Kanada (2023)|in tichterby kommende natoerbrân]].
* [[18 augustus|18]] - Yn [[Camp David]] slute de [[Feriene Steaten]], [[Japan]] en [[Súd-Koreä]] in nij [[militêr bûnsgenoatskip]], it [[Amerikaansk-Japansk-Súdkoreaansk trilateraal pakt]]. Dat is benammen rjochte tsjin 'e [[Folksrepublyk Sina]].
* [[20 augustus|20]] - De [[Gûatemalteekske presidintsferkiezings (2023)|presidintsferkiezings]] yn [[Gûatemala]] wurde ûnferwachts wûn troch de [[links (polityk)|linkse]] kandidaat [[Bernardo Arévalo]], dy't troch de [[korrupt]]e politike fêstige oarder yn it lân net as bedriging sjoen waard om't er gjin kâns op winnen meitsje soe.
* [[23 augustus|23]] - De [[Yndia]]aske [[romtesonde]] [[Chandrayaan-3]] lânet op 'e súdpoal fan 'e [[moanne (byplaneet fan de Ierde)|moanne]]. It is de earste moannemisje foar it [[Súd-Aazje|Súdaziatyske]] lân.
* [[23 augustus|23]] - Yn [[Ruslân]] wurdt it priveefleantúch fan [[Jevgeny Prigozjin]], de [[kommandant]] fan it [[hierling]]eleger [[Wagnergroep|Wagner]], delsketten troch it [[loftdoelgeskut]] fan it [[Russyske Leger]]. Dat soe in fersin wêze, mar yn 'e [[media]] wurdt dit barren rûnom sjoen as de [[wraak]] fan [[diktator]] [[Vladimir Pûtin]] op Prigozjin nei [[Opstân fan de Wagnergroep|dy syn opstân]] fan 60 dagen earder.
* [[30 augustus|30]] - By [[steatsgreep yn Gabon (2023)|in steatsgreep]] yn [[Gabon]] wurdt [[presidint]] [[Ali Bongo]] ôfset troch leden fan 'e [[striidkrêften]] en fan syn eigen presidinsjele garde. In [[militêr]]e [[gûnta]] nimt de macht oer.
* [[30 augustus|30]]-[[31 augustus|31]] - De swiere [[orkaan]] [[Orkaan Idalia|Idalia]] tsjocht út 'e [[Golf fan Meksiko]] wei oer de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steaten]] [[Floarida]], [[Georgia]], [[Súd-Karolina]] en [[Noard-Karolina]] hinne en feroarsaket dêr fral in protte skea troch [[wyn (waar)|wyn]] en [[rein (delslach)|rein]]. Der komme 3 minsken om.
;septimber
* [[8 septimber|8]] - Yn it suden fan [[Marokko]] fynt [[Ierdbeving fan Marrakesj-Safi (2023)|in swiere ierdbeving]] fan 6,8 op 'e [[skaal fan Richter]] plak. Der komme teminsten 2.960 [[minske]]n om, wylst nochris krapoan 5.700 oaren [[ferwûne]] reitsje.
* [[9 septimber|9]] - Op 'e top fan 'e [[G20]] yn 'e [[Yndia]]aske [[haadstêd]] [[New Delhi]] wurdt de [[Afrikaanske Uny]] as nij lid presintearre.
* [[10 septimber|10]] - De [[stoarm]] [[Stoarm Daniël|Daniël]], in [[Middellânske See|Mediterrane]] [[sykloan]], komt oan lân yn 'e [[Syrenaika]], yn [[Lybje]], en rjochtet dêr gâns skea oan. By de [[stêd]] [[Derna (stêd)|Derna]] beswike twa [[keardaam|keardammen]], mei as gefolch dat in fjirdepart fan 'e stêd troch in floedweach fuortspield wurdt. Der wurdt rûsd dat der 18.000 oant 20.000 [[dea]]den falle.
* [[12 septimber|12]] - By in [[brân yn Hanoi (12 septimber 2023)|in brân]] yn in [[appartemintekompleks]] yn 'e [[Fjetnam]]eeske [[haadstêd]] [[Hanoi]] komme 56 [[minske]]n om en reitsje nochris 37 [[ferwûne]].
* [[15 septimber|15]] - Yn 'e [[Feriene Steaten]] brekt [[staking fan de UAW (2023)|in grutte staking]] út ûnder de [[fabryksarbeider]]s fan 'e trije grutte [[auto]]produsinten [[Ford Motor Company|Ford]], [[General Motors]] en [[Stellantis]] ([[Chrysler]]).
* [[19 septimber|19]] - [[Azerbeidzjan]] fiert yn 'e [[separatist]]yske [[regio]] [[Nagorno-Karabach]] [[offinsyf fan Azerbeidzjan yn Nagorno-Karabach (2023)|in offinsyf]] út, dat binnen ien [[dei]] ta in klinkende oerwinning liedt. De 120.000 [[etnysk]]e [[Armenen]] dy't de krite bewenje, begjinne út eangst foar ferfolgings [[eksodus fan Armenen út Nagorno Karabach|nei Armeenje te flechtsjen]] by wat in ''[[de facto]]'' [[etnyske suvering]] wurdt.
* [[25 septimber|25]] - By [[ûntploffing fan in brânstofdepot yn Stepanakert|in ûntploffing]] fan in [[brânstof]]depot yn [[Stepanakert]], de [[haadstêd]] fan [[Nagorno-Karabach]], komme nei skatting 170 [[minske]]n om en reitsje teminsten 300 oaren [[ferwûne]].
* [[28 septimber|28]] - [[Samvel Sjahramanjan]], de [[presidint]] fan 'e [[Republyk Artsach]], in lân sûnder algemiene erkenning dat it meastepart fan 'e [[etnysk]] [[Armenen|Armeenske]] [[enklave]] [[Nagorno-Karabach]] yn [[Azerbeidzjan]] omfettet, lit nei de folsleine nederlaach tsjin 'e Azerbeidzjanen, tsien dagen earder, in [[dekreet]] útgean wêryn't er Artsach per [[1&amp;nbsp;jannewaris]] [[2024]] opheft.
* [[28 septimber|28]] - Fouad L. sjit yn [[Rotterdam]] by fersktate sjitynsidinten trije [[minske]]n [[dea]], wêrûnder syn [[buorfrou]] en har 14-jierrige [[dochter]] en in [[dokter]]-[[dosint]] fan it [[Erasmus Medysk Sintrum]].
* [[29 septimber|29]] - By [[bomoanslach yn Mastung (2023)|in bomoanslach]] by in [[moskee]] yn 'e [[Pakistan|Pakistaanske]] [[stêd]] [[Mastung (Pakistan)|Mastung]] komme mear as 52 [[minske]]n om en reitsje teminsten 70 oaren [[ferwûne]].
;oktober
* [[3 oktober|3]] - De [[foarsitter]] fan it [[Amerikaanske Hûs fan Offurdigen]], [[Kevin McCarthy]], dy't op [[8&amp;nbsp;jannewaris]] fan dit jier mei in protte muoite ta syn [[amt (funksje)|amt]] keazen waard, wurdt ôfset troch tadwaan fan acht leden fan syn eigen [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske Partij]] û.l.f. ôffurdige [[Matt Gaetz]]. It is de earste kear yn 'e [[Amerikaanske skiednis]] dat in foarsitter fan it Hûs fan Offurdigen ôfset wurdt. De Republikeinske Partij yn it Hûs bliuwt yn gaos efter.
* [[7 oktober|7]] - De [[Palestina|Palestynske]] [[paramilitêre organisaasje]] [[Hamas]] docht út 'e [[Gazastripe]] wei in grutskalige ynfal yn súdlik [[Israel]], wêrby't ferskate tige bloedige [[terrorist]]yske [[oanslach (misdriuw)|oanslaggen]] begien wurde. Hamas wurdt hjirby stipe troch ferskate oare Palestynske paramilitêre groepen, te witten: de [[Palestynske Islamityske Djihaad|Islamityske Djihaad]], it [[Folksfront foar de Befrijing fan Palestina]] (PFLP), it [[Demokratysk Front foar de Befrijing fan Palestina]] (DFLP) en [[Ariin al-Usûd]]. By de oanslaggen komme 1.033 Israelyske [[boarger]]s en 357 [[militêr]]en om. Dêropta wurde 233 boargers en soldaten [[ûntfierd]] nei de Gazastripe om dêr yn [[gizeling (misdriuw)|gizeling]] holden te wurden. Dit is it begjin fan [[Gaza-oarloch (2023)|in nije Gaza-oarloch]], mei't Israel fuort de oare deis úteinset mei swiere [[bombardemint]]en fan 'e Gazastripe.
* [[7 oktober|7]] - By [[ierdbevings fan Herat (2023)|in swiere ierdbeving]] yn 'e neite fan [[Herat]], yn westlik [[Afganistan]], op [[11&amp;nbsp;oktober]] en [[15&amp;nbsp;oktober]] folge troch twa tige swiere [[neiskok]]ken, komme yn totaal 1.389 [[minske]]n om, wylst hast 2.800 oaren [[ferwûne]] reitsje.
* [[14 oktober|14]] - By it [[Australian Indigenous Voice-referindum]], wêrby't it [[elektoraat]] fan [[Austraalje (lân)|Austraalje]] derfoar kieze koe om 'e lânseigen befolking, de [[Australyske Aboriginals]] en de [[Torresstrjitte-eilanners]], mear ynfloed op it [[politike]] proses te jaan, stimt in romme mearderheid fan 60,1% tsjin.
* [[15 oktober|15]] - By [[Poalske parlemintsferkiezings (2023)|parlemintsferkiezings]] yn [[Poalen]] komt de [[ekstreem-rjochts]]e [[politike partij]] [[PiS]], dy't al jierrenlang it [[regear]] foarmet en Poalen allegeduerigen yn konflikt bringt mei de [[Jeropeeske Uny]], as winner út 'e bus. De [[opposysje (polityk)|opposysjepartijen]] hawwe lykwols mei-inoar mear stimmen helle en beslute û.l.f. [[Donald Tusk]] in koälysjeregear te foarmjen dat de PiS bûtenslút.
* [[17 oktober|17]] - Wylst de [[Israel]]yske [[bombardemint]]en fan 'e Gazastripe yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]] oanhâlde, fynt der in grutte [[ûntploffing]] plak by it [[Al-Ahli Al-Arabi-sikehûs]] yn [[Gaza (stêd)|Gaza-Stêd]]. Dêrby komme 471 [[minske]]n om. Israel ûntkent ferantwurdlikheid en seit dat de ekploazje feroarsake is troch in delstoarte [[raket]] fan 'e [[Palestynske Islamityske Djihaad]].
* [[18 oktober|18]] - De [[Nederlân|Nederlanner]] [[Joran van der Sloot]] bekend nei 18 jier de [[moard op Natalee Holloway]] yn [[2005]] op [[Arûba]].
* [[25 oktober|25]] - De [[Orkaan]] [[Orkaan Otis|Otis]] komt as in [[Skaal fan Saffir-Simpson|orkaan fan 'e fyfde kategory]] op 'e [[skaal fan Saffir-Simpson]] út 'e [[Stille Oseaan]] wei oan lân by it [[baaiplak]] [[Acapulco]], yn 'e westkust fan [[Meksiko]]. Der komme teminsten 48 [[minske]]n om en de stêd wurdt fierhinne ferwoastge.
* [[25 oktober|25]] - Nei goed trije [[wike]]n slagget it de [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske Partij]] einlings en te'n lêsten om in nije [[foarsitter]] fan it [[Amerikaanske Hûs fan Offurdigen]] te kiezen. It wurdt [[Mike Johnson (politikus út Louisiana)|Mike Johnson]], dy't net folle [[ûnderfining]] hat, mar ek noch net folle fijannen makke hat.
* [[29 oktober|29]] - De [[Republyk Turkije]] bestiet 100 jier.
;novimber
* [[6 novimber|6]] - Wylst de [[Israel]]yske [[bombardemint]]en fan 'e [[Gazastripe]] yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]] oanhâlde, binne dêr al mear as 10.000 [[minske]]n by omkommen. De ynternasjonale druk op Israel om in &quot;humanitêr skoft&quot; yn te laskjen wurdt hieltyd grutter.
* [[19 novimber|19]] - De [[populisme|populist]] [[Javier Milei]] wint de [[Argentynske presidintsferkiezings (2023)|presidintsferkiezings]] yn [[Argentynje]].
* [[22 novimber|22]] - [[Israel]] en [[Hamas]] komme yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]] in fjouwerdeisk [[sjitferbod]] oerien, wêrby't Hamas Israelyske [[gizeling (misdriuw)|gizelders]] loslitte sil, wylst Israel [[Palestina|Palestynske]] [[froulju]] en [[minderjierrige]]n frijlitte sil út syn [[finzenis]]sen. Neitiid wurdt it sjitferbod trije kear mei ien dei ferlinge, sadat it úteinlik sân dagen duorret.
* [[22 novimber|22]] - Yn [[Nederlân]] rinne de [[Twadde-Keamerferkiezings (2023)|Twadde-Keamerferkiezings]] út op in grutte oerwinning foar de [[ekstreem-rjochts]]e [[PVV]] fan [[Geert Wilders]]. Oare winners binne de nije [[politike partij]] [[NSC]] fan [[Pieter Omtzigt]], [[GrienLinks]]-[[PvdA]] fan [[Frans Timmermans]] en de [[BBB]] fan [[Caroline van der Plas]]. De [[VVD]], [[D66]], it [[CDA]] en de [[KristenUny]] binne de grutste ferliezers.
* [[29 novimber|29]] - [[Nepal]] fiert it [[homohoulik]] yn.
;desimber
*[[1 desimber|1]] - It [[sjitferbod]] yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]] rint ôf. [[Israel]] ferfettet syn [[bombardemint]]en fan 'e [[Palestina|Palestynske]] [[boarger]]befolking yn 'e [[Gazastripe]].
*[[3 desimber|3]] - Yn it ramt fan 'e [[Fenezolaansk-Guyaanske Krisis (2023)|Fenezolaansk-Guyaanske Krisis]] wurdt yn [[Fenezuëla]] in [[referindum]] holden oer de [[anneksaasje]] fan 'e [[ierdoalje]]rike krite [[Essequibo (gebiet)|Essequibo]], dy't de helte fan it buorlân [[Guyana]] beslacht. Nettsjinsteande it feit dat de ynwenners fan it gebiet soks ûnbesprekber fine en by Guyana hearren bliuwe wolle, stimt mear as 95% fan it Fenezolaanske [[elektoraat]] foar de anneksaasje (al is de [[opkomst]] opmerklike leech en fermoedzje ynternasjonale waarnimmers dat it Fenezolaanske regear [[stimbusfraude]] begien hat). It referindum is likegoed mar in leech gebeart, om't Fenezuëla it gebiet inkeld ynliivje kin troch in [[oarloch]] te begjinnen.
*[[12 desimber|12]] - Op 'e [[Klimaatkonferinsje fan Dûbai (2023)|Klimaatkonferinsje fan Dûbai]] berikke alle dielnimmende [[lannen en territoaria|lannen]] in akkoart om [[fossile brânstof]]fen út te fazearjen.
*[[17 desimber|17]] - It [[Compact of Free Association]] tusken de [[Feriene Steaten]], [[Mikroneezje (lân)|Mikroneezje]], [[Palau]] en de [[Marshalleilannen]] rint ôf.
*[[18 desimber|18]] - In stikmannich [[rederij]]en kundiget oan om foarearst net mear fia de [[Reade See]] en it [[Suëzkanaal]] te farren, omreden fan 'e oanfallen fan 'e [[Hûty-rebellen]] út [[Jemen]] op 'e [[skipfeart]] dêre. De oanfallen binne in ferjilding foar de oanhâldende [[Israel]]yske [[bombardemint]]en op 'e [[Gazastripe]] yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]].
*[[20 desimber|20]] - By [[presidintsferkiezings yn de Demokratyske Republyk Kongo (2023)|presidintsferkiezings]] yn 'e [[Demokratyske Republyk Kongo]] wint de sittende [[presidint]] [[Felix Tshisekedi]] neffens de offisjele útslach mei 73% fan 'e stimmen fan syn beide [[politike]] rivalen. Dy útkomst is ekstreem kontroversjeel, mei't de measte ûnôfhinklike waarnimmers, de [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] ynbegrepen, fan miening binne dat [[opposysje (polityk)|opposysjekandidaat]] [[Martin Fayulu]] eins mei oermacht de ferkiezings wûn hat en dat Tshisekedi en syn oanhingers skuldich binne oan massale [[stimbusfraude]].
*[[21 desimber|21]] - By [[sjitpartij yn Praach (2023)|in sjitpartij]] op 'e [[Karelsuniversiteit]] yn 'e [[Tsjechje|Tsjechyske]] [[haadstêd]] [[Praach]] komme 15 [[minske]]n om (de dieder ynbegrepen) en reitsje 25 oaren [[ferwûne]]. De dieder is in [[studint]] oan 'e [[universiteit]].
*[[22 desimber|22]] - It deadetol fan 'e [[Israel]]yske [[bombardemint]]en op 'e [[Gazastripe]] yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]] passearret it oantal fan 20.000 [[Palestina|Palestynske]] [[boarger]]s.
*[[29 desimber|29]] - By in grutskalige [[Ruslân|Russyske]] oanfal yn it ramt fan 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] mei [[drone]]s en [[raket]]ten op alle grutte [[Oekraïne|Oekraynske]] [[stêd]]en komme teminsten 39 [[minske]]n om en reitsje mear as 160 oaren [[ferwûne]]. 
*[[30 desimber|30]] - De [[Oekraïne]] ferjildet de [[Ruslân|Russyske]] oanfal fan in dei earder mei in eigen bombardemint fan 'e Súdrussyske stêd [[Belgorod]], wêrby't teminsten 21 [[minsken]] omkomme en 110 oaren ferwûne reitsje.
*[[31 desimber|31]] - Yn har [[taspraak|nijjierstaspraak]] kundiget [[keninginne]] [[Margareta II fan Denemark]] ûnferwachts har [[abdikaasje]] oan op [[14 jannewaris]] [[2024]].

== Berne ==

== Ferstoarn ==
;jannewaris
* [[2 jannewaris|2]] - [[Ken Block]], Amerikaansk rallykoereur (* [[1967]])
* [[3 jannewaris|3]] - [[Walter Cunningham]], Amerikaansk romtefarder (* [[1932]])
* [[4 jannewaris|4]] - [[Fay Weldon]], Ingelsk skriuwster (* [[1931]])
* [[5 jannewaris|5]] - [[Earl Boen]], Amerikaansk akteur (* [[1941]])
* [[6 jannewaris|6]] - [[Dick Savitt]], Amerikaansk tennisser (* [[1927]])
* [[7 jannewaris|7]] - [[Russell Banks]], Amerikaansk skriuwer (* [[1940]])
* [[9 jannewaris|9]] - [[Simone Kramer]], Nederlânsk berneboekeskriuwster (* [[1939]])
* [[10 jannewaris|10]] - [[Jeff Beck]], Ingelsk gitarist (* [[1944]])
* [[10 jannewaris|10]] - [[Konstantyn II fan Grikelân]] fan 1964 oant en mei 1973 kening fan Grikelân (* [[1940]])
* [[12 jannewaris|12]] - [[Harke Bremer]], Frysk oersetter en skriuwer (* [[1955]])
* [[12 jannewaris|12]] - [[Klas Lestander]], Sweedsk biatleet (* [[1931]])
* [[12 jannewaris|12]] - [[Lisa Marie Presley]], Amerikaansk sjongster (* [[1968]])
* [[14 jannewaris|14]] - [[Lieuwe Westra]], Frysk hurdfytser (* [[1982]])
* [[15 jannewaris|15]] - [[Jan Krol (acteur)|Jan Krol]], Nederlânsk akteur (* [[1962]])
* [[16 jannewaris|16]] - [[Gina Lollobrigida]],  Italjaansk aktrise (* [[1927]])
* [[17 jannewaris|17]] - [[Cornelius Rogge (1932-2023)|Cornelius Rogge]], Nederlânske byldzjend keunstner (* [[1932]])
* [[18 jannewaris|18]] - [[Denis Monastyrski]], Oekraynsk politikus (* [[1980]])
* [[19 jannewaris|19]] - [[David Crosby]], Amerikaansk gitarist (* [[1941]])
* [[19 jannewaris|19]] - [[Johann Frank]], Noardfrysk stedsbesjoerder en bibeloersetter (* [[1932]])
* [[19 jannewaris|19]]/[[20 jannewaris|20]] - [[Ger Lamerus]], Frysk muzikant (* [[1947]])
* [[23 jannewaris|23]] - [[Inge van der Velden]], Nederlânsk rugbyster (* [[1992]])
* [[29 jannewaris|29]] - [[Heddy Lester]], Nederlânsk sjongster en aktrise (* [[1950]])

;febrewaris
* [[2 febrewaris|2]] - [[Jean-Pierre Jabouille]], Frânsk Formule-1 koereur (* [[1942]])
* [[3 febrewaris|3]] - [[Paco Rabanne]] Spaansk moade ûntwerper (* [[1934]])
* 3 - [[Melis van der Sluis]], Frysk keunstner 
* [[6 febrewaris|6]] - [[Greta Andersen]], Deensk Swimster (* [[1927]])
* 6 - [[Ger Thijs]], Nederlânsk akteur en regisseur (* [[1948]])
* 6 - [[Taner Savut]], Turksk fuotballer en bestjoerder (* [[1974]])
* 6 - [[Cemal Kütahya]], Turksk hânballer (* [[1990]])
* 6 - [[Christian Atsu]], Ganeesk fuotballer (* [[1992]])
* 6 - [[Ahmet Eyüp Türkaslan]] Turksk fuotballer (* [[1994]])
* [[8 febrewaris|8]] - [[Vladimir Morozov (1940)|Vladimir Morozov]] Turkmeensk kanofarder (* [[1940]])
* [[9 febrewaris|9]] - [[Marijke Merckens]] Nederlânsk aktrise (* [[1940]])
* [[10 febrewaris|10]] - [[Marie Gabrielle fan Lúksemboarch]], Lúksemboarchske prinses (* [[1925]])
* [[11 febrewaris|11]] - [[Hans Modrow]], premier fan East-Dútslân (* [[1928]])
* [[14 febrewaris|14]] - [[Tim Aymar]], Amerikaansk sjonger (* [[1963]])
* [[15 febrewaris|15]] - [[Raquel Welch]], Amerikaanks aktrise (* [[1940]])
* [[16 febrewaris|16]] - [[Tim Lobinger]], Dútsk atleet (* [[1972]]) 
* [[18 febrewaris|18]] - [[Robert Cazala]], Frânsk hurdfytser (* [[1934]])
* [[19 febrewaris|19]] - [[Greg Foster]], Amerikaansk atleet (* [[1958]])
* 19 - [[Cock Kerling-Simons]], Nederlânsk politikus (* [[1929]])
* [[23 febrewaris|23]] - [[Slim Borgudd]], Sweedsk formule-1 koereur (* [[1946]])
* [[26 febrewaris|26]] - [[Bob Richards]], Amerikaansk atleet (* [[1926]])

;maart
* [[2 maart|2]] - [[Jos Heymans]], Nederlânsk journalist (* [[1951]])
* 2 - [[Sietse de Boer]], Frysk fotograaf (* [[1963]])
* [[3 maart|3]] - [[Tom Sizemore]], Amerikaansk akteur (* [[1961]])
* [[4 maart|4]] - [[Judith Heumann]], Amerkaansk minskerjochten aktiviste (* [[1947]]) 
* [[5 maart|5]] - [[Gary Rossington]], Amerikaansk gitarist (* [[1951]])
* [[7 maart|7]] - [[Harry de Winter]], Nederlânsk programma makker (* [[1949]])
* [[8 maart|8]] - [[Josua Madsen]], Sweedsk drummer (* [[1978]])
* [[12 maart|12]] - [[Art Boon]], Kanadeesk feteraan (* [[1925]])
* 12 - [[Dick Fosbury]], Amerikaansk atleet (* [[1947]])
* [[27 maart|27]] - [[Wim de Bie]], Nederlânsk komediant (* [[1939]])
* [[31 maart|31]] - [[Evert Wilstra]], Frysk fierljepper (* [[1951]])
* 31 - [[Johannes Brandsma (keatser)|Johannes Brandsma]], Frysk keatser (* [[1957]]) 

;april
* [[3 april|3]] - [[Gryt van Duinen]], Frysk presintatrise, (* [[1950]]) 
* [[9 april|9]] - [[Huub Oosterhuis]], Nederlânsk teolooch en dichter (* [[1933]])
* [[23 april|23]] - [[Tori Bowie]], Amerikaansk atlete (* [[1990]])
* [[25 april|25]] - [[Paul van Vliet]], Nederlânsk kabaretier (* [[1935]])

;maaie
* [[10 maaie|10]] - [[Leen Pfrommer]], Nederlânsk reedrydtrainer (* [[1935]])
* [[16 maaie|16]] - [[Jan Troost]], Nederlânsk minskerjochte-aktivist (* [[1958]])
* [[18 maaie|18]] - [[Gerrit Breteler]], Nederlânsk-Fryske keunstskilder, tekstdichter, toanielskriuwer en sjonger (* [[1954]])
* [[20 maaie|20]] - [[Richard McDermott]], Amerikaansk reedrider (* [[1940]])
* [[24 maaie|24]] - [[Tina Turner]], Switsersk/Amerikaansk sjongeres (* [[1939]])
* [[26 maaie|26]] - [[Dirk Roelfsema]], Frysk fuotballer (* [[1939]])&lt;ref&gt;[https://lc.nl/sport/Cambuur-icoon-Dirk-Roelfsema-op-84-jarige-leeftijd-overleden-topschutter-was-de-eerste-contractspeler-ooit-van-SC-Cambuur-28452500.html lc.nl 30-5-2023, Cambuur-icoon Dirk Roelfsema op 84-jarige leeftijd overleden: topschutter was de eerste contractspeler ooit van SC Cambuur]&lt;/ref&gt;
* [[28 maaie|28]] - [[Marius de Boer]], Frysk sjonger (* [[1961]])

;juny
* [[3 juny|3]] - [[Jim Hines]], Amerikaansk atleet (* [[1946]])
* [[5 juny|5]] - [[Thom van der Goot]], dosint, teäterdirekteur en regisseur (* [[1946]])
* [[8 juny|8]] - [[Renato Longo]], Italjaansk hurdfytser (* [[1937]])
* [[10 juny|10]] - [[Jacques Thönissen]], Nederlânsk skriuwer (* [[1939]])
* [[12 juny|12]] - [[Silvio Berlusconi]], Italjaansk ûndernimmer en politikus (* [[1936]])
* 12 - [[Meindert Fennema]], Frysk Heechlearaar Politikology (* [[1946]]) 
* 12 - [[Treat Williams]], Amerikaansk akteur (* [[1951]])
* 12 - [[Harvey Glance]], Amerikaansk atleet (* [[1957]])
* [[13 juny|13]] - [[Cormac McCarthy]], Amerikaansk skriuwer (* [[1933]])
* [[15 juny|15]] - [[Glenda Jackson]], Ingelsk aktrise en politika (* [[1936]])
* [[16 juny|16]] - [[Gino Mäder]], Switsersk hurdfytser (* [[1997]])
* [[18 juny|18]] - [[Jellie Brouwer]], Nederlânsk radio presintatrise (* [[1964]])
* [[19 juny|19]] - [[Diane Rowe]], Ingelsk tafeltennister (* [[1933]])
* [[21 juny|21]] - [[Johan Habekothé]], Frysk waarman (* [[1943]])
* [[23 juny|23]] - [[Willem Nijholt]], Nederlânsk akteur en sjonger (* [[1934]])
* [[29 juny|29]] - [[Jan Stekelenburg]], Nederlânsk telefyzjepresintator (* [[1941]])

;july
* [[1 july|1]] - [[Dilano van 't Hoff]], Nederlânsk autokoereur (* [[2004]])
* [[4 july|4]] - [[Jan Sierhuis]], Nederlânsk keunstskilder (* [[1928]])
* [[5 july|5]] - [[Andrés Oliva]], Spaansk hurdfytser (* [[1948]])
* [[9 july|9]] - [[Luis Suárez (1935)|Luis Suárez]], Spaansk fuotballer (* [[1935]])
* [[10 july|10]] - [[Marga Minco]], Nederlânsk skriuwster (* [[1920]])
* [[12 july|12]] - [[John Nettleton]], Ingelsk akteur (* [[1929]])
* [[13 july|13]] - [[Carlin Glynn]], Amerikaansk aktrise (* [[1940]])
* 13 - [[Josephine Chaplin]], Amerikaansk aktrise (* [[1949]])
* [[15 july|15]] - [[Venjamin Soldatenko]], Kazaksk atleet (* [[1939]])
* [[16 july|16]] - [[Jane Birkin]] Ingelsk aktrise (* [[1946]])
* [[19 july|19]] - [[Remigius Valiulis]], Litousk atleet (* [[1958]])
* [[20 july|20]] - [[Theo Smit (hurdfytser)|Theo Smit]], Nederlânsk hurdfytser (* [[1951]])
* 20 - [[Durk Stoker]], Frysk politikus (* [[1957]])
* [[22 july|22]] - [[Marianne Werner]], Dútsk atlete (* [[1924]])
* [[26 july|26]] - [[Sinéad O'Connor]], Iersk sjongeres (* [[1966]])
* [[27 july|27]] - [[Bea Van der Maat]], Flaamsk sjongeres en presintatrise (* [[1960]])
* [[30 july|30]] - [[Paul Reubens]], Amerikaansk akteur (* [[1952]])

;augustus
* [[3 augustus|3]] - [[Mark Margolis]], Amerikaansk akteur (* [[1939]])
* [[6 augustus|6]] - [[Ahmed Anarbayev]], Kirgysk swimmer (* [[1948]])
* [[7 augustus|7]] - [[William Friedkin]], Amerikaansk regisseur (* [[1935]])
* [[8 augustus|8]] - [[Federico Bahamontes]], Spaansk hurdfytser (* [[1928]])
* [[12 augustus|12]] - [[Aggie van der Meer]], Frysk skriuwster (* [[1927]])
* [[14 augustus|14]] - [[Boris Doebrovsky]], Russysk roeier (* [[1939]])
* [[19 augustus|19]] - [[Tineke Beishuizen]], Nederlânsk skriuwster (* [[1938]])
* [[22 augustus|22]] - [[Tom Courtney]], Amerikaansk atleet (* [[1933]])
* 22 - [[Martin Laciga]], Switsersk strânfolllyballer (* [[1975]])
* [[24 augustus|24]] - [[Bernie Marsden]], Ingelsk gitarist (* [[1951]])
* [[25 augustus|25]] - [[Rob Fruithof]], Nederlânsk presintator en akteur (* [[1951]])
* [[31 augustus|31]] - [[Jan Jongbloed]], Nederlânsk fuotballer (* [[1940]])
* 31 - [[Clairy Polak]] Nederlânsk sjoernaliste en presintatrise (* [[1956]])

;septimber
* [[4 septimber|4]] - [[Saya Song]], Súdkoreaansk-Amerikaansk pornoaktrise (* [[1986]])
* [[12 septimber|12]] - [[Schelte van Heemstra (1941)|Schelte baron van Heemstra]], Nederlânsk diplomaat (* [[1941]])
* [[15 septimber|15]] - [[Michel Jager]], Nederlânsk politikus (* [[1944]])
* [[16 septimber|16]] - [[Nicolaas van Beek]], Nederlânsk keunstner (* [[1938]])
* 16 - [[Wimie Wilhelm]], Nederlânsk aktrise (* [[1961]])
* [[20 septimber|20]] - [[Ruth Fuchs]], Dútsk atlete en politika (* [[1946]])
* 20 - [[Erwin Olaf]], Nederlânsk fotograaf (* [[1959]])
* [[22 septimber|22]] - [[Giorgio Napolitano]], Italjaansk politikus (* [[1925]])
* [[25 septimber|25]] - [[David McCallum]], Skotsk akteur (* [[1933]])
* [[26 septimber|26]] - [[Klaas Hofstra]], Nederlânsk akteur (* [[1944]])
* [[27 septimber|27]] - [[Michael Gambon]], Iersk akteur (* [[1940]])
* [[29 septimber|29]] - [[Dianne Feinstein]], Ammerikaansk politika (* [[1933]])

;oktober
* [[1 oktober|1]] - [[Patricia Janečková]], Slowaaksk sjongeres (* [[1998]])
* [[5 oktober|5]] - [[Paul Ramboux]], Waalsk striptekener (* [[1932]])
* [[8 oktober|8]] - [[Tjerk Westerterp]], Nederlânsk politikus (* [[1930]])
* 8 - [[László Sólyom]], Hongaarsk politikus (* [[1942]])
* 8 - [[Agneta Andersson]], Sweedsk kanofarster (* [[1961]])
* [[10 oktober|10]] - [[Terry Dischinger]], Amerikaansk basketballer (* [[1940]])
* [[11 oktober|11]] - [[Phyllis Coates]], Amerikaansk aktrise (* [[1927]])
* [[13 oktober|13]] - [[Louise Glück]], Amerikaansk dichter (* [[1943]]
* [[14 oktober|14]] - [[Piper Laurie]], Amerikaansk aktrise (* [[1932]])
* [[15 oktober|15]] - [[Suzanne Somers]], Amerikaansk aktrise (* [[1946]])
* [[16 oktober|16]] - [[Martti Ahtisaari]], Finsk politikus (* [[1937]])
* [[18 oktober|18]] - [[Wessel te Gussinklo]], Nederlânsk skriuwer (* [[1941]])
* [[19 oktober|19]] - [[Anfisa Reztsova]], Russysk biatlete (* [[1964]])
* [[21 oktober|21]] - [[Bobby Charlton]], Ingelsk fuotballer (* [[1937]])
* [[22 oktober|22]] - [[Gerrit Jan Alberts]], Frysk ferslachjouwer (* [[1962]])

;novimber
* [[2 novimber|2]] - [[Ben Ramakers]], Nederlânsk akteur (* [[1953]])
* [[12 novimber|12]] - [[Frans Steijvers]], Nederlânsk politikus (* [[1942]])
* [[14 novimber|14]] - [[Karel van de Graaf]], Nederlânsk presintator (* [[1950]])
* [[16 novimber|16]] - [[A.S. Byatt]], Ingelsk skriuwster (* [[1936]])
* [[17 novimber|17]] - [[Ellen Jens]], Nederlânsk regisseuse (* [[1940]])
* 17 - [[Charlie Dominici]], Amerikaansk sjonger (* [[1951]])
* [[19 novimber|19]] - [[Rosalynn Carter]], Amerikaansk presidintsfrou (* [[1927]])
* [[23 novimber|23]] - [[Helmert Woudenberg]], Nederlânske akteur, toanielregisseur (* [[1945]])
* [[26 novimber|26]] - [[Geordie Walker]], Ingelsk gitarist (* [[1958]])
* [[27 novimber|27]] - [[John Nichols (skriuwer)|John Nichols]], Amerikaansk skriuwer (* [[1940]])
* [[29 novimber|29]] - [[Henry Kissinger]],  Amerikaansk diplomaat en politikus (* [[1923]])
* [[30 novimber|30]] - [[Jacobus Knol]],  Frysk, learaar, skriuwer en oersetter (* [[1936]])
* 30 - [[Sante Gaiardoni]], Italjaansk hurdfytser (* [[1939]])
* 30 - [[Shane MacGowan]], Iersk sjonger (* [[1957]])

;desimber
* [[1 desimber|1]] - [[Burny Bos]], Nederlânsk filmprodusint, akteur en skriuwer (* [[1944]])
* [[2 desimber|2]] - [[Barbara Doll]], Frânsk pornoaktrise (* [[1972]])
* [[3 desimber|3]] - [[Peter d'Hamecourt]], Nederlânsk sjoernalist (* [[1946]])
* [[6 desimber|6]] - [[Cilly Dartell]], Nederlânsk aktrise en presintatrise (* [[1957]])
* [[8 desimber|8]] - [[Ryan O'Neal]], Amerikaansk akteur (* [[1941]])
* 8 - [[Peter-Michael Kolbe]], Dútsk roeier (* [[1953]])
* [[11 desimber|11]] - [[Andre Braugher]], Amerikaansk akteur (* [[1962]])
* [[13 desimber|13]] - [[Dick Tommel]], Nederlânsk politikus (* [[1942]])
* 13 - [[Paul Litjens]], Nederlânsk hockeyer (* [[1947]])
* [[16 desimber|16]] - [[Nawaf al-Ahmad al-Jaber al-Sabah]], Emir fan  Koeweit (* [[1937]])
* [[17 desimber|17]] - [[Linda van Dyck]], Nederlânsk aktrise (* [[1948]])
* [[20 desimber|20]] - [[Harrie Smeets]], Nederlânsk biskop (* [[1960]])
* [[21 desimber|21]] - [[Bob Meijer]], Nedderlânsk nijslêzer (* [[1935]])
* 21 - [[Agaath Meulenbroek]], Nederlânsk aktrise (* [[1943]])
* [[22 desimber|22]] - [[Laura Lynch]], Amerikaansk bassiste (* [[1958]])
* [[24 desimber|24]] - [[Annemiek Klijberg]], Nederlânsk presintatrise (* [[1948]])
* [[26 desimber|26]] - [[Wolfgang Schäuble]], Dútsk politikus (* [[1942]])
* 26 - [[Lesley McNaught-Mändli]], Switsersk springrúter (* [[1964]])
* [[28 desimber|28]] - [[Beno Hofman]], Nederlânsk histoarikus en presitator (* [[1954]])
* [[29 desimber|29]] - [[Doeke Eisma]], Nederlânsk politikus (* [[1939]])
* [[30 desimber|30]] - [[Tom Wilkinson]], Ingelsk akteur (* [[1948]])
* [[31 desimber|31]] - [[Hubert van Hoof]], Nederlânsk presintator en sjoernalist (* [[1951]])
* 31 - [[Melissa Hoskins]], Australysk hurdfytster (* [[1991]])

===Bisten===
* [[10 jannewaris]] - Jasper 366, [[Frysk hynder|Fryske dekhynst]]&lt;ref&gt;[https://www.horses.nl/fokkerij/friezen/friese-hengst-jasper-366-overleden/ {{nl}} Horses.nl, 11-1-2023,Friese hengst Jasper 366 overleden]&lt;/ref&gt; (* [[1995]])
* [[4 april]] - [[Diergaarde_Blijdorp#Bokito|Bokito]], gorilla fan [[Diergaarde Blijdorp]].&lt;ref&gt;[https://www.diergaardeblijdorp.nl/gorilla-bokito-overleden/ diergaardeblijdorp.nl, 5-4-2023, GORILLA BOKITO OVERLEDEN]&lt;/ref&gt; (* [[1996]])

==Films==
{{Kolommen3
|Kolom1=
* ''[[Aquaman and the Lost Kingdom]]''
* ''[[Barbie (film)|Barbie]]''
* ''[[The Equalizer 3]]''
* ''[[The Flash (film)|The Flash]]''
* ''[[Guardians of the Galaxy Vol. 3]]''
|Kolom2=
* ''[[A Haunting in Venice]]''
* ''[[John Wick: Chapter 4]]''
* ''[[Meg 2: The Trench]]''
* ''[[Mooned]]''
|Kolom3=
* ''[[My Big Fat Greek Wedding 3]]''
* ''[[Oppenheimer (film)|Oppenheimer]]''
* ''[[Shazam! Fury of the Gods]]''
* ''[[Trolls Band Together]]''
}}

==Tillefyzje==
* ''[[Ahsoka (tillefyzjesearje)|Ahsoka]]
* ''[[Star Wars: Skeleton Crew]]''

{{JiersideUnder}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat}}
}}
[[Kategory:2023| ]]
[[Kategory:21e iuw]]</text>
      <sha1>dh5qc92egwqhuk2wd88edy0a9n2c8hf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Slot Egeskov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129638</id>
    <revision>
      <id>1238524</id>
      <parentid>1136548</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T16:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Tún */</comment>
      <origin>1238524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5982" sha1="jwmrtmbkj3nvlk4s3fdglr837b4plli" xml:space="preserve">{{Ynfoboks kastiel
| namme                       = ''Slot Egeskov''
| ôfbylding                   = Egeskov Slot spejling Edit 2.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| lân                         = [[Ofbyld:Flag of Denmark.svg|20px]] [[Denemark]]
| bestjoerlike ienheid 1      = regio
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Súd-Denemark]]
| bestjoerlike ienheid 2      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Faaborg-Midtfyn]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = 5772 Kværndrup
| adres                       = Egeskov Gade 18
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|55_10_35_N_10_29_22_E_scale:12500_type:landmark_region:DK|55° 10' N 10° 29' E}}
| stifter                     =
| stiftingsjier               =
| boujier                     = 1554
| ferneatiging                =
| hjoeddeiske steat           =
| type                        = wetterkastiel
| boustyl                     = [[Renêssânse]]
| hichte                      = 
| hjoeddeisk gebrûk           =
| tagonklikens                =
| bysûnderheden               =
| monumintale status          = 
| monumintnûmer               = 
| webside                     = [https://www.egeskov.dk/dansk www.egeskov.dk]
| mapname                     = Súd-Denemark
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 55     
| lat_min                     = 10
| lat_sec                     = 35
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 10
| lon_min                     = 29
| lon_sec                     = 22
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
}}
It '''Slot Egeskov''' is in wetterboarch yn [[Kværndrup]] súdlik fan [[Ringe]] yn de gemeente [[Faaborg-Midtfyn]], [[Denemark]]. It slot is ien fan Jeropa's bêst bewarre [[Wetterkastiel|wetterkastielen]] en waard yn 1554 boud troch ryksmaarskalk Frands Brockenhuus (1518–1569). It tsjintwurdich 1.137 hektare grutte lângoed sels is âlder en datearret út de 14e iuw. 

== Skiednis ==
De earst bekende eigner fan it lângoed wie in lid fan it skaai Skinkel yn it begjin fan de jierren 1400. Yn dy tiid hiet it goed ''Egeskovgaard''. It skaai Skinkel besiet it goed foar mear as 150 jier, mar troch in houlik mei Anne Tinhuus Skinkel yn 1545 kaam it yn hannen fan Frands Brockenhuus, dy't it hjoeddeiske wetterslot yn [[renêssânse]] styl bouwe liet. 
[[Ofbyld:Egeskov Castle (Denmark).jpg|thumb|left|''Slot mei poartegebou.'']]
Troch de politike ûnrêst, de [[reformaasje]] en de Deenske [[Greveskeel|boargerkriich]] fan 1534 oant 1536 lieten in soad grutgrûnbesitters yn dy tiid harren hûzen ferbouwe ta in dreech yn te nimmen fêsting. Dat die ek Frands Brockenhuus, dy't syn boarch midden yn in grutte fiver boude. Neffens de oerlevering moast it slot op sa'n soad iken peallen boud wurde, dat dêr it hiele ikebosk foar nedich wie, itjinge de namme Egeskov (oers.: Ikewâld) ferklearret.

Oant 1784 bleau Egeskov yn hannen fan it neiteam fan Brockenhuus. Yn 1784 kocht Henrik Bille-Brahe (1709–1789) it slot, dy't út it aadlik skaai Bille stamde. Oant 1882 bleau it slot yn it besit fan de famylje Bille-Brahe, doe't it oerdien waard oan Julius Ahlefeldt-Laurvig-Bille. Hy liet it slot troch de Sweedske arsjitekt Helgo Zettervall renovearje. De spitsen fan de toer waarden verhege, de trepgevels rekonstruearre en it poartegebou waard boud. Noch jimmeroan is syn neiteam yn it besit fan it slot. Sûnt 1986 is it slot iepensteld foar toeristen.

== Musea ==
=== Slotmuseum ===
It wichtichste diel fan de museale gebouwen is it slot sels. Yn it slot binne tsjien pronkkeamers oer twa etaazjes en in útstalling ûnder it dak te sjen. Meubilêr, skilderijen, muzykynstruminten, porslein en tal fan oare keunstwurken dokumentearje de lange skiednis fan it hûs.    
[[File:Schloss Egeskov Museum 05.JPG|thumb|260px|''De wenwein fan de skilder Sigurd Swane en syn frou Agnete.'']]
=== Titanias Paleis ===  
It bekendste útstallingsobjekt is it tige grutte poppehûs &quot;Titanias Paleis&quot;, dat ferneamd waard nei de elfenkeningin Titania. De Ingelske ofsier Sir Neville Wilkinson boude mear as 15 jier oan it keunstwurk. It keamergrutte paleis bestiet út mear as 3.000 keunstobjekten, dy't tige krekt yn details makke. Under de miniatuerromten fan it paleis is bygelyks ek in kapel mei in te bespyljen oargel.

=== Oare musea ===
Yn de oare gebouwen binne ferskate oare musea ûnderbrocht. Dêrûnder in museum foar oldtimers oant de jierren 1970, fleantugen en motors, in museum oer it de skiednis fan it rêdingswêzen fan Denemark en in útstalling fan poppehûzen. Oare útstallings geane oer de skiednis fan de lânbou, de hannel en de ambachten. 

== Tún ==
De om de fivers hinne oanleine tunen ûnstiene fasearre en wurde ek hjoed-de-dei noch jimmeroan fergrutte en foar de toeristen oanpast. In offisjele tagong foar it slot oer waard yn de jierren 1950 rekonstruearre.  
[[Ofbyld:Schloss+Egeskov+Rosengarten.jpg|thumb|left|Roazetún]]
Yn it noardeastlike, net foar it publyk tagongklike, diel is in histoarysk doalhôf fan hagebeuken, dy't yn it plan foar in grut part liket op it ferneamde doalhôf by Hampton Court Palace. It doalhôf is yn 1733 oanlein. Súdeastlik fan de slotfiver leit in doalhôf fan de multykeunster Piet Hein, in neikommeling fan de Nederlânske seeheld [[Piet Hein]]. Mear labyrinten om it slot hinne binne yn de moderne tiid oanplante.  

De tún waard yn de kategory &quot;Fiedere ûntjouwing histoaryske túnkompleksen&quot; yn 2012 mei de Jeropeeske Túnpriis ûnderskieden fan it ''European Garden Heritage Network''.
{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Dútskktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Schloss Egeskov]]
----
{{Commonscat|Egeskov Slot}}
}}
[[Kategory:Faaborg-Midtfyn|Egeskov]]
[[Kategory:Kastiel yn Denemark|Egeskov]]
[[Kategory:Bouwurk út 1554|Egeskov]]</text>
      <sha1>jwmrtmbkj3nvlk4s3fdglr837b4plli</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>My Big Fat Greek Wedding</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144395</id>
    <revision>
      <id>1238550</id>
      <parentid>1128977</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:13:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>by de tiid</comment>
      <origin>1238550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21725" sha1="3mp4scyr6nfnl0v6q8afm0a5xj94wf5" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = My Big Fat Greek Wedding logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =200px
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:My Big Fat Greek Wedding movie poster.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''My Big Fat Greek Wedding''
| regisseur                = [[Joel Zwick]]
| produsint                = [[Gary Goetzman]]&lt;br&gt;[[Tom Hanks]]&lt;br&gt;[[Rita Wilson]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Nia Vardalos]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Jeffrey Jur]]
| muzyk                    = [[Alexander Janko]]&lt;br&gt;[[Chris Wilson (gitarist)|Chris Wilson]]
| filmstudio               = [[Gold Circle Films]]&lt;br&gt;[[HBO Films]]&lt;br&gt;[[MPH Entertainment]]&lt;br&gt;[[Playtone]]
| distribúsje              = [[IFC Films]]
| haadrollen               = [[Nia Vardalos]]&lt;br&gt; [[John Corbett]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Michael Constantine]]&lt;br&gt; [[Lainie Kazan]]&lt;br&gt; [[Andrea Martin]]&lt;br&gt; [[Louis Mandylor]]&lt;br&gt; [[Gia Carides]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Canada.svg|border|20px]] [[Kanada]]
| premiêre                 = [[19 april]] [[2002]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[romantyske komeedzje]]
| taal                     = [[Ingelsk]] &lt;small&gt;(ek wat [[Gryksk]])&lt;/small&gt;
| spyltiid                 = 95 minuten
| budget                   = $5&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $368,7&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = [[Satellite Award]] 2002
| filmsearje               = ''[[My Big Fat Greek Wedding (franchise)|My Big Fat Greek Wedding]]''
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = ''[[My Big Fat Greek Wedding 2]]''
}}
'''''My Big Fat Greek Wedding''''' is in [[ûnôfhinklike film|ûnôfhinklik produsearre]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Kanada|Kanadeeske]] [[romantyske komeedzje]] út [[2002]] ûnder [[rezjy]] fan [[Joel Zwick]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Nia Vardalos]], dy't ek it [[senario]] skreau, en [[John Corbett]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut: &quot;Myn Grutte Fette Grykske Brulloft&quot;. De [[film]] giet oer Toula Portokalos, in tritichjierrige [[frou]] út in [[Griken|Gryksk]]-[[Feriene Steaten|Amerikaansk]] fermidden, mei in grutte, lûdroftige en bemuoisuchtige [[famylje (besibskip)|famylje]], dy't [[fereale]] rekket op in [[protestantisme|protestantske]] [[Angelsaksyske Amerikanen|Angelsaksysk-Amerikaanske]] [[man (sekse)|man]]. De [[humor]] yn 'e [[plot]] hat foar in grut part te krijen mei de [[kultuerskok]] dy't folget as dy beide wrâlden yn botsing komme. 

''My Big Fat Greek Wedding'' krige oer it algemien positive [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]] en ûntjoech him yn 'e [[bioskopen]] ta in trochslaand súkses en de meast [[opbringst|opbringende]] [[komeedzjefilm]] aller tiden. De film waard nominearre foar in [[Oscar]] foar it bêste senario. It súkses late ta in [[mediafranchise]] [[My Big Fat Greek Wedding (franchise)|op basis fan 'e film]], besteande út in [[tillefyzjesearje]] en yn [[2016]] in [[ferfolch]]film, ''[[My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2]]''. In twadde ferfolchfilm, ''[[My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3]]'', kaam út yn [[2023]].

==Plot==
De tritichjierrige Fotoula &quot;Toula&quot; Portokalos is in [[dochter]] út in tige grutte, tige lûdroftige en tige bemuoisuchtige [[etnysk]] [[Griken|Grykske]] [[famylje (besibskip)|famylje]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[stêd]] [[Chicago]]. Har [[heit]], Gus (eins Kostas), is tige [[grutskens|grutsk]] op syn Gryksk [[komôf]] en hâldt oant yn it healwize fol dat de Griken alles útfûn hawwe dat bestiet. Har [[mem]], Maria, lit har heit leauwe dat dy de baas fan 'e [[húshâlding]] is, mar eins [[manipulaasje|manipulearret]] se him allegeduerigen om him dwaan te litten wat sy wol. Toula har âldere [[suster]] is al jong [[troud]] en hat no sels in grutte [[húshâlding]]. Har [[âlden]] ferwachtsje fan Toula dat sy ek trouwe sil mei in aardige, mar fral Grykske, [[man (sekse)|man]] om in [[gesin]] te stiftsjen en [[bern (persoan)|bern]] te krijen. Toula [[wurk]]et yn har heite [[restaurant]], Dancing Zorba's, mar [[hate]]t har [[libben]] en langet om wat oars te dwaan.

As op in dei de [[skientme|knappe]] [[learaar]] Ian Miller yn it restaurant komt, dêr't er mei syn [[freonskip|maat]] Mike ôfsprutsen hat, is it foar Toula [[leafde op it earste gesicht]]. Se wit lykwols net folle oars te dwaan as him oan te stoarjen, mei't se beseft dat se him neat te bieden hat. Dyselde [[jûn]]s beslút se wat te dwaan dêr't se al tiden tsjinoan skytskoarret. Se biedt oan om in [[oplieding]] te folgjen sadat se leare kin om te gean mei [[kompjûter]]s, mei as doel om 'e [[boekhâlding|administraasje]] fan it restaurant te modernisearjen. Har heit wurdt fuortendaliks [[emoasje|emosjoneel]] en freget har wat er har misdien hat dat se him yn 'e steek litte wol, mar har mem kriget him mei manipulaasje safier dat er mei Toula har foarstel ynstimt.  

Troch har oplieding kriget Toula mear [[selsfertrouwen]] en gefoel foar [[eigenwearde]]. Se feroaret har uterlik troch har [[hier (begroeiïng)|hier]] better te fersoargjen, [[make-up]] op te dwaan, [[kontaktlins|kontaktlinzen]] te dragen ynstee fan in [[bril]], en flottere [[klean]] oan te dwaan dy't har [[minsklik lichem|figuer]] sjen litte. As se ûntdekt dat der in [[kursus]] kompjûters en [[toerisme]] bestiet, bepraat se har [[muoike]] Voula, dy't eigneresse is fan it [[reisburo]] Olympus Tours, om har dêr in [[baan (wurk)|baan]] te jaan as se dy kursus folge hat. Har mem en har muoike prate op har heit yn oant dy mient dat it syn eigen idee is dat Toula by it reisburo oan it wurk giet. Toula hat noch nea sa [[lokkigens|gelokkich]] mei har libben west as no. It wurdt noch better as Ian der geregeldwei foarby komt. Hy makket [[eachkontakt]] mei Toula en komt op in stuit nei binnen ta om har mei út te freegjen op in [[ôfspraakje]].
{{Plotbedjer film}}
Om't se har gjin yllúzjes makket oer de reäksje fan har famylje as se fertelle soe dat se omgiet mei in net-Grykske man, fertelt Toula thús dat se in kursus [[pottebakken]] folget. Dat stelt har heit gerêst, want pottebakken is in Grykske útfining. Har mem liket de [[hoop]] al opjûn te hawwen dat Toula ea noch in man fine sil, en it komt net iens by har op dat Toula in ôfspraakje hat. Op it earste ôfspraakje fertelt Toula oan Ian dat se fan Gryksk komôf is. Ian reägearret troch har te freegjen oft se dan miskien ris mei him nei in leuk Gryksk restaurant wol dat er ken, Dancing Zorba's. Dat wol Toula beslist net, en se moat him dan útlizze dat dat it restaurant fan har famylje is. Ian beseft dan, ta har skrik, dat sy de stoarjende [[servearster]] is, mar dat makket net dat er syn belangstelling yn har ferliest, sa't se freze hie. Se geane op noch ferskate oare ôfspraakjes en reitsje [[fereale]] opinoar.

Uteinlik wurde se [[tút]]sjend sjoen troch in oar lid fan 'e Grykske [[groep (sosjology)|mienskip]], en fia-fia berikt it geroft Toula har âlden. Har heit is [[razernij|poerrazen]] dat Ian net earst syn tastimming frege hat om mei syn dochter út te gean. Ian fynt it healwiis dat er dêr tastimming foar freegje moatte soe, om't Toula tritich jier is, mar spilet it spultsje mei. As Gus Portokalos him lykwols beslist tastimming wegeret, negearret Ian him en praat er dochs mei Toula ôf. Dat bringt Gus derta om [[allinnichsteande]] Grykske manlju út te nûgjen om Toula mei yn 'e kunde te bringen, yn 'e hope dat se dêrmei fan 'e waansin ôfbrocht wurde kinne sil om mei in net-Grykske man om te slaan. Der is lykwols in reden foar dat de manlju dy't er útnûget allinnichsteand binne, en de grize giet Toula oer de grouwe as se deroan tinkt om mei sokken útgean te moatten. 

Ian freget Toula om mei him te [[trouwen]], en sy jout him tawurd. Har mem besiket har heit te bepraten dat er him by de sitewaasje dellizze moat, mar Gus bliuwt [[lulkens|lulk]]. Om him yn 'e mjitte te kommen, stimt Ian deryn ta om oer te gean nei de [[Gryksk-Otterdokse Tsjerke]], sadat Toula in [[tsjerke|tsjerklik]] [[houlik]] hawwe kin. Dêrta wurdt er [[doop (sakramint)|doop]]t by in [[earnst]]ige, sij it wat potsierlike [[seremoanje]]. Neitiid wurde Ian en syn foarnommen houlik mei Toula einlings troch de hiele famylje akseptearre, mar dat hat ta gefolch dat no de hiele famylje him mei de plannen foar it houlik begjint te bemuoien. Maria regelet op eigen manneboet it ûntwerp fan 'e [[troukaart]]en (wêrby't de [[namme]] fan Ian syn mem mis[[stavere]] wurdt), wylst Toula har [[nicht (famyljelid)|nicht]] Nikki freeslik lilke [[jurk]]en foar de [[breidsfamke|breidsfamkes]] útkiest. 

Ian syn stille, [[konservatisme|konservative]], [[protestantisme|protestantske]], [[Angelsaksyske Amerikanen|Angelsaksysk-Amerikaanske]] âlden, de Millers, wurde útnûge foar wat se tinke dat in rêstich itentsje is om mei Toula en har âldelju yn 'e kunde te kommen. As se arrivearje docht lykwols bliken dat de hiele Portokalos-famylje opdaagjen kommen is. Se witte net wat harren oerkomt en wurde al rillegau [[dronkenskip|dronken]] fierd oan 'e [[ouzo]]. Toula sit deroer yn oft har heit har houlik wol echt akseptearre hat, mar op 'e [[brulloft]] dy't op it tsjerklik houlik folget, jout Gus in hertlike [[taspraak]] wêryn't er úthâldt dat it [[Ingelsk]]e [[wurd]] 'Miller' eins fan it Grykske wurd foar &quot;[[apel]]&quot; komt. 'Portokalos' betsjut yn it Gryksk &quot;[[sinesapel]]&quot;. Dat, sa seit er, Millers en Portokalos' sjogge der wat oars út, mar eins binne se allegear [[frucht (plant)|fruchten]]. Dêrnei ferrasse hy en Maria it [[breidspear]] troch harren in [[hûs]] as [[houliksgeskink]] te jaan. Toula is troch dat gebeart fan har heit mei stomheid slein. Nei de taspraken wurdt der [[dûns]]e, wêrby't Toula yn in [[voice-over]] fertelt dat har famyljeleden dan lûdroftich, nuver en wat dramatysk wêze meie, mar dat se wit dat se fan har hâlde en der altyd foar har wêze sille.

Yn in koarte [[epilooch]] is it seis jier letter. Ian en Toula geane út harren hûs (dat tafalligerwize fuort njonken dat fan Gus en Maria blykt te stean) om harren dochter nei Grykske les te bringen. It famke woe har [[frije tiid]] leaver oars besteegje, krekt sa't Toula dat as bern sels woe doe't se fan har âldelju op Grykske les moast. Mar Toula [[treast]]get har troch te sizzen dat se fan har letter trouwe mei mei wa't se mar wol.

==Rolferdieling==
[[File:Nia Vardalos in 2011 cropped retouched.jpg|right|thumb|140px|[[Nia Vardalos]].]]
[[File:John Corbett.jpg|right|thumb|230px|[[John Corbett]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Fotoula &quot;Toula&quot; Portokalos
| [[Nia Vardalos]]
|-
| Ian Miller
| [[John Corbett]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Kostas &quot;Gus&quot; Portokalos
| [[Michael Constantine]]
|-
| Maria Portokalos
| [[Lainie Kazan]]
|-
| [[muoike]] Voula
| [[Andrea Martin]]
|-
| Nick Portokalos
| [[Louis Mandylor]]
|-
| [[nicht (famyljelid)|nicht]] Nikki
| [[Gia Carides]]
|-
| [[omke]] Taki
| [[Gerry Mendicino]]
|-
| [[neef (famyljelid)|neef]] Angelo
| [[Joey Fatone]]
|-
| ''yiayia'' (&quot;[[beppe]]&quot;)
| [[Bess Meisler]]
|-
| Athena Portokalos
| [[Stavroula Logothettis]]
|-
| Mike, de bêste [[freonskip|freon]] fan Ian
| [[Ian Gomez]]
|-
| Rodney Miller
| [[Bruce Gray]]
|-
| Harriet Miller
| [[Fiona Reid]]
|-
| [[buorfrou]] White
| [[Jayne Eastwood]]
|-
|}

==Produksje==
===Untwikkeling en preproduksje===
''My Big Fat Greek Wedding'' begûn as in ienmans[[toanielstik]], dat skreaun en spile waard troch [[Nia Vardalos]], in [[Kanada|Kanadese]] fan [[etnysk]] [[Griken|Gryksk]] [[komôf]] út [[Winnipeg]] yn [[Manitoba]]. Dat waard yn 'e [[simmer]] fan [[1997]] seis [[wike]]n efterinoar opfierd yn it Hudson Backstage Theatre yn [[Los Angeles]]. It stik wie basearre op Vardalos har eigen [[famylje (besibskip)|famylje]] en har [[ûnderfining]]s doe't se mei in net-Grykske man troude (te witten: [[akteur]] [[Ian Gomez]], dy't yn 'e film de rol spile fan Mike, de bêste freon fan Ian). It toanielstik wie populêr en hast alle foarstellings wiene útferkocht, wat benammen te tankjen wie oan Vardalos har strategy om der [[reklame]] foar te meitsjen yn 'e [[Gryksk-Otterdokse Tsjerke|Gryksk-otterdokse]] [[tsjerke]]n yn Los Angeles. In stikmannich [[filmprodusint]]en en oare heechpleatste persoanen út 'e [[filmyndustry]] fan [[Hollywood]] seach it stik ek, ûnder wa aktrise [[Rita Wilson]], dy't sels fan Gryksk komôf is. Hja beprate har [[oarehelte|man]], de ferneamde akteur [[Tom Hanks]], om der ek hinne te gean.

Neitiid hie Vardalos ferskate moetings mei filmprodusinten dy't belangstelling hiene om in film op basis fan har toanielstik te meitsjen. Dêrta sette se sels útein mei it skriuwen fan in [[senario]]. Mar de moetings smieten neat op om't de produsinten sûnder útsûndering dingen oan it ferhaal feroarje woene dy't Vardalos essinsjeel achte. Sa woene se de [[plot]] nei eigen smaak oanpasse en de [[etnisiteit]] fan 'e famylje feroarje fan Gryksk yn [[Latino's yn Noard-Amearika|Latino]]. Ek woene se Vardalos sels net yn 'e [[haadrol]] [[cast]]e, mar in bekende aktrise, lykas [[Marisa Tomei]]. Vardalos woe dêr neat fan witte, dat it liek derop dat der gjin film komme soe, oant se twa moannen nei ôfrin fan 'e opfierings fan it toanielstik opskille waard troch [[Playtone]], de [[filmstudio]] fan Hanks. Dy stimde net inkeld yn mei it soarte film dat Vardalos meitsje woe, mar brocht har toanielstik begjin [[1998]] ek op 'e nij [[op 'e planken]] yn Los Angeles, diskear yn it folle gruttere Globe Theatre.

Yn [[2000]], doe't se yn [[Toronto]] mei de [[preproduksje]] fan ''My Big Fat Greek Wedding'' dwaande wiene, giene Vardalos en Playtone-produsint [[Gary Goetzman]] op in stuit nei in [[bar]] ta. Dêr hearden se akteur [[John Corbett]], dy't yn Toronto wie foar de [[opnamen (film)|opnamen]] fan 'e film ''[[Serendipity (film)|Serendipity]]'', tsjin in freon kleien oer it feit dat er it skript fan ''My Big Fat Greek Wedding'' lêzen hie, mar troch it drokke filmskema gjin tiid fine kinnen hie om foar dy film [[audysje]] te dwaan. Dêrop sprieken Vardalos en Goetzman him oan en beaen him doe en dêr de rol fan Ian Miller oan, dy't er oannaam. De [[regisseur]] fan 'e film waard de ûnbekende [[Joel Zwick]], wylst behalven Goetzman en Tom Hanks ek Rita Wilson as filmprodusint yn it projekt behelle waard, foar de [[filmstudio's]] Playtone, [[Gold Circle Films]], [[HBO Films]] en [[MPH Entertainment]]. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Jeffrey Jur]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Alexander Janko]] en [[Chris Wilson (gitarist)|Chris Wilson]]. Foar de film wie in [[budget]] fan [[$]]5&amp;nbsp;miljoen beskikber.

===Opnamen===
Hoewol't it ferhaal fan Vardalos eins oer de Grykske [[groep (sosjology)|mienskip]] yn [[Winnipeg]] gie, waard it foar de film ferpleatst nei [[Chicago]] om in Amerikaansk film[[publyk]] mear oan te sprekken. De [[opnamen (film)|opnamen]] fûnen op lokaasje yn Chicago en Toronto plak. De [[Ryerson Universiteit]] en de etnysk Grykske [[wyk]] [[Greektown (Toronto)|Greektown]], beide yn Toronto, komme prominint yn 'e film foar. It [[hûs]] fan 'e Portokalos-famylje, dat yn it echt ek foarsjoen is fan 'e [[stânbyld]]en en oare fersiering, stiet yn [[East York (Toronto)|East York]], in oare [[wyk]] fan Toronto.
[[File:Greektown at Christmas.jpg|right|thumb|250px|De [[etnysk]] [[Griken|Grykske]] [[wyk]] [[Greektown (Toronto)|Greektown]], yn [[Toronto]], waard brûkt foar in diel fan 'e [[opnamen (film)|opnamen]] fan ''My Big Fat Greek Wedding''.]]

==Distribúsje==
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''My Big Fat Greek Wedding'' waard fersoarge troch [[IFC Films]]. Nei in earste fertoaning yn [[febrewaris]] [[2002]] iepene de film op [[19&amp;nbsp;april]] fan dat jier yn in beheind tal Amerikaanske [[bioskopen]]. Geandewei de [[simmer]], neigeraden dat de film mear súkses krige, waard dat oantal hieltyd fierder útwreide. Fan [[16&amp;nbsp;augustus]] [[2002]] ôf draaide er ek yn 'e Kanadeeske bioskopen. Yn [[2012]] waard ''My Big Fat Greek Wedding'' ta gelegenheid fan it tsienjierrich bestean útbrocht op [[dvd]] en [[blu-ray]], mei as bonusmateriaal ferskate net yn 'e úteinlike film opnommen [[sêne]]s en in tritich [[minuten]] duorjend retrospektyf fan [[Nia Vardalos|Vardalos]] en [[John Corbett|Corbett]].

==Untfangst==
Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't [[resinsje]]s sammelet, hat ''My Big Fat Greek Wedding'' in frij heech goedkarringspersintaazje fan 76%, basearre op 129 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;Hoewol't er soms oanfielt as in [[ôflevering]] út in [[komeedzjesearje]], is [dizze film] goedhertich, ynnimmend en hearlik eksintryk, mei in skerp senario en optreden fan [[Nia Vardalos]].&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle ''My Big Fat Greek Wedding'' in goedkarringspersintaazje fan 62%, basearre op 29 resinsjes.

==Resultaat==
===Opbringst===
''My Big Fat Greek Wedding'' die it net sa geweldich fuort nei't er yn 'e [[bioskopen]] iepene wie, mar dat feroare geandewei. Uteinlik ûntjoech de film him ta in trochslaand súkses, dat yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]241,4&amp;nbsp;miljoen opbrocht en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $127,3&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de totale [[opbringst]] dêrmei út op $368,7&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $5&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst]] fan krapoan $364&amp;nbsp;miljoen, al moasten dêr de [[marketing]]kosten noch fan ôf. De film wie dêrmei de meast opbringende [[romantyske komeedzje]] aller tiden. Yn [[Noard-Amearika]] wie ''My Big Fat Greek Wedding'' fierders de meast opbringende film ea dy't nea de bêst besochte film west hie dy't yn 'e bioskopen draaide, oant dat rekôr yn [[2016]] ferbrutsen waard troch ''[[Sing (Amerikaanske film út 2016)|Sing]]''. (Oanpast foar [[ynflaasje]] bliuwt ''My Big Fat Greek Wedding'' lykwols ''Sing'' op dat punt noch altyd foar.) ''My Big Fat Greek Wedding'' wie ien fan 'e meast winstjaande films aller tiden, mei in winstsaldo fan 6150% yn ferhâlding ta de produksje- en marketingkosten.

===Prizen en nominaasjes===
''My Big Fat Greek Wedding'' wûn yn [[2002]] de [[Satellite Award]] foar bêste film ([[musical]] of [[komeedzjefilm|komeedzje]]), en ek de [[People's Choice Award]] foar favorite komeedzjefilm. De film waard fierders nominearre foar de [[Golden Globe foar bêste film (musical of komeedzje)]] en de People's Choice Award foar favorite film. De [[cast]] waard nominearre foar de [[Screen Actors Guild Award]] en de [[Critics' Choice Award]] foar bêste cast. [[Nia Vardalos]] waard nominearre foar de [[Oscar]] foar bêste orizjinele [[senario]], de Critics' Choice Award foar bêste [[senarioskriuwer]], de Golden Globe foar bêste aktrise yn in musical of komeedzje en de [[MTV Movie Award]] foar bêste trochbraak fan in aktrise.

==Kontroverse==
De [[cast]] fan ''My Big Fat Greek Wedding'' (útsein [[Nia Vardalos]], dy't as senarioskriuwster-haadrolspylster in apart [[kontrakt]] hie) en filmstudio [[Playtone]] spanden neitiid in [[rjochtsaak]] oan tsjin produksjebedriuw Gold Circle Films foar harren oandiel yn 'e winst. Se bewearden dat Gold Circle &quot;Hollywood-boekhâldmetoaden&quot; brûkte om sa min mooglik fan 'e winst útkeare te hoegen.

==Franchise==
It súkses fan ''My Big Fat Greek Wedding'' late ta it ûntstean fan 'e [[My Big Fat Greek Wedding (franchise)|''My Big Fat Greek Wedding''-mediafranchise]]. Yn [[2003]] kaam der op basis fan 'e film in [[tillefyzjesearje|searje]] op 'e [[tillefyzje]], mei as titel ''[[My Big Fat Greek Life]]''. Dêryn waard troch it meastepart fan 'e [[akteur]]s deselde rollen spile. [[John Corbett]] wie net yn 'e searje te sjen, mar waard ferfongen troch [[Steven Eckholdt]], mei't Corbet al oare ferplichtings oangien wie. De searje die it net goed en waard troch [[resinsint]]en bekritisearre om 'e serieuze toan, dy't net oansleat by de komyske ferwikkelings yn 'e film. Der waarden sadwaande mar sân [[ôflevering]]s makke.

Yn [[2014]] waard úteinset mei de [[preproduksje]] fan in [[ferfolchfilm]], wêryn't Vardalos en Corbett beide wer fan 'e partij wêze soene. Dy film kaam yn [[maart]] [[2016]] yn 'e bioskopen ûnder de titel ''[[My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2]]''. Kwa resultaat koe it de earste film net belykje, mar dochs waard it in beskieden súkses.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0259446/ Ynformaasje oer ''My Big Fat Greek Wedding'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/My_Big_Fat_Greek_Wedding ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}

[[Kategory:Amerikaanske romantyske komeedzje]]
[[Kategory:Kanadeeske romantyske komeedzje]]
[[Kategory:Unôfhinklike film]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Gold Circle Films]]
[[Kategory:Film fan HBO Films]]
[[Kategory:Film fan Playtone]]
[[Kategory:Film út 2002]]
[[Kategory:Film oer in ûnmooglike leafde]]
[[Kategory:Film oer in brulloft]]
[[Kategory:Film oer kultuerferskillen]]
[[Kategory:Film mei in Gryksk tema]]</text>
      <sha1>3mp4scyr6nfnl0v6q8afm0a5xj94wf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>My Big Fat Greek Wedding 2</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144427</id>
    <revision>
      <id>1238551</id>
      <parentid>1128978</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:14:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>by de tiid</comment>
      <origin>1238551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18088" sha1="mcjeuyhk14ypb7zp50y3ryk75m6y5xp" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = My Big Fat Greek Wedding 2 logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:My Big Fat Greek Wedding 2 poster.png|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''My Big Fat Greek Wedding 2''
| regisseur                = [[Kirk Jones (regisseur)|Kirk Jones]]
| produsint                = [[Gary Goetzman]]&lt;br&gt;[[Tom Hanks]]&lt;br&gt;[[Rita Wilson]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Nia Vardalos]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Jim Denault]]
| muzyk                    = [[Christopher Lennertz]]
| filmstudio               = [[Gold Circle Films]]&lt;br&gt;[[HBO Films]]&lt;br&gt;[[Playtone]]
| distribúsje              = [[Universal Pictures]]
| haadrollen               = [[Nia Vardalos]]&lt;br&gt; [[Michael Constantine]]&lt;br&gt;[[Lainie Kazan]]
| voice-over               = [[Nia Vardalos]]
| byrollen                 = [[John Corbett]]&lt;br&gt; [[Elena Kampouris]]&lt;br&gt; [[Andrea Martin]]&lt;br&gt; [[Louis Mandylor]]&lt;br&gt; [[Gia Carides]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[15 maart]] [[2016]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[romantyske komeedzje]]
| taal                     = [[Ingelsk]] &lt;small&gt;(ek wat [[Gryksk]])&lt;/small&gt;
| spyltiid                 = 94 minuten
| budget                   = $18&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $88,9&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = ''[[My Big Fat Greek Wedding (franchise)|My Big Fat Greek Wedding]]''
| foarich diel             = ''[[My Big Fat Greek Wedding]]''
| folgjend diel            = ''[[My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3]]''
}}
'''''My Big Fat Greek Wedding 2''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[romantyske komeedzje]] út [[2016]] ûnder [[rezjy]] fan [[Kirk Jones (regisseur)|Kirk Jones]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Nia Vardalos]], [[Michael Constantine]], [[Lainie Kazan]], [[John Corbett]] en [[Elena Kampouris]]. De [[film]] is in [[ferfolch]] op it tige súksesfolle ''[[My Big Fat Greek Wedding]]'' út [[2002]]. Yn it [[plot|ferhaal]] keart de hiele lûdroftige, bemuoisike, [[etnysk]] [[Griken|Grykske]] [[famylje (besibskip)|famylje]] fan Toula Portokalos werom. Wylst Toula sels swierrichheden hat om har teenerdochter Paris los te litten, ûntdekt har [[heit]] Gus ta syn ûntsteltenis dat syn [[houlik]] mei syn [[oarehelte|frou]] Maria net jildich is en dat se fyftich jier [[gearwenjen|yn sûnde libbe]] hawwe. ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2'' krige lauwe [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]] en die it lang sa goed net as de earste film, mar waard dochs in beskieden [[kommersje]]el súkses. In trêde film yn 'e rige, ''[[My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3]]'', kaam út yn [[2023]].

==Plot==
Achttjin jier nei har [[brulloft]] mei har [[oarehelte|man]] Ian (sjoch: ''[[My Big Fat Greek Wedding]]'') wurket Toula Portokalos Miller wer yn it [[restaurant]] fan har [[heit]] yn [[Chicago]]. Har [[reisburo]] hat nammentlik de [[Bankekrisis]] net oerlibbe. Sy en Ian hawwe in [[dochter]], Paris, dy't santjin jier is en op 'e [[middelbere skoalle]] sit dêr't Ian [[direkteur]] fan is. Paris is dwaande mei har lêste jier op skoalle en riedt har ta om te [[studearjen]]. Se fielt har ferstikt troch har grutte, lûdroftige en tige bemuoisike [[etnysk]] [[Griken|Grykske]] [[famylje (besibskip)|famylje]]. Har [[mem]], dy't achttjin jier lyn krekt-en-gelyk oer har famylje tocht, is meitiid ûnderdiel fan it probleem wurden: it falt har tige swier om har dochter los te litten, en troch har krampeftich fêsthâlden set Paris har wat langer wat mear tsjin har ôf. Yn 'e [[hoop]] dat ôfstân wat [[privacy]] en selsstannigens opsmite sil, tsjinnet Paris talittingsoanfragen yn by [[universiteit]]en yn 'e hiele [[Feriene Steaten]]. It slagget Toula om dêr net oer yn [[panyk]] te reitsjen om't dêr ek de [[Noardwestlike Universiteit]] by sit, fuortby Chicago.

Toula har [[obsesje|obsessive]] ferlet om ûnderdiel fan it libben fan har dochter út te meitsjen en alles te 'reparearjen' dat misbeteart yn har grutte famylje, hat ta spannings yn it [[houlik]] fan har en Ian laat. Op oanrieden fan [[muoike]] Voula besykje se de sjeu yn harren [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] werom te finen troch wer mei-inoar op [[ôfspraakje]]s te gean, as wiene se noch net troud. Mar it iennichste ûnderwerp fan [[petear]] dat se betinke kinne is harren dochter.

Underwilens hat Toula har eksintrike heit Kostas ([[ropnamme]] Gus) himsels oanpraten dat er in direkte [[ôfstammeling]] fan [[Aleksander de Grutte]] wêze moat. As syn famylje en freonen dat idee fuortlaitsje, makket dat him allinnich mar [[koppigens|koppiger]]. Hy wol in [[stambeam]]webside op it [[ynternet]] oanskriuwe om syn teory befêstige te krijen, mar as er dêrta syn offisjele papierren trochrint, ûntdekt er ta syn [[ûntsetting]] dat syn [[houlik]]ssertifikaat net ûndertekene is troch de [[Gryksk-Otterdokse Tsjerke|Gryksk-otterdokse]] [[preester]] dy't it houlik sletten hat. Dat betsjut dat it houlik yn prinsipe ûnjildich is en dat hy en syn [[oarehelte|frou]] Maria al mear as fyftich jier [[gearwenjen|yn sûnde libje]]. Hy besiket de hjoeddeistige preester fan syn tsjerke safier te krijen dat dy it houlikssertifikaat mei weromwurkjende krêft temûk noch ûndertekenet, mar dy leit him út dat dat net kin.
{{Plotbedjer film}}
Uteinlik moat Gus oan Maria opbychtsje hoe't it sit. Hy ferwachtet dat se [[razernij|poer]] wêze sil, mar ynstee rôlet se suver oer de grûn fan it [[laitsjen]]. Gus wol harren no gau-gau mei sa min mooglik roftberens trouwe litten. As se oer de saak neiprakkesearre hat, beslút Maria lykwols dat dit in útlêzen kâns is om 'e trouwerij nochris goed oer te dwaan, mei alles derop en deroan dat se de earste kear troch [[oarloch]]somstannichheden en [[earmoede]] misse moast, te begjinnen mei in korrekt [[houliksoansyk]] fan Gus. Dy wegeret lykwols mei te wurkjen oan wat er as in ûnnoazele poppekast beskôget. It liedt ta in heechoprinnende [[rûzje]] tusken man-en-wiif: Maria wegeret te trouwen oant Gus har in fatsoenlik oansyk dien hat, en Gus wegeret dat te dwaan om't se neffens him al troud binne, dat it spul rekket yn in ympasse. Dat alles ta [[alteraasje]] fan Toula, har [[broer]] Nick, har [[suster]] Athena en de rest fan 'e famylje, dy't him der fansels wer út en tenei mei bemuoie moat.

Let op in [[jûn]] komt Gus fêst te sitten yn 'e [[badkûp]] om't syn [[heup]] op 't slot sketten is. (Hy sit dêrfoar op [[fysioterapy]], mar is te [[eigenwizens|eigenwiis]] om 'e oefenings te dwaan.) Ian, Nick, [[neef (famyljelid)|neef]] Angelo en Athena har man moatte de grouwe, [[neakenens|neaken]] âldman út it bad tille, wat by de fjouwer jongere mannen ta in [[trauma (psychysk letsel)|trauma]] liedt troch de dingen dy't se dêrby sjoen hawwe. Gus rekket nei it [[sikehûs]] ta, mar Maria wegeret mei te gean yn 'e [[ambulânse]] om't dat foarbeholden is oan famylje, en sy binne ommers net troud. As er op dy wize yn 'e pine set wurdt, jout Gus einlings en te'n lêsten ta en freget Maria, lizzend op 'e [[brankaar]], om mei him te trouwen. Se jout him tawurd en giet mei him nei it sikehûs ta. 

Noch foar't Gus goed en wol wer thús is, begjint Maria plannen te meitsjen foar de trouwerij dy't se nea hân hat. Dêrta nimt se in [[weddingplanner]] yn 'e earm, dy't lykwols [[ûntslach]] nimt as blykt dat de winsken fan 'e lûdroftige famylje rjocht yngeane tsjin har gefoel foar [[smaak (foarkar)|smaak]]. Foar Gus is dat in ferromming, want hy siet al mei de hannen yn it hier om't er net wist hoe't er betelje moast foar de trouwerij dy't Maria hawwe woe. Nei't de weddingplanner opstapt is, pakt de hiele famylje, Ian syn [[âldelju]] Rodney en Harriet en Angelo syn sakepartner Patrick ynbegrepen, ta om 'e trouwerij dochs mooglik te meitsjen. Under de tariedings trunet Nick Angelo oan om einlings [[út de kast kommen|út 'e kast te kommen]] en syn âlden, muoike Voula en [[omke]] Taki, en syn suster Nikki te fertellen dat Patrick net inkeld syn sakepartner is. As er al syn moed gearskrabet om dat te dwaan, docht bliken dat se it al lang wisten, en allinne mar wachten oant er ree wie om it harren te fertellen. Patrick wurdt daliks yn 'e famylje opnommen. Underwilens arrivearret út [[Grikelân]] wei Panos Portokalos, de [[ferfrjemding|ferfrjemde]] [[broer]] fan Gus, dy't troch de famylje by wize fan ferrassing foar de trouwerij útnûge is. Ian en Nick witte Gus te bepraten om 'e rûzje mei syn broer by te lizzen.

Wylst it hiele trelit mei de trouwerij fan har [[pake en beppe]] geande is, hat Paris te hearren krigen dat se talitten is ta sawol de [[Noardwestlike Universiteit]] yn [[Evanston (Illinois)|Evanston]], fuortby Chicago, as ta de [[Universiteit fan New York]] yn [[New York (stêd)|New York]]. Om it har mem nei 't sin te meitsjen kiest se foar de Noardwestlike Universiteit, en se hâldt út dat se [[blydskip|bliid]] is net safier fuort te hoegen. Mar har [[oerbeppe]], Gus syn mem, dy't frijwol nea in stom wurd uteret, seit no ynienen dat se harsels foarliicht. Op har skoalle tsjocht Paris de dryste skuon oan en freget se Bennett, in [[jonge]] op wa't se al langere tiid [[fereale]] is, om mei har nei de [[prom (skoallefeest)|prom]], it skoaldûnsfeest, te gean. Op 'e prom docht bliken dat Bennett ek út in famylje fan Grykske [[ymmigrant]]en komt, dy't neffens him noch gekker en lûdroftiger is as harres. Om't de prom op deselde jûn is as de trouwerij fan Gus en Maria, moat Paris dat barren misse, mar se ûnthjit om letter op 'e [[resepsje (evenemint)|resepsje]] te kommen.

Underweis nei de trouwerij meitsje Gus, Panos en Taki in [[flesse]] [[ouzo]] lytsman, mei as gefolch dat se [[dronkenskip|oansketten]] yn tsjerke arrivearje. As Maria dat sjocht, stoarmet se [[lulkens|lulk]] fuort nei de [[konsistoarje]], om't se kwetst is trochdat Gus de trouwerij blykber net serieus nimt. It slagget Toula, Athena, Nikki en Voula net om har oer te heljen troch te gean mei de trouwerij, mar as Panos har fertelt dat Gus him yn fertrouwen meidielt hat hoefolle oft er fan Maria hâldt, fermurwet har dat. De trouwerij kin dan dochs noch trochgean. Wylst Gus en Maria op 'e nij trouwe, fernije Ian en Toula stilwei harren eigen houliksûnthjitten yn 'e [[pei]] fan it [[tsjerkegebou]], wylst op datselde momint op 'e prom Paris en Bennett inoar foar it earst [[tút]]sje ûnder in [[romantyk (leafde)|romantyske]] [[dûns]].

Op 'e resepsje, dêr't ek Paris en Bennett oanwêzich binne, dy't no [[ferkearing]] hawwe, jout Toula har heit in [[brief]] dat kommen is fan 'e stambeamwebside. Gus is alhiel feringele as dêryn syn teory befêstige wurdt dat er in ôfstammeling fan Aleksander de Grutte is. Ian is de iennichste dy't trochhat dat Toula de útkomst fan it stambeamûndersyk [[ferfalsking|ferfalske]] hat om har heit bliid te meitsjen. 

Yn 'e lêste [[sêne]] fan 'e film komt Paris yn 'e [[studinteflat]] op 'e [[kampus]] fan 'e Universiteit fan New York yn 'e kunde mei har keamergenoate. Dat liket in [[sympaty]]k famke, mar se is wat ûntrêstge troch de hiele Portokalos-famylje dy't yn 'e keamer gearklofte is om Paris dêr ôf te setten.

==Rolferdieling==
[[File:Nia Vardalos in 2011 cropped retouched.jpg|right|thumb|130px|[[Nia Vardalos]].]]
[[File:Academy Awards afterparty CUN Lainey Kazan.jpg|right|thumb|200px|[[Lainie Kazan]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;500px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Fotoula &quot;Toula&quot; Portokalos Miller
| [[Nia Vardalos]]
|-
| Kostas &quot;Gus&quot; Portokalos
| [[Michael Constantine]]
|-
| Maria Portokalos
| [[Lainie Kazan]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;500px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Ian Miller
| [[John Corbett]]
|-
| Paris Miller
| [[Elena Kampouris]]
|-
| [[muoike]] Voula
| [[Andrea Martin]]
|-
| Nick Portokalis
| [[Louis Mandylor]]
|-
| [[nicht (famyljelid)|nicht]] Nikki
| [[Gia Carides]]
|-
| [[omke]] Taki
| [[Gerry Mendicino]]
|-
| [[neef (famyljelid)|neef]] Angelo
| [[Joey Fatone]]
|-
| ''yiayia'' (&quot;[[beppe]]&quot;) of ''mana yiayia'' (&quot;[[oerbeppe]]&quot;)
| [[Bess Meisler]]
|-
| Athena Portokalis
| [[Stavroula Logothettis]]
|-
| Mike, de bêste [[freonskip|freon]] fan Ian
| [[Ian Gomez]]
|-
| omke Panos Portokalos út [[Grikelân]]
| [[Mark Margolis]]
|-
| Bennett
| [[Alex Wolff]]
|-
| Rodney Miller
| [[Bruce Gray]]
|-
| Harriet Miller
| [[Fiona Reid]]
|-
| Patrick, Angelo syn [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|feint]]
| [[Jeff White (akteur)|Jeff White]]
|-
| George, in nije Grykske [[buorman]]
| [[John Stamos]] &lt;small&gt;([[cameo]])&lt;/small&gt;
|-
| Anna, de [[oarehelte|frou]] fan George
| [[Rita Wilson]] &lt;small&gt;(cameo)&lt;/small&gt;
|-
| fertsjintwurdiger fan 'e [[Noardwestlike Universiteit]]
| [[Rob Riggle]] &lt;small&gt;(cameo)&lt;/small&gt;
|-
| [[buorfrou]] White
| [[Jayne Eastwood]]
|-
| buorfrou Marge
| [[Kathy Greenwood]]
|-
| [[brulloft]]planner
| [[Ashleigh Rains]]
|-
|}

==Produksje==
''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2'' waard [[regissearre]] troch [[Kirk Jones (regisseur)|Kirk Jones]], dy't ek ferantwurdlik wie foar ''[[Nanny McPhee]]'' en ''[[What to Expect When You're Expecting (film)|What to Expect When You're Expecting]]''. Hy wurke op basis fan in [[senario]] fan [[Nia Vardalos]]. De film wie in [[ferfolch]] ''[[My Big Fat Greek Wedding]]'', út [[2002]], wêrfan't it senario ek troch Vardalos skreaun wie. Dat wie in tige populêre film, en Vardalos sei letter yn in [[fraachpetear]] dat se jierrenlang yn [[kafee]]s en [[kofjehûs|kofjehuzen]] oansprutsen wie troch [[fan (persoan)|fans]] dy't in idee foar in ferfolchfilm hiene. Uteinlik besleat se pas yn [[2012]], nei't se meiwurke hie oan in weromblik op 'e earste film, om yndie in ferfolch te meitsjen. Yn [[2014]] waard bekendmakke dat ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2'' yn [[preproduksje]] nommen wie. 

Krekt as by de earste film fungearren [[Gary Goetzman]], [[Tom Hanks]] en [[Rita Wilson]] as [[filmprodusint|produsinten]], yn opdracht fan 'e [[filmstudio's]] [[Gold Circle Films]], [[HBO Films]] en [[Playtone]]. De [[opnamen (film)|opnamen]] setten op [[10&amp;nbsp;maaie]] [[2015]] útein yn [[Toronto]] en einigen op [[28&amp;nbsp;juny]] fan dat jier. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Jim Denault]] en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Christopher Lennertz]]. Foar ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2'' wie in [[budget]] fan [[$]]18&amp;nbsp;miljoen beskikber. De foltallige [[cast]] fan 'e earste film wie yn it ferfolch nei fjirtjin jier wer yn 'e âlde [[rol]]ferdieling te sjen.

==Distribúsje==
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2'' waard fersoarge troch [[Universal Pictures]]. De film gie op [[15&amp;nbsp;maart]] [[2016]] yn [[New York (stêd)|New York]] yn [[premiêre]], wêrnei't er op [[25&amp;nbsp;maart]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] iepene. ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2'' waard op [[21&amp;nbsp;juny]] [[2016]] útbrocht op [[dvd]] en [[blu-ray]].

==Untfangst==
''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2'' krige lauwe [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]]. Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hie de film in leech goedkarringspersintaazje fan 28%, basearre op 172 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2'' is like skattich en ûnskealik as it orizjineel, mar dizze samling [[grap]]pen en [[stereotype]]n dy't net misstien hie yn in [[komeedzjesearje]] ûntjout him nea ta eat dat liket op in ferhaal mei in doel.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2'' in goedkarringspersintaazje fan 37%, basearre op 32 resinsjes. Amerikaanske bioskoopgongers dy't nei ôfrin fan it bioskoopbesyk befrege waarden, joegen de film lykwols in 9 op in skaal fan 1 oant en mei 10.

==Resultaat==
Yn de [[Feriene Steaten]] ûnderfûn ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2'' yn 'e [[bioskopen]] benammen [[konkurrinsje (ekonomy)|konkurrinsje]] fan de [[superheldefilm]] ''[[Batman v Superman: Dawn of Justice]]'' en fan de [[tekenfilm]] ''[[Zootopia]]''. Yn [[Noard-Amearika]] brocht ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2'' [[$]]59,7&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $29,2&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst]] dêrmei út op $88,9&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $18&amp;nbsp;miljoen betsjutte dat in [[winst]] fan $70,9&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch fan ôfmoasten. Dêrmei wie ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2'' in beskieden [[kommersje]]el súkses.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.mybigfatgreekweddingmovie.com/ Offisjele webside fan ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2'']
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt3760922/ Ynformaasje oer ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/My_Big_Fat_Greek_Wedding_2 ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}

[[Kategory:Amerikaanske romantyske komeedzje]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Gold Circle Films]]
[[Kategory:Film fan HBO Films]]
[[Kategory:Film fan Playtone]]
[[Kategory:Film fan Universal Pictures]]
[[Kategory:Film fan Kirk Jones]]
[[Kategory:Film út 2016]]
[[Kategory:Film oer in brulloft]]
[[Kategory:Film oer heiten en dochters]]
[[Kategory:Film oer memmen en dochters]]
[[Kategory:Film oer famyljerelaasjes]]
[[Kategory:Film oer homoseksualiteit]]
[[Kategory:Film oer in skoalfeest]]
[[Kategory:Film oer kultuerferskillen]]
[[Kategory:Film mei in Gryksk tema]]</text>
      <sha1>mcjeuyhk14ypb7zp50y3ryk75m6y5xp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dûkerfûgels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147345</id>
    <revision>
      <id>1238530</id>
      <parentid>1238511</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T19:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Klassifikaasje */ list bywurke</comment>
      <origin>1238530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3384" sha1="ffms61gsr8nxvfd0jmzli0tgdfsb0y0" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding           = Podiceps_griseigena_2_(Marek_Szczepanek).jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     = [[readhalsdûker]] (''Podiceps grisegena'')
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson8             = [[boppeskift]]:
| namme8              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9             = [[skift]]:
| namme9              = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
| takson11            = [[famylje]]:
| namme11             = '''dûkerfûgels''' (''Podicipedidae'')
| beskriuwer, jier    = [[Karel Lusiaan Bonaparte|Bonaparte]], 1831
}}
De '''dûkerfûgels'''  ([[wittenskiplike namme]]: ''Podicipedidae'') foarmje de iennichste [[famylje]] fan 'e [[skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'').

Ta dizze famylje hearre 21 libbene en 3 útstoarne soarten, dy oer 6 skaaien ferdielt binne.

==Klassifikaasje==
** ''famylje'': '''dûkerfûgels''' (''Podicipedidae'')
*** ''Skaai'': ''[[dûkerkes]] (''Tachybaptus''), 6 soarten, wêrfan ien soarte útstoarn:
**** ''Soarte'': [[dûkerke]] (''Tachybaptus ruficollis'')
**** ''Soarte'': [[Yndysk dûkerke]] (''Tachybaptus tricolor'')
**** ''Soarte'': [[Australysk dûkerke]] (''Tachybaptus novaehollandiae'')
**** ''Soarte'': [[Madagaskardûkerke]] (''Tachybaptus pelzelnii'')
**** ''Soarte'': [[Amerikaansk dûkerke]] (''Tachybaptus dominicus'')
**** ''Soarte'': † [[Alaotradûkerke]] (''Tachybaptus rufolavatus'')
*** ''Skaai'': [[dûkers]] (''Podiceps''), 8 libbene en 1 útstoarne soarten:
**** ''Soarte'': [[grutte dûker]] (''Podiceps major'')
**** ''Soarte'': [[readhalsdûker]] (''Podiceps grisegena'')
**** ''Soarte'': [[hjerringslynder]] (''Podiceps cristatus'')
**** ''Soarte'': [[toefdûker]] (''Podiceps auritus'')
**** ''Soarte'': [[swarthalsdûker]] (''Podiceps nigricollis'')
**** ''Soarte'': [[sulverdûker]] (''Podiceps occipitalis'')
**** ''Soarte'': [[Punadûker]] (''Podiceps taczanowskii'')
**** ''Soarte'': [[Patagonyske dûker]] (''Podiceps gallardoi'')
**** ''Soarte'': † [[Andesdûker]] (''Podiceps andinus'')
*** ''Skaai'': [[griiskopdûkers]] (''Poliocephalus''), 2 soarten
**** ''Soarte'': [[griiskopdûker]] (''Poliocephalus poliocephalus'')
**** ''Soarte'': [[Nijseelânske dûker]] (''Poliocephalus rufopectus'')
*** ''Skaai'': [[Noardamerikaanske dûkers]] of spearsnaffeldûkers (''[[Aechmophorus]]''), 2 soarten:
**** ''Soarte'': [[swanehalsdûker]] (''Aechmophorus occidentalis'')
**** ''Soarte'': [[Clarkdûker]] (''Aechmophorus clarkii'')
*** ''Skaai'': [[Súdamerikaanske dûkers]] (''Rollandia''), 2 soarten
**** ''Soarte'': [[Titicacadûker]] (''Rollandia microptera'')
**** ''Soarte'': [[wytwangdûker]] (''Rollandia rolland'')
*** ''Skaai'': [[tsjoksnaffeldûkers]] (''Podilymbus''), 1 libbene en 1 útstoarne soarte:
**** ''Soarte'': † [[reuzedûker]] of Atitlándûker (''Podilymbus gigas'')
**** ''Soarte'': [[tsjoksnaffeldûker]] (''Podilymbus podiceps'')

{{DEFAULTSORT:Dukerfugels}}
[[Kategory:Dûkerfûgel| ]]
[[Kategory:Fûgelfamylje]]
[[Kategory:Dûkereftige]]</text>
      <sha1>ffms61gsr8nxvfd0jmzli0tgdfsb0y0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nia Vardalos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149019</id>
    <revision>
      <id>1238558</id>
      <parentid>1038792</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:29:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>by de tiid</comment>
      <origin>1238558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17015" sha1="tq1jc781z1up8bx2duknoofcpg16ifk" xml:space="preserve">{{Akteur
| ôfbylding                    = Nia Vardalos in 2011 cropped retouched.jpg
| ôfbyldingstekst              = Nia Vardalos yn [[2011]].
| ôfbyldingsbreedte            = 160px
| echte namme                  = Antonia Eugenia Vardalos
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of Canada.svg|border|20px]] [[Kanada|Kanadeesk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]
| berne                        = [[24 septimber]] [[1962]]
| berteplak                    = [[Winnipeg]] ([[Manitoba]])
| stoarn                       = 
| stjerplak                    = 
| etnisiteit                   = [[File:Flag of Greece.svg|border|20px]] [[Griken|Gryksk]]
| regionale identiteit         = 
| jierren aktyf                = [[1996]] – no
| prizen                       = 
| webside                      = [https://twitter.com/niavardalos Nia Vardalos] op [[Twitter]]
}}
'''Nia Vardalos''' (folút: '''Antonia Eugenia Vardalos''', [[Gryksk]]: Αντωνία Ευγενία Βαρντάλου; [[Winnipeg]], [[24&amp;nbsp;septimber]] [[1962]]) is in [[Kanada|Kanadeesk]]-[[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[aktrise]], [[senarioskriuwster]], [[regisseur]] en [[tillefyzjeprodusinte]] fan [[etnyske groep|etnysk]] [[Griken|Gryksk]] [[komôf]]. Hja krige yn [[2002]] wrâldwiid bekendheid troch it ûnbidige súkses fan har [[film]] ''[[My Big Fat Greek Wedding]]''. Neitiid spile se yn ferskate [[tillefyzjesearje]]s en yn minder súksesfolle films, lykas ''[[I Hate Valentine's Day]]'', ''[[My Life in Ruins]]'', ''[[My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2]]'' en ''[[My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3]]''.

==Libben en karriêre==
===Jonkheid en oplieding===
Vardalos waard yn [[1962]] [[berne]] yn [[Winnipeg]], de [[haadstêd]] fan 'e [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsje|provinsje]] [[Manitoba]], as de [[dochter]] fan [[etnysk]] [[Griken|Grykske]] [[âlden]]. Har [[heit]], Constantine &quot;Gus&quot; Vardalos, wie in [[lânskipsarsjitekt]] dy't sels te wrâld kommen wie yn it [[Grikelân|Grykske]] [[Kalavryta]]. Har [[mem]], Doreen Christakos, wie [[boekhâldster]] en [[húsfrou]]. Vardalos genoat [[fuortset ûnderwiis]] oan 'e Shaftesbury High School yn Winnipeg en [[studearre]] neitiid oan 'e [[Ryerson Universiteit]] yn [[Toronto]]. 

===Karriêre===
Vardalos begûn har [[karriêre]] as [[aktrise]] op it [[toaniel]]. Sa spile se û.m. by it [[toanielselskip]] [[The Second City]], út [[Chicago]], dat him talei op 'e opfiering fan [[komeedzje|komyske]] [[revu (toaniel)|revu's]]. Vardalos spile yn en skreau [[sketch]]es foar mear as tsien fan dy revu's. Dêrmei wûn se de Joseph Jefferson Award foar bêste aktrise fan Chicago. Fan [[1996]] ôf spile Vardalos ek yn [[tillefyzjesearje]]s en [[film]]s. Sa hie se [[gastrol]]len yn [[komeedzjesearje]]s as ''The Drew Carey Show'' en ''Two Giys and a Girl''. Yn [[1996]] wie se dêrnjonken as [[stimaktrise]] belutsen by de opfiering fan in [[harkspul]] op basis fan 'e film ''Star Wars Episode&amp;nbsp;VI: Return of the Jedi'', yn in bewurking fan [[Brian Daley]] foar [[National Public Radio|NPR]].

Yn [[1997]] brocht Vardalos yn [[Los Angeles]] in [[toanielstik|ienmanstoanielstik]] op 'e planken oer har eigen Grykske [[famylje (besibskip)|famylje]] en har [[ûnderfining]]s doe't se mei in net-Grykske man [[troud]]e (akteur [[Ian Gomez]]). It toanielstik wie populêr en hast alle foarstellings wiene útferkocht, wat benammen te tankjen wie oan Vardalos har strategy om der [[reklame]] foar te meitsjen yn 'e [[Gryksk-Otterdokse Tsjerke|Gryksk-otterdokse]] [[tsjerke]]n yn Los Angeles. In stikmannich [[filmprodusint]]en en oare heechpleatste persoanen út 'e [[filmyndustry]] fan [[Hollywood]] seach it stik ek, ûnder wa aktrise [[Rita Wilson]], dy't sels fan Gryksk komôf is. Hja beprate har [[oarehelte|man]], de ferneamde akteur [[Tom Hanks]], om der ek hinne te gean. [[Playtone]], de [[filmstudio]] fan Hanks, produsearre neitiid in film op basis fan it toanielstik, nei in [[senario]] fan Vardalos en mei harsels en [[John Corbett]] yn 'e [[haadrol]]len. Dat wie ''[[My Big Fat Greek Wedding]]'', dy't yn [[2002]] yn 'e [[bioskopen]] kaam en in reuseftich súkses waard dat Vardalos wrâldwiid bekendheid skonk. Hja wûn foar har [[aktearjen]] in [[Independent Spirit Award]] en waard nominearre foar in [[Oscar]] (foar bêste senario), in [[Golden Globe]] (foar bêste aktrise) en twa [[Satellite Award]]s (foar bêste aktrise en bêste senario).
[[File:Nia Vardalos.jpg|right|thumb|200px|Nia Vardalos yn [[april]] [[2004]] yn [[Los Angeles]] by de [[premiêre]] fan ''Connie and Carla''.]]

Op 'e wjukken fan har súkses [[presintator|presintearre]] Vardalos yn 'e [[hjerst]] fan [[2002]] op 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[tillefyzje]] in [[ôflevering]] fan 'e ferneamde sketchshow ''Saturday Night Live''. Der kaam ek in [[tillefyzjesearje]] op basis fan 'e film, mei as [[titel (namme)|titel]] ''My Big Fat Greek Life'', mar dy wie mar in koart libben beskern. De folgjende film fan Vardalos, dy't yn [[2004]] útkaam, wie ''Connie and Carla'', in [[musical]] oer twa [[froulju]] dy't harren foardogge as [[travestyt|travestiten]]. Har [[debút]] as [[regisseur]] makke Vardalos yn [[2009]] mei de [[ûnôfhinklike film]] ''[[I Hate Valentine's Day]]'', oer in [[blommist]]e dy't twongen wurdt har selsopleine regels oangeande de [[leafde]] op 'e nij te besjen. Datselde jiers kaam der noch in film fan Vardalos út, ''[[My Life in Ruins]]'', wêryn't se in Amerikaanske [[reisliedster]] yn [[Grikelân]] spilet dy't gelok yn 'e leafde en it libben fynt. Yn dy film wie ien fan har [[tsjinspiler]]s [[Oscar]]winner [[Richard Dreyfuss]]. It wie de earste Amerikaanske produksje dy't tastimming krige om by de [[Akropolis]] yn [[Atene]] te filmjen. 

Yn [[2011]] wurke Vardalos gear mei [[Tom Hanks]] by it skriuwen fan 'e [[romantyske komeedzje]] ''Larry Crowne''. Se liende har [[stim]] yn 'e film ek oan it [[personaazje]] Map Genie. Yn 'e jierren dêrnei spile Vardalos yn films as ''For a Good Time, Call…'' ([[2012]]), ''An American Girl: McKenna Shoots for the Stars'' ([[2012]]), ''Dealin' with Idiots'' ([[2013]]) en ''Helicopter Mom'' ([[2014]]). Ek hie se gastrollen yn 'e [[sikehûssearje]] ''Grey's Anatomy'', de [[plysjesearje]] ''Law &amp; Order: Special Victim's Unit'' en de [[komeedzjedrama]]searje ''Jane the Virgin''. Fan [[2015]] oant [[2019]] spile se fierders as stimaktrise de rol fan Angie Diaz yn 'e [[tekenfilmsearje]] ''Star vs. the Forces of Evil''. Ek presintearre se mei har [[oarehelte|man]] Ian Gomez twa [[bakken (itensieden)|bakwedstriden]] foar it [[tillefyzjenetwurk]] [[American Broadcasting Company|ABC]]: yn [[2015]] ''The Great Holiday Baking Show'' en yn [[2016]] en [[2017]] ''The Great American Baking Show''.

Vardalos adaptearre it boek ''Tiny Beautiful Things'' fan [[Cheryl Strayed]] yn [[2016]] ta in [[toanielstik]], dat ûnder [[rezjy]] fan [[Thomas Kail]] op [[Broadway]] op 'e planken brocht waard en treflike [[resinsje]]s krige. Datselde jiers kaam ek it langferwachte [[ferfolch]] op Vardalos har grutte súkses út: de film ''[[My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2]]''. Dêryn wie sechstjin jier nei de earste film de hiele oarspronklike [[cast]] wer fan 'e partij. De film mocht der wêze, mar die it by lange nei net sa goed as it orizjineel. Yn [[2018]] hie Vardalos in gastrol yn in ôflevering fan 'e searje ''Crazy Ex-Girlfriend''. Yn [[2019]] spile se yn 'e [[tillefyzjefilm]] ''Same Time, Next Christmas''. Se fertolke yn [[2020]] de rol fan 'e [[fergif]]tichster [[Stacey Castor]] yn 'e tillefyzjefilm ''Poisoned Love: The Stacey Castor Story''.

Yn [[2021]] hie Vardalos in [[gastrol]] yn 'e [[brânwachtsearje]] ''Station&amp;nbsp;19''. Yn [[septimber]] [[2022]] betocht en skreau se tegearre mei [[komyk]] [[Rob Riggle]] de tsiendielige komyske [[harkspul]][[podcast]] ''Motivated!'', dêr't se ek de haadrollen yn spilen. Yn [[2023]] kroep Vardalos fannijs yn 'e hûd fan Toula Portakalos foar de ferfolchfilm ''[[My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3]]''. Fan dy film wie se ek de [[regisseur]] en [[senarioskriuwster]]. Itselde jiers hie se in [[gastrol]] yn 'e [[horrorsearje]] ''Chucky'' as Evelyn Elliot, in op 'e [[deastraf]] wachtsjende finzene yn [[Teksas]].

===Priveelibben===
Vardalos [[troud]]e yn [[septimber]] [[1993]] mei de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[akteur]] [[Ian Gomez]]. Dêrtroch krige se njonken har eigen Kanadeeske [[steatsboarger]]skip ek de Amerikaanske [[nasjonaliteit]]. Sy en har man [[adopsje|adoptearren]] yn [[2009]] in [[dochter]]. Dêroer skreau Vardalos in [[boek]], ''Instant Mom'', dat yn 'e [[bestseller]]list fan ''[[The New York Times]]'' kaam. De [[opbringst (jild)|opbringst]] skonk se oan it [[goeddiedichheid|goede doel]]. Vardalos naam yn har boek ek praktyske [[ynformaasje]] op, en [[sosjaal wurker]]s yn 'e Feriene Steaten rûsden oan 'e ein fan 'e [[2010-er jierren]] dat dêrtroch 1.700 [[bern (persoan)|bern]] [[adopsje-âlden]] fûn hiene. Yn [[juny]] [[2017]] giene Vardalos en Gomez útinoar yn in [[skieding fan tafel en bêd]] om't harren [[leafde]] belune wie ta [[freonskip]]. Op [[3&amp;nbsp;july]] [[2018]] fregen se nei in [[houlik]] fan 23&amp;nbsp;[[jier]] in [[skieding (houlik)|formele skieding]] oan.

==Filmografy==
{{Filmografy|as=aktrise}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''No Experience Necessary'' || Sheila || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''Men Seeking Women'' || Iris || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Meet Prince Charming'' || Jennifer || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''[[My Big Fat Greek Wedding]]'' || Toula Portokalos || ek [[senarioskriuwster]]&lt;br&gt;as aktrise:&lt;br&gt;- [[Independent Spirit Award]] foar bêste debútoptreden&lt;br&gt;- nom. foar de [[Golden Globe]] foar bêste aktrise yn in komeedzje of musical&lt;br&gt;- nom. foar de [[Screen Actors Guild Award]] foar treflike prestaasje fan in [[cast]] yn in film&lt;br&gt;- nom. foar de [[Satellite Award]] foar bêste aktrise yn in komeedzje of musical&lt;br&gt;- nom. foar de [[MTV Movie Award]] foar froulike trochbraakrol&lt;br&gt;as senarioskriuwster:&lt;br&gt;- [[American Screenwriters Association Award|American Screenwriters Association Discover Screenwriting Award]]&lt;br&gt;- nom. foar de [[Oscar]] foar bêste orizjinele senario&lt;br&gt;- nom. foar de [[Satellite Award]] foar bêste adaptearre senario&lt;br&gt;- nom. foar de [[Writers Guild of America Award]] foar bêste orizjinele senario
|-
|align=&quot;center&quot;| 2004 || ''Connie and Carla'' || Connie || ek senarioskriuwster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2006 || ''Greece: Secrets of the Past'' || n.f.t. || [[voice-over]] by in [[dokumintêre]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''[[I Hate Valentine's Day]]'' || Genevieve Gernier || ek senarioskriuwster en [[regisseur]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''[[My Life in Ruins]]'' || Georgia Yanokoupolis || ek senarioskriuwster (mei [[Mike Reiss]])
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Larry Crowne'' || Map Genie || as [[stimaktrise]]; ek senarioskriuwster (mei [[Tom Hanks]]) 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''An American Girl: McKenna Shoots for the Stars'' || frou Brooks || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''For a Good Time, Call…'' || Rachel Rodman || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''Dealin' with Idiots'' || Ava Morris || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''Helicopter Mom'' || Maggie || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Car Dogs'' || Sharon|| 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''[[My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2]]'' || Toula Porotkalos || ek senarioskriuwster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2018 || ''Charming'' || Nemeny Neverwish || as stimaktrise
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''Wonder Woman: Bloodlines'' || Julia Kapatelis || as stimaktrise
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''The Curse of Bridge Hollow'' || frou Hawthorne ||
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''[[My Big Fat Greek Wedding 3]]'' || Toula Portokalos || ek regisseur en senarioskriuwster
|-
|align=&quot;center&quot;| 2026 || ''You, Me &amp; Tuscany'' || frou Dunn || 
|- 	 	
|align=&quot;center&quot;| 202? || ''Nutmeg &amp; Mistletoe'' || ... || 
|-
{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''High Incident'' || ûnbekend || [[gastrol]]; [[ôflevering|ôfl.]] ''Father Knows Best''; net fermeld op [[ôftiteling]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 1996 || ''Common Law'' || ûnbekend|| gastrol; ôfl. ''In the Matter of, Acceptance''; net fermeld op ôftiteling
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997 || ''The Drew Carey Show'' || Grace Almada || gastrol; ôfl. ''Strange Bedfellows''
|-
|align=&quot;center&quot;| 1997–1998 || ''Team Knight Rider'' || Domino || as [[stimaktrise]]; [[fêste rol]]; 22 ôfl.
|-
|align=&quot;center&quot;| 1998–1999 || ''Boy Meets World'' || frou Gallagher || [[weromkearende rol]]; 2 ôfl.; net fermeld op ôftiteling
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''It's Like, You Know…'' || Mindy || gastrol; ôfl. ''Memories of Me''
|-
|align=&quot;center&quot;| 1999 || ''Two Guys and a Girl'' || Evelyn || gastrol; ôfl. ''Career Day''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2000 || ''Curb Your Enthusiasm'' || [[abbekate]] fan Larry || gastrol; ôfl. ''Interior Decorator'
|-
|align=&quot;center&quot;| 2002 || ''Saturday Night Live'' || n.f.t. || [[presintatrise]]; ôfl. ''Nia Vardalos/Eve''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2003 || ''My Big Fat Greek Life'' || Toula Portokalos || fêste rol; 7 ôfl.; ek senarioskriuwster en [[útfierend produsint]]e
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''My Boys'' || Jo || weromkearende rol; 3 ôfl.
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Drop Dead Diva'' || Lisa Shane || gastrol; ôfl. ''What If?''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''The Good Guys'' || Eileen || [[pilotôflevering]] 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Cougar Town'' || Angela Torres || gastrol; ôfl. ''Damaged by Love''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Grey's Anatomy'' || Karen || gastrol; ôfl. ''Hope for the Hopeless''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013–2014 || ''Law &amp; Order: Special Victims Unit'' || abbekate Minonna Efron || weromkearende rol; 3 ôfl. 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Marry Me'' || Pam || gastrol; ôfl. ''Mom Me''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015–2019 || ''Star vs. the Forces of Evil'' || Angie Diaz || as stimaktrise; weromkearende rol; 10 ôfl. 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Jane the Virgin'' || Barbara Stanbrook || gastrol; ôfl. ''Chapter Nineteen''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''The Great Holiday Baking Show'' || n.f.t. || presintatrise fan in bakwedstryd (mei [[Ian Gomez]])
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''The Catch'' || Leah Wells || weromkearende rol; 3 ôfl. 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''Graves'' || Annie Spiro || weromkearende rol; 7 ôfl. 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016–2017 || ''The Great American Baking Show'' || n.f.t. || presintatrise fan in bakwedstryd (mei Ian Gomez)
|-
|align=&quot;center&quot;| 2017 || ''Dr. Ken'' || Tiffany || gastrol; ôfl. ''Ken's Big Audition''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2018 || ''DuckTales'' || Selene || as stimaktrise; weromkearende rol; 4 ôfl. 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2018 || ''Crazy Ex-Girlfriend'' || Wendy Legrand || gastrol; ôfl. ''I'm On My Own Path''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''Same Time, Next Christmas'' || Faye Anderson || [[tillefyzjefilm]] 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''Poisoned Love: The Stacey Castor Story'' || [[Stacey Castor]] || tillefyzjefilm
|-
|align=&quot;center&quot;| 2021 || ''Station 19'' || Patricia || gastrol; ôfl. ''100% or Nothing''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2021 || ''Station 19'' || Patricia || gastrol; ôfl. ''100% or Nothing''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''Love, Victor'' || Theresa || gastrol; ôfl. ''Fast Times At Creekwood High''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''Guillermo del Toro's Cabinet of Curiosities'' || Madame Levine || gastrol; ôfl. ''Dreams in the Witch House''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2023 || ''Chucky'' || Evelyn Elliot || gastrol; ôfl. ''Dressed to Kill''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2025 || ''Mickey Mouse Funhouse'' || Sally Sphinx || as stimaktrise; gastrol; ôfl. ''Mickey and the Cozy Fleece''
|-
|}

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://twitter.com/niavardalos Offisjele webside fan Nia Vardalos]
* {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0889522/ Folsleine filmografy fan Nia Vardalos yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Nia_Vardalos ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Nia Vardalos}}
}}

{{DEFAULTSORT:Vardalos, Nia}}
[[Kategory:Kanadeesk filmakteur]]
[[Kategory:Kanadeesk telefyzje-akteur]]
[[Kategory:Kanadeesk toanielakteur]]
[[Kategory:Kanadeesk stimakteur]]
[[Kategory:Kanadeesk senarioskriuwer]]
[[Kategory:Kanadeesk filmregisseur]]
[[Kategory:Kanadeesk telefyzjeprodusint]]
[[Kategory:Kanadeesk telefyzjepresintator]]
[[Kategory:Amerikaansk filmakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]]
[[Kategory:Amerikaansk toanielakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk stimakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk senarioskriuwer]]
[[Kategory:Amerikaansk filmregisseur]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzjeprodusint]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzjepresintator]]
[[Kategory:Dielnimmer oan in Amerikaansk realitytelefyzjeprogramma]]
[[Kategory:Kanadeesk persoan fan Gryksk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Gryksk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Kanadeesk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1962]]</text>
      <sha1>tq1jc781z1up8bx2duknoofcpg16ifk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gran Torino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153227</id>
    <revision>
      <id>1238568</id>
      <parentid>1056427</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T21:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22961" sha1="9kshvtj831de2ndmjrakr8dzekel1cu" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Gran-torino-509e76b22e77f.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Gran Torino poster.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Gran Torino''
| regisseur                = [[Clint Eastwood]]
| produsint                = [[Clint Eastwood]]&lt;br&gt;[[Bill Gerber]]&lt;br&gt;[[Robert Lorenz]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Nick Schenk]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Tom Stern (kameraregisseur)|Tom Stern]]
| muzyk                    = [[Kyle Eastwood]]&lt;br&gt;[[Michael Stevens (komponist)|Michael Stevens]]&lt;br&gt;[[Jamie Cullum]]
| filmstudio               = [[Media Magik Entertainment]]&lt;br&gt;[[Malpaso Productions]]&lt;br&gt;[[Village Roadshow Pictures]]
| distribúsje              = [[Warner Bros.]]
| haadrollen               = [[Clint Eastwood]]&lt;br&gt; [[Bee Vang]]&lt;br&gt; [[Ahney Her]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Christopher Carley]]&lt;br&gt; [[Doua Moua]]&lt;br&gt; [[Sonny Vue]]&lt;br&gt; [[Brian Haley]]&lt;br&gt; [[John Carroll Lynch]]&lt;br&gt; [[Chee Thao]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[12 desimber]] [[2008]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[dramafilm]]
| taal                     = [[Ingelsk]] &lt;small&gt;(ek wat [[Hmong (taal)|Hmong]])&lt;/small&gt;
| spyltiid                 = 116 minuten
| budget                   = $33&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $270&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = [[César du Cinéma]] 2010
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''Gran Torino''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[dramafilm]] út [[2008]] ûnder [[rezjy]] fan [[Clint Eastwood]], mei yn 'e [[haadrol]]len himsels, [[Bee Vang]] en [[Ahney Her]]. De [[titel (namme)|titel]] ferwiist nei de [[Ford Gran Torino]] fan 'e [[haadpersoan]]. It [[plot|ferhaal]] giet oer Walt Kowalski, in ferbittere âldman dy't in [[feteraan]] út 'e [[Koreaanske Oarloch]] is, en dy't koartby de [[oarehelte|frou]] ferlern hat. Mei syn ûnoanpaste [[hâlden en dragen]] hat er de measte lju fan him ferfrjemde, ûnder wa syn eigen [[bern (persoan)|bern]]. Hy wennet yn in [[wyk|buert]] yn [[Detroit]] dêr't no hast alle oare [[huzen]] bewenne wurde troch [[etnysk]]e [[Hmong (folk)|Hmong]]. Walt mei harren net lije, mar as in [[buorjonge]] om 'e nocht syn [[auto]] besiket te [[dieverij|stellen]], ûntwikkelet er tsjin alle ferwachting yn in bân mei de jonge. ''Gran Torino'' krige fan 'e [[filmkritisy]] oer it algemien positive [[resinsje]]s, en woeks yn 'e [[bioskopen]] ek út ta in [[kommersje]]el súkses. De film waard yn [[2009]] nominearre foar in [[Golden Globe]], mar foar gjin inkele [[Oscar]], wat ta [[krityk]] late. Yn [[2010]] wûn ''Gran Torino'' de [[César du Cinéma]] foar bêste bûtenlânske film.

==Plot==
Walt Kowalski is in [[sjegryn|sjegrinige]] [[pinsjonearre]] Amerikaanske [[fabryksarbeider]] en [[feteraan]] út 'e [[Koreaanske Oarloch]] mei in [[etnysk]] [[Poalen (folk)|Poalske]] eftergrûn. Nei in [[houlik]] fan mear as fyftich [[jier]] hat er koartby de [[oarehelte|frou]] ferlern en is er [[widner]] wurden. Syn frou wie de iennichste dy't syn ûnoanpaste [[maatskiplik|sosjaal]] [[hâlden en dragen]] noch wat bystjoere koe, mar sûnt har [[ferstjerren]] docht er hielendal syn eigen sin. Sa komt er net mear yn [[tsjerke]], en as [[pastoar]] Janovich, dy't noch mar krekt fan it [[seminaarje]] kommen is, him besiket te bepraten om tenei wer al nei tsjerke te gean, en&amp;nbsp;– noch helte minder&amp;nbsp;– him te [[treast]]gjen, seit Walt him ûngewosken it mannewaar op, wêrby't bliken docht dat er nei mear as fyftich jier noch altyd lijt ûnder syn oarlochs[[ûnderfining]]s. 

De [[buert]] fan 'e [[wyk]] [[Highland Park (Michigan)|Highland Park]], yn [[Detroit]], dêr't er wennet, waard foarhinne befolke troch [[jeropide ras|blanke]] [[húshâlding]]s út 'e [[arbeidersklasse]]. Tsjintwurdich dominearje dêr lykwols de [[Hmong (folk)|Hmong]], in [[etnyske groep]] út [[Súdeast-Aazje]], dy't yn 'e [[Fjetnamoarloch]] oan Amerikaanske kant fochten en nei de Amerikaanske nederlaach as [[flechtling]]en de wyk nimme moasten nei de Feriene Steaten. Dat is in feroaring dy't Walt mei lede eagen oansjoen hat, mei't er omreden fan syn [[oarloch]]sferline [[Aazje|Aziaten]] dochs al net lije mei, en boppedat om't [[kriminaliteit]] en [[binde]]geweld yn 'e buert no skearing en ynslach binne. Om't er wegeret kontakt mei de nije buertbewenners te lizzen, mar ek om sels earne oars hinne te [[ferhúzjen]], is Walt yn in isolemint rekke. 

Dat wurdt noch oanboaze trochdat er ferfrjemde rekke is fan syn [[soan]]nen Steve en Josh en harren [[gesin]]nen, mei wa't alle kontakt fia syn frou silger rûn. Hy hat nea in geweldige [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei syn [[bern (persoan)|bern]] hân, mar sûnt it ferstjerren fan syn frou hawwe se neat mear gemien. Steve wol him nei in [[fersoargingstehûs]] hawwe om't er net mear foar himsels soargje kinne soe, mar Walt hat it derop dat syn wolwêzen Steve neat skele kin, en dat er ynstee longeret op Walt syn besittings, lykas de klassike [[Ford Gran Torino]] út [[1972]] dy't er yn 'e [[garaazje (berging)|garaazje]] stean hat. Hy bliuwt dêrom wenjen dêr't er wennet, mei inkeld syn âlde [[hûn]] Daisy as selskip. Hy is in libbenslange [[smoken|smoker]] fan [[sigaret]]ten, en de lêste tiid [[hoastjen|hoastet]] er út en troch [[bloed]] op, eat dat er foar eltsenien soarchfâldich geheim hâldt.

Thao, de [[soan]] fan 'e Hmong-[[famylje (besibskip)|famylje]] Vang Lor, dy't yn it oanbuorjende [[hûs]] wennet, wol opnommen wurde yn 'e [[binde]] fan syn [[neef (famyljelid)|neef]] Fong, [[byneamd]] &quot;Spider&quot;. Dyselde twingt him om by wize fan [[ûntgriening]] Walt syn Ford Gran Torino te [[dieverij|stellen]]. Thao wurdt lykwols trappearre troch Walt en naait út, wêrnei't er troch Spider en de oare bindeleden, dy't [[razernij|poerrazen]] binne oer syn falen, [[mishanneling|yninoar slein]] wurdt. Walt komt dêrop nei bûten ta mei syn [[M1 Garand]]-[[gewear]] út 'e Koreaanske Oarloch en jaget de binde op 'e flecht, wêrmei't er it [[respekt]] fan 'e Hmong-[[mienskip (maatskippij)|mienskip]] wint.
{{Plotbedjer film}}
By wize fan [[boetedwaning]] stjoert Thao syn [[mem]] him nei Walt ta om foar him te wurkjen. Walt, dy't dat net ferwachte hie en der eins wat mei oan is, lit him ferfelende putsjes opknappe dy't al in skoft lizzen bleaun binne. Meitiid ûntwikkelje se in ûnwillich respekt foarinoar. Thao syn [[suster]] Sue behellet Walt by de Hmong-[[kultuer]], en skuort him heal tsjinakseljend út syn isolemint. Al rillegau binne de Vang Lors mear famylje foar Walt as syn eigen soannen en har gesinnen. Hysels wurdt in soarte fan [[heit]]efiguer foar Thao, dy't er oan in [[baan (wurk)|baan]] helpt by it [[fabryk]] dêr't er sels earder wurke hat en goerie jout oer hoe't er oan 'e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|faam]] komme kin. As syn ophoastjen fan bloed oanhâldt, besiket Walt einlings en te'n lêsten in [[dokter]] om't er yn it gefal fan syn oankommend ferstjerren noch dingen regelje moat. De dokter befêstiget dat it mis is en dat er net lang mear te libjen hat.

Underwilens giet de binde fan Spider troch mei it ûnder druk setten fan Thao, dy't se op 't lêst ûnderweis nei hûs fan syn wurk yninoar slane. As Walt syn [[ferwûning]]s sjocht, siket er it bindehûs op, dêr't er by wize fan warskôging ien fan harren delslacht. As [[ferjilding]] fiert de binde in [[drive-by shooting]] út op it hûs fan 'e Vang Lors, wêrby't Thao ferwûne rekket. Letter [[ûntfiering|ûntfiere]] Spider en syn maten Sue, wêrnei't se har [[ferkrêftsje]]. Mei't der fan 'e [[sjitpartij]] en de [[geweld]]diedige [[groepsferkrêfting]] gjin [[tsjûge (strafrjocht)|tsjûgen]] binne, en de [[slachtoffer]]s gjin [[oanjefte]] doare te dwaan út eangst foar de [[wraak]] fan 'e binde, stiet de [[plysje]] machteleas.

De deis nei de ferkrêfting fan syn suster siket Thao Walt op en freget syn help by it nimmen fan wraak op Spider-en-dy. Walt freget him letter dy deis werom te kommen. Yn 'e tuskentiid keapet er in nij [[pak (klean)|pak]], besiket er de [[hierknipper]] en giet er te [[bycht]] by pastoar Janovich. As Thao tsjin 'e [[jûn]] weromkomt, stjoert Walt him mei in ferlechje nei de [[kelder]] en slút him dêr op. Hy fertelt him hoe't er al 55 jier [[geast]]lik tramtearre wurdt troch it deadzjen fan in [[Noard-Koreä|Noardkoreaanske]] [[soldaat]], en dat er net wol dat soks Thao syn [[libben]] lang efterfolgje sil. Hy [[skillet]] Sue op mei it boadskip dat Thao [[finzen]] sit yn syn kelder, bringt Daisy de hûn by [[beppe]] Vang Lor dy't op 'e [[weranda]] fan it oanbuorjende hûs sit, en bejout him nei it bindehûs, dêr't er by [[tsjuster]] arrivearret.

Spider en de oare leden fan 'e binde hiene him al ferwachte, en se helje fuort harren [[fjoerwapen]]s foar it ljocht as se him oankommen sjogge. Mei útset lûd seit Walt harren it mannewaar op en sommet dêrby al harren [[misdie]]den op. Yn alle omlizzende huzen geane de [[doar]]ren en [[finster]]s iepen, sadat de bewenners nei him harkje kinne. Walt stoppet in sigaret yn 'e mûle en rikt dan mei de rjochterhân yn 'e [[binnenbûse]], wêrnei't er dy mei in hommelse beweging wer werom lûkt. Dêrmei makket er de bindeleden, dy't nettsjinsteande harren [[grutspraak]] [[eangst|bang]] foar him binne, sa kjel dat se it fjoer iepenje. Walt wurdt trochsingele mei [[kûgel]]s, mar as er [[dea]] delfalt, blykt er inkeld in [[oanstekker]] yn 'e hân te hawwen. As Sue en Thao by it bindehûs oankomme, hat de plysje dat al ôfset as in [[plak delikt]]. Ien fan 'e plysjes, in Hmong, fertelt harren dat alle bindeleden [[arrestearre]] binne foar de [[moard]] op in ûnwapene âldman. Diskear binne der withoefolle tsjûgen, en de bindeleden sjogge allegear tsjin in lange [[finzenisstraf]] oan.

Pastoar Janovich giet foar by Walt syn [[begraffenis]], dy't besocht wurdt troch in lyts groepke famyljeleden (syn soannen en harren gesinnen), en in grutte kloft folk út 'e Hmong-mienskip, fan wa't in protte foar de gelegenheid de [[dracht (klean)|tradisjonele pronk]] oandien hat. De oanwêzigens fan dy lju fernuveret Walt syn soannen en harren gesinnen. Letter, as by de [[notaris]] Walt syn [[testamint (akte)|testamint]] foarlêzen wurdt, blykt Walt oan syn soannen en [[bernsbern]] ta harren grutte [[teloarstelling]] neat neilitten te hawwen. Syn hûs hat er fermakke oan 'e [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] en de Gran Torino oan Thao, op it betingst dat er neat oan 'e auto feroarje sil. De film einiget as Thao mei Daisy yn 'e auto oer [[Jefferson Avenue (Detroit)|Jefferson Avenue]] riidt.

==Rolferdieling==
[[File:Clint Eastwood J. Edgar Premier, November 2011 (cropped).jpg|right|thumb|160px|[[Clint Eastwood]].]]
[[File:Bee Vang.jpg|right|thumb|160px|[[Bee Vang]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Walt Kowalski
| [[Clint Eastwood]]
|-
| Thao Vang Lor
| [[Bee Vang]]
|-
| Sue Lor
| [[Ahney Her]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| [[pastoar]] Janovich
| [[Christopher Carley]]
|-
| &quot;Spider&quot; (Fong)
| [[Doua Moua]]
|-
| Smokie
| [[Sonny Vue]]
|-
| Mitch Kowalski
| [[Brian Haley]]
|-
| [[hierknipper]] Martin
| [[John Carroll Lynch]]
|-
| [[beppe]] Vang Lor
| [[Chee Thao]]
|-
| [[binde]]lid #1
| [[Elvis Thao]]
|-
| Steve Kowalski
| [[Brian Howe (akteur)|Brian Howe]]
|-
| Karen Kowalski
| [[Geraldine Hughes]]
|-
| Ashley Kowalski
| [[Dreama Walker]]
|-
| Josh Kowalski
| [[Michael E. Kurowski]]
|-
| Youa
| [[Choua Kue]]
|-
| Trey
| [[Scott Eastwood]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Preproduksje===
It senario fan ''Gran Torino'' waard skreaun troch [[Nick Schenk]] op basis fan in ferhaal dat hysels en [[Dave Johannson]] betocht hiene. Yn 'e iere [[1990-er jierren]] kaam Schenk yn kontakt mei de [[kultuer]] fan 'e [[Hmong (folk)|Hmong]] doe't er [[wurk]]e yn in [[fabryk]] yn [[Minneapolis]], yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Minnesota]]. De Hmong hiene yn it ramt fan 'e [[Twadde Yndosineeske Oarloch]] oan 'e kant fan 'e Amerikanen fochten yn 'e [[Fjetnamoarloch]] en de [[Laotiaanske Boargeroarloch]]. Nei de Amerikaanske nederlaach hiene tsientûzenen fan harren as [[flechtling]]en de wyk nommen nei de Feriene Steaten. Doe't er jierren letter ompielde mei in ferhaal foar in senario oer in [[oarlochsfeteraan]] út 'e [[Koreaanske Oarloch]] besleat er in Hmong-[[famylje (besibskip)|famylje]] as [[buorlju]] op te fieren om in [[kultuerskok]] te kreëarjen.

Schenk krige fan lju dy't bekend wiene mei de Amerikaanske [[filmyndustry]] te hearren dat in film mei in âldman yn 'e haadrol nea makke wurde soe, om't de measte lju sa'n film net sjen woene, en alhielendal net as dy âldman ek noch dingen sei dy't [[rasistysk]]e opfettings suggerearren. Fia-fia wist Schenk syn senario lykwols foar te lizzen oan [[filmprodusint]] [[Bill Gerber]], dy't belangstelling hie om it te ferfilmjen, alteast as de âldman spile waard troch [[Clint Eastwood]], want dat soe alles feroarje. Eastwood, dy't op dat stuit neat om hannen hie fanwegen fertragings mei de produksje fan syn film ''[[Invictus (film)|Invictus]]'', hie dêr wol earen nei. Hy fûn it in &quot;fermaaklike en útdaagjende rol&quot; yn in &quot;apart ferhaal&quot;. Neffens Schenk feroare Eastwood neat oan it ferhaal (útsein dat er it ferpleatste fan [[Minneapolis]] nei [[Detroit]]), wat yn 'e filmyndustry fan [[Hollywood]] tige útsûnderlik is. Eastwood sei dêroer yn in [[fraachpetear]] dat er opholden wie mei it feroarjen fan senario's nei't er yn syn besykjen om it skript fan ''[[Unforgiven]]'' oan te passen de hiele film op in hier nei &quot;[[ûntmanning|ûntmanne]]&quot; hie.

===Produksje===
Foar ''Gran Torino'' wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]33&amp;nbsp;miljoen. Eastwood [[regissearre]] de film sels, en wie dêropta ek noch as produsint by it projekt belutsen, yn 'e mande mei Gerber en [[Robert Lorenz]], foar de [[filmstudio's]] [[Media Magik Entertainment]], [[Malpaso Productions]] en [[Village Roadshow Pictures]]. Ien fan Eastwood syn [[soannen]], [[Scott Eastwood|Scott]], hie in roltsje yn 'e film, wylst in oarenien, [[Kyle Eastwood|Kyle]], yn 'e mande mei [[Michael Stevens (komponist)|Michael Stevens]] en [[Jamie Cullum]] de [[filmmuzyk]] makke. De [[kamerarezjy]] waard fersoarge troch [[Tom Stern (kameraregisseur)|Tom Stern]], en [[Joel Cox]] en [[Gary D. Roach]] wiene ferantwurdlik foar de [[filmmontaazje]]. 

===Casting===
''Gran Torino'' wie de earste Amerikaanske [[mainstream]]film dêr't Amerikanen fan Hmong-komôf yn spylje. Eastwood woe beslist echte Hmong hawwe foar syn [[cast]], dat [[casting director]] [[Ellen Chenoweth]] naam kontakt op mei Hmong-organisaasjes yn [[Fresno (Kalifornje)]], [[St. Paul (Minnesota)]] en [[Detroit]] om [[audysje]]s op te setten (yn Fresno en St. Paul libje de grutste Hmong-[[mienskip (maatskippij)|mienskippen]] fan 'e Feriene Steaten). [[Bee Vang]] kaam út St.&amp;nbsp;Paul en [[Ahney Her]] út [[Lansing (Michigan)]]. Her en in stikmannich oare jonge Hmong waarden as akteurs oanlutsen nei't Chenoweth harren oansprutsen hie op in [[fuotbal]]toernoai tusken alvetallen fan ferskillende Hmong-mienskippen, dat yn [[Macomb County (Michigan)|Macomb County]] yn [[Michigan]] holden waard. 

===Opnamen===
Hoewol't it senario eins yn [[Minneapolis]] spile, yn [[Minnesota]], ferpleatsten Eastwood en de oare produsinten it ferhaal nei [[Detroit]], yn [[Michigan]], om't se yn dy steat [[subsydzje]] foar de produksje krije koene. De [[opnamen (film)|opnamen]] setten yn [[july]] [[2008]] útein en duorren fiif [[wike]]n. It senario wie folslein yn it [[Ingelsk]] skreaun, sadat de Hmong-akteurs sels in [[oersetting]] ymprovisearje moasten foar harren tekst yn it [[Hmong (taal)|Hmong]]. De Hmong-spilers hiene net ien fan allegear [[ûnderfining]] as [[akteur]]. Eastwood gie dêr, neffens himsels, mei om troch harren lytse oanwizings te jaan en der sa'n feart yn te hâlden dat se gjin tiid hiene om nei te tinken.
[[File:St._Ambrose_Catholic_Church_-_Grosse_Pointe,_Michigan.jpg|right|thumb|180px|De Sint-Ambroaziustsjerke yn [[Grosse Pointe Park (Michigan)|Grosse Pointe Park]] wie ien fan 'e opnamelokaasjes foar ''Gran Torino''.]]

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Gran Torino'' waard fersoarge troch [[Warner Bros.]] De film gie op [[12&amp;nbsp;desimber]] [[2008]] yn [[premiêre]]. Op [[9&amp;nbsp;juny]] [[2009]] kaam er út op [[dvd]] en [[blu-ray]].

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Gran Torino'' oer it algemien positive [[resinsje]]s. [[Manohla Dargis]] fan ''[[The New York Times]]'' foel in [[rekwiëm]]eftige toan op oan 'e film, dy't se fierders omskreau as &quot;in glêde sportauto fan in film makke yn 'e Feriene Steaten, yn dat [[yndustry|yndustriële]] tsjerkhôf [[Detroit]]&quot;. Se ferliek [[Clint Eastwood|Eastwood]] syn rol fan Walt Kowalski mei syn eardere optredens as [[Dirty Harry (personaazje)|Dirty Harry]] yn 'e [[Dirty Harry (filmsearje)|''Dirty Harry''-filmsearje]] en as de Man sûnder Namme yn 'e [[Dollars Trilogy|''Dollars''-trilogy]]''. 

Yn 'e ''[[Los Angeles Times]]'' priizge ek [[Kenneth Turan]] it [[aktearjen]] fan Eastwood. Hy skreau: &quot;it is in film dy't jin ûnmooglik foar te stellen wêze soe sûnder de akteur yn 'e [[titelrol]]. It idee fan in 78-jierrige [[aksjefilm|aksjeheld]] mei dan klinke as in ynterne tsjinstridichheid, mar Eastwood makket it oannimlik, ek al is syn [[stoerens]] [yn dizze film] likefolle [[spraak|ferbaal]] as [[minsklik lichem|fysyk]]. Sels mei 78 jier kin Eastwood &quot;Gean fan myn gazon ôf&quot; noch like driigjend klinke litte as [[Dirty Harry (personaazje)#Kulturele erkenning|&quot;Toe mar, meitsje myn dei mar goed.&quot;]]&quot; De foaroansteande filmkritikus [[Roger Ebert]] skreau yn 'e ''[[Chicago Sun-Times]]'' dat de film giet &quot;oer de ferlette ûntjouwing fan it bettere aard fan in man.&quot; 

Net eltsenien wie lykwols mei de film ynnommen. Mark Harris, in [[kollumnist]] foar it [[tydskrift]] ''[[Entertainment Weekly]]'' omskreau ''Gran Torino'' as &quot;fantasij dy't him foardocht as sosjaal kommentaar&quot;. Hy beskuldige de film fan &quot;de waanfoarstelling dat sels de [[rasist]]yske [[buorman]] ús noch wat leare kin oer [[held]]haftigens en [[selsopoffering]],&quot; om dêroan ta te heakjen: &quot;Nee, dat is net sa.&quot; It wie opfallend dat resinsinte Nicole Sperling, dy't ek yn ''Entertainment Weekly'' publisearre, de film op in folslein tsjinstelde manear opfette. Sy neamde it &quot;in meditaasje oer [[tolerânsje]], dy't bewuolle is yn 'e momkape fan in film mei in coole auto en in mei in [[gewear]] omrinnende Clint Eastwood.&quot;

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hie ''Gran Torino'' in relatyf heech goedkarringspersintaazje fan 79%, basearre op 224 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;Hoewol't it ien fan 'e minder wichtige films is yn it [[oeuvre]] fan [[Clint Eastwood|Eastwood]], is ''Gran Torino'' dochs in [[grap]]pige, oangripende en yntrigearjende [[likenis]] yn 'e âlde styl.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle ''Gran Torino'' in goedkarringspersintaazje fan 72%, basearre op 34 resinsjes.

Binnen de [[Hmong (folk)|Hmong]]-mienskip yn 'e Feriene Steaten krige ''Gran Torino'' sawol lof as [[krityk]]. Haadrolspiler [[Bee Vang]] sei dat de portrettearring fan syn folk yn 'e film &quot;oer it algemien akkuraat&quot; is, hoewol't guon kulturele saken ûnsekuer werjûn of út 'e kontekst helle binne. Oer de film as gehiel sei Vang: &quot;Dizze film is gjin [[dokumintêre]]. We kinne net 101 persint akkuratens ferwachtsje.&quot; [[Clint Eastwood]] syn beslissing om echte Hmong yn 'e rollen fan Hmong te [[cast]]en, ynstee fan lykfol hokker akteurs mei in [[mongoloïde]] uterlik, waard yn elts gefal mei tige positive reäksjes ûntfongen.

==Resultaat==
===Opbringst===
''Gran Torino'' brocht yn 'e [[bioskopen]] wrâldwiid [[$]]270&amp;nbsp;miljoen op. As men dy [[opbringst (jild)|opbringst]] ôfset tsjin it [[budget]] fan $33&amp;nbsp;miljoen, betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $237&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie ''Gran Torino'' de op ien nei meast opbringende film fan Eastwood. Per [[1&amp;nbsp;novimber]] [[2009]] wiene al mear as 3.750.000 eksimplaren fan 'e [[dvd]] fan 'e film oer de toanbank gien, wêrmei't nochris $56,7&amp;nbsp;miljoen fertsjinne wie. (De [[ferkeap]] fan [[blu-ray|blu-ray-dvd's]] is dêr net by yngebrepen.)

===Prizen===
''Gran Torino'' waard troch it [[Amerikaansk Film Ynstitút]] (AFI) útroppen ta ien fan 'e tsien bêste films fan [[2008]]. Yn [[2009]] waard de film nominearre foar de [[Golden Globe]] yn 'e [[kategory]] bêste orizjinele [[liet]] ([[Jamie Cullum]], [[Kyle Eastwood]] en [[Michael Stevens (komponist)|Michael Stevens]]). By de [[Oscar]]s waard ''Gran Torino'' lykwols yn alle kategoryen negearre, wat ta in protte [[lulkens|opsternate]] [[krityk]] late fan minsken dy't fermoeden dat de [[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]] de film mei opsetsin ûnhoask bejegenje wollen hie. Yn [[2010]] waard oan ''Gran Torino'' de [[César du Cinéma]] takend, de wichtichste [[Frankryk|Frânske]] [[priis (ûnderskieding)|filmpriis]], yn 'e kategory bêste bûtenlânske film.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://web.archive.org/web/*/http://www.thegrantorino.com/ Offisjele (argivearre) webside fan ''Gran Torino'']
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt1205489/ Ynformaasje oer ''Gran Torino'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Gran_Torino ''References'', op dizze side].
----
{{Commonscat|Gran Torino}}
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}

[[Kategory:Amerikaanske dramafilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Warner Bros.]]
[[Kategory:Film fan Village Roadshow Pictures]]
[[Kategory:Film fan Malpaso Productions]]
[[Kategory:Film fan Clint Eastwood]]
[[Kategory:Film út 2008]]
[[Kategory:Film oer âlderdom]]
[[Kategory:Film oer widdosteat]]
[[Kategory:Film oer freonskip]]
[[Kategory:Film oer auto's]]
[[Kategory:Film oer ras of etnisiteit]]
[[Kategory:Film oer ksenofoby]]
[[Kategory:Film oer ferkrêfting]]
[[Kategory:Film oer figilantisme]]
[[Kategory:Film oer in feteraan]]
[[Kategory:Film oer in binde]]
[[Kategory:Film oer rasisme]]
[[Kategory:Hmong]]</text>
      <sha1>9kshvtj831de2ndmjrakr8dzekel1cu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Wedding Planner</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153780</id>
    <revision>
      <id>1238571</id>
      <parentid>1103962</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T21:20:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Rolferdieling */ kolommen netsjes ûnderinoar</comment>
      <origin>1238571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18644" sha1="rbphtl5lfeehzfs21uwlzdmwpfboh1q" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = The Wedding Planner logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:The Wedding Planner Poster.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''The Wedding Planner''
| regisseur                = [[Adam Shankman]]
| produsint                = [[Peter Abrams]]&lt;br&gt;[[Deborah Del Prete]]&lt;br&gt;[[Jennifer Gibgot]]&lt;br&gt; [[Robert L. Levy (filmprodusint)|Robert L. Levy]]&lt;br&gt;[[Gigi Pritzker]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Michael J. Ellis]]&lt;br&gt;[[Pamela Falk]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Julio Macat]]
| muzyk                    = [[Mervyn Warren]]
| filmstudio               = [[Columbia Pictures]]&lt;br&gt;[[Intermedia Films]] &lt;br&gt;[[Tapestry Films]]&lt;br&gt;[[Dee Gee Entertainment]]&lt;br&gt;[[IMF (filmstudio)|IMF]]&lt;br&gt;[[Prufrock Pictures]]
| distribúsje              = [[Sony Pictures Releasing]]
| haadrollen               = [[Jennifer Lopez]]&lt;br&gt; [[Matthew MacConaughey]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Bridgette Wilson-Sampras]]&lt;br&gt; [[Judy Greer]]&lt;br&gt;  [[Justin Chambers]]&lt;br&gt; [[Alex Rocco]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[26&amp;nbsp;jannewaris]] [[2001]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[romantyske komeedzje]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 103 minuten
| budget                   = $35&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $94,7&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''The Wedding Planner''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[romantyske komeedzje]] út [[2001]] ûnder [[rezjy]] fan [[Adam Shankman]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Jennifer Lopez]] en [[Matthew McConaughey]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;De Brulloftplanner&quot;. It [[plot|ferhaal]] giet oer Mary Fiore, dy't as de súksesfolste [[brulloftplanner]] fan [[San Francisco]] garant stiet foar de levering fan [[romantyk (leafde)|romantyk]] oan oaren, wylst se lykwols sels ûngelokkich yn 'e [[leafde]] is. As se in tige [[seksuele oantrekking|oantreklike]] [[man (sekse)|man]] moetet, [[hope]]t se [[wiere leafde|de wiere]] fûn te hawwen, mar troch op him [[fereale]] te reitsjen brekt se sûnder euvelmoed har wichtichste regel. ''The Wedding Planner'' krige oer it algemien negative [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]], mar groeide yn 'e [[bioskopen]] út ta in beskieden [[kommersje]]el súkses.

==Plot==
Mary Fiore is de súksesfolste [[brulloftplanner]] fan [[San Francisco]] en omkriten. Se leveret op kommando [[romantyk (leafde)|romantyk]] en [[glamour]] foar de [[trouwerij]]en fan oaren, en ken elts trúkje fan har fakmêd. Sels is se lykwols [[pech|ûngelokkich]] yn 'e [[leafde]], en se hat al yn gjin seis jier in [[ôfspraakje]] hân. Har [[frije tiid]] bringt se troch yn har [[appartemint]], dat se [[neuroaze|neuroatyske]] netsjes hâldt en mei har [[heit]] Salvatore en dy syn [[freonskip|freonen]], mei wa't se lid is fan in [[scrabble]]klub. Har heit, dy't sels [[widner]] is, besiket har oan 'e [[oarehelte|man]] te helpen troch te besykjen en [[úthylkjen|hylkje har út]] oan Massimo, de [[soan]] fan [[kunde]] dy't Mary noch ken fan in [[fakânsje]] yn Salvatore syn [[heitelân]] [[Itaalje]], doe't se allebeide noch [[bern (persoan)|bern]] wiene. Mary hat gjin goede [[oantinken]]s oan 'e jonge Massimo, dy't [[modder]] [[iten|iet]] en har fjirtjin dagen efternei rûn om har oan ien wei troch te freegjen oft se in [[fagina]] hie. Se wiist him dan ek rislút ôf.

Ynstee fan mei har priveelibben is Mary mear dwaande mei har [[karriêre]]. Se hopet har baas Geri oer te heljen om har [[fennoatskip|fennoat]] te meitsjen yn it brulloftsplanningsbedriuw, mei't se fierwei de meast beteljende [[klant]]en binnenhellet. Geri stimt dêrmei yn op betingst dat Mary de planning fan 'e trouwerij fan Fran Donolly ta in goede ein bringe kin. Fran is de [[dochter]] fan ''[[nouveaux riches]]'' dy't it graach breed hingje litte wolle, dat der is foar de brulloftplanner in protte [[jild]] mei de trouwerij muoid. Mary hat ferskate moetings mei Fran, mar har langjierrige [[ferloofde]] Eddie hat hieltyd wat oars. Underweis nei in ôfspraak wêrby't se Eddie einlings moetsje sil, rekket Mary mei de [[hakke (skoech)|hakke]] fan har [[skoech]] fêst yn it [[roaster]] fan in [[rioelputsje]]. In ûnoplettende [[taksysjauffeur]] riidt even fierderop tsjin in [[metaal|metalen]] [[ôffalcontainer]] op [[tsjil]]len oan, dy't dêrnei by de lichte del begjint te rôljen, lyk op Mary ôf. Hja wurdt rêden troch in manlike foarbygonger, dy't har krekt op 'e tiid oan 'e kant skuort. Neitiid [[flaufallen|falt se derhinne]]. 

Mary wurdt wekker yn it [[sikehûs]]. Har rêder blykt [[bernedokter]] Steve Edison te wêzen, dy't har net bêst [[bewusteleas]] op 'e [[strjitte]] efterlitte koe en har dêrom meinommen hat nei syn wurk. Har [[kollega]] en [[freonskip|freondinne]] Penny Nicholson, wa har [[tillefoannûmer]] Steve yn Mary har besittings fûn hat, komt opdaagjen om Mary op te heljen. Sadree't se de [[seksuele oantrekking|oantreklike]] Steve sjocht, beslút se om Mary en him oaninoar te keppeljen. Under druk fan Penny giet Mary akkoart mei in ôfspraakje mei Steve dyselde [[jûn]]s. Se geane nei it [[park]], dêr't se yn in provisoaryske [[bûtendoarbioskoop]] in âlde [[film]] sjogge. Se [[petear|prate]] en [[dûns]]je en sille inoar hàst [[tút]]sje, as se ûnderbrutsen wurde troch in hommelse [[rein (delslach)|stjalpbui]]. De oare deis is Mary alhiel yn 'e wolkens om't se [[smoarfereale]] rekke is en mient dat se yn Steve einlings [[wiere leafde|de wiere]] fûn hat.
{{Plotbedjer film}}
Inkele dagen letter besiket Mary in [[dûns]]les mei in [[breidspear]] dat net dûnsje kin. Dêr treft se Fran, dy't bekent dat sy ek gjin stjer op 'e dûnsflier is. Se is hjir sadwaande mei har ferloofde Eddie, dat it is in útlêzen kâns om Mary einlings oan Eddie foar te stellen. Mary is folslein [[alteraasje|feralterearre]] as &quot;Eddie&quot; nimmen oars as Steve Edison is. It docht bliken dat Fran him ynstee fan &quot;Steve&quot; altyd &quot;Edi&quot; neamt, in [[ôfkoarting]] fan syn [[efternamme]]. As Fran in wichtich [[tillefoanpetear|tillefoantsje]] kriget fan har wurk, stiet se derop dat Steve en Mary de dûnsles begjinne sille. Under it dûnsjen set Mary Steve [[lulk]] teplak, net inkeld om't er har de folslein ferkearde yndruk jûn hat, mar ek om't er efter Fran har rêch [[oerhoer|mei oare froulju omslacht]]. Dat is net wier, beklammet Steve. Nei't er Mary rêden hie, fûn er har gewoan in leuke frou. It wie Penny dy't harren útnûge om dy jûns mei syn trijen earne hinne en letter sels útpykte en harren tegearre efterliet. Boppedat: der is úteinlik neat bard.

Mary beseft dat se sûnder euvelmoed de wichtichste regel fan har fak brutsen hat: nammentlik om nea, mar dan ek nea fereale te reitsjen op 'e [[brêgeman]]. As se de kwestje oan Penny foarleit, oertsjûget dy har derfan dat har karriêre yn dit gefal foar har [[gefoelens]] giet. Se soe wol gek wêze om 'e planning fan 'e brulloft fan Fran en Steve op te jaan, om't dat har it fennoatskip kostje soe. Underwilens bepraat Steve de boel mei syn maat John, dy't him foarhâldt dat er syn langjierrige [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei Fran net op it spul sette moat foar gefoelens wêrfan't ûnwis is wêr't se ta liede sille. En nei dy wize wurden freget er om Mary har tillefoannûmer, dat Steve him net jout. 

By in besyk oan in mooglike troulokaasje yn in [[wyngerd]] yn 'e [[Napadelling]] komt ynienen, ta Mary har [[ôfgriis]], Massimo wer op 'e lapen, dy't troch har bemuoisuchtige heit Salvatore ynskúnd is dat er it net samar opjaan moat. Dat Massimo himsels foarstelt as Mary har ferloofde, fynt Steve prachtich. As Mary mei Fran en Steve en Fran har [[âldelju]] út te [[hynsteriden]] giet om it om-en-by fan 'e wyngerd te besjen, wurdt Mary har [[hynder]] sa kjel fan it falske [[sjongen]] fan Fran har [[mem]], dat er op 'e rin slacht. Mary, dy't foar it earst yn it [[seal (hynsteriden)|seal]] sit, kriget it bist net mear ûnder kontrôle, mar wurdt jitris rêden troch Steve, dy't har efternei riidt en by him op syn eigen hynder lûkt. Dêrnei nimt er de gelegenheid te baat om har yn te wriuwen dat hysels net de iennichste wie dy't dy jûns yn it park efter de rêch fan in ferloofde om mei in oar omsloech.

As se wer thús is, feecht Mary har heit de mantel út om't er Massimo efter har oan stjoerd hat. Salvatore fertelt har dan foar it earst dat it houlik tusken him en har mem ek in [[arranzjearre houlik]] wie, dêr't se yn it begjin net ien fan beiden botte wiis mei wiene. Mar meitiid groeiden se nei inoar ta en begûnen se [[leafde|faninoar te hâlden]]. Foar Mary, dy't it [[houlik]] fan har âlden altyd as folmakke beskôge hat, komt dat as in grutte ferrassing. Se bliuwt yn betizing efter.

Letter besjocht Mary mei Fran en Steve in oare mooglike troulokaasje, diskear yn in park. Fran blykt it dêr geweldich te finen, wylst Steve it hielendal neat fynt. Hy jout lykwols ta (lykas altyd) as Fran him dêrop ferget. Earder hat Fran al oan Mary fertelt dat Steve nei harren houlik opklimme sil nei in poer [[bestjoer]]like funksje yn syn sikehûs. Doe't Mary frege oft er syn [[pasjint]]sjes wol efterlitte woe, antwurde Fran fan ja, mar dat er dat sels noch net wist. Dat en oare dingen meitsje oan Mary dúdlik dat it houlik net lang duorje sil foar't it op in [[skieding (houlik)|skieding]] útrint, mar se hâldt har stil. 

As Fran oankundiget dat se in wike lang foar har wurk nei [[New York (stêd)|New York]] moat, bliuwe Mary en Steve efter om 'e planning fan 'e brulloft fierder te berêden. No't se tegearre binne, lizze se harren [[skeel]] by en [[ûntskuldiging|ûntskuldigje]] se harren foar de hurde wurden dy't earder tusken har fallen binne. By in besyk oan in [[blommesaak]] rinne se Keith en Wendy tsjin it liif. Mei Keith wie Mary seis jier lyn ferloofd oant er har de jûns foar de trouwerij oan 'e dyk sette om it wer mei Wendy, syn faam fan 'e [[middelbere skoalle]], oan te lizzen. De tafallige moeting ikkeret foar Mary in protte âldsear op, en se [[dronkenskip|bedrinkt]] har dy jûns, sadat Steve har thúsbringe moat. Hy hâldt har selskip wylst se wat [[nofterens|nofterder]] wurdt, en fertelt har ûnderwilens dat Keith wol goed gek wêze moat om him har ûntglûpe te litten. Uteinlik set Steve ôf, mar hy komt al rillegau werom en bychtet oan Mary op dat er fan har hâldt. Se antwurdet dat se tefolle [[respekt]] foar Fran hat om dêr wat mei te kinnen en stjoert him wer fuort.

As se werom is út New York, docht bliken dat Fran ûnderwilens twifels krigen hat oer har oansteande houlik mei Steve. Se sprekt Mary dêroer oan. Dat is in útlêzen kâns foar Mary om it houlik te sabotearjen as it mei Steve oanlizze wol, mar ynstee negearret se har eigen gefoelens en praat op Fran yn om har it fertrouwen yn har relaasje mei Steve werom te jaan. Letter moetet Mary Massimo wer op in [[jierdei]]sfeest. Hy is ûnderwilens smoarfereale op har rekke en freget har fan herten [[houliksoansiik|om mei him te trouwen]]. Mei har heite ferhaal yn gedachten dat de leafde soms letter komt, jout Mary him mei tsjinnichheid tawurd.

Mei't Mary en Massimo mar in hiele behindige trouplechtichheid belizze, falle de beide trouwerijen op deselde dei. Mary draacht de ferantwurdlikens foar de brulloft fan Fran en Steve oer oan Penny noch foar't it spul úteinset is, en giet nei it [[stedhûs]] om sels te trouwen. Inkele [[minuten]] foar't se trouwe sille, nimt Steve Fran apart en freget har oft se der wol wis fan is dat se it juste dogge troch te trouwen. Sy jout ta dat se eins net trouwe wol, wat foar him as in opluchting komt, om't hy dat eins ek net wol. Se beslute as freonen útinoar te gean, en Steve stoppet Fran yn in [[taksy]] nei de [[lofthaven]] om allinne op harren [[houliksreis]] nei [[Tahity]] te gean. As er fan Penny oer Mary har trouwerij heart, hastiget er him nei it stedhûs ta om har tsjin te hâlden.

Underwilens is yn it stedhûs de trouwerij al yn folle gong. As der lykwols frege wurdt oft der immen is dy't beswier tsjin it houlik hat, is it Mary har heit Salvatore, dy't de [[seremoanje]] tsjinhâldt. Hy beseft dat Mary mear foar him as foar harsels trout, en dat soks net goed is. Massimo seit dat er fan Mary hâldt, mar dat er net wol dat se tsjin 't sin mei him trout. Mary beslút ôf te sjen fan it foarnommen houlik. Steve arrivearret lang om let nei't er in skoft yn 'e [[file (ferkear)|file]] stien hat. Hy hie fierstente let west om 'e trouwerij foar te kommen, en is alderûntychlikste ferromme om te hearren dat Mary besletten hat om it net troch te setten. Massimo, dy't sjocht dat Steve wier fan Mary hâldt en dat sy deselde gefoelens foar him hat, bringt Steve op syn [[scooter]] nei itselde park dêr't Steve en Mary ek harren earste jûns hinne gien wiene. Dêr fynt Steve Mary op itselde plak dêr't se doe ek siet, wylst se nei in oare âlde film sjocht. Hy leit út dat er noch [[frijfeint]] is en freget har om mei him te dûnsjen, en se tútsje inoar. 

==Rolferdieling==
[[File:GLAAD 2014 - Jennifer Lopez - Casper-37 (cropped).jpg|right|thumb|250px|[[Jennifer Lopez]] ([[2014]]).]]
[[File:Matthew McConaughey 2011.jpg|right|thumb|120px|[[Matthew McConaughey]] ([[2011]]).]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Mary Fiore
| [[Jennifer Lopez]]
|-
| Steve Edison
| [[Matthew McConaughey]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Fran Donelly
| [[Bridgette Wilson-Sampras]]
|-
| Penny Nicholson
| [[Judy Greer]]
|-
| Massimo
| [[Justin Chambers]]
|-
| Salvatore Fiore
| [[Alex Rocco]]
|-
| [[heit]] Donelly
| [[Charles Kimbrough]]
|-
| [[mem]] Donelly
| [[Joanna Gleason]]
|-
| Basil St. Mosely
| [[Fred Willard]]
|-
| Burt Weinberg
| [[Lou Myers]]
|-
| Dottie
| [[Frances Bay]]
|-
| John Dojny
| [[Kevin Pollak]]
|-
| Geri
| [[Kathy Najimy]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''The Wedding Planner'' waard [[regissearre]] troch [[Adam Shankman]] nei in [[senario]] fan [[Michael J. Ellis]] en [[Pamela Falk]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene [[Peter Abrams]], [[Deborah Del Prete]], [[Jennifer Gibgot]], [[Robert L. Levy (filmprodusint)|Robert L. Levy]] en [[Gigi Pritzker]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Columbia Pictures]], [[Intermedia Films]], [[Tapestry Films]], [[Dee Gee Entertainment]], [[IMF (filmstudio)|IMF]] en [[Prufrock Pictures]]. Foar de film wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]35&amp;nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Julio Macat]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Mervyn Warren]].

It wie oarspronklik de bedoeling dat [[Jennifer Love Hewitt]] en [[Brendan Fraser]] yn 'e [[haadrol]]len fan Mary Fiore en Steve Edison [[cast]] wurde soene, mar dyselden waarden ferfongen troch [[Sarah Michelle Gellar]] en [[Freddie Prinze jr.]] Beide stellen moasten ôfsizze om't se oare ferplichtings oangien wiene. Dêrop giene de haadrollen yn ''The Wedding Planner'' nei [[Jennifer Lopez]] en [[Matthew McConaughey]]. De [[opnamen (film)|opnamen]] foar de film fûnen plak op lokaasje yn [[San Francisco]] en omkriten. Sa waard der filme yn it [[Golden Gate Park]] en yn 'e [[kapel (tsjerkegebou)|kapel]] fan 'e [[Universiteit fan Stanford]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''The Wedding Planner'' waard fersoarge troch [[Sony Pictures Releasing]], de distribúsjepoat fan [[Sony Pictures]], de [[memme-ûndernimming]] fan [[Columbia Pictures]]. De film gie op [[26&amp;nbsp;jannewaris]] [[2001]] yn [[premiêre]].

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Wedding Planner'' oer it algemien negative [[resinsje]]s. Sa ferliek [[Lisa Schwarzbaum]] fan it [[tydskrift]] ''[[Entertainment Weekly]]'' de film op ûngeunstige wize mei ''[[My Best Friend's Wedding]]'' ([[1997]]), dy in soartgelikense [[plot]] hie. Yn ''[[The New York Times]]'' skreau [[A.O. Scott]] dat it [[garisma]] fan [[Jennifer Lopez]] en [[Matthew McConaughey]] ''The Wedding Planner'' &quot;folle mear pinefrij makket as dêr't de film eins rjocht op hat.&quot; En yn it blêd ''[[Variety (tydskrift)|Variety]]'' omskreau Robert Koehler ''The Wedding Planner'' as &quot;in oantreklik [[breidsfamke]], mar bepaald net de byldmoaie [[breid]] fan it [[romantyske komeedzje]]sjenre.&quot;

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hie ''The Wedding Planner'' in leech goedkarringspersintaazje fan 16%, basearre op 104 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;Ynstee fan lichtfuottich en sjarmant is dizze romantyske komeedzje yn syn útwurking hurdhannich en forsearre.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle ''The Wedding Planner'' in goedkarringspersintaazje fan 33%, basearre op 29 resinsjes.

==Resultaat==
''The Wedding Planner'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]60,4&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $34,3&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $94,7&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $35&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $59,7&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0209475/ Ynformaasje oer ''The Wedding Planner'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Wedding_Planner ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}

{{DEFAULTSORT:Wedding Planner, The}}
[[Kategory:Amerikaanske romantyske komeedzje]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Columbia Pictures]]
[[Kategory:Film fan Intermedia Films]]
[[Kategory:Film fan Adam Shankman]]
[[Kategory:Film út 2001]]
[[Kategory:Film oer in brulloft]]
[[Kategory:Film oer in dokter]]
[[Kategory:Film oer in ûnmooglike leafde]]</text>
      <sha1>rbphtl5lfeehzfs21uwlzdmwpfboh1q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ringtsjillings</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173412</id>
    <revision>
      <id>1238523</id>
      <parentid>1172009</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T16:16:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[]] better</comment>
      <origin>1238523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2472" sha1="nzjeznpxifxf2hn64qhmbqjf6xbrw40" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme               = Ringtsjillings
| ôfbylding           = Calonetta leucophrys10.jpg
| ôfbyldingsbreedte   = 
| ôfbyldingstekst     = Pearke rinkeleintsjes mei piken.
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson4             = [[ûnderstamme]]:
| namme4              = [[wringedieren]] (''Vertebrata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson6             = [[ûnderklasse]]:
| namme6              = [[moderne fûgels]] (''Neornithes'')
| takson7             = [[tuskenklasse]]:
| namme7              = [[nijkakigen]] (''Neognathae'')
| takson8             = [[boppeskift]]:
| namme8              = [[goes- en hineftigen]] &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;(''Galloanserae'')
| takson9             = [[skift]]:
| namme9              = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'')
| takson11            = [[ûnderskift]]:
| namme11             = [[echte goeseftigen]] (''Anseres'')
| takson12            = [[boppefamylje]]:
| namme12             = [[goesfûgels]] (''Anatoidea'')
| takson13            = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme13             = [[einfûgels]] (Anatidae)  
| takson14            = [[skaai (taksonomy)|skaai]]
| namme14             = ringtsjillings (''Callonetta'')
| takson15            = 
| namme15             = 
| takson16            = 
| namme16             = 
| takson17            = 
| namme17             =
| takson18            = 
| namme18             =
| takson19            = 
| namme19             =
| beskriuwer, jier    = [[Jean Théodore Delacour|Delacour]], 1936
| soarten             = 
| lânkaart            = 
| lânkaarttekst       = 
| lânkaartbreedte     = 
| lânkaarttekst_links =
}}
De '''Ringtsjillings''' (''Callonetta'') foarmje in [[Fûgels|fûgelskaai]] út 'e famylje [[einfûgels]] (''Anatidae''). It [[Skaai (taksonomy)|skaai]] bestiet mar út ien soarte, de ringtsjilling.&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/ Gill, F., D. Donsker &amp; P. Rasmussen. (2021). IOC World Bird Names (version 11.2). {{en}}]&lt;/ref&gt;

== Soarte ==
* [[Ringtsjilling]] (''Callonetta leucophrys'')

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Callonetta}}
}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Einfûgel]]</text>
      <sha1>nzjeznpxifxf2hn64qhmbqjf6xbrw40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>BirdLife International</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183891</id>
    <revision>
      <id>1238522</id>
      <parentid>1198218</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T16:14:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Skiednis */ [[]]</comment>
      <origin>1238522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6613" sha1="4qxuyf330njtl0bkgh2rpldeph7dbtv" xml:space="preserve">{{Organisaasje algemien
| ôfbylding                    = BirdLife_International_logo.svg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 200px
| namme                        = &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt; BirdLife International &lt;/span&gt;
| emblemen                     = 
| ôfkoarting                   = 
| histoaryske namme            =Ynternasjonale Ried foar de&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Beskerming fan Fûgels
| nasjonaliteit                = 
| type org.                    = [[koepelorganisaasje]]
| wurkmêd                      = [[natoerbeskerming|beskerming fan fûgels]]
| haadkertier                  = [[Cambridge (Ingelân)|Cambridge]] ([[Ingelân]])
| fêstige yn                   = 
| off. taal                    = 
| oprjochte                    = [[1922]]
| opdoekt                      = 
| fuortkommen út               = 
| opgien yn                    = 
| oprjochter                   = [[T. Gilbert Pearson]]&lt;br&gt;[[Jean Theodore Delacour]]
| orgaan                       = ''BirdLife: The Magazine''
| tal leden                    = &gt;2,5 miljoen
| wurknimmers                  = 
| aktyf yn                     = hiele wrâld
| webside                      = [https://www.birdlife.org/ www.birdlife.org]
| mapname                     = 
| mapwidth                     = 
| lat_deg                     = 
| lat_min                     = 
| lat_sec                     = 
| lat_dir                     = 
| lon_deg                     = 
| lon_min                     = 
| lon_sec                     = 
| lon_dir                     = 
| tekst by posysjekaart        = 
}}
'''''BirdLife International''''' ([[Ingelsk]] foar &quot;FûgelLibben Ynternasjonaal&quot;) is in ynternasjonale, wrâldwiid aktive [[koepelorganisaasje|koepel]] fan [[non-gûvernemintale organisaasjes]] op it mêd fan 'e [[natoerbeskerming|beskerming]] fan [[fûgels]]. De prioriteiten fan BirdLife International binne it foarkommen fan it [[útstjerren (biology)|útstjerren]] fan [[soarte]]n en [[ûndersoarte]]n, it identifisearjen en feilichstellen fan wichtige plakken foar fûgels (lykas [[wetland]]s), it behâlden of werombringen yn 'e âlde steat fan [[habitat]]s fan fûgels, en it bystean en oanfiterjen fan fûgelbeskermers yn 'e hiele wrâld.

==Skiednis==
BirdLife International waard yn [[1922]] oprjochte ûnder de namme fan 'e Ynternasjonale Ried foar de Beskerming fan Fûgels ([[Ingelsk]]: ''International Council for Bird Protection'', ICBP) troch de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[ornitologen]] [[T.&amp;nbsp;Gilbert Pearson]] en [[Jean Théodore Delacour]]. Yn [[1928]] waar de organisaasje omneamd ta it Ynternasjonaal Komitee foar it Behâld fan Fûgels (''International Committee for Bird Preservation'') en yn [[1960]] ta de Ynternasjonale Ried foar it Behâld fan Fûgels (''International Council for Bird Preservation''). Yn [[1993]] krige de organisaasje syn hjoeddeistige namme.

==Hjoeddeistige tastân==
Hjoed de dei hat BirdLife International mear as 2,5&amp;nbsp;miljoen leden, fia 116 lidorganisaasjes, dy't ferspraat binne oer de measte [[lannen en territoaria]] fan 'e wrâld. Under de lidorganisaasjes binne [[Fûgelbeskerming Nederlân]] yn [[Nederlân]], it [[Keninklik Genoatskip foar de Beskerming fan Fûgels]] (RSPB) yn it [[Feriene Keninkryk]] en it [[Nasjonaal Audubon Genoatskip]] (NAS) en it [[Amerikaansk Natoerbehâld foar Fûgels]] (ABC) yn 'e [[Feriene Steaten]]. It [[haadkertier]] fan BirdLife is fêstige yn [[Cambridge (Ingelân)|Cambridge]], yn [[Ingelân]].

BirdLife International hat 13.000 gebieten identifisearre dy't wichtich binne foar it [[bioferskaat]] yn it algemien en it ferskaat fan fûgelsoarten yn it bysûnder. De organisaasje fungearret as de autoriteit op it mêd fan fûgels foar [[reade list]] fan 'e [[Ynternasjonale Uny foar Beskerming fan de Natoer]] (IUCN). Yn [[2015]] hie BirdLife International fêststeld dat 1.375 fûgelsoarten (13% fan it totaal) [[bedrige soarte|bedrige]] wurde mei [[útstjerren (biology)|útstjerren]] en klassifisearre wurde moatte as ien fan 'e trije nivo's fan bedriigdheid (kwetsber, bedrige, krityk bedrige). De organisaasje sjocht ta op it opstellen, ymplemintearjen en evaluëarjen fan ferskate programma's foar de beskerming fan fûgels yn [[Afrika]], [[Noard-Amearika|Noard]]- en [[Súd-Amearika]], [[Jeropa]], [[Sintraal-Aazje]], it [[Midden-Easten]] en [[Oseaanje]].

BirdLife International publisearret in eigen [[tydskrift]], ''BirdLife: The Magazine'', dat ienris yn it fearnsjier ferskynt. Yn it blêd stiet nijs oer de beskerming fan fûgels, oanfolle mei gesachhawwende [[artikel (publikaasje)|artikels]] oer fûgelsoarten. Dêrnjonken publisearret BirdLife International in offisjeel [[jierboek]], ''Bird Conservation International'', by de [[Cambridge University Press]], de [[útjouwerij]] fan 'e [[Universiteit fan Cambridge]].

==Kontroverse==
Yn [[2020]] joech BirdLife International ta oan druk út 'e [[Folksrepublyk Sina]] om 'e fûgelbeskermingsorganisaasje fan [[Taiwan]] as lidorganisaasje te skrassen. De [[Taiwaneeske Wylde Fûgel Federaasje]] (TWBF) wie yn [[2008]] nei oanlieding fan in eask fan BirdLife International al omneamd ta de Wylde Fûgel Federaasje fan 'e [[Republyk Sina]], mar yn [[desimber]] [[2019]] kaam BirdLife mei nije easken oangeande de namme fan 'e organisaasje (dêr't &quot;Republyk Sina&quot; net mear yn foarkomme mocht), de bannen fan 'e organisaasje mei it Taiwaneeske regear, en de ûndertekening fan in dokumint wêryn't de Taiwaneeske fûgelbeskerming him distansjearje moast fan elts stribjen nei de [[ûnôfhinklikheid fan Taiwan]] en sels fan eltse utering dat de Republyk Sina (Taiwan) in legitime bestjoerlike ienheid wie. De Taiwaneeske fûgelbeskerming wie oer dy easken noch mei BirdLife oan it [[ûnderhanneljen]] en wie ree om se oan syn leden foar te lizzen, doe't BirdLife op [[7&amp;nbsp;septimber]] [[2020]] de organisaasje sûnder mear syn lidmaatskip ûntnaam. Neitiid waarden [[wurknimmer]]s fan BirdLife troch [[algemien direktrise]] Patricia Zurita ferbean om op hokker manear dan ek oer dizze kwestje mei de [[media]] te kommunisearjen.

==Keppelings om utens==
*{{en}}[https://www.birdlife.org/ Offisjele webside fan BirdLife International]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/BirdLife_International ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|BirdLife International}}
}}

[[Kategory:Ynternasjonale organisaasje]]
[[Kategory:Natoerbeskermingsorganisaasje]]
[[Kategory:Beskerming fan fûgels]]
[[Kategory:Ornitology]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1922]]</text>
      <sha1>4qxuyf330njtl0bkgh2rpldeph7dbtv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nüttermoor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185652</id>
    <revision>
      <id>1238563</id>
      <parentid>1238435</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:44:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1238563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3148" sha1="sv51d8004z96b5i6cw4r7yqkch789ve" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd
| namme                       = Nüttermoor&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Stadtteil fan Lier''&lt;/small&gt;
| ôfbylding                   = Nüttermoor.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| wapen                       = 
| lân                         = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1      = dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{Flagge DE NDS}} [[Nedersaksen]]
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| bestjoerlike ienheid 4      = 
| namme bestjoerlike ienheid 4= 
| boargemaster                = 
| stedsyndieling              = 	
| gemeente-yndieling          = 
| ynwennertal                 = 265 &lt;small&gt;(2017)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 13,37 km²
| befolkingstichtens          = 
| stêdekloft                  = 
| hichte                      = 1,6 m boppe seenivo
| stifting                    = 
| ferkearsieren               =
| postkoade                   = 26789
| netnûmer                    = 
| tiidsône                    = 
| simmertiid                  = 
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|53_15_37.48_N_7_26_6.68_E_scale:12500_type:landmark_region:DE|53°15' N 7°26' E}} 
| webside                     = 
| ôfbylding2                  = 	
| ôfbyldingstekst2            = 
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = Nedersaksen-reliëf
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 53
| lat_min                     = 15
| lat_sec                     = 37.48
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 7
| lon_min                     = 26
| lon_sec                     = 6.68
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
| ôfbylding99                 = Leer-Nüttermoor.svg
| ôfbyldingstekst99           = Doarpsgebiet Nüttermoor (read) yn it stedsgebiet fan Lier.  
}}
'''Nüttermoor''' is in ''[[Stadtteil]]'' fan 'e [[East-Fryslân|Eastfryske]] stêd [[Lier (stêd)|Lier]] yn'e [[Dútslân|Dútske]] [[dielsteat]] [[Nedersaksen]]. It plak leit yn it noarden fan it stedsgebiet en is hjoed-de-dei in stik grutter as it oarspronklike doarp.

It doarpsgebiet fan Nüttermoar leit fan 'e Iemsdyk yn it westen oant nei [[Logabirum]] yn it easten. Yn it noarden fan it doarpsgebiet leit it regionale fleanfjild Lier-Papenburg en de 160 m hege stjoermêst Lier-Nüttermoor. Ek lizze der grutte yndustrygebieten. Op it doarpsgebiet leit ek ien fan 'e twa grutte winkelsintra fan 'e stêd.  

== Skiednis ==
[[Ofbyld:ChurchNüttermoor.jpg|thumb|left|Tsjerke fan Nüttermoor]]
It oarspronklike doarp ûntstie op in sânrêch noardlik fan Lier. By it doarp waard yn 1283 kleaster Thedinga stifte. De op in terp (''Warft'') lizzende grifformearde tsjerke datearret út it begjin fan 'e 14e iuw en waard nei alle gedachten fanút it kleaster stifte.  

Op 1 jannewaris 1973 waard Nüttermoor by de stêd Lier yndield.
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Nüttermoor}}
}}

{{WikenLier}}
[[Kategory:Plak yn Lier]]</text>
      <sha1>sv51d8004z96b5i6cw4r7yqkch789ve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Film oer tuberkuloaze</title>
    <ns>14</ns>
    <id>191433</id>
    <revision>
      <id>1238578</id>
      <parentid>1228935</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T21:35:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>kt</comment>
      <origin>1238578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="0gnch7w7d6n8iafmit5fq9ifr763x11" xml:space="preserve">[[Kategory:Film oer in longoandwaning|Tuberkuloaze]]
[[Kategory:Tuberkuloaze]]</text>
      <sha1>0gnch7w7d6n8iafmit5fq9ifr763x11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spartacus (film)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193343</id>
    <revision>
      <id>1238597</id>
      <parentid>1238082</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T23:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53832" sha1="szui96mrg2mv5gbzmobhj6d53cn8tii" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Spartacus_-_1960_-_poster.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = [[File:Spartacus_(1960)_movie_logo.png|250px]]
| namme                    = ''Spartacus''
| regisseur                = [[Stanley Kubrick]]
| produsint                = [[Edward Lewis (produsint)|Edward Lewis]]
| útfierend produsint      = [[Kirk Douglas]]
| senario                  = [[Dalton Trumbo]]
| basearre op              = [[Spartacus (roman fan Howard Fast)|de roman]] fan [[Howard Fast]]
| kamerarezjy              = [[Russell Metty]]
| muzyk                    = [[Alex North]]
| filmstudio               = [[Bryna Productions]]
| distribúsje              = [[Universal Pictures]]
| haadrollen               = [[Kirk Douglas]]&lt;br&gt; [[Jean Simmons]] 
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Laurence Olivier]]&lt;br&gt; [[Peter Ustinov]]&lt;br&gt; [[Charles Laughton]]&lt;br&gt; [[Tony Curtis]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[6&amp;nbsp;oktober]] [[1960]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[histoaryske film|histoaryske]] [[biografyske film|biografyske]] &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[oarlochsfilm|oarlochs]]- en [[dramafilm]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 192 minuten &lt;small&gt;(oarspr. ferzje)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;169 minuten &lt;small&gt;(ferzje fan 1967–1991)&lt;/small&gt;&lt;br&gt; 197 minuten &lt;small&gt;(restauraasje fan 1991)&lt;/small&gt;
| budget                   = $12&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $17&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 4 × [[Oscar]]&lt;br&gt;1 × [[Golden Globe]]&lt;br&gt;1 × [[Saturn Award]]
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''Spartacus''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[histoaryske film|histoaryske]] [[biografyske film|biografyske]] [[oarlochsfilm|oarlochs]]- en [[dramafilm]] yn [[Technicolor]] út [[1960]] ûnder [[rezjy]] fan [[Stanley Kubrick]]. De [[haadrol]]len, yn wat ek oantsjut wurde kin as in [[swurd-en-sandalefilm]], waarden spile troch [[Kirk Douglas]] en [[Jean Simmons]], mei [[Laurence Olivier]], [[Peter Ustinov]], [[Charles Laughton]] en [[Tony Curtis]] yn 'e wichtichste [[byrol]]len. De [[titel (namme)|titel]] ferwiist nei [[Spartakus]], de lieder fan 'e [[opstân|opstannige]] [[slavernij|slaven]] yn 'e [[Trêde Slave-oarloch]] ([[73 f.Kr.|73]]–[[71&amp;nbsp;f.Kr.]]) yn 'e [[Romeinske Republyk]]. It [[plot|ferhaal]] folget Spartakus fan syn jierren as slaaf yn 'e [[stiengat]]ten fan [[Lybje]], fia syn training as [[gladiator]] en syn liederskip fan 'e [[slave-opstân]] oant syn úteinlike finzenname en [[krusiging]] troch de [[Romeinen]]. Tagelyk besteget de film ek oandacht oan 'e [[politike]] yntriizjes yn 'e Romeinske Republyk, dy't it paad tariede foar de takomstige machtsoername troch [[Julius Caesar]].

[[Kirk Douglas]], dy't de [[titelrol]] fertolke, wie teffens de eigner fan [[Bryna Productions]], de [[filmstudio|studio]] dy't de film makke. Hy wie dêrom ek [[útfierend produsint]], en hy wie dejinge dy't nei ien wike fan [[opnamen (film)|opnamen]] de oarspronklike [[regisseur]], [[Anthony Mann]], [[ûntsloech]] en ferfong troch Kubrick. Douglas makke mei ''Spartacus'' ek eigenhandich in ein oan 'e [[Swarte List fan Hollywood]] troch iepentlik de as [[kommunist]] weisette [[Dalton Trumbo]] yn te hieren as [[senarioskriuwer]]. ''Spartacus'' krige oer it algemien positive [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]], en wie [[kommersje]]el súksesfol yn 'e [[bioskopen]]. De film wûn fjouwer [[Oscar]]s en de [[Golden Globe foar Bêste Film&amp;nbsp;– Drama]], en waard yn [[2017]] opnommen yn it Amerikaanske [[Nasjonaal Film Register]]. It wurdt tsjintwurdich beskôge as in wiere klassiker en ien fan 'e bêste films oer de [[Romeinske Tiid]] dy't ea makke binne.

==Plot==
Yn 'e [[earste iuw f.Kr.]] is de [[Romeinske Republyk]] in broeinêst fan [[korrupsje]], dat him foar [[arbeid (ekonomy)|arbeid]] ôfhinklik makke hat fan [[slavernij]]. Dêrfoar wurde benammen leden fan ûnderwurpen [[folk]]en ynset. Ien fan dy slaven, de [[Traasjers|Traasjer]] [[Spartakus]], is sa'n [[grutskens|grutske]] iggewearder dat er troch syn [[Romeinen|Romeinske]] master ferkocht wurdt om deawurke te wurden yn in [[stiengat]] yn [[Lybje]]. Ek dêr wegeret er him by syn sitewaasje del te lizzen. Nei't er in bewekker de [[haksine]] trochbiten hat, wurdt er by wize fan foarbyldstelling foar de oare slaven mei [[keatling]]s yn 'e fûle [[sinne]] fêstset en efterlitten om fan [[ferhongering]] te [[ferstjerren|stjerren]]. Safier komt it lykwols net, want krekt dan wurde de minen besocht troch de Romeinske [[slavehannel|slavekeapman]] [[Lentulus Batiatus]], dy't in [[skoalle]] foar [[gladiator]]s hat en gaadlike slaven siket om ta gladiator opliede en dan mei in protte [[winst (ûndernimming)|winst]] trochferkeapje te kinnen. As er heart wat Spartakus útheefd hat om syn [[straf]] te fertsjinjen, ornearret der dat der in earsten gladiator yn him sit en keapet er him oan.

Mei Batiatus en in stikmannich oare oankeapen fan dyselde reizget Spartakus neitiid nei [[Capua]], yn [[Itaalje]], dêr't de gladiatorskoalle stiet. Dêr oankommen geane Spartakus en de oaren yn training ûnder de [[wredens|wrede]] Marsellus, de foarman en haadynstrukteur fan 'e skoalle, dy't sels in eardere gladiator is. Foar goed wurk wurde de gladiatorlearlingen út en troch beleanne mei [[seksuele omgong]] mei in slavinne. Wannear't de [[Brittanje (Romeinske provinsje)|Brittannyske]] slavinne Varinia by Spartakus brocht wurdt, wegeret hy lykwols om mei har op bêd te gean wylst Marsellus-en-dy tasjogge, mei't er, sa ropt er út, gjin bist is. As se allinnich litten wurde, seit Varinia tsjin Spartakus dat sy ek gjin bist is. Dêrop jout er har har [[klean]], dy't se al útdien hie, werom en lit har gean sûnder har besliept te hawwen. Dat liedt ta [[hún]] fan Marsellus. Wannear't dyselde neitiid foar it ferstân kriget dat Spartakus en Varinia [[fereale]] opinoar rekke binne, docht er war om harren mei de meast útsochte ûnderhânske streken te [[fernedering|fernederjen]] en te kwetsen om't se ferset bean hawwe tsjin 'e omstannichheden fan harren sitewaasje.

Op in dei kriget Batiatus ûnferwachts heechpleatste gasten oer de flier. It binne de [[rykdom|smoarrike]] Romeinske [[senator]] en [[tribún]] [[Markus Lisinius Krassus]], syn beskermeling Markus Glabrus, syn [[mêtresse]] en teffens Glabrus syn [[suster]] Helena, en Glabrus syn [[breid]] Klaudia Marius. De beide dames hawwe der de sinnen op set om twa pearen gladiators oan 'e [[dea]] ta fjochtsjen te sjen, en se wolle de gladiators sels útkieze. Batiatus is dêr hielendal net bliid mei. Soks ûnderminet de sfear yn 'e gladiatorskoalle. Boppedat, hy fertsjinnet syn jild troch trainde gladiators troch te ferkeapjen, en net troch se inoar deameitsje te litten. Mar hy doar Krassus net te wegerjen, en as dyselde taseit him ryklik betelje te sillen, leit Batiatus him by de sitewaasje del. Helena en Klaudia sykje fjouwer gladiators út, ûnder wa Spartakus. Underwilens falt it each fan Krassus op Varinia, en hy twingt Batiatus om har oan him te ferkeapjen. It earste gefjocht einiget sa't dat by gladiatorgefjochten gebrûklik is, mei ien fan 'e beide fjochters deamakke troch de oare. Spartakus moat it yn it twadde gefjocht opnimme tsjin 'e [[Etioopje]]r Draba. Hy ferliest it gefjocht, mar wannear't Helena mei in [[tomme omleech]] oanjout dat Draba Spartakus deadzje moat, wegeret er dat. Ynstee falt Draba de gasten oan en besiket nei it [[balkon]] te [[klimmen]] dêr't se sitte, oant er deamakke wurdt troch de wachters en Krassus.

Spartakus bliuwt yn betizing efter, mei't er sels net wifele hawwe soe om Draba te deadzjen as de rollen omdraaid west hiene. De oare deis sjocht Spartakus, wannear't de slaven [[iten]] krije, hoe't Batiatus mei Varinia yn in [[karre]] fuortriidt. Marsellus fertelt him dat syn freondintsje no it bêd fan Krassus waarmje sil en bespot him dêrmei. Spartakus ferliest syn [[selsbehearsking]], slacht Marsellus del en [[ferdrinking|ferdrinkt]] him yn in grutte [[panne]] [[sop (gerjocht)|sop]]. It slagget de oanwêzige wachters net him tsjin te hâlden, mei't se oanfallen wurde troch de oare slaven as se tuskenbeiden komme wolle. De wachters wurde deamakke en de slaven brekke út. Oare wachters komme mei tûzen hasten fanwegen, mar wurde troch de slaven ûnder de foet rûn. De slaven naaie út, it omlizzende [[plattelân]] op, dêr't se oare slaven befrije en de besittings fan Romeinske [[boarger]]s begjinne te [[plonderjen]]. Wannear't Spartakus sjocht hoe't de ûntsnapte slaven [[finzen]] nommen boargers oan 'e dea ta mei-inoar fjochtsje litte, grypt er yn en hjit harren dat se net wurde moatte lykas harren earderde masters wiene. Ynstee stelt er foar om mei-inoar nei in [[haven]] te marsjearjen en skip te gean út Itaalje wei, om werom te kearen nei harren lannen fan oarsprong. Fan gefolgen wurdt Spartakus troch de oaren ta harren lieder keazen.
{{Plotbedjer film}}
Spartakus fêstiget syn [[haadkertier]] op 'e [[berch]]skeanten fan 'e [[Fesuvius]] en begjint de ûntsnapte slaven ta in [[leger (lânmacht)|leger]] te smeien. Underwilens geane de slaven troch mei it plonderjen fan 'e lânerijen fan rike Romeinen om kostberheden te garjen. Dêrmei wolle se de [[seerôver]]s fan [[Silysje]], dêr't de Romeinske Republyk mei yn oarloch ferkeart, betelje om harren út 'e havenstêd [[Brindisium]] wei oer te farren nei [[Illyrje]], op 'e [[Balkan]]. Tsientûzenen slaven, [[manlju]], [[froulju]] en [[bern (persoan)|bern]], jouwe har by Spartakus-en-dy. Under harren is ek Varinia, dy't ûnderweis nei [[Rome]] oan 'e [[obesitas|obese]] Batiatus ûntkommen is. Sy en Spartakus ferklearje inoar har [[leafde]] en [[trouwe]], en Varinia rekket meitiid [[swierens|swier]]. In oarenien dy't him by Spartakus jout, is de jonge Antoninus, in slaaf dy't traind is as [[sjonger]] en [[jongleur]]. Hy naaide út doe't er eigendom waard fan Krassus, dy't him yn bedutsen termen witte liet dat er [[biseksueel]] wie en mei Antoninus op bêd woe. Spartakus wurdt in soartemint [[heit]]efiguer foar Antoninus. Hoewol't Spartakus himsels eins hielendal net geskikt achtet foar syn liedersposysje, blykt er in treflik oanfierder te wêzen, dy't de folgelingen, nettsjinsteande har ûnderskate [[etnysk]]e en persoanlike eftergrûnen, ta ien gehiel wit te meitsjen.  

Yn Rome hat Krassus ûnderwilens bewurkmastere dat syn fertrouling Markus Glabrus oansteld is as [[kommandant]] fan it [[garnizoen]] fan 'e stêd. Mar yn ôfwêzigens fan Krassus soarget syn fijân, de ynfloedrike senator [[Sempronius Grakchus]], derfoar dat Glabrus oan it haad pleatst wurdt fan seis [[kohorte]]n troepen fan it Romeinske garnizoen dy't nei it suden ta stjoerd wurde om mei Spartakus en syn slaveleger ôf te weven. De ûnnoazele Glabrus sjocht dat as in [[ear (achting)|eare]], oant in weromkearde Krassus him útleit dat Grakchus Glabrus hjirmei as skaakstik fan it boerd (d.w.s. út Rome wei) ferwidere hat. Ta oermjitte fan ramp wurdt Glabrus yn syn ôfwêzigens ferfongen troch de jonge [[Julius Caesar]], dy't in fertrouling fan Grakchus is. Dêrmei hat dy lêste Krassus kreas eltse sizzenskip oer it Romeinske garnizoen ûntnommen, wat betsjut dat de gryp nei de macht, dêr't er plannen foar hie, net trochgean kin. Glabrus makket it spul noch helte minder as er op syn lytse [[fjildtocht]] by oernachtings gjin grêft grave en wâl opsmite lit om syn legerkamp hinne, sa't foar Romeinske troepen wizânsje is; syn tsjinstanners binne ommers mar slaven. Spartakus makket fan dy domheid gebrûk troch mei syn leger by [[nacht]] simpelwei it Romeinske legerkamp binnen te riden en de [[soldaten]] yn har [[sliep]] oer it mad te kommen. It treffen rint út op in [[slachting]], wêrby't suver de hiele Romeinske legermacht útrûge wurdt. Glabrus wurdt finzen nommen en op fernederjende wize werom nei Rome stjoerd. Ien en oar liedt ta de [[ferballing]] fan Glabrus troch de [[Romeinske Senaat]] en it dellizzen fan alle funksjes troch Krassus, dy't ommers Glabrus oan syn post holpen hie en dêrom [[ferantwurdlikheid|mei-ferantwurdlik]] is.

Grakchus hat goed foar it ferstân dat Krassus mar tydlik ferslein is en dat dyselde de oangeande slave-opstân brûke sil om 'e macht yn 'e Republyk dochs noch oer te nimmen as er dat oprêde kin. Dêrom moat de slave-opstân sa gau mooglik beëinige wurde. En de fluchste manear om dat te berikken is om Spartakus-en-dy harren sin te jaan en út Itaalje wei ûntsnappe te litten. Dêrta slút Grakchus in oerienkomst mei de Silisyske seerôvers om dy put te klearjen. Mar dan begiet er in flater troch Julius Caesar te fertellen wat er dien hat. Caesar is skokt troch de reewilligens fan syn [[mentor]] om mei [[kriminelen]] te hantsjebakken, en Grakchus syn [[nonsjalânse|nonsjalante]] berop op ''[[Realpolitik]]'' stelt him beslist net gerêst. Hoewol't Caesar net oanhelle is mei de [[minachting]] foar de [[plebejers]] (de legere [[maatskiplike klasse]]n) dy't Krassus útdraacht, sjocht er Krassus syn rigide opfettings oan foar it [[hâlden en dragen]] fan in wiere [[patrysjers|patrysjer]] (in lid fan 'e hegere maatskiplike klassen). Dat hy [[ferrie]]dt Grakchus en giet nei Krassus ta om him te fertellen wat Grakchus dien hat. Krassus [[omkeaping|keapet]] dan op syn beurt de Silisyske seerôvers om, sadat Spartakus en syn slaven yn 'e [[Lears fan Itaalje]] fêst komme te sitten. 

Dêrnei stjoert Krassus twa Romeinske [[legioen]]en, ûnder [[Pompejus]] en [[Lusius Lisinius Lukullus|Lukullus]], wêrfan't it iene lânet yn [[Kalaabrje]] (de tean fan 'e Lears) en it oare yn [[Apûlje]] (de hakke fan 'e Lears). Tegearre driuwe dy beide legioenen it slaveleger wer noardoan. Spartakus is him derfan bewust wat der bart, mar hy kin it net tsjin twa legioenen tagelyk opnimme. Dat betsjut dat er gjin oare kar hat as om Rome sels oan te fallen, dêr't Krassus oan it haad fan in trêde legioen wachtet. Spartakus moat de troepen fan Krassus sjen te ferslaan. As dat slagget, kin er Rome ynnimme om him dêr te ferskânzjen tsjin 'e beide oare legioenen. Krassus wol krekt Spartakus yn 'e neite fan Rome ferslaan, sadat hy as rêder fan 'e Romeinske Republyk beskôge wurde sil. Dêrom hat er Spartakus nei it noarden driuwe litten. Mar hy lit neat oan it tafel oer en troch gebrûk te meitsjen fan geheime [[berchpas]]sen yn 'e [[Apeninen]] wêrfan't it bestean inkeld by it Romeinske leger bekend is, wit er de legioenen fan Pompejus en Lukullus op 'e tiid nei it slachfjild te dirigearjen. Yn 'e fjildslach witte de slaven troch de slachoarder fan it legioen fan Krassus te brekken, en it liket der in skoftke op dat se de oerwinning behelje sille, mar wannear't de oare beide legioenen ûnferwachts op it slachfjild ferskine, is it spul dien en wurdt it slaveleger alhiel ferneatige.

Nei ôfrin fan 'e striid hawwe de Romeinen sa'n 11.000 slaven [[kriichsfinzen]] nommen. Under harren is ek Spartakus sels. Krassus lit bekendmeitsje dat de slaven allegearre sûnder fierdere bestraffing harren âlde slavebestean wer opnimme kinne as se him it lyk of de libbene persoan fan Spartakus oanwize wolle, sadat dy [[krusiging|krusige]] wurde kin. As se dat net dogge, sille se allegearre krusige wurde. Spartakus risselwearret om himsels bekend te meitsjen, mar de oare finzen nommen slaven binne him foar, troch ien foar ien oerein te kommen en te roppen: &quot;Ik bin Spartakus!&quot; Krassus is skokt troch dat barren en beslút dat alles dien wurde moat om 'e [[oantins]] oan Spartakus en syn opstân út te rûgjen om sa foar te kommen dat Spartakus yn [[leginde]]n fuortlibje kin as [[martelder]]. Hy lit de tûzenen kriichsfinzenen tusken Capua en Rome by de [[Via Appia]] lâns krusigje.

Dêrmei komt er fannijs de slavekeapman Batiatus op it sear, dy't sa stadichoan in hiele wasklist oan griven tsjin Krassus sammele hat. Earst late it besyk fan Krassus en syn freonen streekrjocht ta de opstân fan 'e slaven fan Batiatus en de ferrinnewearring fan syn gladiatorskoalle, doe wegere Krassus letter foar de útnaaide Varinia te beteljen, wylst de keap dúdlik al sletten wie foar't se útpykte, en no lit er de kriichsfinzen slaven krusigje wylst er Batiatus earder [[ûnthjit]]ten hie dat hy dy slaven ferkeapje mocht. Wannear't Batiatus tsjin 'e gong fan saken protestearret, wurdt er mei [[swypslaggen]] út it Romeinske legerkamp jage. Underwilens is Varinia ûnder de fjildslach [[befalling|befallen]] fan in sûn [[jonkje]], mar nei de slach binne sy en de [[poppe]] finzen nommen troch Krassus. Dyselde rekket fereale op har, mar hy is der net [[tefreden]] mei om har as [[seksuele slavernij|seksslavinne]] te brûken. Ynstee wol er dat se harsels oan him jout sa't se harsels ek oan Spartakus jûn hat, mar dat wegeret se te dwaan.

Krassus hat op 'e mars nei Rome syn eardere liifslaaf Antoninus werkend en hat dyselde en in oare eardere slaaf wêrfan't er fermoedet dat it Spartakus is, oan it lêst ta bewarre mei de krusigings. Nei't er ôfwiisd is troch Varinia reägearret er him ôf troch de beide slaven oan 'e dea ta mei-inoar fjochtsje te litten. Dejinge dy't oerlibbet sil as lêste krusige wurde. Antoninus en Spartakus wurkje mei oan it gefjocht om dat se allebeide inoar de freeslike dea fan in krusiging besparje wolle, mar it is de âldere, sterkere Spartakus dy't wint en Antoninus deadet. Spartakus wurdt neitiid deunby de [[poarte]] fan Rome krusige, oan 'e ein fan 'e Via Appia. 
[[File:Studio publicity Kirk Douglas.jpg|right|thumb|160px|[[Kirk Douglas]].]]
[[File:Studio publicity Jean Simmons.jpg|right|thumb|160px|[[Jean Simmons]].]]
[[File:Laurence Olivier - 1961 - Boston.jpg|right|thumb|100px|[[Laurence Olivier]].]]
[[File:Aankomst Charlie Chaplin ,, Peter Ustinov -Bestanddeelnr 917-8961 (cropped).jpg|right|thumb|140px|[[Peter Ustinov]].]]

Nei de oerwinning op 'e slaven wurdt Krassus, krekt sa't er woe, as rêder fan Rome sjoen. Mei't Julius Caesar no ta syn kamp heart, kin er it garnizoen fan 'e stêd brûke om in gryp nei de macht te dwaan. It is dien mei de ynfloed fan Grakchus, dy't te hearren kriget dat al syn folgelingen by in [[suvering (bloedbad)|suvering]] út 'e wei romme wurdt sille. Sels sil Grakchus nei in lângoed op it plattelân ferballe wurde, dêr't Krassus him út en troch ris wei weromkeare litte sil as dat syn doelen tsjinnet. Grakchus past dêrfoar en docht ynstee [[selsmoard]]. Mar foartiid bringt er Krassus noch in lêste slach ta troch Batiatus ien miljoen [[sestersje]]s te beteljen om him Varinia en har poppe út 'e filla fan Krassus stelle te litten. Grakchus makket in offisjele ferklearring fan ynfrijheidsstelling foar Varinia en har bern ree en lit harren troch Batiatus nei [[Akwitaanje]] ta bringe, dêr't Krassus harren nea wer fine sil. As Batiatus letter Rome ferlit mei Varinia en de poppe, komme se ûnder it krús fan Spartakus lâns. Varinia is by steat om har man yn syn stjerren te treastgjen troch him syn soan sjen te litten en him witte te litten dat it jonkje opgroeie sil yn frijheid en yn 'e wittenskip wa't syn heit wie.

==Rolferdieling==
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| [[Spartakus]]
| [[Kirk Douglas]]
|-
| Varinia
| [[Jean Simmons]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| [[Markus Lisinius Krassus]]
| [[Laurence Olivier]]
|-
| [[Lentulus Batiatus]]
| [[Peter Ustinov]]
|-
| [[Sempronius Grakchus]]
| [[Charles Laughton]]
|-
| Antoninus
| [[Tony Curtis]]
|-
| Marsellus
| [[Charles McGraw]]
|-
| Markus Glabrus
| [[John Dall]]
|-
| [[Julius Caesar]]
| [[John Gavin]]
|-
| Tigranes Levantus &lt;small&gt;(de [[Silysje]]r)&lt;/small&gt;
| [[Herbert Lom]]
|-
| [[Kriksus]]
| [[John Ireland]]
|-
| Helena Glabrus
| [[Nina Foch]]
|-
| Klaudia Marius
| [[Joanna Barnes]]
|-
| Draba
| [[Woody Strode]]
|-
| David
| [[Harold J. Stone]]
|-
| Ramon
| [[Peter Brocco]]
|-
| [[Gannikus]]
| [[Paul Lambert (akteur)|Paul Lambert]]
|-
| [[kaptein (rang)|kaptein]] fan 'e wacht
| [[Robert J. Wilke]]
|-
| Dionysius
| [[Nicholas Dennis]]
|-
| Kajus
| [[John Hoyt]]
|-
| Laelius
| [[Frederic Worlock]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Foarskiednis===
De produksje fan ''Spartacus'' waard foar in diel ynjûn trochdat [[akteur]] [[Kirk Douglas]] graach de [[titelrol]] yn in oare ferneamde [[swurd-en-sandalefilm]] spylje wollen hie, te witten ''[[Ben-Hur (film út 1959)|Ben-Hur]]'' ([[1959]]). Hy hie earder mei [[William Wyler]], de [[regisseur]] fan dy film, gearwurke oan ''[[Detective Story (film út 1951)|Detective Story]]'' ([[1951]]) en hie mei dêrom goede [[hoop]] dat er de rol krije soe. Doe't de kar fan Wyler ynstee op [[Charlton Heston]] foel, wie Douglas tige [[teloarsteld]]. Koarte tiid letter wiisde [[Edward Lewis (produsint)|Edward Lewis]], in ûnderdirekteur fan Douglas syn eigen, nei syn [[mem]] ferneamde [[filmproduksjemaatskippij]] [[Bryna Productions]], Douglas op 'e [[roman]] ''[[Spartacus (roman fan Howard Fast)|Spartacus]]'' fan [[skriuwer]] [[Howard Fast]]. Dat boek hie in ferlykber [[tema (fiksje)|tema]] as ''Ben-Hur'': in man dy't út [[slavernij]] wei opstiet en de macht fan it [[Romeinske Ryk]] ferget. Douglas besleat nei it lêzen fan 'e roman fan syn eigen jild in [[opsje (filmrjochten)|opsje]] op 'e [[filmrjochten]] te keapjen.
[[File:Portrait Of Howard Fast.jpg|left|thumb|160px|[[Howard Fast]] skreau [[Spartacus (roman fan Howard Fast)|de roman]] dêr't ''Spartacus'' op basearre waard.]]

No woe it tafal dat akteur [[Yul Brynner]] op dat stuit ek risselwearre foar in film oer de [[histoarysk]]e [[persoan]] fan [[Spartakus]] (dy't net op it boek fan Fast basearre wurde soe). Mei't Brynner gearwurke mei [[filmstudio]] [[United Artists]], rette Douglas syn [[ympressario]] [[Lew Wasserman]] him oan om mei [[Universal Pictures]] yn see te gean. Universal stimde ta yn 'e [[finansiering]] fan it projekt nei't Douglas tasein hie de titelrol spylje te sillen en ferskate oare akteurs fan namme ([[Laurence Olivier]], [[Charles Laughton]] en [[Peter Ustinov]]) oerhelle hie om oare rollen op har te nimmen. Sa wûn Douglas de ''Spartacus''-race fan Brynner, waans filmprojekt dêrtroch op 'e non rûn.

===Senario===
[[Howard Fast]], de auteur fan 'e roman dêr't de film op basearre waard, wie dejinge dy't oarspronklik troch Douglas oannommen waard as [[senarioskriuwer]]. It foel him lykwols swier om binnen de beheinings fan 'e [[senario]]foarm te skriuwen. Hy waard dêrom ferfongen troch [[Dalton Trumbo]], in senarist mei [[ûnderfining]], dy't lykwols syn eigen swierrichheden hie. Trumbo wie ien fan 'e saneamde [[Tsien fan Hollywood]], dy't yn [[1947]] as earsten op 'e [[Swarte List fan Hollywood]] kommen wiene om derfoar te soargjen dat se nea wer yn 'e [[filmyndustry]] wurkje koene. De reden dêrfoar wie de heksejacht op [[kommunist]]en en fermiende kommunisten dy't yn 'e saneamde [[Earste Reade Panyk|Reade Panyk]] nei it útbrekken fan 'e [[Kâlde Oarloch]] oer de Feriene Steaten hinne spielde. 
[[File:1947 Dalton Trumbo (cropped).jpg|right|thumb|160px|[[Senarioskriuwer]] [[Dalton Trumbo]].]]

Trumbo hie yn [[1950]] in skoftke yn 'e [[finzenis]] sitten foar [[minachting fan it Kongres]], om't er yn in [[harksitting]] foar it [[Komitee oangeande Unamerikaanske Aktiviteiten fan it Hûs fan Offurdigen]] (HUAC) wegere hie oare kommunisten te identifisearjen. Neitiid hied er yn syn libbensûnderhâld foarsjoen troch filmsenario's te skriuwen ûnder wikseljende [[skûlnamme]]n. Foar ''Spartacus'' wied er fan doel en brûk de namme &quot;Sam Jackson&quot;. Mar Kirk Douglas woe dêr neat fan witte. Hy stie derop dat Trumbo ûnder syn eigen namme fermeld wurde soe yn 'e [[begjintitels]] fan 'e film (in [[ôftiteling]] bestie doe noch net). Datselde jier waard Trumbo ek iepentlik as senarioskriuwer fermeld yn 'e begjintitels fan 'e [[histoaryske film]] ''[[Exodus (film út 1960)|Exodus]]'' fan regisseur [[Otto Preminger]].

Yn syn [[autobiografy]] skreau Douglas letter dat der healwei de [[opnamen (film)|opnamen]] fan ''Spartacus'' troch himsels, [[filmprodusint]] [[Edward Lewis (filmprodusint)|Edward Lewis]] en [[regisseur]] [[Stanley Kubrick]] oerlein waard oer wa't der fermeld wurde soe as senarioskriuwer. Der waard in idee besprutsen om Lewis dy fermelding te jaan, allinnich of yn 'e mande mei in oar, mar Lewis spriek syn [[feto]] út oer beide opsjes. Doe sloech Kubrick foar om dan syn namme mar te brûken. Douglas en Lewis fûnen de begearte fan Kubrick om mei oarmans fearren te pronkjen walchlik. De kwestje dy't ûnderwerp fan it oerlis wie, bleau sadwaande ûnbeslist. Mar de oare deis skille Douglas [[ympuls (psychology)|ympulsyf]] de bewekkers by de haadyngong fan 'e [[Universal Studios Hollywood|Universal Studios]] op en sei: &quot;Ik wol graach in tagongspaske klearlizzen hawwe foar Dalton Trumbo.&quot; Dêr kaam gjin dalje op, dat Trumbo koe foar it earst yn trettjin jier it [[studiokompleks]] yngean. Doe't er Douglas seach, seid er: &quot;Tankjewol, Kirk, datst my myn namme weromjûn hast.&quot;
[[File:Kirk_Douglas_in_'Spartacus'.jpg|left|thumb|180px|[[Reklame]] foar ''Spartacus''.]]

Mei it negearjen fan 'e útsluting fan Trumbo troch Douglas en Preminger waard de macht fan 'e Swarte List fan Hollywood yn [[1960]] brutsen. Net eltsenien wie it dêrmei iens; by fertoanings fan ''Spartacus'' waard om dy reden neitiid [[demonstraasje (protest)|demonstrearre]] troch leden fan it fûleindich [[anty-kommunisme|anty-kommunistyske]] [[Amerikaansk Legioen]], mar [[presidint fan 'e Feriene Steaten]] [[John F. Kennedy]] joech de Swarte List de genedeklap troch iepentlik in fertoaning fan 'e film by te wenjen. Tsjintwurdich wurdt de stap fan Douglas rûnom beskôge as in moedige die, dy't in ein makke oan in swarte bledside yn 'e [[filmskiednis]] yn 'e foarm fan [[diskriminaasje]] omreden fan [[politike]] opfettings.

===Rezjy===
Oarspronklik wie it de bedoeling dat [[Laurence Olivier]] net inkeld de rol fan [[Markus Lisinius Krassus]] spylje soe, mar ''Spartacus'' ek [[regissearje]] soe. Dêr waard lykwols al yn 'e [[preproduksje]]faze fan ôfstapt. Nei't [[David Lean]] it oanbod om 'e rezjy te dwaan, ôfslein hie, waard [[Anthony Mann]] as regisseur oansteld. Dyselde wie doedestiden it bekendst fan [[westernfilm|westerns]] lykas ''[[Winchester&amp;nbsp;'73]]'' en ''[[The Naked Spur]]''. [[Kirk Douglas]], dy't behalven as [[haadrolspiler]] ek as [[útfierend produsint]] by ''Spartacus'' belutsen wie, joech Mann dien nei de earste [[wike]] fan 'e [[opnamen (film)|opnamen]]. 
[[File:Stanley Kubrick in Dr. Strangelove Trailer (4) Cropped.jpg|right|thumb|160px|[[Regisseur]] [[Stanley Kubrick]].]]

Yn syn [[autobiografy]] ferklearre Douglas dat [[ûntslach]] letter mei de wurden: &quot;Hy liek benaud te wêzen foar de grutskaligens fan 'e film.&quot; Lykwols makke Mann in jier letter ''[[El Cid (film)|El Cid]]'', in film fan ferlykbere skaal. It ûntslach (of opstappen) fan Mann is nammenste mysterieuzer om't de sênes dy't hy yn syn wike as regisseur beävensearre (de iepeningssênes yn it [[stiengat]] yn [[Lybje]]) kwa rezjystyl net fan 'e rest fan 'e film te ûnderskieden binne. Hoe dan ek, yn it plak fan Mann waard de doe tritich jier âlde [[Stanley Kubrick]] oansteld, foar wa't ''Spartacus'' syn fyfde film wie. Mei Douglas hied er earder gearwurke oan 'e [[anty-oarlochsfilm]] ''[[Paths of Glory]]'' ([[1957]]). ''Spartacus'' soe foar Kubrick de iennichste film út syn [[karriêre]] wêze, wêroer't er as regisseur net de folsleine artistike kontrôle hie.

===Produksje===
''Spartacus'' waard makke troch [[Bryna Productions]] foar de [[filmstudio]] [[Universal Pictures]]. Foar de film wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]12&amp;nbsp;miljoen, dat omrekkene yn [[jild]] fan [[2022]] delkomt op $112&amp;nbsp;miljoen. Foar moderne Hollywoodproduksjes is dat in frij gemiddeld bedrach, mar yn [[1960]] wie ''Spartacus'' in djoere film. Foar regisseur [[Stanley Kubrick]] wie it ek it earste grutte filmprojekt. Syn djoerste film oant doe ta, ''[[Paths of Glory]]'', hie mar in budget fan $935.000. De [[kamerarezjy]] fan ''Spartacus'' wie yn 'e hannen fan [[Russell Metty]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Alex North]].
[[File:Death Valley (35119999166).jpg|left|thumb|230px|Yn [[Death Valley]] waarden de iepeningssênes fan ''Spartacus'' filme, oer it [[stiengat]] yn [[Lybje]].]]

===Casting===
As men alle [[figurant]]en meirekkenet, hie ''Spartacus'' in [[cast]] fan 10.500 [[akteur]]s. It wie fan it begjin ôf oan dúdlik dat [[Kirk Douglas]] de rol fan [[Spartakus]] spylje soe. Foar de rollen fan [[Markus Lisinius Krassus|Krassus]], [[Sempronius Grakchus|Grakchus]] en [[Lentulus Batiatus|Batiatus]] waarden de [[Feriene Keninkryk|Britske]] akteurs [[Laurence Olivier]], [[Charles Laughton]], resp. [[Peter Ustinov]] oanlutsen. 

Foar syn eigen [[tsjinspylster]], yn 'e rol fan Varinia, hie Douglas oarspronklik de [[Frankryk|Frânske]] aktrise [[Jeanne Moreau]] yn gedachten, mar dy woe foar de [[opnamen (film)|opnamen]] fan in film net sa lang by har [[frijer]] wei en sloech dêrom it oanbod ôf. Doe waard de [[Dútslân|Dútske]] aktrise [[Sabine Bethmann]] yn 'e rol fan Varinia [[cast]], om't Douglas fûn dat Varinia in oar [[aksint (útspraak)|aksint]] hawwe moast as de [[Ingelân|Ingelske]] akteurs dy't de rollen fan 'e [[aristokratysk]]e [[Romeinen]] spilen. 

Doe't [[Stanley Kubrick]] yn 'e prodksje behelle rekke, wie syn earste die as regisseur om Bethmann te [[ûntslaan]]. Hoewol't se doe noch mar twa dagen op 'e [[filmset]] west hie, fûnen Douglas en Kubrick har net de goede aktrise foar de rol. Se krige dêrom in 'oprotpreemje' fan $3.000 en koe nei hûs. Bethmann waard ferfongen troch de Ingelske aktrise [[Jean Simmons]], dy't foarôfgeande oan 'e opnamen om 'e nocht lobbyd hie om 'e rol fan Variana te krijen. Douglas hie har doe net caste wollen om har [[Britsk-Ingelsk]]e aksint, mar dêr stapte er no fan ôf. Simmons wie lokkigernôch noch beskikber en koe de rol op slach oernimme.
[[File:Gladiator_Kirk_Douglas.png|right|thumb|250px|In screenshot fan 'e [[sêne]] wêryn't [[Spartakus]] ([[Kirk Douglas]], rj.) as [[gladiator]] de [[Etioopje|Etiopyske]] [[slavernij|slaaf]] Draba ([[Woody Strode]]) befjochtet.]]

===Opnamen===
De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Spartacus'' setten op [[27&amp;nbsp;jannewaris]] [[1959]] útein en duorren oant en mei [[12&amp;nbsp;july]] fan dat jier. Alle binnendoarsênes en guon bûtendoarsênes waarden filme yn 'e [[Universal Studios Hollywood]] yn [[Universal City (Kalifornje)|Universal City]]. De sênes yn 'e [[filla]] fan [[Markus Lisinius Krassus|Krassus]] waarden opnommen yn it [[Hearst Castle]] yn [[San Simeon (Kalifornje)]]. De sênes yn it [[stiengat]] yn [[Lybje]] waarden filme yn [[Death Valley]], it [[seenivo|leechst leine]] en [[hjittens|hjitste]] plak fan [[Noard-Amearika]]. Grutte dielen fan ''Spartacus'' waarden fierders op lokaasje opnommen yn it [[Regionaal Park Wildwood]] yn [[Thousand Oaks (Kalifornje)]]. Ien fan 'e gefjochtssênes waard dêre filme op 'e [[Mount Clef-heuvels]] yn 'e neite fan 'e [[kampus]] fan 'e [[Kalifornyske Lutherske Universiteit]]. 

De [[klimaks (narratology)|klimaktyske]] fjildslach wêryn't it slaveleger fan Spartakus lang om let ferslein wurdt, waard lykwols opnommen op in gloaiende [[flakte]] bûten de [[Spanje|Spaanske]] [[haadstêd]] [[Madrid]]. Sa'n 8.000 [[soldaten]] fan 'e [[ynfantery]] fan 'e [[Spaanske Lânmacht]] fungearren dêrby as figuranten om 'e Romeinske legioenen wer te jaan. [[Regisseur]] [[Stanley Kubrick]] filme de opmarsjearjende legers út hege, spesfiyk foar dat doel boude [[toer (bouwurk)|tuorren]] wei. It meastepart fan 'e bluodderige gefjochtssênes moast letter trouwens fuortknipt wurde om't de bylden doedestiden troch it [[bioskoop]][[publyk]] as te skokkend [[ûnderfûn]] waarden. By it fêstlizzen fan 'e sêne dy't yn 'e neisleep fan 'e grutte fjildslach de [[stoflike omskotten]] fan 'e ôfslachte slaven yn byld bringt, wie Kubrick sa sekuer, dat elts 'lyk' in nûmer en spesifike ynstruksjes oangeande lichemshâlding hie. Yn Spanje waard fierders ek filme yn 'e neite fan [[Guadalajara (Spanje)|Guadalajara]] en [[Iriépal]].
[[File:Spartacus_(1960)_-_Trailer.webm|left|thumb|250px|De oarspronklike [[trailer]] fan ''Spartacus''.]]

Om 'e yllúzje fan grutte klibers folk te kreëarjen yn sênes dêr't eins gjin grutte oantallen figuranten by oanwêzich wiene, waarden yn it skoft fan in [[Amerikaansk fuotbal]]wedstryd tusken de [[universiteit]]steams fan 'e [[Steatsuniversiteit fan Michigan]] en de [[Universiteit fan Notre Dame]] 76.000 taskôgers troch de [[filmcrew]] frege om te razen &quot;Heil, Krassus!&quot; en &quot;Ik bin Spartakus!&quot;, sadat opnamen dêrfan foar de film brûkt wurde koene.

Der wie op 'e set fan ''Spartacus'' oanhâldend [[rûzje]]. [[Kameraregisseur]] [[Russell Metty]], in man mei [[ûnderfining]] dy't earder oan grutte films wurke hie lykas ''[[Bringing Up Baby (film)|Bringing Up Baby]]'' ([[1938]]) fan [[Howard Hawks]] en ''[[The Stranger (film út 1946)|The Stranger]]'' ([[1946]]) en ''[[Touch of Evil]]'' ([[1958]]) fan [[Orson Welles]], krimmenearre bitter oer de ûngewoane presyzje en detaillearre ynstruksjes dy't him troch Kubrick taparte waarden foar it [[kamera]]wurk. Ek wied er it net iens mei de [[beljochting]] dy't Kubrick brûke woe. By ien gelegenheid skille er sels [[Ed Muhl]] op, de [[algemien direkteur]] fan [[Universal Pictures]], om mei syn ûntslach te driigjen, mar Kubrick hiet him: &quot;Kinst dy't wurk dwaan troch yn dyn stoel sitten te gean en dy stil te hâlden. Dan bin ik sels wol kameraregisseur.&quot; Nei't Metty letter foar ''Spartacus'' de [[Oscar]] foar bêste kamerarezjy wûn hie, ferstomme syn [[krityk]] op Kubrick foar it meastepart.
[[File:Universal archway 2019.jpg|right|thumb|250px|Yn it [[studiokompleks]] fan 'e [[Universal Studios Hollywood]] waarden alle binnendoarsênes fan ''Spartacus'' opnommen.]]

Kubrick hie ek in konflikt mei Universal. Hy woe de film stadich opnimme troch mar twa [[kamera's]] tagelyk te brûken. De studio easke dat er 32 tagelyk brûkte, om't in koartere opnametiid ek in foardieliger produksje betsjutte. Der waard úteinlings in kompromis fan acht kamera's berikt. Mei [[senarist]] [[Daltron Trumbo]] wie Kubrick oan ien wei troch [[deilis]] oer it skript. Kubrick beklage him deroer dat it personaazje Spartakus gjin inkele karakterflater hie. Hoewol't de film in grut [[kommersje]]el súkses waard en fjouwer Oscars wûn, distansjearre Kubrick him der letter fan. Hy fûn dat it net de film wie dy't it wêze kinnen hie as him de frije hân jûn wie, Hy wegere dêrom neitiid ek om ea wer in film te regisearjen dêr't er gjin folsleine artistike frijheid foar hie.

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Spartacus'' waard fersoarge troch [[Universal Pictures]]. De film gie op [[6&amp;nbsp;oktober]] [[1960]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] yn [[premiêre]], nei't de film dêrfoar fjouwer dagen lang inkeld op útnûging te sjen west hie yn it [[DeMille Theatre (New York)|DeMille Theatre]] yn [[New York (stêd)|New York]].

In [[soundtrack]]album mei 41&amp;nbsp;[[minuten]] oan seleksjes út 'e [[filmmuzyk]] waard yn [[1960]] útbrocht op [[LP]]. Yn [[1990]] ferskynde dat album op [[cd]] ta gelegenheid fan 'e [[restauraasje]] fan ''Spartacus''. Yn [[2010]] brocht [[platemaatskippij]] [[Varèse Sarabande]] yn in beheinde [[oplaach]] fan 5.000 eksimplaren in sammeldersedysje út fan 'e hiele soundtrack fan 'e film, besteande út seis cd's, ien [[dvd]] en in bygeand boekje fan 168&amp;nbsp;[[bledside|siden]].
[[File:Stanley_Kubrick_The_Exhibition_-_TIFF_-_Spartacus_(16215972077).jpg|left|thumb|180px|De [[wapenris]] fan in [[Romeinen|Romeinske]] [[tribún]], droegen troch [[Laurence Olivier]] (as [[Markus Lisinius Krassus]]) yn ''Spartacus''. Te sjen yn in [[tentoanstelling]] oer it [[oeuvre]] fan [[regisseur]] [[Stanley Kubrick]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Toronto]] fan [[2015]].]]

''Spartacus'' waard yn [[1985]] foar it earst útbrocht as [[VHS]]-[[keapfideo]], yn in wer oaninoar plakte ferzje dy't it meastepart fan it oarspronklike byldmateriaal omfette. De restaurearre ferzje fan 'e film waard yn [[novimber]] [[1991]] úbtrocht op VHS en yn [[2001]] foar it earst ek op [[dvd]]. De earste [[blu-ray]]-edysje kaam út yn [[2010]].

===Sinsuer en restauraasje===
De spyldoer fan ''Spartacus''  bedroech nei de oarspronklike [[filmmontaazje]] 197&amp;nbsp;[[minuten]] oftewol 3&amp;nbsp;[[oere]]n en 17&amp;nbsp;minuten. Mar foar de [[premiêre]] waard der op oanstean fan it [[Nasjonaal Legioen fan Fatsoen]] (NLD) 5&amp;nbsp;minuten út 'e film helle. De oarspronklike bioskooplingte kaam dêrmei op 192&amp;nbsp;minuten. Doe't ''Spartacus'' yn [[1967]] op 'e nij yn 'e bioskopen útbrocht waard, wie der nochris 23&amp;nbsp;minuten út 'e film fuortknipt, sadat de de spyldoer doe útkaam op 169&amp;nbsp;minuten. 

It idee foar in [[restauraasje]] fan ''Spartacus'' ûntstie doe't de [[non-profit]]organisaasje [[American Cinematheque]] filmstudio [[Universal Pictures]] frege om in oarspronklike print fan ''Spartacus'' foar harren doe resinte earbetoan oan [[Kirk Douglas]]. Universal liet doe witte dat de oarspronklike [[negatyf (fotografy)|negativen]] twaris beknipt wiene en dat de [[kleurefilm|kleuren]] alderraarst ferdizene wiene. De foaroansteande [[filmmakker]] [[Steven Spielberg]] smiet syn gewicht efter de foarstelde restauraasje en rikkemandearre oan dat kontakt opnommen wurde soe mei [[Stanley Kubrick]], dy't doe yn [[Londen]] wenne. Hoewol't Kubrick him fan ''Spartacus'' distansjearre hie, bemuoide er him dochs mei it restauraasjeprojekt, net inkeld troch der syn goedkarring oan te ferbinen, mar ek troch detaillearre ynstruksjes oan 'e restaurateurs, dy't er út syn wenplak wei trochskille en [[faks|trochfakste]]. (Kubrick syn eigen print fan 'e film, dy't er donearre hie oan it [[Museum of Modern Art]] (MoMA) yn New York, koe net foar de restauraasje brûkt wurde om't it as [[argyf]]stik beskôge waard.
[[File:Kubrick_&amp;_Curtis_on_the_set_of_Spartacus_(1960_publicity_photo_-_original)_(cropped).jpg|right|thumb|180px|[[Regisseur]] [[Stanley Kubrick]] (sittend) en [[akteur]] [[Tony Curtis]] op 'e [[filmset]] fan ''Spartacus''.]]

De restauraasje waard útfierd troch in team fan 30 man ûnder lieding fan [[Robert A. Harris]]. De oarspronklike [[swart-wyt|swart-wite]] separaasjeprinten fan Universal waarden brûkt, dy't yn [[1960]] as reserveferzje fan 'e film bewarre wiene. Der moast spesjaal in nije [[lins (fotografy)|kameralins]] ûntwurpen wurde om 'e âlde prints sekuer nei it nije medium oer te setten. De kâns waard oangrypt om mei-iens de film werom te bringen nei de oarspronklike foarm fan nei de filmmontaazje en foarôfgeande oan 'e premiêre, mei in doer fan 197&amp;nbsp;minuten. De restaurateurs foegen ferskate dielen fan 'e fjildslachsênes wer ta, dy't fuortknipt wiene om't se yn 'e [[1960-er jierren]] as se te bluodderich beskôge waarden.

Under it earder fuortknipte en no wer tafoege byldmarteriaal wie ek in sêne fan 4&amp;nbsp;minuten wêryn't [[senator]] en [[tribún]] [[Markus Lisinius Krassus|Krassus]] (spile troch [[Laurence Olivier]]) [[baaien|baaid]] wurdt troch syn [[slavernij|liifslaaf]] Antoninus (spile troch [[Tony Curtis]]). Krassus praat ûnderwilens tsjin Antoninus oer it [[iten]] fan [[oesters]] en it iten fan [[slakken]], dat neffens him in kwestje fan persoanlike foarkar is en neat mei [[noarmen en wearden]] te krijen hat. It wurdt út syn wurden dúdlik dat er it eins hat oer [[heteroseksualiteit]] fersus [[homoseksualiteit]]. De [[biseksualiteit|biseksuele]] Krassus besiket dêrmei syn slaaf yn bedutsen termen te [[ferlieden]] ta it hawwen fan [[seksuele omgong]]. It wie benammen dizze sêne dy't troch de klacht fan it NLD de bioskoop nea helle. Tsjin 'e tiid fan 'e restauraasje wie de oarspronklike [[dialooch]] dy't by de bylden hearde, al lang ferlern gien. De sêne moast dêrom [[neisyngronisearre]] wurde. Tony Curtis, dy't doe 66 jier wie, spriek syn eigen tekst op 'e nij yn, mar Olivier wie twa jier earder [[ferstoarn]]. Foar syn diel fan 'e dialooch, fierwei it grutste part, moast dus in oare ynsprekker fûn wurde. Olivier syn [[widdo]], [[Joan Plowright]], rikkemandearre dêrfoar [[Anthony Hopkins]] oan, dy't net inkeld in [[talint]]earre imitator wie en Olivier goed neibeare koe, mar yn syn jonge jierren ek in protezjee fan Olivier west hie. Curtis en Hopkins sprieken harren teksten apart faninoar yn. De restaurearre ferzje fan ''Spartacus'' waard neitiid yn [[1991]] op 'e nij útbrocht yn 'e bioskopen.
[[File:View-of-Hill-Canyon-and-Newbury-Park-Santa-Monica-Mountains-from-Mount-Clef-Ridge.jpg|left|thumb|250px|It [[Regionaal Park Wildwood]] yn [[Thousand Oaks (Kalifornje)|Thousand Oaks]] wie ien fan 'e filmlokaasjes foar ''Spartacus''.]]

Yn [[2015]] waard ''Spartacus'', ta gelegenheid fan it 55-jierrich [[jubileum]] fan it bestean fan 'e film, [[digitale restauraasje|digitaal restaurearre]] mei [[4K-resolúsje]]. Dêrby waard útgien fan in scan mei [[6K-resolúsje]] fan 'e restaurearre ferzje fan 'e film út [[1991]]. Robert A. Harris, dy't oan it haad fan dy restauraasje stien hie, wie as adviseur anneks mei de digitale restauraasje.

==Histoaryske kontekst==
De produksje fan ''Spartacus'' yn [[1960]] kin net los sjoen wurde fan 'e [[polityk]]-[[maatskiplik]]e kontekst fan 'e [[Feriene Steaten]] yn 'e [[1950-er jierren]]. It fjochtsjen fan [[Spartakus]]-en-dy yn 'e film om it jok fan 'e [[slavernij]] ôf te smiten, giet lykstrekich op mei de striid tsjin [[diskriminaasje]] op grûn fan politike opfettings yn 'e [[filmyndustry]] yn it ramt fan it [[Komitee oangeande Unamerikaanske Aktiviteiten fan it Hûs fan Offurdigen]] (HUAC) en de [[Swarte List fan Hollywood]], en teffens mei de striid tsjin diskriminaasje op basis fan [[hûdskleur]] troch de [[Amerikaanske Boargerrjochtebeweging]] yn 'e bredere maatskippij. [[Howard Fast]], de auteur fan 'e [[roman]] ''[[Spartacus (roman fan Howard Fast)|Spartacus]]'', dêr't de film op basearre waard, hie dat boek yn it [[tichthûs (finzenis)|tichthûs]] skreaun nei't er op basis fan fermiende kommunistyske opfettings foar it HUAC ferskine moatten hie en wegere hie om oare mooglike kommunisten te neamen. [[Senarioskriuwer]] [[Dalton Trumbo]] wie ien fan 'e saneamde [[Tsien fan Hollywood]], dy't fan wurkjen yn 'e filmyndustry útsletten wiene omreden fan harren [[ideology]]ske opfettings, dêr't se, neffens it HUAC, it Amerikaanske folk mei fergiftigje woene.
[[File:Spartacus_sheetA.jpg|right|thumb|180px|In [[filmposter]] fan ''Spartacus'' nei't de film mei fjouwer [[Oscar]]s bekroane wie.]]

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Spartacus'' oer it algemien positive [[resinsje]]s. Sa hie it [[tydskrift]] ''[[Variety (tydskrift)|Variety]]'' in protte lof foar [[regisseur]] [[Stanley Kubrick]], dy't neffens it blêd in wurk ôflevere hie dat de âlde spektakelfilms fan [[Cecil B. DeMille]] belykje koe, &quot;sûnder ea ta te litten dat it ferhaal of de minsken dy't de kearn fan it [[dramafilm|drama]] foarmje, yn it gedrang ferdwine.&quot; Kubrick liet dêrmei neffens ''Variety'' sawol &quot;[[technysk]] [[talint]]&quot; as &quot;begryp foar minsklike wearden&quot; sjen. John L. Scott fan 'e ''[[Los Angeles Times]]'' priizge de &quot;fabuleuze [[cast]]&quot;, it &quot;saakkundige [[senario]]&quot;, en de &quot;ymposante&quot; [[klimaks (narratology)|klimaktyske]] fjildslachsêne. Hy skreau: &quot;Hjir kundiget de jonge regisseur Stanley Kubrick oan dat der tenei mei him rekken holden wurde moat.&quot;

Yn ''[[The Washington Post]]'' woe [[Richard L. Coe]] hawwe dat ''Spartacus'' &quot;de ûnwierskynlike triomf behellet om yntym op grutte skaal te wêzen&quot;. De film wie neffens him &quot;in lang spektakel dat fan begjin oant ein ynteressant is om redens dy't fan sêne ta sêne útinoar rinne&quot;. It tydskrift ''[[Harrison's Reports]]'' neamde de film &quot;tige goed&quot; en heakke dêr de omskriuwing oan ta: &quot;In troch in stjerrecast spile spektakel foar tinkende minsken.&quot; 

[[Brendan Gill]] fan ''[[The New Yorker]]'' wie minder posityf. Hy ergere him oan 'e [[taspraken]] dy't it personaazje [[Spartakus]] yn 'e film jout. Neffens him &quot;klinke dy folle mear as [[Howard Fast]] [...] dy't yn 'e [[1950-er jierren]] tsjin himsels praat as dat se klinke as in [[analfabetisme|analfabetyske]] [[kriger]] út 'e [[earste iuw&amp;nbsp;f.Kr.]]&quot; Mar hy skreau ek: &quot;Wat de film rêdt, binne ferskate stikken wêryn't goed [[aktearjen|aktearre]] wurdt, yn 't bysûnder troch [[Peter Ustinov]] en [[Laurence Olivier]]; de yntrinsike nijsgjirrigens fan 'e fysike details (it ynterieur op 'e juste skaal fan Romeinske huzen, it opmarsjearjen fan Romeinske legioenen krekt sa't se dat [yn 'e Aldheid] dien hawwe moatte); en it [[selsfertrouwen]] as regisseur fan Stanley Kubrick, dy't de sênes mei klibers folk mei útsûnderlike elegânsje yn byld brocht hat.&quot;
[[File:Stamp of Umm al-Quwain-1969-Peter-Ustinov-Jean-Simmons-5riyal-perfin.jpg|left|thumb|250px|In [[postsegel]] fan [[Umm al-Kûwain]] (ien fan 'e [[Feriene Arabyske Emiraten]]) út [[1969]] mei dêrop in byld út ''Spartacus''. Lofts [[Jean Simmons]] as Varinia; rjochts [[Peter Ustinov]] as [[Lentulus Batiatus]].]]

[[Bosley Crowther]], dy't skreau foar ''[[The New York Times]]'', hie alhielendal net folle op mei ''Spartacus''. Hy neamde de film in &quot;twifelich, ûnlykmjitich drama&quot;, dat &quot;resultearret yn in [[romantyk (leafde)|romantyske]] grienmank fan in nuvere histoaryske perioade.&quot; Ek skreau er dat de &quot;stompe, hynste-operastyl&quot; fan aktearjen fan [[Kirk Douglas]] raar ôfstiek by de &quot;presyzje&quot; fan [[Charles Laughton]] en de &quot;deftichheid&quot; fan Laurence Olivier. It ''[[Monthly Film Bulletin]]'' fûn it &quot;[[teloarstellend]]&quot; dat &quot;nettsjinsteande de ûnbidige útjeften, technyske helpboarnen en in útsûnderlik talintearre [[filmcrew]], safolle fan ''Spartacus'' yn 'e âlde fuorren fan [[klisjee]] en [[sentimint]] falt&quot;. Deselde resinsje murk ek op dat Kirk Douglas &quot;nei alle gedachten minder [[dialooch]] hat as lykfol hokker oare [[protagonist|held]] yn 'e [[filmskiednis]]. Spitigernôch makket er dat ferbale gebrek net goed mei in mobile [[gesichtsútdrukking]], yn acht nommen dat er deselde houtene grimas behâldt troch mear as trije oeren fan beproeving en lijen hinne.&quot;

By syn beoardieling fan 'e restaurearre ferzje fan [[1991]] joech [[Roger Ebert]] fan 'e ''[[Chicago Sun-Times]]'' de film 3 fan 4 [[stjer (figuer)|stjerren]]. Hy skreau: &quot;Twa dingen beklibje it measte troch de jierren hinne: de oangripendheid fan 'e fjildslachspektakels, en […] beskate aktearprestaasjes&amp;nbsp;– yn 't bysûnder it fjoer fan Olivier, de krêft fan Douglas en it mylde [[amusemint]] fan Laughton oer de swakten fan 'e minskheid. De [[fermaak]]likste aktearprestaasje yn 'e film, konsekwint [[grap]]pich, is dy fan [[Peter Ustinov|Ustinov]], dy't alle oaren fuortspilet eltse kear as er yn byld is [...].&quot;

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''Spartacus'' in tige heech goedkarringspersintaazje fan 93%, basearre op 61 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;Mei geweldige [[aktearprestaasje]]s en [[epos|epyske]] [[aksjefilm|aksje]] is Kubrick syn restaurearre [[swurd-en-sandalefilm]] in wiere klassiker.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''Spartacus'' in goedkarringspersintaazje fan 87%, basearre op 17 resinsjes.
[[File:Wildwood Park Walk 3 17 2024 13.jpg|right|thumb|250px|De [[Mount Clef-heuvels]] by [[Thousand Oaks (Kalifornje)|Thousand Oaks]] wiene in filmlokaasje foar ''Spartacus''.]]

Yn [[2017]] waard ''Spartacus'' troch de [[Library of Congress]] útornearre foar preservearring foar de ivichheid yn it Amerikaanske [[Nasjonaal Film Register]], omreden fan [[kulturele]], [[histoarysk]]e en/of [[estetysk]]e wearde.

==Resultaat==
===Opbringst===
''Spartacus'' brocht yn syn oarspronklike release yn [[1960]] wrâldwiid [[$]]17&amp;nbsp;miljoen op. Ofset tsjin it [[budget]] fan $12&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $5&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie ''Spartacus'' de meast  [[opbringst (jild)|opbringende]] film fan [[1960]] en teffens de meast opbringende film út 'e skiednis fan [[Universal Pictures]] oant ''[[Airport (film út 1970)|Airport]]'' yn [[1970]] op dat mêd in nij rekôr fêstige. Tsjin [[jannewaris]] [[1963]] hie ''Spartacus'' allinnich al yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] $14&amp;nbsp;miljoen opbrocht. De re-release fan 'e film yn [[1967]] brocht, allinnich al yn [[Noard-Amearika]], nochris $14,6&amp;nbsp;miljoen op.

===Prizen===
Yn [[1961]] waard ''Spartacus'' by de [[Oscar]]s nominearre foar [[priis (ûnderskieding)|prizen]] yn 6 [[kategory]]en, wêrûnder bêste [[filmmontaazje]] en bêste [[filmmuzyk]]. De film wûn 4 Oscars, foar bêste [[byrol]] fan in [[akteur]] ([[Peter Ustinov]]), bêste [[kamerarezjy]] fan in [[kleurefilm]] ([[Russell Metty]]), bêste [[artdirection]] fan in kleurefilm ([[Alexander Golitzen]], [[Eric Orbom]], [[Russell A. Gausman]] en [[Julia Heron]]) en bêste [[kostúm]]ûntwerp yn in kleurefilm ([[Arlington Valles]] en [[Bill Thomas (kostúmûntwerper)|Bill Thomas]]). 

By de [[Golden Globe]]s waard ''Spartacus'' nominearre foar 6 prizen yn 5 kategoryen, wêrûnder bêste [[regisseur]], bêste akteur ([[Laurence Olivier]]), bêste byrol fan in akteur (twaris: Peter Ustinov en [[Woody Strode]]) en bêste orizjinele filmmuzyk. De film wûn de [[Golden Globe foar Bêste Film&amp;nbsp;– Drama]]. ''Spartacus'' waard ek nominearre foar de [[BAFTA]] foar bêste film en de [[Writers Guild of America Award]] foar bêste Amerikaanske drama. Yn [[2015]] wûn ''Spartacus'' noch in [[Saturn Award]] foar bêste [[dvd]]-kolleksje.
[[File:Laurence_Olivier_as_Crassus.jpg|left|thumb|160px|[[Laurence Olivier]] yn ''Spartacus'' yn 'e rol fan [[Markus Lisinius Krassus]].]]

==&quot;I'm Spartacus!&quot;==
Yn in sêne dy't folget op 'e [[klimaks (narratology)|klimaktyske]] fjildslach wêryn't it slaveleger fan [[Spartakus]] ferslein wurdt, biedt [[Markus Lisinius Krassus|Krassus]] de [[kriichsfinzene]]n in soarte fan [[amnesty]] oan (hoewol't se wol wer slaven wurde moatte) as se Spartakus foar him identifisearje wolle. Dêrop ferklearje lykwols alle kriichsfinzenen dat sy sels Spartakus binne troch te roppen: &quot;I'm Spartacus!&quot; (&quot;Ik bin Spartakus!&quot;). Yn 'e [[dokumintêre]] ''Trumbo'' ([[2007]]), oer it libben fan [[senarioskriuwer]] [[Dalton Trumbo]], wurdt suggerearre dat dy sêne bedoeld wie om 'e ûnderlinge [[solidariteit]] wer te jaan fan dejingen dy't der yn 'e tiid fan 'e [[mccarthyisme|kommunisteferfolgings yn 'e Feriene Steaten]] fan beskuldige waarden om [[kommunist]]en te wêzen of kommunistyske sympatyen te hawwen. Dyselden waard ommers frege om oare kommunisten te identifsearjen en dat wegeren se yn 'e measte gefallen.

De ''I'm Spartacus!''-sêne wie de basis foar in [[inside joke]] yn 'e folgjende film fan [[regisseur]] [[Stanley Kubrick]], ''[[Lolita (film út 1962)|Lolita]]'' ([[1962]]). Dêryn freget ien personaazje (Humbert) oan in oar personaazje (Clare Quilty): &quot;Binne jo Quilty?&quot;, dêr't sy op antwurdet: &quot;Nee, ik bin Spartakus. Binne jo hjir om 'e slaven te befrijen of sa?&quot; Withoefolle lettere [[film]]s, [[tillefyzjeprogramma's]] en [[reklamespotsje]]s befetten ferwizings nei of [[parody]]en op 'e ''I'm Spartacus!''-sêne, wêrûnder ''[[Monty Python's Life of Brian]]'' ([[1979]]), wêryn't it spul omdraaid wurdt. In hiele groep lju sil dêr [[krusiging|krusige]] wurde, mar Brian, sa is krekt bekendmakke, sil frijlitten wurde as er mar identifisearre wurde kin. Dêrop begjinne alle finzenen te roppen &quot;Ik bin Brian!&quot;, &quot;Nee, ik bin Brian!&quot; en &quot;Ik bin Brian en myn frou ek!&quot; 

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53291 Ynformaasje oer ''Spartacus''] yn 'e katalogus fan it [[Amerikaansk Filmynstitút]] (AFI)
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0054331/ Ynformaasje oer ''Spartacus''] yn 'e [[Internet Movie Database]] (IMDb)

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Spartacus_(film) ''References'', op dizze side].
----
{{Commonscat|Spartacus (film)}}
}}
{{DISPLAYTITLE:''Spartacus'' (film)}}

[[Kategory:Amerikaanske histoaryske film]]
[[Kategory:Amerikaanske biografyske film]]
[[Kategory:Amerikaanske oarlochsfilm]]
[[Kategory:Amerikaanske sandalefilm]]
[[Kategory:Amerikaanske dramafilm]]
[[Kategory:Histoaryske oarlochsfilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Universal Pictures]]
[[Kategory:Film fan Bryna Productions]]
[[Kategory:Film fan Stanley Kubrick]]
[[Kategory:Film út 1960]]
[[Kategory:Film oer slavernij]]
[[Kategory:Film oer in opstân]]
[[Kategory:Film oer gladiatorgefjochten]]
[[Kategory:Film oer de Romeinske Tiid]]
[[Kategory:Film oer de deastraf]]
[[Kategory:Film oer selsmoard]]
[[Kategory:Film oer polityk]]
[[Kategory:Film oer manlike biseksualiteit]]
[[Kategory:Film oer mentorskip]]
[[Kategory:Werjefte fan Julius Caesar yn keunst en kultuer]]
[[Kategory:Film basearre op in literêr wurk]]
[[Kategory:Film basearre op wiere foarfallen]]
[[Kategory:Winner fan de Golden Globe foar Bêste Film – Drama]]</text>
      <sha1>szui96mrg2mv5gbzmobhj6d53cn8tii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Doutzen Kroes</title>
    <ns>1</ns>
    <id>193434</id>
    <revision>
      <id>1238564</id>
      <parentid>1238492</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:51:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1601" sha1="n9degmcitfhjiolmejhfg1bruuakge1" xml:space="preserve">== Nijsgjirrich? ==

''Neist Doutzen docht ek [[Jane Fonda]] modellewurk foar L'Oréal en ek dy is fan fiere Fryske komôf.'' Is dat wol nijsgjirrich? Dat is der by de hierren by skuord fyn ik. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 14 aug 2026, 17.02 (CEST)

:@[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ja tink ik ek wol, mar dochs ek wol wer in bytsje nijsgjirrich.... [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 14 aug 2026, 17.51 (CEST)
::As wy mar fier genôch weromgeane yn 'e skiednis, binne wy ​​allegear famylje, Kneppelsma. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 14 aug 2026, 18.02 (CEST)
:::{{Ping|Drewes|Kneppelfreed}} Ik bin it mei Kneppelfreed iens dat it wol in nijsgjirrich stikje ynformaasje is, mar ik bin it mei Drewes iens dat it hjir net goed past. It is mear wat foar de side oer Jane Fonda sels, fyn ik. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 15 aug 2026, 20.30 (CEST)
::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ja ik tink dat soks earder ek by Jane Fonda passet. En Drewes ja faaks soene jo myn efterefter....omke wêze kinne ;-) [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 16 aug 2026, 06.07 (CEST)
:::::Jo kinne it earste stik omdraaie: &quot;Lykas [[Jane Fonda]] docht ek Doutzen modellewurk foar L'Oréal&quot;. Dan komt de klam mear op Doutzen te lizzen. De tafoeging dat Fonda fan fiere Fryske komôf is past net yn it artikel oer Doutzen.</text>
      <sha1>n9degmcitfhjiolmejhfg1bruuakge1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238565</id>
      <parentid>1238564</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:51:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1714" sha1="gjvbjwvj40g4e5cyodomikvoqbdaqij" xml:space="preserve">== Nijsgjirrich? ==

''Neist Doutzen docht ek [[Jane Fonda]] modellewurk foar L'Oréal en ek dy is fan fiere Fryske komôf.'' Is dat wol nijsgjirrich? Dat is der by de hierren by skuord fyn ik. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 14 aug 2026, 17.02 (CEST)

:@[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ja tink ik ek wol, mar dochs ek wol wer in bytsje nijsgjirrich.... [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 14 aug 2026, 17.51 (CEST)
::As wy mar fier genôch weromgeane yn 'e skiednis, binne wy ​​allegear famylje, Kneppelsma. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 14 aug 2026, 18.02 (CEST)
:::{{Ping|Drewes|Kneppelfreed}} Ik bin it mei Kneppelfreed iens dat it wol in nijsgjirrich stikje ynformaasje is, mar ik bin it mei Drewes iens dat it hjir net goed past. It is mear wat foar de side oer Jane Fonda sels, fyn ik. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 15 aug 2026, 20.30 (CEST)
::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ja ik tink dat soks earder ek by Jane Fonda passet. En Drewes ja faaks soene jo myn efterefter....omke wêze kinne ;-) [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 16 aug 2026, 06.07 (CEST)
:::::Jo kinne it earste stik omdraaie: &quot;Lykas [[Jane Fonda]] docht ek Doutzen modellewurk foar L'Oréal&quot;. Dan komt de klam mear op Doutzen te lizzen. De tafoeging dat Fonda fan fiere Fryske komôf is past net yn it artikel oer Doutzen.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 16 aug 2026, 22.51 (CEST)</text>
      <sha1>gjvbjwvj40g4e5cyodomikvoqbdaqij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yndysk dûkerke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193460</id>
    <revision>
      <id>1238527</id>
      <parentid>1238500</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T19:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2118" sha1="a9lo14ymzxijke6f5pteor1ry297x6t" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme   = Yndysk dûkerke
|Ofbyld  = [[Ofbyld:Tachybaptus ruficollis tricolor, Bitung, North Sulawesi, Indonesia 2.jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'') 
|Famylje = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
|Skaai   = [[dûkerkes]] (''Tachybaptus'') 
|Wittenskiplike namme= Tachybaptus tricolor
|Beskriuwer, jier= [[George Robert Gray|G.R. Gray]], 1764
|IUCN-status= 
|lânkaart=
}}
It '''Yndysk dûkerke''' (''Tachybaptus tricolor'') is in [[fûgel]] út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[dûkerkes]] (Podicipedidae). De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard yn 1861 publisearre troch [[George Robert Gray]]. 

== Taksonomy ==
It Yndysk dûkerke wurdt faak as in [[ûndersoarte]] (''Tachybaptus ruficollis tricolor'') fan it [[dûkerke]] (''Tachybaptus ruficollis'') behannele.

== Fersprieding en leefgebiet ==
It Yndysk dûkerke wurdt yn trije [[ûndersoarte]]n ferdield:

* ''T. t. vulcanorum'': [[Java]], de [[Lytse Sûnda-eilannen]] en de [[Tanimbar-eilannen]].
* ''T. t. tricolor'': [[Selebes]], [[Banggai]], de [[Sûla-eilannen]] en fan 'e noardlike [[Molukken]] oant it noardlike sintrale part fan [[Nij-Guineä]].
* ''T. t. collaris'': fan noardeastlik [[Nij-Guineä]] oant [[Bougainville (eilân)|Bougainville]] (de [[Salomonseilannen]]).

== Status ==
Om't de [[IUCN]] de fûgel as in ûndersoarte behannelet fan it dûkerke, hat it Yndysk dûkerke gjin aparte bedrigingsstatus.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/litgre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 16 augustus 2026.]
* [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=50EE932B91353C66 Avibase, oproppen 16 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Tachybaptus ruficollis|Dûkerke}}
}}

{{DEFAULTSORT:Indisk dukerke}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Dûkerke]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]]</text>
      <sha1>a9lo14ymzxijke6f5pteor1ry297x6t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238528</id>
      <parentid>1238527</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T19:30:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>IUCN-skema tafoege</comment>
      <origin>1238528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2164" sha1="0amnz9myouour00ymx8kcufxzstzeyh" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme   = Yndysk dûkerke
|Ofbyld  = [[Ofbyld:Tachybaptus ruficollis tricolor, Bitung, North Sulawesi, Indonesia 2.jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'') 
|Famylje = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
|Skaai   = [[dûkerkes]] (''Tachybaptus'') 
|Wittenskiplike namme= Tachybaptus tricolor
|Beskriuwer, jier= [[George Robert Gray|G.R. Gray]], 1764
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]]
|lânkaart=
}}
It '''Yndysk dûkerke''' (''Tachybaptus tricolor'') is in [[fûgel]] út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[dûkerkes]] (Podicipedidae). De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard yn 1861 publisearre troch [[George Robert Gray]]. 

== Taksonomy ==
It Yndysk dûkerke wurdt faak as in [[ûndersoarte]] (''Tachybaptus ruficollis tricolor'') fan it [[dûkerke]] (''Tachybaptus ruficollis'') behannele.

== Fersprieding en leefgebiet ==
It Yndysk dûkerke wurdt yn trije [[ûndersoarte]]n ferdield:

* ''T. t. vulcanorum'': [[Java]], de [[Lytse Sûnda-eilannen]] en de [[Tanimbar-eilannen]].
* ''T. t. tricolor'': [[Selebes]], [[Banggai]], de [[Sûla-eilannen]] en fan 'e noardlike [[Molukken]] oant it noardlike sintrale part fan [[Nij-Guineä]].
* ''T. t. collaris'': fan noardeastlik [[Nij-Guineä]] oant [[Bougainville (eilân)|Bougainville]] (de [[Salomonseilannen]]).

== Status ==
Om't de [[IUCN]] de fûgel as in ûndersoarte behannelet fan it dûkerke, hat it Yndysk dûkerke gjin aparte bedrigingsstatus.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/litgre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 16 augustus 2026.]
* [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=50EE932B91353C66 Avibase, oproppen 16 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Tachybaptus ruficollis|Dûkerke}}
}}

{{DEFAULTSORT:Indisk dukerke}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Dûkerke]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]]</text>
      <sha1>0amnz9myouour00ymx8kcufxzstzeyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dûkerkes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193462</id>
    <revision>
      <id>1238529</id>
      <parentid>1238503</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T19:31:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Soarten */ kt</comment>
      <origin>1238529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4927" sha1="jgdwxjfc86rtogb6hgse4c3av75r43k" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding           = Little grebe in Sakai, Osaka, February 2016.jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     = De [[typesoarte]] is it [[dûkerke]].
| takson1             =
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson4             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme4              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson5             = [[boppeskift]]:
| namme5              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson6             = [[skift]]:
| namme6              = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
| takson7             = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme7              = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
| takson8             = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme8              = '''dûkerkes''' (''Tachybaptus'')
| beskriuwer, jier    = [[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1853
}}
De '''dûkerkes''' (''Tachybaptus'') foarmje in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan lytse wetterfûgels út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae''). De namme fan it skaai betsjut &quot;fluch dûkend&quot;, ôflaat fan it [[Aldgryksk]]e ''takhys'' (&quot;fluch&quot;) en ''bapto'' (&quot;ik dûk&quot;). Fertsjintwurdigers fan it skaai komme oer grutte dielen fan 'e wrâld foar, wêrûnder yn 'e tropen. De [[typesoarte]] is it [[dûkerke]] (''Tachybaptus ruficollis'').

== Skaaimerken ==
Dûkerkes binne knobske fûgels mei in koart snaffeltsje en in opfallend dûnzich efterein. Folwoeksen fûgels hawwe yn 'e briedtiid in in swart mei kastanjeread fearrekleed; wylst se winterdeis meast griis en wyt binne. Fral yn 'e briedtiid is by in dûkerke in opfallend plak by de basis fan it snaffeltsje te sjen. It mantsje en it wyfke sjogge der itselde út. Har poaten sitte hielendal efteroan it lichem en se kinne net bêst rinne.

Dûkerkes briede yn lytse koloanjes of yn pearkes yn swietwettermarren mei tichte begroeiïng. Bûten de briedtiid sykje se ek iepener of kustwetter op. Fûgels yn gebieten dêr't it wetter winterdeis tichtferzen is, binne faak [[trekfûgel]]s. Alle soarten dûkerkes briede yn driuwende nêsten op it wetter. De jongen hawwe in streke patroon en wurde soms op 'e rêch fan ien fan 'e âlden meifierd. It binne treflike swimmers en dûkers dy't fral op lytse fiskjes jeie.

== Taksonomy ==
It skaai ''Tachybaptus'' waard yn 1853 yntrodusearre troch de [[Dútslân|Dútske]] biolooch [[Ludwig Reichenbach]] om ien soarte yn ûnder te bringen: de ''Colymbus minor'' (in synonym fan it gewoane [[dûkerke]]).

== Soarten ==
It skaai omfiemet fiif libbene soarten: It [[Yndysk dûkerke]] wurdt faak behannele as in [[ûndersoarte]] fan it gewoane [[dûkerke]]. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! Status
|-
| [[Ofbyld:Tachybaptus dominicus brachyrhynchus - Least grebe; Pantanal route-park, Corumbá, Mato Grosso do Sul, Brazil.jpg|120px]] || [[Amerikaansk dûkerke]] || ''Tachybaptus dominicus'' || [[Midden-Amearika|Midden-]] en [[Súd-Amearika]] en it [[Karibysk Gebiet]]. || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/least-grebe-tachybaptus-dominicus ''Tachybaptus dominicus'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Australasian Grebe.jpg|120px]] || [[Australysk dûkerke]] || ''Tachybaptus novaehollandiae'' || [[Austraalje]], [[Nij-Seelân]] en omlizzende eilannen yn [[Oseaanje]]. || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/australasian-grebe-tachybaptus-novaehollandiae ''Tachybaptus novaehollandiae'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Little Grebe 2025 08 24.jpg|120px]] || [[Dûkerke]] || ''Tachybaptus ruficollis'' || [[Jeropa]], [[Afrika]] en [[Aazje]] oant [[Japan]] en [[Nij-Guineä]]. || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/little-grebe-tachybaptus-ruficollis ''Tachybaptus ruficollis'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Tachybaptus ruficollis tricolor, Bitung, North Sulawesi, Indonesia 2.jpg|120px]] || [[Yndysk dûkerke]] || ''Tachybaptus tricolor'' || [[Súdeast-Aazje]] oant de [[Molukken]], [[Selebes]] en de [[Lytse Sûnda-eilannen]]. || wurdt faak as in ûndersoarte behannele fan 'e ''Tachybaptus ruficollis'', hat dêrom gjin eigen IUCN-bedrigingsstatus
|-
| [[Ofbyld:Madagascar Grebe.jpg|120px]] || [[Madagaskardûkerke]] || ''Tachybaptus pelzelnii'' || [[Madagaskar]]. || [[Ofbyld:IUCN-EN.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/madagascar-grebe-tachybaptus-pelzelnii ''Tachybaptus pelzelnii'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|}
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Tachybaptus|Dûkerkes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Dukerkes}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Dûkerke| ]]
[[Kategory:Dûkerfûgel]]</text>
      <sha1>jgdwxjfc86rtogb6hgse4c3av75r43k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238560</id>
      <parentid>1238529</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:34:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>/* Soarten */</comment>
      <origin>1238560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5313" sha1="1071k12kci0vlhfik6hff4wrmf0k6rl" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding           = Little grebe in Sakai, Osaka, February 2016.jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     = De [[typesoarte]] is it [[dûkerke]].
| takson1             =
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson4             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme4              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson5             = [[boppeskift]]:
| namme5              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson6             = [[skift]]:
| namme6              = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
| takson7             = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme7              = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
| takson8             = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme8              = '''dûkerkes''' (''Tachybaptus'')
| beskriuwer, jier    = [[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1853
}}
De '''dûkerkes''' (''Tachybaptus'') foarmje in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan lytse wetterfûgels út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae''). De namme fan it skaai betsjut &quot;fluch dûkend&quot;, ôflaat fan it [[Aldgryksk]]e ''takhys'' (&quot;fluch&quot;) en ''bapto'' (&quot;ik dûk&quot;). Fertsjintwurdigers fan it skaai komme oer grutte dielen fan 'e wrâld foar, wêrûnder yn 'e tropen. De [[typesoarte]] is it [[dûkerke]] (''Tachybaptus ruficollis'').

== Skaaimerken ==
Dûkerkes binne knobske fûgels mei in koart snaffeltsje en in opfallend dûnzich efterein. Folwoeksen fûgels hawwe yn 'e briedtiid in in swart mei kastanjeread fearrekleed; wylst se winterdeis meast griis en wyt binne. Fral yn 'e briedtiid is by in dûkerke in opfallend plak by de basis fan it snaffeltsje te sjen. It mantsje en it wyfke sjogge der itselde út. Har poaten sitte hielendal efteroan it lichem en se kinne net bêst rinne.

Dûkerkes briede yn lytse koloanjes of yn pearkes yn swietwettermarren mei tichte begroeiïng. Bûten de briedtiid sykje se ek iepener of kustwetter op. Fûgels yn gebieten dêr't it wetter winterdeis tichtferzen is, binne faak [[trekfûgel]]s. Alle soarten dûkerkes briede yn driuwende nêsten op it wetter. De jongen hawwe in streke patroon en wurde soms op 'e rêch fan ien fan 'e âlden meifierd. It binne treflike swimmers en dûkers dy't fral op lytse fiskjes jeie.

== Taksonomy ==
It skaai ''Tachybaptus'' waard yn 1853 yntrodusearre troch de [[Dútslân|Dútske]] biolooch [[Ludwig Reichenbach]] om ien soarte yn ûnder te bringen: de ''Colymbus minor'' (in synonym fan it gewoane [[dûkerke]]).

== Soarten ==
It skaai omfiemet fiif libbene soarten. It [[Yndysk dûkerke]] wurdt faak behannele as in [[ûndersoarte]] fan it gewoane [[dûkerke]]. Ien soarte is resint útstoarn, it Alaotradûkerke. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! Status
 
|-
| [[Ofbyld:Tachybaptus rufolavatus - Zürich Zoo.JPG|120px]] || † [[Alaotradûkerke ]] || ''Tachybaptus rufolavatus'' || [[Alaotramar]], [[Madagaskar]]. || [[Ofbyld:IUCN-EX.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/alaotra-grebe-tachybaptus-rufolavatus ''Tachybaptus rufolavatus'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Tachybaptus dominicus brachyrhynchus - Least grebe; Pantanal route-park, Corumbá, Mato Grosso do Sul, Brazil.jpg|120px]] || [[Amerikaansk dûkerke]] || ''Tachybaptus dominicus'' || [[Midden-Amearika|Midden-]] en [[Súd-Amearika]] en it [[Karibysk Gebiet]]. || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/least-grebe-tachybaptus-dominicus ''Tachybaptus dominicus'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Australasian Grebe.jpg|120px]] || [[Australysk dûkerke]] || ''Tachybaptus novaehollandiae'' || [[Austraalje]], [[Nij-Seelân]] en omlizzende eilannen yn [[Oseaanje]]. || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/australasian-grebe-tachybaptus-novaehollandiae ''Tachybaptus novaehollandiae'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Little Grebe 2025 08 24.jpg|120px]] || [[Dûkerke]] || ''Tachybaptus ruficollis'' || [[Jeropa]], [[Afrika]] en [[Aazje]] oant [[Japan]] en [[Nij-Guineä]]. || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/little-grebe-tachybaptus-ruficollis ''Tachybaptus ruficollis'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Tachybaptus ruficollis tricolor, Bitung, North Sulawesi, Indonesia 2.jpg|120px]] || [[Yndysk dûkerke]] || ''Tachybaptus tricolor'' || [[Súdeast-Aazje]] oant de [[Molukken]], [[Selebes]] en de [[Lytse Sûnda-eilannen]]. || wurdt faak as in ûndersoarte behannele fan 'e ''Tachybaptus ruficollis'', hat dêrom gjin eigen IUCN-bedrigingsstatus
|-
| [[Ofbyld:Madagascar Grebe.jpg|120px]] || [[Madagaskardûkerke]] || ''Tachybaptus pelzelnii'' || [[Madagaskar]]. || [[Ofbyld:IUCN-EN.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/madagascar-grebe-tachybaptus-pelzelnii ''Tachybaptus pelzelnii'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|}
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Tachybaptus|Dûkerkes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Dukerkes}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Dûkerke| ]]
[[Kategory:Dûkerfûgel]]</text>
      <sha1>1071k12kci0vlhfik6hff4wrmf0k6rl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waarlamkes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193466</id>
    <revision>
      <id>1238533</id>
      <parentid>1238506</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T19:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>kt</comment>
      <origin>1238533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1800" sha1="1l8zguy05oxpc6cp280p5t4jfhxq31q" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk|ôfbylding=Greatsnipe 1000 (cropped).jpg|ôfbyldingsbreedte=|ôfbyldingstekst=dûbele snip (''Gallinaog media'')|takson1=[[ryk (taksonomy)|ryk]]:|namme1=[[dieren]] (''Animalia'')|takson2=[[stamme (taksonomy)|stamme]]:|namme2=[[rêchstringdieren]] (''Chordata'')|takson3=[[klasse (taksonomy)|klasse]]:|namme3=[[fûgels]] (''Aves'')|takson4=[[boppeskift]]:|namme4=[[nije fûgels]] (''Neoaves'')|takson5=[[skift]]:|namme5=[[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'')|takson6=[[famylje (taksonomy)|famylje]]:|namme6=[[snipfûgels]] (''Scolopacidae'')|takson7=[[skaai (taksonomy)|skaai]]:|namme7='''waarlamkes''' (''Gallinago'')|beskriuwer, jier=[[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760}}

It fûgel[[Skaai (taksonomy)|skaai]] '''waarlamkes''' (''Gallinago'') bestiet út 18 [[Soarte (taksonomy)|soarten]] steltrinners.

== Soarten ==

* '''waarlamkes''' (''Gallinago'')
** [[keizersnip]] (''Gallinago imperialis'')
** [[reuzesnip]] (''Gallinago undulata'')
** [[Sileenske snip]] (''Gallinago stricklandii'')
** [[Andessnip]] (''Gallinago jamesoni'')
** [[bosksnip]] (''Gallinago nemoricola'')
** [[berchsnip]] (''Gallinago solitaria'')
** [[dûbele snip]] (''Gallinago media'')
** [[taigasnip]] (''Gallinago megala'')
** [[stikelsturtsnip]] (''Gallinago stenura'')
** [[Japanske snip]] (''Gallinago hardwickii'')
** [[Madagaskarsnip]] ''Gallinago macrodactyla'')
** [[Afrikaanske snip]] (''Gallinago nigripennis'')
** [[Amerikaansk waarlamke]] (''Gallinago delicata'')
** [[waarlamke]] (''Gallinago gallinago'')
** [[edelsnip]]  (''Gallinago nobilis'')
** [[Pûnasnip]] ''Gallinago andina'')
** [[Súdamerikaanske snip]] (''Gallinago paraguaiae'')
** [[Patagoanyske snip]] (''Gallinago magellanica'')

[[Kategory:Waarlamke| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Snipfûgel]]</text>
      <sha1>1l8zguy05oxpc6cp280p5t4jfhxq31q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238536</id>
      <parentid>1238533</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T19:55:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>ynfoboks op 'e nij</comment>
      <origin>1238536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3042" sha1="j79lpd4p3y4kn7erdb9qnydoa8mx0ga" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme               = waarlamkes
| ôfbylding           =Greatsnipe 1000 (cropped).jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     = Dûbele snip (''Gallinaog media'').
| takson1             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme1              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson2             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme2              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson3             = [[ûnderstamme]]:
| namme3              = [[wringedieren]] (''Vertebrata'')
| takson4             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme4              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson5             = [[ûnderklasse]]:
| namme5              = [[moderne fûgels]]&amp;nbsp;(''Neornithes'')
| takson6             = [[tuskenklasse]]:
| namme6              = [[nijkakigen]] (''Neognathae'')
| takson7             = [[boppeskift]]:
| namme7              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson8             = [[skift]]:
| namme8              = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'')
| takson9             = [[ûnderskift]]:
| namme9              = [[snipfûgeleftigen]] ''(Scolopaci'') 
| takson11            = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme11             = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'')
| takson12            = [[ûnderfamylje]]:
| namme12             = [[echte snipfûgels]] (''Scolopacinae'')
| takson13            = [[skaai (taksonomy)|skaai]]: 
| namme13             = '''waarlamkes''' (''Gallinago'')
| takson14            = 
| namme14             =
| takson15            = 
| namme15             =
| takson16            = 
| namme16             =
| takson17            = 
| namme17             =
| takson18            = 
| namme18             =
| takson19            = 
| namme19             =
| beskriuwer, jier    = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760
| soarten             = 
| lânkaart            = 
| lânkaarttekst       = 
| lânkaartbreedte     = 
| lânkaarttekst_links = 
}}
It fûgel[[Skaai (taksonomy)|skaai]] '''waarlamkes''' (''Gallinago'') bestiet út 18 [[Soarte (taksonomy)|soarten]] steltrinners.

== Soarten ==

* '''waarlamkes''' (''Gallinago'')
** [[keizersnip]] (''Gallinago imperialis'')
** [[reuzesnip]] (''Gallinago undulata'')
** [[Sileenske snip]] (''Gallinago stricklandii'')
** [[Andessnip]] (''Gallinago jamesoni'')
** [[bosksnip]] (''Gallinago nemoricola'')
** [[berchsnip]] (''Gallinago solitaria'')
** [[dûbele snip]] (''Gallinago media'')
** [[taigasnip]] (''Gallinago megala'')
** [[stikelsturtsnip]] (''Gallinago stenura'')
** [[Japanske snip]] (''Gallinago hardwickii'')
** [[Madagaskarsnip]] ''Gallinago macrodactyla'')
** [[Afrikaanske snip]] (''Gallinago nigripennis'')
** [[Amerikaansk waarlamke]] (''Gallinago delicata'')
** [[waarlamke]] (''Gallinago gallinago'')
** [[edelsnip]]  (''Gallinago nobilis'')
** [[Pûnasnip]] ''Gallinago andina'')
** [[Súdamerikaanske snip]] (''Gallinago paraguaiae'')
** [[Patagoanyske snip]] (''Gallinago magellanica'')

[[Kategory:Waarlamke| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Snipfûgel]]</text>
      <sha1>j79lpd4p3y4kn7erdb9qnydoa8mx0ga</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238583</id>
      <parentid>1238536</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T22:12:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ruurd Jorritsma</username>
        <id>38557</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1238583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3042" sha1="2cwaeyhqypfya1qj1zi5okac1yzh8cg" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme               = waarlamkes
| ôfbylding           =Greatsnipe 1000 (cropped).jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     = Dûbele snip (''Gallinago media'').
| takson1             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme1              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson2             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme2              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson3             = [[ûnderstamme]]:
| namme3              = [[wringedieren]] (''Vertebrata'')
| takson4             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme4              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson5             = [[ûnderklasse]]:
| namme5              = [[moderne fûgels]]&amp;nbsp;(''Neornithes'')
| takson6             = [[tuskenklasse]]:
| namme6              = [[nijkakigen]] (''Neognathae'')
| takson7             = [[boppeskift]]:
| namme7              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson8             = [[skift]]:
| namme8              = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'')
| takson9             = [[ûnderskift]]:
| namme9              = [[snipfûgeleftigen]] ''(Scolopaci'') 
| takson11            = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme11             = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'')
| takson12            = [[ûnderfamylje]]:
| namme12             = [[echte snipfûgels]] (''Scolopacinae'')
| takson13            = [[skaai (taksonomy)|skaai]]: 
| namme13             = '''waarlamkes''' (''Gallinago'')
| takson14            = 
| namme14             =
| takson15            = 
| namme15             =
| takson16            = 
| namme16             =
| takson17            = 
| namme17             =
| takson18            = 
| namme18             =
| takson19            = 
| namme19             =
| beskriuwer, jier    = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760
| soarten             = 
| lânkaart            = 
| lânkaarttekst       = 
| lânkaartbreedte     = 
| lânkaarttekst_links = 
}}
It fûgel[[Skaai (taksonomy)|skaai]] '''waarlamkes''' (''Gallinago'') bestiet út 18 [[Soarte (taksonomy)|soarten]] steltrinners.

== Soarten ==

* '''waarlamkes''' (''Gallinago'')
** [[keizersnip]] (''Gallinago imperialis'')
** [[reuzesnip]] (''Gallinago undulata'')
** [[Sileenske snip]] (''Gallinago stricklandii'')
** [[Andessnip]] (''Gallinago jamesoni'')
** [[bosksnip]] (''Gallinago nemoricola'')
** [[berchsnip]] (''Gallinago solitaria'')
** [[dûbele snip]] (''Gallinago media'')
** [[taigasnip]] (''Gallinago megala'')
** [[stikelsturtsnip]] (''Gallinago stenura'')
** [[Japanske snip]] (''Gallinago hardwickii'')
** [[Madagaskarsnip]] ''Gallinago macrodactyla'')
** [[Afrikaanske snip]] (''Gallinago nigripennis'')
** [[Amerikaansk waarlamke]] (''Gallinago delicata'')
** [[waarlamke]] (''Gallinago gallinago'')
** [[edelsnip]]  (''Gallinago nobilis'')
** [[Pûnasnip]] ''Gallinago andina'')
** [[Súdamerikaanske snip]] (''Gallinago paraguaiae'')
** [[Patagoanyske snip]] (''Gallinago magellanica'')

[[Kategory:Waarlamke| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Snipfûgel]]</text>
      <sha1>2cwaeyhqypfya1qj1zi5okac1yzh8cg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alaotradûkerke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193470</id>
    <revision>
      <id>1238512</id>
      <timestamp>2026-08-16T12:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Alaotradûkerke |Ofbyld   = [[Ofbyld:Tachybaptus rufolavatus - Zürich Zoo.JPG|250px]] |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'') |Famylje  = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'') |Skaai    = [[dûkerkes]] (''Tachybaptus'') |Wittenskiplike namme = Tachybaptus rufolavatus |Beskriuwer, jier = Jean Théodore Delacour|De...&quot;</comment>
      <origin>1238512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4390" sha1="nppz9hmsbs7m1l53trlyrckyhil4dbh" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Alaotradûkerke
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Tachybaptus rufolavatus - Zürich Zoo.JPG|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
|Famylje  = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
|Skaai    = [[dûkerkes]] (''Tachybaptus'')
|Wittenskiplike namme = Tachybaptus rufolavatus
|Beskriuwer, jier = [[Jean Théodore Delacour|Delacour]], 1932
|IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]]
|lânkaart = [[Ofbyld:Tachybaptus rufolavatus range.svg|center|250px]]
}}
It '''Alaotradûkerke''' (''Tachybaptus rufolavatus'') is in resint útstoarne [[Soarte (taksonomy)|soarte]] fan 'e [[dûkerfûgels]]. It wie [[Endemisme|endemysk]] op 'e [[Alaotramar]] en de omlizzende marren op [[Madagaskar]]. Neffens saakkundigen stoar it dûkerke út nei't der rôffisken yn syn natuerlike leefgebiet yntrodusearre wiene. De lêste waarnimming fan it Alaotradûkerke wie yn 1983 of 1985; yn 2010 waard de soarte offisjeel útstoarn ferklearre.

== Beskriuwing ==
It dûkerke wie sa'n 25 sm lang. Troch syn lytse wjukken koe er net oer langere ôfstannen fleane. Der wie gjin dúdlik [[Seksuele dimorfy|seksueel ferskil]] yn it fearrekleed, al wiene mantsjes wat grutter as wyfkes.

== Hâlden en dragen ==
== Fiedsel ==
It Alaotradûkerke libbe benammen fan fisk, al waarden yn 'e mage fan in pear eksimplaren ek ynsekten oantroffen. Syn frij grutte snaffel wie karakteristyk foar in dûkerke dat foaral fisk iet.

==Brieden ==
It briedgedrach fan it Alaotradûkerke is min dokumintearre. Om't it gewoane [[dûkerke]] en it Alaotradûkerke mei-inoar pearje koene en dêrby suksesfol jongen krigen, wurdt tocht dat de [[balts]] en pearfoarming yn desimber plakfûnen, wylst it measte fan 'e briedaktiviteit tusken jannewaris en maart wie. Op grûn fan waarnimmingen fan al wat âldere jongen by harren memmen ein maaie en begjin juny 1929 wurdt lykwols tocht dat der ek yn 'e perioade fan april oant juny aaien lein waarden.

Oer it oare gedrach fan it Alaotradûkerke is net folle bekend. Der wurdt lykwols fan útgien dat it him op in soartgelikense wize gedroech as it nau besibbe dûkerke.

== Útstjerren ==
De soarte gie yn 'e rin fan 'e 20e iuw efterút, benammen troch ferneatiging fan leefgebiet, fisknetten en predaasje troch yntrodusearre slangekopfisken. Dêrnjonken krústen de lêste fûgels hieltyd faker mei it dûkerke.

It [[Madagaskardûkerke]], dat ek oan 'e Alaotramar libbe, waard earder ek útstoarn achte, mar waard yn 2006 op 'e nij ûntdutsen. Oars as dy soarte hie it Alaotradûkerke in lyts fermogen om him te fersprieden en waard it nea earne oars oantroffen.

De lêste waarnimming, dy't mooglik in krusing mei it dûkerke wie, datearret fan 1985. Yn 2010 waard de soarte útstoarn ferklearre. Der is mar ien foto fan it Alaotradûkerke bekend.

Hoewol't guon soarten dy't útstoarn ferklearre binne letter dochs noch weromfûn binne, hat Leon Bennun, de direkteur fan de natuerbeskermingsorganisaasje BirdLife International, sein dat der foar dizze soarte gjin hope mear is. Hy warskôge dêrby foar de gefolgen fan minsklik hanneljen.

Mei it útstjerren fan it Alaotradûkerke kaam it tal fûgelsoarten dat sûnt 1600 útstoarn is op 162. De foargeande fûgelsoarte dy't útstoarn ferklearre waard, wie de [[Liverpooldo]] (''Caloenas maculata'') yn 2008. Dêrby gie it lykwols mear om in [[taksonomy]]sk probleem, om't dy soarte al foar it lêst oan 'e ein fan 'e 18e of it begjin fan 'e 19e iuw libben fêstlein wie.

== Fersprieding en leefgebiet ==
Dizze wetterfûgel wie [[Endemisme|endemysk]] foar it eilân Madagaskar en kaam allinnich foar en by de Alaotramar en oanbuorjende wettergebieten. It dûkerke hie in dúdlike foarkar foar reidfjilden en papyrusboskjes yn 'e omkriten fan it mar. Dy tsjinnen as syn wichtichste briedgebiet.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/alaotra-grebe-tachybaptus-rufolavatus BirdLife, oproppen 14 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/litgre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 14 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Tachybaptus rufolavatus|Alaotradûkerke}}
}}

[[Kategory:Dûkerke]]
[[Kategory:Utstoarne fûgel]]
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]]</text>
      <sha1>nppz9hmsbs7m1l53trlyrckyhil4dbh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238514</id>
      <parentid>1238512</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T12:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4420" sha1="8ixwcsulqwqhcyqnj1y5cqqmrmss5kb" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Alaotradûkerke
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Tachybaptus rufolavatus - Zürich Zoo.JPG|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
|Famylje  = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
|Skaai    = [[dûkerkes]] (''Tachybaptus'')
|Wittenskiplike namme = Tachybaptus rufolavatus
|Beskriuwer, jier = [[Jean Théodore Delacour|Delacour]], 1932
|IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]]
|lânkaart = [[Ofbyld:Tachybaptus rufolavatus range.svg|center|250px]]
}}
It '''Alaotradûkerke''' (''Tachybaptus rufolavatus'') is in resint útstoarne [[Soarte (taksonomy)|soarte]] fan 'e [[dûkerfûgels]]. It wie [[Endemisme|endemysk]] op 'e [[Alaotramar]] en de omlizzende marren op [[Madagaskar]]. Neffens saakkundigen stoar it dûkerke út nei't der rôffisken yn syn natuerlike leefgebiet yntrodusearre wiene. De lêste waarnimming fan it Alaotradûkerke wie yn 1983 of 1985; yn 2010 waard de soarte offisjeel útstoarn ferklearre.

== Beskriuwing ==
It dûkerke wie sa'n 25 sm lang. Troch syn lytse wjukken koe er net oer langere ôfstannen fleane. Der wie gjin dúdlik [[Seksuele dimorfy|seksueel ferskil]] yn it fearrekleed, al wiene mantsjes wat grutter as wyfkes.

== Hâlden en dragen ==
== Fiedsel ==
It Alaotradûkerke libbe benammen fan fisk, al waarden yn 'e mage fan in pear eksimplaren ek ynsekten oantroffen. Syn frij grutte snaffel wie karakteristyk foar in dûkerke dat foaral fisk iet.

==Brieden ==
It briedgedrach fan it Alaotradûkerke is min dokumintearre. Om't it gewoane [[dûkerke]] en it Alaotradûkerke mei-inoar pearje koene en dêrby suksesfol jongen krigen, wurdt tocht dat de [[balts]] en pearfoarming yn desimber plakfûnen, wylst it measte fan 'e briedaktiviteit tusken jannewaris en maart wie. Op grûn fan waarnimmingen fan al wat âldere jongen by harren memmen ein maaie en begjin juny 1929 wurdt lykwols tocht dat der ek yn 'e perioade fan april oant juny aaien lein waarden.

Oer it oare gedrach fan it Alaotradûkerke is net folle bekend. Der wurdt lykwols fan útgien dat it him op in soartgelikense wize gedroech as it nau besibbe dûkerke.

== Útstjerren ==
De soarte gie yn 'e rin fan 'e 20e iuw efterút, benammen troch ferneatiging fan leefgebiet, fisknetten en predaasje troch yntrodusearre slangekopfisken. Dêrnjonken krústen de lêste fûgels hieltyd faker mei it dûkerke.

It [[Madagaskardûkerke]], dat ek oan 'e Alaotramar libbe, waard earder ek útstoarn achte, mar waard yn 2006 op 'e nij ûntdutsen. Oars as dy soarte hie it Alaotradûkerke in lyts fermogen om him te fersprieden en waard it nea earne oars oantroffen.

De lêste waarnimming, dy't mooglik in krusing mei it dûkerke wie, datearret fan 1985. Yn 2010 waard de soarte útstoarn ferklearre. Der is mar ien foto fan it Alaotradûkerke bekend.

Hoewol't guon soarten dy't útstoarn ferklearre binne letter dochs noch weromfûn binne, hat Leon Bennun, de direkteur fan de natuerbeskermingsorganisaasje BirdLife International, sein dat der foar dizze soarte gjin hope mear is. Hy warskôge dêrby foar de gefolgen fan minsklik hanneljen.

Mei it útstjerren fan it Alaotradûkerke kaam it tal fûgelsoarten dat sûnt 1600 útstoarn is op 162. De foargeande fûgelsoarte dy't útstoarn ferklearre waard, wie de [[Liverpooldo]] (''Caloenas maculata'') yn 2008. Dêrby gie it lykwols mear om in [[taksonomy]]sk probleem, om't dy soarte al foar it lêst oan 'e ein fan 'e 18e of it begjin fan 'e 19e iuw libben fêstlein wie.

== Fersprieding en leefgebiet ==
Dizze wetterfûgel wie [[Endemisme|endemysk]] foar it eilân Madagaskar en kaam allinnich foar en by de Alaotramar en oanbuorjende wettergebieten. It dûkerke hie in dúdlike foarkar foar reidfjilden en papyrusboskjes yn 'e omkriten fan it mar. Dy tsjinnen as syn wichtichste briedgebiet.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/alaotra-grebe-tachybaptus-rufolavatus BirdLife, oproppen 14 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/litgre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 14 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Tachybaptus rufolavatus|Alaotradûkerke}}
}}
{{DEFAULTSORT:Aloatradukerke}}
[[Kategory:Dûkerke]]
[[Kategory:Utstoarne fûgel]]
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]]</text>
      <sha1>8ixwcsulqwqhcyqnj1y5cqqmrmss5kb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238540</id>
      <parentid>1238514</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:01:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Útstjerren */ red</comment>
      <origin>1238540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4419" sha1="1mnyu93i2xkumrjwmwso0hquraxq5zh" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Alaotradûkerke
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Tachybaptus rufolavatus - Zürich Zoo.JPG|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
|Famylje  = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
|Skaai    = [[dûkerkes]] (''Tachybaptus'')
|Wittenskiplike namme = Tachybaptus rufolavatus
|Beskriuwer, jier = [[Jean Théodore Delacour|Delacour]], 1932
|IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]]
|lânkaart = [[Ofbyld:Tachybaptus rufolavatus range.svg|center|250px]]
}}
It '''Alaotradûkerke''' (''Tachybaptus rufolavatus'') is in resint útstoarne [[Soarte (taksonomy)|soarte]] fan 'e [[dûkerfûgels]]. It wie [[Endemisme|endemysk]] op 'e [[Alaotramar]] en de omlizzende marren op [[Madagaskar]]. Neffens saakkundigen stoar it dûkerke út nei't der rôffisken yn syn natuerlike leefgebiet yntrodusearre wiene. De lêste waarnimming fan it Alaotradûkerke wie yn 1983 of 1985; yn 2010 waard de soarte offisjeel útstoarn ferklearre.

== Beskriuwing ==
It dûkerke wie sa'n 25 sm lang. Troch syn lytse wjukken koe er net oer langere ôfstannen fleane. Der wie gjin dúdlik [[Seksuele dimorfy|seksueel ferskil]] yn it fearrekleed, al wiene mantsjes wat grutter as wyfkes.

== Hâlden en dragen ==
== Fiedsel ==
It Alaotradûkerke libbe benammen fan fisk, al waarden yn 'e mage fan in pear eksimplaren ek ynsekten oantroffen. Syn frij grutte snaffel wie karakteristyk foar in dûkerke dat foaral fisk iet.

==Brieden ==
It briedgedrach fan it Alaotradûkerke is min dokumintearre. Om't it gewoane [[dûkerke]] en it Alaotradûkerke mei-inoar pearje koene en dêrby suksesfol jongen krigen, wurdt tocht dat de [[balts]] en pearfoarming yn desimber plakfûnen, wylst it measte fan 'e briedaktiviteit tusken jannewaris en maart wie. Op grûn fan waarnimmingen fan al wat âldere jongen by harren memmen ein maaie en begjin juny 1929 wurdt lykwols tocht dat der ek yn 'e perioade fan april oant juny aaien lein waarden.

Oer it oare gedrach fan it Alaotradûkerke is net folle bekend. Der wurdt lykwols fan útgien dat it him op in soartgelikense wize gedroech as it nau besibbe dûkerke.

== Utstjerren ==
De soarte gie yn 'e rin fan 'e 20e iuw efterút, benammen troch ferneatiging fan leefgebiet, fisknetten en predaasje troch yntrodusearre slangekopfisken. Dêrnjonken krústen de lêste fûgels hieltyd faker mei it dûkerke.

It [[Madagaskardûkerke]], dat ek oan 'e Alaotramar libbe, waard earder ek útstoarn achte, mar waard yn 2006 op 'e nij ûntdutsen. Oars as dy soarte hie it Alaotradûkerke in lyts fermogen om him te fersprieden en waard it nea earne oars oantroffen.

De lêste waarnimming, dy't mooglik in krusing mei it dûkerke wie, datearret fan 1985. Yn 2010 waard de soarte útstoarn ferklearre. Der is mar ien foto fan it Alaotradûkerke bekend.

Hoewol't guon soarten dy't útstoarn ferklearre binne letter dochs noch weromfûn binne, hat Leon Bennun, de direkteur fan de natuerbeskermingsorganisaasje BirdLife International, sein dat der foar dizze soarte gjin hope mear is. Hy warskôge dêrby foar de gefolgen fan minsklik hanneljen.

Mei it útstjerren fan it Alaotradûkerke kaam it tal fûgelsoarten dat sûnt 1600 útstoarn is op 162. De foargeande fûgelsoarte dy't útstoarn ferklearre waard, wie de [[Liverpooldo]] (''Caloenas maculata'') yn 2008. Dêrby gie it lykwols mear om in [[taksonomy]]sk probleem, om't dy soarte al foar it lêst oan 'e ein fan 'e 18e of it begjin fan 'e 19e iuw libben fêstlein wie.

== Fersprieding en leefgebiet ==
Dizze wetterfûgel wie [[Endemisme|endemysk]] foar it eilân Madagaskar en kaam allinnich foar en by de Alaotramar en oanbuorjende wettergebieten. It dûkerke hie in dúdlike foarkar foar reidfjilden en papyrusboskjes yn 'e omkriten fan it mar. Dy tsjinnen as syn wichtichste briedgebiet.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/alaotra-grebe-tachybaptus-rufolavatus BirdLife, oproppen 14 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/litgre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 14 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Tachybaptus rufolavatus|Alaotradûkerke}}
}}
{{DEFAULTSORT:Aloatradukerke}}
[[Kategory:Dûkerke]]
[[Kategory:Utstoarne fûgel]]
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]]</text>
      <sha1>1mnyu93i2xkumrjwmwso0hquraxq5zh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238541</id>
      <parentid>1238540</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:02:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fersprieding en leefgebiet */ kt</comment>
      <origin>1238541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4455" sha1="bsq8qgkmqf233i3bh8soo6oj1l1p5ly" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Alaotradûkerke
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Tachybaptus rufolavatus - Zürich Zoo.JPG|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
|Famylje  = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
|Skaai    = [[dûkerkes]] (''Tachybaptus'')
|Wittenskiplike namme = Tachybaptus rufolavatus
|Beskriuwer, jier = [[Jean Théodore Delacour|Delacour]], 1932
|IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]]
|lânkaart = [[Ofbyld:Tachybaptus rufolavatus range.svg|center|250px]]
}}
It '''Alaotradûkerke''' (''Tachybaptus rufolavatus'') is in resint útstoarne [[Soarte (taksonomy)|soarte]] fan 'e [[dûkerfûgels]]. It wie [[Endemisme|endemysk]] op 'e [[Alaotramar]] en de omlizzende marren op [[Madagaskar]]. Neffens saakkundigen stoar it dûkerke út nei't der rôffisken yn syn natuerlike leefgebiet yntrodusearre wiene. De lêste waarnimming fan it Alaotradûkerke wie yn 1983 of 1985; yn 2010 waard de soarte offisjeel útstoarn ferklearre.

== Beskriuwing ==
It dûkerke wie sa'n 25 sm lang. Troch syn lytse wjukken koe er net oer langere ôfstannen fleane. Der wie gjin dúdlik [[Seksuele dimorfy|seksueel ferskil]] yn it fearrekleed, al wiene mantsjes wat grutter as wyfkes.

== Hâlden en dragen ==
== Fiedsel ==
It Alaotradûkerke libbe benammen fan fisk, al waarden yn 'e mage fan in pear eksimplaren ek ynsekten oantroffen. Syn frij grutte snaffel wie karakteristyk foar in dûkerke dat foaral fisk iet.

==Brieden ==
It briedgedrach fan it Alaotradûkerke is min dokumintearre. Om't it gewoane [[dûkerke]] en it Alaotradûkerke mei-inoar pearje koene en dêrby suksesfol jongen krigen, wurdt tocht dat de [[balts]] en pearfoarming yn desimber plakfûnen, wylst it measte fan 'e briedaktiviteit tusken jannewaris en maart wie. Op grûn fan waarnimmingen fan al wat âldere jongen by harren memmen ein maaie en begjin juny 1929 wurdt lykwols tocht dat der ek yn 'e perioade fan april oant juny aaien lein waarden.

Oer it oare gedrach fan it Alaotradûkerke is net folle bekend. Der wurdt lykwols fan útgien dat it him op in soartgelikense wize gedroech as it nau besibbe dûkerke.

== Utstjerren ==
De soarte gie yn 'e rin fan 'e 20e iuw efterút, benammen troch ferneatiging fan leefgebiet, fisknetten en predaasje troch yntrodusearre slangekopfisken. Dêrnjonken krústen de lêste fûgels hieltyd faker mei it dûkerke.

It [[Madagaskardûkerke]], dat ek oan 'e Alaotramar libbe, waard earder ek útstoarn achte, mar waard yn 2006 op 'e nij ûntdutsen. Oars as dy soarte hie it Alaotradûkerke in lyts fermogen om him te fersprieden en waard it nea earne oars oantroffen.

De lêste waarnimming, dy't mooglik in krusing mei it dûkerke wie, datearret fan 1985. Yn 2010 waard de soarte útstoarn ferklearre. Der is mar ien foto fan it Alaotradûkerke bekend.

Hoewol't guon soarten dy't útstoarn ferklearre binne letter dochs noch weromfûn binne, hat Leon Bennun, de direkteur fan de natuerbeskermingsorganisaasje BirdLife International, sein dat der foar dizze soarte gjin hope mear is. Hy warskôge dêrby foar de gefolgen fan minsklik hanneljen.

Mei it útstjerren fan it Alaotradûkerke kaam it tal fûgelsoarten dat sûnt 1600 útstoarn is op 162. De foargeande fûgelsoarte dy't útstoarn ferklearre waard, wie de [[Liverpooldo]] (''Caloenas maculata'') yn 2008. Dêrby gie it lykwols mear om in [[taksonomy]]sk probleem, om't dy soarte al foar it lêst oan 'e ein fan 'e 18e of it begjin fan 'e 19e iuw libben fêstlein wie.

== Fersprieding en leefgebiet ==
Dizze wetterfûgel wie [[Endemisme|endemysk]] foar it eilân Madagaskar en kaam allinnich foar en by de Alaotramar en oanbuorjende wettergebieten. It dûkerke hie in dúdlike foarkar foar reidfjilden en papyrusboskjes yn 'e omkriten fan it mar. Dy tsjinnen as syn wichtichste briedgebiet.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/alaotra-grebe-tachybaptus-rufolavatus BirdLife, oproppen 14 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/litgre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 14 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Tachybaptus rufolavatus|Alaotradûkerke}}
}}
{{DEFAULTSORT:Aloatradukerke}}
[[Kategory:Dûkerke]]
[[Kategory:Utstoarne fûgel]]
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]]
[[Kategory:Bist útstoarn yn 2010]]</text>
      <sha1>bsq8qgkmqf233i3bh8soo6oj1l1p5ly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tachybaptus rufolavatus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193471</id>
    <redirect title="Alaotradûkerke" />
    <revision>
      <id>1238513</id>
      <timestamp>2026-08-16T12:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Alaotradûkerke]]</comment>
      <origin>1238513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="9li9unuleb6fkknr096iswjr3skff05" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Alaotradûkerke]]</text>
      <sha1>9li9unuleb6fkknr096iswjr3skff05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Posysjekaart Madagaskar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>193472</id>
    <revision>
      <id>1238515</id>
      <timestamp>2026-08-16T12:54:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{#switch:{{{1}}} | name         = Madagaskar | top          = -11.31 | bottom       = -26.03 | left         = 42.42 | right        = 50.97 | image        = Madagascar physical map.svg }}&lt;noinclude&gt; {{Posysjekaart/Ynfo}} [[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Madagaskar| ]]&quot;</comment>
      <origin>1238515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="268" sha1="bt4dm4ywfgrpg1pzeoa1b1mmb52hqu7" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name         = Madagaskar
| top          = -11.31
| bottom       = -26.03
| left         = 42.42
| right        = 50.97
| image        = Madagascar physical map.svg
}}&lt;noinclude&gt;
{{Posysjekaart/Ynfo}}
[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Madagaskar| ]]</text>
      <sha1>bt4dm4ywfgrpg1pzeoa1b1mmb52hqu7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Berjocht:Posysjekaart Madagaskar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193473</id>
    <revision>
      <id>1238516</id>
      <timestamp>2026-08-16T12:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart|Madagaskar]]&quot;</comment>
      <origin>1238516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="creov5vnd7o3k76pjrdopm8vwz6gl5a" xml:space="preserve">[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart|Madagaskar]]</text>
      <sha1>creov5vnd7o3k76pjrdopm8vwz6gl5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alaotramar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193474</id>
    <revision>
      <id>1238517</id>
      <timestamp>2026-08-16T13:29:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Universele ynfoboks see en mar | namme                       = Alaotramar | ôfbylding                   = Lake Alaotra NASA.jpg | ôfbyldingsbreedte           =  | ôfbyldingstekst             = De Alaotramar sjoen út 'e romte | Type                        =  | Lokaasje                    =  | Lân                         = [[Ofbyld:Flag of Madagascar.svg|20px]] [[Madagaskar]] | Bestjoerlike ienheid 1      = regio | Namme bestjoerlike ienheid 1= [[Alaotra-Mangoro]] | Ko...&quot;</comment>
      <origin>1238517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4448" sha1="srf6wt4jg9shnkotdvmmec2g9cxkkmi" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks see en mar
| namme                       = Alaotramar
| ôfbylding                   = Lake Alaotra NASA.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = De Alaotramar sjoen út 'e romte
| Type                        = 
| Lokaasje                    = 
| Lân                         = [[Ofbyld:Flag of Madagascar.svg|20px]] [[Madagaskar]]
| Bestjoerlike ienheid 1      = regio
| Namme bestjoerlike ienheid 1= [[Alaotra-Mangoro]]
| Koördinaten                 = 
| Underdiel fan               = 
| Maks. lingte                = 38 km
| Maks. breedte               = 9,5 km
| Oerflak                     = 900 km²
| Djiptegemiddelde            = 0,6 m
| Djipste punt                = 1,5 m
| Wetterfolume                = 0,945 km³
| mapname                     = Madagaskar
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 17
| lat_min                     = 30
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 48
| lon_min                     = 30
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = Alaotramar
}}
De '''Alaotramar''' is de grutste mar fan [[Madagaskar]]. De mar leit yn 'e regio [[Alaotra-Mangoro]], op it noardlik-sintrale heechlân fan it eilân. It bekken bestiet út ûndjippe swietwettermarren en sompen, omfieme troch gebieten mei tichte begroeiïng. De mar foarmet it sintrum fan 'e wichtichste rysbouregio fan it eilân. It is in ryk leefgebiet foar wylde dieren, dêr't ek guon seldsume en tige bedrige soarten foarkomme. Foar de lokale befolking is it in wichtich fiskerijgebiet.

De mar fan Alaotra en de omlizzende puollen beslaan meiïnoar 7.223 km². Dêrby hearre ferskate soarten leefgebieten, lykas iepen wetter, reidfjilden, sompen en rysfjilden. De mar sels hat in oerflak fan 900 km². Op 2 febrewaris 2003 waard de Alaotramar ûnder it ynternasjonale [[Konvinsje fan Ramsar|Ramsarferdrach]] oanwiisd as sompelân fan ynternasjonaal belang.

Yn 1954 waard de op it fêstelân fan Afrika libjende fisksoarte ''[[Oreochromis macrochir]]'' yn 'e mar útset. De soarte fermannichfâldige him dêr fluch en yn 1957 makke dy fisk al 46% fan 'e fangst fan 'e fiskers út.
[[Ofbyld:Lake Alaotra, paddy fields (25462740044).jpg|thumb|left|Rysfjilden yn 'e Alaotramar.]]
De fruchtbere flakte om 'e mar fan Alaotra hinne is de wichtichste rysprodusearjende regio fan Madagaskar. De heuvels om 'e mar hinne wiene eartiids beboske, mar binne de lêste desennia foar it grutste part ûntboske om plak te meitsjen foar lânbou. Swiere [[eroazje]] op dizze kwetsbere hellingen hat in soad sedimintôfsetting yn 'e mar feroarsake. Dêrtroch ferdwynt de mar hurd; yn it drûge seizoen is de mar noch mar 60 sintimeter djip. De druk om mear rysfjilden oan te lizzen hat der ek ta laat dat bewenners de reidfjilden om 'e mar hinne ferbaarne.

De Ambatorivier bringt wetter nei de mar en fiert ek wetter út 'e mar wei. De ôffier fan wetter giet troch de [[Maningory]], dy't yn 'e [[Yndyske Oseaan]] útmûnet.

== Fauna ==
[[Ofbyld:Hapalemur alaotrensis JJLM.JPG|thumb|left|De Alaotralemuer.]]
De reidfjilden foarmje it iennichste leefgebiet fan 'e [[Alaotralemuer]] (''Hapalemur alaotrensis''). Dizze lemuer komt foar yn noch mar 220 km² oan oerbleaune reidfjilden. De populaasje fan dizze lemuer is tige bot krompen, benammen troch ferlies fan leefgebiet, mar ek troch de jacht troch doarpsbewenners.

De mar is ek it plak dêr't de flinter ''Artitropa alaotrana'' foar it earst beskreaun waard.

It is in wichtich, mar hieltyd mear bedrige leefgebiet foar wetterfûgels, wêrûnder de bedrige [[Madagaskarein]] (''Anas melleri'')'. Twa soarten wetterfûgels wiene [[Endemisme|endemysk]] foar noardlik Madagaskar: de [[Madagaskardûkein]] (''Aythya innotata'') en it [[Alaotradûkerke]] (''Tachybaptus rufolavatus''). De Madagaskardûkein wurdt krityk bedrige en komt net mear yn 'e mar foar, hoewol't de soarte earne oars noch yn tige lytse oantallen foarkomt. It Alaotradûkerke dêrfoaroer waard yn 2010 útstoarn ferklearre. It gebiet om 'e mar hinne wie nei alle gedachten it iennige gebiet dêr't it Alaotradûkerke foarkaam.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Dit artikel is in oersetting fan 'e Ingelsktalige wikipedyside, sjoch foar boarnen op [[:en:Lake Alaotra]]

{{reflist}}
----
{{Commonscat|Lake Alaotra|Alaotramar}}
}}
[[Kategory:Geografy fan Madagaskar]]</text>
      <sha1>srf6wt4jg9shnkotdvmmec2g9cxkkmi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238518</id>
      <parentid>1238517</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T13:31:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4445" sha1="4cdb1qkeimb8jtuh9dodnngwjyym6hk" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks see en mar
| namme                       = Alaotramar
| ôfbylding                   = Lake Alaotra NASA.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = De Alaotramar sjoen út 'e romte
| Type                        = 
| Lokaasje                    = 
| Lân                         = [[Ofbyld:Flag of Madagascar.svg|20px]] [[Madagaskar]]
| Bestjoerlike ienheid 1      = regio
| Namme bestjoerlike ienheid 1= [[Alaotra-Mangoro]]
| Koördinaten                 = 
| Underdiel fan               = 
| Maks. lingte                = 38 km
| Maks. breedte               = 9,5 km
| Oerflak                     = 900 km²
| Djiptegemiddelde            = 0,6 m
| Djipste punt                = 1,5 m
| Wetterfolume                = 0,945 km³
| mapname                     = Madagaskar
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 17
| lat_min                     = 30
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 48
| lon_min                     = 30
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = Alaotramar
}}
De '''Alaotramar''' is de grutste mar fan [[Madagaskar]]. De mar leit yn 'e regio [[Alaotra-Mangoro]], op it noardlik-sintrale heechlân fan it eilân. It bekken bestiet út ûndjippe swietwettermarren en sompen, omfieme troch gebieten mei tichte begroeiïng. De mar foarmet it sintrum fan 'e wichtichste rysbouregio fan it eilân. It is in ryk leefgebiet foar wylde dieren, dêr't ek guon seldsume en tige bedrige soarten foarkomme. Foar de lokale befolking is it in wichtich fiskerijgebiet.

De mar fan Alaotra en de omlizzende puollen beslaan meiïnoar 7.223 km². Dêrby hearre ferskate soarten leefgebieten, lykas iepen wetter, reidfjilden, sompen en rysfjilden. De mar sels hat in oerflak fan 900 km². Op 2 febrewaris 2003 waard de Alaotramar ûnder it ynternasjonale [[Konvinsje fan Ramsar|Ramsarferdrach]] oanwiisd as sompelân fan ynternasjonaal belang.

Yn 1954 waard de op it fêstelân fan Afrika libjende fisksoarte ''[[Oreochromis macrochir]]'' yn 'e mar útset. De soarte fermannichfâldige him dêr fluch en yn 1957 makke dy fisk al 46% fan 'e fangst fan 'e fiskers út.
[[Ofbyld:Lake Alaotra, paddy fields (25462740044).jpg|thumb|left|Rysfjilden yn 'e Alaotramar.]]
De fruchtbere flakte om 'e mar fan Alaotra hinne is de wichtichste rysprodusearjende regio fan Madagaskar. De heuvels om 'e mar hinne wiene eartiids beboske, mar binne de lêste desennia foar it grutste part ûntboske om plak te meitsjen foar lânbou. Swiere [[eroazje]] op dizze kwetsbere hellingen hat in soad sedimintôfsetting yn 'e mar feroarsake. Dêrtroch ferdwynt de mar hurd; yn it drûge seizoen is de mar noch mar 60 sintimeter djip. De druk om mear rysfjilden oan te lizzen hat der ek ta laat dat bewenners de reidfjilden om 'e mar hinne ferbaarne.

De Ambatorivier bringt wetter nei de mar en fiert ek wetter út 'e mar wei. De ôffier fan wetter giet troch de [[Maningory]], dy't yn 'e [[Yndyske Oseaan]] útmûnet.

== Fauna ==
[[Ofbyld:Hapalemur alaotrensis JJLM.JPG|thumb|left|De Alaotralemuer.]]
De reidfjilden foarmje it iennichste leefgebiet fan 'e [[Alaotralemuer]] (''Hapalemur alaotrensis''). Dizze lemuer komt foar yn noch mar 220 km² oan oerbleaune reidfjilden. De populaasje fan dizze lemuer is tige bot krompen, benammen troch ferlies fan leefgebiet, mar ek troch de jacht troch doarpsbewenners.

De mar is ek it plak dêr't de flinter ''Artitropa alaotrana'' foar it earst beskreaun waard.

It is in wichtich, mar hieltyd mear bedrige leefgebiet foar wetterfûgels, wêrûnder de bedrige [[Madagaskarein]] (''Anas melleri'')'. Twa soarten wetterfûgels wiene [[Endemisme|endemysk]] foar noardlik Madagaskar: de [[Madagaskardûkein]] (''Aythya innotata'') en it [[Alaotradûkerke]] (''Tachybaptus rufolavatus''). De Madagaskardûkein wurdt krityk bedrige en komt net mear yn 'e mar foar, hoewol't de soarte earne oars noch yn tige lytse oantallen foarkomt. It Alaotradûkerke dêrfoaroer waard yn 2010 útstoarn ferklearre. It gebiet om 'e mar hinne wie nei alle gedachten it iennige gebiet dêr't it Alaotradûkerke foarkaam.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Dit artikel is in oersetting fan 'e Ingelsktalige wikipedyside, sjoch foar boarnen op [[:en:Lake Alaotra]]

{{reflist}}
----
{{Commonscat|Lake Alaotra|Alaotramar}}
}}
[[Kategory:Wetter yn Madagaskar]]</text>
      <sha1>4cdb1qkeimb8jtuh9dodnngwjyym6hk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238544</id>
      <parentid>1238518</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fauna */ kt</comment>
      <origin>1238544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4442" sha1="bcxwtwhhu6vcw2ilscjlwaq95udgbuy" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks see en mar
| namme                       = Alaotramar
| ôfbylding                   = Lake Alaotra NASA.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = De Alaotramar sjoen út 'e romte
| Type                        = 
| Lokaasje                    = 
| Lân                         = [[Ofbyld:Flag of Madagascar.svg|20px]] [[Madagaskar]]
| Bestjoerlike ienheid 1      = regio
| Namme bestjoerlike ienheid 1= [[Alaotra-Mangoro]]
| Koördinaten                 = 
| Underdiel fan               = 
| Maks. lingte                = 38 km
| Maks. breedte               = 9,5 km
| Oerflak                     = 900 km²
| Djiptegemiddelde            = 0,6 m
| Djipste punt                = 1,5 m
| Wetterfolume                = 0,945 km³
| mapname                     = Madagaskar
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 17
| lat_min                     = 30
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 48
| lon_min                     = 30
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = Alaotramar
}}
De '''Alaotramar''' is de grutste mar fan [[Madagaskar]]. De mar leit yn 'e regio [[Alaotra-Mangoro]], op it noardlik-sintrale heechlân fan it eilân. It bekken bestiet út ûndjippe swietwettermarren en sompen, omfieme troch gebieten mei tichte begroeiïng. De mar foarmet it sintrum fan 'e wichtichste rysbouregio fan it eilân. It is in ryk leefgebiet foar wylde dieren, dêr't ek guon seldsume en tige bedrige soarten foarkomme. Foar de lokale befolking is it in wichtich fiskerijgebiet.

De mar fan Alaotra en de omlizzende puollen beslaan meiïnoar 7.223 km². Dêrby hearre ferskate soarten leefgebieten, lykas iepen wetter, reidfjilden, sompen en rysfjilden. De mar sels hat in oerflak fan 900 km². Op 2 febrewaris 2003 waard de Alaotramar ûnder it ynternasjonale [[Konvinsje fan Ramsar|Ramsarferdrach]] oanwiisd as sompelân fan ynternasjonaal belang.

Yn 1954 waard de op it fêstelân fan Afrika libjende fisksoarte ''[[Oreochromis macrochir]]'' yn 'e mar útset. De soarte fermannichfâldige him dêr fluch en yn 1957 makke dy fisk al 46% fan 'e fangst fan 'e fiskers út.
[[Ofbyld:Lake Alaotra, paddy fields (25462740044).jpg|thumb|left|Rysfjilden yn 'e Alaotramar.]]
De fruchtbere flakte om 'e mar fan Alaotra hinne is de wichtichste rysprodusearjende regio fan Madagaskar. De heuvels om 'e mar hinne wiene eartiids beboske, mar binne de lêste desennia foar it grutste part ûntboske om plak te meitsjen foar lânbou. Swiere [[eroazje]] op dizze kwetsbere hellingen hat in soad sedimintôfsetting yn 'e mar feroarsake. Dêrtroch ferdwynt de mar hurd; yn it drûge seizoen is de mar noch mar 60 sintimeter djip. De druk om mear rysfjilden oan te lizzen hat der ek ta laat dat bewenners de reidfjilden om 'e mar hinne ferbaarne.

De Ambatorivier bringt wetter nei de mar en fiert ek wetter út 'e mar wei. De ôffier fan wetter giet troch de [[Maningory]], dy't yn 'e [[Yndyske Oseaan]] útmûnet.

== Fauna ==
[[Ofbyld:Hapalemur alaotrensis JJLM.JPG|thumb|left|De Alaotralemuer.]]
De reidfjilden foarmje it iennichste leefgebiet fan 'e [[Alaotralemuer]] (''Hapalemur alaotrensis''). Dizze lemuer komt foar yn noch mar 220 km² oan oerbleaune reidfjilden. De populaasje fan dizze lemuer is tige bot krompen, benammen troch ferlies fan leefgebiet, mar ek troch de jacht troch doarpsbewenners.

De mar is ek it plak dêr't de flinter ''Artitropa alaotrana'' foar it earst beskreaun waard.

It is in wichtich, mar hieltyd mear bedrige leefgebiet foar wetterfûgels, wêrûnder de bedrige [[Madagaskarein]] (''Anas melleri'')'. Twa soarten wetterfûgels wiene [[Endemisme|endemysk]] foar noardlik Madagaskar: de [[Madagaskardûkein]] (''Aythya innotata'') en it [[Alaotradûkerke]] (''Tachybaptus rufolavatus''). De Madagaskardûkein wurdt krityk bedrige en komt net mear yn 'e mar foar, hoewol't de soarte earne oars noch yn tige lytse oantallen foarkomt. It Alaotradûkerke dêrfoaroer waard yn 2010 útstoarn ferklearre. It gebiet om 'e mar hinne wie nei alle gedachten it iennige gebiet dêr't it Alaotradûkerke foarkaam.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Dit artikel is in oersetting fan 'e Ingelsktalige wikipedyside, sjoch foar boarnen op [[:en:Lake Alaotra]]

{{reflist}}
----
{{Commonscat|Lake Alaotra|Alaotramar}}
}}
[[Kategory:Mar yn Madagaskar]]</text>
      <sha1>bcxwtwhhu6vcw2ilscjlwaq95udgbuy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean Théodore Delacour</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193475</id>
    <revision>
      <id>1238520</id>
      <timestamp>2026-08-16T15:31:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>wurk</comment>
      <origin>1238520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3179" sha1="4h6jjkowfs4z8557zup420lvy0ap6e6" xml:space="preserve">{{wurk}}
{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Jean Delacour.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{USAnasj}}
| berne                        = [[26 septimber]] [[1890]]
| berteplak                    = [[Parys]]
| stoarn                       = [[5 novimber]] [[1985]]
| stjerplak                    = [[Los Angeles]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = 
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}

'''Jean Théodore Delacour''' ([[Parys]], [[26 septimber]] [[1890]] – [[Los Angeles]], [[5 novimber]] [[1985]]) wie in Amerikaansk [[ornitolooch]] fan Frânsk komôf. Hy beskreau tsientallen nije fûgelsoarten en -ûndersoarten út [[Sina]] en [[Yndosina]]. Hy wie in suksesfol kweker fan (faak seldsume) bistesoarten.

== Biografy ==


==Bibliografy==
Njonken in grut oantal artikels yn de ornitologyske literatuer, benammen yn it ''Avicultural Magazine'', skreau Delacour (of wurke er mei oan) ferskate boeken, ûnder oaren:
* 1931 – ''Les Oiseaux de L'Indochine Française'' (4 dielen)
* 1945 – ''Birds of the Philippines'' (mei[Ernst Mayr)
* 1947 – ''Birds of Malaysia''
* 1951 – ''The Pheasants of the World''
* 1951–64 – ''The Waterfowl of the World'' (4 dielen) – mei yllustraasjes fan Sir Peter Scott
* 1959 – ''Wild Pigeons and Doves''
* 1966 – ''The Living Air: The Memoirs of an Ornithologist'' ([[autobiografy]])
* 1973 – ''Curassows and Related Birds'' (mei Dean Amadon)

== Takson nei him ferneamd ==
Delacour wurdt betocht yn de wittenskiplike namme fan in soarte slang út Súdeast-Aazje, ''[[Plagiopholis|Plagiopholis delacouri]]''.&lt;ref&gt;Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). ''The Eponym Dictionary of Reptiles''. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 s. {{ISBN|978-1-4214-0135-5}}. (&quot;Delacour&quot;, s. 68).&lt;/ref&gt;

''[[Oreoglanis delacouri]]'' is in soarte meerval út de famylje [[Sisoridae]] dy't foarkomt yn [[Laos]] en [[Sina]]&lt;ref name = ETYFish&gt;{{cite web | url = https://www.etyfish.org/sisoridae/ | title = Family SISORIDAE Bleeker 1858 (Hillstream Catfishes) | access-date= 7 jannewaris 2025 | author1 = Christopher Scharpf | author2 = Kenneth J. Lazara | name-list-style = amp | work = The ETYFish Project Fish Name Etymology Database | publisher = Christopher Scharpf and Kenneth J. Lazara | date = 22 septimber 2018}}&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
*{{en}}{{Citeer web |url=https://digitalcommons.usf.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=21435&amp;context=auk#page=2|titel=In Memoriam: Jean (Theodore) Delacour by Ernst Mayr. Auk 103(3):603-605  |bezochtdatum=28 feb. 2017}}
}}

{{DEFAULTSORT:Delacour, Jean Théodore}}
[[Kategory:Frânsk ornitolooch]]
[[Kategory:Amerikaansk ornitolooch]]
[[Kategory:Amerikaansk natoerbeskermer]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1890]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1985]]</text>
      <sha1>4h6jjkowfs4z8557zup420lvy0ap6e6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238521</id>
      <parentid>1238520</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T16:11:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1238521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5547" sha1="6svubcf7mnuvdw1em6yebdkx0vvmtbf" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Jean Delacour.jpg
| ôfbyldingstekst              = Delacour yn 1957
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{USAnasj}}
| berne                        = [[26 septimber]] [[1890]]
| berteplak                    = [[Parys]]
| stoarn                       = [[5 novimber]] [[1985]]
| stjerplak                    = [[Los Angeles]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = [[biolooch]], [[ornitolooch]], [[Natoerbeskerming|natuerbeskermer]]
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}

'''Jean Théodore Delacour''' ([[Parys]], [[26 septimber]] [[1890]] – [[Los Angeles]], [[5 novimber]] [[1985]]) wie in Amerikaansk [[ornitolooch]] fan Frânsk komôf. Hy beskreau tsientallen nije fûgelsoarten en -ûndersoarten út benammen [[Sina]] en [[Yndosina]]. Hy wie in suksesfol kweker fan (faak seldsume) bistesoarten.

== Biografy ==
Delacour kaam út in begoedige famylje en ferbleau faak op it famyljebûten yn [[Pikardje]]. Hy hie in grutte belangstelling foar it fokken fan eksoatyske bistesoarten en lei op it lângoed in [[Dieretún|priveedieretún]] oan. Hy studearre biology oan de Université Lille Nord de France. Yn de [[Earste Wrâldoarloch]] tsjinne er yn it Frânske leger. It famyljegoed waard yn de oarloch folslein ferwoaste en syn iennichste broer sneuvele oan it front. Hy wie sa skokt troch de ûnminsklikheid dat er swarde gjin gesin te stiftsjen, en hy ferhuze nei Ingelân fanwegen de rêst dêre. Nei de oarloch kocht er lykwols dochs it Château de Clères yn [[Normandje]], dêr't er wer in dieretún opsette. Yn 1967 waard dizze kolleksje oerdroegen oan it Muséum national d'histoire naturelle.

Hy die mei oan in grut oantal wittenskiplike ekspedysjes nei [[Yndosina]] – en benammen [[Fietnam]] –, mar ek nei [[Súd-Amearika]] ([[Guyana]]) en [[Madagaskar]].

Yn de [[Twadde Wrâldoarloch]] waard Château Clères op 7 juny 1940 bombardearre troch de Dútske [[Luftwaffe]]. It grutste part fan syn bibleteek, de bisten út syn kolleksje en it kastiel waarden ferneatige, mar syn behearder Frank E. Fooks wist te ûntkommen. Delacour waard rêden troch Belgen en Frânsen en wist nei [[Vichy]] te ûntkommen. Dêrnei flechte er oer [[Casablanca (Marokko)|Casablanca]], [[Rabat]], [[Tanger]] en [[Lissabon]], nei de [[Feriene Steaten]], dêr't er in betelle funksje krige as adviseur foar de foarrinner fan de Wildlife Conservation Society. Hy wie ek ferbûn oan de ôfdieling fan it American Museum of Natural History dy't him talei op de biosystematyk fan fûgels. Yn 1952 waard er direkteur fan it Natural History Museum of Los Angeles County. Hy gie yn 1960 mei pinsjoen en brocht syn simmers troch op it bûten Clères yn Frankryk en winterdeis yn [[Los Angeles]]. &lt;br&gt;
Letter yn syn libben wie Delacour op in rolstoel oanwiisd. Hy wenne by syn mem, dy't yn 1954 yn de âldens fan 94 jier ferstoar. Yn syn [[autobiografy]] ''The Living Air'' skreau er dat it minsdom úteinlik al it libben op ierde ferneatigje soe.

Delacour wie in mei-oprjochter fan de ynternasjonale organisaasje foar fûgelbeskerming dy't no bekend is as [[BirdLife International]].

==Bibliografy==
Njonken in grut oantal artikels yn de ornitologyske literatuer, benammen yn it ''Avicultural Magazine'', skreau Delacour (of wurke er mei oan) ferskate boeken, ûnder oaren:
* 1931 – ''Les Oiseaux de L'Indochine Française'' (4 dielen)
* 1945 – ''Birds of the Philippines'' (mei[Ernst Mayr)
* 1947 – ''Birds of Malaysia''
* 1951 – ''The Pheasants of the World''
* 1951–64 – ''The Waterfowl of the World'' (4 dielen) – mei yllustraasjes fan Sir Peter Scott
* 1959 – ''Wild Pigeons and Doves''
* 1966 – ''The Living Air: The Memoirs of an Ornithologist'' ([[autobiografy]])
* 1973 – ''Curassows and Related Birds'' (mei Dean Amadon)

== Takson nei him ferneamd ==
Delacour wurdt betocht yn de wittenskiplike namme fan in soarte slang út Súdeast-Aazje, ''[[Plagiopholis|Plagiopholis delacouri]]''.&lt;ref&gt;Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). ''The Eponym Dictionary of Reptiles''. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 s. {{ISBN|978-1-4214-0135-5}}. (&quot;Delacour&quot;, s. 68).&lt;/ref&gt;

''[[Oreoglanis delacouri]]'' is in soarte meerval út de famylje [[Sisoridae]] dy't foarkomt yn [[Laos]] en [[Sina]]&lt;ref name = ETYFish&gt;{{cite web | url = https://www.etyfish.org/sisoridae/ | title = Family SISORIDAE Bleeker 1858 (Hillstream Catfishes) | access-date= 7 jannewaris 2025 | author1 = Christopher Scharpf | author2 = Kenneth J. Lazara | name-list-style = amp | work = The ETYFish Project Fish Name Etymology Database | publisher = Christopher Scharpf and Kenneth J. Lazara | date = 22 septimber 2018}}&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
*{{en}}{{Citeer web |url=https://digitalcommons.usf.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=21435&amp;context=auk#page=2|titel=In Memoriam: Jean (Theodore) Delacour by Ernst Mayr. Auk 103(3):603-605  |bezochtdatum=28 feb. 2017}}
}}

{{DEFAULTSORT:Delacour, Jean Théodore}}
[[Kategory:Frânsk ornitolooch]]
[[Kategory:Pikardysk persoan]]
[[Kategory:Amerikaansk ornitolooch]]
[[Kategory:Amerikaansk natoerbeskermer]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1890]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1985]]</text>
      <sha1>6svubcf7mnuvdw1em6yebdkx0vvmtbf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238526</id>
      <parentid>1238521</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T18:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliografy */</comment>
      <origin>1238526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5556" sha1="fa7yg8rqmlxkviaegjasuq23a2s9mhe" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Jean Delacour.jpg
| ôfbyldingstekst              = Delacour yn 1957
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{USAnasj}}
| berne                        = [[26 septimber]] [[1890]]
| berteplak                    = [[Parys]]
| stoarn                       = [[5 novimber]] [[1985]]
| stjerplak                    = [[Los Angeles]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = [[biolooch]], [[ornitolooch]], [[Natoerbeskerming|natuerbeskermer]]
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}

'''Jean Théodore Delacour''' ([[Parys]], [[26 septimber]] [[1890]] – [[Los Angeles]], [[5 novimber]] [[1985]]) wie in Amerikaansk [[ornitolooch]] fan Frânsk komôf. Hy beskreau tsientallen nije fûgelsoarten en -ûndersoarten út benammen [[Sina]] en [[Yndosina]]. Hy wie in suksesfol kweker fan (faak seldsume) bistesoarten.

== Biografy ==
Delacour kaam út in begoedige famylje en ferbleau faak op it famyljebûten yn [[Pikardje]]. Hy hie in grutte belangstelling foar it fokken fan eksoatyske bistesoarten en lei op it lângoed in [[Dieretún|priveedieretún]] oan. Hy studearre biology oan de Université Lille Nord de France. Yn de [[Earste Wrâldoarloch]] tsjinne er yn it Frânske leger. It famyljegoed waard yn de oarloch folslein ferwoaste en syn iennichste broer sneuvele oan it front. Hy wie sa skokt troch de ûnminsklikheid dat er swarde gjin gesin te stiftsjen, en hy ferhuze nei Ingelân fanwegen de rêst dêre. Nei de oarloch kocht er lykwols dochs it Château de Clères yn [[Normandje]], dêr't er wer in dieretún opsette. Yn 1967 waard dizze kolleksje oerdroegen oan it Muséum national d'histoire naturelle.

Hy die mei oan in grut oantal wittenskiplike ekspedysjes nei [[Yndosina]] – en benammen [[Fietnam]] –, mar ek nei [[Súd-Amearika]] ([[Guyana]]) en [[Madagaskar]].

Yn de [[Twadde Wrâldoarloch]] waard Château Clères op 7 juny 1940 bombardearre troch de Dútske [[Luftwaffe]]. It grutste part fan syn bibleteek, de bisten út syn kolleksje en it kastiel waarden ferneatige, mar syn behearder Frank E. Fooks wist te ûntkommen. Delacour waard rêden troch Belgen en Frânsen en wist nei [[Vichy]] te ûntkommen. Dêrnei flechte er oer [[Casablanca (Marokko)|Casablanca]], [[Rabat]], [[Tanger]] en [[Lissabon]], nei de [[Feriene Steaten]], dêr't er in betelle funksje krige as adviseur foar de foarrinner fan de Wildlife Conservation Society. Hy wie ek ferbûn oan de ôfdieling fan it American Museum of Natural History dy't him talei op de biosystematyk fan fûgels. Yn 1952 waard er direkteur fan it Natural History Museum of Los Angeles County. Hy gie yn 1960 mei pinsjoen en brocht syn simmers troch op it bûten Clères yn Frankryk en winterdeis yn [[Los Angeles]]. &lt;br&gt;
Letter yn syn libben wie Delacour op in rolstoel oanwiisd. Hy wenne by syn mem, dy't yn 1954 yn de âldens fan 94 jier ferstoar. Yn syn [[autobiografy]] ''The Living Air'' skreau er dat it minsdom úteinlik al it libben op ierde ferneatigje soe.

Delacour wie in mei-oprjochter fan de ynternasjonale organisaasje foar fûgelbeskerming dy't no bekend is as [[BirdLife International]].

==Bibliografy==
Kar-út:
Njonken in grut oantal artikels yn de ornitologyske literatuer, benammen yn it ''Avicultural Magazine'', skreau Delacour (of wurke er mei oan) ferskate boeken, ûnder oaren:
* 1931 – ''Les Oiseaux de L'Indochine Française'' (4 dielen)
* 1945 – ''Birds of the Philippines'' (mei Ernst Mayr)
* 1947 – ''Birds of Malaysia''
* 1951 – ''The Pheasants of the World''
* 1951–64 – ''The Waterfowl of the World'' (4 dielen) – mei yllustraasjes fan Sir Peter Scott
* 1959 – ''Wild Pigeons and Doves''
* 1966 – ''The Living Air: The Memoirs of an Ornithologist'' ([[autobiografy]])
* 1973 – ''Curassows and Related Birds'' (mei Dean Amadon)

== Takson nei him ferneamd ==
Delacour wurdt betocht yn de wittenskiplike namme fan in soarte slang út Súdeast-Aazje, ''[[Plagiopholis|Plagiopholis delacouri]]''.&lt;ref&gt;Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). ''The Eponym Dictionary of Reptiles''. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 s. {{ISBN|978-1-4214-0135-5}}. (&quot;Delacour&quot;, s. 68).&lt;/ref&gt;

''[[Oreoglanis delacouri]]'' is in soarte meerval út de famylje [[Sisoridae]] dy't foarkomt yn [[Laos]] en [[Sina]]&lt;ref name = ETYFish&gt;{{cite web | url = https://www.etyfish.org/sisoridae/ | title = Family SISORIDAE Bleeker 1858 (Hillstream Catfishes) | access-date= 7 jannewaris 2025 | author1 = Christopher Scharpf | author2 = Kenneth J. Lazara | name-list-style = amp | work = The ETYFish Project Fish Name Etymology Database | publisher = Christopher Scharpf and Kenneth J. Lazara | date = 22 septimber 2018}}&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
*{{en}}{{Citeer web |url=https://digitalcommons.usf.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=21435&amp;context=auk#page=2|titel=In Memoriam: Jean (Theodore) Delacour by Ernst Mayr. Auk 103(3):603-605  |bezochtdatum=28 feb. 2017}}
}}

{{DEFAULTSORT:Delacour, Jean Théodore}}
[[Kategory:Frânsk ornitolooch]]
[[Kategory:Pikardysk persoan]]
[[Kategory:Amerikaansk ornitolooch]]
[[Kategory:Amerikaansk natoerbeskermer]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1890]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1985]]</text>
      <sha1>fa7yg8rqmlxkviaegjasuq23a2s9mhe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238546</id>
      <parentid>1238526</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:08:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Takson nei him ferneamd */ kt</comment>
      <origin>1238546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5711" sha1="jj2bucno3u81r9uugq4fg1nz1bsmwcn" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Jean Delacour.jpg
| ôfbyldingstekst              = Delacour yn 1957
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{USAnasj}}
| berne                        = [[26 septimber]] [[1890]]
| berteplak                    = [[Parys]]
| stoarn                       = [[5 novimber]] [[1985]]
| stjerplak                    = [[Los Angeles]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = [[biolooch]], [[ornitolooch]], [[Natoerbeskerming|natuerbeskermer]]
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}

'''Jean Théodore Delacour''' ([[Parys]], [[26 septimber]] [[1890]] – [[Los Angeles]], [[5 novimber]] [[1985]]) wie in Amerikaansk [[ornitolooch]] fan Frânsk komôf. Hy beskreau tsientallen nije fûgelsoarten en -ûndersoarten út benammen [[Sina]] en [[Yndosina]]. Hy wie in suksesfol kweker fan (faak seldsume) bistesoarten.

== Biografy ==
Delacour kaam út in begoedige famylje en ferbleau faak op it famyljebûten yn [[Pikardje]]. Hy hie in grutte belangstelling foar it fokken fan eksoatyske bistesoarten en lei op it lângoed in [[Dieretún|priveedieretún]] oan. Hy studearre biology oan de Université Lille Nord de France. Yn de [[Earste Wrâldoarloch]] tsjinne er yn it Frânske leger. It famyljegoed waard yn de oarloch folslein ferwoaste en syn iennichste broer sneuvele oan it front. Hy wie sa skokt troch de ûnminsklikheid dat er swarde gjin gesin te stiftsjen, en hy ferhuze nei Ingelân fanwegen de rêst dêre. Nei de oarloch kocht er lykwols dochs it Château de Clères yn [[Normandje]], dêr't er wer in dieretún opsette. Yn 1967 waard dizze kolleksje oerdroegen oan it Muséum national d'histoire naturelle.

Hy die mei oan in grut oantal wittenskiplike ekspedysjes nei [[Yndosina]] – en benammen [[Fietnam]] –, mar ek nei [[Súd-Amearika]] ([[Guyana]]) en [[Madagaskar]].

Yn de [[Twadde Wrâldoarloch]] waard Château Clères op 7 juny 1940 bombardearre troch de Dútske [[Luftwaffe]]. It grutste part fan syn bibleteek, de bisten út syn kolleksje en it kastiel waarden ferneatige, mar syn behearder Frank E. Fooks wist te ûntkommen. Delacour waard rêden troch Belgen en Frânsen en wist nei [[Vichy]] te ûntkommen. Dêrnei flechte er oer [[Casablanca (Marokko)|Casablanca]], [[Rabat]], [[Tanger]] en [[Lissabon]], nei de [[Feriene Steaten]], dêr't er in betelle funksje krige as adviseur foar de foarrinner fan de Wildlife Conservation Society. Hy wie ek ferbûn oan de ôfdieling fan it American Museum of Natural History dy't him talei op de biosystematyk fan fûgels. Yn 1952 waard er direkteur fan it Natural History Museum of Los Angeles County. Hy gie yn 1960 mei pinsjoen en brocht syn simmers troch op it bûten Clères yn Frankryk en winterdeis yn [[Los Angeles]]. &lt;br&gt;
Letter yn syn libben wie Delacour op in rolstoel oanwiisd. Hy wenne by syn mem, dy't yn 1954 yn de âldens fan 94 jier ferstoar. Yn syn [[autobiografy]] ''The Living Air'' skreau er dat it minsdom úteinlik al it libben op ierde ferneatigje soe.

Delacour wie in mei-oprjochter fan de ynternasjonale organisaasje foar fûgelbeskerming dy't no bekend is as [[BirdLife International]].

==Bibliografy==
Kar-út:
Njonken in grut oantal artikels yn de ornitologyske literatuer, benammen yn it ''Avicultural Magazine'', skreau Delacour (of wurke er mei oan) ferskate boeken, ûnder oaren:
* 1931 – ''Les Oiseaux de L'Indochine Française'' (4 dielen)
* 1945 – ''Birds of the Philippines'' (mei Ernst Mayr)
* 1947 – ''Birds of Malaysia''
* 1951 – ''The Pheasants of the World''
* 1951–64 – ''The Waterfowl of the World'' (4 dielen) – mei yllustraasjes fan Sir Peter Scott
* 1959 – ''Wild Pigeons and Doves''
* 1966 – ''The Living Air: The Memoirs of an Ornithologist'' ([[autobiografy]])
* 1973 – ''Curassows and Related Birds'' (mei Dean Amadon)

== Takson nei him ferneamd ==
Delacour wurdt betocht yn de wittenskiplike namme fan in soarte slang út Súdeast-Aazje, ''[[Plagiopholis|Plagiopholis delacouri]]''.&lt;ref&gt;Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). ''The Eponym Dictionary of Reptiles''. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 s. {{ISBN|978-1-4214-0135-5}}. (&quot;Delacour&quot;, s. 68).&lt;/ref&gt;

''[[Oreoglanis delacouri]]'' is in soarte meerval út de famylje [[Sisoridae]] dy't foarkomt yn [[Laos]] en [[Sina]]&lt;ref name = ETYFish&gt;{{cite web | url = https://www.etyfish.org/sisoridae/ | title = Family SISORIDAE Bleeker 1858 (Hillstream Catfishes) | access-date= 7 jannewaris 2025 | author1 = Christopher Scharpf | author2 = Kenneth J. Lazara | name-list-style = amp | work = The ETYFish Project Fish Name Etymology Database | publisher = Christopher Scharpf and Kenneth J. Lazara | date = 22 septimber 2018}}&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
*{{en}}{{Citeer web |url=https://digitalcommons.usf.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=21435&amp;context=auk#page=2|titel=In Memoriam: Jean (Theodore) Delacour by Ernst Mayr. Auk 103(3):603-605  |bezochtdatum=28 feb. 2017}}
}}

{{DEFAULTSORT:Delacour, Jean Théodore}}
[[Kategory:Frânsk ornitolooch]]
[[Kategory:Frânsk natoerbeskermer]]
[[Kategory:Frânsk publisist]]
[[Kategory:Pikardysk persoan]]
[[Kategory:Amerikaansk ornitolooch]]
[[Kategory:Amerikaansk natoerbeskermer]]
[[Kategory:Amerikaansk publisist]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Frânsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1890]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1985]]</text>
      <sha1>jj2bucno3u81r9uugq4fg1nz1bsmwcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Griiskopdûker</title>
    <ns>1</ns>
    <id>193476</id>
    <revision>
      <id>1238531</id>
      <timestamp>2026-08-16T19:44:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Namme skaai */ nije seksje</comment>
      <origin>1238531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="534" sha1="ow3u2ou634j07oae3eoswr2ykc504rv" xml:space="preserve">== Namme skaai ==

{{Ping|RomkeHoekstra}} Goeie. &quot;Australazyske dûkers&quot; kin. Neat mis mei. Mar de namme ''Poliocephalus'' is Gryksk foar &quot;grize kop&quot;, dus it kin ek 'gewoan' &quot;griiskopdûkers&quot; wurde. Ik hie de list op [[dûkerfûgels]] even bywurke, en dat wie myn earste ynjouwing. Sa't ik sei: ik haw neat tsjin &quot;Australazyske dûkers&quot;, mar dan moat de namme yn dy list noch even oanpast wurde. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 16 aug 2026, 21.44 (CEST)</text>
      <sha1>ow3u2ou634j07oae3eoswr2ykc504rv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238562</id>
      <parentid>1238531</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:37:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="728" sha1="806xviacnvcs78ri39rycimaqqx6kp4" xml:space="preserve">== Namme skaai ==
{{Ping|RomkeHoekstra}} Goeie. &quot;Australazyske dûkers&quot; kin. Neat mis mei. Mar de namme ''Poliocephalus'' is Gryksk foar &quot;grize kop&quot;, dus it kin ek 'gewoan' &quot;griiskopdûkers&quot; wurde. Ik hie de list op [[dûkerfûgels]] even bywurke, en dat wie myn earste ynjouwing. Sa't ik sei: ik haw neat tsjin &quot;Australazyske dûkers&quot;, mar dan moat de namme yn dy list noch even oanpast wurde. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 16 aug 2026, 21.44 (CEST)
:{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk}} It makket my neat út, griiskopdûkers is bêst.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 16 aug 2026, 22.36 (CEST)</text>
      <sha1>806xviacnvcs78ri39rycimaqqx6kp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Dûkerkes</title>
    <ns>1</ns>
    <id>193477</id>
    <revision>
      <id>1238532</id>
      <timestamp>2026-08-16T19:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ping|RomkeHoekstra}} Jo lykje hjir yn 'e soartelist it útstoarne Alaotradûkerke oerslein te hawwen. ~~~~&quot;</comment>
      <origin>1238532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="242" sha1="tapazx7h5f330xbwlpc1io74yksjbr8" xml:space="preserve">{{Ping|RomkeHoekstra}} Jo lykje hjir yn 'e soartelist it útstoarne Alaotradûkerke oerslein te hawwen. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 16 aug 2026, 21.45 (CEST)</text>
      <sha1>tapazx7h5f330xbwlpc1io74yksjbr8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238537</id>
      <parentid>1238532</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T19:55:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="612" sha1="k5mdp02blx2e3xlfdgwrseguzwqt052" xml:space="preserve">{{Ping|RomkeHoekstra}} Jo lykje hjir yn 'e soartelist it útstoarne Alaotradûkerke oerslein te hawwen. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 16 aug 2026, 21.45 (CEST)
:{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk}} Nee, dy bin ik net fergetten. It fûgeltsje stie net op 'e list dûkerfûgels dy't ik hjoed bywurke ha. Ek de Andesdûker dy't ik nyskrektsa beskreaun ha stie der net op. Ik wurkje de soartelist fan de skaaien noch wol by. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 16 aug 2026, 21.55 (CEST)</text>
      <sha1>k5mdp02blx2e3xlfdgwrseguzwqt052</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andesdûker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193478</id>
    <revision>
      <id>1238534</id>
      <timestamp>2026-08-16T19:51:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Andesdûker |Ofbyld   =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'') |Famylje  = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'') |Skaai    = [[dûkers]] (''Podiceps'') |Wittenskiplike namme= Podiceps andinus |Beskriuwer, jier= [[Rodolphe Meyer de Schauensee|Meyer de Schauensee]], 1959 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: Ofbyld:IUCN-...&quot;</comment>
      <origin>1238534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2683" sha1="s1wg3pzgxxl4m4newq1dl07s0fbb5zh" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Andesdûker
|Ofbyld   = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
|Famylje  = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
|Skaai    = [[dûkers]] (''Podiceps'')
|Wittenskiplike namme= Podiceps andinus
|Beskriuwer, jier= [[Rodolphe Meyer de Schauensee|Meyer de Schauensee]], 1959
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]]
|lânkaart = [[File:Podiceps andinus map.svg|center|250px]]
}}
De '''Andesdûker''' (''Podiceps andinus'') is in útstoarne fûgel[[Soarte (taksonomy)|soarte]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'') dy't foarkaam yn 'e wiete gebieten fan [[Bogotá]] yn 'e eastlike berchtmen fan 'e [[Andes]] yn [[Kolombia]]. De net-fleanende fûgel wie yn 1945 noch algemien yn 'e [[Totamar]]. 

De soarte is faak beskôge as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[swarthalsdûker]] (''Podiceps nigricollis''). De Andesdûker ferskilde it meast fan 'e swartnekdûker troch syn readbrune, ynstee fan swarte, foarkant fan 'e hals en syn mear oranjekleurige, ynstee fan giele, earplûmkes.

De efterútgong fan 'e Andesdûker wurdt taskreaun oan it drûchlizzen fan wiete gebieten, fersmoarging troch bestridingsmiddels, fersteuring troch it rispjen fan reid, jacht, konkurrinsje en de predaasje op piken troch de yntrodusearre reinbôgeforel (''Oncorhynchus mykiss'').

De wichtichste oarsaak wie ferlies fan leefgebiet. Troch it drûchlizzen fan wiete gebieten en eroazje waarden de konsintraasjes fan fersmoargjende stoffen heger, wat yn it Totamar ta fermêsting late. Dêrtroch ferdwûn de iepen, ûnder wetter groeiende fegetaasje fan [[bearzewier]] (''Potamogeton''), en ûntstie in tichte ienfoarmige begroeiïng fan [[wetterflok]] (''Elodea'').

Tsjin 1968 wie de populaasje ôfnommen oant mar 300 fûgels. Yn 'e jierren 1970 waarden noch mar twa waarnimmingen dien: ien fûgel waard yn 1972 sjoen, en de lêste wisse waarnimming wie yn 1977, doe't trije fûgels sjoen waarden. Yntinsyf ûndersyk yn 1981 en 1982 levere gjin waarnimmingen mear op. 

De soarte wurdt dêrom no as útstoarn beskôge.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/colombian-grebe-podiceps-andinus BirdLife, oproppen 14 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/colgre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 14 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Podiceps andinus|Andesdûker}}
}}
{{DEFAULTSORT:Andesduker}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Utstoarne fûgel]]
[[Kategory:Dûker]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]]</text>
      <sha1>s1wg3pzgxxl4m4newq1dl07s0fbb5zh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238548</id>
      <parentid>1238534</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:10:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>kt</comment>
      <origin>1238548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2719" sha1="ajknk14zbmtw9q0vil30ot5adnohfkx" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Andesdûker
|Ofbyld   = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
|Famylje  = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
|Skaai    = [[dûkers]] (''Podiceps'')
|Wittenskiplike namme= Podiceps andinus
|Beskriuwer, jier= [[Rodolphe Meyer de Schauensee|Meyer de Schauensee]], 1959
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]]
|lânkaart = [[File:Podiceps andinus map.svg|center|250px]]
}}
De '''Andesdûker''' (''Podiceps andinus'') is in útstoarne fûgel[[Soarte (taksonomy)|soarte]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'') dy't foarkaam yn 'e wiete gebieten fan [[Bogotá]] yn 'e eastlike berchtmen fan 'e [[Andes]] yn [[Kolombia]]. De net-fleanende fûgel wie yn 1945 noch algemien yn 'e [[Totamar]]. 

De soarte is faak beskôge as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[swarthalsdûker]] (''Podiceps nigricollis''). De Andesdûker ferskilde it meast fan 'e swartnekdûker troch syn readbrune, ynstee fan swarte, foarkant fan 'e hals en syn mear oranjekleurige, ynstee fan giele, earplûmkes.

De efterútgong fan 'e Andesdûker wurdt taskreaun oan it drûchlizzen fan wiete gebieten, fersmoarging troch bestridingsmiddels, fersteuring troch it rispjen fan reid, jacht, konkurrinsje en de predaasje op piken troch de yntrodusearre reinbôgeforel (''Oncorhynchus mykiss'').

De wichtichste oarsaak wie ferlies fan leefgebiet. Troch it drûchlizzen fan wiete gebieten en eroazje waarden de konsintraasjes fan fersmoargjende stoffen heger, wat yn it Totamar ta fermêsting late. Dêrtroch ferdwûn de iepen, ûnder wetter groeiende fegetaasje fan [[bearzewier]] (''Potamogeton''), en ûntstie in tichte ienfoarmige begroeiïng fan [[wetterflok]] (''Elodea'').

Tsjin 1968 wie de populaasje ôfnommen oant mar 300 fûgels. Yn 'e jierren 1970 waarden noch mar twa waarnimmingen dien: ien fûgel waard yn 1972 sjoen, en de lêste wisse waarnimming wie yn 1977, doe't trije fûgels sjoen waarden. Yntinsyf ûndersyk yn 1981 en 1982 levere gjin waarnimmingen mear op. 

De soarte wurdt dêrom no as útstoarn beskôge.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/colombian-grebe-podiceps-andinus BirdLife, oproppen 14 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/colgre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 14 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Podiceps andinus|Andesdûker}}
}}
{{DEFAULTSORT:Andesduker}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Utstoarne fûgel]]
[[Kategory:Dûker]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]]
[[Kategory:Bist útstoarn yn 1977]]</text>
      <sha1>ajknk14zbmtw9q0vil30ot5adnohfkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Podiceps andinus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193479</id>
    <redirect title="Andesdûker" />
    <revision>
      <id>1238535</id>
      <timestamp>2026-08-16T19:51:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Andesdûker]]</comment>
      <origin>1238535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="nzlu0ysa7czhbpok34b5356injt6afi" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Andesdûker]]</text>
      <sha1>nzlu0ysa7czhbpok34b5356injt6afi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Waarlamkes</title>
    <ns>1</ns>
    <id>193480</id>
    <revision>
      <id>1238538</id>
      <timestamp>2026-08-16T19:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>ynboboks</comment>
      <origin>1238538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="521" sha1="rl5e4yc9h9yjyjqlexv6iuzobmadz7w" xml:space="preserve">{{Ping|Ruurd Jorritsma}} Goeie. Ruurd, soene jo asjebleaft net wer de ynfoboks tafoegje wolle as wie it rinnende tekst? Sa wie it ûnlêsber en ûnredigearber foar oare meidoggers. Ik haw de hiele ynfoboks op 'e nij dwaan moatten. Joe soenen my der grutte deugd mei dwaan as jo yn it ferfolch de lemma's even apart faninoar ûnder elkoar sette koenen, sa't ik it hjir no delset haw. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 16 aug 2026, 21.58 (CEST)</text>
      <sha1>rl5e4yc9h9yjyjqlexv6iuzobmadz7w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238570</id>
      <parentid>1238538</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T21:18:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>- typfl</comment>
      <origin>1238570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="520" sha1="euzwvc78uq1ymkpec8sbfwl7espyovp" xml:space="preserve">{{Ping|Ruurd Jorritsma}} Goeie. Ruurd, soene jo asjebleaft net wer de ynfoboks tafoegje wolle as wie it rinnende tekst? Sa wie it ûnlêsber en ûnredigearber foar oare meidoggers. Ik haw de hiele ynfoboks op 'e nij dwaan moatten. Jo soenen my der grutte deugd mei dwaan as jo yn it ferfolch de lemma's even apart faninoar ûnder elkoar sette koenen, sa't ik it hjir no delset haw. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 16 aug 2026, 21.58 (CEST)</text>
      <sha1>euzwvc78uq1ymkpec8sbfwl7espyovp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238584</id>
      <parentid>1238570</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T22:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ruurd Jorritsma</username>
        <id>38557</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Antwurd</comment>
      <origin>1238584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="848" sha1="19c8d5f2ml5lvvra4kan5fp49ei1mxz" xml:space="preserve">{{Ping|Ruurd Jorritsma}} Goeie. Ruurd, soene jo asjebleaft net wer de ynfoboks tafoegje wolle as wie it rinnende tekst? Sa wie it ûnlêsber en ûnredigearber foar oare meidoggers. Ik haw de hiele ynfoboks op 'e nij dwaan moatten. Jo soenen my der grutte deugd mei dwaan as jo yn it ferfolch de lemma's even apart faninoar ûnder elkoar sette koenen, sa't ik it hjir no delset haw. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 16 aug 2026, 21.58 (CEST)

:@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Sorry Ienach, ik wit net wat der misgien is. Foar safier't ik wit, hie ik de ynfoboks oen de lemaa's apart pleatst. It sil de folgjende kear better gean. [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 17 aug 2026, 00.17 (CEST)</text>
      <sha1>19c8d5f2ml5lvvra4kan5fp49ei1mxz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238585</id>
      <parentid>1238584</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T22:21:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Antwurd</comment>
      <origin>1238585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1029" sha1="8dngumo5qjttr70smu29gsez30xaddd" xml:space="preserve">{{Ping|Ruurd Jorritsma}} Goeie. Ruurd, soene jo asjebleaft net wer de ynfoboks tafoegje wolle as wie it rinnende tekst? Sa wie it ûnlêsber en ûnredigearber foar oare meidoggers. Ik haw de hiele ynfoboks op 'e nij dwaan moatten. Jo soenen my der grutte deugd mei dwaan as jo yn it ferfolch de lemma's even apart faninoar ûnder elkoar sette koenen, sa't ik it hjir no delset haw. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 16 aug 2026, 21.58 (CEST)

:@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Sorry Ienach, ik wit net wat der misgien is. Foar safier't ik wit, hie ik de ynfoboks oen de lemaa's apart pleatst. It sil de folgjende kear better gean. [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 17 aug 2026, 00.17 (CEST)
::{{Ping|Ruurd Jorritsma}} Bêst genôch! [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 17 aug 2026, 00.21 (CEST)</text>
      <sha1>8dngumo5qjttr70smu29gsez30xaddd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Bist útstoarn yn 2010</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193481</id>
    <revision>
      <id>1238542</id>
      <timestamp>2026-08-16T20:03:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="iyehscg4bfi14ih3vhg464e0vba80z5" xml:space="preserve">[[Kategory:Bist útstoarn yn de 21e iuw|2010]]
[[Kategory:2010]]</text>
      <sha1>iyehscg4bfi14ih3vhg464e0vba80z5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Subskaai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193482</id>
    <redirect title="Underskaai" />
    <revision>
      <id>1238543</id>
      <timestamp>2026-08-16T20:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Underskaai]]</comment>
      <origin>1238543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="23y7xh0ct2ilsvupscrsju6dho9uabh" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Underskaai]]</text>
      <sha1>23y7xh0ct2ilsvupscrsju6dho9uabh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Mar yn Madagaskar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193483</id>
    <revision>
      <id>1238545</id>
      <timestamp>2026-08-16T20:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="7uvbngfrnspll6729gbyzvdplzujo80" xml:space="preserve">[[Kategory:Wetter yn Madagaskar]]
[[Kategory:Mar yn Afrika nei lân|Madagaskar]]</text>
      <sha1>7uvbngfrnspll6729gbyzvdplzujo80</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Frânsk natoerbeskermer</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193484</id>
    <revision>
      <id>1238547</id>
      <timestamp>2026-08-16T20:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="ahkpffas0u6d5xnxnh5een50ijm0a05" xml:space="preserve">[[Kategory:Frânsk aktivist|Natoerbeskermer]]
[[Kategory:Natoerbeskermer|Fransk]]</text>
      <sha1>ahkpffas0u6d5xnxnh5een50ijm0a05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Bist útstoarn yn 1977</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193485</id>
    <revision>
      <id>1238549</id>
      <timestamp>2026-08-16T20:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="a4qna0331g9ji9gpsxn3h3lb3zkrx3k" xml:space="preserve">[[Kategory:Bist útstoarn yn de 20e iuw|1977]]
[[Kategory:1977]]</text>
      <sha1>a4qna0331g9ji9gpsxn3h3lb3zkrx3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Posysjekaart Kolombia-reliëf</title>
    <ns>10</ns>
    <id>193486</id>
    <revision>
      <id>1238552</id>
      <timestamp>2026-08-16T20:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{#switch:{{{1}}} | name         = Kolombia-reliëf | top          = 16.594	 | bottom       = -4.609 | left         = -85.056 | right        = -66.401 | image        = Colombia relief location map.jpg }}&lt;noinclude&gt; {{Posysjekaart/Ynfo}} [[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Kolombia| ]]&quot;</comment>
      <origin>1238552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="282" sha1="jqx7ljfg4g7jcd6b3wsuzpcvap4al37" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name         = Kolombia-reliëf
| top          = 16.594	
| bottom       = -4.609
| left         = -85.056
| right        = -66.401
| image        = Colombia relief location map.jpg
}}&lt;noinclude&gt;
{{Posysjekaart/Ynfo}}
[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Kolombia| ]]</text>
      <sha1>jqx7ljfg4g7jcd6b3wsuzpcvap4al37</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238553</id>
      <parentid>1238552</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Berjocht:Posysjekaart Kolombia]] omneamd ta [[Berjocht:Posysjekaart Kolombia-reliëf]]</comment>
      <origin>1238552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="282" sha1="jqx7ljfg4g7jcd6b3wsuzpcvap4al37" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name         = Kolombia-reliëf
| top          = 16.594	
| bottom       = -4.609
| left         = -85.056
| right        = -66.401
| image        = Colombia relief location map.jpg
}}&lt;noinclude&gt;
{{Posysjekaart/Ynfo}}
[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Kolombia| ]]</text>
      <sha1>jqx7ljfg4g7jcd6b3wsuzpcvap4al37</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Posysjekaart Kolombia</title>
    <ns>10</ns>
    <id>193487</id>
    <redirect title="Berjocht:Posysjekaart Kolombia-reliëf" />
    <revision>
      <id>1238554</id>
      <timestamp>2026-08-16T20:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Berjocht:Posysjekaart Kolombia]] omneamd ta [[Berjocht:Posysjekaart Kolombia-reliëf]]</comment>
      <origin>1238554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="mvb4y39j9rl9omxxb3bannnw2xda7xm" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Berjocht:Posysjekaart Kolombia-reliëf]]</text>
      <sha1>mvb4y39j9rl9omxxb3bannnw2xda7xm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Berjocht:Posysjekaart Kolombia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193488</id>
    <revision>
      <id>1238555</id>
      <timestamp>2026-08-16T20:20:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart|Kolombia]]&quot;</comment>
      <origin>1238555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="mlgbrhfy7t3ra8vbv9wze12zroiwyjj" xml:space="preserve">[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart|Kolombia]]</text>
      <sha1>mlgbrhfy7t3ra8vbv9wze12zroiwyjj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Totamar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193489</id>
    <revision>
      <id>1238556</id>
      <timestamp>2026-08-16T20:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Universele ynfoboks see en mar | namme                       = Totamar | ôfbylding                   = Laguna de Tota.jpg | ôfbyldingsbreedte           = | ôfbyldingstekst             =  | Type                        =  | Lokaasje                    =  | Lân                         = [[Ofbyld:Flag of Colombia.svg|20px]] [[Kolombia]] | Bestjoerlike ienheid 1      = Departemint | Namme bestjoerlike ienheid 1= Boyacá | Bestjoerlike ienheid 2      = Provinsje | Namme bes...&quot;</comment>
      <origin>1238556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3999" sha1="i6q38nrfixbg4t7uxfox6y065gn7moq" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks see en mar
| namme                       = Totamar
| ôfbylding                   = Laguna de Tota.jpg
| ôfbyldingsbreedte           =
| ôfbyldingstekst             = 
| Type                        = 
| Lokaasje                    = 
| Lân                         = [[Ofbyld:Flag of Colombia.svg|20px]] [[Kolombia]]
| Bestjoerlike ienheid 1      = Departemint
| Namme bestjoerlike ienheid 1= Boyacá
| Bestjoerlike ienheid 2      = Provinsje
| Namme bestjoerlike ienheid 2= Sugamuxi
| Bestjoerlike ienheid 3      = Gemeenten
| Namme bestjoerlike ienheid 3= Aquitania, Cuítiva en Tota
| Koördinaten                 = 
| Underdiel fan               = Streamgebiet fan 'e Orinoco
| Maks. lingte                = 11,8 km
| Maks. breedte               = 6,2 km
| Oerflak                     = 55,1 km²
| Djiptegemiddelde            = 30 m
| Djipste punt                = 65 m
| Wetterfolume                = 1,948 km³
| ôfbylding2                  =
| ôfbyldingstekst2            = 
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = Kolombia-reliëf
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 5
| lat_min                     = 32
| lat_sec                     = 24
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 72
| lon_min                     = 55
| lon_sec                     = 12
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart       = Totamar
}}
De '''Totamar''' ([[Spaansk]]: Lago de Tota) is de grutste mar fan [[Kolombia]]. De mar leit yn it easten fan it departemint Boyacá, yn 'e provinsje Sugamuxi. It is de boarne fan 'e [[Upiá]], dy't útmûnet yn it streamgebiet fan 'e [[Orinoco]].

De wichtichste stêd oan 'e mar is [[Aquitania]], dy't oan 'e eastkant fan 'e mar leit. 
[[Ofbyld:Laguna de tota- Boyacá Colombia.jpg|thumb|left|Totamar.]]
De Totamar wie in wichtich religieus sintrum foar de [[Muiska]]-kultuer. De namme Tota komt út 'e Tsjibtsja-taal fan 'e Muiska's. Neffens taalkundige Mariana Escribano ferwiist de namme nei in &quot;astronomysk observatoarium&quot;, yn ferbân mei it hillige gebrûk fan 'e mar troch dy kultuer. Der binne legindes dy't fertelle hoe't de mar troch de hannen fan fiere foarâlden ûntstien wêze soe.

It gebiet om 'e Totamar hinne is ien fan 'e wichtichste sipelsprodusearjende regio's fan Kolombia. De westlike igge fan 'e mar is in populêre toeristyske bestimming foar Kolombianen.

De trochsneed wettertemperatuer fan 13 °C makke it mooglik om de reinbôgeforel (''Oncorhynchus mykiss'') yn 'e mar út te setten. Dat soarge foar in weardefolle wylde fiskerij. In opstoppe eksimplaar yn it restaurant Lucho yn Aquitania, nei alle gedachten út 'e iere jierren 1990, soe 7 kg woegen hawwe. Ek waard de forel yn koaien kweekt. De predaasje op lânseigen fisksoarten hat lykwols nei alle gedachten laat ta it útstjerren fan 'e fetfisk (''Rhizosomichthys totae''), dy't nei alle gedachten allinnich yn dizze mar fan natuere foarkaam.

De Totamar is in briedgebiet foar ferskate bedrige of mei útstjerren bedrige fûgelsoarten, wêrûnder in ûndersoarte fan 'e [[Amerikaanske woffer]] (''Ixobrychus exilis bogotensis''), in ûndersoarte fan 'e [[Amerikaanske stikelsturt]] (''Oxyura jamaicensis andina''), de Bogotáral (''Rallus semiplumbeus'') en it Bogotátomke (''Cistothorus apolinari''). De lêste befêstige waarnimming fan 'e [[Andesdûker]] (''Podiceps andinus''), dy't no as útstoarn beskôge wurdt, wie by de Totamar.

== Etymology ==
Yn 'e Tsjibtsja-taal fan 'e Muiska's betsjut Tota &quot;boerefjilden fan 'e rivier&quot;.

== Geografy ==
De Totamar hat in oerflak fan 55,1 km², in lingte fan 11,8 km, in breedte fan 6,2 km en in djipte fan 58 meter. It is de grutste natuerlike mar fan Kolombia.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Dit artikel is in oersetting fan 'e Ingelsktalige wikipedyside, sjoch foar boarnen op [[:en:Lake Alaotra]]

{{reflist}}
----
{{Commonscat|Lake Tota|Totamar}}
}}
[[Kategory:Mar yn Kolombia]]</text>
      <sha1>i6q38nrfixbg4t7uxfox6y065gn7moq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Mar yn Kolombia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193490</id>
    <revision>
      <id>1238557</id>
      <timestamp>2026-08-16T20:23:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|Lakes of Colombia by name|Marren yn Kolombia}} [[Kategory:Wetter yn Kolombia]] [[Kategory:Mar yn Súd-Amearika nei lân|Kolombia]]&quot;</comment>
      <origin>1238557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143" sha1="ghulc2uw8ef46nc3qutt22t7oqitcza" xml:space="preserve">{{Commonscat|Lakes of Colombia by name|Marren yn Kolombia}}
[[Kategory:Wetter yn Kolombia]]
[[Kategory:Mar yn Súd-Amearika nei lân|Kolombia]]</text>
      <sha1>ghulc2uw8ef46nc3qutt22t7oqitcza</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ofbyld:My Big Fat Greek Wedding 3 logo.png</title>
    <ns>6</ns>
    <id>193491</id>
    <revision>
      <id>1238559</id>
      <timestamp>2026-08-16T20:34:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>It logo fan 'e film ''My Big Fat Greek Wedding 3''.</comment>
      <origin>1238559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="kzq256ewpv40pvjjtp4h7zz3fhjo41e" xml:space="preserve">== Gearfetting ==
It logo fan 'e film ''My Big Fat Greek Wedding 3''.
== Lisinsje ==
{{Auteursrjocht standert}}</text>
      <sha1>kzq256ewpv40pvjjtp4h7zz3fhjo41e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238561</id>
      <parentid>1238559</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T20:35:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>red</comment>
      <origin>1238561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="308" sha1="1vngro4ops9hhesw5w47zh6ltecobrd" xml:space="preserve">== Gearfetting ==
It logo fan 'e film ''My Big Fat Greek Wedding 3''.

Dit is in logo besteande út simpele letters en/of ienfâldige geometryske foarmen dy't net oer de drompel fan orizjinaliteit komt om oanspraak meitsje te kinnen op auteursrjochtlike beskerming.

== Lisinsje ==
{{Auteursrjocht standert}}</text>
      <sha1>1vngro4ops9hhesw5w47zh6ltecobrd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>My Big Fat Greek Wedding 3</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193492</id>
    <revision>
      <id>1238566</id>
      <timestamp>2026-08-16T21:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nije side</comment>
      <origin>1238566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22532" sha1="0d3gcyhq6n8a2leqw9c6hq71azuaijs" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = My Big Fat Greek Wedding 3 logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:My_big_fat_greek_wedding_three.png|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''My Big Fat Greek Wedding 3''
| regisseur                = [[Nia Vadalos]]
| produsint                = [[Rita Wilson]]&lt;br&gt;[[Tom Hanks]]&lt;br&gt;[[Gary Goetzman]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Nia Vardalos]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Barry Peterson (kameraregisseur)|Barry Peterson]]
| muzyk                    = [[Stephanie Economou]]
| filmstudio               = [[Gold Circle Films]]&lt;br&gt;[[Playtone]]&lt;br&gt;[[Artistic Films]]
| distribúsje              = [[Focus Features]] &lt;small&gt;(Feriene Steaten)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Universal Pictures]] &lt;small&gt;(ynternasjonaal)&lt;/small&gt;
| haadrollen               = [[Nia Vardalos]]&lt;br&gt; [[John Corbett]]&lt;br&gt;[[Louis Mandylor]]&lt;br&gt;[[Elena Kampouris]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Andrea Martin]]&lt;br&gt; [[Maria Vacratsis]] &lt;br&gt; [[Melina Kotselou]] &lt;br&gt; [[Elias Kacavas]] &lt;br&gt; [[Anthi Andreopoulou]] &lt;br&gt; [[Stephanie Nur]] &lt;br&gt; [[Alexis Georgoulis]] &lt;br&gt; [[Gia Carides]] &lt;br&gt; [[Joey Fatone]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[6&amp;nbsp;septimber]] [[2023]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[romantyske komeedzje]]
| taal                     = [[Ingelsk]] &lt;small&gt;(ek wat [[Gryksk]])&lt;/small&gt;
| spyltiid                 = 92 minuten
| budget                   = $12,5 miljoen
| opbringst                = $38,8&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = ''My Big Fat Greek Wedding''
| foarich diel             = ''[[My Big Fat Greek Wedding 2]]''
| folgjend diel            = 
}}
'''''My Big Fat Greek Wedding 3''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[romantyske komeedzje]] út [[2023]] ûnder [[rezjy]] fan [[Nia Vardalos]], mei yn 'e [[haadrol]]len sysels, [[John Corbett]], [[Louis Mandylor]] en [[Elena Kampouris]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;Myn Grouwe Fette Grykske Brulloft&amp;nbsp;3&quot;. De [[film]] is in [[ferfolch]] op ''[[My Big Fat Greek Wedding]]'' út [[2002]] en ''[[My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2]]'' út [[2016]]. It [[plot|ferhaal]] folget de [[Griken|Gryksk]]-[[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[famylje]] Portokalos wannear't se foar in [[reüny]] weromkeare nei it [[doarp]]ke Vrisi yn [[Grikelân]], dêr't de ûnderwilens [[ferstoarn]]e ''pater familias'' Kostas Portokalos [[berne]] waard. Dêre wachtsje harren primitive omstannichheden en skokkende ûntdekkings. ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3'' krige fan 'e [[filmkritisy]] oer it algemien negative [[resinsje]]s, mar wie yn 'e [[bioskopen]] in beskieden [[kommersje]]el súkses.

==Plot==
De Portokalos' binne in Amerikaanske [[famylje]] fan [[etnysk]] [[Griken|Gryksk]] [[komôf]] yn [[Chicago]], wêrfan't de leden inoar tige nei binne. Nei it [[ferstjerren]] fan 'e ''pater familias'' Kostas (of &quot;Gus&quot;, sa't er troch Amerikanen neamd waard) wrakselje de ûnderskate famyljeleden mei harren [[fertriet]]. [[Dochter]] Toula en har Amerikaanske [[oarehelte|man]] Ian binne dûbeld yn [[rou]], mei't Ian syn [[heit]] Rodney suver tagelyk mei Kostas ferstoarn is. Underwilens rekket Maria, de [[oarehelte|frou]] fan Kostas en mem fan Toula, stadichoan [[demintens|demint]]. Ut en troch hat se noch hiel heldere mominten, mar bytiden ken se har eigen [[bern (persoan)|bern]] net mear werom. Se wennet no yn by har âldste dochter Athena en dy har man Yiannis, dy't de [[mantelsoarch]] foar har op harren nommen hawwe. Paris, de no [[folwoeksen]] dochter fan Toula en Ian, makket sûnder dat har [[âldelju]] it witte in tige drege tiid troch oan 'e [[universiteit]], dêr't se omreden fan minne [[sifer (ûnderwiis)|sifers]] fan har [[oplieding]] ferwidere driget te wurden.

Wannear't der berjocht komt út Vrisi, it berteplak fan Kostas yn [[Grikelân]], dat dêr in grutte [[reüny]] holden wurdt, beslute Toula en Ian om dêrhinne te gean, yn 'e mande mei Paris, de [[muoike]]s Voula en Freida en Toula har jongere [[broer]] Nick. Foar Toula en Nick is it in foarm fan rouferwurking, mei't harren heit it altyd oer Vrisi hie, in plak dat yn syn [[nostalgy]]sk [[ûnthâld (psychology)|ûnthâld]] suver wol in paradyslik foarkommen oannommen hie. De âldman hie der mei gragens nochris hinne wollen, mar earst moast er bodzje om brea op 'e planke te bringen foar syn [[húshâlding]], en letter wied er te krebintich foar sa'n fiere [[reis]]. Toula en Nick hawwe it gefoel dat se no nei Vrisi geane as plakferfangers fan harren heit. Se hawwe har heite [[deiboek]] mei, dat de âldman graach syn [[freonskip|jeugdfreonen]] ta hawwe woe. Paris, dy't har eigen soargen hat, hie har [[simmer]] wol oars trochbringe wollen, mar famyljedruk makket dat se der net foarwei kin. De reis wurdt foar har pynlik wannear't Aristotle, de Amerikaansk-Grykske [[jonge]] oan wa't har [[âldmuoike]] Voula har earder om 'e nocht besocht hat te [[keppeljen (relaasje)|keppeljen]], blykt mei te reizgjen as Voula har &quot;assistint&quot;.
{{Plotbedjer film}}
Op 'e [[lofthaven]] fan [[Atene]] wurdt it selskip ôfhelle troch Victory, de [[non-binariteit|non-binêre]] [[boargemaster]] fan Vrisi. Yn in rynkrank [[autobuske]] wurdt de famylje nei de kust riden, dêr't in fertutearze [[fearboat]] nommen wurdt nei it (net by namme neamde) eilân dêr't Vrisi op leit. By oankomst yn it doarp liket it der frijwol útstoarn te wêzen. Stadichoan krije de Portokalos' foar it ferstân dat der suver nimmen mear wennet; Victory moat lang om let opbychtsje dat it doarp op 't heden wolteld seis ynwenners hat. Fan harren is de âlde, noartske Alexandra, foar wa't eltsenien al rillegau [[eangst|benaud]] rekket, it sterkst oanwêzich. De measte gebouwen yn it doarp binne yn ferfal rekke, mar om harren gastfrouwen net op 't sear te kommen (eat dat [[ûngelok (ûngeunstige rin fan omstannichheden)|ûngelok]] bringe soe), beslute de Portokalos' dochs om ôf te sjen fan harren plan om in [[hotel]] op te sykjen yn in oanbuorjend doarp. Ynstee meitsje se der yn Vrisi mar it bêste fan en bivakkearje se op 'e [[begeane grûn]] (want de [[trep]] nei boppen is kompleet [[ferrotting|ferrotte]]) fan ien fan 'e ferlitten wenten dy't noch yn bettere steat ferkeare.

Victory jout ta dat de grutte reüny bestiet út útnûgings dy't sysels nei alle âld-ynwenners fan Vrisi stjoerd hat fan wa't se in [[adres]] opdjipje koe. Oant no ta binne inkeld de Portokalos' opdaagjen kommen, dat it falt noch mar hielendal te besjen oft it mei de reüny wol wat wurde sil. De motivaasje fan Victory foar it hâlden fan 'e reüny is har [[hope]] dat it evenemint it doarp wer libben meitsje sil trochdat âld-bewenners beslute sille om har der op 'e nij nei wenjen te setten. Paris en Aristotle moetsje in pear ynwenners fan Vrisi dy't fan harren eigen jierren binne: Christos, de [[beppesizzer]] fan Alexandra, en Qamar, in jonge [[Syrje|Syryske]] [[flechtling]]e dy't har hiele famylje kwytrekke is yn 'e [[Syryske Boargeroarloch]]. Sy is troch Alexandra yn 'e hûs nommen en it âldminske ferklearret oer Qamar dat se &quot;as myn eigen dochter is&quot;. Victory dielt oan Paris en Aristotle yn [[fertrouwen]] mei dat Christos en Qamar  [[fereale]] opinoar rekke binne, in [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] krigen hawwe en [[trouwe]] wolle. Dat hâlde se lykwols geheim foar Alexandra en Christos syn heit Peter, mei't dy foar Christos inkeld in Grykske [[breid]] akseptearje soene. De fiif jongelju geane de earste [[jûn]]s nei in [[nachtklub]] yn in oanbuorjend [[baaiplak]], dêr't Paris en Aristotle mei-inoar [[dûns]]je en der wat fan 'e ûngemaklikens út harren ûnderlinge bân ferdwynt. 

De oare deis begjint Toula har syktocht nei de trije jeugdfreonen fan har heit, oan wa't se har heite deiboek jaan wol. De mannen wenje net mear yn Vrisi en neifraach by [[winkel]]s yn oanbuorjende doarpen liedt hieltyd ta sitewaasjes wêryn't Toula en muoike Voula der net foarwei kinne om in gleske [[ouzo]] te drinken, mei as gefolch dat se tsjin 'e jûn sa [[dronken]] as in kroade yn Vrisi weromkeare. Underwilens ferkent Toula har man Ian de omkriten fan Vrisi, dêr't er yn in lytse, ôfhandige [[kapel (tsjerkegebou)|kapel]] oan see in [[Tsjerke fan Grikelân|Gryksk-otterdokse]] [[mûnts]] treft. Dyselde seit ta dat er fia syn eigen kanalen neifraach oer de trije jeugdfreonen fan Kostas dwaan sil. Nick slacht ek de hiele dei yn 'e neite fan Vrisi om, dêr't er war docht om 'e âldste [[beam]] fan it doarp te finen. Syn heit siet as [[opslûpen jonge]] gauris yn it [[skaad]] fan dy beam wylst er de [[geit]]en fan syn famylje oan it hoedzjen wie.

De foargeande jûns hie Toula in man foar it [[rút]] stean sjoen fan it hûs dêr't de Portokalos' oernachten, dy't nei har stoarre. Dizze twadde jûn sjocht se dyselde keardel wer. It docht bliken dat it Peter is, de [[soan]] fan Alexandra en de heit fan Christos. De bekentenis fan Alexandra dat Peter in [[healbroer]] fan Toula en Nick is, komt harren rou op it dak. It docht bliken dat Kostas Portokalos, koart foar't er nei de Feriene Steaten [[emigrearre]], in [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei Alexandra hie. Se murk pas dat se [[swierens|swier]] fan him rekke wie nei't er al ôfsetten wie. De reden foar Peter syn eardere begluorkjen fan 'e Portokalos' is dus [[nijsgjirrigens]] nei syn famyljeleden, en net dat er in [[strúnjeien|strúnjeier]] is, sa't Toula earst miende. Nei't se wat fan 'e skok bekommen binne, ferwolkomje de Portokalos' Peter, Christos en Alexandra hertlik as nije famyljeleden. De sfear fan 'e jûn wurdt lykwols bedoarn wannear't Nick by fersin de geheime relaasje fan Christos en Qamar útbringt oan Alexandra en Peter. Hoewol't Alexandra Qamar &quot;as myn eigen dochter&quot; neamde, is [[ksenofoby]] dochs noch sa libben as in hert op it Grykske [[plattelân]] en is de Syrise blykber net goed genôch om ècht famylje te wurden.

De oare deis set Toula har syktocht nei de jeugdfreonen fan har heit fuort, mar se keart op 't langelêst sûnder wat bedijd te hawwen werom nei Vrisi. Se [[wanhoop|wanhopet]] de mannen ea opspoare te kinnen, en Ian makket dan ek in goede beurt as er har de antwurden fertelle kin dy't er fan 'e mûnts krigen hat. De freonen blike alle trije nei oare Grykske eilannen ferhuze te wêzen. Toula skillet har [[nicht (famyljelid)|nicht]] Nikki en [[neef (famyljelid)|neef]] Angelo yn Chicago op, de bern fan muoike Voula, dy't noch net sa lang lyn mei harren partners in [[fakânsje]] yn Grikelân trochbrocht hawwe. Dêrby hawwe se de trije oangeande eilannen oandien, en Toula har fraach is oft sy noch kunde op dy eilannen hawwe dy't ynset wurde kinne om kontakt mei de trije mannen te lizzen. Nikki en Angelo sizze fan wol, mar ynstee dat se út Chicago wei de boel besykje te berêden, stappe se daliks tegearre op it fleantúch nei Grikelân om der sels efteroan.

Underwilens bringe Nick en Peter de dei tegearre troch. Nick, dy't [[skieding (houlik)|skieden]] is, wiist syn nije healbroer derop dat syn bern nea dogge wat er seit en har eigen gong geane, mar dat soks neat seit oer hoefolle oft se [[leafde|fan him hâlde]]. Je moatte jins bern op in stuit no ienris loslitte om sels harren libben te libjen. Peter lit dy wiisheid de rest fan 'e dei yn him omgean. Underwilens nimt er Nick mei nei de âldste beam fan it doarp. Dêr docht bliken dat Nick de [[urne]] mei de [[jiske (ferbrâning)|jiske]] fan Kostas yn syn [[hânbagaazje]] meismokkele hat nei Grikelân. Hy is fan doel om 'e jiske út te struien ûnder de beam dêr't Kostas yn syn jonge jierren sa faak siet. Peter seit dat Nick dat net op eigen manneboet beslisse kin, ûntfytmannet him de urne en bringt dy by Toula. Dy jûns fertelt Peter oan Christos en Qamar dat er besletten hat om harren kar om te trouwen te respektearjen. Alexandra, dy't in dei lang har eigen [[skynhilligens]] beprakkesearje kinne hat, leit har no ek by de relaasje del, sadat neat in [[trouwerij]] noch yn it paad stiet. Qamar wurdt troch de Portokalos' ynhelle as nij famyljelid en de trouwerij wurdt pland op 'e dei fan 'e reüny, dy't nei alle gedachten dochs neat wurde sil.

Nikki en Angelo arrivearje yn Grikelân en reizgje de eilannen ôf op 'e siik nei de jeugdfreonen fan Kostas. Ien foar ien fine se de mannen en helje se harren oer om mei nei Vrisi. Op harren reis ferspriede se oeral it nijs oer de reüny yn Vrisi. Yn it doarp bychtet Paris ûnderwilens oan har âlden op hoe min oft it giet mei har [[stúdzje]]. Toula, dy't altyd problemen foar oaren oplosse wol, bedimmet har yn dit gefal op oanrieden fan Ian, en se beslute dat Paris sels oan 'e bak moat, wat it fanke ek it leafste wol. De Portokalos', harren nije famyljeleden en Victory organisearje yn in pear dagen tiid de trouwerij fan Christos en Qamar. Dat wurdt in [[freugde]]folle mar besletten fiering mei mar in stikmannich gasten út omlizzende doarpen. It [[houlik]] fan it jonge pear wurdt ynseinge troch de mûnts dy't Ian earder troffen hat. Fuort neitiid arrivearje lykwols Nikki en Angelo mei de trije jeugdfreonen fan Kostas, mei yn harren sok in ûnbidige kliber âld-ynwenners fan Vrisi dy't foar de reüny kommen binne. [[Brulloft]] en reüny wurde dêrop kombinearre. Toula draacht it deiboek fan har heit oer oan syn freonen. Paris en Aristotle, dy't de lêste tiid almar fierder nei-inoar ta groeid binne, [[tút]]sje inoar en krije [[ferkearing]], ta folle [[tefredenens]] fan muoike Voula. 

Let op 'e jûn, wylst it [[feest]] noch yn folle gong is, komt Toula ta de konklúzje dat har heit hjir bliuwe moat. Se nimt Nick en Peter mei nei de âlde beam en trijeresom struie se dêr syn jiske út. Wannear't it tiid is foar de reis nei hûs beslút Peter om mei nei Chicago te gean, om dêr yn 'e kunde te kommen mei de rest fan 'e famylje, ûnder wa syn [[healsuster]] Athena en Kostas syn widdo Maria.

==Rolferdieling==
[[File:Nia Vardalos in 2011 cropped retouched.jpg|right|thumb|140px|[[Nia Vardalos]].]]
[[File:John Corbett by Gage Skidmore 2.jpg|right|thumb|160px|[[John Corbett]].]]
[[File:Elena Kampouris (30503740041) (cropped2).jpg|right|thumb|140px|[[Elena Kampouris]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;400px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- 
| Fotoula &quot;Toula&quot; Portokalos Miller
| [[Nia Vardalos]]
|-
| Ian Miller
| [[John Corbett]]
|-
| Nick Portokalis
| [[Louis Mandylor]]
|-
| Paris Miller
| [[Elena Kampouris]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;400px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| [[muoike]] Voula
| [[Andrea Martin]]
|-
| muoike Freida
| [[Maria Vacratsis]]
|-
| Victory
| [[Melina Kotselou]]
|-
| Aristotle
| [[Elias Kacavas]]
|-
| Alexandra
| [[Anthi Andreopoulou]]
|-
| Qamar
| [[Stephanie Nur]]
|-
| Peter
| [[Alexis Georgoulis]]
|-
| [[nicht (famyljelid)|nicht]] Nikki
| [[Gia Carides]]
|-
| [[neef (famyljelid)|neef]] Angelo
| [[Joey Fatone]]
|-
| Christos
| [[Giannis Vasilottos]]
|-
| Maria Portokalos
| [[Lainie Kazan]]
|-
| Athena Portokalos
| [[Stavroula Logothettis]]
|-
| [[omke]] Taki
| [[Gerry Mendicino]]
|-
| Marianthi
| [[Kathryn Haggis]]
|-
| frou White
| [[Jayne Eastwood]]
|-
| Marge
| [[Kathryn Greenwood]]
|-
| Edie
| [[Tannis Burnett]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
Yn [[novimber]] [[2016]], goed in healjier nei't ''[[My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;2]]'' útkommen wie, makke [[senarioskriuwster]] en [[haadrolspylster]] [[Nia Vardalos]] taspilings op in mooglike trêde film. Se sei dat se ideeën hie foar de [[plot]], mar dat der noch neat op papier stie. Yn [[april]] [[2021]] waard bekendmakke dat ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3'' yn ûntwikkeling wie as in [[ûnôfhinklike film]]. Yn [[oktober]] fan dat jier wie it skript skreaun en alles reemakke foar de produksje, mar doe wie der yn 't earstoan gjin [[fersekeringsmaatskippij]] te finen dy't in ûnôfhinklike filmproduksje [[fersekering|fersekerje]] woe mei de [[koroanafiruspandemy (2019-2023)|koroanapandemy]] sa't dy doe wie. Sadwaande gie de produksje pas yn [[juny]] [[2022]] fan start.

''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3'' waard [[regissearre]] troch Nia Vadalos nei in [[senario]] fan harsels. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene [[Rita Wilson]], har [[oarehelte|man]] [[Tom Hanks]] en [[Gary Goetzman]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Gold Circle Films]], [[Playtone]] en [[Artistic Films]]. It [[budget]] foar de film waard net bekendmakke, mar ynwijden yn 'e Amerikaanske [[filmyndustry]] rûsden dat it tusken de $10&amp;nbsp;miljoen en de $15&amp;nbsp;miljoen lizze moast. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Barry Peterson (kameraregisseur)|Barry Peterson]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Stephanie Economou]].

===Opnamen===
De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3'' setten op [[21&amp;nbsp;juny]] [[2022]] útein en duorren oant en mei [[4&amp;nbsp;augustus]] fan dat jier. It meastepart fan 'e film waard opnommen op lokaasje yn [[Grikelân]]. De [[sêne]]s yn Vrisi en oanbuorjende plakken waarden filme op it eilân [[Korfû]]. Ek waard der inkele sênes opnommen yn 'e Grykske [[haadstêd]] [[Atene]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3'' waard yn 'e [[Feriene Steaten]] fersoarge troch [[Focus Features]], mar yn oare [[lannen en territoaria]] troch [[Universal Pictures]]. De film kaam it earst út yn 'e [[bioskoop]] yn [[Belgje]], op [[6&amp;nbsp;septimber]] [[2023]]. Yn 'e Amerikaanske bioskopen wied er fan [[8&amp;nbsp;septimber]] ôf te sjen. ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3'' kaam trije wiken letter, op [[26&amp;nbsp;septimber]], al beskikber foar [[streaming media|streaming]] op [[ynternet|digitale platfoarms]]. De film waard op [[31&amp;nbsp;oktober]] [[2023]] útbrocht op [[dvd]] en [[blu-ray]].

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3'' oer it algemien negative [[resinsje]]s. In grut diel fan 'e [[krityk]] wie rjochte op 'e foarsisberens fan en it gebrek oan orizjinaliteit yn it [[senario]], dat, nei de miening fan in protte resinsinten, konflikten yntrodusearret dy't neitiid hiel ienfâldich wer oplost wurde sûnder dat der bliuwende skea oanrjochte wurdt of dat der [[karakterûntwikkeling]] plakfynt dy't it neamen wurdich is. [[Matt Zoller Seitz]] fan 'e [[webside]] ''[[RogerEbert.com]]'' omskreau dy skepping en oplossing fan &quot;non-konflikten&quot; as in foarm fan &quot;snoadens&quot; dy't neffens him nei de beide foargeande films resultearret yn in ferfeelsum oanfielende formule. Oare resinsinten, lykas Jesse Hessenger fan 'e [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[krante]] ''[[The Guardian]]'', galmen deselde krityk nei.

Nettsjinsteande dat wiene it gauris deselde kritisy dy't de [[nostalgy]]ske ôfskildering fan waarme en autentike famyljebannen yn ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3'' priizgen. Sa skreau Seitz dat de film &quot;[[treast]] [oprôp] yn syn [[eskapisme|eskapistyske]] fertroudheid&quot;. Hessenger wurdearre de &quot;[[emosjonele]] djipgong [fan 'e film] by it ferkennen fan [tema's as] [[ferâldering]] en [[ferstjerren|ferlies]], lykas it stadige ferskowen fan rollen binnen de famylje, dy't in ûnbidige rivier fan [[drôvens]] ûnder it oerflak streame lit.&quot;

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3'' in leech goedkarringspersintaazje fan 29%, basearre op 94 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;[Dizze film] is ynnimlik en fleurich, hoewol gauris [[fermaak|ûnfermaaklik]]. Der wurde in protte dingen wjerkôge dêr't it [[publyk]] yn 'e [[My Big Fat Greek Wedding|earste film]] niget oan hie, mar ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3'' hat te lijen ûnder de wet fan 'e ôfnimmende mearopbringsten.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3'' in goedkarringspersintaazje fan 35%, basearre op 26 resinsjes. Bioskoopgongers dy't nei it sjen fan 'e film oer har ûnderfinings befrege waarden troch [[CinemaScore]], joegen ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3'' in 8 op in skaal fan 1 oant 10.

==Resultaat==
''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]28,4&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $10,3&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $38,8&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan likernôch $12,5&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan likernôch $26,3&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://www.focusfeatures.com/my-big-fat-greek-wedding-3/ Offisjele webside fan ''My Big Fat Greek Wedding 3'']
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt21103300/ Ynformaasje oer ''My Big Fat Greek Wedding&amp;nbsp;3'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/My_Big_Fat_Greek_Wedding_3 ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}

[[Kategory:Amerikaanske romantyske komeedzje]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Gold Circle Films]]
[[Kategory:Film fan HBO Films]]
[[Kategory:Film fan Playtone]]
[[Kategory:Film fan Universal Pictures]]
[[Kategory:Film fan Focus Features]]
[[Kategory:Film fan Nia Vardalos]]
[[Kategory:Film út 2023]]
[[Kategory:Film oer in brulloft]]
[[Kategory:Film oer heiten en soannen]]
[[Kategory:Film oer bruorren en susters]]
[[Kategory:Film oer memmen en dochters]]
[[Kategory:Film oer heiten en dochters]]
[[Kategory:Film oer famyljerelaasjes]]
[[Kategory:Film oer ksenofoby]]
[[Kategory:Film oer in reüny]]
[[Kategory:Film oer rouferwurking]]
[[Kategory:Film oer demintens]]
[[Kategory:Film mei in Gryksk tema]]</text>
      <sha1>0d3gcyhq6n8a2leqw9c6hq71azuaijs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Film oer ksenofoby</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193493</id>
    <revision>
      <id>1238567</id>
      <timestamp>2026-08-16T21:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="g0u943q3robtsxxun10jaaua2oft7x7" xml:space="preserve">[[Kategory:Film oer diskriminaasje|Ksenofoby]]
[[Kategory:Ksenofoby]]</text>
      <sha1>g0u943q3robtsxxun10jaaua2oft7x7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Everybody's Fine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193494</id>
    <revision>
      <id>1238572</id>
      <timestamp>2026-08-16T21:26:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>betsj</comment>
      <origin>1238572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="465" sha1="expsgqs7nkhaph37ilc9fjoz0vbjaz2" xml:space="preserve">{{foarbetsjuttings}}

*''Everybody's Fine'', de ynternasjonale titel fan 'e Italjaanske film ''[[Stanno Tutti Bene]]'' út 1990
*[[Everybody's Fine (film út 2009)|''Everybody's Fine'' (2009)]], in Amerikaanske film út 2009, in remake fan 'e Italjaanske film
*[[Everybody's Fine (film út 2016)|''Everybody's Fine'' (2016)]], de ynternasjonale titel fan 'e Sineeske film ''Yī Qiè Dōu Hǎo'' út 2016, in remake fan 'e beide foargeande films

{{neibetsjuttings}}</text>
      <sha1>expsgqs7nkhaph37ilc9fjoz0vbjaz2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238574</id>
      <parentid>1238572</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T21:28:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="483" sha1="mxoylo0ojj2r0wh3xktdk27rxwp8txv" xml:space="preserve">{{foarbetsjuttings}}

*''Everybody's Fine'', de ynternasjonale titel fan 'e Italjaanske film ''[[Stanno Tutti Bene]]'' út 1990
*[[Everybody's Fine (film út 2009)|''Everybody's Fine'' (film út 2009)]], in Amerikaanske film út 2009, in remake fan 'e Italjaanske film
*[[Everybody's Fine (film út 2016)|''Everybody's Fine'' (film út 2016)]], de ynternasjonale titel fan 'e Sineeske film ''Yī Qiè Dōu Hǎo'' út 2016, in remake fan 'e beide foargeande films

{{neibetsjuttings}}</text>
      <sha1>mxoylo0ojj2r0wh3xktdk27rxwp8txv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Everybody's Fine (film)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193495</id>
    <redirect title="Everybody&#039;s Fine" />
    <revision>
      <id>1238573</id>
      <timestamp>2026-08-16T21:28:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Everybody's Fine]]</comment>
      <origin>1238573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="p8rgmg70ft7g5vafx527rpuj1mnwfog" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Everybody's Fine]]</text>
      <sha1>p8rgmg70ft7g5vafx527rpuj1mnwfog</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ofbyld:Everybody's Fine 2009 film logo.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>193496</id>
    <revision>
      <id>1238575</id>
      <timestamp>2026-08-16T21:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>It logo fan 'e film ''Everybody's Fine'' út 2009.</comment>
      <origin>1238575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="sd4wo3k0h9mnpgvxq2jr1d69scc6z9t" xml:space="preserve">== Gearfetting ==
It logo fan 'e film ''Everybody's Fine'' út 2009.
== Lisinsje ==
{{Auteursrjocht standert}}</text>
      <sha1>sd4wo3k0h9mnpgvxq2jr1d69scc6z9t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238576</id>
      <parentid>1238575</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T21:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="307" sha1="hbxfvde5lp76nku23gi1s4thxnenr2q" xml:space="preserve">== Gearfetting ==
It logo fan 'e film ''Everybody's Fine'' út 2009.

Dit is in logo besteande út simpele letters en/of ienfâldige geometryske foarmen dy't net oer de drompel fan orizjinaliteit komt om oanspraak meitsje te kinnen op auteursrjochtlike beskerming.

== Lisinsje ==
{{Auteursrjocht standert}}</text>
      <sha1>hbxfvde5lp76nku23gi1s4thxnenr2q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Film oer in longoandwaning</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193497</id>
    <revision>
      <id>1238577</id>
      <timestamp>2026-08-16T21:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="kqlrgzs2k62j6mc23zjynajbyh8h0m0" xml:space="preserve">[[Kategory:Film oer in sykte of oandwaning|Longoandwaning]]
[[Kategory:Longen]]</text>
      <sha1>kqlrgzs2k62j6mc23zjynajbyh8h0m0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Film oer longsykte</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193498</id>
    <redirect title="Kategory:Film oer in longoandwaning" />
    <revision>
      <id>1238579</id>
      <timestamp>2026-08-16T21:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Kategory:Film oer in longoandwaning]]</comment>
      <origin>1238579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="2v1ieqh13ehj8ruvq4hbjq215w4g6hq" xml:space="preserve">#REDIRECT [[:Kategory:Film oer in longoandwaning]]</text>
      <sha1>2v1ieqh13ehj8ruvq4hbjq215w4g6hq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Everybody's Fine (film út 2009)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193499</id>
    <revision>
      <id>1238594</id>
      <timestamp>2026-08-16T23:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nije side</comment>
      <origin>1238594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25402" sha1="3y996b114cgw2w3rkr0lcgv4a1py828" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Everybody's Fine 2009 film logo.jpg
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Everybodys_fine.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Everybody's Fine''
| regisseur                = [[Kirk Jones (regisseur)|Kirk Jones]]
| produsint                = [[Gianni Nunnari]]&lt;br&gt;[[Ted Field]]&lt;br&gt;[[Vittorio Cecchi Gori]]&lt;br&gt;[[Glynis Murray]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Kirk Jones (regisseur)|Kirk Jones]]
| basearre op              = ''[[Stanno Tutti Bene]]'' fan &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Giuseppe Tornatore]]
| kamerarezjy              = [[Henry Braham]]
| muzyk                    = [[Dario Marianelli]]
| filmstudio               = [[Radar Pictures]]&lt;br&gt;[[Hollywood Gang]]
| distribúsje              = [[Miramax Films]]
| haadrollen               = [[Robert De Niro]]&lt;br&gt; [[Kate Beckinsale]]&lt;br&gt; [[Drew Barrymore]]&lt;br&gt; [[Sam Rockwell]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Damian Young]]&lt;br&gt; [[Lucian Maisel]]&lt;br&gt; [[Melissa Leo]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[4&amp;nbsp;desimber]] [[2009]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[dramafilm]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 99 minuten
| budget                   = $21&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $16,4&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''Everybody's Fine''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[dramafilm]] út [[2009]] ûnder [[rezjy]] fan [[Kirk Jones (regisseur)|Kirk Jones]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Robert De Niro]], [[Kate Beckinsale]], [[Drew Barrymore]] en [[Sam Rockwell]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;It Giet Goed mei Eltsenien&quot;, in ferwizing nei de faak stelde fraach: 'Hoe giet it mei dy?' dêr't dan it fêste antwurd 'Goed,' op komt, ek al is dat net sa. It [[plot|ferhaal]] folget de [[widner]] op jierren Frank Goode, dy't al syn fjouwer [[folwoeksen]] [[bern (persoan)|bern]] by him thús útnûget om se wer ris te sjen. As se allegearre ôfsizze om't se it te drok hawwe, beslút er by harren del te gean, ek al libje se ferspraat oer de hiele [[legere 48 steaten]] fan 'e Feriene Steaten. ''Everybody's Fine'' krige mingde [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]] en kaam yn 'e [[bioskopen]] net út 'e [[ferlies (ûndernimming)|reade sifers]].

==Plot==
Frank Goode is in [[pinsjoen|pinsjonearre]] [[fabryksarbeider]] yn [[Connecticut]] dy't syn hiele libben [[tillefoanline]]n makke hat en fan 'e dêrby brûkte materialen [[longfibroaze]] oprûn hat. Acht [[moanne (tiid)|moannen]] lyn is syn [[oarehelte|frou]] Jean him ûntfallen troch in [[sykte]]. As [[widner]] hat er in skoft hân dat er, tagelyk mei syn [[rou]]perioade, omstean leare moast om't no de [[húshâlding (wurk)|húshâlding]] ek op him delkomt. Lang om let hat er in nij libbensritsme fûn, mar hy is [[iensumens|iensum]]. Hy hat fjouwer [[bern (persoan)|bern]]: David, Amy, Robert en Rosie, mar dy wenje allegearre fier fuort en ferspraat oer de hiele [[legere 48 steaten]] fan 'e [[Feriene Steaten]]. Mei't er harren net mear sjoen hat sûnt de [[begraffenis]] fan Jean, nûget er har alle fjouwer út om tagelyk del te kommen, dat de [[famylje]] wer ris byinoar wêze sil. Frank sjocht dêr tige nei út en swetst deroer tsjin eltsenien dy't nei him harkje wol. De [[teloarstelling]] is dan ek grut wannear't Amy, Rosie en Robert ôfbelje om't se it te drok hawwe en mei-iens melde dat it foar David ek net útkomt.

Mei't er net ien is om 'e moedfearren hingje te litten, beslút Fank dat as de berch net by Mohammed  komt, Mohammed mar by de berch komme moat. Dat hy makket plannen om op [[reis]] troch hiel it lân om al syn bern te besykjen. Dêrta makket er fjouwer [[brieven]] ree foar syn bern, dy't er persoanlik oan harren oerlangje wol. Om't er wol dat it in ferrassing is, stelt er harren yn 't foar net fan op 'e hichte fan syn komst. Syn [[dokter]] besiket him syn plannen te ûntpraten, mei't in protte [[ynspanning]] net goed foar syn longsykte is. Hy kin dêrom it bêste mar rêstich thús bliuwe en foar de [[ferdivedaasje]] wat yn 'e [[tún]] wurkje. Frank knikt fan ja, mar docht nee. Hy slacht it doktersadvys yn 'e wyn en set syn sin troch, hoewol't er wol de konsesje makket om mei [[trein]] en [[autobus|bus]] te reizgjen, om't it by [[loftfeart|fleanen]] mear op 'e [[longen]] oankomt.
{{Plotbedjer film}}
De reis begjint as Frank de trein nei [[New York (stêd)|New York]] nimt, dêr't David wennet, dy't [[keunstskilder]] is. Frank bejout him nei syn [[appartemint]], mar hy is net thús. Oare kant [[strjitte]] is in [[keunstgalery]] en keunstferkeap dy't in [[skilderij]] fan David yn 'e [[etalaazje]] hat, wat Frank mei [[grutskens]] oansjocht. Nei't er fergees de hiele [[jûn]] op 'e [[trep]] nei de [[foardoar]] fan it [[appartemintekompleks]] sitten hat te wachtsjen, siket er in [[kafetaria]] op dy't de hiele [[nacht]] iepen is. Dêr yt en drinkt er en [[petear]]ret wat mei oare iensume lju dy't dêr tahâlde. De oare [[moarn (deidiel)|moarns]] giet er werom nei it appartemintekompleks, dêr't er troch in oare bewenner ynlitten wurdt. Hy kloppet oan op 'e doar fan it appartemint fan David, mar der is dúdlik noch altyd nimmen thús. Dêrop skoot er it [[brief]] foar David ûnder de doar troch en jout er him ôf sûnder fierder wat bedijd te hawwen.

Frank nimt út New York wei de bus nei [[Chicago]], dêr't Amy wennet. Sy is, mei trije kompanjons, de eigneresse fan in [[reklameburo]]. Syn besite komt Amy alhiel oer it mad. It komt har tige min út, al besiket se dat net blike te litten. Har [[hûs]] is in ymposante [[filla]] yn 'e [[bûtenwiken]], dy't se dielt mei har [[oarehelte|man]] Jeff en harren [[teenage]][[soan]] Jack. Frank hie altyd begrepen dat Jack sa goed leare koe, mar it docht bliken dat dêr net folle fanoan is en dat de jonge, sterker noch, op skoalle muoite hat om mei te kommen. Nei't Jeff [[jûn]]s fan syn wurk kommen is, folget der in tige ûnnoflik [[diner|famyljediner]], wêrby't de spanning tusken Jeff en Jack suver taastber is. Wannear't Frank dêrnei fernimt, wiuwt Amy dat fuort as it gebrûklike ôfsetten fan teenagers tsjin harren [[âldelju]]. Frank leaut der neat fan, mar lit it fierders gewurde. 

Spitigernôch hat Amy in projekt rinnen dêr't se de kommende dagen fan moarns ier oant jûns let mei besteld wêze sil, dat se kin gjin tiid mei Frank trochbringe. Wannear't hy foarstelt dat er in pear dagen bliuwe sil om syn bân mei syn [[pakesizzer]] Jack oan te heljen, seit Amy dat Jack de oare deis spitigernôch op [[skoalreiske]] giet, hoewol't Jack dêr sels neat fanôf liket te witten. Op dy wize ôfpoeiere, beslút Frank fierder te reizgjen nei [[Denver]], dêr't Robert wennet. Amy bringt him de oare moarns betiid nei it [[spoarstasjon]]. Wannear't it der wier op liket dat Frank dêr noch in skoftke mei har prate kin wylst er op 'e trein wachtet, wurde se ûnderbrutsen troch de oankomst fan Tom, in [[kollega]] fan Amy, dy't him op Amy har útnûging by harren jout. Nei't Frank ôfset is, skillet Amy mei har [[suster]] Rosie. Ut it petear docht bliken dat sy, Rosie en Robert foar Frank geheim hâlde dat David djip yn 'e swierrichheden sit. Hy is yn [[Meksiko]] [[arrestearre|oppakt]] foar it keapjen fan [[drugs]]. Fierders is der noch neat bekend, dat Amy stiet op it punt om it fleantúch nei Meksiko te nimmen om út te sykjen wat der krekt geande is en hoe't it oplost wurde kin.

Yn Denver arrivearret Frank yn 'e ferwachting dat er sjen sil dat Robert [[dirigint]] is fan it pleatslik [[orkest]], mar hy blykt inkeld [[slachwurker]] te wêzen en it meastepart fan 'e tiid wurkeleas om te hingjen wylst de &quot;echte&quot; [[muzyk]] makke wurdt troch syn kollega-musisy. Frank is danich teloarsteld en it slagget him net alhiel om dat foar Robert te ferbergjen. Robert hâldt út dat hy yn elts gefal nea sein hat dat er dirigint wie. It bliuwt ûndúdlik oft it no giet om in klearebare misferstân, of dat Jean (dy't jierrenlang de skeakel wie tusken Robert en syn bern) opsetlik te heech opjûn hat fan Robert syn [[karriêre]] om 'e hege ferwachtings fan Frank net te bedjerren. Yn elts gefal besiket Frank om Robert safier te krijen dat er trochleart foar dirigint, mar Robert wegeret. Hy seit dat er hiel [[tefredenens|tefreden]] is as slachwurker: hy kriget goed betelle wylst der net folle fan him ferwachte wurdt. De [[wierheid]] (dy't Frank net hearre wol) is eins: Robert hat gewoan net genôch [[talint]] om dirigint fan in grut orkest te wurden. Uteinlik leit Frank him by de sitewaasje del. Wannear't er seit dat er fan doel is om in pear dagen te bliuwen, reägearret Robert troch te sizzen dat dat spitigernôch net kin om't er moarn mei it orkest nei [[Jeropa]] fljocht foar in rige [[konsert]]en.

Nei't Frank wer ôfset is, skillet Robert mei Rosie dat [[heit]] deroan komt. Hy jout ta dat er eins wol graach wat mear tiid mei Frank trochbringe wollen hie, mar hy hat him ôfpoeiere om't er benaud is dat er him ferprate sil oer de kwestje fan David. Underwilens is der oer dyselde noch net folle mear bekend. Amy is no yn Meksiko, dêr't se útfûn hat dat David yn it [[sikehûs]] leit. It liket derop dat er, doe't er arrestearre waard, besocht hat fan 'e drugs ôf te kommen troch se troch te slokken. Hoe't it mei him is, wit Amy noch net, want de Meksikaanske autoriteiten hawwe har noch net by him talitten. 

Frank keapet in buskaartsje om fan Denver nei [[Las Vegas]] te reizgjen, dêr't Rosie [[dûnseresse]] is yn ien fan 'e grutte [[teäter (keunstfoarm)|teätershows]]. Mar hy mist de bus om't er fergetten is en set syn [[horloazje]] lyk mei de [[Tiidsônes yn de Feriene Steaten|pleatslike tiidsône]]. Hy kriget in [[liftsjen|lift]] fan in [[sympaty|sympatike]] froulike [[frachtweinsjauffeur]], dy't him ôfset yn [[Reno (Nevada)|Reno]]. Dêrwei kin er de trein nei Las Vegas nimme. Op it spoarstasjon yn Reno besiket Frank in jonge [[drugsferslaving|drugsferslaafde]] [[dakleazens|dakleaze]] te helpen troch him wat jild te jaan, mar ynstee dat de man dêr [[tankberens|tankber]] foar is, besiket er Frank te [[dieverij|berôvjen]]. Yn 'e wrakseling wit Frank syn [[beurs (jildponge)|beurs]] út 'e hannen fan 'e dief te hâlden, mar it potsje mei [[medisinen]] foar syn longfibroaze rûgelet him út 'e [[bûse]] en út klearebare [[gemienens]] stampt de dief dat mei opset sin stikken foar't er útnaait. Om't er net sûnder syn medisinen kin, hat Frank gjin oare kar as om 'e stikken wâlde [[pil (medisyn)|pillen]] en it pillegrús byinoar te sykjen fan 'e [[tegel]]flier.

Yn Las Vegas wurdt er yn in [[hier (jild)|hierde]] [[limûsine]] fan it spoarstasjon ôfhelle troch Rosie, foar wa't er syn konfrontaasje mei de dief ferswijt. Se fertelt him dat se krektlyn in rol as [[seemearminne]] yn in grutte ûnderwettershow hân hat, mar Frank kin der net mear hinne om dat te sjen, want de foarstelling is ferline wike krekt sletten. Rosie nimt har heit mei nei har grutte, [[lúkse]] [[appartemint]] en fertelt him dat se dy jûns mei him út te iten gean wol yn 'e [[Stratosphere (Las Vegas)|Stratosphere]], de heechste [[toer (bouwurk)|toer]] fan Las Vegas, dêr't boppe-yn in djoer, draaiend [[restaurant]] sit mei útsjoch oer de hiele stêd. Dêr hat Frank eins gjin ferlet fan, dat wannear't Jilly, in [[freonskip|freondinne]] fan Rosie, delkomt en freget oft Rosie dy jûns op har [[poppe]] passe kin om't sy ûnferwachts fuort moat, stiet er der by Rosie bot op oan om dat te dwaan.

Wylst Rosie yn 'e [[koken]] fan it appartemint in ienfâldich miel [[spagetty]] [[itensieden|siedt]], sit Frank op 'e [[bank (meubel)|bank]] en [[boartsjen|boartet]] mei de lytse, wat him in stik better befalt as nei in sjyk restaurant ta gean. As der letter immen opskillet en Rosie it [[antwurdapparaat]] opnimme lit, heart Frank it boadskip: in man meldt dat er syn appartemint earder as ferwachte sels wer brûke moat, en oft er dêroer even werombelle wurde kin. Frank begrypt dat it lúkse appartemint Rosie harres net is, mar dat se it liend hat om yndruk op him te meitsjen. Hy sprekt har dêr lykwols net op oan, mar beart dat er noch fan neat wit. Under [[iten]] reitsje Frank en Rosie oan 'e praat oer Rosie har [[bernetiid]] en Frank syn rol as heit. Rosie seit dat Frank altyd tefolle fan har en har [[bruorren]] en [[suster]] ferwachte en dat er in goede prater wie, mar net in goede harker. De earste reäksje fan Frank is om dat allegear te ûntkennen, mar as er deroer [[tinken|neitinkt]], begjint er te twifeljen en nei't er it ris besakje litten hat, reälisearret er him dat Rosie gelyk hat. It docht him sear om te beseffen dat er altyd tefolle druk op syn bern lein hat om yn it libben te slagjen. Letter dy jûn skillet Jilly op dat se troch ûnfoarsjoene omstannichheden net op 'e tiid werom wêze kin en oft Rosie de poppe ek de nacht oer hâlde kin. Rosie stimt dêrmei yn. 

Frank nimt dy jûns foar bedtiid it lêste fan it pillegrús yn dat er rêde kinnen hat. Hy hat earder dy deis syn dokter opskille foar in [[resept|werhelresept]], mar dat moat er persoanlik ôfhelje en hy doar net te sizzen dat er neat om 'e goerie fan dokter jûn hat en him oan 'e oare kant fan it lân befynt. Sadwaande kundiget er de oare moarns oan dat er wer op hûs oan sil. Om't de thúsreis mei trein en bus dagen duorje soe, wat net kin om't er ferlet fan medisinen hat, beslút er diskear mei it [[fleantúch]] te gean. Fjirtich [[minuten]] foar de lâning rekket Frank yn 'e swierrichheden. Hy kriget it benaud en wurdt troffen troch in [[hertoanfal]]. De [[stewardess]] fynt him krekt foar't er [[bewusteleas]] rekket en slacht alaarm. It fleantúch makket in [[needlâning]], wêrnei't Frank halje-trawalje nei it sikehûs brocht wurdt.

Wylst er bewusteleas is, hat er in [[dream]] wêryn't er mei David, Amy, Robert en Rosie as jonge bern yn 'e [[eftertún]] fan syn hûs oan in [[picknicktafel]] sit. Frank [[beskrobbing|beskrobbet]] de bern om't se allegeduerigen tsjin him [[ligen|lige]], wêrnei't Amy, Robert en Rosie him dingen fertelle dy't er al witte moat, mar oant no ta net witte woe. Amy leit yn [[skieding (houlik)|skieding]] mei har man Jeff, dy't har [[oerhoer|bedragen]] hat mei in oare frou. Dat is de reden dat Frank syn pakesizzer Jack sa [[wrok]]ket tsjin syn heit. De &quot;[[tafal]]lige&quot; moeting mei Tom, de &quot;kollega&quot; fan Amy, op it spoarstasjon, wie troch Amy en Tom yn sêne set, om't Amy har nije [[frijer|freon]] mei har heit yn 'e kunde komme litte woe sûnder Frank oer har [[houlik]]sswierrichheden te fertellen. Robert jout ta dat er liigd hat oer de rige konserten fan syn orkest yn Jeropa. Rosie bychtet op dat de poppe fan Jilly eins har eigen bern is, dat se krigen hat út in koarte [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei in man mei wa't se no gjin kontakt mear hat. Se is [[biseksualiteit|biseksueel]], en Jilly is eins har hjoeddeistige libbenspartner. Inkeld David wegeret stiifkoppich om Frank syn geheimen te fertellen.

Frank wurdt wekker yn it sikehûs, dêr't Amy, Robert en Rosie wekje by syn bêd. Wannear't er freget wêrom't David der net is, wikselje de bern blikken út foar't se mei ferlechjes komme. Mar Frank lit harren witte dat it út wêze moat mei de leagens. Hy fertelt hokker geheimen oft er ûnderwilens al útfigelearre hat, en Amy, Robert en Rosie jouwe ta dat er it by it rjochte ein hat. Amy woe net dat er oer har mislearre houlik yn noed siet, en Rosie besocht him soargen te besparjen oer har steat as [[allinnichsteande mem]]. Doe't se letter in [[lesbysk]]e relaasje krige, wie se bang oer hoe't Frank, dy't in hiel [[tradysje|tradisjonele]] man is, dêrop reägearje soe. Wannear't Frank op 'e nij nei David freget, komt it hege wurd der einlings en te'n lêsten út: David is [[dea]] troch de [[oerdoazis]] drugs dy't er yn [[panyk]] by syn arrestaasje yn Meksiko ynnommen hat. Frank wol it earst net leauwe, mar Amy, dy't nei Meksiko west hat en it [[stoflik omskot]] fan David identifisearre hat, wit him fan 'e wierheid te oertsjûgjen. Frank is der stikken fan en hy jout himsels [[skuldgefoel|de skuld]] om't er altyd tefolle fan David easke hat. Dy nacht hat er in dream wêryn't David him yn it sikehûs besiket. Heit en soan prate de dingen út en [[fermoedsoening|fermoedsoenje]] har mei-inoar, wêrnei't David oanjout dat er no wer werom moat nei [[mem]].

Nei't er opbettere is, besiket Frank it [[grêf]] fan syn frou. Hy fiert dêr in petear mei har dat foar de helte tinkbyldich is, en praat oer syn tekoartkommings as heit doe't de bern opgroeiden en syn gebrek oan belangstelling foar harren libbens doe't se ienris folwoeksen wiene. De ûnbestelbere [[poststik|post]] fan David arrivearret by him en dêr sit ek syn eigen brief by, dy't er ûnder de doar fan it appartemint troch skood hie. Trije soartgelikense [[kefert]]en hat er efterlitten by Amy, Robert en Rosie. As er it kefert iepenmakket, blykt der in útnoeging yn te sitten om 'e [[kryst]] by him thús te fieren, mei dêrby in foto fan 'e fjouwer bern doe't se lyts wiene, posearjend mei harren mem foar de [[krystbeam]]. Frank reizget op 'e nij nei New York, dêr't er it skilderij fan David keapje wol dat er yn 'e keunstgalery stean sjoen hat foar David syn âlde, leechsteande appartemint oer. It docht lykwols bliken dat dat skilderij al ferkocht is. As de [[resepsjonist]]e fan 'e galery syn [[efternamme]] sjocht en beseft wa't hy wêze moat, nimt se him mei nei it [[magazyn]], dêr't in folle lytser, omreden fan it ûnderwerp frijwol ûnferkeapber achte skilderij fan David opslein leit. It blykt in skilderij te wêzen wêryn't tillefoanlinen troch in leech [[lânskip]] rinne. Frank, de tillefoanlinemakker, begrypt dat hysels eins it ûnderwerp fan dat skilderij is.
[[File:Robert De Niro VF Shankbone 2010 NYC.jpg|right|thumb|150px|[[Robert De Niro]].]]
[[File:Kate Beckinsale Comic-Con 2011.jpg|right|thumb|150px|[[Kate Beckinsale]].]]
[[File:Drew Barrymore headshot by David Shankbone.jpg|right|thumb|160px|[[Drew Barrymore]].]]
[[File:Sam Rockwell (cropped).jpg|right|thumb|150px|[[Sam Rockwell]].]]

Dat jier mei de kryst is it in drokte fan belang by Frank thús. Syn trije oerbleaune bern binne oerkommen en helpe him by it fersieren fan it hûs mei [[krystferljochting]], it opmeitsjen fan 'e krystbeam en it sieden fan it krystdiner. Dy jûns sitte Frank, Robert, Amy mei har freon Tom en soan Jack, en Rosie mei har freondinne Jilly en har poppe allegearre mei-inoar oan 'e tafel wylst it skilderij fan David efter harren oan 'e muorre hinget. Der binne no gjin geheimen mear tusken harren en mei har allegearre giet it goed.

==Rolferdieling==
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;360px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Frank Goode
| [[Robert De Niro]]
|-
| Amy Goode
| [[Kate Beckinsale]]
|-
| Rosie Goode
| [[Drew Barrymore]]
|-
| Robert Goode
| [[Sam Rockwell]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;360px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Jeff &lt;small&gt;(Amy har man)&lt;/small&gt;
| [[Damian Young]]
|-
| Jack &lt;small&gt;(Amy har soan)&lt;/small&gt;
| [[Lucian Maisel]]
|-
| Colleen &lt;small&gt;([[frachtweinsjauffeur]])&lt;/small&gt;
| [[Melissa Leo]]
|-
| de jonge Rosie
| [[Mackenzie Milone]]
|-
| de jonge Amy
| [[Lily Mo Sheen]]
|-
| de jonge Robert
| [[Seamus Davey-Fitzpatrick]]
|-
| de jonge David
| [[Chandler Frantz]]
|-
| Jilly &lt;small&gt;(Rosie har partner)&lt;/small&gt;
| [[Katherine Moennig]]
|-
| Tom &lt;small&gt;(Amy har nije freon)&lt;/small&gt;
| [[James Frain]]
|-
| David Goode
| [[Austin Lysy]]
|-
| style=&quot;vertical-align:top&quot;|Jean Goode
| [[Sonja Stuart]] &lt;small&gt;(op foto's)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Mimi Lieber]] &lt;small&gt;(stim)&lt;small&gt;
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''Everybody's Fine'' waard [[regissearre]] troch [[Kirk Jones (regisseur)|Kirk Jones]] nei in [[senario]] fan himsels. De film is in [[remake]] fan 'e [[Itaalje|Italjaanske]] film ''[[Stanno Tutti Bene]]'' (mei de [[ynternasjonale titel]] ''Everybody's Fine'') fan regisseur [[Giuseppe Tornatore]] út [[1990]]. In twadde, [[Sina|Sineeske]], remake ferskynde yn [[2016]], ek wer mei [[Everybody's Fine (film út 2016)|deselde (ynternasjonale) titel]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene [[Gianni Nunnari]], [[Ted Field]], [[Vittorio Cecchi Gori]] en [[Glynis Murray]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Radar Pictures]] en de [[Hollywood Gang]]. Foar de film wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]21&amp;nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Henry Braham]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Dario Marianelli]].

===Opnamen===
De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Everybody's Fine'' setten op [[14&amp;nbsp;april]] [[2008]] útein en duorren oant en mei [[6&amp;nbsp;juny]] fan dat jier. [[Establishing shot]]s fan [[Las Vegas]], [[Denver]] en [[Chicago]] bûten beskôging litten, wiene de filmlokaasjes beheind ta de [[Amerikaanske steat]] [[Connecticut]] en de stêd [[New York (stêd)|New York]]. De [[sêne]]s yn 'e [[konsertseal]] yn Denver waarden eins opnommen yn [[Woolsey Hall]], in gebou fan 'e [[Universiteit fan Yale]] yn [[New Haven (Connecticut)]]. It [[orkest]] dat dêr oan it oefenjen is en dêr't Robert Goode as [[slachwurker]] ta heart, is it [[Symfony-orkest fan New Haven]]. Alle sênes op [[spoarstasjon|trein]]- en [[busstasjon]]s waarden opnommen op it [[Union Station (New Haven)|Union Station]] yn New Haven.
[[File:Woolsey Hall - Yale University (54106457850).jpg|left|thumb|250px|[[Woolsey Hall]], in gebou fan 'e [[Universiteit fan Yale]] yn [[New Haven (Konettikut)|New Haven]], wie in filmlokaasje foar ''Everybody's Fine''.]]

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Everybody's Fine'' waard fersoarge troch [[Miramax Films]]. De film gie op [[4&amp;nbsp;desimber]] [[2009]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] yn [[premiêre]]. ''Everybody's Fine'' waard op [[23&amp;nbsp;febrewaris]] [[2010]] útbrocht op [[dvd]] en yn [[2012]] ek op [[blu-ray]].

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Everybody's Fine'' mingde [[resinsje]]s. Guon resinsinten, ûnder wa, [[Michael Medved]], fûnen de toan fan 'e film te somber en dêrtroch [[klinyske depresje|deprimearjend]]. Neffens filmkritisy [[Travis Bickle]] en [[Jake LaMotta]] fleach de film út te bocht trochdat er op in stuit te [[sentimint]]eel waard. Boppedat, sa skreaune se, &quot;krije de [[byrol]]spilers gjin trijediminsjonele [[personaazje]]s om del te setten&quot;. Der wie lykwols frijwol rûnom lof foar it [[aktearjen]] fan [[Robert De Niro]].
[[File:MNRR and SLE trains at New Haven.jpg|right|thumb|250px|Op it [[Union Station (New Haven)|Union Station]] yn [[New Haven (Konettikut)|New Haven]] waar-den alle sênes op [[spoarstasjon|trein]]- en [[busstasjon]]s filme.]]

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''Everybody's Fine'' in op syn bêsten as midsmjittich te kwalifisearjen goedkarringspersintaazje fan 47%, basearre op 141 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;In kalme, [[garisma]]tyske aktearprestaasje fan Robert De Niro is hàst de rêding fan dizze film, mar as it derop oankomt, sjocht ''Everybody's Fine'' derút en fielt er oan as in [[stereotype|stereotypyske]] [[krystfilm]].&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''Everybody's Fine'' in goedkarringspersintaazje fan 47%, basearre op 25 resinsjes.

==Resultaat==
''Everybody's Fine'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]9,2&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $7,2&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $16,4&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $21&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[ferlies (ûndernimming)|ferlies]] fan $4,6&amp;nbsp;miljoen, dêr't de [[marketing]]kosten noch by opteld wurde moatte.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0780511/ Ynformaasje oer ''Everybody's Fine'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Everybody's_Fine_(2009_film) ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''Everybody's Fine'' (film út 2009)}}

[[Kategory:Amerikaanske dramafilm]]
[[Kategory:Amerikaanske roadmovie]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Miramax Films]]
[[Kategory:Film fan Kirk Jones]]
[[Kategory:Film út 2009]]
[[Kategory:Film oer in longoandwaning]]
[[Kategory:Film oer hertsykte]]
[[Kategory:Film oer âlderdom]]
[[Kategory:Film oer rouferwurking]]
[[Kategory:Film oer iensumens]]
[[Kategory:Film oer in reis]]
[[Kategory:Film oer heiten en soannen]]
[[Kategory:Film oer heiten en dochters]]
[[Kategory:Film oer bruorren en susters]]
[[Kategory:Film oer biseksualiteit]]
[[Kategory:Remake fan in oare film]]</text>
      <sha1>3y996b114cgw2w3rkr0lcgv4a1py828</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238596</id>
      <parentid>1238594</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T23:28:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Keppelings om utens */ red</comment>
      <origin>1238596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25411" sha1="07goxv2iyltb1okx7cxap3cdhhuto39" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Everybody's Fine 2009 film logo.jpg
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Everybodys_fine.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Everybody's Fine''
| regisseur                = [[Kirk Jones (regisseur)|Kirk Jones]]
| produsint                = [[Gianni Nunnari]]&lt;br&gt;[[Ted Field]]&lt;br&gt;[[Vittorio Cecchi Gori]]&lt;br&gt;[[Glynis Murray]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Kirk Jones (regisseur)|Kirk Jones]]
| basearre op              = ''[[Stanno Tutti Bene]]'' fan &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Giuseppe Tornatore]]
| kamerarezjy              = [[Henry Braham]]
| muzyk                    = [[Dario Marianelli]]
| filmstudio               = [[Radar Pictures]]&lt;br&gt;[[Hollywood Gang]]
| distribúsje              = [[Miramax Films]]
| haadrollen               = [[Robert De Niro]]&lt;br&gt; [[Kate Beckinsale]]&lt;br&gt; [[Drew Barrymore]]&lt;br&gt; [[Sam Rockwell]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Damian Young]]&lt;br&gt; [[Lucian Maisel]]&lt;br&gt; [[Melissa Leo]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[4&amp;nbsp;desimber]] [[2009]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[dramafilm]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 99 minuten
| budget                   = $21&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $16,4&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''Everybody's Fine''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[dramafilm]] út [[2009]] ûnder [[rezjy]] fan [[Kirk Jones (regisseur)|Kirk Jones]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Robert De Niro]], [[Kate Beckinsale]], [[Drew Barrymore]] en [[Sam Rockwell]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;It Giet Goed mei Eltsenien&quot;, in ferwizing nei de faak stelde fraach: 'Hoe giet it mei dy?' dêr't dan it fêste antwurd 'Goed,' op komt, ek al is dat net sa. It [[plot|ferhaal]] folget de [[widner]] op jierren Frank Goode, dy't al syn fjouwer [[folwoeksen]] [[bern (persoan)|bern]] by him thús útnûget om se wer ris te sjen. As se allegearre ôfsizze om't se it te drok hawwe, beslút er by harren del te gean, ek al libje se ferspraat oer de hiele [[legere 48 steaten]] fan 'e Feriene Steaten. ''Everybody's Fine'' krige mingde [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]] en kaam yn 'e [[bioskopen]] net út 'e [[ferlies (ûndernimming)|reade sifers]].

==Plot==
Frank Goode is in [[pinsjoen|pinsjonearre]] [[fabryksarbeider]] yn [[Connecticut]] dy't syn hiele libben [[tillefoanline]]n makke hat en fan 'e dêrby brûkte materialen [[longfibroaze]] oprûn hat. Acht [[moanne (tiid)|moannen]] lyn is syn [[oarehelte|frou]] Jean him ûntfallen troch in [[sykte]]. As [[widner]] hat er in skoft hân dat er, tagelyk mei syn [[rou]]perioade, omstean leare moast om't no de [[húshâlding (wurk)|húshâlding]] ek op him delkomt. Lang om let hat er in nij libbensritsme fûn, mar hy is [[iensumens|iensum]]. Hy hat fjouwer [[bern (persoan)|bern]]: David, Amy, Robert en Rosie, mar dy wenje allegearre fier fuort en ferspraat oer de hiele [[legere 48 steaten]] fan 'e [[Feriene Steaten]]. Mei't er harren net mear sjoen hat sûnt de [[begraffenis]] fan Jean, nûget er har alle fjouwer út om tagelyk del te kommen, dat de [[famylje]] wer ris byinoar wêze sil. Frank sjocht dêr tige nei út en swetst deroer tsjin eltsenien dy't nei him harkje wol. De [[teloarstelling]] is dan ek grut wannear't Amy, Rosie en Robert ôfbelje om't se it te drok hawwe en mei-iens melde dat it foar David ek net útkomt.

Mei't er net ien is om 'e moedfearren hingje te litten, beslút Fank dat as de berch net by Mohammed  komt, Mohammed mar by de berch komme moat. Dat hy makket plannen om op [[reis]] troch hiel it lân om al syn bern te besykjen. Dêrta makket er fjouwer [[brieven]] ree foar syn bern, dy't er persoanlik oan harren oerlangje wol. Om't er wol dat it in ferrassing is, stelt er harren yn 't foar net fan op 'e hichte fan syn komst. Syn [[dokter]] besiket him syn plannen te ûntpraten, mei't in protte [[ynspanning]] net goed foar syn longsykte is. Hy kin dêrom it bêste mar rêstich thús bliuwe en foar de [[ferdivedaasje]] wat yn 'e [[tún]] wurkje. Frank knikt fan ja, mar docht nee. Hy slacht it doktersadvys yn 'e wyn en set syn sin troch, hoewol't er wol de konsesje makket om mei [[trein]] en [[autobus|bus]] te reizgjen, om't it by [[loftfeart|fleanen]] mear op 'e [[longen]] oankomt.
{{Plotbedjer film}}
De reis begjint as Frank de trein nei [[New York (stêd)|New York]] nimt, dêr't David wennet, dy't [[keunstskilder]] is. Frank bejout him nei syn [[appartemint]], mar hy is net thús. Oare kant [[strjitte]] is in [[keunstgalery]] en keunstferkeap dy't in [[skilderij]] fan David yn 'e [[etalaazje]] hat, wat Frank mei [[grutskens]] oansjocht. Nei't er fergees de hiele [[jûn]] op 'e [[trep]] nei de [[foardoar]] fan it [[appartemintekompleks]] sitten hat te wachtsjen, siket er in [[kafetaria]] op dy't de hiele [[nacht]] iepen is. Dêr yt en drinkt er en [[petear]]ret wat mei oare iensume lju dy't dêr tahâlde. De oare [[moarn (deidiel)|moarns]] giet er werom nei it appartemintekompleks, dêr't er troch in oare bewenner ynlitten wurdt. Hy kloppet oan op 'e doar fan it appartemint fan David, mar der is dúdlik noch altyd nimmen thús. Dêrop skoot er it [[brief]] foar David ûnder de doar troch en jout er him ôf sûnder fierder wat bedijd te hawwen.

Frank nimt út New York wei de bus nei [[Chicago]], dêr't Amy wennet. Sy is, mei trije kompanjons, de eigneresse fan in [[reklameburo]]. Syn besite komt Amy alhiel oer it mad. It komt har tige min út, al besiket se dat net blike te litten. Har [[hûs]] is in ymposante [[filla]] yn 'e [[bûtenwiken]], dy't se dielt mei har [[oarehelte|man]] Jeff en harren [[teenage]][[soan]] Jack. Frank hie altyd begrepen dat Jack sa goed leare koe, mar it docht bliken dat dêr net folle fanoan is en dat de jonge, sterker noch, op skoalle muoite hat om mei te kommen. Nei't Jeff [[jûn]]s fan syn wurk kommen is, folget der in tige ûnnoflik [[diner|famyljediner]], wêrby't de spanning tusken Jeff en Jack suver taastber is. Wannear't Frank dêrnei fernimt, wiuwt Amy dat fuort as it gebrûklike ôfsetten fan teenagers tsjin harren [[âldelju]]. Frank leaut der neat fan, mar lit it fierders gewurde. 

Spitigernôch hat Amy in projekt rinnen dêr't se de kommende dagen fan moarns ier oant jûns let mei besteld wêze sil, dat se kin gjin tiid mei Frank trochbringe. Wannear't hy foarstelt dat er in pear dagen bliuwe sil om syn bân mei syn [[pakesizzer]] Jack oan te heljen, seit Amy dat Jack de oare deis spitigernôch op [[skoalreiske]] giet, hoewol't Jack dêr sels neat fanôf liket te witten. Op dy wize ôfpoeiere, beslút Frank fierder te reizgjen nei [[Denver]], dêr't Robert wennet. Amy bringt him de oare moarns betiid nei it [[spoarstasjon]]. Wannear't it der wier op liket dat Frank dêr noch in skoftke mei har prate kin wylst er op 'e trein wachtet, wurde se ûnderbrutsen troch de oankomst fan Tom, in [[kollega]] fan Amy, dy't him op Amy har útnûging by harren jout. Nei't Frank ôfset is, skillet Amy mei har [[suster]] Rosie. Ut it petear docht bliken dat sy, Rosie en Robert foar Frank geheim hâlde dat David djip yn 'e swierrichheden sit. Hy is yn [[Meksiko]] [[arrestearre|oppakt]] foar it keapjen fan [[drugs]]. Fierders is der noch neat bekend, dat Amy stiet op it punt om it fleantúch nei Meksiko te nimmen om út te sykjen wat der krekt geande is en hoe't it oplost wurde kin.

Yn Denver arrivearret Frank yn 'e ferwachting dat er sjen sil dat Robert [[dirigint]] is fan it pleatslik [[orkest]], mar hy blykt inkeld [[slachwurker]] te wêzen en it meastepart fan 'e tiid wurkeleas om te hingjen wylst de &quot;echte&quot; [[muzyk]] makke wurdt troch syn kollega-musisy. Frank is danich teloarsteld en it slagget him net alhiel om dat foar Robert te ferbergjen. Robert hâldt út dat hy yn elts gefal nea sein hat dat er dirigint wie. It bliuwt ûndúdlik oft it no giet om in klearebare misferstân, of dat Jean (dy't jierrenlang de skeakel wie tusken Robert en syn bern) opsetlik te heech opjûn hat fan Robert syn [[karriêre]] om 'e hege ferwachtings fan Frank net te bedjerren. Yn elts gefal besiket Frank om Robert safier te krijen dat er trochleart foar dirigint, mar Robert wegeret. Hy seit dat er hiel [[tefredenens|tefreden]] is as slachwurker: hy kriget goed betelle wylst der net folle fan him ferwachte wurdt. De [[wierheid]] (dy't Frank net hearre wol) is eins: Robert hat gewoan net genôch [[talint]] om dirigint fan in grut orkest te wurden. Uteinlik leit Frank him by de sitewaasje del. Wannear't er seit dat er fan doel is om in pear dagen te bliuwen, reägearret Robert troch te sizzen dat dat spitigernôch net kin om't er moarn mei it orkest nei [[Jeropa]] fljocht foar in rige [[konsert]]en.

Nei't Frank wer ôfset is, skillet Robert mei Rosie dat [[heit]] deroan komt. Hy jout ta dat er eins wol graach wat mear tiid mei Frank trochbringe wollen hie, mar hy hat him ôfpoeiere om't er benaud is dat er him ferprate sil oer de kwestje fan David. Underwilens is der oer dyselde noch net folle mear bekend. Amy is no yn Meksiko, dêr't se útfûn hat dat David yn it [[sikehûs]] leit. It liket derop dat er, doe't er arrestearre waard, besocht hat fan 'e drugs ôf te kommen troch se troch te slokken. Hoe't it mei him is, wit Amy noch net, want de Meksikaanske autoriteiten hawwe har noch net by him talitten. 

Frank keapet in buskaartsje om fan Denver nei [[Las Vegas]] te reizgjen, dêr't Rosie [[dûnseresse]] is yn ien fan 'e grutte [[teäter (keunstfoarm)|teätershows]]. Mar hy mist de bus om't er fergetten is en set syn [[horloazje]] lyk mei de [[Tiidsônes yn de Feriene Steaten|pleatslike tiidsône]]. Hy kriget in [[liftsjen|lift]] fan in [[sympaty|sympatike]] froulike [[frachtweinsjauffeur]], dy't him ôfset yn [[Reno (Nevada)|Reno]]. Dêrwei kin er de trein nei Las Vegas nimme. Op it spoarstasjon yn Reno besiket Frank in jonge [[drugsferslaving|drugsferslaafde]] [[dakleazens|dakleaze]] te helpen troch him wat jild te jaan, mar ynstee dat de man dêr [[tankberens|tankber]] foar is, besiket er Frank te [[dieverij|berôvjen]]. Yn 'e wrakseling wit Frank syn [[beurs (jildponge)|beurs]] út 'e hannen fan 'e dief te hâlden, mar it potsje mei [[medisinen]] foar syn longfibroaze rûgelet him út 'e [[bûse]] en út klearebare [[gemienens]] stampt de dief dat mei opset sin stikken foar't er útnaait. Om't er net sûnder syn medisinen kin, hat Frank gjin oare kar as om 'e stikken wâlde [[pil (medisyn)|pillen]] en it pillegrús byinoar te sykjen fan 'e [[tegel]]flier.

Yn Las Vegas wurdt er yn in [[hier (jild)|hierde]] [[limûsine]] fan it spoarstasjon ôfhelle troch Rosie, foar wa't er syn konfrontaasje mei de dief ferswijt. Se fertelt him dat se krektlyn in rol as [[seemearminne]] yn in grutte ûnderwettershow hân hat, mar Frank kin der net mear hinne om dat te sjen, want de foarstelling is ferline wike krekt sletten. Rosie nimt har heit mei nei har grutte, [[lúkse]] [[appartemint]] en fertelt him dat se dy jûns mei him út te iten gean wol yn 'e [[Stratosphere (Las Vegas)|Stratosphere]], de heechste [[toer (bouwurk)|toer]] fan Las Vegas, dêr't boppe-yn in djoer, draaiend [[restaurant]] sit mei útsjoch oer de hiele stêd. Dêr hat Frank eins gjin ferlet fan, dat wannear't Jilly, in [[freonskip|freondinne]] fan Rosie, delkomt en freget oft Rosie dy jûns op har [[poppe]] passe kin om't sy ûnferwachts fuort moat, stiet er der by Rosie bot op oan om dat te dwaan.

Wylst Rosie yn 'e [[koken]] fan it appartemint in ienfâldich miel [[spagetty]] [[itensieden|siedt]], sit Frank op 'e [[bank (meubel)|bank]] en [[boartsjen|boartet]] mei de lytse, wat him in stik better befalt as nei in sjyk restaurant ta gean. As der letter immen opskillet en Rosie it [[antwurdapparaat]] opnimme lit, heart Frank it boadskip: in man meldt dat er syn appartemint earder as ferwachte sels wer brûke moat, en oft er dêroer even werombelle wurde kin. Frank begrypt dat it lúkse appartemint Rosie harres net is, mar dat se it liend hat om yndruk op him te meitsjen. Hy sprekt har dêr lykwols net op oan, mar beart dat er noch fan neat wit. Under [[iten]] reitsje Frank en Rosie oan 'e praat oer Rosie har [[bernetiid]] en Frank syn rol as heit. Rosie seit dat Frank altyd tefolle fan har en har [[bruorren]] en [[suster]] ferwachte en dat er in goede prater wie, mar net in goede harker. De earste reäksje fan Frank is om dat allegear te ûntkennen, mar as er deroer [[tinken|neitinkt]], begjint er te twifeljen en nei't er it ris besakje litten hat, reälisearret er him dat Rosie gelyk hat. It docht him sear om te beseffen dat er altyd tefolle druk op syn bern lein hat om yn it libben te slagjen. Letter dy jûn skillet Jilly op dat se troch ûnfoarsjoene omstannichheden net op 'e tiid werom wêze kin en oft Rosie de poppe ek de nacht oer hâlde kin. Rosie stimt dêrmei yn. 

Frank nimt dy jûns foar bedtiid it lêste fan it pillegrús yn dat er rêde kinnen hat. Hy hat earder dy deis syn dokter opskille foar in [[resept|werhelresept]], mar dat moat er persoanlik ôfhelje en hy doar net te sizzen dat er neat om 'e goerie fan dokter jûn hat en him oan 'e oare kant fan it lân befynt. Sadwaande kundiget er de oare moarns oan dat er wer op hûs oan sil. Om't de thúsreis mei trein en bus dagen duorje soe, wat net kin om't er ferlet fan medisinen hat, beslút er diskear mei it [[fleantúch]] te gean. Fjirtich [[minuten]] foar de lâning rekket Frank yn 'e swierrichheden. Hy kriget it benaud en wurdt troffen troch in [[hertoanfal]]. De [[stewardess]] fynt him krekt foar't er [[bewusteleas]] rekket en slacht alaarm. It fleantúch makket in [[needlâning]], wêrnei't Frank halje-trawalje nei it sikehûs brocht wurdt.

Wylst er bewusteleas is, hat er in [[dream]] wêryn't er mei David, Amy, Robert en Rosie as jonge bern yn 'e [[eftertún]] fan syn hûs oan in [[picknicktafel]] sit. Frank [[beskrobbing|beskrobbet]] de bern om't se allegeduerigen tsjin him [[ligen|lige]], wêrnei't Amy, Robert en Rosie him dingen fertelle dy't er al witte moat, mar oant no ta net witte woe. Amy leit yn [[skieding (houlik)|skieding]] mei har man Jeff, dy't har [[oerhoer|bedragen]] hat mei in oare frou. Dat is de reden dat Frank syn pakesizzer Jack sa [[wrok]]ket tsjin syn heit. De &quot;[[tafal]]lige&quot; moeting mei Tom, de &quot;kollega&quot; fan Amy, op it spoarstasjon, wie troch Amy en Tom yn sêne set, om't Amy har nije [[frijer|freon]] mei har heit yn 'e kunde komme litte woe sûnder Frank oer har [[houlik]]sswierrichheden te fertellen. Robert jout ta dat er liigd hat oer de rige konserten fan syn orkest yn Jeropa. Rosie bychtet op dat de poppe fan Jilly eins har eigen bern is, dat se krigen hat út in koarte [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei in man mei wa't se no gjin kontakt mear hat. Se is [[biseksualiteit|biseksueel]], en Jilly is eins har hjoeddeistige libbenspartner. Inkeld David wegeret stiifkoppich om Frank syn geheimen te fertellen.

Frank wurdt wekker yn it sikehûs, dêr't Amy, Robert en Rosie wekje by syn bêd. Wannear't er freget wêrom't David der net is, wikselje de bern blikken út foar't se mei ferlechjes komme. Mar Frank lit harren witte dat it út wêze moat mei de leagens. Hy fertelt hokker geheimen oft er ûnderwilens al útfigelearre hat, en Amy, Robert en Rosie jouwe ta dat er it by it rjochte ein hat. Amy woe net dat er oer har mislearre houlik yn noed siet, en Rosie besocht him soargen te besparjen oer har steat as [[allinnichsteande mem]]. Doe't se letter in [[lesbysk]]e relaasje krige, wie se bang oer hoe't Frank, dy't in hiel [[tradysje|tradisjonele]] man is, dêrop reägearje soe. Wannear't Frank op 'e nij nei David freget, komt it hege wurd der einlings en te'n lêsten út: David is [[dea]] troch de [[oerdoazis]] drugs dy't er yn [[panyk]] by syn arrestaasje yn Meksiko ynnommen hat. Frank wol it earst net leauwe, mar Amy, dy't nei Meksiko west hat en it [[stoflik omskot]] fan David identifisearre hat, wit him fan 'e wierheid te oertsjûgjen. Frank is der stikken fan en hy jout himsels [[skuldgefoel|de skuld]] om't er altyd tefolle fan David easke hat. Dy nacht hat er in dream wêryn't David him yn it sikehûs besiket. Heit en soan prate de dingen út en [[fermoedsoening|fermoedsoenje]] har mei-inoar, wêrnei't David oanjout dat er no wer werom moat nei [[mem]].

Nei't er opbettere is, besiket Frank it [[grêf]] fan syn frou. Hy fiert dêr in petear mei har dat foar de helte tinkbyldich is, en praat oer syn tekoartkommings as heit doe't de bern opgroeiden en syn gebrek oan belangstelling foar harren libbens doe't se ienris folwoeksen wiene. De ûnbestelbere [[poststik|post]] fan David arrivearret by him en dêr sit ek syn eigen brief by, dy't er ûnder de doar fan it appartemint troch skood hie. Trije soartgelikense [[kefert]]en hat er efterlitten by Amy, Robert en Rosie. As er it kefert iepenmakket, blykt der in útnoeging yn te sitten om 'e [[kryst]] by him thús te fieren, mei dêrby in foto fan 'e fjouwer bern doe't se lyts wiene, posearjend mei harren mem foar de [[krystbeam]]. Frank reizget op 'e nij nei New York, dêr't er it skilderij fan David keapje wol dat er yn 'e keunstgalery stean sjoen hat foar David syn âlde, leechsteande appartemint oer. It docht lykwols bliken dat dat skilderij al ferkocht is. As de [[resepsjonist]]e fan 'e galery syn [[efternamme]] sjocht en beseft wa't hy wêze moat, nimt se him mei nei it [[magazyn]], dêr't in folle lytser, omreden fan it ûnderwerp frijwol ûnferkeapber achte skilderij fan David opslein leit. It blykt in skilderij te wêzen wêryn't tillefoanlinen troch in leech [[lânskip]] rinne. Frank, de tillefoanlinemakker, begrypt dat hysels eins it ûnderwerp fan dat skilderij is.
[[File:Robert De Niro VF Shankbone 2010 NYC.jpg|right|thumb|150px|[[Robert De Niro]].]]
[[File:Kate Beckinsale Comic-Con 2011.jpg|right|thumb|150px|[[Kate Beckinsale]].]]
[[File:Drew Barrymore headshot by David Shankbone.jpg|right|thumb|160px|[[Drew Barrymore]].]]
[[File:Sam Rockwell (cropped).jpg|right|thumb|150px|[[Sam Rockwell]].]]

Dat jier mei de kryst is it in drokte fan belang by Frank thús. Syn trije oerbleaune bern binne oerkommen en helpe him by it fersieren fan it hûs mei [[krystferljochting]], it opmeitsjen fan 'e krystbeam en it sieden fan it krystdiner. Dy jûns sitte Frank, Robert, Amy mei har freon Tom en soan Jack, en Rosie mei har freondinne Jilly en har poppe allegearre mei-inoar oan 'e tafel wylst it skilderij fan David efter harren oan 'e muorre hinget. Der binne no gjin geheimen mear tusken harren en mei har allegearre giet it goed.

==Rolferdieling==
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;360px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Frank Goode
| [[Robert De Niro]]
|-
| Amy Goode
| [[Kate Beckinsale]]
|-
| Rosie Goode
| [[Drew Barrymore]]
|-
| Robert Goode
| [[Sam Rockwell]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;360px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Jeff &lt;small&gt;(Amy har man)&lt;/small&gt;
| [[Damian Young]]
|-
| Jack &lt;small&gt;(Amy har soan)&lt;/small&gt;
| [[Lucian Maisel]]
|-
| Colleen &lt;small&gt;([[frachtweinsjauffeur]])&lt;/small&gt;
| [[Melissa Leo]]
|-
| de jonge Rosie
| [[Mackenzie Milone]]
|-
| de jonge Amy
| [[Lily Mo Sheen]]
|-
| de jonge Robert
| [[Seamus Davey-Fitzpatrick]]
|-
| de jonge David
| [[Chandler Frantz]]
|-
| Jilly &lt;small&gt;(Rosie har partner)&lt;/small&gt;
| [[Katherine Moennig]]
|-
| Tom &lt;small&gt;(Amy har nije freon)&lt;/small&gt;
| [[James Frain]]
|-
| David Goode
| [[Austin Lysy]]
|-
| style=&quot;vertical-align:top&quot;|Jean Goode
| [[Sonja Stuart]] &lt;small&gt;(op foto's)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Mimi Lieber]] &lt;small&gt;(stim)&lt;small&gt;
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''Everybody's Fine'' waard [[regissearre]] troch [[Kirk Jones (regisseur)|Kirk Jones]] nei in [[senario]] fan himsels. De film is in [[remake]] fan 'e [[Itaalje|Italjaanske]] film ''[[Stanno Tutti Bene]]'' (mei de [[ynternasjonale titel]] ''Everybody's Fine'') fan regisseur [[Giuseppe Tornatore]] út [[1990]]. In twadde, [[Sina|Sineeske]], remake ferskynde yn [[2016]], ek wer mei [[Everybody's Fine (film út 2016)|deselde (ynternasjonale) titel]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene [[Gianni Nunnari]], [[Ted Field]], [[Vittorio Cecchi Gori]] en [[Glynis Murray]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Radar Pictures]] en de [[Hollywood Gang]]. Foar de film wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]21&amp;nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Henry Braham]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Dario Marianelli]].

===Opnamen===
De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Everybody's Fine'' setten op [[14&amp;nbsp;april]] [[2008]] útein en duorren oant en mei [[6&amp;nbsp;juny]] fan dat jier. [[Establishing shot]]s fan [[Las Vegas]], [[Denver]] en [[Chicago]] bûten beskôging litten, wiene de filmlokaasjes beheind ta de [[Amerikaanske steat]] [[Connecticut]] en de stêd [[New York (stêd)|New York]]. De [[sêne]]s yn 'e [[konsertseal]] yn Denver waarden eins opnommen yn [[Woolsey Hall]], in gebou fan 'e [[Universiteit fan Yale]] yn [[New Haven (Connecticut)]]. It [[orkest]] dat dêr oan it oefenjen is en dêr't Robert Goode as [[slachwurker]] ta heart, is it [[Symfony-orkest fan New Haven]]. Alle sênes op [[spoarstasjon|trein]]- en [[busstasjon]]s waarden opnommen op it [[Union Station (New Haven)|Union Station]] yn New Haven.
[[File:Woolsey Hall - Yale University (54106457850).jpg|left|thumb|250px|[[Woolsey Hall]], in gebou fan 'e [[Universiteit fan Yale]] yn [[New Haven (Konettikut)|New Haven]], wie in filmlokaasje foar ''Everybody's Fine''.]]

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Everybody's Fine'' waard fersoarge troch [[Miramax Films]]. De film gie op [[4&amp;nbsp;desimber]] [[2009]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] yn [[premiêre]]. ''Everybody's Fine'' waard op [[23&amp;nbsp;febrewaris]] [[2010]] útbrocht op [[dvd]] en yn [[2012]] ek op [[blu-ray]].

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Everybody's Fine'' mingde [[resinsje]]s. Guon resinsinten, ûnder wa, [[Michael Medved]], fûnen de toan fan 'e film te somber en dêrtroch [[klinyske depresje|deprimearjend]]. Neffens filmkritisy [[Travis Bickle]] en [[Jake LaMotta]] fleach de film út te bocht trochdat er op in stuit te [[sentimint]]eel waard. Boppedat, sa skreaune se, &quot;krije de [[byrol]]spilers gjin trijediminsjonele [[personaazje]]s om del te setten&quot;. Der wie lykwols frijwol rûnom lof foar it [[aktearjen]] fan [[Robert De Niro]].
[[File:MNRR and SLE trains at New Haven.jpg|right|thumb|250px|Op it [[Union Station (New Haven)|Union Station]] yn [[New Haven (Konettikut)|New Haven]] waar-den alle sênes op [[spoarstasjon|trein]]- en [[busstasjon]]s filme.]]

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''Everybody's Fine'' in op syn bêsten as midsmjittich te kwalifisearjen goedkarringspersintaazje fan 47%, basearre op 141 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;In kalme, [[garisma]]tyske aktearprestaasje fan Robert De Niro is hàst de rêding fan dizze film, mar as it derop oankomt, sjocht ''Everybody's Fine'' derút en fielt er oan as in [[stereotype|stereotypyske]] [[krystfilm]].&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''Everybody's Fine'' in goedkarringspersintaazje fan 47%, basearre op 25 resinsjes.

==Resultaat==
''Everybody's Fine'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]9,2&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $7,2&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $16,4&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $21&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[ferlies (ûndernimming)|ferlies]] fan $4,6&amp;nbsp;miljoen, dêr't de [[marketing]]kosten noch by opteld wurde moatte.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0780511/ Ynformaasje oer ''Everybody's Fine'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Everybody's_Fine_(2009_film) ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''Everybody's Fine'' (film út 2009)}}

[[Kategory:Amerikaanske dramafilm]]
[[Kategory:Amerikaanske roadmovie]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Miramax Films]]
[[Kategory:Film fan Kirk Jones]]
[[Kategory:Film út 2009]]
[[Kategory:Film oer in longoandwaning]]
[[Kategory:Film oer hertsykte]]
[[Kategory:Film oer âlderdom]]
[[Kategory:Film oer rouferwurking]]
[[Kategory:Film oer iensumens]]
[[Kategory:Film oer in reis]]
[[Kategory:Film oer heiten en soannen]]
[[Kategory:Film oer heiten en dochters]]
[[Kategory:Film oer bruorren en susters]]
[[Kategory:Film oer froulike biseksualiteit]]
[[Kategory:Remake fan in oare film]]</text>
      <sha1>07goxv2iyltb1okx7cxap3cdhhuto39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oliifgrien</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193500</id>
    <revision>
      <id>1238598</id>
      <timestamp>2026-08-16T23:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nije side</comment>
      <origin>1238598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1080" sha1="tds9ckok2ikcxfsvkosubx2jaykgadl" xml:space="preserve">{{Ynfoboks kleur
| namme                 = oliifgrien
| kleur                 = &lt;div style=&quot;height:0.5cm;border:1px solid #000000;background-color:#6B8E23;margin-left:0cm;margin-right:0cm&quot;&gt;&lt;/div&gt;
| weachlingte           = 
| frekwinsje            = 
| heksadesimaal         = #6B8E23
| RGB                   = (107, 142, 35)
| CMYK                  = (25, 0, 75, 44)
}}
'''Oliifgrien''' is in [[kleur]] dy't beskôge wurdt as in [[tint]] fan [[grien]]. It kin omskreaun wurde as in dofgriene kleur dy't dúdlik mear nei útskaait nei [[giel]] as nei [[blau]]. De namme is ûntliend oan 'e [[oliif]]frucht, dy't yn ûnripe steat in ferlykbere kleur hat. Oliifgrien moat net betize wurde mei [[oliif (kleur)|oliif]], dat in besibbe tint is, mar feller fan kleur en mear gielich. 
[[File:NCI_2_green_olives.jpg|left|200px|thumb|Unripe [[oliif|oliven]].]]

==Sjoch ek==
*[[oliif (kleur)]]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Olive_(color) ''References'', op dizze side].
}}

[[Kategory:Kleur]]

[[en:Olive (color)]]</text>
      <sha1>tds9ckok2ikcxfsvkosubx2jaykgadl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krún</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193501</id>
    <revision>
      <id>1238599</id>
      <timestamp>2026-08-16T23:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nije side</comment>
      <origin>1238599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1249" sha1="e13bn3vtgq4btmxeltkzoyuii7l7nkf" xml:space="preserve">[[File:Double_cowlick.jpg|right|thumb|180px|In dûbele hierdraaiïng op in krún.]]
In '''krún''' is it boppeste part fan 'e [[holle]], dêr't de [[foarholle]] oergiet yn 'e [[efterholle]]. De [[anatomy]]ske term foar de boppekant fan 'e holle is [[ferteks]]. By de measte [[minske]]n is de krún bedutsen mei [[hier (begroeiïng)|hier]]. De groeirjochting fan it hier hat op 'e krún ornaris de foarm fan in draaiïng ([[wittenskip]]like term: forteks), dy't soms ek mearfâldich wêze kin. 

Yn it [[ferline]] hie de [[geastlikheid]] fan 'e [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] as skaaimerk de saneamde krúnskearing of [[tonsuer]], wêrby't it hier op 'e krún [[skearen|fuortskeard]] waard, sadat der in rûn ûnbehierre plak midden op 'e holle siet. De tonsuer ferskilde fan grutte nei [[kleasteroarder]]. Guon kleasteroarders hâlde dit gebrûk ek tsjintwurdich noch yn stân.

De term 'krún' wurdt ek wol foar it boppeste part fan in [[beam]] brûkt, dat ek wol [[kroan (beam)|kroan]] neamd wurdt.

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch: [http://nl.wikipedia.org/wiki/Kruin it korrespondearjende artikel op 'e Nederlânsktalige Wikipedy].
}}

{{DEFAULTSORT:Krun}}
[[Kategory:Anatomy]]
[[Kategory:Holle]]
[[Kategory:Hier]]</text>
      <sha1>e13bn3vtgq4btmxeltkzoyuii7l7nkf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krún (anatomy)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193502</id>
    <redirect title="Krún" />
    <revision>
      <id>1238600</id>
      <timestamp>2026-08-16T23:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Krún]]</comment>
      <origin>1238600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="744ds7uvdmu9xl0hana5wxy252onm06" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Krún]]</text>
      <sha1>744ds7uvdmu9xl0hana5wxy252onm06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krún (lichemsdiel)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193503</id>
    <redirect title="Krún" />
    <revision>
      <id>1238601</id>
      <timestamp>2026-08-16T23:39:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Krún]]</comment>
      <origin>1238601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="744ds7uvdmu9xl0hana5wxy252onm06" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Krún]]</text>
      <sha1>744ds7uvdmu9xl0hana5wxy252onm06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krún (holle)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193504</id>
    <redirect title="Krún" />
    <revision>
      <id>1238602</id>
      <timestamp>2026-08-16T23:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Krún]]</comment>
      <origin>1238602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="744ds7uvdmu9xl0hana5wxy252onm06" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Krún]]</text>
      <sha1>744ds7uvdmu9xl0hana5wxy252onm06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Krún</title>
    <ns>1</ns>
    <id>193505</id>
    <revision>
      <id>1238605</id>
      <timestamp>2026-08-17T00:04:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>/* Krún of plasse */ nije seksje</comment>
      <origin>1238605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="346" sha1="dwu35i69whz6nlyvz2581jku56aczco" xml:space="preserve">== Krún of plasse ==

@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], soe soks net better &quot;plasse&quot; hjitte. Krún is ek geef-Frysk, mar fan wêr't ik weikaam, waard &quot;plasse&quot; almeast sein, lykas fan &quot;Hoe krijst dat no yn 'e plasse&quot;. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 17 aug 2026, 02.04 (CEST)</text>
      <sha1>dwu35i69whz6nlyvz2581jku56aczco</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Genealogy fan it Hûs Sirksena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193506</id>
    <revision>
      <id>1238606</id>
      <timestamp>2026-08-17T00:14:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Wurk}} Dit is de '''genealogy fan it Hûs Sirksena''', it laach fan haadlingen en letter [[List fan hearskers yn Eastfryslân|greven]] en [[Ryksfoarst|foarsten]] fan [[Eastfryslân]].  # Edzard II fan Appingen-Greetsiel ⚭ Doda [[tom Brok]] ## [[Enno Sirksena]] (1380–1450), ⚭ (I) ???; ⚭ (II) Gela Syardsna fan [[Manslagt]] ### (I.) Edzart († 1441) ⚭ (I) Moeder Ennosna († 1438); ⚭ (II) Frouwe (Sydzena) fan Berum) ### (I.) Doda (1408–1478), ⚭ Redward fan W...&quot;</comment>
      <origin>1238606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9729" sha1="bgldn9uyjumswul0n8ry2qpykfj7gws" xml:space="preserve">{{Wurk}}
Dit is de '''genealogy fan it Hûs Sirksena''', it laach fan haadlingen en letter [[List fan hearskers yn Eastfryslân|greven]] en [[Ryksfoarst|foarsten]] fan [[Eastfryslân]].

# Edzard II fan Appingen-Greetsiel ⚭ Doda [[tom Brok]]
## [[Enno Sirksena]] (1380–1450), ⚭ (I) ???; ⚭ (II) Gela Syardsna fan [[Manslagt]]
### (I.) Edzart († 1441) ⚭ (I) Moeder Ennosna († 1438); ⚭ (II) Frouwe (Sydzena) fan Berum)
### (I.) Doda (1408–1478), ⚭ Redward fan Westerhusen
### (II.) [[Ulrik Sirksena|Ulrik I]] (1408–1466), ⚭ [[Theda Ukena]] (1432–1494), dochter fan [[Uko Fokkena]] (1408–1432)
#### [[Heba fan Eastfryslân]] (1457–1492), ⚭ Greve [[Erik fan Schaumburg]] (1420–1492)
#### Gela (1458–1497)
#### [[Enno I fan Eastfryslân|Enno I]] (1460–1491), ferdronken
#### [[Edzard de Grutte fan Eastfryslân|Edzard I]] (1462–1528), ⚭ 1498 [[Elisabeth fan Rietberg]] (1483–1512), dochter fan [[Jehan I fan Rietberg]] (1450–1516)
##### Gela Alrika († 1559), ⚭ 1549 Alrikus fan Schatteburg (1488/1490–1570)
###### Ybelingh (1559–??)
##### [[Enno II. (Ostfriesland)]] († 1540), 1528–1540 Graf von Ostfriesland, ⚭ 1530 [[Anna von Oldenburg]] (1501–1575), Tochter von Graf [[Johann V. (Oldenburg)]] (1460–1526)
###### [[Elisabeth von Ostfriesland]] (1531–1555), ⚭ 1553 Graf [[Johann V. (Schaumburg)]] (1512–1560), Sohn von Graf [[Jobst I. (Schaumburg)]] (1483–1531)
###### [[Edzard II. (Ostfriesland)]] (1532–1599), ⚭ 1559 [[Katharina Wasa (1539–1610)]], Tochter von [[Gustav I. Wasa]] (1496–1560), König von Schweden
####### Margarete (1560–1588)
####### [[Anna von Ostfriesland]] (1562–1621), ⚭ (I) 1583 Kurfürst [[Ludwig VI. (Pfalz)]] (1539–1583); ⚭ (II) 1585 Markgraf [[Ernst Friedrich (Baden-Durlach)]] (1560–1604); ⚭ (III) 1617 [[Julius Heinrich (Sachsen-Lauenburg)]] (1586–1665)
####### [[Enno III. (Ostfriesland)]] (1563–1625), Graf von Ostfriesland (1599–1625), ⚭ (I) 1581 [[Walburgis (Rietberg)]] (1556–1586), Tochter von Graf [[Johann II. (Rietberg)]] († 1562); ⚭ (II) 1598 [[Anna von Schleswig-Holstein-Gottorf (1575–1610)]], Tochter von Herzog [[Adolf I. (Schleswig-Holstein-Gottorf)]] (1526–1586)
######## (I.) [[Sabina Catharina]] (1582–1618), ⚭ 1601 ihren Onkel [[Johann III. (Ostfriesland)]] (1566–1625)
######## (I.) [[Agnes von Ostfriesland]] (1584–1616), ⚭ 1603 Fürst [[Gundaker von Liechtenstein]] (1580–1658)
######## (I.) Johann Edzard (1586–1586)
######## (II.) Edzard Gustav (1599–1612)
######## (II.) [[Christina Sophia von Ostfriesland]] (1609–1658), ⚭ 1632 Landgraf [[Philipp III. (Hessen-Butzbach)]] (1581–1643)
######## (II.) [[Anna Maria von Ostfriesland]] (1601–1634), ⚭ 1622 Herzog [[Adolf Friedrich I. (Mecklenburg)]] (1588–1658)
######## (II.) [[Rudolf Christian]] (1602–1628), Graf von Ostfriesland (1625–1628)
######## (II.) [[Ulrich II. (Ostfriesland)]] (1605–1648), Graf von Ostfriesland (1628–1648); ⚭ 1631 [[Juliane von Hessen-Darmstadt]] (1606–1659), Tochter von Landgraf [[Ludwig V. (Hessen-Darmstadt)]] (1577–1626)
######### [[Enno Ludwig (Ostfriesland)]] (1632–1660), ⚭ 1656 [[Sophie von Barby]] (1636–1677), Tochter von Graf Albrecht Friedrich I. von Barby-Mühlingen
########## [[Juliane Louise von Ostfriesland]] (1657–1715)
########## [[Sophie Wilhelmine von Ostfriesland]] (1659–1698), ⚭ 1695 [[Christian Ulrich I. (Württemberg-Oels)]] (1652–1704)
######### [[Georg Christian (Ostfriesland)]] (1634–1665), ⚭ 1662 [[Christine Charlotte von Württemberg]] (1645–1699), Tochter von [[Eberhard III. (Württemberg, Herzog)]] (1614–1674)
########## [[Christian Eberhard (Ostfriesland)]] (1665–1708), ⚭ 1685 [[Eberhardine Sophie von Oettingen-Oettingen]] (1666–1700), Tochter von Albrecht Ernst I. von Oettingen-Oettingen (1642–1683)
########### Leopold Ignaz (*/† 1687)
########### [[Christina Sophia von Ostfriesland (1688–1750)]], ⚭ 1728 Fürst [[Friedrich Anton (Schwarzburg-Rudolstadt)]] (1692–1744)
########### [[Marie Charlotte von Ostfriesland]] (1689–1761), ⚭ 1709 Graf [[Friedrich Ulrich (Cirksena)]] (1667–1710), holländischer Generalleutnant
########### [[Georg Albrecht (Ostfriesland)]] (1690–1734) ⚭ (I) [[Christine Luise von Nassau-Idstein]] (1691–1723), Tochter von Graf [[Georg August (Nassau-Idstein)]] (1665–1721); ⚭ (II) [[Sophie Karoline von Brandenburg-Kulmbach]] (1707–1764), Tochter von Markgraf [[Christian Heinrich (Brandenburg-Kulmbach)]] (1661–1708)
############ Georg Christian (1710–1711)
############ Henriette Charlotte (*/† 1711)
############ Karl Christian (*/† 1715)
############ [[Carl Edzard (Ostfriesland)]] (1716–1744), ⚭ 1734 [[Sophie Wilhelmine von Brandenburg-Kulmbach-Bayreuth]] (1714–1749), Tochter von Markgraf [[Georg Friedrich Karl (Brandenburg-Bayreuth)]] (1688–1735)
############# Elisabeth Sophie Magdalena (1740–1742)
########### Ulrich Friedrich (*/† 1691)
########### Karl Enno (1692–1709)
########### [[Friederike Wilhelmine von Ostfriesland|Friederike Wilhelmine]] (1695–1750)
########### August Enno (1697–1725)
########### [[Juliane Luise von Ostfriesland]] (1698–1740), ⚭ 1721 [[Joachim Friedrich (Schleswig-Holstein-Sonderburg-Plön)]] (1668–1722)
########### Christiane Charlotte (1699–1733)
######### [[Edzard Ferdinand]] (1636–1668), ⚭ 1665 Anna Dorothea Gräfin von Criechingen († 1705)
&lt;!-- nach:http://www.heraldica.org/topics/royalty/g_morganat.htm --&gt;
########## [[Edzard Eberhard Wilhelm Cirksena|Edzard Eberhard Wilhelm]] (1666–1707), ⚭ 1701 (morg.) Sophia Maria Föltin
########## [[Friedrich Ulrich (Cirksena)]] (1667–1710), holländischer Generalleutnant, ⚭ 1709 [[Marie Charlotte von Ostfriesland]] (1689–1761), Tochter von Fürst [[Christian Eberhard (Ostfriesland)]] (1665–1708)
########### [[Christine Luise von Ostfriesland|Christine Louise]] (1710–1732), ⚭ 1726 [[Johann Ludwig zu Wied-Runkel|Johann Ludwig von Wied-Runkel]] (1705–1762), Sohn von Graf [[Maximilian Heinrich (Wied-Runkel)]] (1681–1706)
####### [[Johann III. (Ostfriesland)]] (1566–1625), ⚭ 1601 [[Sabina Catharina]] (1582–1618), Tochter von [[Enno III. (Ostfriesland)]] (1563–1625)
######## Edzard (1602–1603)
######## Anna Walburgis (1603–1604)
######## Catharina Maria (1604–??), ⚭ Marquis von Warenbon
########[[Ernst Christoph (Ostfriesland)]] (1606–1640), Graf von Rietberg, Vizemarschall, ⚭ Albertine Maria Marquise de St. Martin
######## Enno Philipp (1608–1636), Domherr in Köln, Straßburg und Paderborn
######## Leopold (1609–1635), Domherr in Köln, Straßburg und Paderborn
######## Walburgis Maria (1612–1613)
######## Ferdinand Franz (1613–1648), Domherr in Köln, Magdeburg, Straßburg und Halberstadt
######## Clara Sophia (1615–??)
######## Anna Clara (1616–??)
######## [[Johann IV. (Ostfriesland)]] (1618–1660), Graf von Rietberg, ⚭ Anna Catharina Gräfin zu Salm-Reifferscheidt (1624–1691)
######### Marie Leopoldine († 1718) ⚭ 1686 Albrecht Oswald III. Graf von Bergh-s'Herrenberg (1646–1712)
######### [[Friedrich Wilhelm (Ostfriesland)]] (1650–1677), Graf von Rietberg (1660–1677),
######### [[Franz Adolph Wilhelm (Ostfriesland)]] († 1690), Graf von Rietberg
######### [[Ferdinand Maximilian (Ostfriesland)]] (1653–1687), Graf von Rietberg (1677–1687), ⚭ 1685 Gräfin Johanna Franziska zu Manderscheid-Blankenheim (1663–1704)
########## [[Maria Ernestine Francisca von Rietberg]], Gräfin von Rietberg (1686–1758); ⚭ 1699 Graf [[Maximilian Ulrich von Kaunitz]] (1679–1746)
######### [[Bernhardine Sophia von Ostfriesland und Rietberg]] (1691–1726), Abtissin in Essen
####### Christoph (1569–1636), spanischer Gouverneur vom Luxemburg, ⚭ 1613 Lambertine de Ligne (1593–1651)
####### Edzard (1571–1572)
####### Elisabeth (1572–1573)
####### Sophie (1574–1630)
####### Karl Otto (1577–1603)
####### Maria (1582–1616), ⚭ 1614 Herzog [[Julius Ernst (Braunschweig-Dannenberg)]] (1571–1636)
###### [[Hedwig von Ostfriesland]] (1535–1616), ⚭ 1562 Herzog [[Otto II. (Braunschweig-Harburg)]] (1528–1603)
###### Anna (1534–1552)
###### Christoph (1536–1566)
###### [[Johann II. (Ostfriesland)]] (1538–1591)
##### [[Johann I. (Ostfriesland)]] (1506–1572), „Graf von Falkenburg“, ⚭ 1538 Dorothea von Österreich, Herrin von Falkenburg, Durbuy und Dalem, leibliche Tochter von Kaiser [[Maximilian I. (HRR)]] (1459–1519)
###### Maximilian (1542–1600), Graf von Falkenburg, ⚭ 1564 Barbara de Lalaing, Gräfin von Hoogstraeten, Tochter des [[Philip de Lalaing]] (1510–1555)
####### Ludewike (Luise) († 1607), ⚭ Eberhard von Barbançon, Vicomte d’Aure († 1608)
####### Dorothea ⚭ Jakob t’Serclaes Graf von Tilly, Bruder des Feldherrn [[Johann T’Serclaes von Tilly]]
######## Werner t’Serclaes Graf von Tilly (um 1595–1651), führte u.&amp;nbsp;a. den Titel „Graf von Ostfriesland“
####### Agnes ⚭ Jodocus [[Bronkhorst (Adelsgeschlecht)|von Bronckhorst und Batenburg]] († 1589)&lt;ref&gt;Tileman Dothias Wiarda: ''Ostfriesische Geschichte'', Band 3, 1793, [https://books.google.de/books?id=CMJfAAAAcAAJ&amp;pg=PA116&amp;lpg=PA116&amp;dq=maximilian+von+falkenburg+ostfriesland&amp;source=bl&amp;ots=57dJE6CJ6M&amp;sig=z0kaxUkvoItHsuLhFYNvOnpHJ88&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiqlLTsoZzdAhXKyqQKHcgeAxsQ6AEwEHoECAYQAQ#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 116]&lt;/ref&gt;
#### Uko (1463–1507)
#### Almuth (1465–1522/1523)
### (II.) Tiadeke
### (II.) Adda, ⚭ Lütet II. [[Manninga]] von Lütetsburg und Pewsum zu Loquard und Bergum
### (II.) Frouwa
### (II.) Ocka

{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references /&gt;
}}

[[Kategory:Hûs Sirksena]]
[[Kategory:Eastfrysk laach]]
[[Kategory:Genealogy]]</text>
      <sha1>bgldn9uyjumswul0n8ry2qpykfj7gws</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238607</id>
      <parentid>1238606</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T01:33:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>sa</comment>
      <origin>1238607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10049" sha1="dovxqu8ekkabklzb4govoybp2vhwsf2" xml:space="preserve">Dit is de '''genealogy fan it Hûs Sirksena''', it laach fan haadlingen en letter [[List fan hearskers yn Eastfryslân|greven]] en [[Ryksfoarst|foarsten]] fan [[Eastfryslân]].

# Edzard II fan Appingen-Greetsiel ⚭ Doda [[tom Brok]]
## [[Enno Sirksena]] (1380–1450), ⚭ (I) ???; ⚭ (II) Gela Syardsna fan [[Manslagt]]
### (I.) Edzart († 1441) ⚭ (I) Moeder Ennosna († 1438); ⚭ (II) Frouwe (Sydzena) fan Berum)
### (I.) Doda (1408–1478), ⚭ Redward fan Westerhusen
### (II.) [[Ulrik Sirksena|Ulrik I]] (1408–1466), ⚭ [[Theda Ukena]] (1432–1494), dochter fan [[Uko Fokkena]] (1408–1432)
#### [[Heba fan Eastfryslân]] (1457–1492), ⚭ greve Erik fan Schaumburg (1420–1492)
#### Gela (1458–1497)
#### [[Enno I fan Eastfryslân|Enno I]] (1460–1491), ferdronken
#### [[Edzard de Grutte fan Eastfryslân|Edzard I]] (1462–1528), ⚭ 1498 [[Elisabeth fan Rietberg]] (1483–1512), dochter fan [[Jehan I fan Rietberg]] (1450–1516)
##### Gela Alrika († 1559), ⚭ 1549 Alrikus fan Schatteburg (1488/1490–1570)
###### Ybelingh (1559–??)
##### [[Enno II fan Eastfryslân|Enno II]] († 1540), 1528–1540 greve fan Eastfryslân, ⚭ 1530 [[Anna fan Aldenburch]] (1501–1575), dochter fan greve [[Jehan V fan Aldenburch]] (1460–1526)
###### [[Elisabet fan Eastfryslân]] (1531–1555), ⚭ 1553 greve Jehan V fan Schaumburg (1512–1560), soan fan greve Jobst I fan Schaumburg (1483–1531)
###### [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]] (1532–1599), ⚭ 1559 [[Katarina fan Sweden (1539–1610)]], dochter von [[Gustaaf I fan Sweden|Gustaaf I Wasa]] (1496–1560), kening fan Sweden
####### Margarete (1560–1588)
####### [[Anna fan Eastfryslân]] (1562–1621), ⚭ (I) 1583 karfoarst [[Loadewyk VI fan de Palts]] (1539–1583); ⚭ (II) 1585 markgreve Ernst Freark fan Baden-Durlach (1560–1604); ⚭ (III) 1617 [[Julius Hindrik fan Saksen-Lauenburg)]] (1586–1665)
####### [[Enno III fan Eastfryslân|Enno III]] (1563–1625), greve fan Eastfryslân (1599–1625), ⚭ (I) 1581 [[Walburga fan Rietberg]] (1556–1586), dochter fan greve [[Jehan II fan Rietberg]] († 1562); ⚭ (II) 1598 [[Anna fan Sleeswyk-Holstein-Gottorf (1575–1610)]], dochter fan hartoch Adolf I fan Sleeswyk-Holstein-Gottorf) (1526–1586)
######## (I.) [[Sabina Katarina fan Eastfryslân|Sabina Catharina]] (1582–1618), ⚭ 1601 har omke [[Jehan III fan Eastfryslân|Jehan III]] (1566–1625)
######## (I.) [[Agnes fan Eastfryslân]] (1584–1616), ⚭ 1603 foarst [[Gundaker fan Lychtenstein]] (1580–1658)
######## (I.) Jehan Edzard (1586–1586)
######## (II.) Edzard Gustaaf (1599–1612)
######## (II.) [[Kristina Sofia fan Eastfryslân]] (1609–1658), ⚭ 1632 lângreve Filips III fan Hessen-Butzbach (1581–1643)
######## (II.) [[Anna Marija fan Eastfryslân]] (1601–1634), ⚭ 1622 hartoch Adolf Freark I fan Meklenburch (1588–1658)
######## (II.) [[Rudolf Kristiaan fan Eastfryslân|Rudolf Kristiaan]] (1602–1628), greve fan Eastfryslân (1625–1628)
######## (II.) [[Ulrik II fan Eastfryslân|Ulrik II]] (1605–1648), greve fan Eastfryslân (1628–1648); ⚭ 1631 [[Juliana fan Hessen-Darmstadt]] (1606–1659), dochter fan lângreve Loadewyk V fan Hessen-Darmstadt (1577–1626)
######### [[Enno Loadewyk fan Eastfryslân|Enno Loadewyk]] (1632–1660), foarst fan Eastfryslân (1651-1660), ⚭ 1656 [[Justine Sofia fan Barby]] (1636–1677), dochter fan greve Albrecht Freark I fan Barby-Mühlingen
########## [[Juliana Louisa fan Eastfryslân]] (1657–1715)
########## [[Sofia Wilhelmina fan Eastfryslân]] (1659–1698), ⚭ 1695 Kristian Ulrik I fan Wuertemberch-Oels (1652–1704)
######### [[Joaris Kristiaan fan Eastfryslân|Joaris Kristiaan]] (1634–1665), ⚭ 1662 [[Kristina Charlotte fan Wuertemberch]] (1645–1699), dochter fan hartoch Eberhard III fan Wuertemberch (1614–1674)
########## [[Kristiaan Everhard fan Eastfryslân|Kristiaan Everhard]] (1665–1708), ⚭ 1685 [[Everhardina Sofia fan Oettingen-Oettingen]] (1666–1700), dochter fan Albrecht Ernst I fan Oettingen-Oettingen (1642–1683)
########### Leopold Ignaz (*/† 1687)
########### [[Kristina Sofia fan Eastfryslân (1688–1750)]], ⚭ 1728 foarst Freark Anton fan Schwarzburg-Rudolstadt (1692–1744)
########### [[Marije Charlotte fan Eastfryslân]] (1689–1761), ⚭ 1709 greve [[Freark Ulrik Sirksena]] (1667–1710), Hollânske generaal-luitenant
########### [[Joaris Albrecht fan Eastfryslân|Joaris Albrecht]] (1690–1734) ⚭ (I) [[Kristina Louisa fan Nassau-Idstein]] (1691–1723), dochter fan greve Joaris Augustus fan Nassau-Idstein (1665–1721); ⚭ (II) [[Sofia Karolina fan Brandenburch-Kulmbach]] (1707–1764), dochter fan markgreve Kristiaan Hindrik fan Brandenburch-Kulmbach (1661–1708)
############ Joaris Kristiaan (1710–1711)
############ Henrietta Charlotte (*/† 1711)
############ Karel Kristiaan (*/† 1715)
############ [[Karel Edzard fan Eastfryslân|Karel Edzard]] (1716–1744), ⚭ 1734 [[Sofia Wilhelmina fan Brandenburch-Kulmbach-Bayreuth]] (1714–1749), dochter fan markgreve Joaris Freark Karel fan Brandenburch-Bayreuth (1688–1735)
############# Elisabet Sofia Magdalena (1740–1742)
########### Ulrik Freark (*/† 1691)
########### Karel Enno (1692–1709)
########### [[Frederika Wilhelmina fan Eastfryslân|Frederika Wilhelmina]] (1695–1750)
########### August Enno (1697–1725)
########### [[Juliana Louisa fan Eastfryslân]] (1698–1740), ⚭ 1721 Joachim Freark fan Sleeswyk-Holstein-Sonderburg-Plön (1668–1722)
########### Kristiana Charlotte (1699–1733)
######### [[Edzard Ferdinand fan Eastfryslân|Edzard Ferdinand]] (1636–1668), ⚭ 1665 Anna Dorotea grevinne fan Criechingen († 1705)
&lt;!-- nach:http://www.heraldica.org/topics/royalty/g_morganat.htm --&gt;
########## [[Edzard Everhard Willem Sirksena|Edzard Everhard Willem]] (1666–1707), ⚭ 1701 (morg.) Sophia Maria Föltin
########## [[Freark Ulrik Sirksena]] (1667–1710), Hollânske generaal-luitenant, ⚭ 1709 [[Marije Charlotte fan Eastfryslân]] (1689–1761), dochter fan foarst [[Kristiaan Everhard fan Eastfryslân]] (1665–1708)
########### [[Kristina Louisa fan Eastfryslân|Kristina Louisa]] (1710–1732), ⚭ 1726 Johann Ludwig fan Wied-Runkel (1705–1762), soan fan greve Maximilian Heinrich fan Wied-Runkel (1681–1706)
####### [[Jehan III fan Eastfryslân|Jehan III]] (1566–1625), ⚭ 1601 [[Sabina Katarina fan Eastfryslân|Sabina Katarina]] (1582–1618), dochter fan [[Enno III fan Eastfryslân|Enno III]] (1563–1625)
######## Edzard (1602–1603)
######## Anna Walburgis (1603–1604)
######## Katharina Marje (1604–??), ⚭ Markys fan Warenbon
########[[Ernst Kristof fan Eastfryslân|Ernst Kristof]] (1606–1640), greve fan Rietberg, fisemaarskalk, ⚭ Albertine Maria Marquise de St. Martin
######## Enno Filips (1608–1636), domhear yn [[Keulen]], [[Straasburch]] en [[Paderborn]]
######## Leopold (1609–1635), domhear yn Keulen, Straasburch en Paderborn
######## Walburgis Marije (1612–1613)
######## Ferdinand Frâns (1613–1648), domhear yn Keulen, [[Magdeburg (stêd)|Magdeburg]], Straasburch en Halberstadt
######## Klara Sofia (1615–??)
######## Anna Klara (1616–??)
######## [[Jehan IV fan Eastfryslân|Jehan IV]] (1618–1660), greve fan Rietberg, ⚭ Anna Catharina grevinne fan Salm-Reifferscheidt (1624–1691)
######### Marije Leopoldine († 1718) ⚭ 1686 Albrecht Oswald III. greve fan Bergh-s'Heerenberg (1646–1712)
######### [[Freark Willem fan Eastfryslân]] (1650–1677), greve fan Rietberg (1660–1677),
######### [[Frâns Adolf Willem fan Eastfryslân]] († 1690), greve fan Rietberg
######### [[Ferdinand Maksimiliaan fan Eastfryslân]] (1653–1687), greve fan Rietberg (1677–1687), ⚭ 1685 grevinne Johanna Franziska fan Manderscheid-Blankenheim (1663–1704)
########## [[Marije Ernestina Fransiska fan Rietberg]], grevinne fan Rietberg (1686–1758); ⚭ 1699 greve Maksimiliaan Ulrik fan Kaunitz (1679–1746)
######### [[Bernhardina Sofia fan Eastfryslân en Rietberg]] (1691–1726), abdis yn Essen
####### Kristof (1569–1636), Spaanske gûverneur yn Lúksemboarch, ⚭ 1613 Lambertine de Ligne (1593–1651)
####### Edzard (1571–1572)
####### Elisabet (1572–1573)
####### Sofia (1574–1630)
####### Karel Otto (1577–1603)
####### Marije (1582–1616), ⚭ 1614 hartoch Julius Ernst fan Breunswyk-Dannenberg (1571–1636)
###### [[Hedwig fan Eastfryslân]] (1535–1616), ⚭ 1562 hartoch Otto II fan Breunswyk-Harburg)]] (1528–1603)
###### Anna (1534–1552)
###### Kristof (1536–1566)
###### [[Jehan II fan Eastfryslân|Jehan II]] (1538–1591)
##### [[Jehan I fan Eastfryslân|Jehan I]] (1506–1572), &quot;greve fan Falkenburg&quot;, ⚭ 1538 Dorotea fan Eastenryk, frouwe fan Falkenburg, Durbuy en Dalem, dochter fan keizer [[Maksimiliaan I fan it Hillige Roomske Ryk|Maksimiliaan I]] (1459–1519)
###### Maksimiliaan (1542–1600), greve fan Falkenburg, ⚭ 1564 Barbara de Lalaing, grevinne fan Hoogstraeten, dochter fan [[Filips fan Lalaing]] (1510–1555)
####### Ludewike (Louisa) († 1607), ⚭ Eberhard fan Barbançon, Vicomte d’Aure († 1608)
####### Dorothea ⚭ Jakob t’Serclaes Graf von Tilly, broer fan fjildhean Jehan T’Serclaes fan Tilly
######## Werner t’Serclaes greve fan Tilly (um 1595–1651), fierde û.&amp;nbsp;o. de titel &quot;Greve fan Eastfryslân&quot;
####### Agnes ⚭ Jodocus fan Bronckhorst en Batenburg († 1589)&lt;ref&gt;Tileman Dothias Wiarda: ''Ostfriesische Geschichte'', diel 3 3, 1793, [https://books.google.de/books?id=CMJfAAAAcAAJ&amp;pg=PA116&amp;lpg=PA116&amp;dq=maximilian+von+falkenburg+ostfriesland&amp;source=bl&amp;ots=57dJE6CJ6M&amp;sig=z0kaxUkvoItHsuLhFYNvOnpHJ88&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiqlLTsoZzdAhXKyqQKHcgeAxsQ6AEwEHoECAYQAQ#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 116]&lt;/ref&gt;
#### Uko (1463–1507)
#### Almuth (1465–1522/1523)
### (II.) Tiadeke
### (II.) Adda, ⚭ Lütet II. [[Manninga]] fan Lütetsburg en Pewsum ta Loquard en Berum
### (II.) Frouwa
### (II.) Ocka

{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references /&gt;
}}

[[Kategory:Hûs Sirksena]]
[[Kategory:Eastfrysk laach]]
[[Kategory:Genealogy]]</text>
      <sha1>dovxqu8ekkabklzb4govoybp2vhwsf2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manninga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193507</id>
    <revision>
      <id>1238608</id>
      <timestamp>2026-08-17T05:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Ofbyld:Unico1.jpg|180px|thumb|Haadling yn hofklaaiïnge, út it yn 1561 begûnen hûsboek fan Unico Manninga]] '''Manninga''' is de namme fan in foaroansteande [[Eastfriezen|Eastfryske]] [[haadling]]elaach.  Yn 'e rin fan de 15e en 16e iuw ûntjoegen de Manninga's harren, yn it kylwetter fan de mei harren besibbe letter Eastfryske grevefamylje [[Sirksena]], ta de meast foaroansteande aadlike lagen fan it lân. Troch harren betûfte houlikspolityk hiene se ek bannen mei de...&quot;</comment>
      <origin>1238608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4159" sha1="oh7l3k62ug2d0tjlq4iielak1b4t9et" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Unico1.jpg|180px|thumb|Haadling yn hofklaaiïnge, út it yn 1561 begûnen hûsboek fan Unico Manninga]]
'''Manninga''' is de namme fan in foaroansteande [[Eastfriezen|Eastfryske]] [[haadling]]elaach.  Yn 'e rin fan de 15e en 16e iuw ûntjoegen de Manninga's harren, yn it kylwetter fan de mei harren besibbe letter Eastfryske grevefamylje [[Sirksena]], ta de meast foaroansteande aadlike lagen fan it lân. Troch harren betûfte houlikspolityk hiene se ek bannen mei de adel yn oanswettende regio's, lykas de [[Ommelannen]], it [[Iemslân]] en it [[greefskip Bentheim]].&lt;ref name=&quot;hidde&quot; /&gt;
[[Ofbyld:Unico Manninga 01.04.05.jpg|thumb|180px|Grêfmonumint fan Unico Manninga yn de Sint-Ludgerustsjerke yn [[Norden]]]]
== Skiednis ==
De oarsprong fan de famylje is net dúdlik. Mooglik is it laach fuortkommen út it [[Beninga]]-laach fan it [[Emsigerlân]] en hie syn sit op de [[boarch]] [[Manningaburg]] yn [[Pewsum]], lykas in njonkenfêsting yn [[Westeel]]. Nei grut lânferlies yn it gebiet fan de letter [[Leybocht]] as gefolch fan de [[Earste Dionysiusfloed]] yn [[1374]] moast de famylje dy fêsting ferpleatse nei it [[Slot Lütetsburg]]. Dêr stifte Dido Manninga († 1494) in sydtakke, dêr't de lêste manlike leat, [[Unico Manninga]], yn [[1588]], fan ferstoar. Nei syn dea erve syn iennige dochter it slot. Troch har houlik mei de ryksbaron Willem fan Inn- en Knyphausen kaam Lütetsburg yn 1588 yn it besit fan de famylje Knyphausen (hjoed-de-dei de greven [[Von Innhausen und Knyphausen]]), dy't hjoed-de-dei noch hieltyd eigener fan it Slot Lütetsburg mei park en bosk is.&lt;ref name=&quot;Canzler&quot;&gt;Gerhard Canzler: ''Die Knyphausens seit 400 Jahren auf dem Schloss Lütetsburg''. Yn: [[Ostfriesischer Kurier]] fan 4 juny 1988, oproppen op 5 jannewaris 2016.&lt;/ref&gt;

De Pewsumer takke fan de famylje wreide syn posysje út ûnder lieding fan Dido syn broer Poppo Manninga. Hy bemachtige de hearskippij oer it neie [[Woquard]]. Letter skonken de Sirksena's de Pewsumer takke ek de hearlikheid [[Jennelt]]. Al dat besit moast de yn finansjeel swier waar befûne [[Hoyko Manninga]] ferkeapje. Hy ferstoar yn [[1568]] as lêste manlike fertsjintwurdiger fan de Pewsumer takke.&lt;ref name=&quot;hidde&quot; /&gt;

In tredde takke fan de famylje Manninga hat syn oarsprong yn 'e Lütetsburgske takke. De stifter dêrfan wie Hayo (1518/1519-1599), in broer fan Unico Manninga. Troc in houlik kaam er yn it besit fan haadlingeboarch ''tho Dijcke'', letter &quot;[[Dijksterhuis (boarch)|Dijksterhuis]]&quot; neamd, yn de [[Ommelannen]]. Hy die mei oan de [[Nederlânske Opstân]] tsjin kening [[Filips II fan Spanje|Filips II]]. Doe't de Spanjerts it noardeasten fan [[de Nederlannen]] werom pakten, ferfear er nei [[Eastfryslân]], dêr't er nei alle gedachten him ta wenjen sette yn it Langhaus yn de Westermarsch. Nei de [[Reduksje fan Grins]] yn [[1594]] troch [[Maurits fan Oranje-Nassau|Maurits fan Oranje]], waard dat gebiet part fan de [[Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen]]. Hayo kearde datselde jiers noch werom nei syn âld besit yn 'e Ommelannen, dêr't it laach oan 'e ein fan de 17e iuw yn it ferjitboek rekke. Oan it begjin fan de 20e iuw wenne der lykwols noch in neiteam yn [[East-Fryslân]], bygelyks Berend Manninga.&lt;ref name=&quot;hidde&quot;&gt;Hidde Feenstra: [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/2597/Manninga-familie.pdf ''MANNINGA &lt;Fam.&gt;'']. Yn: Martin Tielke (Hrsg.): ''Biographisches Lexikon für Ostfriesland'', Ostfries. Landschaftliche Verl.- u. Vertriebsges. Auwerk, diel. 1 ISBN 3-925365-75-3 (1993), diel 2 ISBN 3-932206-00-2 (1997), diel 3 ISBN 3-932206-22-3 (2001). Diel III. Auwerk 2001, siden 278–280&lt;/ref&gt;

== Wapen == 
It skyld bestiet út in sulveren liuw mei reade tonge en reade klauwen, yn in grien en swart ferparte skyld. It helmteken bestiet út in gouden pelikaan mei jongen yn it nêst en sân (fjouwer nei rjochts en trije nei lofts) yn grien en swart ferparte, puntige, fuortwaaiende flachjes oan gouden stôken. De helmkape is swart en sulver.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}

[[Kategory:Manninga| ]]
[[Kategory:Eastfrysk laach]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]</text>
      <sha1>oh7l3k62ug2d0tjlq4iielak1b4t9et</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238613</id>
      <parentid>1238608</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T06:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <origin>1238613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4159" sha1="38qxcp0jlbd3iatfendjeroca05312b" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Unico1.jpg|180px|thumb|Haadling yn hofklaaiïnge, út it yn 1561 begûnen Hûsboek fan Unico Manninga]]
'''Manninga''' is de namme fan in foaroansteande [[Eastfriezen|Eastfryske]] [[haadling]]elaach.  Yn 'e rin fan de 15e en 16e iuw ûntjoegen de Manninga's harren, yn it kylwetter fan de mei harren besibbe letter Eastfryske grevefamylje [[Sirksena]], ta de meast foaroansteande aadlike lagen fan it lân. Troch harren betûfte houlikspolityk hiene se ek bannen mei de adel yn oanswettende regio's, lykas de [[Ommelannen]], it [[Iemslân]] en it [[greefskip Bentheim]].&lt;ref name=&quot;hidde&quot; /&gt;
[[Ofbyld:Unico Manninga 01.04.05.jpg|thumb|180px|Grêfmonumint fan Unico Manninga yn de Sint-Ludgerustsjerke yn [[Norden]]]]
== Skiednis ==
De oarsprong fan de famylje is net dúdlik. Mooglik is it laach fuortkommen út it [[Beninga]]-laach fan it [[Emsigerlân]] en hie syn sit op de [[boarch]] [[Manningaburg]] yn [[Pewsum]], lykas in njonkenfêsting yn [[Westeel]]. Nei grut lânferlies yn it gebiet fan de letter [[Leybocht]] as gefolch fan de [[Earste Dionysiusfloed]] yn [[1374]] moast de famylje dy fêsting ferpleatse nei it [[Slot Lütetsburg]]. Dêr stifte Dido Manninga († 1494) in sydtakke, dêr't de lêste manlike leat, [[Unico Manninga]], yn [[1588]], fan ferstoar. Nei syn dea erve syn iennige dochter it slot. Troch har houlik mei de ryksbaron Willem fan Inn- en Knyphausen kaam Lütetsburg yn 1588 yn it besit fan de famylje Knyphausen (hjoed-de-dei de greven [[Von Innhausen und Knyphausen]]), dy't hjoed-de-dei noch hieltyd eigener fan it Slot Lütetsburg mei park en bosk is.&lt;ref name=&quot;Canzler&quot;&gt;Gerhard Canzler: ''Die Knyphausens seit 400 Jahren auf dem Schloss Lütetsburg''. Yn: [[Ostfriesischer Kurier]] fan 4 juny 1988, oproppen op 5 jannewaris 2016.&lt;/ref&gt;

De Pewsumer takke fan de famylje wreide syn posysje út ûnder lieding fan Dido syn broer Poppo Manninga. Hy bemachtige de hearskippij oer it neie [[Woquard]]. Letter skonken de Sirksena's de Pewsumer takke ek de hearlikheid [[Jennelt]]. Al dat besit moast de yn finansjeel swier waar befûne [[Hoyko Manninga]] ferkeapje. Hy ferstoar yn [[1568]] as lêste manlike fertsjintwurdiger fan de Pewsumer takke.&lt;ref name=&quot;hidde&quot; /&gt;

In tredde takke fan de famylje Manninga hat syn oarsprong yn 'e Lütetsburgske takke. De stifter dêrfan wie Hayo (1518/1519-1599), in broer fan Unico Manninga. Troc in houlik kaam er yn it besit fan haadlingeboarch ''tho Dijcke'', letter &quot;[[Dijksterhuis (boarch)|Dijksterhuis]]&quot; neamd, yn de [[Ommelannen]]. Hy die mei oan de [[Nederlânske Opstân]] tsjin kening [[Filips II fan Spanje|Filips II]]. Doe't de Spanjerts it noardeasten fan [[de Nederlannen]] werom pakten, ferfear er nei [[Eastfryslân]], dêr't er nei alle gedachten him ta wenjen sette yn it Langhaus yn de Westermarsch. Nei de [[Reduksje fan Grins]] yn [[1594]] troch [[Maurits fan Oranje-Nassau|Maurits fan Oranje]], waard dat gebiet part fan de [[Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen]]. Hayo kearde datselde jiers noch werom nei syn âld besit yn 'e Ommelannen, dêr't it laach oan 'e ein fan de 17e iuw yn it ferjitboek rekke. Oan it begjin fan de 20e iuw wenne der lykwols noch in neiteam yn [[East-Fryslân]], bygelyks Berend Manninga.&lt;ref name=&quot;hidde&quot;&gt;Hidde Feenstra: [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/2597/Manninga-familie.pdf ''MANNINGA &lt;Fam.&gt;'']. Yn: Martin Tielke (Hrsg.): ''Biographisches Lexikon für Ostfriesland'', Ostfries. Landschaftliche Verl.- u. Vertriebsges. Auwerk, diel. 1 ISBN 3-925365-75-3 (1993), diel 2 ISBN 3-932206-00-2 (1997), diel 3 ISBN 3-932206-22-3 (2001). Diel III. Auwerk 2001, siden 278–280&lt;/ref&gt;

== Wapen == 
It skyld bestiet út in sulveren liuw mei reade tonge en reade klauwen, yn in grien en swart ferparte skyld. It helmteken bestiet út in gouden pelikaan mei jongen yn it nêst en sân (fjouwer nei rjochts en trije nei lofts) yn grien en swart ferparte, puntige, fuortwaaiende flachjes oan gouden stôken. De helmkape is swart en sulver.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}

[[Kategory:Manninga| ]]
[[Kategory:Eastfrysk laach]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]</text>
      <sha1>38qxcp0jlbd3iatfendjeroca05312b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Manninga</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193508</id>
    <revision>
      <id>1238609</id>
      <timestamp>2026-08-17T05:35:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Kategory:Eastfrysk laach|Manninga]] [[Kategory:Dútsk aadlik laach|Manninga]] [[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]&quot;</comment>
      <origin>1238609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119" sha1="q05ttmhoauqaqwg6oz6hi0keqsmom0p" xml:space="preserve">[[Kategory:Eastfrysk laach|Manninga]]
[[Kategory:Dútsk aadlik laach|Manninga]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]</text>
      <sha1>q05ttmhoauqaqwg6oz6hi0keqsmom0p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Posysjekaart Lychtenstein-reliëf</title>
    <ns>10</ns>
    <id>193509</id>
    <revision>
      <id>1238610</id>
      <timestamp>2026-08-17T06:09:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{#switch:{{{1}}} | name         = Lychtenstein-reliëf | top          = 47.4 | bottom       = 35.3 | left         = 6.2 | right        = 19.0 | image        = Reliefkarte Liechtenstein.png }}&lt;noinclude&gt; {{Posysjekaart/Ynfo}}  [[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Lychtenstein| ]]&quot;</comment>
      <origin>1238610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="276" sha1="hkkxvp6a6i5byn2k5u2pzz8rcltp55f" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name         = Lychtenstein-reliëf
| top          = 47.4
| bottom       = 35.3
| left         = 6.2
| right        = 19.0
| image        = Reliefkarte Liechtenstein.png
}}&lt;noinclude&gt;
{{Posysjekaart/Ynfo}}

[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Lychtenstein| ]]</text>
      <sha1>hkkxvp6a6i5byn2k5u2pzz8rcltp55f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238612</id>
      <parentid>1238610</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T06:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="286" sha1="6k1qyc1qg83mdzwgl89059tc9td2idf" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name         = Lychtenstein-reliëf
| top          = 47.2952
| bottom       = 47.0298
| left         = 9.3726
| right        = 9.7287
| image        = Reliefkarte Liechtenstein.png
}}&lt;noinclude&gt;
{{Posysjekaart/Ynfo}}
[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Lychtenstein| ]]</text>
      <sha1>6k1qyc1qg83mdzwgl89059tc9td2idf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Berjocht:Posysjekaart Lychtenstein</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193510</id>
    <revision>
      <id>1238611</id>
      <timestamp>2026-08-17T06:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart|Lichtenstein]]&quot;</comment>
      <origin>1238611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="6d1m1vlnbokn5jh6xvpik0rzovny2xv" xml:space="preserve">[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart|Lichtenstein]]</text>
      <sha1>6d1m1vlnbokn5jh6xvpik0rzovny2xv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unico Manninga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193511</id>
    <revision>
      <id>1238614</id>
      <timestamp>2026-08-17T06:43:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Ofbyld:Unico Manninga - 1569 (Ostfriesische Volks- und Rittertrachten).png|thumb|Unico Manninga yn 1569]] [[Ofbyld:Unico Manninga 01.04.05.jpg|thumb|180px|Grêfmonumint fan Unico Manninga yn de Sint-Ludgerustsjerke yn [[Norden]]]] [[Ofbyld:Unico1.jpg|180px|thumb|Haadling yn hofklaaiïnge, út it yn 1561 begûnen Hûsboek fan Unico Manninga]] '''Unico Manninga''' ([[1529]] - [[28 april]] [[1588]] wie in [[Eastfriezen|Eastfrysk]] [[haadling]].  == Libbensrin ==  Unico stamm...&quot;</comment>
      <origin>1238614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5366" sha1="f4mif570o46z8vin20ejkvaijnh51hq" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Unico Manninga - 1569 (Ostfriesische Volks- und Rittertrachten).png|thumb|Unico Manninga yn 1569]]
[[Ofbyld:Unico Manninga 01.04.05.jpg|thumb|180px|Grêfmonumint fan Unico Manninga yn de Sint-Ludgerustsjerke yn [[Norden]]]]
[[Ofbyld:Unico1.jpg|180px|thumb|Haadling yn hofklaaiïnge, út it yn 1561 begûnen Hûsboek fan Unico Manninga]]
'''Unico Manninga''' ([[1529]] - [[28 april]] [[1588]] wie in [[Eastfriezen|Eastfrysk]] [[haadling]].

== Libbensrin == 
Unico stamme fan de [[Lütetsburg]]ske takke fan it laach [[Manninga]]. Hy waard yn [[1529]] nei alle gedachten berne op it [[Slot Lütetsburg]] as jongste fan 14 bern fan Dodo Manninga (''to Lütetsborg'') en Sofia [[Ripperda]], en neamd nei Unico Ripperda († 1474), syn pake oan memmekant. Dy wie as earste Fryske haadling ta de rang fan ryksbaron ferheft en dêr hearde er mei ta de ryksadel. Doe't Dodo Manninga yn [[1533]] ferstoar, wiie Unico noch mar fjouwer jier âld, sa't de Eastfryske greve [[Enno II fan Eastfryslân|Enno II]] de fâdij op him naam. Nei't er fan in stúdzjereis nei Itaalje weromkeard wie, skreau Unico him yn [[1549]] oan de universiteit fan [[Lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]] yn en kaam dêr yn kontakt mei de soannen fan [[Marten Luther]], dy't him in eksimplaar fan it [[Nije Testamint]] mei oantekenings fan Luther skonken. Fan [[1551]] ôf studearre Unico dêrnei oan de rjochtefakulteit fan de universiteit fan [[Padûa]] yn Itaalje.&lt;ref name=&quot;Glimme&quot; /&gt;

Yn [[1553]] boaske er Hyma Boynges en kaam er yn it besit fan de [[hearlikheid Gödens]]. Yn [[1557]] ferstoar Hyma en Unico ferkocht Gödens in jier letter oan syn sweager foar in bedrach fan 11.000 gûne. Mei dy opbringst kocht er dêrnei it Slot Lütetsburg fan syn broer. Yn [[1562]] boaske Unico foar de twadde kear. Syn breid wie Adelheid fan Brakel út [[Geldern]].&lt;ref name=&quot;Glimme&quot; /&gt;

Yn [[1564]] wie Unico yn opdracht fan de greve, beselskippe troch Wilhelm Gnapheus, as ûnderhanneler yn [[Londen]], d♪6r't er yn slagge de Ingelske lekkenhannel nei [[Emden]] te heljen. Dêrfoar beneamde de greve him yn [[1565]] ta syn [[Lândrost|drost]] yn Emden. By de [[nederlânske Opstân]] tsjin kening [[Filips II fan Spanje|Filips II]] joech Unico oan soad Nederlânske leauwensflechtelingen asyl yn Emden, mar bea ek op syn haadsit yn Lütetsburg ûnderdak oan 30 húshâldings. As foarstanner fan de [[Kalvinisme|kalvinistyske]] leauwenslear koe er de waaksende kleau tusken de greefhûs en de befolking oan de foarjûn fan de [[Emder Revolúsje]] net oerbrêgje, dêr't er yn 1570 it amt fan drost troch dellei.&lt;ref name=&quot;Glimme&quot;&gt;Hans-Peter Glimme: ''Die Burg Oldersum in ihren geschichtlichen Verhältnissen''. Yn: Stephanie Hahn, Michael H. Sprenger: ''Herrschaft - Architektur - Raum: Festschrift für Ulrich Schütte zum 60. Geburtstag''. Berlyn 2008. ISBN 3-86732-024-1. S. 68–85&lt;/ref&gt;

Yn [[1581]] boaske syn iennige dochter Hyma mei Willem fan Inn- en Knyphausen. Sa kaam Lütetsburg nei de dea fan Unico yn [[1588]] yn besit fan de famylje Knyphausen (hjoed-de-dei de greven [[Von Innhausen und Knyphausen]]), dy't hjoed-de-dei noch hieltyd de eigener binne fan it Slot Lütetsburg mei park en bosk.&lt;ref name=&quot;Glimme&quot;&gt;Hans-Peter Glimme: ''Die Burg Oldersum in ihren geschichtlichen Verhältnissen''. Yn: Stephanie Hahn, Michael H. Sprenger: ''Herrschaft - Architektur - Raum: Festschrift für Ulrich Schütte zum 60. Geburtstag''. Berlyn 2008. ISBN 3-86732-024-1. S. 68–85&lt;/ref&gt; Unico Manninga waard begroeven yn de [[Sint-Ludgerustsjerke (Norden)|Sint-Ludgerustsjerke]] yn [[Norden]], dêr't ta eare fan him in moarmeren grêfskrift oanbrocht waard.

== Prestaasjes == 
As in útsprutsen kalvinist rjochte er de Grifformearde Gemeente Norden op. Under de soad leauwensflechtelingen út de Nederlannen dy't er yn Lütetsburg opnaam, wie ek Filips fan marnix, oan wa't er it auteurskip fan de tekst fan it [[Wilhelmus]], it Nederlânske folksliet, taskreaun wurdt. As drost en [[steedhâlder]] fan Emden, joech Manninga de oanset ta de stedsútwreiding en stimulearre er de bou fan it fêstingwurk en it stedhûs fan Emden, dy't yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] ferwoastge waard. Yn syn testamint stelde er yn 1584 in legaat ta beskikking yn it foardiel fan de skoalle yn syn hearlikheid. Ta motivearring skreau Unico doe: ''ick vernehme, dat myne Underdanen mehr Lust und Willen, ehren Kindern etwas lehren tho laten, bekomen.'' - &quot;Ik ha fernommen dat myn ûnderdienen mear nocht en reeëns krigen ha en lit harren bern wat leare&quot;.&lt;ref&gt;Heike Düselder en Olga Sommerfeld: [https://www.zeitenblicke.de/2005/3/Dueselder ''Adel an der Peripherie? Kultur und Herrschaft des niederen Adels in Nordwestdeutschland''] yn: ''Zeitenblicke''. Utjefte 3/2005. Oproppen op 24 maaie 2013.&lt;/ref&gt; Fan grut keunsthistoarysk belang is it yn 1561 troch Unico úteinsetten Lütetsburger Hûsboek. It befettet kronykeftige oantekenings, testaminten, resepten en ôfbyldings fan klaaiïnge en sieraden fan allyk de adel as de boerebefolking fan syn snuorje en wurdt hjoed-de-dei  noch troch syn neiteam byholden.

== Keppeling om utens ==
* [https://ostfrhist.hypotheses.org/741 Bydrage oer it Hûsboek]

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Manninga, Unico}}
[[Kategory:Manninga]]
[[Kategory:Eastfrysk haadling]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1529]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1588]]</text>
      <sha1>f4mif570o46z8vin20ejkvaijnh51hq</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>